Christianus. In Quo Deus Rerum Author omnium, & quaemplurima Fidei Christianae mysteria, per analogias Chymicas & Figuras explicantur, Christianorumque Orthodoxa, doctrina, uita & probitas non oscitanter exchymica arte demonstrantur. Auctore Petro Ioanne Fabro, Doctoris Medici Philochymici Monspeliensis. Tolosae Tectosagum. Apud Petrum Bosc, Bibliopolam. M. Dc. Xxxii. Cum Priuilegio Regis. Domino Nostro Urbano Uiii. Sanctissimae Romanae Ecclesiae Pont. Max. Petrus Ioannes Faber. Non dubito Sanctissime Pater, quin multis mirum uideatur, me qui uix sim puluis & umbra Chymicorum, eo audaciae processisse ut Tibi quem tanquam sublimiorem humani generis apicem Deus Christiano orbi superimposuit, ingenioli mei lucubrationes offerre praesumpserim. At desinent illi tandem mirari si me non tantum Philosophum agnoscant, sed & Medicum cui artis quam profiteor legibus naturam sequi praeuiam & illius genium aemula operatione effingere praescriptum sit. Et certe cum hederam ubique uideamus, ne humi serpat & sola inter arbusta uel ingloria iaceat, uel ad suas tandem radices reuoiuantur, hanc a natura uim insitam habere, ut se arboribus & parietibus ramorum sequacium amplexu innectens, quod suis deest uiribus alieni roboris stabilitate suppleat. Quid mirum si fragilitatis meae conscius ad sanctitatis tuae culmen humiliter obrepam, ut hoc opusculum, quod ad meam attinet industriam, caducum & infirmum sacratissimi tui nominis Patrocinio sustentem & suffulciam. Tu uero, Sanctissime Pater, qui Christianorum omnium Alchimysta es Christianum hunc Alchymistam per naturam hanc uisibilem adoranda Relligionis mysteria propalantem benignus excipe. Hoc a Te licet tanto terrarum interuallo dissitus me impetraturum non diffido, cum etiam summus ille Deus cuius Tu in terris Uicaria fungeris potestate, nostras preces ex hoc infimo mundi recessu in coelum euehas, non patiatur irritas in terram recidere. Interea, Sanctissime Pater, det tibi Deus Opt. Max. D. Petri annos & uidere & praetergredi, Ecclesiaeque gubernaculum inoffenso cursu dirigere. Castrinouidarensis. Kal. Nouemb. Anno M. D. C. Xxxii. Faber Castrinouidarensis Philosophus & Doctor Medicus Monspeliensis Philochymicus. Rei Spagiricae candidatis. S. P. D. Quae me compulerunt hoc opus in lucem edere, maiora multis uisse, hoc praeludio nobis certissime uidebuntur, ( Spagyrice artis candidati amantissimi ) primas tenet decus, laus & honor Alchimiae, quae ex profundo sui rite perquisito emergunt: Ex eo enim in Deum rerum omnium opificem & authorem assurgimus. Alchimia Deum quaerit ergo ostendit ex natura. Cum sit totius Naturae absolutissimus artifex & mirabilium patrator omnium, ocultas & abstrusas sui notas, in centro cuiuscumque creatae rei deposuit, quae Chymica arte possunt ex Naturae legibus, hominibus non obtusi ingenii patefieri quin imo sacratissimae Christianae mysteria adumbrata quadam naturali figura reuelari: uidentur enim ab ipso naturae authore in abstrusis & penitissimis rerum substantiis uiuis adeo coloribus depicta, ut in admirationem summam & en cuiuscumque rimantis trahant animum. quod si Athei terrena & impura solae mentis suae lance, haec perpendere uellent, caeterique alii Heretici & Schismatici animaduerterent, nullatenus a certissima orthodoxae Ecclesiae Romanae fide, stulta eorum & hypocondriaca doctrina separarentur; res etenim omnes dum a terrena spurcitie uindicantur igne Chymico, predicant Deum misteriaque Ecclesiae Romanae tacita & muta, quadam eloquentia cunctis denunciant, adeo ut uere mentis inopa, brutis ipsis ne dicam lapidibus stupidior censeatur, qui Deum negat & Ecclesiam Romanam ueram solam & unicam orthodoxam non fatetur. Emolumenta qua ex Chymica arte exsurgunt. Secundas obtinet utilitas quam maxima, quae ex studio Chymico emergit, ex eius enim sagaci & prudenti non te meraria indagine, & perquisitione ex urgunt quatuor, quae maximo toti generi humano sunt emolumento, nec maiori possunt esse, utilitati notitia puta sui ipsius, sanitas tuta & iucunda conseruatio in multos annos, & diuitiarum omnium incorrupta supellex, haec quatuor cum praecedentibus totam Alchymiam ita exornant, ut merito prudentum animos conuocent omnes, in sui perquisitionem tanquam humanae prudentiae & sapientiae culmen; Quid enim homini deest dum hac fugaci uita fruitur post Dei ueri notitiam, cultum, honorem, notitum sui ipsius, sanitatem, uitam satis longam, & diuitias qui haec omnia summa & maiora summis non existimant & uere credunt, elleboro indigent & populi auriti familiae sunt & propaginis. Ultimas possidet quamplurimorum alioquin doctorum & satis prudentum abusus in Chymica arte uilipendenda & iniuriis calumniisque afficienda. Uellm ego ut resipiscerent, nam uere non sapiunt qui artem ignotam contemnunt: Si quid est inter Chymicae artifices fraudis & uitii, hoc est Lollium inter triticum; & stipes inanis ferro amputandus, & igne, hi sunt curculiones & cantharides artis qui grana Chymica corrodunt, deturpant & uitiant: uindicanda est ars, ab his putidis & male olentibus animalculis, non theatro humano explodenda: Alchymia non est uilipenda propter Alchymistas. homo animalium omnium caput & princeps, non propter pediculos & impuras corpois sordes, quas natali sorte gerit est contemnendus, ut lauacro, & pectine mundus & purus conseruandus, sic Alchymia artium omnium lumen, & uera Margarita preciosa non contemnenda est & sibilo persequenda, si quid squalidae corticis & squamosi recrementi fumique denigrantis contineat, id luminis & uitae indicium est, & preciosi tegmentum opus hoc breuiter & compendiose lumen istud uitae basin, & totius naturae pretiosum, tenebris fugatis, & denudata cortice ostendet, ut nudam sine ueste ac lotam fonte dianam uidere ualeant spagyricae artis candidati, eiusque gratissimae frontis aspectu, ardeant omnium animi, eiusque crucientur amore, & si quod eius uiuis laticis potent illico siti teneantur hydropica, quo plus erunt potae plus sitientur aquae. improbos & impios. Sic artem Chymicam omni fuco denudatam patefaciam, ut eius amor & uirtus omnium animos erga se male feriatos conciliet & monumentum hoc tholis templi beneuolentiae & gratiae filiorum artis appendam, ut ab eo breuiori, quo potero tempore, sperent panchimicum meum, in quo uniuersa medicina spagyrica arte decorata, non trunca, non confusa, nec lacera, sed integra & ab omnibus aenigmatum umbris defaecata in lucem prodibit, faxit Deus ut acta secundet ut mereri ualeam tantillum laudis & honoris erga Chymicae artis candidatos, fruentur tandem presenti hoc Chymico Christiano, qui coelum terramque pandit, eorumque misteria clausa, hoc Chymicum recludit melos; Etsi id rudi calamo fiat sua tamen dulcedine ni fallor, & rerum uarietate pelliciet omnium animos ad perpulchra topiaria eius & Paradisos inuisendos, quorum florenti & uere germinanti uiriditate tanquam gratissima umbra labores quoscumque humanae uitae demulcere quis poterit, beatumque transigere aelium. Si quid maius possem in Alchymiae candidatos, libenter in lucem darem, nihil enim latitat in penetralibus cordis mei quin typicis tesserulis fideliter explicaturus sim. Expectate interim alia. Chymicae artis opera quae uobis mistica reserabunt omnia, & me in uos omnes perquam optime feriatum in reliquum uitae meae conseruabunt. Ualete & plaudite. quae in hoc opere continentur. A. Absurda multa sunt, si trinitas in diuinis non sit una, 27. Adami peccatum prodiit ex Angelorum superbia. 101. Adam non poterat per se a peccato emergere, 55. Actiones & passiones unde fluant, 76. Alchymistae unde dicantur, 15. Alchymistae repraesentant Sacerdotes, 218 Alchymia efficax in rimandis naturae arcanis, 45. Alchymia ostendit animi mores, 159. Alchymia ostendit filium in diuinis, 12. Alimentum dissonum rei nutriendae fit tandem simile nutrito. 32. Alimenta ultimo reducuntur in salem, Angeli ex nihilo, 94. Angelis data fuit simplex cognitio mysterii incarnationis, 99. Angeli qua ratione creati, 93. Angeli non peccarunt imbecillitate, 100 Angelorum superbiae causa qualis, 99. Angeli peccarunt in prima charitatis praecepta, 99. Angeli non ex mercurio mundi, 97. Angelus hominem excitauit ad peccatum, 105. Angelorum & Adami peccatum totam naturam deprauauit. 107. Angeli qua ratione naturali possunt explicari, 96. Animae & corporis concordia, 142. Anima rationalis est immortalis. 141. 154. Antiqui in docendis scientiis auari, 85. Antiqui quid de Angelis dixerint, 92 Antiqui qua methodo scientias rerum omnium docuerunt, 735 Aenigmatis chymici explicatio, 232. Anima rationalis a Deo est. 164. Arbor uitae cur in paradiso collocata, 134. Arbor scientiae est species unica, 128. Arbor uitae erat naturae compendium, 130 Arbor uitae cur sic dicta, 135. Arbor uitae similis lapidi Physico, 136. Ascensionis Christi Symbolum, 59. Attributa diuina reciproca sunt, 15. Authoris protestatio, 235. B. Balsamum animalium est Sal. 161. Baptismus respondet lotioni, 171. Brutorum centrum quale, 183. C. Calcinationis scopus, 202. Calcinatio est Symbolum poeniten¬ tiae, 203. Calcinationis characteris explicatio, 204 Calcinatione omnia pura fiunt, 144 Calcinatio respondet poenitentiae, 174. Caluinistae lapidibus uiliores, 91. Calidum mercurii est pater rerum omnium, 75. Calidum innatum mundi est arboris uitae Symbolum, 133. Characteris diuini explicatio, 86. Coelum non est causa malorum, 168. Centrum naturae ignorans ignerat totam naturam, 159. Centrum naturae est incorruptibile 11. Chymicorum de Angelis uetus opinio, 93. Chymici qua ratione Deum nouerunt,. 7. Chymici quibus Deum indicant in natura, 8. Circulus, in charactere diuino, quid indicet, 86. Circuli quadratura Chymica. 82. Chrysma, sanctum representatur oleo Chymico, 213. Christus est fons Ecclesiae, 177. Christi lex nunquam desinet, 88. Christum fore initium & finem naturae quid incidet, 89. Christus caelum nobis apperuit, 50. Christo cur moriendum, 56. Christo es, unica existentia, 195. Christus qua ratione circulus dici potest, 84. Creatio est generatio rerum omnium quo ordine factae sunt, 97. Crux reperitur in ultima rerum natura, 206. Crucis figura elucet in characteribus metallorum imperfectorum, 209. Crux est perfectionis signum, 206. Cruci Angeli debent honorem. 79. Cruci inscribitur lux, 90. Crucis misteria uaria, 89. Cruxi myrabilium omnium Symbolum, 91. Crux est perfectionis signum, 90. Crucis signo non obsignati in die iudicii impuri erunt, 91. Crux est totius perfectionis basis, 80. Crux mundum hunc representat, 81 Cruce nihil potest carere, 79. Crucis lineae quid indicent. 82. Crux in mercurio quid indicet, 75. Crux renouauit mundum, 81. Crucis laus. 79. Creare quid supponat, 4. Confirmationis sacrae uirtus, 186. Corpus & anima purificanda sunt ante resurrectionem, 144. 146. Corruptio in sublunaribus, 143. D. Deus quid sit, 86. Deum cognoscere ex natura suprema est sapientia, 1. Deus nobis dedit Christum ut per eum uiuamus, 61. Deus non sibi mundum fecit, 29. Deus cur homini Euam sociam, dedit, 112. Daemones & cacodaemones dari, quid demonstret in rerum natura, 92. Diuus Dionisius Deum pati agnouit ex inuerso rerum ordine, E. Elementa quatuor qua ratione ex mercurii centro emerserunt, 82. Ens uerum quid, 37 Excrementorum quantitas est causa corruptionis. 143. Excrementa animalium, sunt, quibusdam alimenta, 162. Error caluinistarum notatur, 196. Eucharistia, est mirabilior misterio incar¬ nationis, 195. Eucharistia sublata perit Ecclesia Dei, 68. Eucharistia omnia redemptionis misteria comprehendit, 66. Eucharistiam sacram non comedens saluus esse non potest, 67. Eucharistiae plura suut miracula, 195. Eucharistia est omnium sacramentorum mirabilissima, 68. Eucharistiae sacrae necessitas unde desumatur ex natura, 68. F. Fixatio Chymica confirmationem representat sacram, 173. Fons caloris innati in centro terrae. 37. Fons rerum omnium duplex, 164. Frigus undenam ortum habuit, 110. G. Generatio est praecipua materiae actio, 11. Generationis & mixtionis inextricabiles uiae, 12. Generationis fons est corruptio, 40 Gratia super coelestis ex baptismo depen¬ det, 181. H. Historia de lapide physico, 182. Historia olei Chymici, 211. Homo ante peccatum perfectissimus, 105. Hominis centrum quale, 109. Homo est Dei imago, 30. Homini quid est opus ut fructus ferat, 48. Homo ab ortu immortalis, 50. Hominis salus a morte Christi, 46. Homo uita coelesti frui non potest sine meritis Christi, 51. Hominis praestantia, 108. Homo non sibi sed Deo creatus, 105. Homo uere immortalis post resurrectionem, 146. Homo ex se ipso non potest a morte se uindicare, 49. Humiditas mercurii est mater rerum omnium, 75. Humanitas est caput sublunaris essentiae, 80. Humidum primigenium non differt a calido innato, 11. I. Incarnati uerbi Symbolum quale, 40. dicatum, 88. Incarnationis misterium in natura ininfluxus coelestis quid, 75. Ignis & aqua in Chymicis baptismum representant, 183. L. Lapis physicus Eucharistiam figurat, 200. Lapidem philosophorum uiderunt multi, 63. Lapis philosophorum ex quibus fiat, 64. Lapis physicus Eucharistiae respondet, 173. Limbus qua ratione creatus, 94. Limbi pars purissima ex qua homo creatus fuit qualis, 109. Locus purgatorius ubi, 147. Luna in charactere mercurii quid indicet, 74. M. Materia prima qua ratione redeat in Deum, 21. Materia quae nihil habet satis damnatos representat, 152. Matrimonii dignitas, 222. Matrimonii Symbolum; 223. Matrimonii figura, 176. Mercurius quid proprie sit, 41. Mercurio adsunt spiritus, benigni & maligni, 102. Mercurius cur omnipotens, 31. Mercurius naturam patefacit omnem, 95. Mercurii partes totum mundi seriem complectuntur: 95. Mercurii characteris explicatio, 73. Mercurii superficiei insunt actiones & passiones rerum omnium, 77. Mercurii & Christi Symbolum, 56. 41. Mercurius ut Deum representet, 20. Mercurius cur trinus & unus, 30. Mercurius uariis insignitur nominibus, 20. Mors & corruptio unde, 166. Morti inest uita, 53. Mors est uitae principium, 52 Mortis Christi Symbolum, 46. Mors est in poenam peccati, 169. Mors non nocet, 53. Mors Christi necessaria, 47. Mortale & caducum quid dicitur, 50. Mulieres cur uiris misericordiores, 120. Mulieres cur uiros ament, 114. Mundus est uitae plenus, 35. Mundus qua ratione factus est ex mercurii puncto, 82 Myxta quid a corruptione uindicent, 62. Mysteria sacrae passionis ubique depicta, 66 Misteriorum diuinorum icones in materia reperiuntur, 44. Misteria diuina supra naturam sunt, 28. N. Natura in die indicii renouabitur, 55. Naturae corruptio undenam. 108. Natura sphaera est, 159. Natura non est sui opifex. 2. Natura non est Deus, 3. Natura eget spiritu uitae, 62. Naturale diuino non potest aequiparari, 9. Naturali rerum statui nihil inest diui¬ num, 3. Necessitas redimendae humanitatis expostulat incarnati uerbi misterium, 51. Nihil omni ex parte beatum quin Deum attingat, 10. Nihil generatur absque praeuia morte, 46. O. Oleum sapientum Symbolum extremae unctionis, 175. Olei sapientum materia, 175 Olei Chymici compositio, 214. Obiectio in animae immortalitatem, 163. Obiectio in Trinitatis Symbolum. 19. Obiectio in Chymicum hoc opus; 230. P. Panis Christii est uita Christianorum, 58. Pater in diuinis qua ratione primus & filius qua ratione secundus & spiritus sanctus qua ratione tertius. Personarum Trinitatis actiones inseparabiles sunt, 22. Planta passionis misteria ferens, 65. Philosophi multi Ethnici Deum noue¬ rrunt, 6. Purgatorium ostendit Uirgilius, 147. Purum sequitur Deum, inpurum uero diabolum, 169. Purum naturae est Symbolum uirtutis, 170. Q Quies est causa putredinis, motus uero est causa splendoris & lucis. 189. R. Raymundus Sebon laudatur, 28. Redemptio & iudicium in cruce latent, 90. Resurrectio Christi omnino necessaria, 56. Res omnes morti obnoxiae sunt, 54. Res unitae diuisis sunt fortiores, 27. S. Sacerdotes cur patres dicantur, 216. Sacramentorum uirtutes supernaturales, 18I. Sacrae Mariae Uirginis Symbolum. 42. Sal qua ratione sit generationis & corruptionis principium, 176. Sal naturae non est Deus. 8. Sal physicum est Paradisi Symbolum, 138. In sale mundi quid sit primum 2. & 3. 18. Sal est ultima materia rerum, 162. Sal hebraice quid notet, 34. Sal trinitatem representat, 16. Sal unde habeat conseruandi uirtutes, 42. Sal mundi Deum representat, 9. Sal qua ratione incorruptibile, 38. Sal uirgo qua ratione dicatur, 43. Sal apud omnes gentes tribus scribitur literis, 33. Sal Christi symbolum est, 34. Sal mundi omnipotens, 38. Septem Chymiae instrumenta, respondent, septem Sacramentis, 172. Sol quare uitae pater. 38. Solus homo Deum laudat in natura, 187. Sol quid, Luna & Mercurius. 70. Sol & Luna in Charactere mercurii, quid 78. Semen in utero est sal solutus, 162. Semen in centro latet, 37. Semen mundi qua ratione moriatur, 39. Semen qua ratione sit ortus & uitae fons, 37. Semen mundi totum coelum percurrit, 39. Semen mundi cur Atlas dicat, 39. Semen mundi quare corpus elementare induat, 40. Species rerum ultimae unae sunt, 25. Sine aqua & igne nulla est purificatio, 183. Spiritus mundi dicitur unigenitus natuspiritus naturales seruiunt naturae, ut Angeli seruiunt Deo. Spiritus mercurii sunt symbola Angelorum, 97. Spiritum sanctum in charactere diuino, 87. Spiritus sancti Symbolum. 62.72. Spiritus sanctus Christianos legat, 71. Spiritum sanctum quid representet, 14. Spiritus sanctus est uinculum Trinitatis 170. Spiritus sanctus Ecclesiae patres illuminauit, 71. Spiritus mundi rebus inferioribus similis, 46. Spiritus mundi etsi unus nutrit omnia, 36 Spiritus mundi quibus constet, 60 Spiritus Chymici quales sint, 97. Spiritus uini omnia conseruat, 192. T. Terra pura Uirginem Mariam figurat 123. Terra sordida Euam representat. 123. Totum sequitur naturam partis, 4. Transmutatio metallorum quid indicet, 64. Trinitatis explicatio ex humanitate, 24. Trinitas & unitas in diuinis qua ratione consideretur, 23. Trinitas & unitas in diuinis omnipotentiam arguit, 20. Trinitatis simulachrum in natura, 17. Trinitatis personae, uniuscuiusque Symbolum; 16. Trinitas diuina sola, potest misteria sua penetrare, 13. Trinitas & arnitas in mercurio mundi, 31. Trianguli & quadranguli, Chymici ex¬ plicatio, 83. Trino & uno omnia clauduntur, 95. U. Uirgo Maria Eua secunda, 122. Uitae sanctitas unde desumenda, 147. Uitae postremis in diebus quid facturus sit Deus. 54. Uxoris officium erga maritum, 119. Unitas diuina est inseparabilis, 19. Uinculum calidi & humidi innati quid, 15. Dv Roy Par grace & priuilege du Roy du uingt - quatriesme lanuier 1624, feele du grand sceau en cire iaune, signe par le Conseil de Fontaines. Il est permis a Pierre Bosc; Marchand Libraire iure en Tolose, d'imprimer ou faite imprimer, uendre & distribuer par tout son Royaume, un liure intitule Alchymistae Christianus: Auctore Petro Ioanne Fabro, Doctoris Medici Philochymici Monspeliensis, sans que autre que ledit Bosc, ou ayans droict de luy, le puissent imprimer ou faire imprimer, uendre ou distribuer, iusques au terme de dix ans, a compter du iour & datte de l'impression dudit liure finir: & ce sur peine de confiscantion des exemplaires qui seront trouuez auoir este contrefaits sur l impression dudit Bosc, & d'amende arbitraire. Par le Conseil. De Fontaines. Acheue d'imprimer le premier Octobre 1632. Erata sic corrige amice Lector. Page 52. lin. 19. lege trinitatis pro ciuitatis. Pag. 49. lin, 2. lege permixta pro permixtu. Pag. 53. lin. 25. legeni pro Ui. Pag. 53. lin. antepenultima lege formae pro formas. Pag. 70. lin 10. lege nodus pro nodica. Pag. 66. lin. 6. lege in indicis pro indicis. Pag. 89. lin. 21. lege occidendi pro occidenti. Pag. 105. lin. 27. lege infirmauit pro insinuauit. Pag. 107. lin. 6. lege frondosis pro fendosis. Pag. 110. lin. 16. lege ligabantur prolegabantur. Pag. 110. lin. ultima lege totum & uniuersum pro totam & uniuersam. Pag. 125. lin. 1. lege inutilibus pro cantilibus. Pag. 131. lin. 18. lege nollent pro uollent Pag. 138. lin. 13. lege in sui tendere centum ut scelicitatem consequantur. Pag. 145. lin. 5. lege luminis pro animi. Pag. 149. lin. 24. lege metallium pro metallicam Pag. 150. lin. 27. lege in quo meritis Christi pro in quo Christo. Pag. 152. lin. 12. lege uitium & nequitis, & dele Dei sunt. Pag. 152. lin 16. lege certissimum pro certissimus. Pag. 153. lin. ultima lege momentanensis pro momentanea. Pag. 171. lin. 1. lege illius pro illam. Pag. 181. lin. 23. lege argentum pro argenti. Pag. 188. lin. 30. lege fructus pro fructum. Pag. 191. lin. 23. adde haec uerba, animi tui uires Sacramenta septem instituit in Ecclesia sua. Pag. eadem lin. 12 lege uas pro una. Pag. 191. lin. 1. lege mutu pro natu. Pag. 193. lin. 19. lege uinas pro uinus. Pag. 229. lin. 4. lege agredi pro aggressus sum. Alchymista Christianus. Petri Ioannis Fabri Castrinouidarrensis Doctoris Medici Monspeliensis. Alchymia Deum Monstrat & indicat naturae opificem & Unicum creatorem per ipsammet naturam. Caput I. Ex rebus omnibus, quae uisuntur in orbe terrarum Deum aliquatenus cognoscere posse, summum est, & maximum humanae sapientie culmen & fastigium, in quo fulget & praenitet caeteris humanus intellectus. Deum cognoscere ex natura, supremum est sapientia humanae culmen, Natura non est sui ipsius opifex. Reliquum quod scibile 2 Alchymista est, & cognitu possibile, nauci est, & futile, inscitiae potius plenum, tenebris inuolutum Cimmeriis, quam aliquo lumine nitens: nullum enim lumen reperiri potest, ubi fons & scaturigo ueri luminis deficit, suosque perennes non infundit radios, si coelestes istos igniculos seminaque diuinitatis, quae per totum rerrarum orbem diffunduntur, auferamus, aut saltem crassa mentis caligine obtegamus, naturam omnem, coelum terramque confundimus, & in antiquum cahos redigimus, nihilumque uetus conuocamus: Si patrem celestem Deum rerum omnium opificem & conseruatorem ubique rerum indigitatum non fateamur: Natura enim haec uniuersa suprema & infima stare non potest, nec minimum temporis labilibus suis persistere fulcris & staluminibus quin corruat, & perenniter fluat in cahos suum, nisi causa sua, patre suo, & unico hoc suo archaeo fulciatur, eiusque potentia infinita & indefinenti statuminetur, aut summum nefas praedicandum est, conceptu solo puniendum, naturam hanc quam cernimus totam & integram, sui ipsius esse opificem, sempiternam & perennem: Id tamen erroris adeo clarum est, ut nemo nesciat, partes integrantes ipsius naturae nec naturam ipsam stare posse, nec quidem momento temporis, quin aliquid corruptionis, & mutationis perpetuae in se ipsis patiantur & subeant. Eo maxime argumento, sat clarum est, naturam non esse sui causam & fontem: nam si ex penetralibus suismet scaturiret perennis esset, nec perpetuis mutationibus & alterationibus augeretur: at perpetuum esse indesinens & sibi Christianus. constans omni studio sibi uendicaret. Quod enim est fons primus sui ipsius, se ipsum perenniter conseruat, fons uere primus originis, est etiam fons conseruationis & perennitatis, naturam uidemus non esse fontem perennitatis suae, indeque etiam non esse fontem originis sui ipsius, fatendum erit. Naturam etiam quam oculis contemplamur, Natura non Deum non esse ex eo colligimus, quod ea ipsa est Deus. Natura non est Deus. non fruatur essentia omnium perfectissima, nam si ad amussin ueritatis referendum sit, ens naturae quid erit quaeso, illius centrum? Ens uerum quid. purum nihil, ens non ens, cum semper tendat ad sui corruptionem & mutationem, & inde non ens, cum uerum perfectum & absolutum ens, sit illud per quod sunt omnia, a quo fluunt & consernantur, & sine quo factum est nihil, immutabile, omnia mutans, inuisibile, omnia uidens, immotum, omnia mouens, omnia continens sine ambitu, ubique presens fine situ & motu, illud solum meretur entis perfectissimi & absolutissimi nomen & Eruor. Natura autem & mundi huius uniuersi ambitus, cum haec sibi artogare non ualeat, entis simplicis corruptibilis, mutabilis, terminati & undiquaque circumscripti essentiam sibi uendicare potest, & ideo ex interna & innata sua mutabilitate & corruptela, uilissimi entis naturam habet, non perfectissimi & absolutissimi, qualem nos credimus Dei naturam esse, ut pote aeternam, infinitam & omnipotentem. In naturali rerum statulabili, nihil sapit diuinitatem. Non ergo ex entis naturalis essentia ut pote uilissima, argumenta diuinitatis in eo colligemus, eique dabimus, aut Deum deficientem & man4 Alchymista cum, quod nefas est cogitare, constituere dabitur, cum natura deficiens, impotens & manca sit. Si obiiciatur naturam uniuersalem & generalem permanentem esse, sibi constantem in suis mutationibus, aeternam & infinitam, cum temporis duratione, generationumque potentia interminata, ideoque perfectissimi entis & diuini naturam sibi arrogare: Soluunt hanc obiectionem ipsaemet partes naturales, finitae omnes, certisque numeris inclusae, mutabiles, & labili essentia statuminatae, cum totum a partibus hac in re differre nequeat; subeunt enim hac in re totum & partes eandem sortem & conditionis rationem: Totum sequitur naturam partium. Si partes ante unionem totius labiles sint, & corruptibiles, in unione ipsa etiam ipsaemet partes nec sibi constabunt, sed fluxae erunt, & fluctuantes in ipso mutationis & corruptionis gurgite, & pro inde totum erit profundae corruptionis abysso immersum. Cogitare etiam non possumus absque ueritatis ipsius detrimento, naturam & mundum fuisse ab aeterno creatum diuina potentia: Creare quid supponat. creare enim supponit, non esse, & ex nihili scaturigine trahere originem, & ita creare indicat actionem diuinam externam in certa quadam motus mensura constitutam, & peractam hoc est in tempore factam. Deum quid indigitet in natura. Deum etiam testantur & indigitant rerum omnium mutabilium immutabilis ordo, qui ab omnibus saeculis & a condito mundo lege inuiolabili obseruatur, a cunctis mundi partibus: temporum mutationes & coeli motus, ob terrae fertilitatem: generationum & productionum anichristianus. malium uegetantium & mineralium inextricabiles processus ob mundi munditiem & pergratam formam, uel potius ob solius hominis commoditatem & usum. Hic ordo admirabilis & stupenda rerum series, non fatalis consequutio, potest ne adeo firmis stabiliri uinculis & nexibus absque authore huius ordinis patre, & uero & unico fonte, ab eodem ordine diuerso & dissentaneo: Ordinem enim & rerum seriem absque ordinatore excogitare non possumus: Natura autem & rerum series confunduntur nec fere differunt si medullitus introspiciantur. Ordinator ergo erit quid supra naturam, a quo natura seu rerum series dependet suasque obseruabit leges & normas inuiolabiles, quas praetergredi & antiquare non potest ob perpetuam & indesinentem legissatoris sui praesentiam. Dionisius Areopagita, Deum pati cognouit ex inuerso rerum ordine. Diuus Dionisius Areopagitarum integerrimus iudex scelerumque uindex aequissimus, ortu & natione Ethnicus aliquo tamen Diuino preupmate pulsus, Deum testatus est, & confessus ex ordine inuerso, solis & lunae Ecclypseos: Nam cum moriente Iesu Christo ueri Dei uero filio ordinem naturae rerumque seriem susque deque inuersam contemplaretur, uoce magna intonuit: Aut patitur Deus, aut tota machina mundi destruitur. Ex ordine illo inuerso Deum fassus est, eumque pati quid maximum, cum tota natura, coelum & terra, nescio quid lugubris & funesti insueti, portenderent. Nos uero rationis & intellectus compotes & capaces non Ethnici, sed Christi ipsius ueri Dei Alchymista filii infinitis propemodum doctrinis, speculationibus & exemplis confirmati, proh dolor & nefas! adhuc infirmi sumus ad fidem hanc, & caeci penitus ad hanc lucem percipiendam. Multi alii Philosophi Deum nouerunt ex lumine naturae. Non solum Dionisius Areopagita, sed & quamplurimi antiquitatis sophi, deum nouerunt ex lumine naturae, ueluti Hermes Trismegistus, Geber, Democritus, Pytagoras, Plato, Aristeus, Artephius, & multi alii Chymicae propaginis antiquissimi, qui omnes ante natum Christum floruerunt, haebreorumque religionem non coluerunt, nec sciuerunt: & tamen Deum unicum aeternum, increatum, omnipotentem, infinitum creatorem omnium, protectorem & gubernatorem confessi sunt, solo luminis intellectualis naturae radio illuminati: e cuius fonte exhauserunt diuinam illam, quam habuerunt de Deo cognitionem, rudem tamen, sed nihilominus maiorem & clariorem illa, quae sensu externo simplici percipi potest. Quamuis enim Deus solus, se ipsum cognoscat ex se ipso, cum se ipsum se solus capiat: attamen eum cognoscere aliqua ratione ualemus operibus manuum suarum, quae nobis sunt auxilio & subsellio, ut ad eum assurgamus, dictante Apostolo. Inuisibilia Dei per ea quae facta sunt, a creatura mundi intellecta, conspiciuntur, haecque cognitio diuina, quae ex operibus Dei sumit exordium, adeo facilis, euidens & docilis est, ut nemo sapiens ea carere possit, aut saltem se excusare ualeat, quin rationis radio & lumine, huc penetrare queat, Deumque praeter naturam noscat: haec enim scientia per se adeo nota est, ut si qui sint, qui eam uelint oblichristianus. terare, se ipsos abrogent necesse est, tenebrisque profundis se immergant, & luce se priuent, qua qui non illuminatur, uere caecus est, & terrae inutile pondus, dura silex, & marpesia cautes: diuinos igniculos silentes in se coercens attritu & percussu sui ipsius excitatos non percipiens, nec usui suo & utilitati reponens: hi igniculi sat lucis effundunt ne Deum in creaturis percipiamus, ueramque lucem illum fateamur, qui ex tenebris nihili eduxit nos, lucemque quamcumque, & ne extinguatur perenni suo foco & fomite conseruat & nutrit, alioquin in tenebras priores abiret, & nos etiam in primum nihilum corrueremus, ni uirtute sua infinita persisteremus: Chymici qua ratione Deum nouerunt. Chymici Philosophi antiqui omnes, etsi Ethnici & pagani cum numquam sub uexillis Christi militarint, ut pote Christi saeculis & temporibus antiquiores, tam profundum inscitiae ueternum numquam obdormierunt, quin semper fassi sunt & professi Deum unum naturae totius opificem, eumque indigitatum inuenerunt in ceutro cuiuscumque rei: ceutrum enim cuiuscumque rei cum sibi semper constet, nec fluctuantibus & labilibus corruptionis motibus teneatur, sed semper mouens immotum per se persistat, diuinam quandam potentiam supra se arguit & indigitat, ueramque Dei imaginem representat, cum ab eo fluant omnia in idque redeant unde ortum habuerunt, Deum adhuc magis indicat: Nam sic ex eo centro siue substantia quam sal mundi, & terrae dicunt totius naturae statumen & fulcrum, fomitem & nutrimentum sic arguere possunt; Hoc sal naturae basis, & fundamentum, uirtus 8 Alchymista Sal naturae non est Deus. & energia, & natura ipsa, non est Deus cum aeternitatem nesciat infinitam potentiam, supremam bonitatem immensam intelligentiam, uirtutumque omnium & perfectionum supremum & inaccessum culmen prorsus a se eliminet: illa autem omnia supremae uirtutis attributa non sali huic, qui natura est, tribui possunt & donari. Superest ergo, dari aliquid & extra & intra & supra naturam quod his attributis insigniri mereantur, & queat, id autem solus est Deus; nam si haec attributa in rerum essentia reperiantur, ut apud omnes in confesse est, soli Deo competunt & sunt Deus ipse, cum in Deo omnia sunt Deus, nec in ipso dissonum quid reperiri contingat. Quibus rationibus Deum indigitent in natura Chymici. Ex his iterum quaerit & inuestigat medullitus Alchymia Deum: Si inquit, natura sponte tendat in profundissimas & absolutissimas sui ipsius perfectiones, frustraneumque & uacuum nequeat esse eius intentum, quid prohibet Deum tanquam uerum & unicum suum centrum constituere cui soli gaudeat & quiescat, & profundissimae perfectionis suae abisso immergatur: uerum enim est ueroque uerius & uerissimum in rerum natura dati uirtutes, energias, potentias & magnitudines, quae sponte sua feruntur ad supremum gradum perfectionis: gradus uero ille omnino nequit esse supremus, quin sit etiam infinitus & immensae suae magnitudinis absque termino ullo & limite, undiquaque circumfusus. Cogimur ergo Deum confiteri in quo solo & unico immensae illae uirtutes, energiae, potentiae, & magnitudines absque ullo termino & limite sint undiquaque profusae. Non existimo tamen Christianus. Naturale diuino non potest aequiparari. proprietates has naturales & uirtutes esse cum diuinis eiusdem naturae: Naturalia enim cum diuinis nullam habent inter se proportionem et si iuxta se ponantur, nihil uere sunt, habent tamen allegoricum quoddam, cuius gratia Deo appropinquari possunt ut ex illa labili essentia infinitam illam perennem & semper sibi constantem contemplari ualeamus essentiam, ut patet in sale terrae & mundi, quod quidem sal, & si creatum quid sit, Deus tamen in eo uiuas sui imagines adeo pulchre insculpsit, ut nemo uel minimi iudicii capax reperiti possit, quin illas agnosci cogatur, & undiquaque clamantes imo uoce grandi intonantes audiat: Sal mundi Deum representat. Deus est, qui haec mirabilia fecit, & qui adhuc portat omnia uerbo uirtutis suae. Ab eo enim & eodem fonte prodeunt, creari & conseruari. Naturam uidimus non a se ipsa creatam, eamdemque etiam contemplari licet non per se ipsam conseruatam. Superest ergo ut per alium creatam fuisse & adhuc conseruari asseramus, eumque Deum solum & unicum fateamur: creare enim, quod est ex nihili fonte educere solo uerbo uirtutis, creataque conseruare, infinitam immensam, aeternam, & omnipotentem praesupponit uirtutem, uirtus autem infinita, immensa, aeterna, & omnipotens, est Deus ipse. Perfricata igitur omnis suspicionis fronte, alacriter concludemus omnia qualiacumque sint in rerum serie dum sunt uiuuntque, esse & uiuere per Deum, qui est ens entium, & uera uita uiuentium, in quo solo summum bonum, summa. Nihil supremum foelicitatis culmen pertingere potest, quin Deum attingat. quies & felicitas suprema est expectanda: Sic 10 Alchymista Alchymia naturalia perscrutando, per genium ignis, qui est omnium occultorum scrutator, supernaturalia aliqua ratione. colligit, Deumque monstrat & indicat, non sicut sibi ipse est, sed sicut naturae est, & tamen cum illo, & illo illuminante, alioquin omnia lux naturalis & ignis tenebrae merae plusquam Cimmeriae sunt ad illam lucem superinaccessibilem & super incommunicabilem contemplandam, ad quam non attingit aliqua lux, nisi uera illa lux, quae de coelo descendit ad illuminandum omnem hominem uenientem in mundum, quam lucem adhuc non cognoscunt. Etsi in tenebris luceat, tenebricosi quammulti homines quibus cum agemus sequenti capite, lucemque hanc in tenebris lucentem quantum natura potest, indigitauimus. Alchymia Supposita prius Reuelatione diuina, Filium Dei Patris omnipotentis, Patrique aequalem ostendit per similitudines & allegorias, quae in sale siue Mercurio mundi reperiuntur. Caput Ii. Superiori capite Deum ostendimus ex centro ipsiusmet naturae incorruptibili, quantum eius ualent humeri, & quantum potest haec lux tenebrosa huic immensae luci & infinitae 11 Christianus. Centrum naturae incorruptibile est. appropinquare, hoc idem centrum naturae, quod Centrum in tota rerum serie & singulis eius partibus incorruptibile quadamtenus reperitur, salisque sortitur naturam & essentiam. Inperscrutabile & inintelligibile filii Dei mysterium aliqua ratione rudique penicillo depingere potest, supposita prius reuelatione quam de hoc mysterio coelitus accepimus. Sic enim fatur Alchymia de tanto mysterio. Praestantissima uirtus materiae prima est generatio. Perfectissima & numeris omnibus absolutissima uirtus, potentia & energia, quam habere potest calidum innatum, rerum omnium materia prima & ultima, siue sal mundi & naturae, haec censetur, scilicet productio & genetatio humidi cuiusdam radicalis eiusdem omnino & aequalis naturae & essentiae, uirtutis & potentiae, quodque humidum radicale & primigenium est synchtonum & coaeuum cum callido illo primigenio, a quo dependet per ueram emanationem, seu productionem, quae natum & genitum sibi similem & aequalem educit, ex poenitissima sui essentia: Humidum primigenium eiusdem est essentia cum callido innato. humidum autem istud & calidum primigenium esse eiusdem naturae & essentiae, uirtutis & efficaciae, hinc constat, quod salem illum mundi, seu materiam rerum primam & ultimam constituant homogeniam omnino similis & eiusdem substantiae, per totum suae compaginis ambitum. Philosophi etiam omnes & Medici calidum innatum & humidum primigenium quae in centro rerum omnium latitant non dissona esse fatentur eiusdemque naturae esse admittere coguntur, ob generationes & productiones mixtorum & indiuiduorum homogeniorum, quae sub toto coeli concauo reperiuntur: sunt 12 Alchymista etiam haec ambo contemporanea & coaetanea, quod calidum istud innatum absque suo humido esse & persistere nequit: non potest autem persistere propter radicales & essentiales uniones, quas cum humido suo, ab origine contraxit, alioquin mancum quid & ualde inperfectum fuisset calidum istud, si uita siue humiditas radicalis & primigenia, in ipso creationis instanti & momento connexa illi non esset. Eget calidum innatum humido primigenio suo, tanquam pater filio ut nomine patris frui queat: nam calidum istud nequit esse innatum, quin indissolubili uinculo humidum primigenium sibi connexum habeat. Si haec ita sint, ut uere sunt in hac rerum unica substantia, undenam habuit hanc mirabilem & stupendam similis sui productionem? Habuit ex primo sui ipsius opifice, & protoarchaeo, nihil autem habuit & exhausit ex hoc infinito fonte, quin multo perfectius & infinito modo, ut infinitus est ipse conditor, habeat & possideat: Generationis & mixtionis inextricabiles sunt uiae. Magnum enim est & mirabile generandi naturae robur cuius occultas scire artes notasque penitus habere Dei solius est, non humani intellectus. Haec mira producendi potestas in creatis, arguit aliquatenus illam infinitam in diuinis generandi potentiam: Deus enim rerum omnium pater uerus pater esse non potest, quin filium sui similem habeat: Qua ratione Alchymia probet filium esse in diuinis. mundus autem hic uniuersus sui similis omnimode esse nequit, nec etiam ille uerus filius suus, nec ipse pater, proprie ex tali filio uocari potest, nihilominus pater est. Christianus. potentem, ex quo solo uerus uocetur pater, patris enim est in creatis totam sui communicare substantiam filio suo, uirtutem & energiam, uiseminis sui, quae totam patris uirtutem & energiam essentialem complectitur; Dei etiam erit in diuinis omnino perfectissimo modo, & nobis incomprehensibili & indicibili, totam sui communicare essentiam alteri, qui non erit alter ratione essentiae, sed alter ratione personae. Necesse est ergo in diuinis patrem producere filium, sibi aequalem infinitum aeternum & omnipotentem. Sic Alchymia interiora naturae creatae contemplans mysteria increatae naturae sua qua potest mente arguit, nec hominum tota series, nec omnes simul Angelorum ordines possunt hac penetrare. Diuina Trinitas solae potest penetrare Trinitatis mysterium. Superest ergo, ut filium habeat sui similem, aeternum, infinitum & omni13 Solus est Pater, solus est Filius, solus est Spiritus sanctus, sola est haec Trinitas, unus Deus qui haec mysteria nouit & per gratiam nobis communicauit, non ut uere sunt & existunt, sed quo intelligibili possumus complecti modo, quantum potest mens humana per tenebrosos cancellos luminis sui, in speculum transmittere suum. 14 Alchymista. ostendere in diuinis Spiritum sanctum a Patre & Filio procedentem. Per siccitatem quae est in Mercurio mundi. Caput Iii. Calidum innatum mundi & humidum primigenium quae in sale naturae reperiuntur rudem nobis quandam speciem & umbram delinearunt. Diuini Patris omnipotentis & filii sui coaeui & immensi. Iam uero siccum quod in eodem sale, seu Mercurio mundi, a prima rerum origine Deus collocauit, & a calido innato & humido primigenio procedere fecit: Spiritum sanctum quid in natura representare potest. Spiritum sanctum a Patre luminum & Filio procedentem, rudi nobis Minerua depinget: Percipere animo non possumus, calidum innatum mundi producere posse suum primigenium sibi coaeuum aequalem & homogenium absque innato mutuoque amore, quo tanquam indissolubili uinculo strictissime simul uinciantur imo uniantur unitate essentiae, ut unicum homogenium & simile constituant suppositum: Hic autem amor & uinculum, quo simul uinciuntur non est quid dissonum, & differens ab utroque coniunctin, nec ab utroque disiunctin, sed est quid penitus 15 Christianus. unum & idem in unico supposito adunatum. Uinculum calidi & humidi primigenii, quid. Nihilominus uinculum hoc quod in siccitate salis radices altas agit & siccum salis, seu Mercurii dicimus, non est calidum innatum & humidum primigenium, sed quid distinctum & nomine separatum & non essentia dissonum ac differens, a calido & humido procedens, illaque uniens & uinciens uinculo idemtitatis & unitatis, in corpore salis, quod Alchymistae omnes miris tricis, & aenigmatum nubibus uariis & obscuris occultarunt, ob mystica quae in sale latent stupenda. Alchymista unde dicantur. Unde etiam Alchymistae ita dicti sunt, quod mysteriis succi salis praesint, & mystica salis tractent, άλς [ /gr [ enim sal est, χύμος succus & mystae, my¬ steriorum praesules habentur. Sali ergo mysterium magnum maximoque maius, inest: cernimus in eo calidum innatum, humidum primigenium & siccum radicale, quod procedit ab actione calidi innati in humidum suum, haec autem actio nihil aliud est quam amor & uinculum quo simul copulantur & sibi constituunt illud unum homogenium uisibile & palpabile corpus. Si in sale mundi haec mysteria percipiamus, processionem, uinculum, donum & amorem ut ita loquar, undenam sibi uendicauit tantum naturae donum, & tam pretiosum arcanum: nihil enim a se ipso habet sed quidquid habet, a creatore & protoarchaeo suo, sumpsit exordium. In primo ergo istius salis artifice perfectissime completa sunt, quae in sole adumbratum tantum depingi possunt, decet patrem aeternum, decet filium patri coaeuum, amorem impertiri mutuum, uinculum, donum, spirationem infinitam, aetersunt. Attributa diuina reciproca sunt. 16 Alchymista nam, omnimode perfectam & absolutam, utrique personae patri filioque coaequalem. Decet patrem amare filium, decet filium amare patrem, sed quia ambo infiniti sunt, eorum etiam amor mutuus, infinitus esse meretur; decet etiam patrem decet & filium mutuo illo se dotari dono, & uinculo pari se uinciri, ut unum constituant Deum, tribus personis distinctum, & Trinitatem uera unitate essentiali adunatam. Haec mystica nulli mortalium & Angelorum nota, sed soli omnipotenti Trinitati, benignissima haec sancta maiestas per gratiam, fidemque Catholicam & orthodoxam nobis communicauit, praedicante ipso Iesu Christo Dei uero filio & illuminante Spiritu sancto. Nihilominus adumbratas horum mysteriorum figuras in sale mundi conspicimus: Uniuscuiusque Trinitatis sacrae personae Symbolum. sunt enim in ipso tria distincta, calidum puta innatum, humidum primigenium & siccum radicale. Calidum innatum patrem representat, diuinitatis fontem, ut calidum innatum naturae scaturiginem: humidum uero primigenium a calido innato emanans & genitum, filium ab aeterni aeui immensitate a patre luminum deductum aliquatenus ostendit. Siccum autem radicale quod humidum primigenium & calidum innatum indissolubili uinculo nectit & copulat ad unitatis essentiam & quod ab utroque procedit: Spiritum sanctum rudi suo ut pote naturali penicillo, nobis depingit: haec tria; quamuis tria distincta sint, uerum unum constituunt uera unitate suppositum, ita ut non absurde dicere possimus, Sal trinum esse & unum, Trinitatemque sacram & sanctam. Sal Trinitatem sacram repraesentat: Christianis 17 Christianus. adorabilem nobis quodammodo figuris suis naturalibus tanquam imaginibus quibusdam distinguere posse. Nullatenus tamen ambigendum est & existimandum, quin orthodoxe credam has figuras & allegorias naturales, futiles & inanes, prorsus esse, ut modicum & tantillum diuinitatis mysterium absolute & perfecte distinguant: quidquid enim Dei est, profundissimae infinitatis abysso immergitur, nec ullis naturae terminis exprimi potest. Mirum est, quod in natura diuina, rude reperiatur simulachrum. Nihilominus mirum est, & stupendum quod rudis quaedam & adumbrata figura diuinientis in natura reperiatur, cuius ope & auxilio diuinum illud ens entium fateri ualeamus, trinum & unum, trinum in personis & unum in essentia. Prima persona Patris est, secunda Filii tertia Spiritus sancti: Patris tamen non ita prima est, ut aliquid aeui ante alias prius sibi uendicet, nec filii etiam secunda est persona, & Spiritus sancti tertia, ut aliquod temporis posterius hae personae habeant patri personae; non datur enim in diuinis pruis & posterius ratione temporis, sed solum ratione originis; omnes etenim personae aeternae sunt, nulloque temporis termino circunscriptae ante tempus erant, & tempus ipsum per ipsas sumpsit exordium. Pater in Tri¬ nitate qua ratione primus, filius secundus, & Spiritus sanctus tertius. Pater tamen primus est in Trinitate, tanquam a se ipso dependens & primus diuinitatis fons & scaturigo, a qua sola prima scaturiit essentia diuina; filius autem secundus est, ut uerus primogenitus patris non tempore sed origine tantum. Alchymista. Et ut pater primus est, ut generans, ita & filius secundus est ut genitus, ut pater primus est qui dat diui18 nam essentiam, ita filius secundus est, qui recepit eam. Et Spiritus sanctus tertius est in diuinis, tanquam ab utroque procedens. In sale mundi quem Chymici Mercurium dicunt, fas est nobis aliquid simile rimari & allegoricum, quod per reuelationem prius coelitus demissam horum mysteriorum, ab Spiritu sancto in orbem terrarum diffusam, speculum quoddam uidetur in aenigmate beneficio cuius, haec quadantenus mystica conspiciuntur, non ut se habent, ut saepe dixi: Mysteria diuina supra naturam sunt. quia uero uerius est, haec mysteria tanta esse & supra naturam, ut nulla creaturarum ne tantilum quidem concipere queat, ni Deus summus, misericors & gratia & bonitate sua, nobis communicasset ingeniumque inde dedisset, huius occulti mysterii exempla & figurat in natura ipsa rimari quae nobis aliquatenus explicant & distingunt, quod fides Catholica & orthodoxa, nos credere iubet, in salutem aeternam fidelium omnium. In sale mundi, quid sit primum, quid secundum, quid tertium. In sale ergo mundi uel materia rerum prima, calidum innatum primum dicimus non tempore sed origine solum. Primum enim est, calidum illud, ut fons & scaturigo uitae, uitam omnibus communicans & tribuens, humidum primigenium secundum dicimus, non ut quid posterius factum & creatum post calidum suum, sed ut quid ab illo calido, in ipso creationis momento, diductum, & uitam recipiens, a calido innato dimanantem. Siccum autem quod in eodem sale reperitur, tertium dicimus tanquam quid ab utroque procedens. Haec tria distincta ita firma compagine & dura connexa sunt in unum suppositum, ut nulla 19 Christianus. ri naturali quamuis fortissima difiungi possint. Inseparabilis est naturae diuina unitas. Hinc colligere nobis fas erit, quantum inseparabilis sit naturae diuinae unitas, quamuis in Trinitate personarum consistat, cum in naturalibus rude hoc exemplar habeamus, ut hanc Trinitatem in unitate, & unitatem in Trinitate confiteamur. Obiectio in similitudines a Chymia desumptas, ad Trinitatem sacram repraesentandam. Obiiciet forsan Panurgus quidam in Chymiam artem male feriatus, allegorias, similitudines & icones Chymicas toto cothurno dissonas cum diuinis reperiri: Pater namque aeternus, Filius & Spiritus sanctus in diuina & sacra Trinitate, personae sunt intellectuales. Nam pater generat filium operatione intellectus, & Spiritus sanctus ab utroque procedit, unica uoluntate Patris & Filii: hoc autem sali eiusque partibus prorsus denegatur, sic humidum primigenium a calido innato suo, non diffluet operatione intellectus, ut filius aeternus a patre luminum ab aeterno descendit, nec siccum item radicale uitae, ab utroque, puta calido, & humido primigenio procedet, uia uoluntatis, ut Spiritus sanctus a patre filioque procedit, & ita siccum istud radicale uitae, amoris titulo insigniri indecorum erit, nec doni spirationis uinculique diuini nomine ornari fas erit. Nam haec omnia uoluntatis sunt, quae penitus in animo sali, & Mercurio denegatur. Obiectionis dissolutio. Obiectionem diluimus multis in locis, in quibus asserimus, creaturarum nullam opisici suo aequiparari posse, solumque Deum sibi similem esse: hoc autem concludit obiectio, quod & nos tota mente fatemur. Nihilominus asserendo concludimus, Salem mundi seu Mercurium etsi nullo rationis 20 Alchymista & intellectus radio collustretur, nec ulla uoluntatis libera lance, in utramque uibrari queat partem. Nihilominus cum Deo ita quadrat, ut si quid est, quod creatori suo ualeat appropinquari, ne dicam aequiparari, solus erit Mercurius & sal mundi, quod a plurimis Chymicorum antiquorum terrenus dictus est & mundanus Deus: uim enim illam Mercurii uiuificantem, & uitali nectare plenam quae in caelis est, phoebum dixit antiquitas, quae in aere latet Iouem, quae per aquas diffunditur Neptunum, quae terrarum antris occultatur, Opem, Rhean & Plutonem finxit fabulosa uetustas. Mercurium uita, uarii insignitur nominibus, ut uaria & multiplex intelligatur eius uirtus. Sic uariis nominibus deorum suorum Mercurium nostrum, qui uerum Deum & unicum rerum omnium patrem testatur, & naturali suo gnomone indigitat, occultarunt. Mira est phoebi uocis interpretatio, mira Apollinis, mira Iouis & Plutonis reliquorumque deorum antiquorum, quam apud Panchymicum meum legere licet ad uittutes & agendi potentias & energias declatandas istius occulti salis & Mercurii, qui totum mundum naturaeque uastissimum campum suo ambitu complectitur, suoque spiritu afflat & animat quae animanda sunt. Mercurius qua ratione Deum repraesentet. Sicque ueri Dei imaginem & iconem quodammodo nobis representat & exhibet, & per ipsum, & in ipso, & ab ipso, mundus hic uniuersus & singulae eius partes, indiuidua & mixta omnia, & singula, Deum quadamtenus figurant & ostendunt, quod omnia trina sint: & una. Unde triangulus ille Chymicus, puncto: 21 Christianus. antiquis hoc aenigmate circumscriptus depingebatur: medio tanquam circulo notatus, ab image 1 Omnia trina sunt & trina una. Ita ut ex hac Trinitate in unitatem desinente, quae in singulis mundi partibus & in toto mundo reperiri contingit, licet nobis occupati labili nostro concipiendi modo, Trinitatem sacram & sanctam, quae in diuinis reperitur, personarum pluralitate trina & diuinitatis essentia una. Non secus ac in natura Sulphur. Mercurius ac sal, siue calidum innatum, humidum primigenium, & siccum radicale & insitum, materiam primam & ultimam rerum omnium siue salem aut Mercurium mundi constituunt, unicam palpabilem & uisibilem rerum omnium materiam oculis & sensibus Chymicorum: Materia prima qua ratione redeat in Deum, unde ortum habuit per creationem. haecque materia ratione hominis quem componit & figulat, in Deum iterum terminatur & desinii, ut omnia redeant in idipsum, ex quo solo, & unico sumpserunt. originem, & uere canamus. Cuncta unum & tria sunt, tria sic distincta sub uno Sic unum in tribus est, sic surgit quodlibet unum A tribus & triplici commixtio surgit ab uno. En ut Alchymia internam rerum omnium anatomen ignibus suis perscrutando, ignes uere 22 Alchymista coelestes & aeternos naturae totius ueros, unicos, & primos opifices inuestigat eorumque uestigia intimis naturae penetralibus inusta, nobis contemplanda detegit & apperit. Inseparabiles sunt actiones personarum sacrae Trinitatis. Omnes enim & singulae diuinitatis personae, hunc mundum rerumque seriem uniuersam condiderunt: ut enim inseparabiles sunt, ita inseparabiles habent actiones, ita etiam omnes indelebili earum omnium nota, mundum totum & naturam insignierunt, ut ab ipsa nota, opifices tanquam ex ungue leones notos haberemus. Essentiae diuinae unitas ex diuinitatis personarum pluralitate trina, aliquatenus explicatur, Per substantiae unitatem Mercurii siue salis mundi. Caput Iiii. Trinitas illa substantialis, quae in materia rerum omnium prima & ultima, siue, ut Chymice loquar, in Mercurio & sale mundi reperitur, cum constituat & componat unum suppositum, indiuiduum unum, & mixtum uerum, unicum unitate essentiae naturalis, aliquo nobis est auxilio, ut diuinam illam & sacram Trinitatis personarum pluralitatem, unitatis essentiae uinculo Christianus. 23 uere adunatam fide orthodoxa confitendam conspiciamus. Quemadmodum enim facili mentis conatu, calidum innatum, humidum primigenium & siccum radicale in sale adunata intelligimus, nec ullo modo, in illo ipso supposito formas constituere multiplices, ab illis enim fluerent & plures entitates & supposita plura: At suppositum est unum, ergo & unica in eo datur forma & in ipso unico radicatur entitas, quae est substantiae & essentiae unitas. Qua ratio unitas & Triniias in personis diuinis considerentur, & in naturalibus contempletur. Nihilominus calidum innatum praesupponit humidum, in quo agat & uitam gignat, genitor praesupponit genitum dans, recipiens, causa, effectum, pater filium indigitat, & inter haec ambo, amor uinculum & relatio, ut quid distinctum ab ambobus refertur, sic quod dat non est, quod recipit: nec uice uersa, quod recipit est quod dat. Nec item uinculum amor & relatio, quae his ipsis inesse contingit, est quid eorum, sed quid neutrum ab utrisque distinctum, sic horum trium notissimam habemus distinctionem: At cum sagaci mentis examine perpendimus, donantis nihil prorsus esse, quin illud omne quod habet, sit & accipientis, & uice uersa, nihil accipientis esse, quin & iliud omne quod accepit sit pariter donantis, & uinculi item esse, id omne, quod utrorumque est, nihil prorsus est calidi innati, quin id ipsum omne sit & humidi primigenii, nihil humidi, quin iterum calidi, nihil rursus calidi & humidi simul esse potest, quin idipsum, siccum radicale quod est utrorumque uinculum habeat, & suis coerceat uisceribus. Dum haec ita ponderamus facili mentis nostrae conatu 24 Alchymista. intelligimus, haec tria, diuerso respectu distincta, unum tantum constituere & componere uitae Mercurium totius naturae fundamentum, & Trinitatis unius, & unitatis trinae sacrae & sanctae rude quoddam nobis esse posse exemplar & Icon. Haec altissima mysteria & supra naturam inscrutabilia & incomprehensibilia, possumus etiam quadamtenus explicare ex specifica hominis essentia, quae Physicis latinis humanitas dici potest. Trinitatis explicatio in humanitate. In hac ergo humanitate seu specifica hominis essentia, quamplurimi & fere infiniti reperiuntur indimidui homines, qui hanc unicam & eamdem possident humanitatem nullo quouis modo in omnibus & fingulis hominibus dissonam & differentem, sed plane eandem, alioquin singula huius speciei indiuidua, homines non essent; dicuntur enim tales & uere sunt ab illa unica & simili humanitate, quam possident omnes & singuli. Haec autem humanitas tota & integra in paternitatem, filiationem & relationem pat ris & filii, filiique & patris distinguitur, si ita loqui mihi fas sit, & haec uerba latinitate donare. Totus ergo humanitatis ambitus qualiscumque & quantus sit, his tribus terminis circunscribitur, nec tamen alibi discrepantem habet essentiam; humanitas siquidem patris & filii, filiique & patris eorumque relatio, ubique concordi eadem & simili specifica forma ligantur, & proinde specifice non differunt aut patens sequeretur absurdum: Patrem nimirum filium sibi similem non generasse, nec filium patri concordi & simili icone ligari: Christianus. hinc etiam sequeretur, species ultimas diuisionem pati, & in alias subal25 ternas secari posse species: Nauci uero & nihili esset relatio, cum inter res discrepantes & forma dissonantes apud Logicos dari non contingat; inde iterum indiuidua specierum, specierum facultates & potentias sibi uendicarent: humanitas siquidem patris & filii, si inter se specie differret, aliam speciem primam speciei discrepantem constitueret, & sic specierum entitates absque necessitate multiplicarentur, & sic primum & ultimum natura redoleret cahos. Statuamus ergo, & rotae uolubilis huius quaestionis clauum firmissimum imponamus: Species rerum ultimae unae sunt. Species rerum ultimas unicas esse, ac pro inde in alias non dissecari posse species, quorum omnium ambitus, a centro ad circumferentiam usque, paternitate, fili atione & relatione concluditur. Haec autem omnia inter se distincta non forma differentia unitatis specifico uinculo coniungi & conuerti, ut adumbratam quandam in rebus creatis figuram rerum diuinarum contemplari ualeamus. Non enim has similitudines & allegorias satis habere uirium sateor, ut personarum diuinarum Trinitatem sacram, & nobis adorandam unitatis essentiae nexa indiuiduali deuinctam patefacere possint: Quidquid enim est in tota rerum natura, siue coniunctim & disiunctim colligatur ad hoc ineffabile mysterium explicandum, mera est umbra, tenebris Cimmeriis prorsus & densissima caligine plena: Alchymista. Quae enim sunt in diuinis parris facultas, filii uirtus horumque in se inuicem amor, uinculum, spiratio & relatio realis, adeo una sunt unitate reali & indiuiduali diuinitatis, ut inter res creatas, similitudines eiusdem uni26 tatis inuenire putare, crimen sit stolidae mentis, diuinitas si quidem Patris, Filii & Spiritus sancti, ita una est quamuis trino personarum numero distinguatur, ut menti nostrae, unitatis illius & Trinitatis culmina inuia uere sint & inaccessa, fide potius & corde confitenda, quam humanis perscrutanda argumentis: nihilominus mihi fas est, possumque matris Romanae Ecclesiae Catholica & orthodoxa doctrina, tanquam bacculo firmissimo innixus, inuia haec montis excelsi perceptare, eaque chartis his lenibus exarare. Diuinitas quae patris est, eadem est & similis prorsus Filii & Spiritus sancti, & quoquo uersum diuinitatem hanc pellas, circa trium personarum ambitum, immensum & infinitum, &, eandem & similem immensam & infinitam reperies, non datur aliquod diuinae naturae nomen quod sic Deo Patri conuenire ualeat, ut aut Filio aut Spiritui sancto conuenire nequeat: Augusti in med. cap. xxx. Dicimus patrem naturaliter esse Deum, dicimus & Filium & Spiritum sanctum pariter esse Deum; non tamen tres Dii, sed unus naturaliter Deus; Pater, Filius & Spiritus sanctus. Idcirco inseparabilis est sancta Trinitas Deus in personis sensu intelligenda, quamuis uoce separabilia habeat nomina, quia pluralem numerum in naturae diuinae nominibus nullatenus recipit. In hoc enim ostenditur personas non posse diuidi in sancta Trinitate, quia unus Deus uerus est, quia cuiuslibet personae nomen, semper ad alteram respicit personam. Si patrem dico, filium ostendo, si Filium nomino, Patrem predico, Spiritum sanctum appello, si diuinae hae personae sactae & 27 Christianus. sanctae non eadem protsus fulcitentur essentia, absurda hinc sequerentur multa quibus corrueret potius totum quam sibi constaret diuinitatis numen. Absurda multa essent si Trinitas in diuinis non esset una. Primo dicere possemus patrem non potuisse aut uoluisse filium sibi similem & aequale generare, si non potuisset; ergo non omnipotens, si noluisset, ergo non summe bonus, at in filium male feriatus, uel si potuisset & noluisset, simulque essent duo dii & tres una cum Spiritu sancto, sequeretur, hos tres Deos non esse omnipotentes: ubi enim datur entitatis & essentiae differentia, ibi etiam datur contrarium inimicum & aduersum differentiae, proles & propago: ubi est contrarium inimicum & aduersum, ibi etiam datur & pugnandi & uincendi mira cupido. Si ergo pugnent, tandem uincant & necesse est, si uero nulla unquam patiantur uictoria, impotentes & debiles fatendi sunt, cum nullus eorum aduersus inimicum sibi contrarium, uictoriam referre queat ullam: sic funditus corruit stabilis & plusquam firmissima diuini numinis basis & columna, quam solam unitatis uinculo tanquam inexpugnabili uallo premuniendam esse, credendum & confitendum est: Res unitatis nexum coniuncta fortiores diuisis sunt, diuisae sunt debiliores. Res omnes unitatis nexu adunatae, fortiores & potentiores sunt, rebus omnibus pluralitatis numero disiunctis & segregatis: diuisio enim & separatio perditionis & corruptionis est uera propago. Inseparabilis ergo Trinitatis diuinae unitas, & eiusdem unitatis uera Trinitas, immensae, aeternae, infinitae & omnipotentis diuinitatis est fundamentum, quia uera est Trinitas 28 Alchymista in unitate, & unitas in Trinitate: Deus Pater, Deus Filius, Deus Spiritus sanctus: & hi tres unus Deus in essentia credendus, & trinus in personis est consitendus. Uidimus huius mysterii rudes icones in Chymica salis seu Mercurii mundi anatomia. Raymundus Sebon laudatur. Sunt & aliae quamplures in rerum uniuersa natura, quas uidere licet cuilibet legenti apud Raymundum Sebom in Theologia sua naturali, ubi doctissime & acutissime, ostendere gestit, quod & quanta sint in rerum natura huius diuinae unitatis simul & Trinitatis exempla. Chymice tamen haec non proponit sed Physice solum, si Chymica haec sibi proposuisset exempla artemque notam habuisset, non dubito quantulumcumque gloriae, quod ex leni hoc opere in me redundare potest, quin mihi procul dubio surripuisset: nihilominus laudis quammaxime praeconio dignus haberi meretur, quod primus haec mystica Physice tractauerit, Deumque creatorem occulte in creatis indigitatum patefecerit, uiamque hanc inuiam explanauerit, & ad gloriam proximum fecerit qua itur ad Deum per creaturas. 29 Christianus. Querit adhuc Alchymia essentiae diuinae unitatem, Personarumque diuinarum Trinitatem, per Mercurii unitatem trinam. Caput U. Ut altitudinem huiusce immensi & infiniti mysterii profundius adhuc, humanitus tamen & uia naturali, apprehendere quis ualeat, & ut in creatis depictum est a summo ipso creatore, ostendere quis possit, scire est, & alta mente reponere, Deum in principio exhausisse naturae basin & fundamentum ex nihili fonte per diuinam suam & omnipotentem gratiam: Mundum non sibi creauit Deus sed homini. non sibi, quia nullo pacto egebat tali creatione, sed aliis substantiis ratione & intellectu praeditis, quibus se notum facere dignum erat iustumque tantae & optimae maiestati. Oportuit ergo creatorem, ut eum aliquatenus ex operibus suis notum habere mus, sigillum sui ipsius, suis operibus indelebili nota inurere; quod autem & ipse perenniter sibi constet, aeternus, immensus infinitusque sit, praegrandi etiam maximaeque maiori naturae parti sigillanda erat sui ipsius imago. Uoluit autem materiae primae seu Mercurio mundi, rerum creatarum ut pote maximo uiuas sui imagines exterius imprimere, ut infinitae suae & omnipotentis 30 Alchymista essentiae & naturae nobis rudem aliquam daret iconem. Praenitet enim Dei imago, quammaxime in Mercurio mundi hac potissimum rudi symmetria: Mercurius trinus & unus est, Deus item trinus & unus est. Trinus & unus est Deus, quia est omnipotens: Trinitas & unitas in diuini somnium potentiam arguit. omnipotentia enim arguit Trinitatem & unitatem, ut filium sibi aequalem & similem producat, & ambo Spiritum sanctum similem & aequalem ab utroque procedentem perpetua & aeterna uoluntate spirent. Elucet enim hac potissimum in parte diuina infinita potestas, quod pater filium sibi aequalem infinitum & aeternum ab aeterno produxerit, & quod ab his personis pariter infinitus ab utrisque emanet amor, & quod hae tres personae unicum tantum constituant Deum, & unica ex his essentia exsurgat, In Mercurio licet aliquatenus hoc symbolum Trinitatis & unitatis inuenire, rudi tamen, ut dixi & multo distanti symmetria: Nulla enim est inter creaturam ( si proprie loquendum sit ) & creatorem proportio, nihilominus ita fari licet, ut creatoris infinitam erga nos pietatem & gratiam contemplari ualeamus, qui se similem nobis ante Christum natum & conceptum facere, aut saltem sigillum suae imaginis materiae nostrae primae imprimere, gestiit, ut nullum esset temporis momentum, in quo rudes homo Dei non ferret imagines. In homine est perpetua Dei imago. Quaeramus ergo iam rationes Trinitatis & unitatis in Mercurio nostro, ut in illo nonnullam Dei imaginem iudicemus. Rationes unitatis e Trinitatis in Mercurio. Trinus ergo & unus est Mercurius mundi, non ut omnipotentem, Christianus. hoc est infinitam sui potentiam & energiam ostentet, ut in unico immota permanet Deo, sed ut omnium generationum, corruptionum & alterationum compotem se praebeat, & ita quodammodo in naturalibus omnipotens dici potest Mercurius, seu materia prima, quia quid quid est in rerum serie ab ipso sumit exordium. Mercurius qua ratione dicatur omnipotens. Ut autem hanc sui ipsius omnipotentem in rebus generandis, corrumpendis & alterandis facultatem, uim & energiam ostendat, Trinitatem hanc & unitatem quam supra declarauimus sibi uendicari necesse est: non potest siquidem Mercurius seu materia rerum prima, res producere omnes, quin formam ex intimo sui ipsius corde, educat: Nihil enim est in toto rerum orbe forma destitutum, neque materiae est formam dare, quin & ipsa formam, formarum omnium uirtute & energia praemunitam in penetralibus sui ipsius coerceat; nec item materia & sua forma possunt inuicem se permiscere quin indissolubili uinculo & nexu, inter se connacctentur, cum & ipsa rerum omnium supposita habeant uinculum illud & ligamen, quod materia eorum & forma iunguntur. Haec autem tria, una, & haec una tria superiori capite ostendimus. Trinitas & unitas Mercurii ostenditur. Reliquum ergo iam nobis erit Trinitatem hanc reperiri simul & unitatem in Mercurio seu materia rerum prima, ad ostentandam illam immensam, quam in rebus generandis & conseruandis facultatem obtinet. Nam si haec tria non essent in materia prima, simul & una, tota corrueret machina mundi, nec sibi constare posset, ut 32 Alchymista ut sibi constat, nisi maceriam haberet mundus incorruptibilem & permanentem, circa quam fierent generationes, corruptiones & alterationes, & nisi haec materia formam haberet perennem & sibi constantem aequalem & sibi similem, cuius actionis immensae & omnigenae potentia educerentur, & aliae rerum innumerabilium formae, & non ab aliqua alia externa & aduentitia facultate; Alimentum et si dissonum sit rei nutiendae, alteratione fit simile. quidquid enim est in generatione rerum naturalium ex intimis est, nec quicquam de foris aduocatur nisi ad fotum uel nutritionem rei generandae, & adhuc ipsum simile est & aequale & siquid dissonum habent, alteratur donec simile fiat & aequale. Materia ergo & forma eorumque uinculum & ligamen indissolubile, in unico reperiuntur supposito, incorruptibilia & semper sibi constantia, ut mundus sibi constet & perraneat, in quantas noluerit architectus aeternitates. Et ut ciuitatis & unitatis diuinae umbram in hoc speculo naturali conspiciamus, illiusque Trinitatis & unitatis incredibilem energiam, & immensam agendi facultatem contemplemur, in diuinis, ut infinita absolute habeatur, in naturalibus, ut praegrandis adeo sit, ut nihil addi possit maius. Quapropter totius antiquitatis Sophii distincte sitis hanc rudem Dei imaginem in Mercurio nostro depinxerunt, ut legere est apud Orphaeum sic Lyra canentem " Pan fortis, ua fer, omnipotens, antiquior aeuo, Igneus, Aethereus, terrestris Aquaticus, unus, Et uarius uariis mutans mortalia formis Corpora, qui residens uno, cum tempore, throno, Orphoi sententia de Deo. 33 Christianus. Et terras tractusque maris coelumque profundum Plantarum genus, atque hominum genus omne ferarum, Aequoreosque fouens pisces, pictasque uolueres, Qui terram in Lymphas conuertis, in aera Lymphas. Aeraque in flammas, flammas qui rursus in undas, Undas in terram, terram dissoluis in auras, Aeris atque ignis germen telluris & undae Principium, quo cuncta uigent, quo cuncta mouentur Corpora, quo proprias animalia quaeque figuras Accipiunt, te cuncta sui, mutatio motus Authorem agnoscit, cunctos tu Spiritus ingens Intus alis magno commixtus corpore foetus Ate principium sumpsit, tibi desinet orbis Et tua perpetuis miranda potentia factis Integra, producto quae semper ab orbe remansit Omnia concipiens, generans, generataque seruans. " Sic Mercurio mundi tribuerunt uim illam & energiam naturae uniuersalis, quam nominibus diuinis insignierunt. Non ut puto Deum facerent hanc naturam & uim mundi, sed ut diuinae mentis iconem & ideam immortalem immutabilem & inuiolabilem in ipsius naturae centro nobis darent conspiciendam. Sal omnigentium idiomate tribus inscribitur literis. Quam etiam Chymicorum Archysophi in ipso nomine, seu in cortice externa uocabuli ipsius salis praenotarunt, Sal enim tanti mysterii compos, omni fere uariarum gentium idiomate, tribus inscribitur litteris Hebraice enim depingitur Melach, & mutato puncto pronuntiare possumus Melech, 34 Alchymista Sal Hebraice quod notet & eius mysteria ex Haebraica lingua desumpta. quod potentiam dominationem significat, & si litteras inuerso ordine collocemus, anagrammatis more dicemus Lechem, quod panem sonat; ita ut in uerbo Hebraico Melach, quacumque uolutetur parte, diuinum semper quid notatum habeamus, quod etiam adhuc medullitus, Haebreorum Arithmeticus calculus perquisiuit, uocabulum enim Melach numero septuagesimo octauo aequipollet. Men enim quadragesimo, Lamed, trigesimo, & Heth octauo numero respondet, illud totum in unum coactum septuagesimum & octauum constituit numerum, qui in nullos alios potest diuidi numeros, absque diuini numinis numero sancto & sacro: diuidatur si quidem in tres numeros aequales, singulus comstituet numerum uigesimum sextum qui est numerus sanctus & sacer, magni & ineffabilis tetragrammati Ihouah. Diuidatur per medium, trigesimus nonus efficietur numerus, qui respondet numero nominis sancti & sacri Chuzu; Si uero in decimas tertias diuidatur partes, sextus exurget numerus in singulis partibus, hic autem numerus est numerus uitae totius, & totius perfectionis, cum totus mundus uitae plenus sexto completus est die. Si ultimo in simplices diuidatur unitates, unitas quaeque diuinae essentiae unitatem nobis suo typo indigitabit, sic numerus Haebraicus, qui ex uocabulo Melach desumitur, nobis occultum salis mysterium cum unitate & Trinitate diuina consonum ostendit, adeo ut non ualde mirum sit, cur sal ab antiquis sacrum & sanctum existimatum fuerit; Sal Christi Symbolum. nam ueri Dei est imago. Et in facris literis Iesu Christi 35 Christianus. Symbolum est, tum quod sapientiam significet, tum quod in omni sacrificio sal adhiberi in mandatis sit diuinis, Salsa para qui grata paras dare munera nobis, Munera salsa placent, nec nisi salsa placent. Ideo sal dictum est apud Platonem θεοφιλες σωμα. unde apud sanctum Marcum 9. πασα θυσια ἀλι ἀλιστησεται omnis uictima sit sale condita. Id omne & alia quamplurima, quae apud antiquos omnes tum Haebreos, tum Ethnicos circunferuntur, salis mysterium sacrum testantur, nec quae de sale seu Mercurio mundi diximus futilia esse & parui momenti, ad mysterium sacrum diuinae essentiae in unitate & Trinitate, quadantenus typis naturalibus, tanquam umbris quibusdam demonstrandum. Spiritos Mundi Dum corpus sibi figulat, mysterium incarnati uerbi quadantenus repraesentat. Caput Ui. In confesso est, apud omnes mundum hunc uniuersum uitali spiritu esse plenum, si partes enim omnes uere uiuentis naturam, & essentiam induant, uitalem spiritum Mundus est uita plenus. 36 Alchymista admittere necesse est, quo partes ipsae foueantur, nutriantur & uere uiuant; nihil autem uiuit, nutritur, fouetur & conseruatur, in esse uitae, nisi per alimentum sibi simile. Quidquid autem est in natura inferiori uita fruens, corpus habet pugnantibus conslatum elementis; ergo pariter alimentum cuiuscumque rei uiuentis, dissonis principiis adunatum erit, qualitatibusque contrariis dotatum. Spiritus mundi etsi unus qua ratione foueat & nutriat omnia. Qua ratione ergo spiritus mundi simplex & unitonus, uariam ac dissonum rerum omnium harmoniam fouere, nutrite & conseruare poterit, secretum est magnum & explicatu arduum. Artis diuinae, mysterium sacrum, quod & cortice suo duro mystica adhuc celsiora & pretiosiora includit, nullis humanae mentis conatibus perscrutabilia. Gordianum hunc nodum, si non omnino scindamus, saltem ita diluendo laxabimus. Spiritus mundi est uis totius naturae, mundi uniuersi facultas, energia & robur, semen coeli, astrorum & elementorum omnium. Itaque non mirum est si semen istud nutriat, foueat & conseruet diuersas ac uarias mundi partes, quia uirtutes harum omnium partium in uno simplici semine coercentur; seminis enim est uirtutes & energias habere corporis cuius est semen, ideas idcirco omniformas & multiplices in sua forma inclusit Deus ut omnipotentiae diuinae aliquam praeberet & exhiberet imaginem, quarum ope & auxilio, ut uirtutibus ab unica forma emanantibus uatium ac dissonum uariis ac distinctis mundi partibus praeberet alimentum: Christianus. nihilominus tamen antequam toto perfungatur officio, corpo37 ris elementalis induat formam, coelique & astrorum non amittat lumen & speciem necesse est. Itaque a primo mobili descendit, in quo fons eius & scaturigo perennis est, in centrum usque terrae, ubi fontem caloris innati similis & eiusdem naturae. Fons caloris innati in centro terrae, & in primo mobili reperitur. Deus etiam collocauit, ad propaginem & prosapiam uniuersi, ut ex irriguo superiori, & irriguo inferiori cuncta germinarent, & ex his tanquam seminibus maris & foeminae cuncta producerentur: in rerum siquidem productionibus coelum masculi, elementa foemellae uices gerunt. Semen coeli inuisibile & astrale sola mentis ratione & conceptu perceptibile, item & elementorum omnium inpalpabile est, haec ambo semina coeunt & iunguntur in centro terrae tanquam in matrice ubi coquntur & digeruntur, in uerum & unicum mundi embrion, quod nos Mercurium & salem mundi dicimus; haec autem ita fieri nos docet mundi harmonia, & indiuiduorum mixtorum cum eo symmetria: Semen in centro latet ibique conseruatur. cernimus siquidem uniuscuiusque semen ex partibus omnibus totius corporis, in centrum cogiibique coqui & digeri, in totius conseruationem & prosapiam. Quod si hoc inuiolabili lege obseruari uideamus, ad conseruationem rerum singularum, quidni etiam fortiori iure eadem legeobseruari dicemus, ad conseruationem uniuersi. Ratum ergo sit & nulla dubii lance libratum semen mundi ex omnibus eius partibus, in eius delabi centrum ad conseruationem sui ipsius; Semen qua ratione, sit & ortus & uitae principium. non potest autem semen hoc conseruationis esse principium, quin substantiam nullo corruptionis motu obnoxium sibi uendicet, sal uero est in tota 38 Alchymista rerum serie, quod tantum sibi arroget potestatem. Salis etiam naturam & essentiam Mercurius mundi, siue semeu sapiet: Qua autem occulta ui & naturali architectonices facultate, corpus hoc sibi assumere queat, iam nunc est docendum. Sal qua ratione incorruptibile. Semen naturae, siue mundi, est calidum innatum mundi, calidum autem innatum mundi, est principium motus. Nam omnis motus a calido innato habet primordium. Quod est ergo primum mobile in rerum natuta, est fons & uera unica & sola illius innati caloris scaturigo. Sal mundi qua ratione multiplici & omnigena exornetur uirtute. Uis ergo & facultas primi mobilis, est elementum primum seminis naturae: haec facultas & innata uis primi mobilis in firmamentum descendit firmamentique uarias & multiplices energias & potentias suscipit: illisque permiscetur & fit quid unum potentia & energia multiplex & uarium, ob uarias quae sunt & multiplices in firmamento stellas, quae uarias ac multiplices habent uirtutes, ex uariis eorum formis, & omnes permiscentur cum facultate & uirtute primi mobilis & fiunt quid unum, quod illico descendit in coelum Saturni, Saturnique uirtutes secum trahit, & deuehit secum in coelum Iouis, Iouisque energias surripit, & in coelum Martis secum detrudit, Martisque naturam induit, & hinc in coelum solis descendit ibique tanquam in centro coeli, perfecte digeritur, coquitur & elaboratur, ad uitam uiuentium. Sol quare pater uitae dicatur. Unde dicunt omnes Philosophi solem patrem esse uitae mundi, quod in sua sphaera, uitae spiritus a primo mobili descendens tanquam in coeli centro elaboretur, 39 Christianus. seminis enim est in centro perfici; Sol autem centum est coeli, ideoque in sole praenitet spiritus uitae. Semen mundi totum coelum percurit, & habet eius uirtutes. A solis coelo, in coelum Ueneris compellitur, ibique uites Ueneris rapit, hinc fertur in Mercurii spheram, & Mercurii induit facultates, ab hac sphaera, in lunae sphaeram protenditur, uirtutibusque iunae dotatur, sic coeli totius ambitum percurrit, & percurrendo uirtutes & energias coelestes secum trahit, ut hinc elementis permisceatur, elementorumque uirtutes secum etiam alliciat. Nam ab sphaera lunae, in sphaeram ignis deuoluitur, ibique igneos suscipit characteres, hinc in Aerem: ab aere in aquam, ab aqua in terram delabitur ibique ultimam & integram suscipit perfectionem. Semen mundi quare Atlas dicatur. Sic superiorum & inferiorum uirtutibus & energiis condecoratur, sic coelum gestat humeris suis, sic Atlas uerus est, & tamen Enceladi urgetur & premitur mole grandiori. Uniuersa enim terra, tanquam proprio & peculiari suo conditur sepulchro, non ad mortem sui, sed ad uitam rerum omnium: Semen mundi qua ratione moriatur. in hoc enim sepulchro Mercurius noster, postquam inferiori indutus est essentia, cum in ea uigeat mors & corruptio, mori etiam & corrumpi inferiorum more necesse est, ab hac morte & corruptione, surgit in uitam incorruptibilem ob naturam coelestem quam incorruptibilem secum gerit, cuius uirtute & energia terreas illas & elementares radices a lethali mortis amurca uindicat easque supra coelesti, hoc est, penetranti & subtili ualde, 40 Alchymista donat corpore, ut uitali suo undiquaque per totum terrarum orbem perfungantur officio, unde illud peripateticum emergit axioma, a corruptione generatio sumit exordium: A corruptione quare generatio sumat exordium. Nisi enim spiritus ille uitae plenus corrumperetur, uim illam uitae quam in se continet, exercere non posset, nec inde generationes excitare, neque etiam potest tantum pati, ob coelestem & aetheream suam naturam, quin inferioris naturae corpus sibi assumat ut pote, mortis & passionis fundamentum. Semen mundi quare corpus terreum & elementare induat. Mortis ergo & passionis necessitas, in rebus inferioribus ad rerum seriem conseruandam filium hunc coeli, Aetheris & naturae, corpus alterabile & morti obnoxium sibi compingere coegit. Haec omnia admiratu digna sunt, ut incarnati Uerbi mysterium quod hominum & Angelorum omnium intelligendi potentias antecedit & exuperat, rudi aliquo depictum penicillo in natura ipsa conspiciamus interpretarique ualeams, illud sacrum, Signatum est super nos uultus tui Domine; non possumus enim in natura profundiori scalpro & acutiori coelo, insculptum cernere, hoc incarnati Uerbi mysterium, quam in praesenti Mercurii nostri stemmate. Incarnati uerbi symbolum naturale est Mercurius mundi. Mercurius siquidem noster, quem & humidum primigentum dicimus, calidi innati unigenitum, a summo coelo descendit in tertas ut in centro terrae uirginis, corpus assumat elementare ad conseruationem rerum sublunarium, neque adhuc id posse, nisi patiatur uim mortis in tali corpore, & surgat iterum in nouum corpus priori subtilius & acutius. Quid illud aliud est, quam nobis depingere sactae & admirandae & incomprehensibilis in41 Christianus. carnationis diuinae mysterium, ad restaurationem generis humani. Nonne filius Dei, a patre luminum, & altius quam a summo coelo, uenit in terras, & in utero sacratissimae uirginis factus est homo, ut mortem obiret, ut de morte triumpharet surgeretque in uitam, cui postea nulla unquam praeualleret mors. Mercurii & Christi symbolum. Non possum ergo satis mirari hoc symbolum, quocirca adhuc subtiliter & minutim eius symmetriam ametram ut ita loquar perquiram. Filius Dei unigenitus est in diuinis, Mercurius mundi unigenitus in creatis; calidum enim innatum, humidum unicum primigenium producit, sibi aequale & coaeuum; Pater etiam aeternus unicum producit filium primogenitum sibi aequalem & coaeuum. Filius Dei occupat totam aeternitatem patri similis & aequalis. Mercurius item noster occupat totum naturae creatae spatium, similis & aequalis naturae creatae, nam est tota uis naturae, ne quis in uerba Mercurii hallucinetur: Mercurius quid proprio sit. filius Dei naturam sibi assumit humanam, ut haec cum diuina natura, in unam exsurgant naturam Christi unitate suppositi; sic illae duae naturae, diuina nempe & humana, duas in Christo non constituunt naturas, sed unicam tantum Christi naturam unitate suppositi. Mercurius item suo modo naturam elementarem sibi assumit, ut una cum coelesti natura, in unam exsurgat Mercurii substantiam unitate suppositi; non enim in Mercurio natura coelestis & natura elementaris duas constituunt naturas sed ambae unicam Mercurii componunt naturam. Alchymista Si filius Dei sacratissimo Uirginis utero clau42 sus, non linquat dexteram patris; nec spatium aeternitatis, nec uniuersi mundi ambitum, quem omnino complet, sed solum in utero sacro fit homo Deus, in quo ante Deus solus erat. Sic quadamtenus Mercurius noster dum corporis induit naturam non linquit societatem inseparabilem calidi innati patris sui, seu naturae, nec spatium uastum uniuersi mundi, quod perpetuo & perenni suo preupmate implet, sed solum in centro salis, tanquam in utero uirginis terrae, inferiorum suscipit naturam. Sal enim est terra uirgo quae numquam peperit, nec post partum suum uirginitatis suae flosculus & splendor contabescit, ut uidere est mystico eius symbolo, quod cum sacratissima Maria Uirgine contemplandum exhibere licet. Sacratissima Uirginis cum sale Symbolum. Liceat modo, illibatae Uirginis intemeratam conceptionem, salis productioni comparare, ut symbolum incarnati uerbi ex parte sacratissimae matris, in re naturali delineatum, etiam conspicere ualeamus. Quemadmodum sal mundi naturae germen a calido innato Spiritus mundi producitur & in productione sua, ab omni corruptione elementari uindicatur: Sic sacratissima uirgo ac praestantiori multo modo, in quantum mater Dei futura erat per gratiam peculiarem diuinam concepta & producta est absque ulla peccati labe, & toto uitae tempore, in illa puritate & gratiae plenitudine conseruata est, uirtute Spiritus sancti, quo perenniter obumbrata erat. Sal etiam toto durationis aeuo, ab impuris Sal unde habeat conseruandi uirtutem. 43 Christianus. elementorum corruptionibus uindicatur, uirtute spiritus mundi, seu uaporis humidi primigenii quod est conseruationis naturalis fundamentum. Sal item uitam hanc labilem tribuit conseruat & fouet, uirtute & energia spiritus mundi quem e gremio suo perpetuo fonte, & indesinenti riuulo educit, ad conseruationem & uitam rerum naturalium. Sic & Uirgo Maria uitam aeternam tribuit, fouet & conseruat, uirtute, potentia & misericordia Iesu Christi filii sui, fidelibus omnibus Christianis, qui gratiam hanc aeternae uitae, ex Iesu Christo, desumunt tanquam ex immenso & inexhausto, gratiarum pelago. Sal est mater filiaque simul spiritus mundi, qui mundum conseruat; Uirgo sacratissima nonne mater & filia Dei habetur qui suo sacratissimo spiritu, mundum hunc uniuersum uere conseruat & sustinet, ne pereat; Mater Dei castissima est, uirgo post partum aeque ut ante partum, quod nullum aliud aduentitium semen sacratissimo & intemerato suo utero, admiserit, praeter uirtutem Spiritus sancti, qua in. Sal uirgo qua ratione dici possit. conceptione Christi obumbrata fuit: Sal item, ut ita loquar uirgo dici potest ante partum & post partum spiritus mundi, quod nullum extraneum semen admittat, ad generationem filii sui, praeter uirtutem & energiam illius spiritus, qui incubat illi, ut naturam induat elementarem & producat substantiam alimentitiam toti naturae conuenientem, nonne Christus itidem in sacratissimo uirginis utero naturam induit humanam: ut hostia sit sancta, 44 Alchymista hostia immaculata, quae immolari debet propeccatis hominum, ut a morte surgant ipsi in uitam aeternam. Filius salis est spiritus & corpus naturam coelestem & elementarem participans in perfecta & absoluta unitate unius indiuidui: filius Mariae Uirginis est homo Deus naturam diuinam & humanam in se coercens in perfecta & absoluta unitate suppositi. Mysteriorum sacratissimorum icones & figurae in natura reperiuntur. Itaque negare non possumus quin mysteriorum sacrorum Icones, figuras & allegorias in natura ipsa quadamtenus delineatas conspiciamus, quae suo modo contribuunt & concurrunt fidei Christianae stabiliendae. Contemplare quaeso, o Ethnice, o Haeretice, qui mysteria haec orthodoxae Ecclesiae subsannas, ac parui pendis, etsi diuina penitus & supernaturalia sint, quam altas tamen figuras in mysticis naturae egerint, ut nobis sint auxilio ad haec insperscrutabilia arcana explicanda. Perpende quaeso, quantus sit & qualis erga nos amor diuinus, qui ad unicam salutem nostram haec supernaturalia miracula fecit, horumque sacrum sigillum naturae creatae impressit, ut omnes & per fidem, & haec externa fidei nostrae statumina, uberrimi fructus eorum fierent participes; qui uero flocci facerent aeternis plecterentur poenis. 45 Christianus. mortis Christi Symbolum esse potest. Caput Uii. Alchymia efficacissimae est in perquirendis natura arcanis. Mactae uirtutis est Alchymia, in docendis & perquirendis nature arcanis, quibus nobis claret spiritum est in perquimundi nihil generare ac producere rendis natuposse, nisi moriatur postquam elementari indutus est natura, sortesque subiit rerum sublunarium; granum enim est & semen uitae, quod terrae mandandum est, ut putrescat & moriatur, fructusque ferat, alioquin sterilescit & euanidum est. Hermes, Chymicorum omnium Archisophus & uere trismegistus, nihil aliud intonat cum tota Chymicorum turba, quam mortem spiritus seu Mercurii metallorum, secus enim inutilis est nulliusque momenti in opere Physico, perfectionis culmen conscendere nequit, ad quod totis uiribus anhelat, ut cruda & incocta metalla, & coquat & duret, in aurum uel argentum, ni morte sua uindicet se ab impura & foeculenta mixtionis & compositionis suae crassitie, & ab ea surgat in corpus subtile & tenue ualde penetrationis compos, cuius gratia & auxilio suae perfectionis & coctionis dotes, metallis crudis & incoctis communicat, & sic metallicam metamorphosin perficit & ostendit. 46 Alchymista Nihil generatur, absque praemia morte. Nec solum in metallis hoc obseruari licet, sed & uniuerso mundo palam est, nihil generari posse absque corruptionis & mortis praenia falce; ea enim est quae uitae nouae praebet fundamentum, & ex qua ueteres rescissi surculi, in nouos & recentes, germinant & pullulant uitae concinnos & turiones. Alioquin Mercurius qui est totius generationis & corruptionis sedes & immota basis, calorem suum innatum rebus sublunaribus communicare non posset, quem a patre suo calido innato mundi accepit, ea lege & conditione ut quod est in rerum serie optimum omnibus naturae partibus diffundatur. Spiritus mundi qua ratione fiat similis rebus sublunaribus. Quocirca a coelo descendit in terram naturamque induit inferiorem, ut similis omnino fiat & aequalis inferioribus, eaque ratione nutriat, foueat & conseruet, inferiora omnia, quorum gratia rerum sublunarium subiit sortem. Mortis Christi Symbolum. Ex his quis hominum adeo hebeti & obtuso ingenio habeturl ut non colligat mortem spiritus mundi, symbolum esse posse, mortis Christi, cum decreta fuerit & sancita lex diuina, redemptionis humani generis, per mortem unigeniti filii Dei. A qua sola & unica morte pendebat totius generis humani salus. Totius humani generis salus a morte pendet Christi, Mors Christi necessaria. Quid enim prodesset, incarnati Uerbi mysterium, si uerbum ipsum caro factum, mortis non subiisset tormentum, Prophetae omnes, ante Christum natum id ipsum mordicus asseuerabant passimque clamabant diuino non pythonico afflati numine Christum, filium Dei & hominis mori debere; & ipsemet Christus, dum uiuere terrasque calcatet, fari solebat: Oportet Christ 47 Christianus. pati & sic intrare in gloriam suam: destruite & diruite templum hoc, & ego tribus ipse diebus reaedificabo illud maiori & pretiosiori quo nunc uidetis ornamento decoratum, hoc est mactare corpus istud, quod ueri templi omnium hominum uices gerit, uerumque templum esse meretur. Et ego ipso tribus diebus pristinae ac multo maiori nitori restituam, quod in eius resurrectione, & mortis triumpho fact itatum uiderunt multi, & credimus omnes. Mori certe pro nobis decebat Christum: granum siquidem cadens in terram, nisi mortuum fuerit, ipsum solum manet, Christus uero granum frumenti uerum & uerissimum erat, quod Pater coelestis, terrae mandauerat, ut germinaret fructumque ferret uberrimum humano generi summopere expectandum. Ex eo grano surrexit & dimanauit sancta, sacra, Catholica, & Apostolica Romana Ecclesia, cuius solius ubertimos fructus coelum capere posse gloriari debemus, ut pote, ex grano illo diuino, Christiano surgentes & pullulantes. Mori ergo decebat Christum, ut fruges illas immortales Ecclesiae Romanae nobis omnibus communicaret, quibus in nos redundat uita aeterna, peccatorum omnium remissio, gloria, gratia & sanctificatio, quam solum ex morte Christi, Christum sequendo desumendum censemus & uere credimus. Uita sanctitas unde desumenda sit, Quid est opus homini, ut fructus ferat. Sic corpus suum sacrum sanctum dat nobis in alimentum aeternum gloriae, gratiae & sanctitatis. Sic ipsum Patri aeterno pro nobis immolatum quotidie ostendimus, ut super nos gratiam suam & benedictionem perennem infundat. 48 Alchymista Poterat ne Christus maiori amore, erga nos bene feriari, quam postquam homo factus est, humanitatis nostrae luere poenas & durissima eius soluere uincula, solut aque in pretiosum sui sanguinis fontem detergenda immergere. Poterat ne diuinius, at neque sanctius patrem aeternum suum in nos omnes iratum, placatum rursus in nos omnes & beneuolum constituere, quam innocentis suae piaculo mortis, quo solo resoluta sunt peccata hominum omnium, mors mortua tunc est, cum mortua uita fuit. Qui sagacis mentis examine, spiritum mundi contemplatur, nulla ratione naturae prodesse potest, quin uisibile ac palpabile corpus sibi assumat, in eoque uim mortis patiatur, ut generationis & corruptionis basis & fundamentum in inferioribus haberi mereatur, eisque omnibus uitam impertire queat. Eodem mentis examine tanquam simili speculo conspiciet Deum, ut homines saluos faceret uitaque aeterna donaret in gratiam cuius facti sunt, conuenientiori & diuiniori non posse uia hac perducere, tot & tantos perditos nebulones, quam incarnati Uerbi myisterio: Decuit enim creatorem, qui homines sibi similes fecerat, simili nutrire, fouere & conseruare alimento, & ita hominem fieri, ut uerissimam & uere uiuam hominis speciem sibi uendicaret, essetque fulcrum firmissimumque stabilimentum suae fragilitatis labantisque naturae. Animam uiuentem postquam impertiit homini Deus, ex suo fonte depromptam nonne eodem fonte irriganda erat, ne in limo terrae, quo inclusa erat marcesceret, & sic in altum numquam 49 Christianus. surgeret, nec domino suo fruges daret ullas, sed in aeternum sterilesceret, limo permixtu terrae; irriganda ergo erat anima humana simili spiritu, quo in corpus suum afflata erat, ut uiueret, germinaret & integra & illaesa permaneret. Haec autem praestare non poterat, quin Deus ipse conditor suus homo fieret & diuino penitus & inscrutabili arcano labentem suam naturam & caducam diuino suo alimento, perenniter fulciret & restauraret: Omnia siquidem debent nutriti & foueri ab eodem fonte, ex quo sumpserunt originem, ductus est homo, ex fonte diuino; pari igitur fonte irrigandus & fouendus, ut uiuat & germinet & pullulet Domino suo fructus diuinos & immortales, ut immortalis est ipse. Homo ex se ipso non potest a mortis se extricare barathro. At morti per peccatum obnoxius factus, diuini erat operis & conditoris non sui, ab illo mortis se emergere pelago. Ut in generatione & corruptione rerum factitari quotidie cernimus, quae corruptionis subeunt sortem, non possunt ab eius se extricare barathro, & in nouam & recentem se extollere generationem, nisi per materiam primam seu Mercurium, qui in centro eorum latet immotus & incorruptibilis, & a quo sumpserunt originem, quique est generationis basis & fundamentum, & annihilationis impedimentum. Pari item uia & multo quidem certiori non poterat homo ab inextricabilibus peccati & mortis suae ambagibus se expedire, & in nouam & immortalem se sublimare uitam, nisi per Deum sui ipsius opificem, qui uitae totius est uera basis & fundamentum. Alchymista. Poterat quidem Deus ex pura & absoluta uo50 luntate haec sacra permutare mysteria, & ad eundem collimare scopum sagittis aliis & diuersis, quas ex pharetra sapientiae aeternae suae depromere potuisset: Nihilominus cum alias non sequutus sit semitas, haec sanctior commodior & decentior diuinae maiestati, omnibus aliis censenda est, cum hanc sequutus sit Christus. Homines ab ortu immortales. Certo certius est Deum nobis immortalem & perennem, innuptiisse uitam, quam nos soli in caducam & male materiatam sortem, serpentis astutia permutauimus. Misericors tamen Deus & summe bonus, amore quam maximo in nos effusus non tulit mortis illius ineluctabili coeno nos amplius uolutari, sed pretiosi sui sanguinis fonte lotos, pristino nitori nos restituit. Sic nos iterum & secunda uice reformauit & afflatu iterum diuino suo gratiam spirauit, qua certo certius immortalitatem uere immortalem consequimur, quam ante primus parens noster protoplastus, fraudulenta serpentis eloquentia sibi & nobis surripuerat, & uere caducam & mortalem fecerat. Mortale & caducum quid uere dicatur. Mortale & caducum dico quidquid uitae fontis scaturiginem petere non potest: Deum autem solam uerae uitae fontis scaturiginem petere omnino nobis erat impossibile. Ergo etiam immortali & aeterna frui uita cum haec diuinae prorsus sit originis. Solus Chrisstus nobis coelum apperuit. Postquam autem Uerbum caro factum est & habitauit in nobis, & uidimus gloriam eius, gloriam uelut unigeniti a patre, plenum gratia & ueritate, tunc apperti sunt coeli, & gratia eius ueritas & uita diffusa est super nos, quibus coelestibus & uere diuinis uestibus indutu, coelum intrepide petere possumus tanquam filii 51 Christianus. coelestis prosapiae, cum & Christi feramus imaginem, cuius uestigiis inhaerentes non solum quae coeli, sed & quae Dei sunt nobis competunt; per Christum enim pater aeternus in ueros & legitimos nos accersiuit filios & alumnos. Necessitas redimenda humanitatis, expostulat incarnati uerbi mysterium. Itaque necessitas redimendae lapsae humanita tis arguit etiam incarnati Uerbi mysterium passionem & mortem cum ab aeterno ita sancitum fuerit, huiusque sacrae sanctionis rudimenta quaedam explicantur, ex spiritu mundi, qui est istud semen uitae a natura coelitus demissum ad conseruanda, nutrienda fouendaque ea omnia quae producit & parit ipsa; hic autem spiritus non potest tanto perfungi officio, quin alimenti ueri induat formas ac proinde alumnorum & filiorum suorum subeat sortes, & sic sumat uisibile & palpabile corpus, in quo mortis sentiat stimulos, ut inde surgat in cibum perennem & indesinentem toti naturae, alioquin natura caduca rueret in nihilum, ni petenni & incorruptibili illo fulciretur. alimento, quo uetera sua, & semiruta monumenta restaurat; Homines uita coelesti & spirituali frui non possunt quin gratia Christi perfundantur. sic & nos uere uiuere non possumus, & ad perennem & uere immortalem deuehi & extolli uitam, quin uita illa uere uitalis coelitus demissa uiuentium subeat sortem, & fiat caro in qua mortis torcularia calcet & de morte triumphet, ut triumphi sui participes facti, per gratiam suam & misericordiam simus & coeli & bonorum suorum omnium compotes, ut clarius uidebitur inferius dum sacratissimae Eucharistiae mysteria tractabimus & eius Symbolum naturale inuestigabimus. 52 Alchymista surrectionem, allegorice aliquatenus repraesentat. Caputuiii. Satis nobis elaruit superioribus argumentis generationem rerum ipe omnium & conseruationem, mortem spiritus mundi postulare. Ex hac rerum sublunarium serie & ordine ducti sumus ueluti uia quadam, ad colligendam mortis Christi necessitatem, ex decreto diuino & dispositione aeternae sapientiae, ad redemptionem hominum. Nunc uero perquirendum est si tantum ualeat humani ingenii robur, quonam diuino sapientiae aeternae arcano, Christi morti iussit uitae secretum aeternae, & qua ratione itidem spiritus mundi mors, rerum sublunarium omnium uitam, nutritionem & conseruationem arguat; Mors qua ratione sit principium uita. sic mors & uita iuxta se posita contrariorum propemodum magis elucescunt, & in ipsa morte uete latitat uitae fons & origo, undenam istud naturae mirum? Mortem quam dicimus annihilationem mixti morientis non facimus, at potius purificationem, subtilitatem, tenuitatem corporis, ut in morte uetus deponat corpus nouumque sumat uetere tenuius, & aliqua ratione spiritui suo aequale & simile: Christianus. Morte siquidem excrementa crassiora se53 gregantur & quod elementorum uappam & amurcam sapit fotas truditur per naturae Archaeum, & quod remanet purum & nitidum, cui paruus connectitur spiritus, & fit nouum mixtum priori nitidius & pulchrius, & sic renouatur natura & ueteres deponit exuuias, & aeternitatis spolia ampla refert. Mors non nocet, sed potius prodest. Sic mors non est sibi detrimento sed ornamento, sic hominum mors est uia ad uitam, anteriori multo foeliciorem & iucundiorem: Prima enim uita hominis caduca & labilis, longa & lenta mors est, mortis solum nomen ultimo uitae termino imponimus cum & reliqua uitae ante actae momenta, mortis eiusdem insignia prae se ferant. Principium uitae aeque mors est ac ultimus uitae terminus. Sunt enim principium & finis in motu eiusdem essentiae & qualitatis, quod elegantissime & Physice notauit Poeta, " Nascentes morimur finisque ab Origine pendet. " Itaque prudentius eloqui possumus dum morimur mortis nos ultimum obire terminum, ac eius absoluere pensum, ut uitae aeternae telam exordiamur, quam ultimum uitae huius obite diem. Certissimum ergo est, mortis nostrae cineribus inesse uitam aeternam, quam detegere non possumus & in propatulo exponere ui mortis sentiamus stimulos. Morti inest uita. Alchymia id sole clarius ostendit & patefecit, in destructione mixtorum naturalium, quae est ueluti mors eorum. Nam calidum innatum & humidum ptimigenium eorum, quae sunt formas & uitae sedes, separantur ab omnibus suis heterogeneis excrementis & faeculentis spurcitiis una cum sicco radicali, 54 Alchymista & haec tria iterum pura & nitida, nouo uinculo connectuntur & surgunt in nouum mixtum, priori multo nobilius ac prestantius nesciens occasum & mortem. Si in prima rerum unitate & uinculo, quo in principio sui ortus res uinciuntur partes omnes ab omni impuritate uindicatae fuissent, & purae & nitidae factae connexae fuissent, non opus esset secunda ista unitate & uinculo nouo de quo iam est sermo, ut res sublunates perenniori durarent aeuo. Res omnes quare morti obnoxia sint. At quia in primo illo rerum connexu, partes omnes connectendae, excrementis scatent multis, quibus uerus nexus & indissolubile uinculum praepeditur, ideo mors & separatio partium connexarum summe necessaria est, ut ab ipso separante, nitidi & puti fiat electio, & sic in puro suo quiescat & gaudeat adepto fine. Natura totis uiribus ad hunc ultimum finem anhelat adipiscendum, ut tandem quiescat a laboribus suis, & gaudeat pace aeterna; ideo tot generationes & mortes ex centro sui ipsius educit, ut tandem possit ab impuritatibus & spurcitiis se expedire quas protoplasti lapsus intimis suis uisceribus immiscuit: At in uanum laborat ipsa, ultimum illum finem & perfectionis suae culmen ad quod tendit, non consequetur, nisi creator suus & rerum omnium protoarchaeus ultimas adhibeat manus: In postremi uitae diebus est Deus. hic erit ille summus Alchymista, qui purum ab imputo separandum ueniet, qui calcinatio ne uniuersali omnia tradet igni, ut omnia ultima morte moriantur, & in ea separentur absolute & perfectissime excrementa, quae reiicientur in abyssum aeterni ignis. Christianus. Purum autem deferetur in abyssum aeternae gloriae, foelicitatis & uitae; In die iudicii tota renouabitur natura. sic renouabitur tota natura per mortem, nec erit quicquam in toto mundo quin renouationis illius sentiat energiam & necessitatem, Deus ipse primus hanc legem sanciuit, legisque suae in Christo passus est conditionem, & amaritudinem, non ut renouaretur ipse, quia integer uitae, scelerisque purus omnino credendus est, sed ut aliis omnibus renouationis & restaurationis praeberet uiam tutam & certam, cum in Christo moriendum sit si immerso renouationis illius uelimus frui thesauro. Protoplastus adam innocens, candidus nulloque uitio corruptus disruptis sanctae legis uinculis, mortem sibi asciuit aeternam, mortisque asseclas omnes fecit homines; itaque miserfactus, calamitosus & infoelix omni malorum aceruo praegrauatus, non poterat ab immenso illo miseriarum se emergere pelago, nisi per hominem innocentem, candidum, integrum uitae scelerisque purum. Quare Adam non poterat se a peccato emergere. Talem autem reperiri in hominum genesi non arduum modo erat, sed omnino impossibile; creatoris fuit ergo solius, alium dare hominem non ex parentum maculato semine oriundum, sed ex sapientia patris aeterni creatoris, & sacrae & intemeratae Uirginis sanguine, Spiritus sancti cooperante uirtute desumptum, qui solus homo Deus iuris diuini inclusus angustiis, omnia quae summi iuris erant patienda pertulit, ut piaculo tanto tantum persolueret scelus. Sic in eius morte & renouatione, renouata sunt omnia, & pristino restituta nitori. Amor adeo summus & celsus, ut amandi omnes uincat artes, eo enim uisum est 56 Alchymista. iudicem rei poenas in se ipsum retorquere, criminis ultorem criminis uindictam sibi ipsi asciscere, Deum pati pro inimicis suis & hostibus ut inimicos suos & hostes, sibi conciliet indissolubili illo amoris sui uinculo, quo solo morte, passus est & uicit; Resurrectio Christi omnimode necessariae ad hominum salutem. uicit inquam quia mors illius profutura nobis nullatenus erat, nisi mortem mortis uictoria & triumphus subsequutus fuisset: Postquam enim sustulit omnia tormentorum genera plusquam ullus hominum ferri potis est, ad mortem & sepulchrum usque, nonne decebat illum, se Deum ostendere, se creatorem & redemptorem hominum patefacere, sepiaculum uerum esse & uictimam immaculatam quam expectabat & postulabat diuina iustitia ad expiandum totius humanae naturae crimen & scelus; quo autem maiori miraculi titulo & gloria id assequi poterat, quam resutrectionis triunpho. A morte enim uirtute sua propria, se ipsum emergens & partes integrantes personae suae, indissolubili nexu, iterum annectens; Deum esse testatus est, & creatorem & redemptorem nostrum, in quo si uiuamus & moriamur, in eo etiam resurgemus aeternae uitae participes, & de morte triumphantes; Cum Christo moriendum si in eo resurgere cupiamus. foelicem hunc exitum & euentum fides christiana nobis expectandum credit, & Alchymia in rebus sublunaribus & praecipue in Mercurio mundi symbolum tanti mysterii nobis spectandum exhibet: Symbolum naturale Christi & Mercurii. hic siquidem Mercurius protoarcheum suum imitari hac in re uidetur quod, uti diximus, corpus uisibile & palpabile sumat in centro terrae uirgineae, ut & filius Dei in utero sacro, intemetatae uirginis, corpo57 Christianus. ris humani induit & assumpsit essentiam: Spiritus mundi mortis patitur obelos in corporibus mixtorum, quae ipse sibi figulauit, ut & filius Dei mortis subiit tormentum in corpore, quod & ipse sibi in utero sacro impollutae matris suae conflauerat: Spiritus mundi naturali sua uia & ordine triumphat ex morte, quae calidum innatum & humidum primigenium quod est ueluti anima & uita illius, a sicco radicali separauerat inimicitiam inter ipsa fecerat; at in morte pace tandem inita, iterum haec tria surgunt in mixtum priori subtilius & nobilius, ut toti & uniuersae naturae sit alimento perenni & indesinenti, Iesus Christus certo certius, mortuam mortem captiuam duxit in triumphum, currui suae resurrectionis uerae aureo, alligatam: corpusque uere gloriosum, incorruptibile, immortale, & ubicumque locorum penetrabile assumpsit, ut homines amasios suos, perenni sua uita spirituali & aeterna foueat, & nutriat, & in pristinum reducat nitorem, primamque illis restauret gratiam. Ex resurrectione spiritus mundi, in nos descendunt coelestes stellatum & planetarum influxus; ex Christi resurrectione, in nos permeant coelestes ueri Patris aeterni influxus & gratiae diuinae, sine quibus & nos ipsi, & totus corrueret mundus: Spiritus mundi sic a natura praeparatus, uniuersis rerum mixtis commoda alimenta ministrat, quod saucium est sanat, quod mancum, fractum, mutilum & lacerum est, id interno suo alimento resarcit, se ipsum in escam praebens. Alchymista Iesus Christus mortalia passus & uictrice morte resurgens omnibus humani generis in58 Panis Christi seu sacra Eucharistia est Christianori uera uita. diuiduis commoda alimenta ministrat, quod saucium imo mortuum nobis inest, id praetioso sanguine restaurat, uitaeque donat aeternae, se ipsum in panem exhibens quotidianum, quo gratia, per mortem suam nobis adepta, diuinitus foueatur, & conseruetur. Spiritus mundi Chymice praeparatus, corpora metallica cruda, impura & imperfecta coquit, purgat & perficit in aurum uel argentum: Iesus Christus diuina penitus arte nobis praeparatus, nos tanto uitio & corruptela deprauatos & pollutos, ut nihil foetidius, & imperfectius reperiri queat, non in aurum & argentum & gemmas quae nihil aliud quam tertam sapiunt, sed in homines diuinos, immortales, sole ipso nitidiores perficit & permutat. Spiritus mundi, quod sui est simile sibi uendicat & asciscit. Iesus Christus quod sui est secum trahit & perducit, Spiritus mundi a morbis nos liberat uitamque salutis plenam nobis elargitur, Christus a peccatis omnibus, morbis peioribus nos exonerat, uitamque uere uitalemque ut pote immortalem nobis impertitur. His itaque aequa mentis lance trutinatis Symbolum aut spectandum & mirabile, in natura reperimus ut in Christum amore rapiamur, qui tanto & adeo singulati in nos amore affectus fuerit, ut quae pro nobis passus sit, non tantum fide credenda uoluerit, sed & huius mysterii depictas imagines, in natura ipsa collocauerit omnibus contemplandas. 59 Christianus. Ascensio naturalis Spiritus mundi coelum uersus & fontem suum: Christi Ascensionis Patrem Uersus & uerum suum fontem figuram quandam exhibet. Caput Ix. Ascenssionis Christi Symbolum. Docet nos Hermes Chymicorum pater cum reliqua Chymicorum omnium turba, Spiritum mundi a primo mobili in centrum terrae usque descendere ibique corpus uisibile & palpabile assumere in eoque corpore mori modo quo granum frumenti in terram proiectum moritur, ne sterilescat, ut in coelum iterum ascendat assumpto corpore suo subtilissimo & tenuissimo, per mortem illam facto, ad penetrandas uniuersas mundi partes, sua tenuitate, ut ea uia deferat ubicumque uitam toti naturae necessariam: Nam si in sua coelesti & superelementari natura permaneret sua tenuitate uix posset mixta elementaria nutrire & alere; ea enim ipsa elementari & simili egent cibo, ut persistant, nec etiam si crassa & dura scateret essentia, partes omnes corporis & imperceptibiles meatus adire posset, 60 Alchymista ut illis esset uitae adiumento & fulcro; decet ergo spiritum hunc uitae & essentiae baiulum spiritum esse & corpus, hoc est tenuissimam & subtilissimam habere corporalem essentiam ut officio suo perfungi possit. Id claret in animantibus cunctis, in quibus antequam alimentum subeat ultimam sui ipsius praeparationem subtilissimam induit essentiam, & crassas ueteresque suas primas deponit exuuias; primo uentriculus qualecumque alimentum ipsi inditum, praeparat in chylum, chylus a uenis meseraicis & ab hepate permutatur in sanguinem, sanguis a corde in spiritum uitalem, hic a cerebro in spiritum facessit animalem, qui adeo tenuis est & subtilis, ut quamcumque oculorum aciem fallat & fugiat, tantumque distat a primo alimento, quod a uentriculo in chylum commutatum est, quantum coelum distat a terra. Itaque uidemus in tota & uniuersa natura, ut & in singulis eius partibus, spiritum mundi uitae baiulum & essentiae ministrum e coelo descendere in terram, & e terra in coelum iterum conscendere, & e coelo iterum in terras deuoluere ut naturam commonstret utramque cuius est compos, quaque potis est, totam conseruare naturam quod uoce altissima intonat uerissimus Hermes. Spiritus mundi ex utra que natura coelesti & elementari est conflatus. Ascendit a terra in coelum, iterumque descendit in terras & suscipit uim superiorum & inferiorum, ad perpetranda miracula rei unius, hoc est ad uniuersam naturam quae ubiuis locorum una est, nutriendam, fouendam & conseruandam. Quod si haec interpraetentur, de opere illo Hermetico, mystico & arcano, nihilominus cum & hoc opus re61 Christianus. referat Symbolum totius mundi, ipso Hermete teste, nos & ad uniuersam naturam retorquendo, perperam non interpretamur tantum Philosophum. Deus pater & creator omnium diuina sua sapientia, haec ita fieri uoluit, in conseruandis & fouendis rebus sublunaribus & sancta & inuiolata lege sanciuit quae praeteriri non potest. Christum nobis dedit Deus, ut per ipsum solum in aeternum uiuamus. Sic & erga nos misericordia pietate summa, & singulari amore ductus, Christum suum, unigenitum filium suum nobis dedit tanquam uerum spiritum mundi intellectualis, uoluitque ipsum concipi de Spiritu sancto, in utero sacro Uirginis intemeratae, eumque nasci & hominem uerum fieri, mori, sepeliri, a morte suscitari, & ad coelum & dexteram suam, unde uenerat, iterum conscendi, ut hinc ueram uitam intellectualem tanquam ex innato & primigenio uitae fonte nobis impertiat gratias coelestes, & dona patris aeterni nobis communicet, quae omnia peccatis nostris inconcessa & illibata nobis erant. At Christi immensis meritis, concessa nobis sunt & mexhausti eorum fontes apperti, ibi coram patre mediator aeternus est, sacrificium & sacrificator, qui hostiam immaculatam, hoc est personam suam Trinitati sacrae semper offert, in piaculum scelerum nostrorum, quae uitam illam nostram intellectualem, qua in aeternum duraturos, in ipso foelicitatis centro fecerat ipse Deus, ita contaminant & labefactant, ut pro nihilo coram Deo habenda sit, temerata peccatis, ui Christi sanguine, piaretur, qui nobis suffusus illam restituit integram, & patri suo miserandam dispo62 Alchymista Mixta quid a corruptione uindicet. suit, cuius mysterii notam & sigillum impressum in naturalibus cernimus. Ea si quidem dum corrumpuntur, in perpetuo corruptionis suae uolutabro persisterent, ni spiritus mundi de super caderet, qui corruptionis illius sordes, dissoluendo & abluendo nouum ex corrupto dat germen mirum naturae spectaculum & ornamentum; Fideles Christiana semper egent irrigatione ut in fidelitate persistant. sic & nos dum peccatorum sordibus inuoluimur, nullum aeternae uitae fructum daremus nisi Dominus Deus noster Iesus Christus desuper ueniret, qui peccatorum nostrorum omnium sordes expiando, suscitat in nobis illud germen aeternae uitae, quo in sanctos euadimus uiros, Christiana semper egentes irrigatione, quod sequenti capite, dilucidatum clarius legere licebit. Spiritus mundi e coelo descendens in terras ad uitam rerum sublunarium, Symbolum est quoddam Christi de scendentis in sacram Eucharistiam ad uitam fidelium omnium. Caput X. Natura eget spiritu uita. Uidimus superioribus capitibus naturam ad rerum omnium nutritionem & conseruationem egere spiritu uitae, qui a creatore summo Deo ubicumque diffusus est, ut uitam ubiuis locorum 63 Christianus. diffusam foueat & nutriat, irritando & suscitando omnes uitae facultates, alioquin uniuersa sterilescerent, & ueteri suo tegumento squalido prorsus interclusa, perirent: mirabili autem methodo & uia plusquam stupenda, tanto perfungitur officio, descendit e coelo in terras, & ex terris iterum conscendit coelos, iterumque terras petit, & sic fit alimentum uerum proprium cuicumque rei. In maximo omnium operum Hermetico opere, id clarius elucescit; ibi enim loci, spiritus metallicus coelum uasis quo clauditur conscendit, iterumque fundum petit, terram uersus metallicam, quam tanta donat uirtute & energia, ut reliqua imperfecta metalla, cruda & incocta perficiat, coquat & duret in aurum uel argentum, adeo purum & nitidum ut omnimodam metallicam scabritiem prorsus a se eliminet, nec ulla corruptione teneatur. Sic etiam uitrum & christallum lapidesque omnes ignobiles & triuiales in ueros transmutat adamantes & carbunculos. Uiderunt quamplurimi supremae & infimae sortis homines sciens loquor, puluerem rubicundis. Lapidem Philosophorum uiderunt quamplurimi homines. simum, lumine & splendore, rubinis & carbunculis praenitentem melle & saccharo dulciorem, moscho & ambaro suauiorem & fragrantiorem, uitali igniculo turgentem, qui plumbum, ferrum & quoduis aliud metallum igne liquatum sua liquatione breuissimo temporis spatio, in uerissimum aurum, ipso naturali auro praestantius & nitidius commutabat. Floret adhuc apud florentiam in cimeliarchio principis tantae & praeclarae inauditae metamorphoseos specimen admirandum 64 Alchymista nisi spectare licet ferreum clauum media sui parte, in purum legitimumque aurum conuersum, oleo quodam Chymico in quod immersa fuerit pars illa claui. Fuit autem istud secretum opus, ex spiritus mundi metallici essentia conflatum; Lapis Physicus ex quo componatur. hic si quidem spiritus, postquam duris & crassis suis excrementis terreis, se perfecte emungere potest, idque per mortem & corruptionem suam tandem nouum sibi comparat corpus subtile & tenueualde, spiritibus turgens, quibus coelum uasis quo clauditur scandit, iterumque praecipitatur in terram, fixam claram & mundam, cuius fusione & liquatione, metalla, impurae propaginis & leprosae sortis absolute mundantur, aurique & argenti subeunt nitorem & splendorem, cuius perfectionis culmen nunquam attigissent, at uilissimae metallicae rubiginis labe perpetua contabuissent, ni spiritus ille mundi metallorum omnium pater & primus opifex metallicam induens formam, illas corruptionis sordes, suo impolluto humore detersisset. Ex transmutatione metallica colligitur & sanctificatio hominum. Mirum certe artis Chymicae spectaculum, quo speculari imo contemplari licet hominum omnium miserandam sortem, qui numquam foelicitatis supremae culmen pertingere possunt, cuius tamen potiundae gratia nati sunt omnes, ni ipsemet creator Deus hominum omnium uerus pater & primus opifex, humanam induat naturam, mortem patiatur, resurgat, coelumque petat gloriae suae, ex quo iterum descendat in terras, nec tamen coelos linquens, uirtute diuina, & arcano imperscrutabili in sacro Eucharistiae Sachristianus. cramento fiat nobis alimentum diuinum transmutata uere panis & uini substantia in uerum & legitimuu reale corpus suum, saluis tantum panis uinique speciebus sub quibus, uerum & coeleste nobis elixit, quo delibuti omnes ab omnibus uindicamur peccatorum spurcitiis & sic electorum numero conscribimur, ueterem deponimus Adamum, nouique Christi essentia protecti, hostes omnes debellamus, mortem fugamus, infernum claudimus, coelumque nobis in aeternum apperimus, & ipsius Dei consortes facti, hymnum illi canimus aeternae laudis & gloriae. Haec transmutatio nostri quam Christus Iesus noster suo praetioso corpore nobis dato peragit, miraculosa omnino est, & diuinae artis opus, aliamque antecellit infinitis parasangis, quam de plumbo aut de ferro in aurum conuerso retulimus. Nihilominus cum his ambabus transmutationibus, in sit aliquid depictum & insculptum, cuius auxilio licet Christiano Philosopho, absque eiusdem fidei Christianae labe, has inter se comparare, ut percipiant omnes misericordiam & gratiam diuinam ubique adeo diffusam esse, ut mysteriorum suorum insperscrutabilia arcana, depingat, & figuret quoquo terrarum, ut tanti beneficii memores esse ualeamus. Planta stemmata passionis depicta gestans. Uidi ego sculptam plantae admitabilis iconem, quae nonnulla sacratissimae Passionis Christi stemmata perfectissime insculpta gerebat: Alchymista caulis eius folliis lanceatis uiuo sanguine uariegatis, terra surgebat, flos deinde extuberabat exquisitissimus aureo radians colore, in cuius centro, co66 rona spinea, claui nigro colore ueluti ferreo delibuti uisebantur, uestis & toga tanquam sacrum uexillum hinc prominet, & haec omnia columnae albissimae in umbilico floris positae, infinitis sanguinis uiuidi guttulis conspersae suffultae, omnibus in propatulo erant. Sunt & multi qui iudicis terris, & iam in quibusdam aliis multis Europae partibus, in hortulis quorumdam hanc mirabilem plantam uiridem & solo adhaerentem conspexerunt florentem, quae sacratissima redemptionis nostrae stemmata perfectissime delineata omnibus exhibet. Mysteria sacra passionis ubique depicta sunt. Uide iam & contemplare haeretice ut non solum Deus in penetralibus & intimis naturae secretis, sed etiam in propatulis naturae plantis & floribus, haec sua mysteria pingit, quae tu intimo corde negas adoranda, & nauci pendis: haec omnia coram Deo, iudicis accusatoris uices agent, teque pudore quammaximo confundent, hac mysteria salutis nostrae unica subsellia, nec domi nec in eorde habes depicta, & tamen ubique terrarum delineata comspiciuntur ad tuam confusionem & opprobrium. Omnia redemptionis mysteria ad Eucharistiam constituenda contendunt & uergunt. Haec omnia etiam praedicta mysteria quotquot sunt a Christo celebrata fuere, hac unica potissimum ratione, ut in Ecclesia sua Eucharistiam sacram deponeret, ut reliqua omnia in ista sola nobis essent utilitati & saluti. Quod in Euangelio Christus firmis & clarissimis uerbis asseuerat: qui non comederit corpus meum & biberit meum sanguinem non habebit partem mecum; Quasi diceret, ueni in mundum naturam serui induens, passus sum crucem, mortem, sepulturam, resurrexi a mortuis, coelos ascendi, sedens ad dexteram Patris aeterni. At haec omnia, ut iterum 67 Christianus. descendam in terras, dexteram patris nec coelos inde linquens ad Eucharistiam meis asseclis relinquendam, quae uerum est corpus meum reale & integrum quod uerissimum erit peccantibus & impuris hominibus tanquam elixit, permutans eos in pios sanctos & fideles; at id non erit uia & methodo communi & triuiali, sed ego ipse Christus uobis ero alimento, & cibo, aut ueluti lapidi Physico, impura transmutanti metalla, qui re ipsa, ipsemet impura intrat metalla, sic & ego impura subibo corpora uestra, ut ea mundem & expiem expiatione ultima, sine qua habere partem mecum nullius est hominum. Qui Eucharistiam sacram non comedit, saluus esse non poterit. Quare asseueranter uobis praedico, qui non comederit reale & uerum corpus meum, & biberit meum sanguinem impurissi ma sordescet macula & labe, qua partem mecum habere non poterit. Candidus enim ego & nitidus, candida & nitida sequor, & illa solum mihi coniungi possunt, est enim rerum similium caecus & occultus amor: Ob quam rem Sacramentum Eucharistiae omnium saluti quam maxime necessatium credimus, quo solo uita spiritualis nostra illaesa & integra conseruatur, & quo quotidiana miracula patrantur in Ecclesia Romana. Non enim sola est metempsychosis sed & simul metempsomachosis, & transubstantiatio panis & uini saluis eorum speciebus & formis externis, in uerum corpus Christi, cum suis omnibus speciebus & formis, quae occultantur & obteguntur speciebus uini & panis. Haec est illa miraculosa & uere stupenda transmutatio, diuinum opus, diuina Alchymia, qua Deus fit homo, & qua Deus homo, se praebet omnibus hominibus in alimentum 68 Alchymista. Eucharistia Sacramentum est omnium mirabilius. uerum, ut nos in sanctos & pios & quasi Deos permutet, hoc est mitabile mirabilium omnium mirum, quo Christus Ecclesiam Romanam suam declarauit. Praeclare admodum nihilominus elucet eius sapientia & summa bonitas, quod dederit naturalia quaedam, que nobis horum mysteriorum symbolis & figuris esse possunt, quibus praelibare possumus multa & praeclara ad eorum explicationem; Sic spiritus mundi e coelis in terras deuoluens ad uitam & conseruationem rerum naturalium nobis est subsellio, ut mirabilem & inenarrabilem Christi descensionem in Sacramentum Eucharistiae, ut uitam spiritualem omnium hominum contemplari ualeamus adeo necessariam & perutilem, ut eius defectu & inopia Ecclesia Dei consors dici non possit, nec tanto dignari nomine, nec modo Ecclesia dici possit, cum ea semper habere mereatur & debeat secum religionem & cultum ueri Dei comnexum; Non datur Ecclesia Dei si Eucharistia tollas. cultus autem ueri Dei, sacrificium expostulat Deo condignum & peccatis hominum expiandis idoneum & aptum: quale autem sacrificium Deo condignius & hominum peccatis diluendis efficacius, Deo homine ipso inueniri posset. Huius Sacramenti necessitatem apud Ecclesiam, cancellatim & figuratim nobis commonstrat necessitas spiritus mundi descensus in terras, ad conseruationem rerum sublunarium, eo enim indiuidua quaeque tendunt ad perfectionem qua nata sunt; Eucharistia sacra necessitas undenam ex natura desumi possit. sumunt enim omnia ex eo originem & primordium, & tali & similiperpetua & perenni irrigantur fonte, ut in suum perdurent aeuum, alioquin in se ipsa corrueret 69 Christianus. collapsa naturae molles; sic & Christus multo quidem & praestantiori modo Ecclesiae suae, se ipsum praebet in escam ueram, ut tali & tanto refocillata cibo & potu, in aeternum perduret tempus. Descensus spiritus mundi super mixta naturalia, aduentus Spiritus sancti super Christi asseclas figuram quandam repraesentat. Caput Xi. Spiritus sancti symbolum naturale. Iamiam Chymiae alumnis explicandum uenit, quid proprie sit spiritus mundi, nam in praecedentibus capitibus humiditatem radicalem Mercurii mundi, spiritum mundi diximus; hanc uero humiditatem seu spiritum humidum uolatilem, cum Christo symbolum habere ostendimus. Nunc uero spiritum Mercurii cum Spiritu sancto, symbolum etiam habere uolumus: uidendum nobis est & explicandum an si ambo spiritus sint una & eadem res in Mercurio mundi. Itaque spiritus quem cum Iesu Christo symbolum habere uoluimus, humiditas est radicalis Mercurii, quae humiditas cum sit tenue quid, & ualde subtile, spiritus nomine, dignari meretur, propter suam tenuitatem. Quod enim 70 Alchymista subtilissimae & aethereae est essentiae, spiritus nomen sibi uindicat apud Chymicos. Siccitas pariter radicalis & essentialis quae in eodem Mercurio reperiri contingit, propter eandem tenuitatis & subtilitatis essentiam, spiritus etiam nomine insigniti non dedignabitur. Tria enim sunt in Mercurio mundi, calidum puta innatum quod & sol dicitur & sulphur. Quid Sol, quid Luna, quid Mercurius dicatur apud Chymicos. Humidum primigenium quod est Luna & Mercurius appellatur: & siccum, radicale quod & sal, nodica uinculum & amor solis & lunae uocari solet. Haec tria propter tenuitatem, qua pollent spiritus cognomento efferri possunt, & praecipue cum in Mercurio reperiantur uolatili; nam haec tria in ipso uolatili Mercurio, uti & in fixo ac permanenti solent reperiri, Nullus autem fere Chymicorum est, quin duplicem hanc Mercurii differentiam agnoscat, triplicemque hanc utriusque compositionem perfecte calleat. Quocirca in praesenti capite siccum radicale Mercurii, spiritum mundi dicemus, huncque cum sit amor uinculum & nodus calidi innati & humidi primigenii, ipsiusmet Mercurii mundi, cum Spiritu sancto, quadantenus figuratim quadrare dicemus, & potissimum cum per eius irraditionem & influxum sanctum & sacrum Christi asseclas, Christo perfectissime & indissolubili uinculo & nexu, connexos esse credamus: Spiritus sanctus est uinculum & nodus Trinitatis. Spiritus enim sanctus cum perfectissimus & absolutissimus sit amor Patris aeterni & Filii, filiique patris, ita ut eo amore in unitatis essentiam unam coeant ambo, & non solum hae duae personae, sed & ipsemet Spiritus sanctus tertia sacrae Triniratis persona, subit eandem 71 Christianus. Trinitatis essentiam, eomet ipso amore & uinculo suo, sic solus est ille, qui nos Christo perfectissimis alligat uinculis. Spiritus sanctus Christo nos perfectissime alligat. Quantum enim praestat nobis, ad securam & tutissimam salutem nostram consequandam Iesu Christi Saluatori & Redemptori nostro adhaerere, tantum etiam & nobis praestat Spiritus sancti, sacer aduentus; quo solo feruet cor nostrum amore diuino, eoque indissolubili nexu & ligamine Iesu Christo, deuinctum confirmatur. Sic & spiritus mundi, ita adunat partes mixtorum, ut in unitatis indiuidui compositionem coalescant, & sic eo uinculo & nodo uiuunt & perdurant tempus suum. Spiritus sanctus incarnati Uerbi mysterium in utero sacratissimae Uirginis molitus est, ad hominum omnium salutem & uitam spiritualem & aeternam. Spiritus mundi humidi radicalis quod cum Christo symbolum habere superioribus uidimus capitulis, in centro tanquam in utero terrae uirginis operatus est incorporationem ad uitam rerum sublunarium, & earum perdurationem & aeuum ne in nihilum eant. Spiritus sanctus primos Ecclesia patres illuminauit. Spiritus sanctus e coelo descendit ad confirmandos, docendos, & illuminandos Ecclesiae primos patres, Christi primos Apostolos & asseclas, ut mysteria diuina & sacra tante & Catholicae perdiscerent Ecclesiae, caeterisque posteris suis traderent intemerata, spiritus mundi e coelo descendit, ut Mystas & Sophos doceat naturae secreta, & arcana eaque perdiscant eius luce & radiis, qui per totam naturam sparguntur, ut unusquisque in propatulo habeat quod in tota natura magnum est & pretiosum. 72 Alchymista Symbolum & figura naturalis Spiritus sancti. Spiritus sanctus descendit e coelo, super Apostolos ignei flaminis instar uenti & ignis impetus prae se ferens formas; Spiritus mundi dum terras petit, mixtaque naturalia afflat, nihil nisi uentus & ignis est & uitae naturalis flamen. Spiritus sanctus Ecclesiam Romanam Catholicam & Apostolicam conseruat uiuifico suo & sancto flamine, uiresque eius, uirtutes & energias multiplicat, & per totum terrarum orbem propagat & extendit, spiritus mundi uniuersam naturam tutam & securam fouet & nutrit suo intrinseco uiuifico nectare, eiusque uirtutes & proprietates, actiones & facultates, mirum in modum multiplicat, unde tot generationes, & noui in dies ortus. Spiritus sanctus aduentu suo renouauit uniuersam faciem Ecclesiae, unde illud. Emitte Spiritum tuum; & creabuntur, & renouabis faciem terrae: Sic & spiritus mundi, aduentu suo, renouat faciem terrae, ueteris hyemis cortex depellitur, & noua uernaque & uiridi cuncta circunteguntur pelle, aduentante uere, ubi omnia spititus mundi copioso afflatu iuuenescunt. Sic claret omnibus & manifestum est per Alchymiam spiritum mundi rudem quandam figuram & imaginem adumbratam secum prae se ferre, qua possumus mysteria Spiritus sancti, nobis coelitus ac diuinitus a patte luminum & sapientia eiusdem, & ab ipsomet Spiritu sancto reuelata, quadamtenus penetrate & percipere, aut saltem fidem nostram confirmate & hisce naturalibus fulcris diuino semper afflante spiritu stabilite. 73 Christianus. In charactere spiritus mundi occultantur scientiarum naturalium omnium arcana. Caput Xii. Sophi, Magi antiqui omnes & cabalistae rerum naturalium mystica adeo obscuris inuoluebant aenigmatibus, tropis & figuris, ut traderent. Antiqui qua methodo scientias rerum traderent. nihil posteris traderent, nisi per characteres, & rerum discendarum hyeroglyphica; Itaque unius & solius characteris ambitu exiguo, complexi sunt omne quod libro unico satis amplo, imo & uolumini magno iam inscribi potest: hanc rei ueritatem satis testantur Aegiptiorum columnae & pyramides characteribus & hyeroglyphicis depictae, quibus Philosophia integra occultabatur. Unicum ex omnibus characteribus elegerunt, antiqui Sophi, cuius solius ambitu quamplurima, eaque perpulchra, naturae arcana, obtexerunt: Explicatio characteris Mercurii. Hunc autem characterem hoc plane modo descripserunt in uertice illius Lunam bicornem in centro Solem, in base & fundamento Crucem posuerunt: ex sole illius characteris centro, intellexerunt calidum innatum mundi, uitae fontem, in centro cuiuscumque rei residentem, & in ipsomet mundi centro commorantem, ut commodius uitam 74 Alchymista omnibus mundi partibus, communicare possit, & elargiri queat omnes suae uitae facultates, usque ad ultimas orbis partes. Ob quam rem calidum istud innatum uitae fontem, cor mundi fecerunt & centrum, quod circulo solis propemodum depinxerunt e cuius medio, infiniti fere lucis & ignis uitalis radii perenniter scaturiunt, ad ingentem & praepotentem illam uitae uim & energiam commonstrandam; circulus si quidem caret fine & principio, sed ipsi undique finis, & undique principium inest, sic & calor naturalis mundi actione particulari & limite suo circunclusa, earet. At undique surgunt omnes qualescumque sint mundi & naturae actiones quidquid enim est actionis uirtutis & energiae, in uniuersa natura ex eo profluit fonte, & in ipso submergitur, non secus ac circulus figuras alias omnes, in se complectitur; Sic & calidum innatum mundi actiones omnes, facultates & energias in se coercet, quas radii illi innumeri & fere infiniti, ex medio circuli pullulantes representant. Luna bicornis in charactere Mercurii quid indicet. Luna bicornis quae in uertice characteris sita est, humidi radicalis mundi & naturae, nobis ideam exhibet, humiditas haec radicalis mater est rerum omnium, ut & calidum innatum omnium censetur pater. Ex Luna bicorni indigitatur haec humiditas rerum omnium altrix seu semicirculo, ut sciamus & perdiscamus hanc humiditatem radicalem, non nisi partem esse humidi calidi innati essentialem & radicalem, non secus ac foemina masculi censetur media pars & generationi inepta nisi masculo coniugata, qui circuli perfecti & solis ad instat illi est. Sic est 75 Christianus. humiditas calidi innati censetur foemina, & uera media pars, generationis terum & ortus minimecompos, nisi calido innato tanquam masculo suo indissolubili nexu connectetur; Humiditas Mercurii est mater rerum omnium, ut & calor est omnium pater. ideo Lunae bicornis figura hanc humiditatem connotarunt, Antiqui, ut mediam calidi innati partem esse hinc aucuparentur, Philosophiae alumni, & praeterea ut perdiscerent omnes Lunam coelestem esse matrem istius humiditatis, ut & calidi innati solem esse patrem, Luna si quidem coelestis sua uirtute & energia hanc humiditatem fouet, nutrit, alit, & multiplicat. Luna humiditatem Mercurii nutrit, alit & augit. Experientia ipsa id nobis indicat, dum plenilunio, omnia conspicimus succo uitali & nectare uiuifico turgentiora & pleniora, quia tunc temporis Luna toto suo orbe lucet & radiat, qua luce & radio in inferiora humiditatem hanc infundit copiosiorem & perfectiorem: ubi enim maior inest lux & fortiores tadii, ibi etiam maior influxus, & copiosior. Influxus coelestis quia sit Crux quid repraesentet in charactere Mercurii. Influxus autem coelestis nihil nisi calidum innatum mundi est, & uitae sublunarium omnium fomes & fulcrum, quod absque humiditate innata, radicali & primigenia imaginari non possumus; sunt enim ambo indissolubili uinculo connexa, ob quam rem perfectissime imo & peracuta diuinae Palladis arte, Luna bicornis quae in culmine characteris Mercurii collocata est humiditatis radicalis & primigeniae symbolum refert. Siccum autem radicale quod calidi innati seu Mercurii essentiam integram complet & absoluit acutissime, & recte admodum repraesentatur Cruce, in infima parte characteris posita, humidum enim primigenium quod est semen radicale rerum omnium non patitur rerum sublunarium Alchymista alterationes, corruptiones & uarias mutationes, nisi postquam sicco illo radicali adunatum est, & compactum, quod nomine salis annotant Alchymistae; at quam cito sublunaria coagulata sunt sicco illo radicali & essentiali Mercurii, eo citius etiam hinc inde germinant & pullulant omnia, & sic per crucem, actionis & passionis uerum & unicum symbolum siccum radicale Mercurii, seu semen rerum omnium passionis & actionis basis & fundamentum figuratur. Sal qua ratione sit generationis & corruptionis basis. Qua ratione autem & qua naturali uia siccum radicale Mercurii generationum & corruptionum sublunarium sola & unica sit basis & fundamentum, & quo pacto crux sit passionis & actionis symbolum, manifestandum iam uenit, ut quod est in tota Alchymia secretius & altius in gratiam alumnorum artis explicemus. Sancitum est apud Philosophos Peripateticos, actiones & passiones rerum sublunarium, ex contrarietatis fonte scaturire; in Mercurio autem mundi nihil datur contrarii, nec dissonum. Undenam ergo ex Mercurio mundi generationes & corruptiones, passiones & actiones profluent; profluunt ex superficie Mercurii quae alligata sunt centro Mercurii, siccitatis radicalis nexu & uinculo, generationes & corruptiones & uarias omnes mutationes parit & producit; Unde profluant actiones & passiones. superficies autem haec Mercurii, elementa sunt, quae ex centro Mercurii educta, ad superficiem eius conuolarunt, ubi alterationes & mutationes efficiunt contrarietatis pugna, & innato & naturali eorum inter se bello. Haec ut clarius intelligantur crucem passionis & actionis symbolum expli77 Christianus. candum uenit. Delineatur circulus perfecte rotundus e cuius centro ducentur lineae duae aequales in crucem dissectae, ad eius superficiem, haec crux, superficiem circuli, centro eius alligabit & coniunget. Alchymistarum primi asserunt Mercurium mundi in instanti suae creationis, antequam generationes & productiones rerum fierent, quasi punctum esse quod per generationes & productiones, in circulum perfectum & orbem euasit: ut autem punctum in circulum expandatur & orbem, lineae quamplurimae aduocandae sunt in auxilium, quae ex puncto ducantur superficiem uersus, lineae autem sic ductae, constituunt & delineant cruces. Siccum itaque Mercurii mundi, siue sal uitae coniungens superficiem centro suo, & centrum superficiei, est actionis fundamentum: Nulla etenim datur uia a centro ad superficiem, nec a superficie ad centum, nisi per motum, motus autem est actionis & passionis basis & fundamentum; Quare in superficie Mercurii sunt actiones & passiones. puncta item quae in superficie sunt, diuersa sunt & uaria, ideo inter se contraria, & ideo in superficie sola actio & passio reperiuntur, in centro autem in quo nihil nisi unicum punctum est, non datur contrarietas, nec propterea actio & passio etsi ex illo unico fonte oriantur actiones & passiones, at id in superficie sui circuli tantum contingit. Sal autem uitae seu siccum Mercurii radicale & essentiale quod connectat superficiem centro centrumque superficiei, rerum omnium est etiam in omnibus, mutationis & alterationis principium, qui mysteriis occultis salis initiati sunt, & miracula eius naturalia conspexerunt, 78 Alchymista mixtorum reductiones per ignem in cineres, & in salem, & hunc iterum in mixtum simile, & idem specie, ex quo sal ductus & extractus est. Hanc Philosophandi rationem & methodum, fateri cogentur & capient una secretissima Alchymiae arcana, quae iam explicata sunt, & cortice suo ducissimo denudata. Sal ergo & crux mysticum quoddam arcanum in se recondunt quo actiones & passiones rerum sublunarium contemplari queamus, & mira nature in Mercurio mundi admirari, quae in dies ex centro suo emergunt in lucem, ex quibus tota Philosophia flotet & candicat, cuius compendium in hoc solo charactere Mercurii habemus perfectissime insculptum & inscriptum: Sol & Luna in charactere Mercurii quid indicent. Luna si quidem & Sol quae supremum occupant characteris locum, naturam coelestem indigitant, quidquid enim coelum suo altissimo ambitu in se coercet, nihil nisi Sol e Luna est: Sol pater, Luna mater rerum omnium habetur, coeli motus uniuersus quo omnia persistunt in diem & nectem distinguitur. Sol diei, Luna nocti praeest, itaque motum naturae uniuersum & externum & internum Solem & Lunam dicere possumus, & si quid est aliud in coelo, quod Solis & Lunae non redoleat essentiam illud tamen qualecumque sit Sole & Luna perficitur. Crux autem infima naturae elementaris ideam & exemplar nobis exhibet: ibi enim coelestis uirtus & energia descendens mutationum omnium & alterationum scopus est, & centrum in quod omnia sublunaria uergunt; unde crucem in infima characteris Mercurii parte posuerunt antiqui, tanquam passionis & actionis symbolum. 79 Christianus. Nihil Cruce carere potest si perfectionis attingat culmen. Proinde in inferioribus nihil cruce carere potest ad perfectionis summum gradum attingendum quod expressis uerbis Deus ipse, Christus Redemptor & Saluator noster, indigitat & praecipit hominibus se ipsum sequi & ferre crucem suam ad summum illud perfectionis culmen, ad quod tendimus omnes conscendendum, quod aequo iustius est; si enim sublunaria cuncta, dum ad perfectionem uergunt crucem portant Mercurii quid moliri debeant homines, Christi assecle, dum immensum illud perfectionis perreptant culmen, nonne crucem Christi perferre, quibus possunt humeris cogi merentur? ut tantae Crucis ope, superficiem miseriarum & calamitatum suarum, centro foelicitatis & inuiolatae pacis coniungant: ex nihili centroducti sumus per rerum omnium centrum uerum & unicum Deum, & ad superficiem mundi eiecti, in qua mutationum & contrarietatis reperitur anxietas. Laus Crucis & uirtus. Cruce autem Domini nostri Iesu Christi superficies illa corruptionum & peccatorum, mutationum omnium & contrarietatis uera sentina & lacuna, connexa est, centro diuino, in quo uera pax & aeterna quies, nobis erit Crux hisce de causis, ex immensis meritis Christi quidquid est infensi & infausti fugat & procul a se eliminat, abyssum infortunii & ueri mali claudit, coelum aperit & supremae foelicitatis est unica clauis, & ex foelici crucis auspicio tota mundi sublunaris perfectiopendet, imo & coelestis honor, decus & gaudium Angeli siquidem & homines praecipui coelicolae, non eo decore, honore & gaudio perfruerentur, absque crucis mysterio, cuius ope gratiam confirmati sunt omnes, eamque adepti sunt uirtute agni immaculati Crucis patibulo suspensi, ideoque Angeli Cruci debent honorem. 80 Alchymista Crux est totius perfectionis basis. etiam character Mercurii, cruce sua lunam solemque portat, ut omnibus hoc emblemate in propatulo sit crucem esse totius perfectionis basim & columnam firmissimam, tam in coelesti quam in sublunari globo; Christus enim Deus per mortem & crucem suam naturam uniuersam benedixit, & sic pater aeternus oblitus est maledictionis primae in hac Christi benedictione, totius naturalis & supernaturalis perfectionis summa consistit. Quid enim est creatum qualecumque sit, sui creatoris & conseruatoris gratia & benedictione orbatum? Non immerito ergo, crux sublunarem globum representat; Humanitas est caput sublunaris essentia. ipsi enim tanquam cruci incensa omnia, maledicta & infausta aderant, Christus tamen assumendo crucem, humanamque naturam induendo, quae caput est & princeps totius sublunatis essentiae, haec omnia infausta & maledicta sustulit, quod ipse bonorum omnium sit summum bonum. Itaque bono illo summo, malum omne abiit & in bonum transiit, ligno fructifero malum omne subiit in mundum, ligno pariter Christifero bonum omne rediit in mundum. Hinc desumitur illud dulcissimum melos Ecclesiae Romanae, quod gloriosi pangit praelium certaminis. " De parentis protoplasti, Fraude factor condolens, Quando pomi noxialis. Morsu in mortem corruit, Ipse lignum tunc notauit, Damna ligni ut solueret. " Mundum ergo hunc sublunatem & inferiorem 81 Christianus. globum, aptiori & conuenientiori symbolo & emblemate, quam cruce, nec nos possumus, nec antiqui Sophi potuerunt connotare: mundus si quidem hic sublunaris infoelix, infaustus, maledictus & malorum omnium plenus, per crucem perfectissime figuratur, cum & crux ante mortem Christi malorum & maledictionum omnium fuisset compendium: sed post mortem eiusdem Christi, est summi boni & benedictionis omnis abyssus; sic & mundus ante aduentum & mortem Christi, non mundus, sed quid infoelix & infaustum maledictum & miseriarum plenum; post mortem uero, mundus uere mundus, Christi deliciae, Dei gaudium & paradisus, in quo plantae pretiosae innumerae reperiuntur, quarum amore delibutus & correptus Deus placuit ipsi unigenitum filium suum crucis patibulo suspendere, totumque suum sanguinem effundere ad eas ipsas plantas ne marcescerent, eo ipso sanguine irrigandas. Per Crucem renouatus est mundus. Idcirco per crucem renouatus est mundus & a creatore suo iterum figulatus, in meliorem quam in prima creatione formam. Crux mundum hunc inferiorem repraesentat. Nondum enim, ut iam habet Deum hominem, mundus habebat eius Saluatorem & Redemptorem, nec tanto dignabatur honore, quin etiam & crux sanctissima, mundum hunc inferiorem & sublunarem representat, sua innata & naturali constructione quae duabus lineis per medium coniunctis simul & disiunctis affabre distinguitur; sic ex duabus lineis ea uia coniunctis & disiunctis surgunt quatuor, quae & elementorum quatuor figuras exhibent quorum duo, initio toti mundo fuere, ut uolunt Philosophorum 82 Alchymista quamplurimi ignem & aquam affirmantes toti orbi principium dedisse; Elementa quatuor qua ratione ex mercurii centro enerserunt. haec enim elementa in centro suo concocta & disiuncta, tanquam duae lineae in centro crucis dederunt & alia duo, quae perfectissimum orbem super centrum suum rotando & gyrando perfecerunt, ignis in aquam agendo, ex sublimiori parte aquae & crassiori ignis portiumcula exsurrexit aer, ex crasissima autem aquae parte & ignis spissiori particula terra exorta est. Quod & adhuc experientia Chymica, quotidie uerum fore cernimus, ex omnibus enim liquidis igne operante aer & terra consurgunt. Mundus qua ratione factus est ex mercurii puncto. Tenue enim quod euaporat & exhalat aer est, crassum uero & spissum quod fundum occupat terrae nomen uere sibi uendicat. Itaque ignis & aqua in principio centro suo connexa & disiuncta, aerem & terram dederunt quae orbem integrum perfecerunt. Non possunt haec duo elementa centro coniungi & disiungi quin crucis figuram refferant, nec super centrum suum gyrari quin orbem perficiant. Quid iudicent Crucis quatuor lineae. Hisce de causis ac iusto titulo, crux sacratissima mundi & orbis sublunaris occultum & sacrum sibi attribuit symbolum, linea superior ignem nobis indicat laterales: aerem & aquam connotant, inferior terram nobis demostrat. Hae quatuor lineae super centrum suum in gyrum conuersae, mundum hunc uisibilem construxerunt circulum & orbem absolutissimum. Quadratura circuli Chymice qua ratione fiat. Haec est mystica illa tam sublimis & ardua quadraturae circuli constructio quam ignorant omnes quibus crucis mysterium latet; elementa enim quatuor quae quadrangulum perfectum in natura constituunt, si in unum coeant, perfectum in natura constituunt, si in unum coeant, perfe83 Christianus. ctum globum & orbem effigiant necesse est; si uero centrum globi & orbis in quatuor diuidatur partes crucis instar, exsurgent ex illa diuisione quatuor trianguli, qui si ea parte qua iunguntur centro globi ducantur ad superficiem quadrangulum constituunt. Sic explicatur Chymicum illud axioma, miro & obscuro aenigmate obtenebratum: fac ex mare & foemina circulum, ex circulo quadrangulum, ex quadrangulo triangulum, ex triangulo circulum, & totum possidebis magysterium. totius Alchymiae centrum: Si enim materiam a natura iam praeparatam numero duplicem, substantia & essentia unicam, in perfectissimum circulum conuertas, aquam efficies & ignem, quae Mercurium unicum constituunt Philosophorum, & aquam, quae uerus absolutus & perfectus est circulus; Haec notatu dignissima sunt. est sentia uero illius aquae in quatuor perscindenda est partes, scilicet in partem igneam, aaeream, a queam & terream, & id absque diuisione ac separatione Physica, at dicimus separare oportere propter elementorum omnium colores, uirtutes & energias quae inter coquendum & circulandum surgunt & apparent; dum enim terra & aqua uigent colores omnes uirtutes & energiae horum elementorum uisuntur; dum uero floret aer, & aeris proprietates & facultates, conspiciuntur, dum uero candicat ignis, & illius uigor & robur manifestantur, & oculis in propatulo sunt; Explicatio trianguli & quadranguli Chymici Christus qua ratione circulus dici potest. sic ex circulo illo seu Mercurio Philosophorum quadrangulus comsurgit, & ex quadrangulo illo, emergit triangulus, in unoquoque enim quadrangulo, quatuor adsunt trianguli, hoc est in uno quoque elemento, quatuor sunt elementa, quae singula, trina illa & 84 Alchymista indiuisibili constituuntur, compositione, sale scilicet sulphure & Mercurio, quae in singulis elementis reperiuntur inuisibilia & inseparabilia; unde & singula elementa triangula sunt, unde recte & sapienter admodum Chymice fatur, in uno quoque quadrangulo reperiri quatuor triangula & ex his quatuor triangulis perfectissimum & numeris omnibus & mensuris absolutum quadrangulum emergere. Quadrangulus autem & quatuor isti trianguli conuertuntur iterum in circulum perfectum, dum haec omnia in unicam coquuntur substantiam homogeneam perfectissime coctam & absolute puram ab omnibus heterogeniis partibus uindicatam. Sic mysticus ille circulus Chymicus reducitur in quadrangulum, & quadrangulus in circulum perfectum & numeris omnibus absolutum mediante cruce, quae in quatuor ramos distincta, Christum Saluatorem & Redemptorem nostrum gestans & continens naturae creatorem & authorem, ea ratione perfectissimum continere & coercere circulum, dici potest, cum Christus Deus & homo, creator & redemptor creaturae, rerum omnium perfedtissimus circulus & orbis omnia continens & coercens uerissime predicari possit; haec sunt mysteria crucis quae characteris Mercurii infime basi depingitur, tantum secreti rerum naturalium continens quantum & toto orbe coerceri potest, rudem quandam effigiem & primas arcani tanti lineas uobis tantum hoc in capitulo depinxi, ut qui nasuli sunt, subolfacere ualeant quantum ualeat characterum Chymicorum explicatio in reserandis 89 Christianus. naturae arcanis. Quod & adhuc in explicatione characteris diuinae potentiae nitidius candescet. Character quo Deum figurabant antiqui scientias supernaturales complectitur. Caput Xiii. Antiqui omnes & Sophi ueteres. Antiqui omnes in docendis scientiis auari ualde Explicatio characteris diuini. Zelotypia tanta ferebantur in occultandis scientiarum omnium mysteriis, ut quidquid de his crederent & tenerent ipsi figuris aenigmatibus, emblematibus, fabulis & characteribus, tantum graphice depingerent: Ex quibus tamen mysteria ualde occulta reserare possumus quae ipsi quidem numquam subolfecerunt. Ut Deum incomprehensibilem figura quadam naturali depingerent, circulum fecerunt literam. T. mediam in illius centro continentem, & circulum in tres partes aequales diuidentem: hac plane forma ◉ magnus est Dei character respondens aliqua ratione Mercurii characteri, ut notat Paracelsus in ligno uitae, ad cuius mysteria explicanda, integrum & grande non sufficeret uolumen; pauca tamen & quae potest ingenii tenuitas, hoc capitulo praesenti dispalescent. Alchymista Circulus ergo immensam infinitam & incom86 prehensibilem diuinae essentiae maiestatem rudem & qualem & quantam natura potest nobis exhibet figuram, & effingit speciem, cum circulus figurarum omnium capacissimus & maximus habeatur; quot enim sunt in eius superficie puncta, totidem & anguli in ea reperiri contingit, qui longissime & aequaliter a centro distanter capacitatem illam praegrandem & omnium maximam constituunt. Si ueteres sophi circulum infinitum delineate potuissent, ut infinita est immensa diuinae maiestatis essentia, non ambigendum est, quin id fecissent, ut ex uerbis & definitionibus suis colligete facile est: Deus quid sit. Hermes, siquidem Trismegistus Deum esse asserit circulum, globum, sphaeram, & orbem, cuius centrum ubique, superficiem nullibi repetiti, quibus uerborum terminis, circulum infinitum & orbem undiquaque immensum nobis depingit, quem mentis solo conceptu percipere, & non manibus ulla graphices artis peritia delineare fas est. Ob quam rem cabalistarum primi circulum finitum, & orbem superficie undiquaque circundatum, effinxerunt, ad Deum quadantenus representandum, at manet eorum alta mente repostum circulum, hunc finitum infinitum connotate, definitione hermetica affabre & graphice effictum. Circulus in charactere Dei quid figuret. Christianus. Huius circuli superficies & immensus ambitus Patrem aeternum infinitum omnia continentem, nec prae magnitudine ab ullo contineri, quam a se ipso solo, compotem figurat & ostendit, non secus ac immensa illa infiniti circuli superficies, nullo alio coercetur loco quam uasta sua & infinita magnitudine quae nullis est circumclusa terminis, sed ubi87 cumque extensa locorum, extra quam ullus non datur locus, linea uero media immensum circuli ambitum sua etiam immensitate, in duas distinguens aequales partes, Filium aeternum Patris aeterni unigenitum nobis denotare potest; ut enim unigenitus aeterni patris filius, infinitam & immensam diuinae maiestatis essentiam in duas distinguit personas immensas & infinitas & omni ex parte sibi aequales & similes, sic & haec linea immensum circuli ambitum in duas immensas & omnino aequales distinguit partes, & ab infinito procedit circuli ambitu, ut & filius aeternus, ab immensa & infinita pattis aeterni, dependet sapientia: Spiritum sanctum quid repraesentet in charactere Dei. Linea uero altera, quae literam. Tiintegrat & perficit & in circulo partem constituit tertiam, Spiritum nobis sanctum, Patris & Filii sacrum pneuma, representare poterit. Haec enim linea ab utraque immensa & infinita circuli parte sumit exordium, & in eodem circuli infinito ambitu, infinitum constituit & distinguit spatium, ut & Spiritus sanctus ab utraque Patris & Filii persona procedit, & in immensa illa & infinita diuinitate, infinitam & immensam constituit personam, & ab utraque Patris & Filii persona distinguit. Ita ut in circulo infinito ita tripartito, si in infinitam posset extendi immensitatem, ut & Hermetica definitione superiori, mente concipi potest, darentur tria spatia lineis distincta, non essentialiter diuisa & disiuncta aequaliter immensa & infinita, quae circulum 88 Alchymista infinitum & undiquaque immensum constituerent, quae nobis graphice depingerent immensas & undiquaque infinitas sacrae Trinitatis personas, unicam tantum eamque immensam & infinitam constituentes diuinae maiestatis essentiam. Ex tanta huius circuli & suarum partium mystica explicatione, consurgit & sacrum & uenerandum redemptionis nostrae mysterium; Sacrum redemptionis mysterium indicatum in charactere Dei. linea si quidem media, quae totum circuli ambitum in duas distinguit partes, & linea altera, quae a circulo & a linea hac media procedit, literam. T. affabre effingunt. Haec autem litera crucis symbolum unicum & uerum est, mortis & Passionis Christi Redemptotis nostri mysterium prae se ferens, christique sigillum proprium & unicum aestimatur, apud sacros scriptores, tantae efficaciae & uittutis, ut ab aeterno Deus praedixerit, mundum hunc & uniuersam naturam non ruituram nisi post legem, crucis mysterio introductam, & solos seruari posse Christi asseclas a tanta miseranda clade, quorum erit fronti sigillum crucis inustum. Lex Christi numquam desinet nisi desinat mundus. Quod & colligere possumus ex capite octauo Apocalypseos, ubi Deus praecipit Angelo, ne terrae noceat neque mari neque arboribus, nisi postquam serui Domini Dei nostri signati fuerint in frontibus eorum sigillo Dei uiui. Sigillum autem Dei uiui est, Thau, hebraeum; Thau autem Hebraeum est symbolum Crucis, & Christi character, ut enim Thau, est ultima literarum Haebrearum, sic & lex Christi ultima erit inter leges omnes quae hominibus datae sunt, ut 89 Christianus. Deo seruiant. Post hanc Christi legem quae crucis mysterio in naturam introducta est, non dabitur alia sed dabitur ultimus naturae finis. Sic & Christus erit initium & finis totius naturae, in hac rerum naturalium catastrophe, quae prophetantur in Apocalipsi certo certius conspicientur. Unde secrete admodum & mirifice crux medium circuli occupat in charactere diuino praedicto, quasi indicans Christum fore initium & finem naturae creatae; Christum fore initium & finem naturae, quid indicet. quae enim in centro latent ex principiis Chymicis prima sunt in compositione & ultima in resolutione. Nihilominus ne me tantae stolidus & naso carens insipientiae arguat Zoilus, ut me credere putet, Christum Redemptorem nostrum fore ex compositione naturae, nam haec absurda, non sonant uerba mea, sed interpretari merentur, Christum Deum fuisse creatorem naturae & ultimum inde fore iudicem. Cruce creauit mundum, hoc est quae munda & pura praestiterunt initio creationis uirtute crucis & agni occidenti in Cruce, suam munditiam & puritatem conseruarunt, cruce redemit, & cruce iudicabit. Crucis mysteria. Unde non sine magna & maxima mystica ratione, crux medium circuli occupat, ut conseruationem mundi, redemptionem & iudicium inde arguant, qui linceos habent oculos. Sunt praeterea in hac cruce multa alia secreta ualde occulta, quae forsan nemo adhuc animo & mente concepit. Alchymista Possumus enim hinc arguere, initio creatam fuisse crucem tanquam mundi conseruationi, redemptioni & iudicio omnimode necessariam, quod in principio rerum, lux facta fuerit tanquam rebus om90 nibus pernecessaria. Lux in cruce reperitur. Quid autem lux nisi crux & quid crux nisi lux, nulla enim in cruce abdita litera, sed uario aspectu contemplata, in signo crucis literae L. U. X. graphice depictae conspiciuntur ut fas est occulis contemplari hae autem literae uocabulum lux construunt quod est uocabulum Christi Filii Dei uiui. Non ergo ianiam mirandum est, cur crucis signo adhaereat stupenda uirtus, cum & in cruce, lumen, conseruationem, redemptionem, iudicium, Christum Deum Filium Dei uiui conspiciamus intro latentem, cuius imperio, nutu & nomine omne genu flectatur necesse est, coelestium, terrestrium & infernorum. Redemptio & iudicium in cruce latent. Lumen, conseruationem, redemptionem, & iudicium in cruce latere, demonstrant opera quaedam Chymica, quae stupendi nobis esse possunt oculariis perspiciliis, ut haec admiranda rudi quodam naturali speculo depicta contemplemur. Perfectionis signum in Cruce. Mixta si quidem naturalia omnia, dum in salem reducuntur industria Chymica, & in ultimam & perfectam sui ipsius essentiam perducuntur, in salem abeunt, qui coagulatur sub Ioue frigido, in lapillos quadranguli forma, cui crux perfectissime inhaeret insculpta, tanquam indicans ac nobis demonstrans, qui ex hominum fetie perfici uolunt & culmen durationis & aeui aeterni fastigium pertingere, & redimi ab omni peccatorum corruptione & perfectissime indicari puri & mundi cupiunt in centro suo confugiant oportet, hoc est morti & in morte sua signo crucis praemuniri debent hoc est crucifixi meritis ab omni uinculo peccatorum & labe91 Christianus. uindicari. ut obsignati tali sigillo, mundi & puriindicentur a creatore, & sic reponantur in coelum perfectionis summae, & durationis aeternae, foelicitatis infinitae uerum & unicum receptitium locum. Ut enim in purificatione mixtorum & reductione eorum, in puram & ultimam essentiam, quae crucis non reserunt sigillum impura indicantur, & corruptionis naturalis uolutabro immergi censentur; Qui crucis signo non erunt obsignati in die iudicii impuierunt. sic & in purificatione hominum & reductione eorum in puram & ultimam essentiam, qui crucis signo non erunt obsignati, hoc est crucifixi meritis induti, & sanguine passionis suae loti, inter reprobos proculdubio reponentur. Crux mirabilium omnium est Symbolum. Crux ergo, mirabilium omnium mirum est symbolum, cum rerum harum occultarum nobis sit figura & mystica effigies, cuius sigillum hominum omnium non solum fronti & intimo cordi insculptum esse debet, sed & animae ipsi fidei Catholicae inuisibili igne & sacro caustico, inuri meretur, ut nobis sit & externum & internum pentaculum & uerissimum constellatum amuletum, ad omnia humana mala procul eliminanda. Caluinistae lapidibus uiliores sunt in rerum sensu & peculio. Facessant hinc haeretici, Caluinistae aut saltem crimen fateantur, dum cruces ludibrio habent, non sunt serui Dei uiui, nec proinde Christiani, quia eius signo obsignari recusant, & in rerum naturalium censu, non lapidum recenseri uolunt numero, sunt enim & lapides qui naturali crucis sigillo obsignantur. 92 Alchymista Daemones & cacodaemones dari in rerum natura creata, colligere licet ex natura ipsa sublunari Alchymia, monstrante uiam. Caput Xiu. Declaratis iamiam diuinis uis mysteriis, quantum saltem potuit Chymiae nostrae tenuitas, persequenda est modo haec regia uia, ut daemones & cacodaemones in natura creata inuestigemus per naturam ipsam sublunarem Alchymia indicante, non obscura leniterque impressa uestigia; Daemones & cacodamones qua res indicent in rerum natura. Deus enim omnium simplicissimus & purissimus actus, creator omnium & opifex, lineas quasdam sui ipsius rudes in natura ipsa collocauit ac depinxit, & mixtorum omnium centro depanxit quibus nos Deum aliquatenus cognoscere possumus, qui ex natura sua omnibus incomprehensibilis est; nihilominus tamen quantum potest ingenii humani imbecillitas, fidei lumine perlustrata, ad cognitionem Dei adumbratam naturali uia conscendit. Quid ni et iam ad Angelos conscendet, cum infinita rerum distantia sint omnino, Deo inferiores. Quid antiqui dixerint de Angelis. Si antiquis credendum esset Chymicorum quamplurimis, Angelos illico, ex natura elementari colligere facile admodum erit; Asserunt 93 Christianus. enim eorum quamplurimi, extra tamen ueritatem omnem orthodoxam, Angelos fuisse, creatos seu de sumptos ex purissima parte Mercurii mundi ex qua lumen exiliit, ex qua coelum emicuit septem in circulos, luminibus uariis decoratos; ita ut ex hac opinione concreati Angeli ex purissima parte essentiae luminis Mercurii mundi, seu ex purissimo spiritu Mercuriali, substantiae corporalis sortem & legem sibi arrogare & uendicare deberent, qualem sortem sibi uendicant coeli, & coelorum lumina, ex eadem substantia compacta. Quidquid enim centrum occupat, uel totam substantiam Mercurii mundi continet, est substantia corporalis & permixta omnibus totius mundi proprietatibus. Itaque si Angeli trahant originem ex illo fonte ex quacumque parte trahant, fontem hunc oleant necesse est, quod tamen paradoxum est, orthodoxae Ecclesiae Romanae doctrinae dissonum, cui adhaerere piaculum est. Chymicorum de Angelis uetus opinio quo modo sit interpretanda. Opinio ergo & sententia horum Chymicorum ita ieiune sumpta, non quadrat ueritati. At ut ab erroribus & calumniis male intelle ctae ueritatis eos aliquatenus uindicemus, sic erunt interpretandi, dum asserunt Chymicorum nonnulli Angelos & animam rationalem ex limbo mundi, seu Mercurio exordium sumpsisse dicendum est, non ex limbo seu Mercurio, sed una cum limbo, seu Mercurio mundi, sumpsisse primordium ex nihili fonte per potentiam & gratiam infinitam diuinae maiestatis, quae in instanti creationis, horum omnium creauit Angelos: Angeli qua ratione creati. mundum hunc sensibilem & hominem ipsum, ex abysso nihili, constituens eorum om94 Alchymista nium essentiam qualem placuit ipsi faciens Angelos puros spiritus, hoc est substantias puras & simplices una cum anima rationali omni tunc temporis cognitione & lumine, scientiae naturalis adornatas & condecoratas: Limbus qua ratione creatus. Limbum autem seu Mercurium mundi constituens puram substantiam corporalem, uitae plenam, naturae uisibilis facultatibus omnibus & proprietatibus refertam, quae proprietates & facultates rerum naturalium uerbo fiat, emicuerunt in mundum hunc uisibilem. Aut interpretari possumus, opinionem Chymicorum antiquorum, ea ratione, quod ex ea desumi possit, Angelos subsistere in rerum natura creata, posse colligi, ex essentia Mercurii seu limbi elementorum, etsi ex ea substantia non ducant exordium. Angelorum creationem ex nihilo quid arguat. Deus enim rerum omnium purissimus & simplicissimus actus, ex centro & abysso nihili cum creauerit res corporales, quae omni ex parte & tota substantia differunt, & coelo toto distant, a sua substantia omnium simplicissima, & cum creauerit substantias simplices & puros actus, materiae elementorum immersos, tanquam quid medium, qualis est homo, non inficias ire debemus, quin creauerit substantias simplices & puros actus, nulli elementorum sublunarium materiae coniunctos tanquam quid suae simplicissimae substantiae proximiorem ideam referens, qualis est Angelus etsi sit ex nihilo eductus & emersus, ut reliquae rerum omnium substantiae. Hoc omne potest colligi ex natura & essentia Mercurii mundi Catholica fide monstrante uiam, 95 Christianus. & semitas has inuias: omne si quidem cum creatum fuerit ab uno, essentia & personis, trino rerum omnium prototypo, hanc unitatem & Trinitatem in omnibus obseruatam & inuiolatam uoluit. Omnia trino & uno clauduntur claustro. Ita ut omnia una essent, & haec una, in tres distinctas disecarentur substantias, & hae tres substantiae unius substantiae claustro coercerentur: ut mundus hic uniuersus, & tota natura, rudem aliquam creatoris sui ideam aliquatenus referret & Deus ipse mundi huius architypus haberetur, & ut omnes & singulae mundi partes prae se ferrent symbolum aliquod, & notam Dei uiui, & rerum, quae seruiunt ipsi, ut unius lumen, lumen alterius accendat, uel potius nox nocti indicet scientiam. In Mercurio mundi quidquid diximus, cernere licet, modo linceos teneamus oculos; nota siquidem primo inest euidens diuinae maiestatis inusta & impressa, secundo mundi huius sensibilis uiua splendet imago & uitale compendium totius naturae; quae quamuis tribus distincta terminis, coelesti elementari & ex horum utroque mixto. Partes Mercurii radicales totam mundi seriem complectuntur. Naturam tamen unicam & solam constituit uniuersam calidum innatum Mercurii, coelestem naturam nobis repraesentat, humidum radicale eiusdem Mercurii, naturae elementaris exemplar nobis exhibet, siccum uero radicale, quod sal dicimus Mercutii, mixtorum omnium sphaeram & orbem, nobis figurat & explicat, tanquam quid ab utraque natura coelesti & elementari conflatum, ut sal ex calido innato & humido primigenio ortum habet. Mercurius naturam patefacit omnem. Ita sane Mercurius naturam patefacit omnem, uniuersam & patticularem, & uice uersa, natura 96 Alchymista particularis, indiuidua & uniuersa, Mercurium mundi explicat & ostendit. Qua ratione uero Angeli possint explicari & percipi ex Mercurio mundi, cum sint extra essentiam & naturam Mercurii, difficile admodum probatu est, & explicatu, nihilominus Chymici Christiani spiritus sancti lumine collustrati, ita de Angelis Philosophantur eorumque naturam & essentiam sola potentia diuina, & uirtute persistentem & creatam, sic humanis rationibus arguunt. Angeli qua ratione naturali explicentur. Cum Deo summo rerum omnium creatori placuerit, ex nihili fonte educere, rem simplicem, corporalem, incorruptibilem & suo modo uere permanentem, ut naturae uisibili & sensibili seruiat & ministret, iustum etiam uere uidetur, & fide Catholica dignum, eidem summo Deo placuisse, Angelorum naturam & essentiam simplicem penitus spiritualem & omnino intellectualem ex eadem nihili scaturigine desumpsisse, ut ipsi perpetuo seruirent ac ministrarent; si enim natura seruos habeat & ministros a Deo summo sibi datos & concreditos, quid ni etiam fide dignum est, & creditu iustum naturam creantem primam & aeternam seruos sibi fecisse & ministros, suae naturae & essentiae propinquius respondentes, quam reliqua cuncta creata, ut sibi essent uigilanti & perenni obsequio deuincti. Spiritus naturales natura seruiunt Angeli uero seruiunt Deo. Uagantur per totum orbem spiritus naturales, totumque penetrant orbem, ut naturae praesto sint ad functionis suas obeundas; Hi spiritus proprie & Theologice loquendo, non sunt spiritus, quia corpus habent, & substantias elementares, at quia tenues sunt. Subtiles admodum & pene97 Christianus. Spiritus Chymici quales. trantes aethereae substantiae, ideo spiritus uocantur, qui ex perenni Mercurii uitae fonte exiliunt, ut toti naturae sint obsequio. Sic Angeli ueri & proprii spiritus intellectuales & essentiae simplicis, nihil naturae huius uisibilis & sensibilis redolentes, totum coeli spatium & loca omnia beatorum, & quidquid Deus occupat, ipsi circumscripti permeare possunt, ut Deo seruiant ac ministrent. Spiritus Mercurii uita sunt symbola Angelorum. Ita sane ex Mercurii mundi spiritibus, Angelos puros spiritus & simplices, intelle ctuales substantias colligere aliqua ratione possumus, non tamen asserere, ut Chymicorum fecerunt nonnulli, Angelos ex Mercurii uitae spiritibus traxisse originem. Nam hoc erroneum est, & Angelis detrahit multum & plurimum Angeli non nobilitatis praestantiae & excellentiae; Angeli non trahunt originem ex Mercurio uitae. ea si quidem trahunt oriratione, non essent substantiae simplices, quod ginem ex ex materia non omni ex parte simplici essent educti Angeli, illa autem quae omni ex parte simplicia sunt, praestant & praecellunt caeteris, quae compositionem aliquam nacta sunt, nec ex his possunt educi. Poterat quidem Deus ex infinita sua & immensa potentia omnia ex quibuscumque educere. At quia iustus est & rerumomnium ordinator aequissimus, uoluit ea ipsa quae iuris summi erant penitus obseruare, & ordinem rerum aequissimum omnibus constituere, & ea lege, quae simplicia omnino sunt, ex nihilo c & per creatorem puram eduxit, reliqua uero quae generatio recompositionem aliquam nacta sunt, ex pluril simplicibus simul iunctis & unitis, per generationem & propagationem iussit emergi. Creatio & generatio rerum omnium quo ordine facta sunt. Sic Angeli, sic anima rationalis, sic coelum, sic elementa 98 Alchymista prima, purissima uoluntate Dei & infinita eius potentia, ex profundo nihili barathro in lucem emicuerunt; reliqua uero cuncta quae ex coelo & elementis ortum ducere nata erant, ex his simul mixtis & unitis per miram eorum omnium propagationem diuinitus illis infusam, iussit pedetentim in lucem educi & aeuo suo transacto iterum in chaos primum confundi, ut iteratis & alternatis uicibus ortus & interitus, mirandus huius sensibilis naturae ordo, suum ultimum terminum & periodum pertingere queat. Sic uere creati sunt Angeli, sic creatum est coelum, sic creata sunt elementa prima, & sic etiam creatur quotidie anima rationalis. Reliqua uero cuncta fiunt & facta sunt, ortus & interitus innata & naturali uirtute & energia, quae ex diuino praecepto sumpsit exordium. Sic in rerum omnium creatione primas tenuerunt Angeli, & caeteris etiam praestant & praecellant, quia ita placuit creatori, unde etiam condecorati fuerunt Angeli omni scientia intellectuali, qua poterant creatorem Deum intelligere, amare, perfectissime diligere, ex penitissima eorum cognitione, qua summo & intimo amore, flagrare poterant erga creatorem; & sic mereri foelicitatem perpetuam, quam solam demere creati serant unico hoc solo creatoris eorum amore; quo solo bonum eligere & supremae uoluntati diuinae concordes & unanimes fieri poterant operante eorum omnium libero arbitrio, quo emancipati fuerunt, ex unica agendi uoluntate in utriusque boni uel mali delectum, ut eligendo bonum & malum reiiciendo, uoluntati diuinae conformea 99 Christianus. fierent, & sic summam illam foelicitatem ad quam creati erant meritis suis lucrarentur. Iustitia siquidem nullum remunerat absque merito, ut & poenas nullas imponit absque flagitio: Lucrari autem ex iustitiae diuinae legibus foelicitatem aeternam liberum postulat arbitrium, ex quo pendet amor & odium creatoris, a quo datum est tale liberum arbitrium; ex amore pendet meritorium munus; ex odio surgit supplicium. Angeli in ipso fere instanti & creationis suae momenti, miram & uere diuinam habuerunt intelligendi facultatem, cui Deus diuinitus addidit incarnati Uerbi mysterii simplicem & nudam aliquam cognitionem. Angeli data fuit simplex cognitio mysterii incarnationis. Eorum quamplurimi in instanti eius cognitionis ira & odio adeo excanduerunt in ipsum creatorem, ut ipsum iniustum & impium fere crederent, quod hominem fieri uellet, decentius & praestantius illis uidebatur Angelum fieri, quam hominem, ex hac superba & nimis arroganti conclusione. Causa superbiae Angelorum. Lucifer Angelorum omnium primus hierarcha, se ipsum supra omnes alios ut pote superior & praestantior omnibus extullt, in hanc temerariam & insolentem conclusionem, qua sibi soli tribuit, quae nulli erant praeter Deo soli tribuenda; qui sequuti sunt Angelorum hunc arrogantis intelligentiae conceptum, una cum lucifero, haec sibi arrogant, e coelo detrusi sunt in inferos, ubi condignas sui delicti persoluunt poenas aeternas. Angeli peccarunt in prima charitatis praecepta. Peccarunt si quidem hi Angeli grauissime, in prima charitatis praecepta, quibus omnibus creaturis mandatum est, diligere Dominum 100 Alchymista ex toto corde, ex tota anima, & tota mente, & proximum sicut seipsum; ea etenim ratione, non uoluntati diuinae conformes fuere, & proinde amor ille summus qui creaturis erga Deum exigitur, nullus fuit his Angelis, sed potius odium & ira in Deum, & liuor & Zelotipia in proximum. Unde praecepta charitatis apud hos Angelos nulli fuerunt pretii & momenti, & proinde demeruerunt poenas aeternas, pro tanto delicto; Angeli non peccarunt imbecillitate intelligendi. non enim peccarunt in Deum & proximum intelligendi & cognoscendi imbecillitate & infirmitate, sed pura & nuda malitia, & data opera. Ideo grauissimum est Angelorum illorum scelus, quo iusto Dei iudicio ad miserias aeternas destinati sunt. Alii uero qui nullo pacto uoluntati luciferi ac eius menti adhaeserunt, at fortiter in ipsum praeliati sunt, ad beatitudinem & foelicitatem summam sublimati fuerunt in praemium & gratiam tanti praelii. Sic Angeli hi, qui bonum sequuti sunt quatenus uoluntati diuinae conformes facti sunt, glotiam illam & foelicitatem metuerunt: Alii uero qui malum sequuti sunt in decretum diuinum insistentes, eique repugnantes, malorum omnium malum sibi asciuerunt coelum & thronum Dei, in perpetuas liquerunt aeternitates, gloriam & gratiam amiserunt, captiui facti sunt, & his omnibus malis, quae mens ipsa capere non potest, mancipatos credimus, & perpetuis suppliciis deuinctos, infoelicitatis supremae abysso & malorum omnium immenso & inexhausto barathro incarceratos, ubi omne genus, species & indiuiduum poenae, laboris, doloris, tristitiae, languoris, & angustiae, reperiun101 Christianus. tur, & id omne perpetuo & aeterno temporis aeuo confirmatum, & decretum ab ipsomet qui aeui & temporis perennitates stabiliuit & effecit. A superbia Angelorum prodiit Adami peccatum Mercurio adsunt spiritus benigni & maligni & cur. Miseria miserrima fuit Angelis, & inauspicatum infortunium maximum, eorum quorumdam scelus, adamo protoplasto; nam ex eorum scelete, originem traxit & Adami peccatum, ex quo quidquid est in mundo mali & mortis primordium sumpsit, & totius naturae infirmitates & calamitates duxerunt exordium, ut ex capite sequenti de creatione hominis omnibus in propatulo est: Ex quo colligere possumus, si id ipsum acutissima mentis lance ponderemus, Angelorum ordinem Hierarchiam in malos spiritus & cacodaemones, & in bonos spiritus & endemones, distinctam esse, eamque distinctionem & diuisionem coelitus nobis reuelatam. Deus etiam Graphice depinxit in natura ipsa, eiusque notas non omnino, rudes nobis ipsis inussit. Adsunt enim nobis, uitae nostrae inseruientes spiritus benigni, qui uitae ministrant, adsunt & alii maligni & mali moris qui nocte dieque uitae nostrae insidias parant & spiritus mortis uere dici possunt, illi endaemonum imitantur naturam & essentiam Deo seruientes & ministrantes tanquam totius uitae uere uitalis principio & fonti, hi uero cacodaemonum sequuntur genium, & Deo repugnant, eiusque thronum, si possibile esset euertere contendunt. Mercurius seu calidum innatum mundi, quod est fons & scaturigo naturalis uitae, quod Deum ipsum & in superioribus legimus, anologice repraesentat, id ipsum aptius & conuenientius multo 102 Alchymista nobis figurat. Adsunt enim ipsi Mercurio mundi, & semper adstant benigni & maligni spiritus; Benigni perenniter illi ministrant ac seruiunt, ut uitam nutriant foueant & conseruent, maligni uero adstant ut praesto sint uitae nocumento, Unde morbi & uitae huius calamitates & angustiae scaturiunt. Quid quaeso est in rerum natura aptius ad Angelorum naturam nobis quandam adumbratam depingendam ac delineandam quam spirit? Mercurii, seu calidi innati; sunt enim quidam eorum, qui uitae inhaetent, nec eius obsistunt uirtutibus & energiis; alii uero discordes omnino, uitae semper insidiantur, ac eius dominium euertere tentant; illi recte spiritus uitae dicuntur; hi uero spiritus mortis nominantur, illi luce gaudent, hi tenebris semper immergi congratulantur, illis nitore, splendore, pulchritudine & reliquis uitae floribus exornari uotum est & amor summus, his uero lutosis recrementis conspurcari, & omnis corruptionis genere uolutari scopus est ultimus, & expectata finis qua uergunt. Unde non mirum est, si Alchymia in perquitendis naturae arcanis aliquando se extollat supra uires suas, terminosque & limites suas naturales transgrediatur, cum in rebus ipsis naturalibus, consona multa supernaturalibus reperiantur, ut ex spiritibus naturalibus facile admodum animaduertimus, quibus Angelos supernaturales essentias & simplices, aliqua ratione, mente concepimus. 103 Christianus. Indagat & inuestigat Alchymia, ad quid homo creatus fuerit, & undenam humanae angustiae & calamitate: ortum habuerint. Caput Xu. Legimus simul & probauimus superioribus capitibus, mundum hunc non aeternum esse, hominemque huiusce mundi coryphaeum & totius naturae creatae praecipuam partem aeternitatis non sapere fontem, at originem duxisse & primordium in temporis certo quodam limite, ab immensa & aeterna potentia, quae ipsum ex nihilo creauit & eduxit, effecit sibi ipsi similem & aliquatenus conformem, ut ipsi seruiret, ministraret, & tandem coelo, paradiso, summaque & suprema foelicitate donaretur, ob quam rem animam uiuentem uere uitalem intellectualem, aeternam & immortalem in corpus eius caducum & fluxum inspirauit, ratione cuius ab omnibus aliis mundi inferioris animantibus discrepat; quin etiam & corporis eius erecta statura, capitisque mira structura & stupenda dissonat ab aliis, circa capitis ambitum astant sensuum organa, quibus diuina eius mens sciendi & intelligendi fit compos, bracchia & manus reliquum corporis exornant, quibus se 104 Alchymista ab omnibus tutatur hostibus, & uitae suae ornamenta quaecumque & alimenta parat, quod nulli alteri animantium datum est; ut ipsement intelligat & percipiat mente sua, qua ceteros praecellit animantes se supra omnes esse, & Deo seruire debere, coelumque tueri, ad quod e directo temdit & uergit eius aspectus, ut domum ueram palatiumque innatum suum esse sciat, quod tandem occupare & possidere debet, modo uoluntati creatoris adhaereat, nec ab eius unquam rectissima norma & tramite se eliminet. Quod si in tetris non adhuc his affluamus diuitiis & delitiis, mirum non est sapienti, cum summum bonum aliqua ratione demereri mereatur, antequam habeatur & possideatur. Degit homo, in hac miseriatum ualle & calamitatum omnium uastissimum pelagus nauigat & percurrit, ut inde supremum illud bonum & summam foelicitatem ad quam creatus est meritoriis & catamitis operibus tandem adipiscatur. Ita enim uoluit & decreuit supremus omnium Deus, & uoluntatis suae intemeratas leges & uias, nobis in Christo unigenito filio suo patefecit, quem pati iussit, ut in gloriam suam intraret; sic & nos omnes Christi asseclas esse debemus, pati omnia quae possumus, & in mundo bene mereri, ut merita nostra, Christi meritis infinitis adiuncta & connexa, coelum nobis faciant haereditatem nostram, qua fruamut in aeternum tanquam ueri & legitimi haeredes, qua diuites omnino facti & praepotentes & omnibus supra coelestibus donis exornati, Deum creatorem nostrum perpetuis gloriae & laudis hymnis collaudemus; Creatus si qui105 Christianus. Homo non sibi creatus sed Deo. dem homo est, non ut sibi ipsi seruiat, sed ut Deo laudem, gloriam, honorem, omneque genus obsequii reddat & merito tribuat; caetera uera cuncta, creata & ex nihilo educta, ut pote Angeli coeli elementa, & reliqua cuncta naturae, creata quidem fuerunt, ut Deo primo seruiant, at secundario in hominis gratiam & obsequium educta fuerunt, homo solus, soli Deo figulatus est, caetera hominis obsequio deuincta fuerunt. Hanc diuinitus sancitam legem & ordinem praescriptum inter creaturas & creatorem uialauit ac temerauit primus omnium Angelus, quem subito sequutus est homo, Angeli praeuaricantis astutia: Haec enim tanta fuit in perditionem hominum, quanta fuit meditatu & cogitatu possibilis ipsis maleuolis Angelis, ut genus omne perderent humanum, & peccato contaminarent, ut incarnati Uerbi mysterium hinc inde subuerterent: nihil enim Deo maiori est odio, quam ipsum peccatum ipsi toti coelo inimicum & contrarium. Cur Angelus hominem excitauit ad peccatum. Angelus peccato infectus & conspurcatus, uoluit etiam simili hominem inficere macula, ut pari suo plecteretur supplicio & coelo detruderetur, & ita decretum & ab aeterno sancitum incarnati Uerbi mysterium praepediret, sed uanum & irritum omnino fuit opus, ea potius uia confirmauit quam insinuauit: nihilominus tamen haec omnia secreta in mente seu arcano suo concipiendi modo, firmiter credebat, & ita obuenire putabat. At non fuit egregius praescius uenturi uates. Si enim fuisset non ita argute, & praepostere forsan parentem primam nostram Euam 106 Alchymista aggressus fuisset & suis commentis in mandatorum diuinorum uiolationem non tulisset, etsi credendum sit Angelos post peccatum adeo malos & peruersos esse, & Dei & hominis ipsius esse hostes, ut nihil nisi mali & perditionis ergo in homines agere & excogitare posset. Non ergo mirum est, si ita caute & fraudulenter debiliorem hominis partem tentauerit, miraque eloquendi facultate, uiolati diuini mandati poenas & supplicium eluserit, imo potius honorem grandem, maximam laudem & gloriam amplissimam & diuinitatem ipsam ex laesione ipsius mandati promiserit, modo fructum arboris uitae illibatum non relinqueret, sed ipsa primum degustaret & uiro suo Adamo degustandum praeberet; haec enim erat uirtus & energia arboris uitae, ut eloquebatur ipse fraudulentus orator, quam cum quis degustauerit, diuinitatis sibi asciscere proprietates bonique malique scientiam, tanquam Deus sibi uendicare. Hisce fraudulentis delusa prima parens, uerborum illecebris & nimia sciendi cupiditate auara effrenata, iuit in morsum illibati pomi, & cum gustatusuauissimum & gratissimum inuenerit, idipsum uirosuo obtulit & perquamoptimum praedicat, & omnium paradisi fructuum iucudissimum esse persuadet. Adam simili curiositate flagrans & ardens promissis uxoris suae iam ab Angelo praeuaricante fascinatae delusus, ad morsum intemerati pomi, uerborum mira titillatione se praecipitem dedit, mandatique diuini penitus oblitus est, ne comederet pomum hoc ut mortem aeuitatet aeternam: Christianus. Pomum ergo intemerandum ex manu fascinan107 tis mulieris excepit, & dentibus suis temerauit, ipsumque admordit & deglutiit & deglutiendo uix in uentrem suum condiderat, quin peccati sui crimen infandum cognouerit & criminis tantireus factus paradisi locis umbroso pampino obscurioribus se abscondit & arborum feudosis ramis uerecundiam & pudorem criminis laesae diuinae maiestatis abscondere cupit. At nihil est in tota rerum natura, quod tantum crimen tegere possit, ne soli diuino & luci uere fonti appertum fiat. Clamat imo intonat Deus, ubi es Adam iam nostri similis, cur mandata mea uiolasti? cur tu ipse gladium mortis aeternae iugulo tuo transfixisti? Pudore nimio suffusus, uox faucibus haeret, fugit & se tegere foliis tentat, sed tandem excusantis uerba mussitat & ait, oculis in terram demissis uersus limbum & originem suam ut infirmitatem suam ostenderet. Domine, mulier quam dedisti sociam & adiutorium fecisti mihi, uerbis palpantibus & fascinantibus me delusit, pomumque porrexit & fructum diuinitatis excogitatae, fuco & scientie mali & boni condimento, delibutum tribuit, & sic excantatum in mandatorum tuorum obliuionem me praecipitem fecit. Excusantis haec inutilia uerba, Deo non potuerunt esse iustitiae & criminis tanti piaculo, sed sceleris potius quadantenus corollario & additamento: nunquam est crimen sui ipsius in alterius culpam retorquendum. Propter Angelorum & Adami peccatum omnia quae creata fuerat bona, facta sunt deinde mala. Fons & scaturigo malorum humanorum omnium fuit ordinis & legis diuinae subuersio & uiolatio, omnia facta fuerunt ut essent Dei obsequio deuincta, hec eadem postea homini obsequi nata erant. Angelus primus omnium hanc legem temerauit 108 Alchymista homo postmodum Angeli fraudulenta cautela se ipsum eiusdem uiolatae legis reum effecit, & ita quidquid erat in orbe terrarum & in uniuersa natura per ipsos, & in ipsis conspurcatum est, & bona facta mala sunt, quod omnia in Angelo & homine maledictionem diuinam passa sint; erant siquidem propter ipsos bonos, omnia facta bona, hique deinde mali facti, eadem ipsis mala facta sunt. Unde uniuersa naturae corruptio. Hinc surgit naturae uniuersae corruptela, sapit adhuc & redolet legis uiolatae fomitem, quo innatum omnibus & insanabile agendi cacoethes, quo nitimur in uetitum, cupimusque negatum. Sic etiam in hominis perniciem omnia tendunt, nihil ipsi obsequitur, cum & ipse omnium primus creatori suo obsequi recusauit. Antequam uero creatori reniteretur, cuncta parata erant obsequio humanae uoluntatis, cuncta honorem laudem & gloriam hominis tanquam ultimae & supremae perfectionis centri enarrabant. Natus enim erat homo, ut totius naturae creatae perfectionis supremae & ultimae culmen pertingeret, ex unione hypostatica uerbi diuini cum humanitate; Hominis praestantia ratione animae. nihilominus etiam compositione sua corporis ipsius & animae, caeteris cunctis naturalibus praecellebat, quod ad animam attinet non ambigendum est, quin naturalia antecellat & supernaturalibus Angelis aequalis sit & conformis, diuina ac simili Angelorum stirpe satus, non tantum dissimili intelligendi acumine praeditus quantum imaginari fas est. Quod ad corpus uero pertinet, superat & reliqua cuncta, quae ex elementorum limbo facta Hominis praestantia ratione corporis. 109 Christianus. sunt. Primo quidem quod ex sacratissimis summi opificis manibus figulatus sit, ex purissima limbi parte. Pars autem purissima limbi ex Chymicorum sententia & scientia, est purissima illa pars Mercurii mundi, quam Chymici salem dicunt, qui calidum innatum mundi & humidum primigenium una & simul unico corporis sui limpido claustro concludit & continet, ex qua materia scaturiunt aurum, argentum, & lapides pretiosi omnes, qui animos nostros pulchritudine & lumine splendoris fascinatos retinent; Quid pars purissimae limbi ex qua homo creatus fuit. quale quaeso corpus erat homini & quanta pulchritudine & speciosa forma praenitebat ceteris animantibus ex aurea materia diuina penitus arte, figulatum corpus, in quod Deus ipse inspirauit spiraculum uitae aeternae, quae ipsi fuit anima uete uinens, certe nihil pulchrius in rerum natura inferiori excogitari potest. Homo anter peccatum perfectissimum erat opus Dei. Et firmiter nobis credendum est cum reliquis antiquis paribus, hominem in creationis suae momento antequam peccato contaminaretur perfectissimum & absolutissimum ipsius Dei esse opus, corpus habere pulcherrimum & prae filiis hominum speciosissima forma praeditum, cui mens erat omni scientiarum naturalium & supernaturalium genere delibuta, Angelicum uere sapiens conditionem & sortem, fit missimis adeo ac indissolubilibus connexa cum corpore suo uinculis & nexibus, ut nullis agentium externorum aut internorum uiribus dissolui & corrumpi posset. Alchymista Ita ut ab omnibus morbis & morte ipsa uendicaretur, propter naturalem hanc & diuinitus conflatam & compactam harmoniam calidi humidi110 & sicci radicalis, quae tanta erat, ut actio uitalis in humidum suum, ex calido surgens, numquam deficeret, numquam deficiente humido, nec absente eorum omnium ligamine & uinculo sicco radicali, cum his ipsis non daretur ulla permixta pars, contraria & inimica, quae discordem hanc suscitaret harmoniam, perquam mors & morbi mundum hunc uiolarunt, peccato monstrante uiam & semitas clausas reserante. Unde & quando frigus subiit uniuersa naturam. Ex maledictione diuina in peccantem hominem fulminata, surrexit frigus quo partes quaedam naturalis illius harmoniae tabefactae & colliquatae fuerunt, & sic dissonae & discrepantes concordem discordem fecerunt humanam harmoniam; unde postmodum subsequutae sunt malorum omnium humanorum insinitae myriades. Ante uero peccatum adeo concordi pace legabantur haec tria principia nostra, ut uita perfectissima & numeris omnibus foelicitatis & delitiarum absoluta hinc exsurgeret; ex tali & tanto foelicitatis culmine praecipites facti sumus per peccatum parentum nostrorum in quod inciderant summa Zelotypia & liuore quam maximo Daemonis humanam excellentiam & altitudinem fastidientis ac dedignantis, qui absurdum excogitauit & fallaciae plenum figmentum, quo delusit ipsos, ut mandata diuina uiolarent & comederent fructum uitae. Sciebat enim perfedissime Daemon, ex transgressione illius mandati, hominem gratia sua & donis omnibus diuinis fore casurum, expoliatum iri immortalitate, qua erat donatus si fructum uitae ante tempus suum comederet & extra Dei mandatum; Fructus 111 Christianus. si quidem uitae, tunc temporis quidem illibatus nostris parentibus erat, ex praecepto diuino; at si serpentis fallaci eloquio tota mente totisque uiribus obluctati fuissent, concessisset Deus in gloriam laudem & meritum debellati hostis, usum fructus uitae, ex quo immortalitatem erant consequuturi & gratia aeterna donaturi. Ita ut numquam amplius in Deum peccare potuissent, sed in ipsum amore puro flagrassent, quo perpetuis nexibus & uinculis Deo creatori suo alligati & deuincti fuissent; & sic ab omni deprauata uoluntate uindicati, & ab omni peruersae actionis uitio tuti, perpetuas uixissent aeternitates, mori nescientes, sed post longissimum foeliciter in terris transactum aeuum, uiui & foelices, coelum conscendissent, donis omnibus spiritualibus & diuinis immensis & aeternis in perpetuum durationis aeuum exornaturi. Haec suprema foelicitas, ex mandati diuini rigida obseruatione surrectura erat, ut & ex aduersa retum serie, & uiolato & temerato eodem diuino mandato, pullulauit & germinauit malorum omnium sylua; maledicta est hinc tota & uniuersa natura, & hominem totius naturae corypheum & praecipuum, caput, maledictionis huius diuinae solum & unicum fontem eiusdem maledictionis stimulos agitari dignum est. Quapropter functus est omnibus suis naturalibus innocentis gratiae suae donis, quibus in creationis suae momento, exornatus fuerat ab omni cum spirituali tum corporali perfectione expoliatus, quaestum uitae suae faciens ex labore manuum suarum terram sulcans ut fructus illi ex semine indito germinet, cum tamen antea, 112 Alchymista. omni fructum genere & uitali pampino undiquaque in hominis usum commoditatem & delitias proflueret, nunc tribulos carduos & spinas germinat ipsi, laboris omnis inediae & algoris patiens, ut brutorum propemodum miseram uiuat uitam, qui modo diuinitatis sitiebat fontes, iumentis insipientibus similis factus, qui modo Angelorum aequabat naturam, Naturae seruus, qui modo totius mundi unicus erat Imperator, & cui pontus inertes submittebat fluctus, Zephyrique tacentia ponebant ante suos sua flabra pedes cui flumina parebant. " Hircamaeque tigres & iussi stare dracones. " Peccata tamen eius omnia in ipsum insutrexerunt, & naturalis principis Imperium detrectarunt; Quin imo uitae eius fundamentum, & basim peccatum istud adeo peiorauit, ut hinc mors, morbi, & totius calamitatis humanae sequela & comitatus amplissimus sit exortus, maximo humanae praestantiae detrimento. 113 Christianus. sociata fuerit Chymice expenditur. Caput Xui. Mulier prima parens nostra, non ex limbo mundi originem duxit, ut & protoplastus homo primus parens noster, at ex latere protoplasti educta est, ut illi esset productionis & humanae propagationis auxilio. Homo si quidem ut & reliqua rerum naturalium entia imo potiori iure, & fortiori fatali lege, his omnibus multiplicandus erat & ex semine suo in immensam & quasi infinitam multitudinem excrescendus; ea etenim naturali uia, fidelium omnium & electorum numero aequandus erat, & cum numeris Arithmeticis & calculis dinumerari non possent, Angelorum electorum myriades generatione & productione erat opus homini, ut tantum & talem quammaximum Angelorum aequaret numerum. Cur Deus Adamo sociam mulierem dedit. In gratiam autem huius generationis & productionis, sociam mulierem Deus illi dedio & tribuit, eamque ex latere eius, ex eodem osse, & simili carne, eduxit; ut quod inde produceretur, & ab eorum reciprocis amplexibus exsurgeret, eamdem penitus & similem saperet naturam & essentiam. 114 Alchymista Cur mulieros uiros sequantur. Hinc non mirum est si mulieres naturali quodam instinctu uirum sequantur, cum ex eo exortae sint in eumque redire fontem, ex quo duxerunt originem naturali sponte ferantur, ut finem consequantur suum cui prognatae sunt. Quod si earum nonnullae reperiantur tanto uirtutis robore preditae, ut magneticam illam effugere possint energiam & caecam illam corporalem facultatem, id condonandum est earum uirtuti & gratiae diuinae, qua suffusae feruntur potius in Deum ipsum ex quo primo uerum sumpserunt primordium, & ex quo scaturiit anima uere uiuens intellectualis, & earum omnium praecipua pars, cui corpus obsequium debet, ex iusti librata lance, qua corpori spiritus dominatur, alioquin retrogrado & inuerso huius sacrae legis ordine & decreto, germinat corruptio & surgit uera mors, in rebus inferioribus, corporis in spiritum Imperio. Corpus etenim sequitur corruptionem & mortem cum omnes eius partes corruptionis & mortis uinculis & nexibus copulentur; Spiritus autem cum ex uera uita & uita luce duxerit originem nihil nisi lucem uitamque producit. Quapropter iustum & aequum est homini & mulieri, fontem sitire ex quo scaturiit eorum spiritus, & corpus eorum omnium est animae prudentis & sapientis fraenis edomandum, ut ad animae potius quam ad corporis centrum uergant; hoc siquidem cum pura uita sit, in ipso uita donabuntur aeterna, illud autem cum corruptio & mors ipsa reputetur, mortis etiam suppliciis in ipso deuincientur perpetuis. Quid quaeso delitiatum est mulieri uito suo 115 Christianus. sociatae, centro corporali suo potienti, praeterquam matris decorari titulo, & natorum quorumdam sui ipsius simili germine congaudere. Momentum istud & panxillum gaudii immenso dolorum & malorum aceruo, imo labyrintho intricatur, & tanto quantum est opus, ut quidquid est gaudii & letitiae, in meram desinat tristitiam & languorem. Quid praeterea uoluptatis est homini, si centro adhaereat suo ex quo corpus eius duxit primordium, hoc est, si bonis inhaereat mundi, si ad diuitias, ad aurum, ad argentum, & ad caetera uitae blandimenta toto anhelet spiritu, si genio indulgeat, & bene curata cute gaudeat, bacchique uenerisque sepeliatur uolutabris; momenta sunt haec uoluptatis humanae, quae in ipso exortus sui primordio, finem ultimum consequuntur, & esse uere desinunt dum momentum eius exortus, mors & ultimus finis illud occupat. Non datur homini, haec uilia sapere, quid altius & diuinius multo, illi est expectandum, & toto animo persequendam. Quale centrum hominis. Centrum habet aliud. foelicitatis supremae suae culmen, quod omni mentis suae conamine illi perreptandum est, in quo quies summa rerum est omnium & supremum bonum, ibi potietur uera & aeterna foelicitate, delitiis perennibus non fluxis, neque labascenti uoluptate caducis sed immensis hisque aeternis, fontem aeternum & inexhaustum sapientibus ex quo scaturiunt. Quale centrum brutorum. Brutorum est animantium, quorum limbus mundi & chaos, est tota natura, & uerum & unicum eorum centrum ex quo educta sunt, centruim hoc 116 Alchymista terrestre & infernum expectare, in quod tandem etiam reducenda sunt & abeunda; hominis uero est, soli Deo seruire, illius obsequio perpetuo se obligare, nihil agere, nihil moliri, nec solum aliquid cogitare, quin diuinam redoleat mentem, ac uoluntatem, tanquam uerum & unicum hominis centrum, ad quod tandem redire est ipsi soli, modo iustis ac meritoriis operibus tali & tanto se ipsum Christo adiuuante, dignetur centro & ultimo fine: Si uero uice uersa, immemor sui in Deum obsequi fiat quae sursum sunt minime sapiat, at quae super terram & quae brutorum sunt, similis omnino fiet illis, & ueternum hunc dotmiens somnum in domo hac laboris, & uigiliarum catascopiis, perpetuis postmodum suscitabitur doloris immensi stimulis, quibus crucietur in aeternum, quod Deum suum oblitus fuerit, & quae coeli sunt neglexerit, quae uero terrae cordi habuerit. Christianus. O foelices terque foelices illae quae sacro perissylio liberae conclusae, ab omnibus huiusce mundi tricis se expediunt, mundos muliebres omnes floccipendunt, uestes aureas limbis circumdatas negligunt, aureas catenas adamante radiante & margaritis rutilantibus exornatas, annulos & monilia pretiosa contemnunt, caeteraque muliebria blandimenta spernunt, imo fugiunt, ne omnium fere mulierum instar innato & naturali erga Deum decedant officio, imo potius totius muliebris mundi ac blandimenti fascinantes obliuione emersae se extollunt ad supremum bonum contemplandum, & ad dona supercelestia consequenda, simplici eaque mun117 da & nitida ueste circundatae, nulloque capitis comptu decoratae, sed puro eiusdem uelamento circumtectae, solum Deum meditantur, eius obsequium gloriam, honorem & laudem, quam puro & casto modulamine dulci ac mira uoce intonant insufflante pulmone amoris diuini flamine turgido, cuius amoris occulto nectare delibutae, supercelestibus oblectamentis medullitus perfunduntur ac longiori quidem ac sinceriori honestae uoluptatis tubo, quam perfrui possint, quae clauduntur hoc uasto totius terrae & inferioris orbis carcere & labyrintho. Foeliciori adhuc & meliori sydere his omnibus natae sunt uirgines intemeratae, quae citissime haec sacra coenobia colunt, antequam sciant, quid ualeant huiusce mundi oblectamenta & fugacis uoluptatis condimenta, ut penitus diuino obsequio, perpetuis deuinciantur uinculis; ut Christo in terris nubant mendicanti, nudo & crucifixo, ut eodem in coelis, tege coeli & terrae, luminis & uitae patre, mortis & inferorum Domino potiantur, ac ipsum in perpetuas desponsent aeternitates; aquo sponso donabuntur hisce omnibus supercelestibus muneribus quae mens concipere non potest, honores, opes & quidquid humanos ad se rapit animos. Non dabit, sed proiiciet pedibus ipsarum Deus; cilicii loco, illis aderit cingulum Zodiaco coelesti praestantius, uestes non truncae, non lacerae, non male lotae, non uili & corruptibili materia & filo textae, sed sincerae, purae, integrae, candidae, perennes & uita, lumine, gloria sempiterna tanquam materia compactae, sole ipso & stellis clariores, 118 Alchymista capitis earum comptus, uere mundus erit, totoque mundo praenitebit; imo quid quid est in coelo solis, lucis, & splendoris, nitedula est, ex uepreculis extracta noctis. Si lumini sacrarum uirginum aequiparandum ueniat, quo caput earum coelo beatarum exornabitur, earumque uita non amplius morbis uariis cassa & languida, non frigore, non calore, non siti, nec fame, nec aliis calamitatis humanae stimulis fatigata, distorta & cruciata, imo perennibus immersa delitiis & inexhaustis diuinae uoluptatis fontibus perfusa, ne dicam inebriata erit, earum coenobium non emucido peristylio circundatum caduco & ruinoso, aranearum telis uariegato, sed coeli ipsius empyrei immenso & infinito diffusum & expansum Angelorum beatorumque omnium luce; imo Dei ipsius lumine, collustratum ibi omnia uetera transient & noua fient, sed adeo noua, ut numquam amplius ueterascent, at in perpetua nouitate eaque iuuenili & florenti tabescere nescienti permanebunt. Foelices adhuc erunt omnes mulieres, quae uiris suis nuptae, familiae herciscundae paragraphum nullum, sed ampliandae titulum potius cognouerint illaesis diuinae legis mandatis ac praeceptis, piscium propemodum instar, qui quamuis salsis perpetuis immergantur aquis, salis tamen nihil sapiunt, at dulces omni ex parte obtinent carnes; sic & ipse mulieres & si uoluptatum huiusce mundi pelago innatent, nihilominus & castas & pia, habent actiones, & nullius illiciti oblectamenti uolutabro contaminantur, at in ipso mundiluto, ueluti cicindellae in noctis umbroso uelo 119 Christianus. praelucent Deo obsequuntur, & mandata eius inuiolata obseruant, nec tamen familiam deserunt incuratam, sed obuentiones omnes & emolumenta praediorum omnium multiplicant & ampliant, uigilanti cura & labore improbo & pertinaci, ut hinc uitam suam totiusque familiae suae commodent, & hanc totam numini consecrent & dedicent, sic quidquid est in rerum suarum peculio & censu, Dei est, & eius obsequio consecratum. Sic Christi asseclae omnes, quibus Deus menti est & cordi uitam hanc uiuere debent, & hoc durum transigere aeuum, ut quidquid est illis diuitiarum, uitae seruiat, & haec tota pura & symera, Deo optimo maximo detur; & ea ratione & uitae methodo, omnia humana Deo referuntur, secundum eius uoluntatem, & legis suae praescripta mandata, alioquin uice uersa, uita tota nostra diuitiis seruit & obsequitur, & seruus Domino dominatur, & sic praepostere omnia fiunt. Officium uxoris erga maritum. Nec mulier quidem erga filias, nec quidem erga maritum & uirum suum, hanc uiolare debet legem; amplexari quidem gnatos & maritum naturalis amoris uinculo compellitur, quod sint sui ipsius partes ingenitae & naturales. Non tamen adeo caeco & furenti thyrso percuti & stimulari debent erga haec inferiora, ut Deum obliuiscantur; Deus si quidem solus globus amoris humani esse meretur, e cuius centro lineae amoris ad superficiem rerum alienarum possunt quidem educi, sed redeant in idem centrum necesse est, ut ex ipsomet solo educantur, & ad circulum mandatorum diuinorum debent terminari. Extra illum 120 Alchymista. enim non datur, ullus amoris legitimi & iusti terminus, quae extraneos illos limites occupant uitii & perditionis sunt, non amoris, qui intra cancellos diuinae legis solummodo coercetur. Muliebris seu foemineus amor hoc in capite paulo maius expenditur, quam postulet foeminei sexus osorum ratio. Non moramur enim eorum omnium in eum sexum liuores & inuidias, sed miramur sortem & fatum foeminei sexus, quod amoris summi pelago immergatur, nihil aliud spiret & afflet, quam amoris pneuma; quidquid enim expostulant & capiunt, acriori amoris stimulo percussae depereunt, quam possint homines amoris ullo impetu ferri, in obiecta quibus ardent: deductae etiam fuerunt mulieres ex materia per diuinam potentiam, diuina amoris aura insufflata & turgida. Adam enim in statu innocentiae, in quo Deus summus illi sociam dedit Euam totus erat amor, & quae in ipso erant diuinam & coelestem uenerem redolebant, & ipsemet summus artifex qui diuina prorsus arte Euam ex Adamo eduxit amor ipsemet erat, & uerus & unicus cupido coelestis. Non poterat ergo foeminens sexus tum ex materia ipsa, tum ex efficiente causa, sortem & fatum aliud sibi arrogare, quam amoris ardore perfusum & delibutum. Unde ex hoc fatali amoris instinctu, colligere aliqua ratione possumus enatam illam fuisse noxiale pomum comedendi cupidinem, & ex effrenata illa pomi illius cupidine, tanquam ex Erebi fonte mala cuncta nostra emersisse & precipue muliebrium malorum pelagus inundasse totam & uniuersam muliebre genus: Cur pluribus morbis & miseriis, mulieres obnoxia sint quam homines. tot enim 121 Christianus. & tantis oprimuntur malis mulieres solae, quantum mali est in tota rerum natura. Malum etiam omne ex ipsis sumpsit exordium, unde aequum & iustum est, ut in fontem redeat suum ex quo scaturiit. Quid quaeso est delitiarum & uoluptatis foemineo sexui per totum uitae spatium, dum semel conceptum est in utero matris earum semen & omnis perfectionis uitae dono & munere dotatum & exornatum in ergastulo uim patitur & uinculis satis duris uitam agit, putridis & foetidis innatat aquis & obscoeno uteri uolutabro, circumuoluitur; disruptis hisce uinculis & confractis obscuri carceris portis, ut luce solis & claro lumine luci fruatur, biennii saltem spatio incunabulis tanquam compedibus & manicis circumligatur; totum deinde & reliquum uitae tempus, tum parentum cum mariti durissimo aliquando carcere coercetur, strictis uestimentorum claustris infibulatur earum adolescentia & pubertas, ut non sibi sed uiris placeat & dum ipsis placet perennibus obruitur tormentis, & si quid est delicii & uoluptatis dum uiris ipsae blandiuntur & sunt ipsis sibique oblectamento quodam adeo uanum est & fluxum, ut nouem mensium spatio perduret huiusce uoluptatis & delicii exitiale tormentum, quo perfungi nequeunt sine uitae discrimine, & menbrorum omnium exquisito cruciatu, ueluti ac si Deus supremus omnium iudex & actionum criminosarum quaesitor uerus, quaerat adhuc ab ipsis rationem criminis, quo uiros perdiderunt omnes & se ipsas, malorum omnium aceruo obruerunt in ipso & ex ipsius primae parentis crimine: quod si amor in 122 Alchymista mandati diuini obseruandi rigorem excanduisset, ut & peierauit in eiusdem mandati uiolationem, adiumento certissimo fuisset nobis prima parens, sed hac lege uiolata nobis fuit certissimo nocumento & perenni, ni diuina prudentia ab aeterno cautum fuisset, quae ex eadem radice & stirpe, sorte tamen diuersa Euam nobis secundam dedit, quae uirtute spiritus sancti obumbrata & amoris diuini thyrso percussa adeo diuinae placuit maiestati, ut rem nobis omnino deperditam integram restituerit. Haec sola fuit, totigeneri hominum, iuuamen unicum & expectatum, de quo Deus ipse, in creatione Adami loquutus est faciamus inquit adiutorium simile sibi, istud adiutorium simile nobis est sola Uirgo Maria, quae nobis fuit uero & unico iuuamento. Uirgo Maria fuit Eua secunda. Prima parens amoris oestro percita, fructum uitae comedendi, uitam sibi & nobis eripuit, secunda parens nostra, ad amorem anhelaus diuinum & solo hoc unico amore, ancilla Domini facta, uerbum concepit, salutis nostrae & redemptionis tutissimum & certissimum elementum. Ita ut uere dicere possimus amor nos perdidit, amor etiam nos restituit; quid enim est Maria quam amari, foeminarum nulla est, nec fuit, nec erit post hac quae aequali solum erga Deum ardeat amore. Unde merito benedicta est inter omnes mulieres, Dominus saecum fuit ab aeterno, & gratia diuina undiquaque perfusa est: Huius secreti mysterii tum Euae primae patentis nostrae, cum sacrae Uirginis Mariae, uerissimae parentis nostrae, adumbratas figuras in natura ipsa inferiori depictas, licet per Chymiam inuestiga123 Christianus. re: Probatur rationibus Chymicis Uirginem Mariam esse secundam Euam. cernunt si quidem qui Chymica reserata habent arcana, terram primam parentem nostram ob deglutitum spiritum ante tempus suum indebitum praeparate corruptioni esse obnoxiam & morti, & nos omnes in peccato ipsius mortem eandem sequi & corruptionem. Salem uero qui est terra secunda, pura & nitida ab omni elementari macula uindicata, spiritu uitae impregnata, ipsam a morte uindicare & nos omnes ab ipsa morte, & corruptionis totius labe eripere, & tutissime deffendere. Terra sordida Euam repraesentat. Terra sordida & squalida, spiritum uitae deglutiens nonne Euam crimine diuinae lesae maiestatis conspurcatam fructum uitae deglutientem & uorantem, mortem sibi & nobis omnibus asciscentem repraesentat & exhibet. Terra pura exhibet Mariam Uirginem. Sal uero qui est pura terra, & terra uirgo, spiritu uitae foecundata, ad uitam rerum omnium nonne sacram & intemeratam Uirginem Mariam nobis figurat, quae sacratissimo utero suo uerbum concepit, & uitae uerae uerum & unicum spiritum nobis dedit, ad uitam fidelium omnium in aeternum consequendam. Qui haec non uidet in Chymia facienda, caecus uere est, & in media obtenebrantis aeui nocte obambulat, hoc praeclaro priuatus lumine, quae nobis ipsis innata sunt, & quae perpetuo gestamus & sociata tenemus, ignoramus, sic miracula Chymica ex ipsomet, muliebri sexu, & mirum & stupendum muliebrem sexum, ex Chymicis miraculis expendimus. 124 Alchymista Ex arbore scientiae boni & mali & fructu eius miranda multa Chymice declarantur. Caput Xuii. Arbor scientiae boni & mali, & fructus eius mandato diuino exquisite intemerandus, & summo iure prohibitus, a primis parentibus nostris uiolatus, originem & scaturiginem dedit calamitatum omnium humanarum; ex uiolatione siquidem tanti praecepti, summus rerum opifex homini ex rebus omnibus maledixit, totaque natura hinc deprauata est & corrupta, cum tamen antea nulla uitii labe, nec ulla mali corruptela defoedata, sed pura penitus ubicumque niteret. Ex labe & macula humana, totius naturae sordes emerserunt, & in uniuersum naturae campum disseminatae sunt, tantum potuit hoc exitiale humani peccati seminium, ut ex hoc unico solo infecto & contaminato, reliqua cuncta sequuta sint eandem & similem uitii & mortis sortem & conditionem. Ob quam rem rationi consonum uidetur, ad perfectionem huiusce Christianae Chymiae, de fatali tanta arbore & fructu eius nonnulla explicare, ut inde quaeremus, secreta quammaxima & arcana, quae cabala hebraeorum mul125 Christianus. tis cautilibus terum tricis implicuit, quae possunt ad arcana Chymica detrudi, ut haec nobis sint umbrae & figurae horum diuinorum mysteriorum. Deus summo iure prohibuerat protoplasto homini fructum hunc ex omni ligno paradisi comedere, de ligno autem scientiae boni & mali ne comedas, in quocumque enim die comederis ex eo, morte morieris. Hoc autem mandauerat Deus homini, ut obsequi i sui uotum eliceret, in leui illa & prima mandatorum diuinorum obseruatione, obtemperantia si quidem illa prima amorem summum, pietatem & reuerentiam erga Deum suum & creatorem testabatur. Non possumus enim maiori & fortiori conatu amorem, pietatem & reuerentiam testari & exprimere erga illos omnes quos amore persequi, pietate colere, & reuerentia uenerari uolumus, quam per obsequium mandatorum quae summo & exquisito nobis dantur praecepto, ab ipsomet nostri amoris obiecto. Ea si quidem obsequela, uoluntatem eius sequimur, & similem & eandem contendimus habere uoluntatem, & ita quadantenus penitus illi assimilamur, dum dissonas non habemus uoluntates, nec uarias mentis sententias, sed desideria & uota similia tenemus; haec omnia animi παθήματα similes arguunt formas, reciproco amore inter se prurientes. Qua de causa non poterant primi parentes nostri, amorem pietatem & reuerantiam erga Deum, meliori mentis ardore, ac maiori feruore exprimere, quam obsequio & mandati primi inuiolata obseruatione, & ut magnitudo mandati sequeretur eiusdem rigidam obseruationem, 126 Alchymista mortem addidit Deus & maledictionem omnem, ut malorum omnium supremum culmen, in uiolatione eiusdem: libero parentum nostro tum arbitrio, tanquam aequilibri lance, summissa sunt haec mentis commitilia, ut uoluntati diuinae obtemperando, & quae Dei sunt consequerentur parentes nostri, uoluntati uero eidem refragrando, & quae Dei non sunt, sed quae eidem aduersantur adipiscerentur, mala puta omnia, & mortem ipsam malorum omnium centrum. Nonne enim aequo iustius est, hominem peccantem hisce plecti & affligi malis, qui integer uitae scelerisque purus, Deo similis figulatus erat, cui si in tali uitae gradu impollutus permansisset, omnia creata fuerant coelum, terra, pontus & aethera, & quae in eis sunt obsequio illius summissa erant. Uicarius uniuersalis in rebus omnibus iuris diuini, ab ipsomet Deo proclamatus fuit, ut omnia creata illi obsequerentur, & ille solus soli Deo seruiret; uoluntatem humanam, cor & mentem deperit Deus, caetera cuncta apud ipsum uilescunt imo sordescunt. Hinc colligere est quantum boni, utilitatis & delitiarum in hominem ipsum redundasset, si eius uoluntas deprauata non fuisset, sed soli Deo integram & inuiolatam seruasset. Immortalitatis studio flagrans, & aeternitatis amore contabescens humana fragilitate, tanquam sordido puluere, haec immortalitatis & aeternitatis seminia penitus extinxit & suffocauit & aeternitatem cogitando, ex morsu intemerandi pomi mortem & calamitatem omnem consequutus est, si pomum hoc non temerasset, sed praeceptum diuinum rigide seruasset 127 Christianus. quae deperibat iure merito adeptus erat; delitiis siquidem omnibus in paradiso uoluptatis delibutus & perfusus toto aeui longissimi tempore mortem nesciens nec ullam calamitatem coelum postmodum uiuus conuolasset, & Deo ipso aeternum & his omnibus quae Dei sunt potitus fuisset, & uitae fructum tandem comedendi facultatem & ueniam in ipsomet paradiso uoluptatis a Deo impetrasset, ad humidum radicale uitae, perpetuo resarciendum, ut longaeuus, imo perpetuus & perennis super terram uixisset; quae ubicumque locorum paradisus delitiarum & uoluptatis illi fuisset, ut tandem Deus ipse, quem aloqui quotidie fas erat, ipsum e medio delitiarum, uoluptatis & iucunditatis innocentis & honestae in coelum transtulisset; ibique bonis omnibus & oblectamentis coelestibus & diuinis in perpetuas cumulasset aeternitates. Adeo ut paradiso terrestri cum omni foelicitate relicto, paradisum coelestem ingressus fuisset, cum beatitudine & suprema & summa foelicitate, cui mundana ante oblectamenta comparata sordescunt umbrae sunt, & fugaces delitiarum imagines. Arboris scientiae boni & mali, & fructus eius temerator Adam sibi ipsi & nobis omnibus, haec diuina praemia perdidit & abstulit, qua de causa cum in ipsa arbore, humanum lateret decus, & supremum bonum, de ipsa rimari licet, qualis ipsa fuerit, in medio paradisi collocata & constituta, inter authores omnes, tum antiquos tum neotericos ambigitur, an ficus fuerit 128 Alchymista an pomus, an iuglans, an uitis, utrinque enim scaturiunt & exiliunt grauissimorum uirorum authoritates, ita ut nihil penitus firmum statutum & sacris patribus confirmatum de ipsa arbore reperiatur: Ex authoritate Moysis arbor in pa¬ radiso collocata constituit speciem solam ab omnibus arboribus diuersam. Ipsemet Moses sacro pneumate afflatus, in sacra sua Genesi peculiari nullo specifico arboris nomine, hanc arborem donat, sed arborem scientiae boni & mali apellat, praeterito omni alio specifico arboris cognomine. Quibus coniecturis facile subolfactu est, imo creditu uerum est, hanc arborem unicam esse, & speciem solam ab omnibus aliis dissonam constituere, ut unitas & solitudo istius arboris praecepti facillime obsequendi facilitatem argueret; multitudo si quidem & numerosa quantitas harum arborum si per paradisum diffusa fuisset mandati diuini obseruandi difficultatem multo magis auxisset, rara tamen & unica arbor praeceptum diuinum obseruatu facillimum commonstrabat. Itaque sacra scriptura arborem hanc solam & unicam facit, & insigni illo nomine arboris scientiae boni & mali exornat, ut differentiam istius unius arboris, ab aliis omnibus connotet, peculiari & insigni illo suo nomine; nam ut & natura, ex re ipsa, ab aliis cunctis dissidebat, sic & nomine dispari ab aliis distingui oportebat. Miror summopere quamplurimos summae authoritatis uiros, qui mentis suae acumen & ingenii acies omnes acuminant, ut arborem hanc inter species aliarum arborum dinumerare queant; unica etenim fuit & sola speciem constituit integram, ut uerbis ipsis diuinis & sacris, apud Genesim probatu facillimum est. Ex omni ligno 129 Christianus. paradisi comede. De ligno autem scientiae boni & mali, ne comedas; Hec sacra uerba denotant & explicant hanc arborem unicam & solam esse, quam Deus in medio paradisi collocatam ostendit, ut praestantiam, nobilitatem & pretium eius simul commonstret & differentiam; ueniam enim & licentiam comedendi fructus omnes Adamo cernimus & credimus concessam, comedendi uero fructum scientiae boni & mali, rigidum interdictum manifestum habemus. Hinc clarum & euidens sumitur argumentum fructum hunc nullam habere cum reliquis fructibus similem naturam & essentiam, sed prorsus dissonam & differentem, & propterea uocatam fuisse arborem scientiae boni & mali, cuius insigne & praeclarum nomen astutiae fuit & cautelae serpenti seu cacodaemoni, ut ille falleret ac deciperet primos parentes nostros asserens ac fingens, Deum non alia de causa hunc nobilem & suauissimum fructum illis prohibuisse, ni similes Dei fierent scientes bonum & malum, & titulus & nomen arboris, fuit illis rudi cuidam argumento, ut serpentem crederent, & mandatum diuinum uiolarent, & fructum intemerandum temerarent. Arbor erat certissime scientiae boni & mali, at ex diuino mandato non erat adhuc tempus, ut comederetur, ut scientiam boni & mali notam haberent patres nostri; obtemperandum prius erat mandatis diuinis, & uoluntati diuinae unice adhaerendum & tempus expectandum, quo liceret tantum & sacrum comedere fructum, ut uires & energias a creatore illi concessas comedentibus 130 Alchymista communicaret. Quia siquid em Deus creator omnium, & arboris ipsius mandato & edicto uetuerat, ne eius fructum ederent, mortemque addidit Deus & calamitatem omnem & maledictionem in uiolatione sacri sui praecepti. Arbor illa sacra tunc temporis non poterat scientiam boni & mali communicare, sed mortem, calamitatem & maledictionem omnem ut dixerat Deus ex edicto suo uiolato, & ignorantiam potius quam scientiam. Nihilominus tamen si serpenti Adam obstitisset & edictum diuinum intemeratum seruasset, creditu est facile ueniam obtinuisse, edendi tantum & sacrum fructum, cuius ope cognitionem & scientiam rerum omnium, tum humanarum tum diuinarum adeptus fuisset & uitam ligno uitae consequutus immortalem. Arbor paradisi erat natura compendium Christi & sacra Eucharistia symbolum. Arbor haec erat totius naturae creatae compendium, & Christi symbolum unicum & uerum, & sacrae Eucharistiae sacrum rudimentum, quam Deus in Ecclesia sua relinquere & instituere cogitauerat, ad uitam perennem & aeternam hominum omnium perpetuandam. Ex his inde sequitur Deum tandem Adamo manifestum fecisse, misterium omne, in arbore sacra illa occultum & latens: quemadmodum decretum erat filium Dei hominem tandem fieri debere, ut uniuersa natura in ipsum rediret fontem, ex quo emerserat, ut homo compendium naturae & microcosmus in Deo ipso gloriam & ultimam, & supremum decus consequeretur: Sententia Theologorum de incarnationis mysterio. Theologorum enim maxima pars opinatur, imo credit, extra Adami peccatum, uerbi diuini incarnati mysterium non quidem ad redemptionem humanae culpae, cum non 131 Christianus. data fuisset, sed ad gloriam & decus humanum ut ipsa uia & diuino tramite, omnia quae in homine latent & compendioso reperiuntut, in Deum ipsum & creatorem redirent, ex quo exilierunt. Communicata fuissent Adamo haec omnia mysteria, & ea ratione tradita fuisset illi scientia boni & mali: boni quidem catenus sciuisset naturam humanam hypostatice unitam & coniunctam cum diuina natura. Mali autem quandoquidem intellexisset, ex peccato suo & mandati diuini uiolatione, agnum hunc immaculatum, & Christum ueri Dei & hominis ipsius filium, immolari debere, mori & infinita suppliciorum tormenta pati, ut peccatum hoc deleret, & labem, quae ab ullo alio indelebilis erat, & adhuc quamplurimos homines reperiri morte perpetua & suppliciis aeternis dignos, quod mortem agni immaculati, & Christi meritum, uollent applicare, criminibus delendis suis & gratiae recuperandae, quam in ipso Adamo, & deinde in se ipsis perdiderunt ob peccandi obnoxiam facultatem, quam ex origine contraxerunt. Ea si quidem erat scientia boni & mali, quae tunc temporis Adamo ignota erat, & soli Deo penitus reseruata, qui mandati & praecepti sui magnitudinem, momentum & pondus rite nouerat; homini uero corticem tantum & superficiem, ut ita loquar, indicauerat mortem & calamitatem omnem illi praedicendo, si fructum prohibitum comederet. Forsan si ita minutim eloquutus fuisset Deus Adamum: En uide & contemplare Adam edicti mei pondus & praegrande momentum, si fructum hunc prohibitum uioles, non solum 132 Alchymista tu ipse certissime morieris & calamitatibus omnibus, quae mente concipi possunt distorqueberis, sed omnes etiam tui sequaces, gnati & progeniti tui morientur & similia patientur; & ego ipse Deus, qui in gloriam & gratiam tui metipsius naturam & essentiam humanam sum assumpturus, moriar & patiar crudelissima & acerbissima suplicii tormenta, quibus me cruciari oportebit ab his ipsis peccatoribus tuae prosapiae, quorum infinitus numerus, ob contractam procliuem peccandi indolem in abyssum meae maledictionis detrudentur aeternam: Tu solus ipse fons eris & scaturigo malorum horum omnium si pomum hoc intemerandum tibi prohibitum morsuuioles & praelibes, caue tibi ne tantum sceleris & criminis tibi soli rependatur. Si ita scrupulatim praeceptum suum dedisset Deus Adamo ponderandum, forsan rigidius & religiosius obseruasset; si tamen formidine poenae & calamitatum harum omnium futura multa, mandatum custodiisset non tantum gloriae laudis & meriti habuisset, quantum demeruisset. Si solo amore & diuina reuerentia, fructum hunc inuiolatum custodiuisset, postpositis omnibus, quae in se ipsum & gnatos suos omnes futuros infausta & infortunata casura erant. Amor mandantis in omnibus praeceptis primas occupare debet & antesignanus esse meretur, praemium aut supplicia postponenda sunt, ut meritum obsequii iure summo mereamur. Hae fortasse rationes, uel potius mentis nostrae conceptus, aliquid ponderis & momenti apud doctos demerebuntur, ut inde desumere ualea133 Christianus. mus, cur haec arbor scientiae boni & mali dicta fuerit, cum in se quidquid erat boni & mali futuri in rerum natura, coerceret; illud tamen bonum & malum non ex se ipsa & sui ipsius fonte erat hauriendum, sed ex libera hominis uoluntate, quae circa ipsam arborem & fructum eius experienda erat, an ad bonum aut ad malum uerteretur. Calidum innatum mundi arboris paradisi est symbolum. Huius sacratissimae arboris symbolum & rudem quandam imaginem habemus in penitissimis Alchymiae secretis; calidum enim innatum mundi scientiae totius mundi arborem in fonte suo si quis edat morte extinguitur, & infinitis afflictatur malis, praeparandum est, & coelestibus donis omnibus perfundendum, & tandem terrestribus & elementaribus numeribus exornandum antequam esu & comestu idoneum sit. Idem calidum in opere Physico est symbolum eiusdem arboris. Quin etiam idem calidum innatum in opere Physico antequam coquatur & debito modo praeparetur si quis edat morte plectitur cum tamen idem ipsum percoctum & praeparatum quibus omnibus morti fuit & supplicio, hisdem ipsis uitae est & ornamento. Non secus ac arbor scientiae boni & mali, ante concessum & ueniam comedendi fructum illius, morti fuit primis parentibus, & nobis omnibus; si uero diuinam primi parentes spectassent licentiam, ipsis & nobis omnibus fuisset uitae perennis decori, ut ex superioribus colligi potest. 134 Alchymista Arbor uitae qualisnam in paradiso uoluptatis fuerit, Chymice disquiritur. Caput Xuiii. Quae dicta sunt a patribus sacris de arbore uitae in medio uoluptatis paradiso collocata & constituta, infirmare & improbare in uotis non est, sed potius hisce meis Chymicis inuentis stabilire. Fecerat Deus homini paradisum terrestrem, quem rebus omnibus totiusque naturae creatae delicitiis in gratiam & amorem ipsius hominis exornauerat, & illi custodiendum tradiderat, ut ibi uitam foelicem & omni ex parte beatam in longaeuos degeret annos, & ne quid delitiarum & uoluptatis deesset, cum nobis omnibus & uita aeterna & perennis sit rebus omnibus pretiosior & gratior, arborem uitae creauerat Deus & in medio paradisi collocauerat, ut eius esu, aeternum uiueret homo. Cur arbor in paradiso collocata. Arbor uitae hinc dicta est, & ab ipso Deo tali & tanto nomine insignita, quod copiosissime Deus ipsi arbori fortassis uitam immisisset; Christianus. fructus si quidem eius arboris usu uitam sibi perennem fecisset homo, in ipso enim Deus quidquid erat uitae per totum huius mundi ambitum forsi135 tan absconderat, unde in medio paradisi collocauerat, ut uita undiquaque, tanquam centro suo ipsi arbori conflueret: Cur arbor in medio paradisi. Opinari si quidem possumus & mente concipere, arborem hanc uitae, fontem uitae & centrum esse totius naturae, cum una & sola fuerit & in medio paradisi constituta, & fortasse in medio fontis complantata, de quo dicitur secundo capite Geneseos, fons ascendebat e terra irrigans uniuersam superficiem terrae, ut terra germinaret & fructus produceret suos absque pluuia & irrigatione coelesti, & absque cultura & industria hominis. Uapor enim ascendens ex illo fonte erat terrae uniuersae, spiritus uitae & germinationis, quo cuncta prodibant: Uirtutes fontis in cuius medio arborem uitae constitutam fuisse author opinatur. maximae quidem erat efficaciae & uirtutis ille fons, quidquid enim iam potest uniuersum coelum, & uniuersus aeris ambitus spiritibus uitae plenus, & turgens ad terram foecundandam, tunc temporis fons ille seu uapor & medio terrae ascendens, operabatur uirtute illa innata sua, quam ab ipso creatore acceperat. Non absimili ratione, arbor haec uitae, poterat coercere, & intra suos cancellos continere, quidquid erat uitae, toto orbe diffusum, ut hinc tanquam ex uero & unico fonte naturali, diuinitus scaturiente, uitae fomes & fulcrum exiliret inexhaustum, & immensum ad uitam hominis perpetuandam. Suscepisset enim homo ex arbore hac, fructus uitae perfectissimae hoc est in gradum ultimum perfectionis elaboratae, ad uitam sustentandam, & fomitem uitae restaurandum annorum quamplurimorum praeterritorum usu detritum & fere extinctum, 136 Alchymista. donec Deus e paradiso hoc terrestri, hominem in paradisum coelestem supra coelesti foelicitate beandum transtulisset, ubi spiritu uitae elementari non indiguisset amplius, cum spiritu uitae diuino undiquaque diffusus fuisset, cuius fomes perennis est & aeternus, nesciens senectutem, debilitatem & infirmitatem, sed uigorem, robur, potentiam & firmitatem felicem ac beatam perenniter stabiliens ac firmans. Haec arbor uitae nobis tunc temporis fuisset omnibus, ad instar lapidis Physici; Arbor uitae similis erat lapidi Physico. opinantur enim fere omnes Philosophi, lapidem Physicum rite praeparatum & perfecte decoctum, omnibus uitae malis certissimam & tutissimam esse medelam, & uitae restaurandae perquamoptimum fomitem diutissime durantem, si saltem non perennem; humidum enim radicale mundi cum calido innato & sicco radicali uitae elementaris, ita in ipso lapide inter se compacta sunt & coagulata, ut difficilem admodum patiantur discordiam & interitum. Unde humidum nostrum & calidum innatum refocillatum hoc peculiari & tam raro & optimo alimento, similem sibi acquirit nexus & harmoniae compaginem & uinculum, quo tueri se queat, aduersus ea omnia, quae eius harmoniam dissoluere tentant. Quod si in presentiarum peccatis obruti, & paradiso terrestri eiecti, aliquid adhuc habeamus per gratiam diuinam, quod nobis adumbrante & figurate repraesentat uirtutes illas admirandas arboris uitae, quas Deus ipse rerum omnium summus opifex, perfectissime in ipsa arbore cumulauerat, non est a mysochymicis subsannandum & 137 Christianus. contemnendum quod de arbore uitae praesenti capite, ex Chymico fonte desumptum est; nam hoc omne, rationi absonum non uidetur sed sacris patrum conceptibus consentaneum, ut probabitur inferius. Paradisum coelestem, supremam beatitudinem, & quietam bonorum omnium colligit Alchymia natura monstrante uiam. Caput Xix. Paradisum coelestem, supremam & summam foelicitatem, uitam aeternam, multaque alia similia futurae uitae mysteria rationibus & argumentis probabilibus technologicis ostendere uelle, uesanae potius mentis est, quam sapientis. Nam cum haec omnia fidei Catholicae & Christianae commissa sint; Sufficis nobis probare non posse, nam quae possunt sensibus uel externis uel internis aliqua & certa arte subiici, fidei non committuntur. Quapropter ne opinentur misochymici Alchymiam uelle articulos fidei Christianae abrogare, nec solum infirmare, dum paradisum coelestem, supremam foelicitatem & uitam aeternam multaque alia mysteria, naturali quodam & rudi speculo commonstrare tentat, quia id non agit Alchymia, ut intra cancellos & limites suo138 Alchymista rum argumentorum & technologicarum rationum coerceat, quidquid est uitae futurae, & paradisi coelestis super coeleste technophion, sed ut ex umbris naturalibus, lucem illam inaccessibilem aliquatenus nostro debili & infirmo concipiendi modo, colligere, & cogitare ualeamus, & rexunpiae certa, & quasi proprias huius rei notas, adumbratas tamen & rudes habeamus ex multis quae in Chymia facienda nobis omnibus sole clarius elucescunt, quibus uitam aeternam & paradisum coelestem & Deum ipsum colligere facile est; omnibus siquidem cum datum sit ex natura & sorte, in sui tendere consequantur, sequitur inde hoc centrum paradisi uices gerere, & prae se ferre, cum paradisus nihil aliud sit quam locus, in quo creaturae intellectuales suprema & ultima essentiae suae perfectione dotantur, summa foelicitate, eaque immutabili, perenni & indesinenti bono & fausto, singulariter condecoratus & exornatus, & super coelectibus incomprehensibilibus praemunitus inex haustis muneribus & donis. Sal metallicum in opere Physico demonstrat paradisum. Huius supremae perfectionis symbolum, & paradisi seu loci huius perfectissimi umbram quandam nobis exhibet Alchymia in opere magno Physico, qui nobis naturalis suprema & ultima perfectio est, ubi sal metallicum in centro suo naturali puro, ab ipsomet tantopere expectato, quiescit, & ultimam & supremam, quam cupit habere, consequitur perfectionem, ubi corpore potitur incorruptibili, infinita quasi, aut saltem quanta licet facultate & energia praedito, ita ut ipsi talis persistendi locus & agendi potentia & facultas, sit illi paradisus terrestris & naturalis in 139 Christianus. quo suprema & ultima sua perfectione, quam ex natura expectare poterat fruatur & potiatur. Si haec datur suprema & ultima in rebus naturalibus persistendi facultas, quae illis supremum bonum esse uidetur, & ab arte humana uia, naturali & tramite secuto, id perfici queat, quonam mentis nostrae biuio ambigere possumus, Deum supremum Alchymistam non tandem homines pios & fideles ad centrum ultimum reducere uelle, ut in eo quiescant, & supremum perfectionis gradum consequantur. Tantae ne est nobis socordiae & uesaniae, ut quod in rebus omnibus fieri contigit humana operante industria, id ipsum, & multo perfectiori modo, in nobis ipsis, ipsomet moliente Deo, non fieri & perfici tandem contingat. Quod si homines non secus ac teliqua rerum naturalia perennem, permanentem & incorruptibilem habeant materiam quae est sal istud centrale, & materia rerum prima & ultima, quae ubique perennis est & aeterna, si extra materiam hanc perpetuam & aeternum perdurantem, formam praeterea habeant immortalem, diuinam & supercoelesti semine satam, ut materiae perenni tandem perenniter adhaereat & perfectissime connectatur. Si materia aeternitate & perennitate dotetur, quidni etiam formam aliquam dotari continget simili aeternitate. Dari in rerum serie concedimus extra Deum materiam incorruptibilem, dari etiam pari modo & formam aliquam eamque intellectualem nobilitatis & praestantiae materiae compotem necesse est, si haec ambo incorruptibilia sint nonne tandem incorruptibiliter & perpetuis & indissolubilibus inter se uinculis & nexibus 140 Alchymista copulabuntur, & deuincientur ut tandem foueantur & potiantur innato suo & procliui inter se coniungendi perpetuo nexu, aut frustraneus esset & uanus, mutuus & reciptocus eorum amor, ut uidere licet capite 22. huius opusculi. Quod si Deus rebus inferioribus & sublunaribus materiam quandam perennem & perpetuam communicet uirtutibus & agendi facultatibus insignem & singularem, & ita quadamtenus foelicitate quadam quamuis imperfecta & rudi dotatam & exornatam. Nonne procul dubio certissime credendum erit, ipsammet Deum homini fideli & pio impertiri debere perfectissimam & numeris omnibus absolutam foelicitatem, eamque supercoelestem & supernaturalem, locumque etiam daturum Deum in quo foelicitate illa suprema & summa, aeternum fruiturus est homo, ut ipse omni ex parte aeternus est; cum autem illa suprema & summa foelicitas soli Deo comes perpetua sit indiuidua, necesse perinde est, Deum ipsum, totum illum locum & praegrande spatium manifeste occupare, & uirtutibus suis inenarrabilibus adimplere hospites omnes tanti loci beatos, & omni ex parte foelices constituere. Nam ubi Dei compotes sumus, ibi summo bono potimur, & supremam & ultimam beatitudinem consequimur. Praeterea cum mors communis & ordinaria aequo pede pulset pauperum tabernas regumque turres, non tamen ipsos, ad nihilum reducit; non datur enim in rerum serie ulla nihili uia, nescit anima hominis mortem seu nihili uiam, perpetua est & immortalis, ut probabitur inferius. Si 141 Christianus. Anima immortalis est Concordia corporis & anima. ergo nesciat mortem & nihili uiam, ubi nam locorum collocabitur, postquam diuortium cum corpore fecit, si omnia sponte sua feruntur in centrum suum, ex quo educta fuerunt. Animam rationalem, piam & fidelem in Deum ferri necesse est, cum centrum suum ad quod tendat, & ex quo educta est, sit Deus; si uero impia sit & mali contagione corrupta ab hoc centro reiicietur tanquam a summo bono, & in centrum huic oppositum & aduersarium propelletur. Si ergo ad centrum suum tendat & uergat, ut id innatum & naturale res habent omnes, si Deum spectet & ad ipsum solum dirigatur, ut ad magnetem ferrum, paradisum admittere, necesse est, in quo homines pii & fideles summo fruentur bono, & suprema & ultima foelicitate donabuntur in perpetuas aeternitates, gratia & meritis Christi, qui solus ut antea declaratum est, uias omnes & semitas coeli inuias planas, triuiales & tritas fecit & nobis apperuit, in quo solo gaudere & laetari summae est & supremae uoluptatis, ut sequentibus capitulis legere est. 142 Alchymista Purgatorium ignem quo depurantur animae fidelium antequam coelo beentur, colligit Alchymia ex separatione puri ab impuro. Caput Xx. Certo certius est, animas intellectuales uariis ac diuersis modis posse contaminari & praecipue uitiis & maculis corporeis: corpus enim & anima, adeo strictis mutuis & reciprocis inter se ligantur uinculis, ut quod uni illorum commune est, familiaritatem quandam & amicitiam, cum altero contrahere necesse est; Ita ut in indiuiduo unitatis uinculo inuicem copulata & coniuncta, uiuant & persistant boni & mali participia. Itaque cum corporis partes, laeduntur, & laedi pariter aliqua ratione, & mutuo uulnere peti animi partes uideamus; & sic uice uersa, alternis afflictantur malis, & reciprocis fruuntur bonis, corpus & anima. Id autem habent ex innato hoc peculiari fonte, quod pars sensibilis prona & procliuis sit sensibilibus seu elementaribus bonis & inferioribus pondere suo secum trahat rationem seu partem superiorem uersus haec bona inferiora sensibilia, ob rebellem appetitum nostri naturam & essentiam, ab incunabilis ortam & nobis ingenitam; Christianus. ratione peccati originalis, cuius labe iustitiam originalem, uirtutum omnium & bonorum nostrorum om143 nium fontem amisimus, & sic donis omnibus supernaturalibus destituti, peccato originali delibuti, nihil nisi corruptionem & rerum sublunarium & terrestrium uappam, cariem & amurcam redolemus, quorum omnium plena sunt omnia haec inferiora. Alchymia ostendit esse maximam corruptionem in sublunaribus. Alchymia huius rei fidem facit, & experientia certissimos & ueros ostendit effectus in purinaturalis disquisitione, in qua elementorum recrementa, mixti naturam & essentiam non redolentia separantur & seponuntur extra puras mixtorum partes, quae solam ipsorum naturam & essentiam constituunt, & praecipue in depuratione harum trium substantiarum, quas spiritus animae & corporibus nomine insigniunt id manifestum & propatulum omnibus faciunt. Anima spiritus in mixtis tanto replentur excremento, quanto corpus. Animae siquidem & spiritui quae sunt partes misti aetheris & ignis plenae & turgidae & caeteris omnibus puriores, tantum est heterogenei recrementi & foeculentae spurcitiae, quantum ex ipsa met altera parte, quae corpus dicitur, secerni pous. test. Auro etiam & pretiosissimis omnium lapidibus, Alchymia duce, tantum est lutosi recrementi, & partis impurae, auri & lapidum praetiosorum essentiam & naturam non sapientis, quantum facile creditu non est, nisi his qui rei gestae speculatores fuerunt. Quantitas excrementorum causa est corruptionis mixtorum. In omnibus reliquis rerum naturalium mistis, quantitas copiosa excrementorum reperitur, cuius solius rei causa, tota natura in praesenti rerum serie & statu constituta, labilis caduca est, & fluxis & labentibus statuminata suspenditur fulcris, in corruptionis & alterationis uolutabro 144 Alchymista perenniter se deuoluens, ut se tandem uariis & iteratis mortis lauacris, ab ipso corruptionis barathro emergat & in puro quiescat. Quod tandem consecutura est in ultima rerum periodo, ubi omnia & singula uniuerso & singulari incendio conflagrabuntur, & ultimae mortis seu corruptionis & alterationis ultimas & postremas uices patientur, ubi Deus summus rerum omnium opifex, purum omne ab impuro separabit. Calcinatione uniuersali omnia fiunt pura & incorruptibilia Si corpus purificandum sit, etiam est anima purificanda ratione illorum concordia. Purum seliget, & impurum in abyssum aeternae maledictionis suae proiiciet; tunc temporis natura puram nitidam & ab omni labe uindicatam consequetur materiam incorruptibilem, permanentem, nullis postmodum alterationum flagellis obnoxiam & proclinem, sed in suo puritatis & nitoris statu perenniter quiescentem. Hic autem status nobis certissime spectandus decuplo praesenti hoc rerum statu praestantior & perfectior erit: Deus siquidem ut putissimus est rerum omnium, sic etiam purissima efficiet sua opera omnia, unde perfectissima & numeris omnibus absolutissima fruentur essentia, quae orbem hunc occupabunt elementa, at non nisi depuratione illa diuina & supernaturali, quae diuinitus omnibus mundi elementis tunc temporis continget. Quod si anima intellectualis uitiis scateat nonnullis & maculis peccato contractis, nitor eius obtenebrabitur, nonne aequo iustius est, antequam coelo beetur, Deo fruatur, qui totius nitoris & paritatis fons inexhaustus est, maculas illas lucem suam & splendorem obtenebrantes deponere & sua excutere substantia. Corpus si quidem illius animae, una cum caeteris rebus in depuratione 145 Christianus. uniuersali diuinitus contingente funditus depurabitur, & purum & clarum & nitidum exsurget ex obscuro mortis sepulchro. Quod si corpus praeniteat splendore & luce, nonne etiam animae maioris, & rutilantioris animi capaci conueniet praelucere radiosque lucis fundere, ut corpori aequalibus & mutuis connectetur in aeternum uinculis. Quid opus est corpora depurare, & munda facere, ni pariter animae purae fiant, & similem & aequalem secundum naturam suam, adipiscantur munditiem. Beatitudini ac foelicitati supremae dissonum ualde foret corpus mundum & purum, animae impurae deuinciri & copulari, nec animam puram & lucentem, corpori putrido & foetido, coniungi coelesti quadraret gaudio. Sat temporis hanc impuram & sordidam passa sunt coniunctionem, necesse tandem erit, diuinitus hanc deponere, & perenni & aeterno perfrui gaudio, indissolubilibus & aeternum durantibus nexibus inter se deuincta. Decet naturam tandem gratia diuina & supernaturali, fine sua potiri, ad quam totis uiribus anhelat; hanc autem finem statum fixum & permanentem, ab omni corruptione & alteratione seuinctum appello: si uero natura conuerteretur hisdem & similibus, quibus iam utitur uinculis & nexibus, in perpetua alterationum & corruptionum lutosa foetutina uersaretur, spectat rerum aliam ac diuersam seriem in qua summa quiete perfruetur, & in utramque dormiet aurem. Et hoc omne manifestum erit in resurrectione super naturali fidelium omnium, in qua partes purae & mundae ex omni parte factae, tum 146 Alchymista Post resurrectionem homo immortalis erit. animae tum corporis, denuo copulabuntur & surgent in indiuiduum omnino perfectum & completum, mortem nullam amplius sciens ac timens, sed uita perenni eaque felici ac beata, dotatum, & supercelestibus donis omnibus ac diuinis exornatum. Haec omnia cum tandem contingere, & obuenite fidei sit Catholicae, eiusdem eius erit credere, purificationem fieri debere animarum & corporum antequam ultima illa unione seu uinculo & nexu connectentur. In resurrectione corpus & anima prius purificantur quam fiat illorum unio. Nam corpus & anima inuicem reciprocas & mutuas habent propensiones, quarum ope gaudent, & summopere exoptant inter se connecti; nequeunt autem gloriam supremam consequi & coelum ingredi & coram Deo ipso, sedes firmas & aeternas stabilite, quin supremam & ultimam habeant ambo puritatem. Purificationem ergo spectant & nitorem corpus & anima & uinculum postmodum nexum perpetuum exoptant. Est enim anima ueluti & corpus, si seiuncta inter se contemplemur, quid ualde imperfectum & mancum, cum ambo in indiuidui unius perfecti & absoluti compositionem condita sint, extra cuius compagem, mutilatum quid sonant lacerum & nondum absolutum, et si nomine & ratione partium, substantiae sint omni ex parte absolutae & perfectissimae. Quod si purificationem & nitorem hunc spectandum nobis omnibus, in hac miseriarum ualle consequi difficili admodum ui ualeamus, ob uitam nostram peccatis & uitiis obnoxiam. Quid ni opus erit post mortem, eamdem purifi147 Christianus. cationem efficiendam fore, in his omnibus qui in Christo moriuntur, nullo peccato mortali contaminati, sed leuibus, uenialibus maculis infecti & obtenebrati, a quibus se expedire & extricare par est, antequam omni ex parte beentur. Locus & ignis est purgatorius. Hinc purgatorium ignem & locum deletitium dari continget, in quo animae fidelium antequam coelo beentur & supercoelestibus & diuinis exornentur donis, ultimam sortientur perfectionem tolerando & demerendo, cum sanguine agni totius Ecclesiae Romanae unico thesauro, quidquid est ultimae & suptemae perfectioni consonum & idoneum: Uirgilius ostendit esse purgatorium 3. quod Ethnicus Uirgilius nulla fide Christiana & luce illuminatus satis appertis & claris exprimit uersibus, qui procul dubio omnibus Christianis hereticis purgatorium ignem negantibus erunt opprobrio & crimini, crassi & stupidi eorum erroris, sic enim sexto Aeneidos sub finem canit, " Quin & supremo cum lumine uita reliquit Non tamen omne malum miseris nec funditus omnes Corporeae excedunt pestes: penitusque necesse est Multa diu concreta modis inolescere miris Ergo exercentur poenis, ueterumque malorum Supplicia expendunt: aliae panduntur inanes Suspensae ad uentos: aliis sub gurgite uasto Infestum eluitur scelus, aut exuritur igni. Quisque suos patitur manes, exinde per amplum Mittitur Elysium, & pauci laeta arua tenemus Donec longa dies perfecto temporis orbe Concretam exemit labem, purumque reliquit Aethereum sensum atque aurai simplicis ignem. " 148 Alchymista Haec omnia Uirgiliana uerba, quadrant & consonant sacrit quae scribuntur in paginis, de hac singulari animarum purificatione, qui approximant mihi, approximant igni inquit Dominus: Sanctificauit te Dominus in igne ardenti: Malach. transiuimus per aquam & ignem: Psal. 45. & multa alia reperiuntur in sacris lineis, quae purgatorium illum ignem, & deletitium illum locum confirmant & asserunt; ita ut nullo pacto ambigendum sit, hanc esse totius ueritatis sphaeram, quam Catholica & Apostolica Romana Ecclesia diuino pneumate fidelibus suis omnibus Christianis compactam exposuit contemplandam & fide credendam; extra umbras & figuras, quae ex uariis scientiis & praecipue & Alchymia desumi possunt in testimonium & ueritatem huiusce mirandae rei, quae nos docet impurum puro nullo pacto posse iungi & connecti, ante illius purificationem, & donec nihil extraneae & barbarae fecis habeat admistum. Alchymia exempla & figuras proponit quibus aeternum damnatorum tormentum & supplicium colligi potest. Caput Xxi. Certum & uerum uidimus & probauimus superiori capite animas intellectuales quacumque labe etsi leuissima contaminatas & uitiatas, debere mundari, antequam coeli 149 Christianus. & supremae foelicitatis participes fiant ad quam tanquam ad supremum bonum naturali quodam instinctu feruntur piae & Deo fideles animae. Nihilominus tamen si maculae & uitia & corruptiones, quibus inficiuntur animae intellectuales, sint immensae & inexhaustae, hoc est pendeant ex peccatis mortalibus ( licet enim mihi, peccata mortalia corruptionis & maculae nomine insignire, cum peccatum inficiat animam & contaminet ) multo tamen penitiori tabo, ac conspurcant maculae uestes, & nitida cuncta, non possunt, ita facile dilui, cum peccata mortalia Deo ipsi directe opponantur, & perinde sint infinitae & immensae malitiae. Nihil enim directe Deo opponi potest cum Deus ipse infinitus sit & immensus & supremum bonum, quin id ipsum quod opponitur supremo illo bono, sit infinitae & immensae malitiae & improbitatis. Si autem haec peccata sint infinitae immensae & inexhaustae impietatis & nequitiae, poterit ne dari eorumdem peccatorum temporanea purificatio, si meritis Christi, rite applicatis secundum norman & legem Ecclesiae suae, in hac militante uita id non contingat. Si sal metallicam infinitis & immensis scateret excrementis & lutosis spurcitiis: daretur ne tempus finitum & determinatum, in quo summus spagyricus, posset illud sal a tantis & inexhaustis recrementis repurgare: Si Cineres Kali plantae quibus utuntur Fabri uitrarii ad uitrum excoquendum, indelebilibus & perpetuis obtenebrarentur maculis, subtilis & acutus Faber uitrarius, oleum & operam, imo lignum & ignem 150 Alchymista penitus perderet in excoquendis illis cineribus ut inde uitrum candens & nitens surgeret, incassum ligna foco subiicerentur cum semper cineres illius plantae obscuri & tenebrosi permanerent, nec unquam rutilantis uitri naturam induerent, sed terrae opacae molem inutilem funderent. Homines omnes quotquot sunt terreae molis sunt, eamque molem ipsam ipsimet, singulis uitae momentis maculis indelebilibus & putrido tabo inficiunt, cum tamen Deus terram puram, uirginem & ab omni labe uindicatam protoplasto homini indiderit quam ipse uitiauit & deturpauit uiolato diuino praecepto. Hoc autem contractum uitium, in nos omnes iure originis & Adamicae prosapiae descendit, quia tunc temporis omnes homines, & tota humana species in ipso solo homine coercebatur; unde iustum est & aequum deturpata & uitiata humana specie, indiuiduos omnes homines eiusdem speciei uitiari, & simili labe conspurcari. Addam etiam quod singulis uitae momentis, peccata peccatis, uitiaque uitiis agglomerent homines eorumque quanplurimi sic desinant & uita fungantur peccatis uitiisque mortalibus obruti, ita ut confirmentur in peccandi in Deum ipsum uoluntate, & prauo cacoethe, in ipso ultimo uitae limine, in quo Christi & mutata uoluntate, contrito corde possent demoereri peccatorum ueniam, & aeterni supplicii euitare & effugere tormentum. Nihilominus cum haec nolint & flocci pendant infinita illi Christi redemptoris merita, prauo illo peccandi cacoethe in malum ipsum & uitium penitus 151 Christianus. immersi, fiunt malum ipsum & uitium, & ita summo bono Deo puta opponuntur, & oppositorum cum sint contrariae & aduersae facultates & energiae, oppositis etiam & aduersis Deo fruuntur malis; si Dei sint gaudia aeterna, & supremae foelicitates oppositi & aduersi, erunt tormenta & supplicia perpetua, & supremum & ultimum mali genus. Non ergo mirum est si damnatorum demerita, poenas perennes & tormenta perpetua, eaque infinita sequantur; malum enim eorum infinitum est & ita grande, ut nullis expiari possit tormentis & ignibus, quia malum eorum omnium una cum anima perpetuum factum est; ideo paribus & condignis afficiuntur tormentis, quia malum infinitae & immensae malitiae & nequitiae, ut supremo bono Deo puta, aduersum & contrarium supremae improbitatis debet subire tormentum, ut supremae iustitiae uigeat & floreat summum ius. Sic inferos habemus depictos, qui loci sunt quibus detinentur clausi supremis suppliciis addicti hi omnes, qui in hoc misero militantis aeui coelo Christi non secuti sunt insignia, nec stipendiis eiusdem Christi uoluerunt militare; sed uoluptatis omnia stupro & nequitiae uitio conspurcati & contaminati uitam degere genialem spretis Christi & Ecclesiae suae mandatis, quibus obsequi noluerunt. Unde consonum est supremae iustitiae ut poenas tanti sceleris aeternas luant & perennes ut & supra modum beantur, qui militantem Christum secuti sunt, & belli Christiani passi sunt angustias, hi supernaturaliter foelices & omni ex parte beati Deo 152 Alchymista ut supremo bono fruentur, quem secuti sunt; illi uero Diabolo cuius asseclae fuerunt potientur, & ita malo erunt addicti aeterno. In ptimo supremum adhaeret bonum, in secundo & ultimo supremum consistit & ultimum malum, hos suprema beat foelicitas. Alios suptemum tormentum & aeternus opprimit languor, & ut iustitiae bonos coelo beare, & diuinis exornare donis, eiusdem etiam erit iustitiae malos catcere cohibere, & suppliciis totquere condignis. Uirtus & pietas & quae Dei sunt Paradisum fecerunt coelestem: uitium Dei sunt & nequitia & quae diaboli sunt inferos dederunt. In primo uirtutis & pietatis pensantur munera, in secundo uitii & nequitiae puniuntur portenta, & ut certissimum est, bonos esse, sic etiam certissimus erit eos ipsos expectare paradisum, & ut certo certius est, malos esse, sic etiam nulla dubii lance, ambigendum est inferos esse, ubi malorum omnium castigantur nefaria scelera, & atrocia facinora. Fides nobis haec dictat, Ratio praedicat, & Alchymia figuris quibusdam & umbris, ex suis operibus elicitis & assumptis indigitat in quibus dum rerum naturalium mista in ultimam & sui puram & candidam, & ab omnibus recrementitiis & reiectaneis uitiis uindicatam materiam reducuntur. Materia quae nihil habet salis puri & fixi ad mortem aeternam damnatos representat. Si materia illa nihil habeat salis puri & fixi, omnis abit & tota in terram substantiam perpetuis ignibus consecrandam & deuouendam, ut uitrescat & perduret in aeternum Rore salis & uitae priuata & emuncta; sic & nefarii & scelerati homines, qui peccatis suis & uitiis, uitam suam adeo contaminarunt ut: mortis sigillum Christianus. potius habeant, quam uitae salem. Ita uirtutis pietatis deique amiserunt effigiem & simulachrum uitiique & peccati retinuerunt stigmata, ut toti reiectandi sint & terram imitentur uitream spiritu omni uitae denudatam, quos Deus perpetuis, & inextinguibilibus consecrabit ignibus, ut in uitium & malum quod elegerunt penitus indurentur, ut terra ipsa spiritu uitae emuncta, liquescit in uitrum flammis ipsis & ignibus aeternum durabile. Sic ipsi liquescent in uitium & malum aeternum cruciabile. Contemplare & perpende quaeso peccator in biuio haerens quam secuturus sis uiam uirtutis an uitii. Extrema uirtutis Paradisus occupat, postrema uero uitii inferi claudunt, stridor dentium & summus luctus hisce inest postremis uitiatis gaudiis. Meditare meditare quaeso, quid tibi sit utilius & beatius, aut in centrum tuum innatum & naturale pondere mandatorum diuinorum exacte obseruatorum deferri Christum sequendo, teque ipsum abnegando, & sic perennes & perpetuas foelices ac beatas demereri quietes, ac otia inanibus & futilibus disruptis tricis, aut ex uirtutis pietatisque centro emergere, in uitii & uoluptatis improbae marginem ex quo praecipitem rues in aeternum & immensum uitii & mali barathrum, in quo uitii & mali perpetuas lues poenas. Quid melius & foelicius tibi sit inoffenso rerum secundarum cursu, integer uitae sceletisque puris, Christo inseruire & eiusdem uoluntati morem gerere. Et ita Christo frui & bonis suis omnibus immensis potiri, quam uoluntati tuae adhaererie, & uitam conspurcare momentanea blandimera154 Alchymista torum uitiis, & ita perpetuis alligari eorundem uitiorum suppliciis & tormentis. Aeternum est hoc naturae diuinae foedus, uirtus habet praemium, tormentum uero uitium torquet, quis ergo duro simillimus saxo, uitiis torpere uelit, ut stimulis eius agitetur aeternis, & quousque grauis iste ueternus animos hominum occupabit ne praemiis uirtutum pietatisque muneribus accendamur ad coelestia perreptenda, elata elatum postulant animum, depressa depressum; nihil uero est animo, humano elatius, quae super coelo sunt & Deum ipsum sapiunt sapere debet; quae uero terram & uitiorum redolent mappam spernere, imo effugere ut innatam macte uirtutis suae sequatur indolem. Animam humanam perennem & immortalem esse colligit Alchymia multis argumentis ex natura desumptis. Caput Xxii. Facili uia immortalem animam ostendit Alchymia ex praemissis appertis mysteriis, nam quid esset utilitatis & boni, Paradisus & coelum, quid tota & uniuersa natura, quid purgatorius ignis, quid inferi prodessent. Anima est immortalis. 1. Ratio. 2. Si anima hominis caduca & mortalis esset, & cum reliquis labantibus casura rebus, Deus om155 Christianus. nium opifex & rerum omnium uerissimum ens, & per se subsistens, a quo solo & unico omnia subsistunt; non sibi haec omnia fecit, quia his nec indiget, nec indigebit unquam, sibi omnia sunt, & si per uoluntatem suam haec uisibilia, ex nihilo per creationem educta sint, in gratiam creaturarum intelligibilium facta & creata sunt. Qua rationis lance ponderare possumus, naturam in genere esse perennem, coelum & lumen eius esse inextinguibile & naturam hominis, cui haec omnia seruiunt, mortalem esse & caducam; si haec ita forent praepostera esset rerum series, seruite, esset dominari praestantius, domus esset quid hospite nobilius. Si natura uniuersa & coeli ipsi, obsequio hominis nata sint, haec omnia homine uiliora multo esse arguit istud coeli & naturae in homines obsequium: quod si quandam perennitatem in coelo & natura ipsa contemplari liceat, fortiorem multo & praestantiorem immortalitatem in homine ipso, quam in coelo introspicere licebit, qui perennes illas coelorum domos habitare debet. Ratio. 3. Coelum una cum uniuersa natura, in hunc potissimum tendit scopum, & quidquid habet actionis huc dirigitur & fertur, ut animae humanae commodo inseruiat; si uero illa humana anima tandem periret & in cahos ac nihilum abiret, nequicquam prodesset illud coeli & naturae uniuersae continuum diurnum nocturnumque opus, & incassum esset eorum labor, quod sapienter imaginari non potest, cum omnia propter finem eumque uerum sint actura. Si ergo homo periturus esset, frustraneus esset naturae 156 Alchymista labor, cum pro te frustranea & peritura insumeretur. Nec obiectandum est naturam sibi ipsi setuire & propterea nullo pacto frustraneo uti opere, dum circa hominem operatur, & uitae eius commodo inseruit; homo enim pars naturae est, & quidem nobilissima pars. Itaque si natura inseruiat homini in se ipsam & partem sui, fundit & impendit actionum suarum gratiam & utilitatem & perinde cassi & uani non sunt eius labores cum in se ipsam rependantur. Haec obiectio ex Atheismi emergit fonte, quo asseritur & insulse disputatur, nihil in tota rerum serie reperiri, praeter naturam ipsam quam cernimus uisibilem omniaque reduci in ipsammet naturam, & ex ipsa scaturiunt, & originem habent, quod capitulis praemissis satis clare confutauimus; & praeter naturam uisibilem, Deum esse & creaturas intelligibiles dari probauimus, quibus solis laudare Deum, eique seruite praemium est & gloria. Tota haec natura & mundus hic uniuersus, domus est & locus, in quo laus ipsa, gloria & obsequium fieri ac reddi debent, uastissimum hoc coeli & aeris spatium, templum est, in quo sacrum istud & iustum charisterium celebrandum habent homines omnes, hi soli cum sint rationis & intellectus capaces huius sacrae laudis gloriae, & obsequii mixtae seu sacerdotes esse possunt. Ratio. Athei qui haec uana & impia figmenta opinantur, Deum ipso homine imprudentiorem supponunt, dum uastam hanc domum, praediuitem & omnibus praemunitam ornamentis constructam uideni, eamque uolunt esse, ab omnibus seruis ministris ac famulis uacuam ac desertam, qui do157 Christianus. mino tantae uastissimae & ditissimae domus obsequantur; certissimum enim est, nihil in tota rerum serie reperiri posse, quod Deum colere uenerari & adorare ualeat, praeter hominem ipsum cui potissimum competit erga Deum cultus & honor. Solus homo in uniuersa natura Deum laudat. 4. Reliqua cuncta creata metaphorice dicun tur laudare Deum uel tacitas docere laudes, quod miris eorum operibus ostendant hominibus, & sint ipsis opprobrio, quod Deum non laudent architectum horum mirabilium omnium uisibilium: cumque Deus immortales perennes ac perpetuas expostulet laudes honores & glorias, immortalis perennis ac perpetuus esse debet qui laudas has perenniter celebraturus est. Ratio. Praeterea qui animam humanam caducam & mortalem esse censent sibi ipsi perduelles sunt, & infensissimi hostes, cum ad nihilum reduci temdant cuius iura & dominium uetant omnia eiusque nesciunt leges; ipsi tamen lapidibus ipsis rudiores & stupidiores, in ipsum nihili barathrum immergi conantur, dum haec figmenta sibi uera persuadere uolunt. Alchymista Nihil enim est in tota rerum natura quod quaerat hanc nihili uiam imo cuncta & singula immortalitatem cogitant, & nihili semitas abhorrent, unde tota natura perennis est, & immortalis, cum singula cuncta, habeant quid perenne & immortale, & homo caeteris omnibus immortalitate & perennitate praelucere debeat, & potissimum cum in eo uigeat anima, cui praecipue competit Deum uenerari & adorare, non corpori ipsius nisi quatenus indiuiduum unum constituere nata sunt ambo, quod Deo soli seruire & obsequi natum etiam est, & a Deo creatum treranrarer aernmes acuadu i158 ad gratias & laudes perenniter ei celebrandas & habendas. Sic Alchymia apperit & ostendit animam humanam immortalem esse, quod operibus suis commonstret, dari in rerum natura materiam perennem & immortalem, ut ex earum coniunctione surgat indiuiduum perpetuum petenne & immortale atque etiam intellectuale, ut creatoris & summi Dei contemplari & admirari queat, energias & infinitas uirtutes easque adorate & uenerari, ut ipsemet Deus perenniter & perpetuo, summo corde uenerari meretur. Probos animi mores docet Alchymia, et rectam uitae humanae rationem. Caput Xxiii. Si notitia suimet ipsius uitae praesentis & futurae, officii & pietatis erga Deum & humanitatis erga proximum cognitiones & theoremata possint & ualeant aliquid, ad probos animi mores edocendos & ad rectam uitae humanae rationem dirigendam, fateri necesse est Alchymiam esse uerum & legitimum naturae specillum quo haec omnia ante oculos exposita habemus. Christianus. Ex notitia si quidem naturae uniuersae, habetur & notitia rerum singularum, qua uia regia ducimur, ad uitae nostrae ornamenta medullitus persectanda, uirtus & bonum omne est praeci159 puum uitae nostrae decus, & eatenus omnimode consequendum. Alchymia suorum corporum purgatione ostendit animi mores. Alchymia spectat & ardet ornamenta & decores corporum, quod in his perfectum quid & summum esse cognoscat & uideat, inde etiam arguit cum corporis perfectiones sint & decores dari etiam necesse esse formarum ueneres & lepores, ex quibus & actiones honestas uero iusto & bono undiquaque affluentes scaturire debere. Uerissimum autem est Alchymiam naturam docere uniuersam & singularum omnium commonstrare uirtutes & energias. Quod centrum naturae uniuersae habeat appertum & manifestum; cuicumque autem centrum notum & certum est, illi etiam certa est & notissima illius centri superficies, & eorum omnium limites, qui a centro ad superficiem usque tendunt, notissimi & apperti sunt, tota natura, globus est & sphaerica moles. Tota natura sphaera est. Eius centrum materia prima est, & rerumomnium ultima, ex quo omnia educuntur, & in quod ipsamet redeunt, in ipso centro latent omnia, & eius superficie manifesta & aperta fiunt omnia, quia in ipsa superficie fiunt generationes & motus omnes, quibus cuncta oculis subiiciuntur; in centro uero redeunt in primum chaos, & ibi quiescunt, donec ab Archaeo naturae iterum pellantur ad superficiem, ubi ueste noua induta, prodeunt in conspectum & lucem. Qui ignorat centrum natura, ignorat omnia quae fiunt in natura. Qui ignorat naturae centrum, ignorat etiam & eius marginem seu superficiem & productiones, conspicit quidem generationes uarias rerumque diuersos ortus & interitus, brutorum more, cortices & uestes externas contemplatur, nucleum uero & 160 Alchymista medullas rerum non cernit nec aspicit sed mutabili corpore & ueste delusus totam sui notitiam hisce tenebrosis & obscuris rerum cancellis comtinet & coercet. At uera scientia & completa rei notitia, stabilem & firmam sedem numquam in superficie posuit, sed in centro stabiliuit; in ipsa enim superficie mors & perpetua rerum mutatio stabulatur, in centro uita, & perpetua & immota rerum quies permanet, idcirco nobis competit quietem hanc habere notam, ut motus omnes, qui inde oriuntur, notos habeamus. Alchymia sola artium est quae suis naturalibus operibus, tanquam uiis & filis Ariadnaeis uiam commonstrat ut nos ex hoc labyrinthaeo barathro, hoc est corpore, extricemus, & sic de minotauro in rerum omnium centro conclusos, hoc est peccati fomite ouantes, triumphemus, & aethereas sedes uersus nostras delitiarum plenas, hoc est coelum, iter dirigamus: sed antequam coelo beemus Ariadnam linquimus hoc est industriam humanam studium & laborem, & baccho hoc est homini curarum studii & laboris uacuo damus desponsandum: uita enim humana mollis nimis & imbecillis est, nullamque redolet uirilitatem nisi industriam studium & laborem improbum Ariadnae nomine depictum & figuratum, socium habeat & comitem. Alchymia autem industria, ingenii acumine, arte, diligentia, summa, studio & labore quam improbo plena est ac redundat, unde tutissimo nobis est auxilio, ut ea duce & comite, uias inuias naturae penetremus & labyrinthaea dedali opera introspiciamus & reuocare gradum ua161 Christianus. leamus superasque euadere ad auras, quibus prudentiores & sapientiores facti, quae uerae & symerae prudentiae sunt & sapientiae cogitamus, & sic probos animi mores commonstrat Alchymia. Ut exempli gratia sic ex homine ipso Philosophatur, & colligit ex interna & penitissima illius anatome immortalitatem illius, & futurae uitae beatitudinem, si uirtutis, aut miseriam perennem, si uitii sequatur leges & normas. Homo cum factus sit & conflatus ex eadem & simili prorsus materia & substantia ex qua nutritur, & uitam suam fouet, ut penitus sciat quid sit ipsemet in centro suo, necesse est alimentorum suorum indagare naturam & essentiam, ut uideat & cognoscat, quid sint ipsamet alimenta in centro suo. Alimentahominis ultimo reducuntur in salem. Docet autem & ostendit Alchymia, alimenta omnia hominis in ultimam materiam reducta, salis redolere naturam & essentiam, Salemque hunc indiuisibilem re ipsa continere in se & coercere triplicem nomine substantiam, Mercurium puta, Sulphur & salem, quae tria unum constituunt balsamum naturale, nullo pacto re ipsa differens in centro sui ipsius, sed homogenium & simile, quamuis in ipsamet interna eius substantia nomine tantum distinctas possint connotari substantias, ut declaratum est superius capite 3. & 4. In animalium balsamo sal semper praedominatur. huius Opusculi. In ipsomet animalium omnium primo & ultimo balsamo, sal semper praedominium habet, unde etiam rerum Chymicorum sagaciores, salem duxerunt illud primum seu ultimum animalium omnium balsamum manifestum, si quidem in eo connotarunt Salis praedominium, quin imo 162 Alchymista. id ipsum colligerunt ex urinis animalium, sudoribus, sputis & aliis multis eorundem excrementis; in quibus colligere est maximam salis copiam; natura si quidem non adeo potens est & sui satagens ut quidquid est in alimentis utile & alibile sibi arroget; linquit enim in reiectaneis excrementis, copiosum quid, quod alimenti sapit naturam, si perfecte digestum esset, & percoctum quod salis naturam & essentiam redolet. Cur excrementa animalium sunt quibusdam animalibus alimenta. Unde est quod excrementa animalium sint nonnullis animantibus uera & utilissima alimenta, quod ita non foret, si ipsorum excrementis nihil uitae esset & alimenti, illud autem quod in ipsis excrementis uitae & alimenti sapit naturam & essentiam, salis ex se promit indolem, quod nobis argumento est, salem esse primum & ultimum, rerum omnium, & perinde animalium balsamum ex quo fiunt & nutriuntur animalia. Semen in uetero matris est sal solutus. Hinc non improbe licet arguere semen & sperma humanum ex quo immediate fit homo, in utero matris suae, salis soluti habere naturam; quidquid enim est ultimum in solutione cuiuscumque rei, id ipsum est primum in compositione eiusdem rei, dictante peripatheticorum coryphaeo, cui refragari hac in re, sapientis non esset animi: Probatur salem esse ultimum in resolutione omnium rerum. Sal autem esse ultimum in resolutione tum rerum omnium, tum ipsius hominis satis aperte constat, ex operibus Chymicis in quibus dum res omnes calcinantur & in cineres reducuntur, ex ipsis sal educitur rerum omnium perfectum alimentum. Imo sperma & semen ex ipso sale summopere depurato, renascuntur uegetantia cuncta, quae ultimum hunc salem dederunt, modo terrae 163 Christianus. fertili committatur & uegetantis aquae stillatitiae irroritur, ut tandem impregnetur spiritibus aquae uegetantis ex quo sal eductum est. Argumentum quo probatur animam immortalem esse. Hinc fortissimum & grauissimum ducere possumus argumentum, animam humanam debere esse immortalem, cum omnium rerum semina in centro salis maneant incorrupta, quod est habere formam specificam incorruptam corpore salis conclusam; nisi enim itaesset, uegetantia singula non possent iterum resurgere & suscitari ex corpore salis terrae credito ut fieri dictat experientia. Si ergo uegetantia fingula habeant formam specificam incorruptam in centro sui ipsius conclusam, hinc collectu facillimum est, homines possidere debere indiuidualem formam incorruptam Haec enim forma indiuidualis & singularis singulariter praeualet & praestat omnibus formis specificis uegetantium omnium, cum tatione & intellectu uigeat & polleat inter omnes rerum omnium formas, quae eius penuria formis humanis maxime infimantur, quod nobis est fit missimo argumento, humanas formas non eamdem cum aliis subire sortem, ut ante probatum uidimus, cap. 22. Obiectio. Quod si quis obiiciat ex dictis formas rerum omnium in specie & genere perennes esse & incorruptibiles, cum ex centro salis sui renascitur & ideo ratione formae specificae & generis demereri immortalitatem quod tamen absonum est fidei orthodorae. Solutio. Satisfecimus iampridem obiectioni, cum diximus formas rerum omnium specificas & generales perennes esse & permanentes, tantum dum Deus conditor omnium, 164 Alchymista. generationes terum conseruat & fouet, ad perennitatem eatenus tantum in gratiam hominum uita caduca & labili interdum fruentium. Postquam uero hac presenti uita functi erunt omnes, mutabitur & forma rerum, earumque series, mutantiones, generationes & alterationes rerum non erunt in usu, ut uitae hominum inseruiant, cum haec tandem se ipsa diuina sic dictante uoluntate fulciet diuinis & supercoelestibus ditata donis. Reliqua cuncta naturalia, quae illius solius gratia condita erant in pura redibunt elementa sua, & ibi quiescent in aeternum in sua simplicitate & puritate reducta. Quod si anima rationalis seu forma humana ex hisdem principiis ortum haberet, in eadem & similia principia etiam reduceretur; constat autem non ducere originem ex naturalibus elementis, cum uis & uigor elementorum naturalium intellectum & rationem quibus uiget anima humana, elargiri non possint. Anima humana traxit originem Deo. Dei haec sunt munera, non naturae, unde diuinitus animam humanam traxisse originem certo certius est, deumque solum animae humanae esse uerum & unicum centrum, in quod tendi, & immergi summis uiribus conari, est illi summa gloria, & supremum bonum & munus, quia unicuique rei innatum est & naturale in suum tendere centrum & fontem, ex quo enata est, & ortum habuit. Duo sunt potissimum rerum omnium fontes, unus naturalis est, supernaturalis & alter: Fons rerum omnium duplex naturalis uidelicet & supernaturalis. ex primo naturalia cuncta & uisibilia duxerunt originem, ex secundo naturalia & supernaturalia cuncta habuerunt exordium, & uere omnium primus non aliunde 165 Christianus. quam a se ipso deductus est fons iste, in quem omnia tandem reducenda sunt tanquam ex illo unico fonte deducta. Unde creatus est homo, rerum omnium compendium, & uerus & unicus microcosmus, ut per ipsum & in ipso omnia in Deum reducerentur, cum ex ipso incarnati Uerbi mysterio, Deus ipse homo factus fuerit, & ita uniuersa quae ex fonte isto diuino, diuinitus scaturierunt diuinitus etiam in eundem fontem immersa sunt. Haec docet Alchymia & ostendit omnia in centrum tendere suum, ut in eo ultimam & supremam habeant perfectionem; impius tamen homo perditus ac nequam, haec non audit, nec capere uult, solus est ex rebus omnibus, qui centrum perfectionis suum negligit & spernit; & in eius etiam poenam & laborem conditi sunt inferi, tanquam carceres horum nequam hominum in quibus poenas & labores supremos aeternum cruciabiles luent quod obliti sint naturalis & innati sui boni, ut malum sequerentur pessimum, quod tamen omnia aspernantur, abhorrent & ut immanem ac perniciosam bestian, pestemque fugiunt. Sic probos animi mores docet Alchymia persequendos, sic rectam uitae humanae rationem instituit, & cordatos efficit, ac sapientes suos alumnos ex cognitione suimet ipsius, & finis ad quem nati sumus & quem attingere debemus, ut tandem diuinitus cum Deo quiescamus in aeternum, & summo bono potiamur, cuius usus arguit & expostulat, probam & rectam uirtutis plenam scelerisque puram uitae humanae rationem. Quod si 166 Alchymista. quidam Chymicorum reperiantur, nequam homines & nebulones quibus tuta frequensque uia est per Chymiae fallere nomen, haec non sunt artis sed artificum uitia: non caret uia regia sicariis & famosis in caede uersatis hominibus, nec horum uitio & caede, desinit esse uia regia. Suos item habet Alchymia montes & siluas, ex quibus insidias parant pseudochymici ac perditi nebulones quidam, permultis montes hos & syluas peragrantibus, ibi terrarum cauie, & prudentes incedendum est; insulsus enim est, & caret naso, qui nequit eligere, quod sibi usui est, aut refugere quod detrimento, quaemeram tantum olent naturae & artis uirtutem & robur. Haec persequenda sunt, reliqua uero cuncta, sordere debent prudenti ac rerum Chymicarum studioso. Undenam in natura uisibili scaturiit rerum mutabilis ordo, mors & corruptio, ostendit Alchymia. Caput Xxiu. Unde oriatur mors & corruptio. Christianus. Natura appertam nobis ostendit corruptionem & mortem, & mutabilem rerum omnium seriem ex extranea quadam in rerum omnium compositione, materia ac substantia, quae totius compaginis uinculum labefactat ac dissoluit, aut saltem alterabile cor167 ruptibile & mutabile reddit, haec non solum in corporibus elementorum compagine adunatis uisuntur, sed & in rebus quae supra elementorum horum infernorum serien sunt, & ordinem & supernaturalem & coelestem sapiunt prolem conspiciuntur. Cernimus si quidem in natura rationali ac intelligibili, reperiri multa eaque maxima, quae uirtutis indolem & boni prolem non omnino redolent, sed uitii stygmata inusta gestant. Undenam quaeso tam prauum ac malignum naturae cacohetes exornatum est, cum creator ac summus rerum omnium opifex sit rerum omnium suprema uirtus, ac summum bonum; ita ut tantillum uitii & mali in eo imaginari non ualeamus, nihilominus opera eius & creata cuncta & singula, uitiis malisque scatent ac redundant, non ex creatore & conditore, id contingit, id opinari nefas. Aliunde ergo sortitur hanc natura corruptam sortem ac uitiatam conditionem, quam deponere cum omni studio & industria tentet, non ex innata & primordiali origine & essentia scaturire certum est, sed ex fortuita quadam & casuali macula, quae a creatore nullo pacto, sed a creatura in naturam introducta est, eique ita inusta & impressa, ut totam & medullitus subierit & penetrarit substantiam: cum ergo malum & uitium naturae insit, ab aliquo naturali artifice & conditore originem ducere necesse est, & in creatis ipsis quaerendus est fons & origo ipsius mali. Natura coelestis ex suo sinu & occulto agendi facultate & potentia malorum hydram non produxit, quod haec innatam & naturalem agendi 168 Alchymista potestatem immutare nequeat, sed suas penitus obseruet actionis inuiolatas periodos, & a suo creatore condonatos typos, quos peruertere non ei concessum est, nec datum extra limites creatoris egredi. Coelum non fuit causa malorum quae natura patitur. Non ergo coelum in naturam malum introducere potuit cum uoluntatem creatoris sui uiolare nequit, ex priuatione cognitionis maliuel boni, ex quorum seminio pullularunt uitrium & uirtus malum uitii dedit omne genus, bonum uirtutis totius campum ampliauit. Nec item natura elementaris uitii potuit exarare & excolere terras, cum nullam habeat suae actionis cognitionem quam semper dirigit in uoluntatem & mentem creatoris. Sola superest natura intellectualis, quae actionum suarum omnium notitiam habet, & quae libera & ancipiti mentis suae lance, in bonum uel in malum inclinare & propendere potest, & ita uirtutis uel uitii excolere campos, perquos seminia mali disseminarunt primi parentes nostri, dum uoluntatem diuinam supremam legem uiolarunt. Ex huius uiolatae legis peccato, mors & corruptio & rerum mutabilis ordo, intrauit in orbem terrarum: D. Paulus. 1. Tom. 3. cap. 2. Suprema illa diuina uoluntas, & suprema lex, & summum bonum, non poterat ullo pacto perfringi, quin summi mali portenderet supplicium. Ambigere non possumus quin Deus creato & condito homini, tanquam fideli seruo futuro, nonnulla mandauerit obseruanda praecepta, ex horum obsequio supremum & summum pendebat homini bonum, ex eorundem etiam uiolatione, contrarium pendebat malum; non poterat enim uiolari mandatum, quin con169 Christianus. dignae uiolantem sequerentur poenae, nihil homini peccanti durius & acerbius est, morte & corruptione, ideo in poenam peccati sui, morte & corruptione, affectus est. Mors est in poenam peccati. Non poterat autem mors & corruptio hominem inficere quin & reliqua cuncta, quae hominis obsequio enata erant, morte simili & corruptione afficerentur, in homine peccante; peccauit & tota natura, & in homine etiam peccati luit poenas. Malum enim omne quod in natura creata reperitur, & peccato hominis ortum habuit, & in poenam peccati germinat ac pullulat, donec conditor & supremus rerum artifex malum istud ubique disseminatum auerrumcet, & separet, ac in ignem aeternum proiiciat. Purum sequitur Deum, impurum uero diabolum. Pura si quidem & candida reditura sunt omnia, ut & creata pura & candida fuerant, purum ut Dei est & boni Deum sequetur & bonum, impurum ueto & corruptum ut Diaboli est & mali, Diabolum sequetur & malum, & ut conspurcato homine conspurcata est tota natura, sic decorato purificato & glorificato homine, decorabitur, purificabitur, & gloriam quandam consequetur natura tota. Aequum enim & iustum uidetur, naturam a uitiis omnibus & corruptionibus repurgari, postquam homo uitiorum & corruptionis totius fons & origo, repurgatus fuerit, ab omnibus uitiis & corruptionis labe uindicatus & gloriam supremam supernaturaliter adeptus fuerit. Ita natura candida & purissima supernaturaliter facta, ut & creata, nitidissimum erit speculum ac splendens, in quo diuina fulgebit imago, obscuratum & obtenebratum fuit a peccante homine. Glorificato ergo eodem homine, 170 Alchymista radiante ac fulgente nitidius christallo splendescere necesse est ut creatoris uirtutes & energiae, fulgentius ac nitidius in eo speculo nobis elucescant & splendeant. Haec rationum momenta ac pondera nobis suppeditat Alchymia ex uitiis & corruptis substantiis quae naturae insunt, non ex innata sui ipsius proprietate & uirtute, sed ex casuali fortuitaque quadam misera sorte, quae ex peccato humanae naturae & intellectualis in uniuersam reliquam naturam introducta est, in poenam peccati; iustitiae si quidem est cuiuscumque delicti poenas exigere & supplicium hinc claret undenam in natura hac uisibili scaturiit & emersit rerum mutabilis ordo, mors & corruptio. Ex operibus Chymicis & laboribus colligere possunt Christi asseclae omnes, quonam pede uirtutis uia terenda sit, ut supremum prfectionis culmen pertingant. Caput Xxu. Rudi quodam penicillo delineatam nobis ostendunt uirtutis uiam, naturalia quaedam artia Chymicae opera: Purum natura est symbolum uirtutis. Purum enim naturae, quod est uirtutis symbolum, habere non possumus, 171 Christianus. quin labore multo ac improbo, circa illum usum & possessionem intabescamus; imo ipsummet purum nitidum ac candidum & ab omni lutoso recremento uindicatum, numquam se oculis nostris conspiciendum prebet, quin generationis, mutationis, alterationis & mortis naturalis tulerit tormenta quaecumque. Quis uidit unquam spicam, grauo tritici tumentem, flauam ac maturam, absque praeuio hyeme, glacie & imbribus dura, absque uere uentis ac pluuialibus austris turgido, & absque aestate, igneo aestutorrida. Quidquid est suos patitur manes antequam per amplum mittatur Elysium & laeta teneat arua, non dedit unquam puras Alchymia essentias, extracta candida & nitida magisteria absque praeuio igne, praeuia calcinatione, distillatione, solutione, putrefactione, sublimatione, coagulatione & fixione; Praeuia Chymiae instrumenta quibus utitur artifex ut habeat purum naturae. haec enim sunt artis, praeuia instrumenta, quibus natura supremum perfectionis culmen ascendit, hisque solis natura suis expoliatur recrementis, & purum naturae, si ita loqui mihi fas sit, multa patitur, sudat & alget, ut nitorem & suae substantiae splendorem ab omnibus maculis denudatum & uindicatum nobis ostendat: hoc Chymicum opus si praeuia mentis optimae contemplatione perpendatur nobis esse potest typo & exemplo, arduam uirtutis uiam perreptari non posse absque summo labore & sudore maximo. Rosae sparsim redolent balsama sua, at nisi spina pungenti colligi possunt, armat spina rosas, nec decerpi possunt, quin spicula earum persentias; nihil denique in toto orbe est frugi, quin duro aliquo tegmine 172 Alchymista ac difficili obumbretur, ne omnibus facili uia decerpatur, dii laboribus omnia uendunt. Non ergo mirum Christi asseclis esse uidetur, si supremam mundi gloriam & foelicitatem Deus ipse, hominibus omnibus sudoribus ac laboribus summis proposuerit adipiscendam. Non enim pluris sunt & maioris pretii homines ipsi, ipsi Deo, quam fuerit ipsi filius ipse suus, ipsum autem oportuit multa patieaque grauissima, & sic intrare in gloriam suam. Statutum ergo & ratum sit, nihil coelo beati posse, quin ultimos & supremos in his inferioribus locis in Christo patiatur manes: ita ut uideatur Deum hominibus praecepisse in perfectione ultima sua & purificatione consequenda, naturam quadamtenus imitari debere. Quod enim natura artis Chymicae uia & industria sequitur, ut ultimum suae perfectionis culmen attingat in putificatione corporum & mixtorum suorum; Ecclesia sponsa Dei, Spiritus sancti gratia & industria, nobis praecipit spiritualiter & diuinitus persequendum in purificandis & expurgandis animis nostris. Septem Chymia instrumenta respondent septem instrumentis diuinis hoc est sacramentis Ecclesiae. Septem sunt apud naturam artis Chimicae inuenta instrumenta quibus utitur ipsa, natura ut corpora cuncta purificet & candida reddat, septem etiam sunt instrumenta diuina apud Ecclesiam, quae ob diuinam & supercoelestem agendi facultatem & potentiam Sacramenta uere dicuntur, quibus utitur Ecclesia, ut electos suos Christi asseclas Christos efficiat, hoc est puros sanctos pios & Dei filios & alumnos. Baptisma primum Ecclesiae Sacramentum, quid enim aliud Graeco eloquio sonat quam in aquis D. Gregorius Baptismus respondet calcinationi & lotioni. 173 Christianus. immersio & intinctio, quia ibi homo spiritu gratiae in melius immutatur & longe aliud quam erat efficitur: primum enim foedi eramus deformitate peccatorum, in ipsa uero immersione seu baptismate reddimur pulchri, dealbatione uirtutum, adeo ut baptismatis pura aqua elementaris igne Spiritus sancti impraegnata, principia uitae nostra intrinsecus diuinitus repurget, & purissimam reddat animam nostram uirtutis omnis compotem, deique ipsius capacem. Natura pari quodam passu & uia, instruit & docet Alchymistas in purificandis & expurgandis rerum omnium principiis, aqua & igne utendum esse; calcinatione si quidem & lotione expurgantur cuncta & nitida fiunt. Confirmatio respondet fixioni. Simili etiam modo dicere possumus Deum in Ecclesia sua instituisse Sacramentum confirmationis, ut eius uirtute & energia, mundi & purifacti sacro Baptismatis fonte, firmam, constantem ac permanentem in Deo habeamus fidem, qua fulti & statuminati, Christi militiam aduersus rerum omnium aduersa profiteamur. Natura item in ipsamet Alchymia instituit fixionem rerum, postquam mundae & nitidae factae sunt, uirtute cuius & facultate, res ipsae putae & mundae, crementorum & cineritiorum examina cuncta, facile tolerant ac potiuntur, & sic munditiem & nitorem testantur. Eucharistia respondet lapidi Philosophorum. Apud Ecclesiam Christiani habent sacram Eucharistiam, diuinum sacrum & supercoeleste pabulum quo diuinitus cibo perfusi, uitam spiritualem uiuimus aeternam & ab omnibus uitiorum malis uindicamus, ueterem deponimus Adamum 174 Alchymista & Christi insignibus decoramur quibus coelum petimus & suprema foelicitate donamur. Apud Alchymiam magnum & arabicum est elixio, seu lapis ille Philosophorum medicina illa coelestis ac pene diuina, qua perfusae & delibutae res omnes naturales, longum & perenne durant aeuum & foetorem, marcorem & uiria cuncta corporis labantis ac senilis naturae deponunt, qua cuncta imperfecta perficiuntur, lacera & manca resarciuntur & aeternitatem quandam naturam consequuntur. Poenitentia respondet calcinationi putrefactioni & solutioni. Ut Ecclesia poenitentiam habet, qua peccatorum ueniam obtinemus, & eius facultate & uirtute amissam recuperamus diuinam gratiam qua perfectionis culmen attingimus, extinctis uitiorum omnium imo exhaustis fomitibus mineris & focis. Alchymia calcinationes, putrefactiones, & solutiones habet, quibus mixta naturalia ab omnibus foeculentis elementorum maculis & uitiis expurgantur & munda fiunt, & sic si loqui ita mihi fas sit, poenitentiam agunt, patiuntur ignem & aquam & quaecumque alia artis tormenta, donec pura & munda fiant & tunc uitreo tanquam coelo, clauduntur uase, in gloriam naturae & artis. Non absimili methodo, agitat fideles suos Deus, torquet ipsos aqua & igne & uariis diuinae artis instrumentis donec ipsi placeant, mundi fiant omnino & candidi, tunc non uitro, sed coelo claudit in gloriam & laudem sui ipsius & Ecclesiae. Possidet rursus denuo Ecclesia extremam unctionem, qua perungimur, ueterum Athletarum Extrema unctio respondet oleo miro seu saponi sapientum. 170 Christianus. & pugillum instar, ut inimicos nostros omnes animas nostras eluctantes eludamus, & ut ultima & suprema illa diuina unctione, & chrismate sacro, eluantur uitiorum omnium reliquiae & labes, quae mundi huius uolutabro, animis nostris inustae sunt & infixae: ut enim oleum & uis cinerum seu sal dissolutum componunt saponem, candidandis rebus omnibus & expurgandis idoneum. Sic Deus in ultima uitae nostrae periodo ut sordes nostras eluat omnes diuinum nobis praebet oleum ut cum cineribus, humilis & penitentis cordis, saponem sacrum componat eluendis sordibus omnibus aptum. Materia & effectus saponis sapientum. Est & apud sapientes Chymicos, oleum mirum quo cum cineribus corporis metallici, seu salis perfectissimi ultima morte perempti, fit sapo sapientium, quo cuncta nitescunt & lucent radiosque fundunt miros. Sicut Ecclesia, Sacros & diuinos habet ordines, quibus Christiani ad supremum Ecclesiae decus, uirtutem & potentiam sublimantur, quibus patres, pastores, directores & gubernatores spirituales animarum nostrarum constituuntur, tantaque uirtute & energia dotantur, ut ueri sint pubi & fontes quibus in nos omnes defluit gratia Christi & dona supercoelestia descendant Christo ipso operante, & ita uolente & postulante. Sic natura uarios ac diuersos habet perfectionis ordines, quibus in Alchymia beat, & sublimat Philosophorum nonnullos, ad supremam naturae cognitionem, cum potestate & sacultare perficiendi naturalia cuncta, eaque expurgendi ab omnibus suis recrementis: ita, ut hi Philosophi spiritu Chymico instructi, 176 Alchymista ueri dici possint patres directores & gubernatores rerum naturalium, quarum perfectionum modos, regulas & normas, ex artis Chymicae fontibus exhauriunt ac desumunt operante ac ministrante Mercurio mundi, seu calido innato uitae. Matrimonium respondet coniunctioni solis & luna qua fit in lapide Physico. Si apud Ecclesiam reperiatur sacrum Matrimonium, ut in benedictione Christi & puritate fiat indiuiduorum humanorum multiplicatio, ut ex his eligantur qui coelum capere debent eiusque supercoelesti gloria exornari. Natura pariter possidet apud Alchymiam matrimonium, quo rubicundus maritus candidam ducit uxorem, ad multiplicationem filiorum solis & lunae, ut lex uniuersa perfectionis naturalis proclametur in toto naturae inferioris regno, & cuncta naturalia solis uel lunae uel alterius rei decore & pulchritudine exornentur, ut fortius se tueantur ac deffendant aduersus corrodentis aeui dentes & morsus. Itaque uidetur Christum & Spiritum sanctum in constitutione Ecclesiae suae, uoluisse leges & normas obseruare, quibus naturam regit & custodit. Quidquid enim natura egregie notat in rerum suarum conseruatione & perfectione; Christus spiritualiter apud Ecclesiam idem obseruari similiter iussit ut Christianos omnes conseruet, custodiat, foueat, & uias semitasque uirtutis & perfectionis aeternae & perennis illis ostendat: quod capitulis sequentibus peculiari methodo patefactum fiet, ut Alchymiam commonstremus scientiam esse ualde utilem, & omnibus Christianis fore perdiscendam, cum ea 177 Christianus. per eius opera & labores uirtutis iter & christianae perfectionis semitas & uias nobis quadamtenus indigitet. Aqua & ignis quibus utitur Alchymia ut mixta naturalia uindicet ab impuris & foeculentis mixtionis spurcitiis, sacribaptismatis in Ecclesia Catholica figuram & symbolum exhibent. Caput Xxui. Amor & misericordia Christi in nos omnes, talis & tanti pretii fuit, ut non solum humanitatem assumpserit in eaque mortis ultimos & supremos aculeos persentierit, ut nobis gratiam amissam restitueret, patrique conciliaret; Iesus Christus fons est septemplici canali fluens Supercoelestis gratia ex Baptismo ueluti primo fontis tubo in nos descendit. sed & etiam morte ipsa sua & passione, Ecclesiam fundauit & stabiliuit, in qua ipsemet se fontem uitae fecit septemplici tubo, & canali salientem & scaturientem, ut uitam illam & gratiam quam morte sua & passione adeptus est, foueat, conseruet & multiplicet. Mirum est istud, & prorsus stupendum amoris sui erga nos specimen; cum enim sciat & uideat altissimas egisse radices uitiorum & peccatorum seminia per totum humanum campum, 178 Alchymista. perennes & perpetuos gratiae diuinae fontes in Ecclesia sua constituit, qui uniuersos & singulos humanos campos & hortos irrigare, imo perfundere possunt, ut penitus tabescant & arescant uitiorum omnium radices & semina. Prodigiorum omnium mira superans miraculum, quod in Ecclesia Christi singulis aeui momentis celebratur & perficitur uirtute & energia diuini illius fontis. Si quis qualiscumque sit peccatorum & eatenus Dei ipsius inimicorum & hostium, biberit ex hoc fonte, modo ex legibus Christi bibat, illico teguntur & diluuntur omnia illius peccata, & fit amicus, & gratissimus ex sententia setuus. Imo quod maius est, & miraculi superat leges, uiuus mortuus cum sit suscitatur a mortuis, & uitam illam mortuam ratione peccati, omnino linquit, & uitam uere uitalem ratione gratiae coelitus immissae suscipit. Impiorum quamplurimi qui haec diuina mysteria & immensae diuinae sapientiae arcana contemnunt, imo penitus negant, futiles has profundunt nugas in haec occulta & miranda Ecclesiae Catholicae mysteria. Undenam aqua elementaris uerbis quibusdam animata, & ceremoniis quibusdam comitata, energiae & uirtutis tantum habet, ut miracula tanta, & miranda patret; Scythiae populi, maris caspii, caucasique montis accolae omnes, qui turcarum late patens imperium fundauerunt; Ethnici omnes & haeretici omnes, qui haec Ecclesiae Romanae mystica spernunt, eorumque uirtutes negant nonne aeque immortales sunt & parem imo foeliciorem & fortunatiorem forsan Christianis agunt 179 Christianus. uitam: nullum perfectioris uitae gradum in Christianis potius quam in Ethnicis, & aliis haereticorum turmis connotamus. Qua rationis ergo lance ac trutina perpendere possumus Christianos solos esse huius oibis accolas, uitae uere uitalis plenos & perfectionis grano fruentes, reliquos uero mortis & corruptionis tyrannide obnoxios & miseriarum omnium potestate deuinctos. Expectate parum & sistite gradum o impii & scelerati de Deo male merentes, creditis ne Deum eiusque immensam potentiam: si huius fidei impotes estis, procul hinc estote prophani, & capitula prima huiusce operis perlegite, ac perpendite, quae uos Deum trinum in personis & essentia unum docebunt, essentiarum omnium & substantiarum ueram & solidam basim & fundamentum, uosque ipsos nullam habere essentiam & substantiam; quia habete substantiam, est proprie per se substare, & subsistere, quod solius creatoris est, non creaturarum: non per se enim hae substant sed diuinitus persistunt, ut ortum habent, persistere si quidem sapit ortus fontem. Non uestri originis uobismet ipsis fuistis fontes, neque pariter substandi fomitem esse arbitramini. Quibus rationum momentis si Deum admittis creatorem rerum omnium & hominis, necesse est etiam ut admittas hominem tanti beneficii immemorem in Deum peccantem, & uoluntati eius renittentem, tanti peccati luere debere poenas, & hinc calamitatum omnium & miseriarum esse sentinam, ex qua emergere, non illi fas est, ac possibile, cum condignas peccati poenas pati non possit, 180 Alchymista ac proinde iustitiae diuinae satisfacere nequeat. Unde ab ipso Deo rerum omnium fonte, pro derelicto habetur: hinc mala & calamitates ingentes, imo omnes in ipsum hominem insurgunt. Si tandem haec mysteria in animum tuum inducis quid tandem fiet ex homine rerum omnium magistro, deique summi uicario, fatane haec miserande perpetua ipsum manebunt, non ad miserias perpetuas ipsum insinuauit, sed potius ad beatitudinem sublimauit. Itaque sperare debemus in centro amoris & misericordiae diuinae latitare secreta & arcana redemptionis nostrae, quibus pristinam gratiam peccatis nostris & ui iis amissam recuperare ualeamus. Quale autem mysterium potentius ac diuinius reperiri potest, ut ab omnibus peccatorum maculis & sordibus expurgari ualeamus Deoque placere queamus, quam incarnati Uerbi mysterium mortis eius & passionis tormentum, quo summo iuri diuino satis factum est, & quo Ecclesiam Christi fundatam habemus supercoelestibus eius donis, ac uirtutibus omnibus exornatam, quibus ueniam peccatorum omnium nostrorum facili iam uia obtinemus, & pristinam omnem uitae puritatem consequimur. Septemflua iam nobis adsunt flumina Christi, quibus supercoelestem gratiam coelitus in nos dimittitur, scelerati, impii, & nefandi uitiis & peccatis deformes, ibi immergimur, & hinc in uiros sanctos probos & pios Deum timentes & amantes, ens dicimus, dilutis omnibus uitiorum sordibus, ac germinante & coruscante uirtutis flore, ac germine. Christianus. Primum istius supercoe181 lestis gratiae flumen quo perfunditur & irroratur terrestris hic Ecclesiae Christianae paradisus, ex sacro baptismatis fonte profluit, quo proluti homines in nomine Patris & Filii & Spiritus sancti, & sacratissimae crucis sigillo obsignati, ab omnibus peccatorum sordibus expurgantur, gratia exornantur diuina, & exuuiis ueteris Adami spoliantur, & nouissimis induuntur Christi uestibus, quibus ueri Dei agnoscuntur, & ad nuptias illas diuinas & supercoelestes admittuntur. Mirificum certe est in Ecclesia Christiana miraculum, quod aqua elementaris in nomine Patris & Filii & Spiritus sancti uirtute & energia, mortis & passionis Christi filii Dei, solo suo tactu nos ita diuinitus proluat, ut deformes uitiorum peccatorumque omnium labes imo laruas discutiat, sed quod diuino & supernaturali in nos omnes coelitus descendit effectu, illius non est sapientis causas indagare; imperscrutabiles enim sunt diuinae uirtutes, etsi sint nobis exempla quaedam & symbola quae nobis uirtutem hanc occultam & supercoelestem sacri baptismatis graphice exprimunt & ostendunt, ut fides Christiana hisce naturalibus fulcris firmissime confirmetur. Sacramentorum uirtutes diuina & supercoelestes sunt. Non credis o impie Sacramentorum uittutes, & energias diuinas & supercoelestes, & tamen experientia quotidiana uides & cernis igne & aqua naturali, quascumque elui & discuti maculas; imo uitia innata corporum imperfectorum tum lapidum, tum metallorum, solo ignis & aquae cemento & examine expurgari, & nitidam & corruscantem induere substantiam. Et quid dicemus de uirtute stupenda & non satis 182 Alchymista laudata facultate salis illius Physici perfectissime cocti, & pyronomiae legibus ab omnibus elementorum sordibus uindicati, cuius uirtutes & facultates multoties ego ipse uidi in aegrotis omnibus subito percurandis, & multi alii mecum uiderunt mirandam illius agendi facultatem in metallorum imperfectorum corporibus permutandis. Anno si quidem 1627. apud Castronouidarium die 22. Iulii, diuae Magdalenae sacro, probata est illius Physici salis uirtus, uiris fide digni; praesentibus & astantibus; Historia de lapide Physico. Reuerendus enim in Christo Pater Anacletus, & Uenerabilis Pater Adrianus Ordinis Capucinorum Religiosi deuotissimi aderant Domino de Serignol in curia Presidiali Lauraguensi legato quaestionum iudice aequissimo, & in rebus gerendis fere omnibus occulatissimo astante; imo robur & uirtutem igni follibus ministrante, ne daretur ulla doli suspicio in tam rara & illi inaudita & incredibili metamorphosi metallica, in qua semi granum pulueris illius mirandi salis, semiquadrantis horae spatio, unciam integram argenti uiui permutauit in purum putum argenti naturali ipso multo praestantius & nitidius, quod in cineritro plumbi & examine probatum non solum rutilantius exsurgit, sed mole ipsa & pondere maius, quod uirtus illa salis tota & integra non consumpta fuisset in prima argenti uiui uncia transmutanda, sed aliquid adhuc superesset uirtutis, cuius gratia & auxilio, plumbi dragma integra in argentum purum & putum, in cineritio ultimo & examine abierit. Christianus. Si Deus in naturalibus rebus haec miranda, po183 fuerit ut res minima, maximam corporis molem illico subeat & penetret, illiusque substantiam impuram, foetidam ac uirulentam, in puram, claram, ac uitalem permutet. Quidni fieri poterit, ut Deus mirabilium omnium fons & principium, & uitae uerae scaturigo, assumpta quadam materiali substantia, tanquam instrumento, quamuis non egeat, ex potentia infinita, sed ex uoluntate sua, quod ita fieri instituerit, potentiora & efficaciora imo mirabiliora efficiat & peragat. Metamorphoses illas naturales cernimus & credimus, metamorphoses uero supernaturales & occultas quod manifeste nobis non fiant in dubium reuocamus. Potentias & facultates rerum creatarum ingentes admittimus, creatoris uero ambigimus, hoc est sapere noctuam caecum prorsus esse, ex praesentia solis, uidere in tenebris, & in medio noctis opacae; in meridie uero rutilante & coruscante sole, obcaecatum esse penitus. Sine aqua & igne nulla fit ex purgatio mixti. Absque aqua & igne Spagyrici medici nequeunt mixta naturalia expurgare ab omnibus foeculentis recrementis quibus scatent & puram putam nobis dare eorum essentiam. Ignis si quidem est separare heterogenium & homogenium congregare. Ignis & aquae proprietates. Aquae uero est abluere & discutere. quod separauit ignis. Magnum naturae secretum cuius figura & symbolo, immensam & infinitam sacri baptismatis uirtutem & energiam quadamtenus repraesentare possumus; Igne & aqua Chymicus baptismum representat. in eo enim aqua est qua diluitur & discutitur, quod ignis sacer Spiritus sancti, diuinitus separat & auellit ex animis nostris, qui numquam Christianae perfectionis culmen ac summum fastigium attingere possent 184 Alchymista. absque. hoc diuino & supernaturali sacri baptismatis fonte, cui soli mundandi & purificandi tanta est uirtus, ut eo solo fonte, loti Deo placere queamus. Quod si haec peefectio & mundities Christianorum in hoc saeculo non splendescat, & rutilet, prae ceteris terrae uniuersae accolis. Ratio in promptu est, quod haec mundities spiritualis sit inuisibilis & occulta oculis corporeis, hoc in saeculo: in alio uero micantes diffundere debet sui lucis radios, & gratiae diuinae splendorem, quem peccatis & uitiorum fomitibus consopitum, imo sepius extinctum & suffocatum gestat; non est enim terrae & orbis huius inferioris, hos stupendos ferre fructus & gloriae coelestis messes. Fimetum est terrarum orbis, in quo putrefieri mortemque pati pium & sanctum decet hominem, ut germinet fructus immortales & perennes, in supercoelesti mundo. Aequum enim & iustum est ubi splendorem gratiae diuinae amisit, ibi etiam poenitentiam tanti delicti agat & poenitentiae locum laboris sudorisque sui campum non esse putandum est gloriae suae paradisum. Sic klaras & potentes habemus rationes cur in hoc seculo, Christiani non praeniteant & praeluceant Ethnicis, quod ad externam rerum formam & speciem spectat. Haec enim forma & species non est nobis speculanda & contemplanda, haec destrui penitus & expungi debet & putrefieri in laboribus & sudoribus huiusce mundi & Christi sanguine, hoc est Sacramentis Ecclesiae suae ablui & foueri, ut formam aeternam & gloriam diuinam pullulantem ac corruscan185 Christianus. tem ostendant Christiani. Ethnici uero, quod sacramentis Ecclesiae non abluti sint, & ueteris Adami non deposuerint labes, in sanguine Christi, perpetuam sapient uitii & peccati amurcam ac uappam cuius gratia perpetuas patientur manes, & laruati praeduris & corrodentibus uitiorum sordibus putrescent in aeternum: Quisquis enim hominum in Christo non morietur, cum eodem non resurget in gloriam, quod est summi boni & supremae gloriae fastigium, ad quod Christiani omnes totis uiribus anhelare debent, ut meritis Christi Paradisum gloriae & perennis uoluptatis & delitii, triumphantes & ouantes subintrent, ubi tunc temporis Christianorum pulchritudinem, splendorem, lucem & decus summum, uidebunt omnes. Ethnici uero omnes & haeretici morte perpetua morientur, & tenebris mortis obruentur aeternis; cum patrem uerum & fontem luminis neglexerint, nec eum uenerari iuxta legem suam uoluerint, peribunt omnino cum suis, quas sibi fecerunt leges, nulla expectata unquam tanti detrimenti & ruinae tantae redemptione. 186 Alchymista Rerum purarum fixio in Chymicis Symbolum esse potest Sacramenti Confirmationis. Caput Xxuii. Rerum formas fugaces, caducas & fluxas non amat & quaerit Deus, ut aeternus est perennis & immutabilis, similis eadem deperit & ardet, quae sibi constant & permanent. Unde in Ecclesia sua, Sacramentum confirmationis instituit, cuius uirtute & auxilio Christi asseclae omnes, adeo firmis, si uelint, confirmantur fidei Christianae fulcris, ut quaecumque tormenta, mortisque supplicia pati possint, antequam fidem Christi, doctrinam & mandata eius uiolent ac polluant, mira est & supernaturalis huius Sacramenti uirtus. Effectus Sancta Confirmationis. Amor diuinus ita radicitus in animis nostris implantatur eius Sacramenti irriguo fonte, ut nullis tormentis auelli possit, sed fortiores & profundiores agat radices, & ita altos extendit ramos, ut ex his liceat coelum conscendere. Pullulat ac germinat in dies magis ac magis amor ille diuinus, cuius diuino igniculo & dum corda nostra exustulata gestamus, numquansat laboris, numquam sat doloris & supplicii perpessum est, ut amoris nostri firmum & constans in Deum ipsum praebere ualeamus speci187 Christianus. men martyrii ultima supplicia exoptamus, ut in his constantiam & firmitatem fidei nostrae & amoris erga Christum testari queamus, & ultimum & summum Christianae perfectionis fastigium attingere possimus. Mortem pro Christo testando quaerimus imo praecipites imus in eius acutos & lethales aculeos, ut sine morte consequamur uitam, ad quam omni spiritu tendimus & uitam hanc mortalem & caducam, cum aeterna & perenni connotare in uotis est, maximum solatium est, imo maximo maius, cogitare & contemplari, id nobis accidisse, ad gloriam consequendam aeternam. Quod ante passus est Christus, passi sunt Apostoli, passi sunt infiniti fideles & sancti Dei, & passuri sunt adhuc infiniti alii, qui post hac simili passu uiam terent Christi, & gloriam intrabunt eiusdem: Matth. 10. qui non accipit crucem suam & sequitur Christum, non est Christo dignus, unde gloria & laus quammaxima est fundere animam suam, imo perdere, propter Deum, in ipso enim inuenimus eam. Haec est Sacramentorum Ecclesiae Romanae uirtus & diuina potestas, quamprimum quis Christianorum pius ac deuotus, eorum Sacramentorum nectar degustauerit, numquam obsaturatur, sed inexplebili eorum fame & siti tenetur. Aquae enim hae uitae sunt, ac adeo dulces, ut quo plus sunt potae plus sitiantur aquae: his enim praelibatis in medio inimicorum nostrorum castrametamur, pericula cuncta mundi eludimus, carnis & uoluptatis illecebras lethali ac mortali dulcedine tinctas effugimus, Diaboli Scyllas & Charybdes foelici ac prospera uitae nostre naui euitamus, ac uirtutum 188 Alchymista omnium occeanum tutis uelis, ac uentis leuiter spirantibus nauigamus; hinc coelum uersus tendimus, deumque petimus, tanquam centrum uerum & unicum, in quod ire ac tendere habent homines omnes. At absque Sacramentis Ecclesiae Romanae, inuia est haec uia, & innauigabile salum, quod qui ingrediuntur in immania ac deformia coete transformantur, quae tandem spicula mortis aeternae praesentient. Qui uero terras accolunt circaeis poculis mutantur in porcos & sues, ut uoluptatum uolutabris saginati, mortis eiusdem gladium patiantur. Nihil est tutum & securum a morte aeterna, praeter illud solum, quod est Sacramentis Ecclesiae Romanae obsignatum. Reliqua uero cuncta, sola sunt ieiuna, cruda & immota, quibus infoelix lollium sterilesque dominantur auenae, lappaeque tribulique, & segnes undique cardui, cicutae & urticae germinant; quibus summus & supremus Agricola, tandem ignem dabit, ut repurget terram hanc stetilem & infoecundam, & cineribus hatum inutilium plantarum tanquam stercore & fimo foecundet. Non est ergo sperandum alienis irriguis fontibus, quam ex his septem qui ex Ecclesia Romana scaturiunt & exiliunt, posse dare fructus, coeli & diuini horrei capaces, inutiles sunt uenenati, putidi & mali olentes; reliqui omnes fructus, tanquam in asperis, infoecundis lutosisque & impuris locis enati, qui in campis Ecclesiae Romanae enascuntur fructum bis solem, bis frigora sentiunt, eorumque terra presso uomere sulcata manet, & sic demum seges illa uotis respondet Christi Agricolae, quam suis coelestibus cimeliar189 Christianus. chiis recondit in perpetuas aeternitates. Reliqua uero cuncta quae extra hanc Ecclesiae Romanae culturam exiliunt & oriuntur, negligit & spernit, imo auerruncat & euellit & proiicit igni. Deus enim ut solus & unicus est totius uniuersi conditor, & summus opifex; Sic etiam solus & unicus est totius uniuersi agricola & alitor, huius solius industriae labori, studio & culturae, omnia enascenda subiici debent, eiusque solius subire leges & normas agriculturae suae. Has autem praescriptas regulas & leges solum habemus in Ecclesia sua, quae cum sint crucis, mortis, laboris & sudoris summi obsignatae sigilli; Possunt ne quicumque sint hominum inter plantas & arbores diuinas recenseri, quin Agriculturae agricolae uniuersi subeant leges & normas, quin patiantur crucis, mortes labores & sudores summos: hac enim solum itur ad astra, & similibus calamitatum procellis uult Christus agitari plantas suas & arbores, alioquin putrescerent & marcescerent earum fructus. Quies causa putredinis motus uero splendoris. Rerum summa quies dat putredinem & uermes, labor & motus splendorem & lucem, terra quae sola elementorum est immota, & alte quiescens mortis & putredinis nobis praebet fontes & origines. Reliqua uero elementa quae motu & labore perpetuo fatigantur nitidius multo terra ipsa praelucent: & coelum ipsum lucis & splendoris fons & origo diu noctuque motu indesinenti & labore agitatur, & numquam quiescit. Iam uero qui coelo ipsi praenitere habent, possunt ne quietem seu potius summam segnitiem amplecti: labori summo & sudori indulgendum 190 Alchymista est. Cui cordi sunt & amori foelicitates, corporis non sequendae sunt leges & uiae; ipsum enim cum terreae sit originis terreas ambit leges & quietes, & in his putrefieri gaudet, & ex hac putredine quid quaeso ortum habet, muscae, papiliones uermes & alia animalcula, putidae propaginis, quae numquam putida loca linquere possunt, sed ea circumuolant, ex solo hoc utero emergunt in lucem. Uultures & Aquilae generosae numquam hac prodeunt, sed in praeduris altisque rupibus & syluosis locis niue & glacie perpetua aut summo calore obsessis, ubi hominum penuria est nidulantur, & charos deponunt pullos. Non absimili uia ac tramite, pios, deuotos ac sanctos homines uidemus & spectamus, qui inter homines aquilarum prestantiam & generositatem imitantur, non in lutosis & stagnantibus urbium & ciuitatum fossis, nec in plateis & in propatulo aedium magnificarum sedes ponere suos & domos; at potius in Syluoso loco & obscuris montium mandris aedificari, ubi labor & uirtus, uitam eorum integram exercent, ubi Deum solum ambiunt, non honores, nec diuitias, neque etiam Deus diuites. Opulentos & magnificos expostulat homines, sed bonos uirtute plenos & similes sui ipsius, ut in principio ipsos creauit. Quod autem sibi simile non reperiet tanquam recrementum reiiciet. Quid autem esse potest in rerum natura, quod Deus tanquam quid inutile ab se amouet & abigit, cum sic reiici, in nihilum reduci foelicius sit: Christianus. eo enim substare modo, non subsistere sed perire est, maior & maxima fortunatior & fortunatissima substandi fa191 cultas & uirtus, ab ipsa diuina gratia, & fauore dependet: huius diuinae gratiae Eclypsim dirae sequuntur & comitantur imprecationes, & infortunia portentorum omnium pessima. Christi assecla qua ratione & qua tuta uitae tuae uia aeuum tuum traducere potes perfractis Christi mandatis, cum horum uiolatio gratiae diuinae ferat Eclypsim, qua morte uera moriuntur omnia, & supremo tenentur infortunio. Excusationes habebis & causas ineptas quaeres, in peccatis. Dices te esse infirmum, & quasi folium quod uento rapitur, una terreum, & lutosum, quod aquoso luto immersum quam citissime dissoluitur, & terram lutumque materiam primam suam petit. O fungus & terrae inutile pondus. O populi phaleras Deus te intus & in cute nouit, sat uirium est ad morem discincti uiuere nacae; defficiunt uero uires ut Christi teras uiam & uirtutis conscendas montem, Christus ideo infirmitatem sed delicatam & labentem fortitudinem tuam agnoscens amore & misericordia erga te ductu:, ut confirmet ac solidet caducas & labescentes quorum secundum, nomen & uirtutem roboris & firmitatis habet, cuius gratia & uirtute Christi asseclas omnes adeo fortes & praepotentes uiros esse credimus, ut in eos ne quicquam possit cacodaemonum tota uniuersa & singula phalanx: Christi auis siquidem Sacramentis ut decet Ecclesiae delibutis, Christus est indiuiduus comes; quid autem in rerum natura fortius & potentius esse potest his, quos fortitudinis totius fons & origo comitatur, cui 192 Alchymista seruiunt omnia, & natu solo tremunt, cum ab ipso facta sint omnia, & ab eodem substent ac persistant. Nonne facilius est Deo creaturas suas intellectuales & diuinas meritis suis & uirtutibus exornare, ipsis creaturis postulantibus, & summapietate ac deuotione id ipsum exigentibus, quam Chymicis etsi in sua arte magistris, res caducas, fluxas, putidas & corruptioni ob noxias, perennes perpetuas aeuumque quam longissimum absque ulla corruptione durantes efficere: Nonne uidemus metalla impura putredini, rubigini & aerugini obnoxia exposita & addita in aurum & argentum transmutari; herbas & plantas & omne fructuum horaeuum genus quod in paucis. diebus delebile est & in tota sua substantia corruptibile solius spiritus uini affusione & immersione citra putredinem omnem annos integros perdurare. Quid carne mortua putredini magis obnoxius est: Spiritu uini omnia seruantur a putredine. Solus tamen spiritus uini eam ipsam carnem citra ullam putredinis noxam perenne conseruat. Ego ipse corpora in terra cadauerosa solo spiritu uini permutato, in multos & quandiu uolui annos illaesa conseruaui, & adhuc habeo catulum quatuor abhinc annis conseruatum. Si corpora cadauerosa putredinis exposita & addicta causis, possint naturaliter ab ipsis uindicari solo spiritu uitae naturali exterius affuso; ( spiritus enim uini, spiritu uitae naturalis turget & scatet unde etiam prudentissimae aquauitae dicitur & cognominatur ) quid ni credemus animam nostram peccatis omnibus delibutam & conspurcatam sola Sacramentorum Ecclesiae Christi 193 Christianus. affusione posse tanquam a causis corruptionis & putredinis uindicari. Nonne Christus qui Sacramentorum horum aut hor est & unicus fons, fons etiam uitae aeternae est: si fontem uitae naturalis solo tactu corpora naturalia cuncta, a putredine conseruare uideamus, quonam mentis insulsae conatu cogitare possumus Sacramenta Ecclesiae uero & unico uitae fonte, Christo Dei filio, animas nostras non posse ac debere conseruari: Facessant hinc omnes Ethnici & haeretici, qui Christi fonte nolunt prolui, & spiritu eius uitae nolunt perfundi sic uulgatas & certas putredinis pertentant uias, nec eas linquere cupiunt sed in his errare gaudent, nolunt uirtutibus & Sacramentis Christi confirmari, quia nimis uitiis innixi sunt. Hac sola tatione uirtutem & energiam confirmationis admittere & approbare deberent, cum symbola & figuras in naturalibus contemplentur; cur ergo uiuus in Ecclesia Romana icones adorare & uenerari negligunt. Qui uirtuti & bono semper adhaerere cupit & ambit, indissolubili uinculo hisdem annecti necesse est & confirmari, alioquin titubantibus incedit uestigiis, & uitiorum ubique enatis fossis uel potius praecipitiis se praebet addictum. 194 Alchymista De Sacramento Eucharistiae ac eius symbolis & figuris quae apud Chymicos reperiuntur. Caput Xxuiii. Tantum est, ac adeo elatum & mirum in Ecclesia Romana, hoc Euchatistiae diuinae Sacramentum, ut eius solus Auihor Christus, qui ipsius Sacramenti basis & fundamentum est, de ipso loqui & fari pessit: Angelus & reliquum omne, quod est in natura creata, intelligendi & ratiocinandi compos & capax, uanam & inutilem mentem habet, ut de ipso, ut decet, recte loqui & scribere possit. Idcirco si multa, imo fere omnia desint hoc in capitulo, quae eius praestantiam & excellentiam exigunt, & ad infinitam & immensam eius dignitatem referuntur, ueniam quaeso date, opus hoc omne nimis exiguum est, ut infinitum eius ambitum hostiolae nihilominus circuitu interclusum & solis uini & panis accidentibus uelatum comprehendere queat. Si incarnati Uerbi mysterium mirum ualde est & supra omnes intellectus nostri uires, in quo secunda Trinitatis persona, filius Dei unigenitus, infinitus & immensus, incomprehensibilis, patti aequalis, quem coeli & totius uniuersae naturae creatae uastissimum & amplissimum spatium 195 Christianus. capere non possunt, indiuiduo humanitatis corpusculo coercetur & clauditur, ut ex diuina natura & humana, diuersis omnino ac discrepantibus formis exsurgat unicum completum & omnibus numeris absolutum indiuiduum, & unica natura Christi duas in se coercens naturas diuinam & humanam uirtute hypostatica ( ut theologorum more loquar ) coniunctas ne duas in Christo formas haereticorum quorundam modo constituam; In Christo est unica existentia etiam si illa contineat diuinam & humanam naturam. illae enim naturae adeo inter se unitatis nexu copulantur; ut unica tantum sit in Christo existentia. Hoc certe est miraculorum omnium mirum, sed mirabilius adhuc est sacrae Eucharistiae Sacramentum; Eucharistia mirabilior est mysterio incarnationis In Eucharistia plura reperiuntur miracula. in ipso enim est illud omne quod in incarnati Uerbi mysterio credimus, & adhuc praestantiori quodam nobis uidetur esse modo, si in diuinis mysteriis quae infinita sunt & immensa omnia, magis ac minus nobis apparere contendemus, maius & mirabilius nobis apparet miraculum sacrae Eucharistiae, quam incarnati Uerbi mysterium: in sacra enim Eucharistia uerus Christus sanctificatus & glorificatus in singulis & omnibus sacris hostiolis perfectissime & absolute reperitur sub specie tantum panis & uini consumpta & deperdita. Panis & uini substantia & in locum ipsius aduenit Christus uerus & realis, tectis & uelatis sacri sui corporis accidentibus, uelo & tegmine accidentium panis & uini; ita ut in hoc uno Sacramento plura ac diuersa reperiantur miracula adeo magna & excelsa, ut ni Deus ipse mirabilium ominium pater & Archaeus, huius Sacramenti 196 Alchymista author esset, & ipsummet Sacramentum tanta & stupenda coedere factu facillima, non esset possibile, sed cum nihil Deus agat, quin diuinitatis & miraculi sapiat magnitudinem & excellentiam frustranei & uani sunt intellectus & mentis nostrae conatus, ut altitudinem mirabilium Dei capere ualeamus: quae nos ipsi quotidie facimus & operamur, ne quidem capere & comprehendere possumus, & arcana Dei uana quadam mentis conceptione percipere tentamus. uerba enim [ M ] Refutatur error Caluinistarum de Eucharistia. Miror ualde uanitatem intellectus innouatorum Caluinistarum, qui cum non capiant hoc Dei arcanum & arduum uideant illud absolute non credunt, & sic phantasmati suo & uanae mentis suae argumento plus fidei tribuunt, quam uerbis ipsis & argumentis ipsius Christi dicentis, Apostolis suis panis & uini specien ostendentis, Hoc est Corpus meum, Hic est Sanguis meus, uanas & inutiles quaerunt horum uerborum explicationes, quibus contendunt, haec uerba diuina non posse esse tantae transmutationis capacia, nec potiri posse tantum uirtutis, ut huius miraculi sint authores & sacramenti uerae & certae conditionis & energiae. Nihilominus credunt simplici uerbo diuino, creationem uniuersalem rerum omnium, & transmutationem substantiae uini, & panis in uerum corpus Christi subolfacere non possunt. Si uero arguant eorum nonnulli, Christum potuisse hoc quidem si uoluisset, nihilominus cum deceat magis maiestatem diuinam hoc Sacramentum sola figura & icone subsistere, & Christianos debere tantum fide credere, solam esse figuram mysterii tanti: 197 Christianus. subsequentia Christi ad incredulos discipulos prolata, haec testari uidentur inquiunt illi qui uanam hanc profitentur doctrinam. Uerba autem Christi quibus nituntur haec sunt. Uerba quae uobis loquutus sum, sunt spiritus & uita: O caecos homines & uerae mentis inopes fidei uestrae, Sacramenta figurata in Ecclesia uestra admittere, Ecclesia ergo uestra figura quaedam est & idea, cum Sacramenta teneat figurata tantum, & uere idea est Caluini mentis & phantasia; Caluinus si quidem hanc sibi finxit & imaginatus est Ecclesiam, non Christus. Uerba Christi quae uitam & spiritum sonant non ita interpretati debent, Sacramentum diuinae Eucharistiae figuram esse, sed fidei est, & quidem Christianae, uerum esse & substantialem Christum, fides autem illa uita est, & spiritus fidelium omnium Christianorum; sine etiam tali fide uitam aeternam consequi non possunt. Unde uerba Christi uitae sunt & spiritus plena, quod nobis si haec ita uere & realiter credamus spiritum uerum & ueram uitam impertiantur, & forsan ipsa fuit mens Christi haec uerba dicentis. Si enim hoc Sacramentum reale & substantiale non credamus, uitam eius & fructum carpere non possumus. Fide enim hac sola carpitur tantus uitae fructus, qui enim non credit, hoc reale esse corpus Christi, non recipit corpus Christi, qui autem non recipit ut testatur ipsemet, non recipit uitae aeternae brauium; qui non manducauerit Corpus meum & biberit meum Sanguinem non habebit partem mecum. qui autem non habet partem cum corpore Christi, non est dignus uera uita donari, sed ab ipsa separari 198 Alchymista tanquam mortuus & putredine aeterna dignus; non datur enim uita, extra Christum, qui uera uita est. Cum uero haeretici & Ecclesiae Romanae innouatores, non credant realem & substantialem uini & panis in uerum corpus Christi transmutationem, non etiam recipiunt uerum corpus Christi, qui autem non recipit uerum corpus Christi, non potest cum Christo habere partem, qui autem cum Christo non habet partem, cum diabolo habere partem necesse est. Concludant reliqua, hi noui Theologi, si Logicam calleant; nam quod ad me attinet, certissime scio, quod in fide illorum nulla est fides, nec spes salutis, sed certissimae mortis aeternae, uerum & certum supplicium. Nonne enim certissimum est, Deum antequam mundus hic & orbis ex nihilo per ipsum factus & creatus fuisset, in se ipso esse & aeque infinitum & immensum esse, ut iam immensus & infinitus est creato hoc loco & spatio immenso: locus hic & spatium non continet Deum sed e contra Deus continet locum & spatium uniuersae naturae, & adhuc multa maiora & infinita spatia, quae non possunt imaginari suo infinito ambitu coercet & continet. Iam uero quia corpus assumpsit & humanam naturam, & factus est Christus, non potest ex phantasia uestra, ut Christus est, in hostiola claudi, & simul & semel suam coelestem sedem & hostiolas singulas & uniuersas occupare & implere. Hoc dicitis repugnare Christi potentiae, nonne haec diuina est immensa & infinita, nonne eadem potentia mundum creauit uniuersum locum & spatium: potest ne corpus & locus, quae ipsemet ex nihilo 199 Christianus. eduxit potentiam suam diminuere, & certis quibusdam terminis naturalibus coercere. Create corpora ex nihilo & substandi potentiam perpetuam illis concedere & tribuere, maior est uirtus & potentia, quam multiplicatio eiusdem corporis in multis & diuersis locis simul & semel; ibi enim non datur creatio quae summa est Dei potentia, creditis inquam creationem ex nihilo, & multiplicationem hanc credere non uultis. Manca certe & lacera est fides uestra, & nulla est, sed potius opinionum naturalium summa & superba pertinacia quae certissime summo uobis erit supplicio. Nihilominus supplex luminum omnium patrem rogo, ut uestrum omnium misereatur, & in Ecclesiam suam uos reducat ubi uitam & lumen, quae uobis omnibus certissime desunt reperietis; ex me siquidem nihil fere elicere ualetis, muneris & officii mei id non est, per transennam haec dicta sunt non ut haereticos doceam, sed ut miracula & stupendas & inenarrabiles sacratissimae Eucharistiae uirtutes & energias quadamtenus pandere possim, & eius diuini mysterii symbolum & figuram in natura creata, inuestigate queam. Ea si quidem uia colligere erit omnibus hominibus, tam Ethnicis quam Christianis haereticis Ecclesiam Romanam solam & unicam esse, que uerum Deum coeli & terre. & eorum omnium quae in eis sunt creatorem & summum Opificem, colit, ueneratur, & illi soli ut decet, seruit & obsequitur; cum symbola & figuras rerum fere omnium quas credit & habet Ecclesia Romana, in natura repetiti contingat, natura siquidem liber & codex est, cui Deus primas uoluntatis suae 200 Alchymista & cultus sui lineas, adumbratas tamen depinxit. Lapis Physicus Eucharistiam repraesentat. Nihil autem in tota natura ut opinor reperiri comtingit, quod figutam & symbolum sacratissimae Eucharistiae magis exhibeat ac repraesentet, quam lapis Physicus quem & alii Elixie Arabicum dixere. Is si quidem lapis componitur ex spiritu mundi quem dicunt Chymici omnes filium unigenitum naturae: Spiritus mundi dicitur filius unigenitus naturae. hic autem filius, simplex est substantia & adeo simplex ac subtilis ut dicatur spiritus, qui descendens ex ptimo mobili ubi Deus fontem uitae naturalis posuit in infimum terrae centrum, occupat totum naturae spatium suo uitali pneumate, & tandem corpus assumit elementate & terrestre, in utero terrae uirginis. Ex quo utero enatum & eductum hoc nobile corpus & spiritus moritur & seminatur in terra sua, ibique multa patitur, uariasque subit mutationes & alterationes, donec tandem exsurgat in ultimum & supremum perfectionis naturalis culmen; dequo si naturalia cuncta quae consanguineam cum ipso habent naturam bibant & comedant, uiuunt diutius & longius, quam ferant communes & uulgares naturae leges, & ultimum consequuntur perfectionis naturalis gradum. Iam uero nonne christifera Eucharistia Symbolum quoddam habet cum ipso lapide Physico, nonne componitur ex unigenito Dei filio qui totam & uniuersam naturam occupat, imo continet, & qui ex sinu patris sui uitae uerae, ueri fontis, descendens, in uterum sacratissimae Uirginis corpus assumpsit humanum & factus est homo Deus, ex quo utero eductus mortuus tan201 Christianus. dem est, & infinita passus est tormenta & supplicia, donec tandem ex sepulchro mortis eductus sanctificauit & glorificauit corpus suum, quod uitae tantae est & perfectionis, ut eo solo homines omnes uitam ueram & ultimam perfectionem consequi queant. Ideo elucet maxime erga nos omnes Christi summus amor & misericordia, quod hanc sacratissimam Eucharistiam nobis in Ecclesia sua reliquerit comedendam, de qua qui non comedent ac bibent non uiuent in aeternum sed inter ueros mortuos & putredini addictos aeternae reputabuntur. Capitulo decimo huius operis multa alia enarraui, quae symbolum istud declarant & ostendunt si symbolum aliquod esse queat inter creatotem & rem creatam. Hoc mirum est, sed ita uoluit altissimus, ut ubiuis locorum & rerum nobis eluceat infinita sua maiestas & misericordia, quae nobis uiam fecit salutis & uitae, adeo mirabilem & stupendam, ut nullus hominum nec Angelorum sua mente & intelligendi potestate, imaginari unquam potuisset. Solus Deus ab aeterno haec diuina mysteria, erga nos omnes excogitauit, & figuras & symbola multis in locis horum mysteriorum depinxit & figurauit, quae nullus unquam percipere potuit, donec ipsemet tandem horum mysteriorum author & uera materia, haec mysteria adimpleuit, & sic fragilitatem nostram infinita sua uirtute & potentia firmiter stabiliuit. Certum enim est ac nimis certum homines omnes peccatores esse, & uitiorum omnium procliui natura pollui, & ita Deo non posse ullo modo appropinquari, nisi uirtute & energia 202 Alchymista mortis & passionis Christi, quae nobis peccatoribus in ueniam peccatorum applicanda est. Non potest autem haec uirtus diuinciri modo & faciliori nobis applicari, quam per Sacramenta Ecclesiae Romanae, & praecipue per Encharistiam Christiferam, quae mortis & passionis Christi unicum & uerum mysterium est, & sacrificium solum & unicum quo pater coelestis placatur & peccatorum nostrorum non reminiscitur. O quam maxima est & mirabilis Christianorum Romanorum foelicitas, qui in hoc solo sacrificio Deo Patri, Filioque, & Spiritui sancto, placere possunt & gratiam diuinam obtinere, qua perfusi, quid sperandum habent quam uitam aeternam & coelestia bona quibus tandem dotati debent ut ueri Dei filii & charissimi alumni. Calcinatio Chymica symbolum esse potest Sacramenti Poenitentiae. Caput Xxix. Philosophi Spagyrici purum naturae quaeritantes, & dum ipsum sciunt multis & copiosis excrementis permixtum & intricatum, quae compositionem mixtorum omnium inficiunt & inquinant, excogitarunt artificio Chymico, mixta omnia per ignem calcinanda esse, & in cineres reducenda ex centro, cuius cineris aquae elementaris ope & auxilio sal educitur Scopus calcanationis. 203 Christianus. purum & nitidum, quod in se coercet & continet uirtutes & proprietates mixti ex quo eductus est, Christiani simili fere uia sed spirituali methodo perfectionem & candorem animi dum habere gestiunt & uitia & peccata animi, quae substantiam eius inficiunt & inquinant auertere & radicitus extirpare cupiunt, se ipsos proiiciunt in sacrum ignem poenitentiae, quo spiritualiter reducuntur in cineres humiles principii eorum, ex quibus aquae lachrymarum suarum ope, & dolore peccati, contritione cordis, educitur purum puri, & pulchrum pulchri, quod habet ueras & innatas hominis proprietates & energias; Calcinatio est symbolum Sacramenti poenitentia. quae tamen antea mole indigesta peccati sopitae imo extinctae & emortuae erant: nihil aliud hinc homo redolebat, quam fimum & putredinem foetutinam insignem, uenenosam & lethalem. Sed quamprimum ignem poenitentiae eiusque calcinationem passus est homo, & fonte lachrymarum suarum lotus est, illico excutitur quidquid est extraneum & uirtutum suarum mors & uenenum, & exsurgit & apparet summe nitens ac praelucens. Sal fixum sapientiae diuinae, quod Deus homini implantauerat & infuderat sacro baptismatis fonte. Hoc sal seu anima rationalis pura puta sacro hoc poenitentiae igne depurata tam bene olet, & fragrantis odoris suauitate totam rem condit, ut ad coelum usque & Dei ipsius sedem perueniat eius odor. Mira & stupenda huius Sacramenti uirtus, mira huius ignis energia cuius ope, anima nostra perfectissime purificatur, absque ullo sui ipsius detrimento, & adeo decoratur & ornatur 204 Alchymista ut summo sit Deo ipsi delitio. Ignis hic etiam non est elementaris nec rerum naturalium numeto recensetur, sed supernaturalis est & diuinus qui mouet uoluntatem & liberum animae nostrae arbitrium, ut summe doleat & contrito corde aegre ferat, quod diuina temerarit mandata; cuius rei dolore, & angore, patimur & toleramus leues nonnullos labores, qui tormentorum uices gerunt & crucis humanae sortem sapiunt, quorum ope & gratia, operante tamen & agente mortis passionisque Christi immenso & infinito merito, ueniam peccatorum omnium obtinemus & gratia perfundimur diuina. Haec miranda supremae sapientiae mysteria aliquatenus possunt Chymice explicati, cum mystice & hyerogliphice depicta cernantur apud Chymicos in charactere Chymicae calcinationis, sic ab Aegyptiis characterum & literarum primis inuentoribus depicto & figurato. Explicatio characteris calcinationis Crux cernitur in ultima mixtorum materia id est sale. ◉ Lunam bicornem in sublimi characteris uertice posuere. Crucem uero in infima parte effinxete, qua hyerogliphica figura indicarunt Aegyptii Chymicis omnibus, quod si semicirculum illum imperfectum in circulum absolutum & perfectum reducere uelint opus habent cruce infima, hoc est labore improbo, quem pati & tolerare debent Chymici, ut perfectionem Chymicam attingant. Christianus. Iam uero nonne Christianis hoc idem hyerogliphicum doctrinae erit & sapientiae quod si perfectionem Christianam pertingere cupiant, & imperfectum uitae suae semicirculum in absolutum & completum circulum perficere tentent, mysterio ctucis opus habere, quae in infi205 ma uitae nostrae parte saltem radicari & affigi debet, ut infinitum uitae aeternae circulum ingrediamur. Crux si quidem si centro suo superroretur circulum complet & perficit. Sic etiam ut Christi asseclae uitam hanc labilem & caducam semicirculo aequiparandam compleant & perficiant in ueram uitam stabilem & aeternam; oportet ut multa ferant, faciantque, sudent & algeant, quod est ferte crucem suam, & praeceptis ex mandatis Christi obsequi dicentis: " Si uis perfectus esse, uende omnia quae habes & da pauperibus, ueni, abdica te ipsum, tolle crucem tuam & sequere me. " Quasi diceret Christus si quis cupiat hanc uitam labilem & fluxam transigere, absque labe & uitiorum macula, nihil fere est, in hoc uitae huius carcere possidendum se ipsum tantum possidere oportet, & sibi ipsi dominari, multa pati, & algere, & sudare, mandata obseruare diuina, & summo proximum prosequi amore, Christum tandem sequi & imitari, qui perduelles suos & hostes adeo summo persequutus est amore, ut propter ipsos mortis supplicium ac supremum tormentum passus fuerit, sic & nobis omnibus pariter agendum est: Hoc enim solo charitatis & amoris summi subsellio meritis tamen Christi statuminatg coelum conscendi potest, & perfectionem suptemam & ultimam consequi possumus. Charitas & amor mandata diuina obseruanda praecipit, Crux uero, quae symbolum est poenitentiae, uitia & peccata humana tollit, quae uitam seu animam hominum inficiunt & inquinant eamque sordidam & putidam efficiunt. Alchymista Cruce uero delentur haec omnia uitae nostrae inquina206 menta, ita ut in uirtute Crucis nostrae, & Crucis Christi perficiamus semicirculum seu semilunam uitae nostrae, & in uerum & completum circulum seu solem perducimus nescientem occasum, hoc est, perficimus uitam nostram, quae certe imperfecta uita est & ueluti seminita, eamque conducimus in tantum & elatum uitae gradum, ut nullos timeat post hac mortis igniculos & aculeos, sed sapiat uitae aeternae nitorem & odorem. Qui Chymiam tractant, eiusque labores exercent, dum sali mixtorum omnium ultimae materiae incumbunt purificando, & ab omnibus suis quibus scatet excrementis expurgando, cernunt ac uident mysteria sacra Crucis quae Deus in ultima illa rerum omnium materia posuit & collocauit. Ultima enim illa materia quae salis naturam sortitur numquam perfectionis culmen & ultimae suae purificationis fastigium pertingit, quin coalescat in lapillos quadriformes sigillo Crucis perquamoptime effictae, insignes. Mirum certe est ac stupendum hoc naturae opus, omnia mixta imputa & sordibus elementorum suorum maculata, nullatenus possunt in ultimam suam & puram reduci substantiam, quincalcinationis Chymicae patiantur ignes, & tandem ferant Crucem suam, suae perfectionis symbolum & ultimae & supremae depurationis fastigium. Crux est perfectionis symbolum in mixtorum depuratione. Christianus. Non mirum ergo nobis erit, quod Christus Chymicorum omnium & Philosophorum princeps & coryphaeus, qui Chymiam supernaturalem in homines omnes exercere tentat, praecipiat omnibus hominibus perfectionem supre207 mam spirantibus, ferre Crucem & sequi ipsum; Crux si quidem nisi nobis omnibus impressa reperiatur, ignis iustitiae diuinae comburet omne reliquum quod non erit Crucis Christi sygillo notatum. Non dissimili fere exemplo, quod ex calcinatione Chymica desumere possumus: nisi enim sal illud mixtorum quod Crucis insignia prae se fert, igni pugnet & resistat, perit ac destruitur omnimode mixtum calcinatione expositum aut saltem in uitream reducitur materiam uitae inutilem. Nonne pariter idem ac multo praestantiori modo, in die supremi & ultimi iudicii contiget, dum omnia & singula mundi huius sublunaris calcinationi uniuersali & supernaturali tradentur, ab ipso rerum omnium supremo Opifice. Si sal fixum nostrum, quod est anima priuetur Cruce & meritis eiusdem Crucis denudata reperiatur, reducetur ab igne iustitiae diuinae, in aeternum abyssum ubi nulla erit uitae uerae scintillula, sed mortis aeternae perenne tormentum. Feramus ergo Crucem dum uitam hanc caducam & labilem agimus, ut illius merita, uirtutes & energias profundissime & alte, animae nostrae insculptas habeamus, ut solis Crucis nostrae, & Christi potissimum meritis & uirtutibus supremum illum & ultimum Dei iudicium ferre quodammodo ualeamus, ne in abyssum detrudamur aeternum: Ex Cruce fi quidem hac, labore, dolore, & angore pullulant ac germinant uitae fructus aeternae, ex delitiis & uoluptatibus mundi, 208 Alchymista mottis grandescit & uirescit arbor, ex quo fructus calamitatis & misetiae immensae decerpuntur. Immensae & infinitae sunt uirtutis & efficaciae, cilicium, ieiunium, corporis attenuatio & animi, ut Christi sequamur uias & uirtutis arduum teramus iter. Numquam sat doloris & laboris perpessi sumus, ut infinitas illas & immensas coeli dotes tandem possideamus, & ut nos a suppliciis & tormentis iustitiae diuinae uindicemus hisce breuibus & uoluntariis poenitentiae poenis. Testis est ille Anachoreta insignis, qui maluit iterum uitam hanc ingredi, eiusque laceram telam retexere per triginta annos integros, cum labore, cilicio & ieiunio perpetuo, multisque aliis uitae religiosae angustiis summis & extremis, quam unico quadrantis horae spatio, pati ignem purgatorium alterius mundi. Anima nostra simplicis substantiae & perinde impos doloris & passionis, si quid patiatur ut peccatorum enormes maculas deponat, ui supernaturali id patitur, ac diuina uirtute. Itaque Deus summas poenas & supremos & ultimos doloris ac laboris aculeos deposuit in eos omnes, qui peccatis ac uitiis gratia sua denudantur. Contemplare quaeso peccator quaenam esse possit proportio inter cilicium, ieiunium, & leue aliquod tormentum quod nobis ipsis ex arbittio imponimus, & inter ignem summe & supernaturaliter agentem, quem in perpetuum aeuum tolerandum posuit Deus his omnibus, qui maledictionem suam patiantur aeternam. O foelices igitur terque quaterque beati, qui Crucem ferunt in hoc mundo, ut Cruces & tormenta alterius 209 Christianus. mundi effugiant, sunt enim Cruces huius mundi poenitentiae fructus & coelestis quietis & uitae aeternae tutum ac certum praesagium. Nihil enim est in toto rerum orbe terrarum, quod ad perfectionem & summam quietem tendat, quin Crucis prae se ferat insigne. Quod elucet potissimum in characteribus metallorum imperfectorum. In characteribus omnium metallorum imperfectorum elucet crucis figura, & quid hoc significet. hi characteres plumbum, stamnum, ferrum, cuprum & argentum uiuum indicant, & omnes crucem lunae uel soli iunctam habent. Quod interpraetari possumus haec metalla imperfecta & impura, numquam argenti uel auri quorum characteres & figuras depictas ferunt posse pertingere nitorem ac puritatem, nisi cruce quae characteris uniuscuiusque occupat partem, hoc est nisi summa & extrema patiantur, ut auri & argenti sublimen conscendant gradum. Quod si natura haec terrestris & sublunaris expostulet & ardeat labores, alterationes & mutationes insignes, quae sunt ueluti cruces ut perfectionis quosdam gradus attingat, quid agent homines ut sibi ultimum & supremum perfectionis gradum adipiscantur, ut coelum petant, deique ipsius compotes fiant. Cruce sola itur ad astra, & suprema illa uenantur bona, & claris est unica regni coelestis, ideoque cum poenitentiae sacrae sit potissimum & praecipuum insigne, poenitentes etiam sub ipsa & in ipsa habent totius Christianae militiae summa stipendia. Non ergo iam ambigemus quin quod desumimus ex Chymicis laboribus & industriis nos possit 210 Alchymista aliquatenus deducere, ad fontes aquae uiuae, & ad poenitentiae sacrae fructus uiuos & immortales, qui calcinatione Chymica mystice & figurate, hoc in capitulo apperti ac edocti fuere. Olea Chymica possunt esse Symbolum Sacratissimi Chrismatis. Caput Xxx. In ultimis uitae huius periodis, ac limitibus solet Ecclesia Romana suos fideles milites, sano chrismate perungere, ut acertime & fortiter luctari queant cum suis inimicis, eorumque omnium dolos eludere ualeant; in ultima enim uitae huius catastrophe debent Christi asseclae omnes, quidquid est illis boni, probi, puri & pii, nouum & recentem Adamum sapientis ostendere. Est enim tunc temporis supremum & ultimum uitae huius militantis certamen, ex quo uictoriam egregiam laudem & spolia amplarelaturi & brauiumuitae aeternae consecuturi sunt. Itaque indigent armis, quibus protegi possint aduersus hostium tela, illita dolis, & multo saturata ueneno, quae effugere non possumus; nisi diuina gratia perfusi simus; diuina autem gratia perfundit nos diuinum hoc chrismatis Sacramentum uirtute & energia passionis & mortis Christi, quae cum infinita sit & immensa, nullos 211 Christianus. agendi terminos ac limites habet, sed ubicumque infinite & immense operatur, dispositio tantum subiecti nobis relinquitur componenda. Unde in agone mortis antequam haec ultima arma suscipiamus & sacro chrismate perungamur, praeparati ac dispositi esse debemus, & Sacramentis aliis Ecclesiae Romanae abluti, ut gratiam illam diuinam coelitus in nos ipsos descendentem adipisci ualeamus applicatione Sacramentorum, quae mortis & passionis Christi sunt uirtutes & proprietates supernaturales. Non enim blaterandum est & insaniendum in Sacramenta Ecclesiae Romanae. Uidi enim ego multoties stupendas sacri chrismatis uirtutes, quae ab Apostolo enarrantur. Iacob. cap. 5. Si quis uestrum infirmetur, inducat praesbiteros Ecclesiae & orent super eum, ungentes eum oleo, in nomine Domini & oratio fidei saluabit infirmum & alleuabit eum Dominus, & si in peccatis sit remittentur ei. Quod si sacrum hoc chrisma erga corpus & uitam hanc labilem & caducam supernaturales habeat uires; quidni etiam fatendum erit easdem habere supernaturales uirtutes, ad animam nostram ab omni uitiorum macula uindicandam, & ad coeli sedes puram putam defferendam. Historia authoris. Uidi ergo purum putum oleum Chymicum & multi alii mecum etiam uiderunt in quod ferrum, cuprum, uel argentum ignitum & candens intinctum & immersum, sola illa & unica immersione, in uerum & naturale aurum transmutabatur, crementa cineritia, & examina cuncta ferens, absque ullo suae substantiae detrimento, nec coloris sui rutilantis ulla obscuritate & nebula. Reseruatur 212 Alchymista adhuc in famoso illo Ducis Florentiae Cuneliarchio clauus satis magnus qui in simile oleum intinctus prius excandefactus, quidquid claui illius oleum tetigit factum est aurum obrizum. Uiderunt etiam quamplurimi Chymicorum fide certissima digni olea alia Spagyrice praeparata, quibus arborum & plantarum radices aspersae & irroratae, hyberno etiam tempore & glacie & frigore dominante, uirescebant extra tempus illae arbores & frondescebant germinabant & emortuae fere in uiridantibus & uiris expullulabant surculis & ramis; uiderunt etiam quamplurimi intimi amici mei oleum Spagyrica methodo praeparatum cuius guttula unica, ex uino propinata emortuos fere, & pene extinctos ad ultimum uitae spiritum exhalantes aegros suscitabat, & sanos omni ex parte efficiebat, & ab omni morbo uindicabat. Si haec miracula stupenda in rebus naturalibus cernere ac contemplari liceat; Ambigere ne possumus sacrum chrisma supernaturales habere uirtutes in persanandis tum animis tum corporibus, si id non contingat in singulis aegrotis, id non est ex defectu sacri chrismatis, sed ex defectu aegrotantis, qui modicae uel potius nullius fidei est. Oratio enim fidei saluabit infirmum inquit Apostolus, si fides deficiat, non operatur in nos uirtus Sacramenti: fides si quidem & animam & corpus disponit ad suscipiendas Sacramentorum uirtutes & energias reales & efficaces. Ut enim olea naturalia, quae uim & facultatem alterandi habent, si in extranea proiiciantur corpora, nihil operantur. Christianus. Si oleum Chy213 micum mutans metallum quodcumque impurum, in aurum proiiciatur super lapidem aut lignum aut quoduis aliud metallicae substantiae alienum, mirum illud mutationis opus non uidebimus quod lapis & lignum & reliqua similia, non sint disposita ac praeparata, ad suscipiendam huius actionis uim & uirtutem. Non dissimili fere ratione fide certissima credendum est; quod si non uideamus in omnibus aegrotantibus sacri chrismatis uirtutes uisibiles ac sensibiles, ratio in promptu est, quodqui tali sacro unguntur oleo nomen tantum Christianorum, non res & opera profiteantur; uel si profiteantur ac uere pii deuotique Christiani sint ac fide & operibus Christianis condecorati reperiantur, tutius est illis & beatius in illo perfectionis gradu mori, quam uitae telam adhuc cum periculo retexere, & in hoc procelloso uitae pelago, nassellam laborum omnium innatantem conseruare, ex qua exire tentare debent nonnulli Christianorum non ad fugam, sed ad spem melioris mortis, ut in plurimis id contingere fas est contemplati. S. Chrisma representatur oleo Chymico Compositio olei Chymici Cur sacerdotes dicantur patres. Non ergo piis ac deuotis animis absonum uidebitur symbolum chrismatis quod in praesenti capitulo attulimus, desumptum ac decerptum ex oleo Chymico, quod melioris notae Alchymistae oleum uitae dicunt. Si enim adhuc quis medullitus, ac ex penitissimis huius olei Chymici antris contempletur eius compositionem, mirabiliorem adhuc uidebit ac introspiciet eius sympathiam ac discordiam, si mihi fas ita loqui sit, resque diuinas naturalibus aliquatenus aequiparandas exhibere; id enim non est ut 214 Alchymista gloriam & laudem rerum diuinarum & essentiam, aequalem & conformencum naturalibus efficiam, sed ut ex umbris rerum naturalium uisibilibus & palpabilibus inuisibilia Dei arcana contemplari queam & mysteria rerum diuinarum supra naturam omnem extollere possim. Compositio itaque huiusce olei Chymici tantae uirtutis & efficaciae graphice depicta nullis in locis reperitur, sunt tamen multi qui eam aenigmatice & tropice descripserunt eamque asseruerunt esse ex humido primigenio metallico cui auri natura & essentia indissolubili uinculo est annexa. Humidum primigenium metallicum materia est auri uera essentia, forma ac uirtus illa coelestis ac insignis quae haec mirabilia operatur: humidum si quidem primigenium metallicum est basis & fundamentum uitae naturalis, aurum autem est pixis seu capsula, quae uniuersas uirtutes coelestes ac naturales quae uitam naturalem impertire & ferre possunt secum continet ac coercet; id autem omne hoc est humidum illud naturae primigenium & auti essentiae spiritu uitae uniuersali clauditur, fouetur & conseruatur, & ex his tribus ex surgit mirum istud uitae naturalis oleum. Uideamus iam an sympathiam quandam & concordiam inuenire ualeamus, huiusce Chymici olei, cum sacro chrysmate. Sacrum chrysma ex oleo communi componitur, quod uitae naturalis balsamum est, & fomes satis admodum aptus & idoneus. Materia haec est sacri chrismatis, essentia uero & forma illius est Christus, qui uniuersas & singulas supercoelestes uittutes & 115 Christianus. diuinas, uitae aeternae fomites, imo scaturigines secum continet & amplectitur; & ut aurum est uitae naturalis fons & scaturigo, maiori ac meliori iure, Christus est uitae supernaturalis uehiculum & uera & tutissima uita, haec omnia ambit & obumbrat. Ita ut etiam trinam sacri chrismatis compositionem admirari ualeamus, quae oleo communi uelut materia, Christo uelut forma, & Spiritu sancto, uelut nexu & ligamine indissolubili connectitur. Sic sacra illa supremae sapientie mysteria diuinitus Christi meritis & gratia in nos ipsos delapsa, & in Ecclesia Romana scaturientia, naturalium rerum simulachris & umbratilibus imaginibus repraesentare non erit Christianae fidei absonum & incongruum. Alchymistae in natura possunt Presbyteros in Ecclesia repraesentare, & scientiae Chymicae gradus, ordines sacros exhibere. Caput Xxxi. Postquam Deus Oeconomica fete methodo Ecclesiam suam uniuersam rite disposuerit & tutam ac securam ab omnibus hostium telis, ac incursibus fecerit, Sacramentorum suorum propugnaculis, Sacramenta iam peculiaria & ordines sacros instituit, quibus hominum nonnullos 216 Alchymista sacrat, ac in tertis legatos suos constituit, patrea ac pastores ouium suarum de quibus tandem rationem illi reddituri sunt, in futuro saeculo. Ut autem munus hoc elatum & altum & insigne admodum diuina ac supernaturali potentia exercere queant, tradidit illis claues coelestes, & Sacramentorum omnium administrationem curam & operam cum tanta ac supernaturali potestate, ut quidquid ligauerint super terram, idipsum ligatum erit & in coelis, & quidquid dissoluerint super terram, id ipsum etiam dissolutum erit & in coelis: Haec est illa super coelestis sacerdotibus data potestas, que Angelorum omnium & Archangelorum, & coelestium omnium uirtutum superat ac uincit potestatem & facultatem. Unde legibus diuinis cautum est, ac coelitus mandatum Christianis omnibus presbyteros, ac rerum fupernatur alium sacros mystas uenerari, ac ueluti patres ueros ac legitimos colere. Parentes si quidem nostri uitam hanc labilem ac caducam nobis quidem impertiunt & adhuc peccato originali infectam & emortuam. Sacerdotes autem eam ipsam uitam infectam mundant, ac emortuam suscitant, uitali Sacramentorum pneumate ac nectare; ac quoties peccandi, lethali cacoethe morimur, toties Sacramentorum ope, ministrante sacerdote, furgimur a mortuis & uitam nouam ac recentem administrant Ecclesiae sacrae sacerdotes. Et ita patres nostri meliori titulo haberi quam ipsimet ueri parentes nostri, qui nihil nisi uitam caducam ac fluxam peccatis obnoxiam nobis communicant; hi uero uitam spiritualem aeternam ac permanentem nobis infundunt. 217 Christianus. Ob rem quam spiritualibus donis & super coelestibus muneribus ac pretiis exornatos esse ac decoratos decet Ecclesiae patres; non enim illos solum decet esse omni doctrina & scientia eruditos, munerisque & officii tanti apprime scientes & capaces, sed potissimum oportet illos esse pios, deuotos ac sanctitate & uitae integritate. Angelos ipsos antecellere, aut saltem aequare, ut omnibus Christianis sint uitae Christianae prototypo & exemplo; ab ipsis enim nobis emendicanda est totius uitae Christianae integritas, ut Christi ueris sequacibus & asseclis. Sed o nefas & inenarrabile crimen ubi triticum seminatum est, & uitae frumentum, nescio quo peiori fato infoelix lolium expullulat & steriles dominantur auenae. At haec extranea uitia, quae deforis sunt & ex alienigenis exportantur locis, non hic inserenda sunt, sed leui in arena Christi methodo insculpenda, ut uirtutis leui sufflamine deleantur: uirtutum tum moralium, tum supercoelestium seminia sunt sacrae Ecclesiae patres, nihil ideo mirum si uirtutis & pietatis periuratus hostis uitiorum putridas aquas inspergat, hoc in seminario, ut uirtutis & pietatis germen in ipso ottu, si fieri possit, extinguat. Sed non his credendum malis, sed contra audentius eundem est, uirtutis iter arduum est, & perinde confragosum esse oportet. Non datur rosa absque spinis, & aculeatis undiquaque lancinantibus. Si quid est in hoc paradiso, quod uirtutis & pietatis non redoleat germen, hortulario id linquendum est, ut auerruncet si uelit. Nam quae mala forte iudicamus, eadem bona ac optima esse possunt. Hilari tantum fronte, accipiamus & extensis, 218 Alchymista brachiis expectemus, quae nobis coelitus praeparauit Deus, ministrantibus Ecclesiae Romanae sacris mystis, quorum symbolum & figuras hoc in capitulo, ex natura ipsa expiscari in uotis est, ut rerum naturalium & supernatur alium harmoniam quandam & consensum diuinitus infusum in hoc terrarum infimo choro audire ualeamus. Quid ergo in natura ipsa reperiti potest quod sacros Ecclesiae patres repraesentare queat? nihil in tota hac rerum serie aptius est & conformius, ut coelestem hanc & supernaturalem sacerdotum uim & facultatem nobis quadamtenus exhibeat, quam Chymicae artis facultas & potentia; haec enim ut a natura ipsa rerum magistra inuenta est, ac data, ad res omnes depurandas, uiuificandas, & emortuas suscitandas, sic non absono rationis conceptu & argumento, dicere possumus & in propatulo confiteri, sacerdotum omnium potentiam & energiam a Deo ipso rerum omnium summo magistro, datam esse, & ortum trahere, qua sacerdotes nos uiuificant, sanctificant, & emortuos uere suscitant. Alchymistae representant Sacerdotes. Sicut Alchymistae totam naturam innouant, nouam faciunt ac recentem ueterem eius corticem deponunt, & nucleum eius intimum suscipiunt ac usui reponunt; sic sacrae Ecclesiae Romanae patres, totam & uniuersam fidelium societatem & multitudinem innouant nouam faciunt ac recentem, ueterem Adamum tanquam rugosam & uermiculatam corticem subducunt, ac animam puram ac piam uitae aeternae germen custodiunt & usibus christianis reponunt. Mixta 219 Christianus. corrupta, infecta ac putida, in puros putos incorruptibiles, & perquamoptime ac suauissime fragrantes sales, aeternitatem aeui redolentes, conuertunt Alchymistae, igne natura operante: Homines peccato infectos, corruptos, male olemtes, ac omni spurcitia scatentes & fimo, in pios fanctos, deuotos, beatos, ac omni uirtute exornatos, & diuini ac supercoelestis odoris fragrantia balsama sapientes ac rorantes, commutant sacerdotes. Plumbum mutant Alchymistae in aurum purum uel argentum, lapides communes & tophos, in christallos & lapides rutilantes ac praetiosos; fugant tandem mortem Alchymistae & corruptionem ex omnibus singulis naturae mixtis, quae operibus eorum subiicientur afflante spiritu uitae naturali uitamque ipsam naturalem adeo perfectam & completam efficiunt, ut eam ipsam quasi renascentem, & de nouo uirescentem omnibus contemplandam praebeant; tabescit uero & marcescit, & in ultimum tandem cahos abit, si in ipsam uitae substantiam non itradiet Chymicum opus ac studium. Sacri Ecclesiae Romanae Antistites quidni pariter, sed diuino & supercoelesti penitus modo, homines peccato corruptos & plumbo impuriores & stibio, & alga uiliores in pios ac puros commutant, non auro solum sed Angelis ipsis nitidiores & praestantiores diuino afflante ac spirante spiritu, qui Sacramentis Ecclesiae inuisibiliter & supernaturaliter permixtus, peccatorum corda, ita excalefacit & adurit, ut nihil nisi uitae aeternae spiritum, qui Deum sapit & Christum relinquit; sic peccatores ac diuina & supernatur ali Alchymia fiunt 220 Alchymista Dei Amasii & uerae delitiae suae, mortem praeterea sacerdotes in uitam commutant, inferos in paradisum, diabolos & daemones tenebrarum & mortis, in Angelos & daemones, lucis & uitae. Totum denique innouant hominem, uitam hominum spiritualem adeo perficiunt & complent, ut nihil mancum ac lacerum in ea reperiri contingat, sed quidquid est supremum perfectionis culmen attingit: nisi ipsi operentur perpetuo, & in nos agant, corruimus subito & ad inferos praecipites imus, quod est quid multo peius, quam in nihilum reduci, ex quo ortum duximus. Nihil tandem dici potest & enatrari, circa Chymiam faciendam in perficiendis & expurgandis rerum sublunarium mixtis, quin id ipsum spirituali modo, & supernaturali uia in perficiendis & exornandis animis nostris, circa sacros Ecclesiae. Romanae mystas scribere ualeamus; ut symbolum & figuram cum rerum naturalium mystis non absonam & incongruam exhibeamus, Sactosque ordines quibus Christiani in diuinum illud & supercoeleste sacerdotii munus euehuntur, esse characteres diuinos ac spirituales, quibus potestatem & facultatem hanc admirabilem & penitus diuinam a Christo uero descendentem accipiunt; quorum sactorum ordinum uirtutes & energiae possunt figurate & mystice aequiparari tum scientia & arte naturalis Chymiae, in qua cum & septem reperiuntur operationes, uariae ac diuersae, quibus Alchymistae uarias rerum naturalium pertentant mutationes & perfectiones. Non absonum etiam erit inter sacros hos ordines, & septem has Chymicae artis operandi 221 Christianus. formulas, ut quidquid Deus in Ecclesia coelitus ac diuinitus implantauerit, id ipsum in natura crassa Minerua depictum ac delineatum mystice contemplemur. Coniunctio humidi cum sicco apud Chymicos symbolum esse potest, Sacramenti Matrimonii quod in Ecclesia Romana reperitur. Caput Xxxii. Sacerdotes & Praesbiteri cum a Christo Iesu diuinitus sint Sacramentis Ecclesiae peculiaribus seu, sacris ordinibus praemuniti, ut in tanto & elato munere, peculiariter benedicantur, iustum & aequum pariter indicauit Christus, ac Ecclesiae suae ualde congruum & consonum, ut reliquum populi sui qui Ecclesiae mysteriis initiari non poterat, sed generis humani multiplicationi & generationi incumbere debebat, praemuniri etiam oportere, Sacramento peculiari, quo benediceretur & sanctificaretur in multiplicatione sua. Ex illa si quidem multiplicatione coelum exornandum est, & sedes Angelorum adimplendae, si reliquum naturae germinantis in gratiam hominis gratias coelestes recuperaturi per passionem & mortem Christi, benedictionem receperit, congruum & consonum ualde erat misericordiae diuine & amori, hominem 222 Alchymista etiam fructificantem & multiplicantem benedicere & sanctificare, ut cum sacris Ecclesiae patribus loqui mihi fas sit. Ob quam rem Sacramentum matrimonii instituit Christus in Ecclesia, quod modo lege diuina & Christi uoluntate sanciatur, gratiam confert, omnibus qui iugo maritali subiiciuntur & hisce diuinis nexibus copulantur, ut prolem generent coelo beandam, & Christi mandatis & praeceptis obsequendam; quidquid enim gratiam diuinam confert, beatum ac sanctum est. Nullo pacto autem ambigere debemus, quin sacrum matrimonium legibus Ecclesiae ac normis celebratam gratiam comferat, ac sanctimoniam. Christi enim opus est & inuentum, quidquid ex hoc exilit fonte, Deum sapit & coelum, uirtutem & gratiam: qui ergo secundum has leges & sacra Ecclesiae Romanae statuta hos indissolubiles sacri matrimonii subeunt nexus foelices admodum ac beati, duram hanc ac asperam aeui uitam transigere possunt. Perfunduntur si quidem medo uiuunt ex statutis ac decretis sacri matrimonii legibus, gratia diuina ac benedictione, qua nihil in uita hac dura ac mortali durum est, asperum ac insuaue, sed futurae uitae leues praeparati labores quibus uitam hanc caducam & fluxam, in aeternam & perennem commutamus. Dignitas matrimonii. Qui ex hoc laudato oriuntur matrimonio, sunt ueri & filii Dei & sicut nouellae oliuarum in circuitu mensae patris, ex quibus oleum exprimitur lucis & gloriae domus paternae, imo totius prouinciae & regni, in quo enascuntur. Cuius sacri matrimonii laudes & encomia persequi uelle, non est eloquentis hu223 Christianus. manae si quidem superat uires eloquentiae, quae Dei sunt Deo solo competunt. Symbola tantum & figuras, quae in ipsa natura posuit Deus contemplandas exhibere in uotis est, ut huius Sacramenti rudem quandam imaginem & iconem reperiamus, in qua notabimus umbras quasdam quae excellentiam & supercoelestem matrimoni energiam & efficaciam commonstrabunt. Quia autem figuras & symbola desurapsimus omnia ex Chymico fonte iam etiam ut concludamus opus nostram ultimum symbolum, sed praeclarum, ex eodem fonte hauriemus, ut una cum his symbolis & figuris mirandis ac stupendis, quidquid est Chymici operis, Spagyticae artis alumnis explicetur. Matrimonium representatur per coniunctionem sulphuris rubei & albi Chymicorum. Mirum ergo sacri matrimonii symbolum, quod ex Chymicis arcanis desumere possumus, est ipsamet coniunctio sulphuris rubei & albi quam Chymicorum prudentissimi dicunt, uiri rubicundi & uxoris candidae matrimonium, solis & lunae coniunctionem, fratris & sororis nexum humidi & sicci, & contrariorum uinculum & compaginem, & trium primordialium princi piorum firmam & iunior labilem societatem unitatis uinculo adunatam. Haec autem tria principia, ex metallica radice perfecta educi solent spagyriea methodo, & in salem rubeum & in salem album conuertuntur, eiusque naturas & formas sortiuntur, & artificio Chymico, per solutionem, putrefactionem, sublimationem aliasque omnes Chymicas operationes summum puritatis gradum consequuntur; Alchymista & ita hi sales puri & candidi facti simul adunantur & coniungun224 tur, secundum naturae pondus & suo spiritu & aqua irrorantur, donec perfecte iungantur, & hisce mirabilibus amplexibus, exsurgat & oriatur infans & filius Philosophorum, solis & lunae partus, gloria mundi, & naturae huius infimae, solatium pauperum, aegrotantium tuta & secura medella, decus medicorum & totius naturae humanae miseriae corporeae tutissimum asyllum. Partus autem huiusce insignis & celeberrimi foetus, numquam posset ui naturae in lucem prodire, nisi auxiliatrices Chymicae artis adhiberentur manus, & parentes utrique ab omnibus terrestris & elementaris faecis maculis putidis prius repurgentur, antequam hoc naturae sacrum ineant matrimonium. Quod si expurgatio & purificatio uitiorum naturalium conducat, imo omnino has necessitatis leges exposcat ac ardeat ut hoc naturae mirum enascatur, quod simplicis entis naturam imitatur. Maioris multo necessitatis erit & ponderis, uiri & uxoris repurgatio, ut sacrum & sanctum lege diuina contractum matrimonium celebretur, cuius matrimonii author & inuentor est ipsemet Deus, ad producendos & generandos non terrae filios, sed coeli & paradisi coelestis hospites, non Philosophorum, sed Dei ipsius ueros alumnos, qui toti mundo, & naturae uniuersae maiori multo sunt utilitati & commodo, quam esse possint enata illa Chymica opera, quae tantum distant ab excellentia & praestantia filiorum hominum, quantum differunt ipsimet homines, ab ipsis metallis, quae horum operum Chymicorum patres & scaturigines habentur. 225 Christianus. Nihilominus si haec opera Chymica producere uelimus, & partus hos Spagyricos in lucem proferre cupiamus, summa opus est diligentia & uigilantia, in praeparandis & expurgandis eorum parentibus; ita ut eorum primam materiam ac radicem primordialem inuenire oporteat, eamque miris modis depurandum censemus, antequam matrimonium hoc Chymicum celebrare ualeamus, & ex eo oriatur sal illud mirae uirtutis, quod arabicum elixir dicitur, ab omnibus Spagyricae artis magistris, quod ortum habet a sulphure rubeo metallico, & sulphure albo item metallico, & humore ipsis innato & naturali. Ex quibus solis matrimonium hoc spagyricum ineundum esse credimus, unde passim dicitur iunge fratrem cum sorore & propina illis poculum amoris. Frater & soror sunt sulphura illa metallica, quae cum ex una radice metallica educantur & calidi & sicci, frigidi & humidi sortiantur naturam, masculini generis & foeminini nomine indigitantur fratrisque & sororis cognomine apud Chymicos tanquam faciliori & intelligibiliori rerum cortite indicantur. Ex copulatione illa consanguinea sed legitima & naturali nullis prohibita legibus producitur infans ille Philosophorum in uasis Chymicis perfectissime obturatis & ne lac parentum quo nutritur foras exeat, & in auras abeat, id omne coquitur leuissimo igne per annum integrum, aut saltem per nouem menses, & aspirante diuino fauore, exsurgit arabicum illud elixir summopere a Philosophis omnibus expectatum, quod est suprema & ultima rerum omnium naturalium infimarum uitus & 226 Alchymista energia, qua miranda ac stupenda patrantur in rebus sublunaribus; quibusdam nauci hominum incredibilia & impossibilia, quod acumine mentis suae ualde obtuso, non possint ad haec naturae sacratia admitti; quod ipsi non capiunt, impossibile credunt, quasi totius naturae possibilis uittus & agendi facultas, eorum cerebro putido & fungoso coerceretur. Quidquid latrent canes isti aduersus lunam Chymicam, & cucubent noctuae aduersus solem Chymicum, radios fundere suos ubicumque terrarum non desinent; quibus illustrati Philosophorum quamplurimi, non solum suis donis ac bonis fruentur, sed & hanc mirabilem operationem contemplantes & speculantes, uitae Christianae puritatem & integritatem obseruabunt. Ex sola enim & unica materiae huius spagyricae puritate & integritate, exsurgit hoc mirum naturae spectaculum; faeces siquidem & maculae, recrementa sordida quantulacumque sint, etsi in minima forent quantitate, hoc extinguerent ac perderent naturae opus. Quid ergo sanctius Christianis Philosophis erit obseruandum quam uitae eorum integritas; ex illa si quidem non lapis Philosophorum exsurget, & elixir arabicum germinabit, sed uitae aeternae uerum & certissimum elixir, lapis Dei, quo omnes Christiani, mutantur non in aurum & in lapides pretiosos, sed in quid, quod supra Angelos est, & quod mentis humanae superat, ac uincit conceptus omnes. Hanc uitae integritatem omni studio, etiam supra uires humanas, inuocato saepe saepius diuino pneumate, perquitendam, & consequendam censemus & praedicamus. Ex 227 Christianus. ea enim sola exsurgit, uerum Christianum elixir, quo nihil est humano generi in toto orbe utilius efficacius ac praestantius, & toto coelo distat a perfectione & nobilitate lapidis Physici, cumque superat multis & uere infinitis perfectionis parasangis; hic enim tantum metalla impura, depurat & coquit; & ad ultimum perfectionis gradum conducit, & res alias omnes impuras, infimas & sublunares, ad supremum puritatis fastigium euehit & extollit. Hoc uero Christianum elixir, de quo est sermo, & cuius opus in uitae Christianae integritate & sinceritate consistit, peccatores permutat & Dei ipsius perduelles, in pios & sanctos uiros Dei ipsius Amasios & quasi in Deos ipsos. Et haec transmutatio utilior multo est, & maioris momenti ac ponderis Deo ipsi & toti naturae, transmutatione illa metallica, quae nullis fere est usibus, aut si quibusdam sit, momentanei sunt ponderis & futilis utilitatis: transmutatio uero hominum peccatorum & nauci, in homines frugi & summae pietatis, tanti est momenti ac ponderis in ipsa lance diuina, ut unius solius hominis perditio, totius naturae insensibilis praeponderet iacturae & damno. Id satis apperte colligimus, ex praetio, pondere & ualore, quo nos aestimauit rerum omnium creator ac summus Opifex, cui soli competit scire pretium cuiuscumque rei creatae, qui filium suum unigenitum immensi praetii & infiniti, laboribus infinitis & tormentis & morti crudelissimae dedit & consecrauit, ut homines saluos faceret uiamque salutis & coeli illis patefaceret, si nullius apud Deum momenti fuissemus, tanto praetio 228 Alchymista quanto fuimus redempti non fuissemus. Nullius tamen momenti sumus, nisi illius quod diuinae est uoluntatis. Ob quam rem summa cura & omni studio, saluti nostrae incumbendum est, cum summo praetio eoque infinito redempti fuerimus, & a periculo naufragii certissimi uindicati; Deus si quidem nobis in praesentiarum uias adeo appertas fecit ac semitas omnes salutis nostrae, ut cuicumque hominum iter salutis sit admodum tritum, Sacramentorum Ecclesiae Romanae ministerio, quae gratiam conferunt diuinam & cum ipsa, uirtutes omnes & perfectiones, quibus itur ad astra & ad Deum, quod est summum bonum, ad quod unicum omnes & singuli homines consequendum uiribus omnibus inniti habent. Et si quid est aliud in hoc terrarum orbe, quod boni speciem & imaginem referat, alterius gratia est expectandum, & a solo Deo expetendum, ut ab ipso rerum omnium largitore precibus summis extorquere queant. Quod dictum uolo in gratiam Chymicorum, qui lapidem Physicum rerum sublunarium supremum bonum habere & possidere tentant, absque ullis precibus ad Deum collatis qui tanti secreti & arcani custos habetur. Christianus. Hoc opus ad hunc solum & unicum finem & scopum conscripsi ut Chymicos omnes ab immensis ne dicam stultis ac uanis impensis ac sumpribus eripiam, hoc unico amico scripto, quo notum ac certum facio omnibus, qui labores hos plusquam Herculeos, tentare flagrant diis genitos esse debere, hoc est, Dei Amasios pios ac de229 uotos, qui pia mente ac deuota Deo obsequi & seruire debent inuiolatis ipsius mandatis; deinde in gloriam & laudem ipsius, hoc opus celebre & insigne aggressussum, ex legibus naturae & artis, quae multis in locis praescriptae sunt ab ipsis artis spagyricae coryphaeis & magistris. Ea uia ac semita nullo pacto est ambigendum quin tandem perueniant ad paradisum illum terrestrem in quo poma illa aurea decerpent, si eos fata uocant aliter non uiribus ullis uincere, nec duro poterunt auellere ferro. Diues enim hic ramus haberi non potest, nisi aspirante diuino preumate, ac fauente Deo, qui tantum diuitiarum communicat & elargitur, non ut uoluptati seruiamus, nec ut uestibus & auro geminisque caeteris omnibus praeniteamus, & de inimicis triumphemus, non ut eo abutamur, sed ut eo utamur secundum leges & normas diuinae charitatis. Non enim extensa manu porrigit Deus totius naturae sublunaris thesauros, & uitae huius blandimenta, ad perditionem eorum quos morte sua & praetio sanguinis sui ab ipso perditionis barathro & abysso redemit. 230 Alchymista Conclusio totius operis in qua datur ratio, cur author diuina mysteria, Chymicis secretis & arcanis mystice comparauerit. Caput Ultimum. Quamplurimi forsan piorum hominum mirabuntur, quod sacris & diuinis Ecclesiae Romanae, mysteriis, profana opera Chymica comparauerim, quae nulla rerum similitudine cum his sacris mysteriis conueniunt, sed toto coelo distant; Obiectio. horum enim author est Christus & materia ipsa, illorum uero operum authores sunt homines, & saepe saepius prophani & Ethnici, materia uero uilis & terrea, quae nullo, pacto, Christo appropinquari potest; ita ut haec inter se comparare uelle, Christianum non sapiat animum sed potius modicae fidei uirum. Mysteria si quidem Romanae Ecclesiae adoranda sunt potius & summa pietatis fide ueneranda quam hisce uanis hominum inuentis aequipatanda; terum enim minuit maiestatem ac pondus, qui eam uilibus ac uulgaribus immiscet ac coniungit rebus. Solutio. Respondemus haec quidem mysteria Ecclesiae Romanae ualde ardua esse, ac penitus supernaturalia, & ideo incomprehensibilia, adoranda ac ueneranda, maiori adhuc ueneratione & cultu quam concludat obiectio. Nihilominus 231 Christianus. tamen addictus sum opinioni meae & sententiae me nullo pacto dissentire ab ipso rerum sacrarum ornatu, ueneratione & cultu, dum haec Deum operibus Chymicis & arcanis, quodammodo posse comparari ostendimus. Christus si quidem ipse mihi primus indicauit uiam hanc & semitam. Nam saepissime se racemum esse dixit, se uineam, se leonem, se agnum immaculatum, se lapidem fecit; & qualis quaeso est similitudo inter Christum ac rerum naturalium exempla, cum tamen symbolum aliquod, & adumbrata figura quaedam reperiatur inter haec & Christum, ipsemet asserit & praedicat, se imitari quodammodo hasce res naturales. Itaque ex hoc Christiano exemplo alacriter & intrepide dicere possim symbola & figuras, quas attuli in praesenti hoc opere, nullo modo excellentiam, praestantiam, momentum ac pondus diuinorum mysteriorum diminuere posse; multo minus eorum cultum & uenerationem uiolare. Imo contra haec attuli, ut profanditatem horum mysteriorum, & altitudinem supernatur alem, cultum ac uenerationem, impiis & sceleratis hominibus, nouis istis inuentis patefacerem. Si noua hec inuentio ad diuinum cultum & amorem penitus sublimata, mihi in crimen ueniat, uirtutis crimina non metuo, imo exposco; sunt enim rosae inter spinas & aculeos balsama redolentes, nullos tamen credo fore, qui tam absurda unquam haec putent, ut dignitati Christianae & uirtuti hec derogare credant. Nam antiquitus templis ipsis & delubris, aenigmata Chymica solebant depingi, ut adhuc cernere licet in Augustissimo illo 232 Alchymista Aenigma Chymicum in adib. D. Saturnini apud Tolosates. apud Tolosates Diui Saturnini Templo, in cuius ualuis depictum est & affixum hoc Chymicum aenigma, marmoreo lapide insculptum, quo mystico & intricato suo sensu, possum interpretari ea omnia quae hoc in uolumine dicta sunt. Aenigmatis pia interpretatio. Hoc autem aenigma tale est, depingitur Centaurus siue Sagittarius arcitenens sagittamque uibrans, aduersus monstrum foemineo uultu, aquilino corpore, pedibus & cauda draconis. Sagittarius hic nobis exhibet figuram & imaginem Ecclesiae uirtutis; ut enim Sagittarius ex duabus componitur naturis, intelligibili & brutali; Sacramenta etiam Ecclesiae duas habent naturas, uisibilem unam, brutali in Sagittario indicatam, & inuisibilem alteram, internam diuinam ac supernaturalem, intelligibili natura ac spirituali in Sagittario commonstratam Arcus autem, uoluntatem Christianorum repraesentare potest, qua feruntur & intenduntur ad amotem diuinum, & peccati odium. Sagitta uero gratia diuina est, quae uoluntati nostrae tanquam arcui superuenit, ut monstrum & hottendam bestiam peccati debellemus, cuius figuram & imaginem habemus, in opposito monstro, uultu foemineo, corpore aquilino, pedibus & cauda draconis. Nihil aptius peccati imaginem & figuram exhibere potest: peccatum si quidem in principio ortus sui humanum est dulce ac benignum; adeo ut uideatur humanum esse peccare, cum & uitam ingredi humanam absque peccato, licitum nobis non sit. Peccati ergo caput & principium humanum est, si autem eo in principio diu multumque permaneamus, caput istud non iungetur membris 233 Christianus. humanis & capiti correspondentibus, sed brutis omnino ac deformibus; finis uero & cauda, mors erit aeterna pedibus & cauda indicata draconis, qui cum terrestre sit animal uenenosum ac lethali succo plenum, mortis certissimae & aeternae est index. Terra enim constans est & firmissimum elementum, sic & draco terrigenus constans, firmum, ac certum uenenum habens, indicat constantem, firmam ac certam peccatorum omnium mortem aeternam. Altera aenigmatis interpretatio. Hoc insculptum est diuino illo & Augustissimo Diui Saturnini apud Tolosates Templo, ubi diu noctuque manet, coelestis diuinus ac supernaturalis Sagitarius Christus, duplici natura, unitate hypostatica coniuncta & unita, sagittas laetiferas uibrans aduersus peccata nostra, quae monstri naturam ueram habent, prima fronte, benigna & humana se exhibent; sed censim nos in bruta permutant & adhuc in aquilas rapaces, quae pernicitate uolatus ad omnia execranda sceleta patranda nos euehunt & extollunt, ut hinc deferamer praecipites ad inferos, & mortis aeternae supplicia ac tormenta, quae dracone deuorante figurantur. Aenigmatis Chymica interpretatio. Hoc aenigma sic interpretari potest Christianoconceptu, sed cum Chymicum sit & Spagyricum, Spagyrice etiam interpretari licet, ut sympathiam & concordiam mirabilem harum diuersarum interpretationem contemplemur, & quanta possint arcana tum diuina, tum naturalia, unica rerum cortice contineri. Sagittarius Chymice representat aquam Mercurialem, sed partem uolatilem lapidis Physici, in qua aqua sunt duae naturae uisibiles ut & in Sagittario natura puta sulphuraea ignea, que natura humana in Sagittario figuratur 234 Alchymista tanquam actione & uigore potentior; ut enim natura humana praestat caeteris, & actionum praestantia caeteras uincit naturas, sic & ignea natura, caeteras superat rerum naturas & essentias agendi facultate & potentia. Inest praeterea aquae Mercuriali Mercurius Philosophorum, qui natura equina figuratur; equus enim est animal animalium omnium pernicitate cursus sui uelocissimum; sic & Mercurius Philosophorum res omnes alias superat agendi & penetrandi uelocitate. Et sicut equus soli consecratur coelesti, sic etiam aqua Mercurialis soli terrestri sacra est. Arcus & sagitta repraesentant actiones aquae Mercurialis, uenenosae & lethiferae, ut morti dent & putrefactioni substantiam metallicam, seu chaos Chymicum monstro superius declarato indicatum, quod continet tres naturas ( quae essentiam suam integram constituant ) Sulphur puta Mercurium & sal, uel naturalem, animalem, uegetabilem & mineralem. Natura animalis in qua ignis est apparens calore suo indicatur humano illo uultu, natura uegetabilis aut Mercurialis indicatur corpore aquilae. Unde etiam apud Chymicos aquila dicitur, cum aereae sit substantiae, in aere etiam latitat maxima copia spiritus uitae. Unde ex his omnibus, quae aeream sortiuntur naturam, Mercurius Philosophorum seu pars humida aquae Mercurialis indigitatur. Natura uero mineralis seu sal Philosophorum indicatur dracone illo uenoso & lethifero, qui ultimam monstri partem occupat: ut enim draco intimae penetralia terrae occupat, ibique nutritur & crescit; sic & natura mineralis seu sal illud Philosophorum intima penettalia terrae uere occupat, ibique nutritur 235 Christianus. & crescit, & ut draco deuorat omnia & se ipsum renouat, sic occultatur secretum istud artis Chymicae. Chaos Chymicum seu natura metallica, meretur destrui, putrefieri & morti dari sagittis uenenatis ac lethiferis aquae Mercurialis, & id omne in aquilam conuerti meretur, & tandem desinere in draconem, hoc est desinere in rem terream fixam & permanentem seu sal fixum Philosophorum, quod omnia in se conuertit ac permutat ut fertur, tabula illa smaragdina, haec est fortitudo totius fortitudinis, fortitudo fortis, si uersa fuerit in terram. Quod nobis mystice repraesentare potest Christum & Ecclesiam suam, ( quae est fidelium omnium multitudo ) unum tantum diuinae Ecclesiae constituere debere, corpus perfectum permanens & constans, nullis tempestatum procellis titubans ac uacillans cuius fortitudine & robore uincuntur ac superantur omnia, quod uersibus marmoreo lapide insculptis, in ualuis ipsius templi satis admodum clare expressu est, " Iuncta simul faciunt unum duo corpora corpus Sic est in toto fortius orbe nihil. " Haec uersuum & aenigmatis interpretatio, fortasse omnibus non arridebit, nihilominus hanc in publicum edere, non erubesco, expectans meliorem, & subtiliorem ab aliquo oedipo, qui adhuc fortasse, non prodiit in lucem ut nobis meliora dare possit. Haec inserenda & ita interpretanda iudicaui, in calce huius opusculi quia ualde congruunt, ut opus integrum & quidquid in eo depictum est secreti & arcani Chymici, supernaturalis & diuinimysterii cortices e umbras continentis, apertius fiat, & declaretur, & ut uerum lapidem Christia236 Alchymista Christianus. num inuestigemus, qui Christus est, quo solo, possumus perfectionis ultimum culmen pertingere, & qui solus nos omnes, in Christos seu unctos fideles & pios permutare potest. Non secus ac lapis ille physicus & elixir arabicum metalla impura omnia permutat in aurum & ad supremum perfectionis culmen euehit. Sic autem a Christoredemptori nostro permutati, foelicitatem tandem consequimur aeternam, & perennibus collustrati & condecotati donis, laudem & gloriam psallemus aeternam Deo nostro, cui omnia insunt & in quo tandem omnia resoluentur, ut tandem manifestum est omnibus, qui hanc ultimam adipiscentur beatitudinem. Protestatio Authoris. Momentum & pondus maximum mysteriotum diuinorum, quae hoc in opere chartis exarata sunt expostulat, ut libenter omnibus profitear, me fortasse ex imbecillitate ingenii mei, & doctrinae meae infirmitate, quamuis sacrae Theologiae mysteriis initiatus in Academia Tolosana fuerim, in scopulos quosdam impegisse, qui fidem orthodoxam Ecclesiae Romanae infringere possent. Id testor non ex animo fuisse, nec ex mente, sed si quid est erroris & quod orthodoxam non sapiat eiusdem Ecclesiae fidem, id lituris doctorum eius omnino submitto, & ut fidelis seruus & orthodoxus Christianus, opus hoc & mea omnia piis & sactis eiusdem Ecclesiae uoluntatibus. Do, Dico, & Dedico. Capitulorum Quae In Hoc Alchymistae Christiani. opere, continentur. Alchymia Deum monstrat & indicat naturae opificem & Unicum creatorem per ipsammet naturam. Caput I. pagina I. Alchymia supposita prius reuelatione diuina. Filium Dei Patris omnipotentis, Patrique aequalem ostendit per similitudines & allegorias, quae in sale sine Mercurio mundi reperiuntur. Caput Ii. pag. 10. Gestit Alchymia ostendere in diuinis Spiritum sanctum a Patre & Filio procedentem, per siccitatem quae est in Mercurio mundi. Caput Iii. pag. 14. Essentiae diuinae unitas ex diuinarum personarum pluralitate trina, aliquatenus explicatur per substantiae unitatem Mercurii siue salis mundi. Caput Iiii. Pag. 22. Querit adhuc Alchymia essentiae diuinae unitatem, personarumque diuinarum Trinitatem, per Mercurii unitatem irinam. Caput U. pag. 29. Spiritus mundi dum corpus sibi figulat, mysterium incarnati uerbi quadantenus repraesentat. Caput Ui. pag. 5. Mors spiritus mundi, mortu Christi symbolum esse potest. Caput Uii. pag. 45. Resurrectio spiritus mundi, Christi Resurrectionem, allegorice aliquatenus repraesentat. Caput Uiii. pag. 52. Ascensio naturalis spiritus mundis coelum uersus & fontem suum, Christi Ascensionis Patrem uersus & uerum suum fontem, figuram quandam exhi¬ bet. Caput Ix. pag. 59. Spiritus mundi e coelo descendens in terras ad uitam rerum sublunarium, Symbolum est quoddam Christi descendentis in sacram Eucharistiam ad uitam fidelium omnium. Caput X. pag. 62. Descensus spiritus mundi super mixta naturalia, aduentus Spiritus sancti super Christi asseclas figuram quandam repraesentat. Caput Xi pag. 69. In charactere spiritus mundi occultantur scientiarum naturalium omnium arcana. Cap. Xii. pag. 73. Character quo Deum figurabant antiqui scientias supernaturales complectitur. Caput Xiii. pag. 85. Daemones & cacodamones dari in rerum natura creata, colligere licet ex natura ipsa sublunari Alchyindagat & inuestigat Alchymia, ad quid homo creamia monstrante uiam. Caput Xiu. pag. 92. tus fuerit, & undenam humanae angustiae & calamitates ortum habuerint. Caput Xu. pag. 103. Undenam mulier uiro sociata fuerit Chymice expenditur. Caput Xui. pag. 113. Ex arbore scientia boni & mali & fructu eius miranda multa Chymice declaratur. Caput Xuii. pag. 124. Arbor uitae qualisnam in paradiso uoluptatis fuerit Chymice disquiritur. Caput Xuiii. pag. 134. Paradisum coelestem, supremam beatitudinem, & quietam bonorum omnium colligit Alchymia, natura monstrante uiam. Caput Xix. pag. 137. Purgatorium ignem quo depurantur animae fidelium antequam coelo beentur, colligit Alchymia ex separatione puri ab impurs. Caput Xx. pag. 142. Alchymia exempla & figuras proponit quibus aeternum damnatorum tormentum & supplicium colligi potest. Caput Xxi. pag. 148. Animam humanam perennem & immortalem esse colligit Alchymia multis argumentis ex natura desumptis. Caput Xxii. pag. 154. Probos animi mores docet Alchymia, & rectam uitae humanae rationem. Caput Xxiii. pag. 158. Undenam in natura uisibili scaturiit rerum mutabilis ordo, mors & corruptio, ostendit Alchymia. Caput Xxiu. pag. 166. Ex operibus Chymicis & laboribus colligere possunt Christi asseclae omnes, quonam pede uirtutis uia terenda sit, ut supremum perfectionis culmen pertingant. Caput Xxu. pag. 170. Aqua & ignis quibus utitur Alchymia ut mixta naturalia uindicet ab impuris & foeculentis mixtionis spurcitiis, sacribaptismatis in Ecclesia Catholica figuram & symbolum exhibent. Cap. Xxui. pag. 177. Rerum purarum fixio in Chymicis Symbolum esse potest Sacramenti Confirmationis. Caput Xxuii. pag. 186. De Sacramento Eucharistiae ac eius symbolis & figuris quae apud Chymicos reperiuntur. Caput Xxuiii. pag. 194. Calcinatio Chymica symbolum esse potest Sacramenti Poenitentiae. Caput Xxix. pag. 202. Olea Chymica possunt esse Symbolum Sacratissimi Chrismatis. Caput Xxx. pag. 210. Alchymistae in natura possunt Presbyteros in Ecclesia repraesentare, & scientiae Chymicae gradus, ordines sacros exhibere. Caput Xxxi. pag. 215. Coniunctio humidi cum sicco apud Chymicos symbolum esse potest Sacramenti Matrimonii, quod in Ecclesia Romana reperitur. Cap. Xxxii. p. 221. Conclusio totius operis in qua datur ratio, cur author diuina mysteria, Chymicis secretis & arcanis mystice comparauerit. Caput ultimum. pag. 230.