Theophrasti Paracelsi Auroram Philosophorum, Thesaurum, & Mineralem Oeconomiam, Commentaria, Cum quibusdam Argumentis: Per Gerardum Dorneum. Francoforti, Anno M. D. Lxxxiii. Clarissimo Et Ornatissimo Cum Pietate, Tum Eruditione Et Uirtute Uiro, D. Samueli Siderocrati, sincerioris Philosophiae & Medicinae Doctori celeberrimo, Reuerendissimi D. Praesulis Episcopi Spirensis Medico, amico suo plurimum honorando, Gerardus Dorneus S. D. Absolutis iam in Paracelsi libellos quinque De longa uita comnentariolis, tibi merito nuncupatis, animum erga te satiare continereue meum nullatenus potui, quin & Explicationes quasdam in eiusdem authoris Auroram, & in Thesaurum Philosophorum dedicarem. Ut supernaturali Mercurio longae uitae, simile sulphur Monarchicum accederet, in constantissimam fixionem amicitiae nostrae nuper initae. Si quid postmodum salis inuenire queam, quod ista duo condiat, quoque Ternarius primorum principiorum in unionem conuenire Monarchiae quandoque possit, operam nauabo sedulam, ac pro uiribus efficiam, quod prodesse possit studiosis animis & puris. Non est, quod in istis peragendis, ornatum Ciceroniani sermonis a me requiras, qui medullam, quam ossa mortua canibus conuenientia, nucleum quam corticem, & rem ipsam quam futiles umbras, magis quaero. Pallium aureum non accipiam Palladis pro Pallade ipsa, imo potius sub lanea ueste Palladem, & non uestem eius, intueri cupio. Quanquam eam uidere nudam aequum non est, nisi fortassis talem se contemplandam praebuerit gratia sua dignatis ingeniis. Ergo dum praefabimur, consideremus animi solum recreandi causa, quid intersit eorum quae didicimus olim iuuenes in Academiis, ad ista quae nos docet, ex Deo tamen, Adech ille noster, differentia quaeso, & comparatione facta horum ad illa, non apparebit alia, quam unionum ad glandes, & nectaris ad sordidam colluuiem. Quam saepe mecum conqueror ac doleo, tritam, in scholis infidelium, iuuenilem aetatem, quae ad altiora collocari potuisset: nec tam inutiles impensas quam irrecuperabile tempus! Non solum enim caecam iuuentutem, at longe caeciorem senectutem, sese iuuenesque secum seducere ( proh dolor ) uidemus indies. Quid autem possumus in hanc rem aliud, quod remedium adferre, si non omnibus, nonnullis tamen ualeat, efficere, praeterquam aperte fateri ueritatem, ut in fonte Biblico ueritatis intuemur, quae nos inde ueritatem artium & notitiarum docet omnium elicere? Nec est, quod superbos illos Gigantes metuamus, parata sunt enim arma nobis ualidissima, calculus & funda uidelicet: parent ipsi frontem, & aggrediantur nos. Hac fiducia nuper Leoni cuidam maxillas confregi nullo negotio. Sicunde mihi postmodum occurrat ursus, qui faciat impetum, ut ille, uiribus a Deo concessis mihi, non parcam, donec & isteruat. Totum hoc onus uiginti iam plus minus annos, calamo solus, & nemine secundante, sustinui. Non me deseruit adhuc ueritatis author Deus unquam, nec deseret, omnibus etiam deficientibus. At, ut ingenue fatear, erubesco, tot ac tam uarios inter Spagyriae Paracelsicae professores, ne unicum quidem exurgere, qui lacessentem Philistinum audeat mecum repellere. Uires quidem ipsos non deficiunt, sed animus. A me iam hocipsum audiant, & quocunque uelint animo ferant: animum siquidem ipsis ut expergefaciam consopitum, non ira dictum existiment. Sed ad rem ipsam ut redeam. Postquam De uita longa tecum ex Paracelsi mente, quod assecutus sum, libello suo prius disserui, iam hoc de Monarchia siue medio conseruandae huius in corpore uitae, precor audias, benigne quoque feras, quicquid erratum comperies, & corrigas: nihil enim gratius abs te mihi contingere potest, quam hoc indicio, notam experiri tui erga me bene affecti animi. Humanum equidem est errare, sed manifestos errores nolle retractare diabolicum. Cuperem itaque libros Paracelsi fore manifestos & claros, ut si quid erroris in ipsis, quod pietatem offenderet, ab eius inimicis pertinenter posset argui Biblicis authoritatibus, & non infidelium hominum, correctione potius indigentium, corrigeretur. Hac de causa labores interpretationum per commentaria suscepi, ne iustam occasionem inde sibi praetexant inimici, ideo non esse Biblicis confutandos, quia contra pugnare uideantur ipsis ex diametro, nec aliis authoritatibus quibuscunque, quod authorem de studio tam intricate scripsisse fingant, ut non intelligatur, indeque censuram euadere conatus sit. Iam quid commenti adferantamplius, uideamus, cum clara sint ipsis ac manifeste plus satis elucidata Scripta Paracelsi De uita longa, De Aurora, Deque Thesauro Philosophico, ad quae accessit uocabulorum per Onomasticon expositio, indiesque magis ac magis Deo dante accedet. Nostros igitur conatus amice frater adiuua, qui potes, menque amantem tui redama, & uale. Ad Lectorem. Post libros quinque Paracelsi De uita longa, supercoelesti medio quidem adipiscenda, per me iamiam clarissimis commentariolis diligenter illustratos, uerus ordo requirit, ut Tractatum aliquem eiusdem authoris de coelesti quoque medio, & naturali, de naturalibus tamen, supernaturali quodam, & quam humano, diuino potius opificio, per Spagyriam adeptam com parato, cum suis etiam explicationibus annectam: Auroram nimirum Paracelsi, ac eiusdem Thesaurum Philosophorum adeptorum, de sua Monarchia disertissime ac prae cunctis aliis dilucidius docentes. Medium enim hoc uitae longae nobis exhibent, sine quo difficulter, nec nisi specificis quibusdam arcanis acquiri, ac non perfecte satis potest: quorum in libris de uita longa peculiares methodos habes. At generale, de quo nunc agitur, non solum specifica, uerum etiam generalia quaeuis arcana sub se complectitur, ut uniuersale quoddam, ad omnes aegritudines indifferens medicamentum, sed Balsamum uitae longae summum rectius dixeris, cum instaurandae, tum conseruandae. Ut de metallis taceam, quorum lepram atque tenebras quod & ipse legens melius intelliges. Propter his paucis admonitum amice te uenisi fortassis arrideant, intactos mordielin quas, quae non intelligis, & sapies plus illis, qui sese hoc ipso ridendos exhibent hominibus uetheophrasti Paracelsi Aurora Philosophorum, quam alias Monarchiam suam uocat. Cap. I. De origine lapidis Philosophici. Artium inuentor primus Adam, quod rerum omnium cognitionem haberet, post lapsum aeque atque ante lapsum, inde praesagiuit mundum per aquam transiturum. Hoc ipso factum etiam, ut eius successores duas lapideas tabulas erigerent, quibus omnes artes naturales insculpserunt, idque Hieroglyphicis characteribus, ut presagium hoc posteris etiam innotesceret, ac obseruaretur, periculorum tempore prouidendum esse. Noach postmodum in Armenia tabularum unam inuenit sub monte Araroth, transacto diluuio. Qua quidem superioris firmamenti, & inferioris globi, necnon planetarum cursus designabantur. Tandem uniuersalis haec notio, particulatim in diuersa distracta, uiribus suis imminuta est, ut istiusmodi separatio, hunc astronomum, illum porro mal. In Auroram. 11 m cabalistam, quartum uero alchifecerit. Uulcanicus ille Abraham Tubal astrologus & arithmeticus maxiaegypto in regionem Chanaan traducere tantum in fastigium Aegyptii surrexit ab istis etiam ad alias nationes eiussapientia transierit. Quandoquidem Abraham Iacob oues picturasse uariis comagiae membro factum fuit. Semper Chaldaei, Hebraei, Persae, & Aegyptii, petheologiam has artes liberales, suis proatque sacerdotibus, uti summam phiiam proposuerunt addiscendam. Non uenit Moysis temporibus, quibus cum Stes, tum ipsi medici, magos inter elet: isti quidem in illorum iudicium, quod rem concernebat, presertim in lepra coinda. Moyses etiam cura & impensis fipharaonis scholis Aegyptiorum instructus in eorum sapientia praecelleret. Non alidaniel ab ineunte aetate Chaldaeorum doceam suxit, ut in cabalistam euaderet. Tertiur eius diuina praesagia, & expositiones um uerborum: Mene Mene Tecelphares. Per propheticam & cabalisticam artem uerba intelligenda sunt. Artis huius cabalistica ditio, apud Moysen & prophetas famias admodum fuit, atque plurimum usitaelias propheta suis cabalisticis numeris, multa praedixit. Itidem & antiqui sapientes hac arte naturali, & mystica, Deum ex aequo nosse didicerunt, ac in eius mandatis huiusmodi legibus firmius perstiterunt & ambularunt. Pariformiter & libro Samuelis habetur, Berelisticos diaboli sortem non fuisse secutos, uerum diuina permissione uisionum apparitionumque uerarum fuisse participes, quod quidem lib. de supercoelestibus latius urgebimus. Donum eiusmodi sacerdotibus in diuinis praeceptis ambulantibus a Domino Deo concessum est. Mos Persis fuit, neminem in regem praeter sophum re ac nomine sublimatum admittere: quod utique patet hoc ipso regum suorum nomine Sophi. Tales etiam extiterunt illi sophi ac magi Persae, qui Christum Iesum ab Oriente quaesiuerunt, & sacerdotes naturales appellati sunt. Aegyptii quoque a Chaldeis & Persis hanc magiam & philosophiam assecuti, suos sacerdotes eandem sapientiam addiscere uoluerunt: in qua etiam tantum fructum fecerunt, ut circumuicinis omnibus regionibus uenirent in admirationem. Hac de causa Hermes uere Trismegistus nominatus est, quia Rex tum Sacerdos atque Propheta, Magus, & Sophos rerum naturalium fuit. Talis etiam & Zoroastes extitit. Explicatio. Artes quae ante diluuium extiterunt, fuisse in & post diluuium seruatas, argumento est, quod pariter & homines, quibus a Domino Deo datae fuerant inusum, in arca seruare, non penitus uoluit extinguere neque delere, nouis denuo creatis omnibus. Semel enim crearat ista ad praefinitum suum terminum, siue aestatem, siue autumnum, quibus magna messis est futura cunctorum quae creata sunt. Columnis igitur lapideis insculptas, ne transirent in obliuionem, qui futurum diluuium ex diuina reuelatione cognouerant, posteris seculis prouidentes, commendarunt. Eiusmodi cognitionem ab Adamo primum in suam propagationem deriuasse, minime dubium esse potest, quod unus hic primus omnium, artes omnes, atque notiones obtinuit a domino Deo creatore suo: testante scriptura Geneseos capitulo secundo in hanc sententiam: Formatis igitur, dominus Deus de humo cunctis animantibus terrae, & uniuersis uolatilibus coeli, adduxit ea ad Adam, ut uideret quid uocaret ea: omne enim quod uocauit Adam animae uiuentis, ipsum est nomen eius. Appellauitque Adam nominibus suis cuncta animantia, & uniuersa uolatilia coeli, & omnes bestias terrae. Occurrit hoc loco disputatio contra nonnullos, qui contendunt id solum de mobilibus uel animalibus brutis intelligi, non considerant interea differentiam inter animantia, & uolatilia coeli, ac bestias terrae, triplicem expresse positam a Spiritu sancto, quo nos admoneret eius, quod nos intelligere uult per animantia cuncta: scilicet omnia quae sunt et in firmamento coeli, & sub eo in elementis. Quandoquidem uiuunt, animamque habent omnia, quae creata sunt ab authore uitae, qui nihil unquam anima & uita carens condidit, at uiuit omne, quod ab aeterna uita uerboque Dei factum est. Uerum istos haec particula decipit, adduxit ea uidelicet, ac si ex diuersis collecta locis Adami proposuisset oculis. Num uident eadem uti locutione Deum, cum statim inde post dicat, & adduxit Euam ad Adam, quae tamen prae conspectu praesens erat in eodem loco? Aliud igitur, quam literam sonat, similis adductio, uidelicet inductionem, siue impressionem cunctarum rerum, quae Deus in usum Adami condiderat: notitiarum, artium & scientiarum, quae circa illas uersari poterant. Adduxit igitur, ut uideret, id est, intelligeret quid uocaret ea, hoc est, quas uires atque uirtutes haberent, a quibus, & usum, & nomenclaturam desumeret, ipse cognosceret, suosque doceret posteros. Exempla similia passim habemus in sacris scripturis; ut primo Regum primo, de Samuele postulato & posito a Deo propheta. Hinc sumpsit exordium ars illa diuina Cabala, quae de diuinis Dei nominibus primum, tum de aliis disserit a uirtutibus impositis. Hic ruit Graecorum ac infidelium schola, quae uel ab externis formis, uel ex opinione sua quapiam, diuersa nomina rebus indunt, hinc inde corrasa, nulla rerum eiusmodi uirium, neque uirtutum habita ratione. Concludit igitur sacra scriptura, sub formatis a Domino Deo de humo cunctis animantibus terrae, & uniuersis uolatilibus coeli, quicquid est, & in coelo, & in terra creatum, in principio, Genesis primo & secundo capitulis. Ista generaliter comprehenduntur eo, quod habetur Adamum appellasse nominibus suis cuncta animantia, putato cum mobilia, tum immobilia. Sed continuo sequitur animalium duntaxat mobilium nomenclatura, uniuersorum nempe uolatilium coeli, & omnium bestiarum terrae. His praemonuisse lectorem oportuit, quo melius de reseruatione artium instrueretur, in columnis. Arguet nasutulus quispiam ex infidelium schola dialecticus: Quid opus fuit ( inquiet ) ea per lapides, quae per homines potuerant conseruari, uel in ipsorum memoria, uel scriptis intro in arcam assumptis, una cum animalibus cunctis? & c. Ad haec & similes malignorum hominum argutas interrogationes, & impias magis quam Christianas, per simile respondebitur: Non aliter opus fuisse, quam Dei legem admodum breuem, insculpi tabulis marmoreis siue lapideis, quae potuit imprimi hominum memoriae: Sic uoluit enim Altissimus sic iussit, sit pro ratione nobis eius obseruandissima iustissimaque uoluntas. Lapidea sunt hominum corda, pariter et ingenia, quod quidem arcanum praefigurat sapientibus magis ac piis, plura hinc esse colligenda, quam rude hoc hominum genus scholarum infidelium percipere potest: intelligenti pauca haec resolutio satisfacere debet. Haec de conseruatione artium in duab. columnis allegoria, uidetur alludere ad binas tabulas Moysi traditas, quarum unam siue priorem fregit: hoc loco traditur etiam, Noach post diluuium in Armenia sub monte Araroth, columnam unam tantum e duabus inuenisse, cui superioris & inferioris globi ratio, uirtus, & efficacia, per cursus planetarum designatae fuerant: alterius columnae, tabulam fractam figurantis, nulla prorsum facta mentione. Ut etiam binaratio fuit posterioris tabulae legis, quae Deum & homines concerneret, columna similiter a Noach inuenta superiorum, puta coelestium & inferiorum, uidelicet elementalium ac terrestrium, instructionem generalem continebat. Hactenus de restrictione specialium artium ad sua genera dictum est, nunc uero de generum istorum expansione, siue dilatatione rursum in suas species, a diluuio, deinceps audiamus. Uniuersalis ( inquit ) haec notio frustulatim in diuersa distracta, uiribus suis imminuta est. Monarchia siquidem uerarum artium in diuersas ac uarias democratias partita fuit, in Astronomiam uidelicet, Magiam, Cabalam, Alchimiam, & c. quae omnes ex unico fonte ueritatis, ac lucis utriusque supernaturalis & naturalis cognitione, perfectissimae prodierunt: iam per distractionem, peculiares quaeque sibi finxit origines, & fundamenta posuit, quo factum, ut Monarchia uera suis uiribus diminuta sit. Haec equidem est Magiauera, cuius membrum intelligendo hoc unicum, quo lacob in picturandis ouibus fuit usus, reliqua non potes ignorare. Naturaliter enim considerare, grauidi & praegnantis desiderii ex potu nutrimentum, a coloratis uariegatisque haustibus, per uirgas, immutaturum naturam atque partus ouium in pellibus, cortici uirgarum correspondentibus, naturalis Magiae sapientiaeque membrum est, ex imaginatione supernaturaliter inuentum. Quod si iam contingeret per quempiam sapientem nostro seculo fieri, iudicaretur a mundi sapientibus, nedum ad superstitionem, uerum etiam ad necromantiam, quod per Iacob factum non esset: ac si Deus hac tempestate non impertiret hominibus bonae uoluntatis, dona suae gratiae et misericordiae, ut olim patribus, quamuis non ita affluenter, propter peiorem dispositionem duntaxat. Quandoquidem sibi semper aequalis est Deus, & ubique sibi similis omnipotentia, quanquam absolutissimam uoluntatem habet, cui resistere nihil potest, neque praescribere. Sapientiam siue Magiam distribuit igitur, quibus, & quando uult. Magos enim Deus non detestatur, id est, sapientes. Moyses Aegyptiorum magia instructus, Daniel Cabala Chaldaeorum, tres illi qui Christum natum adoratum uenerunt ab Oriente, Persarum Sophia, sic & reliqui prophetae Elias, Samuel, & c. Deo fuerunt gratissimi. Cur tu detestaris Ethnice, quod Deus non reiicit, nisi quia Dei uirtutem in diaboli uitium conuertere scholae tuae docent? Ut semel tandem concludamus, artes omnes a Deo sunt bonae, si quid accessit mali, a diabolo hoc omne satum est, a quo propemodum ita sunt inuersae hoc seculo, ut nihil pene prioris formae retineant. Quinimo & earum nomina sic immutata sunt, ut Magia, Necromantia. falso tamen, appelletur, Sophia Philosophia, sapientia uero stultitia, & econtra, sic de caeteris omnibus. Huius potissima causa fuit Monarchiae distractio, qua de mentionem fecit author, in diuersa principia, centrum suae Monarchiae non retinentia. Siquidem quaelibet natio ad quam peruenerunt, peculiare cuilibet arti centrum, suasu Diaboli, finxerut, cum unicum esset, ac esse debet omnium, & non plura, sicuti non plures Dei, sed solus & unus in omnibus. Cap. Ii. Quo declaratur, bonam partem huius sapientiae Graecos ab Aegyptiis hausisse, & abistis ad nos deriuasse. Postmodum ubi filius Noach tertiam mundi partem occupauit a diluuio, haec ars in Chaldaeam & Persiam ui quadam irrupit, & inde in Aegyptum. Idipsum superstitiosi & idololatrae Greci cum subodorassent, eorum aliqui qui sagaciores erant, ad Chaldaeos se contulerunt, & ad Aegyptios, ut ex eorum scholis eandem haurirent sapientiam. Uerum enimuero, cum non arrideret eis theologicum biblicumue legis Mosaicae studium, proprio suo genio confisi, a recto fundamento naturalium eiusmodi secretorum & artium exciderunt. Exemplo patet, cum tam fabulos e de Moysis doctrina senserint ac titubarint. Aegyptiis mos fuit, eiusmodi traditiones excellentis sapientiae, non nisi figuris, aenigmatibus, & abstrusis historiis atque uocabulis proponere. Quae postmodum Homerus artificio mirando poematum adumbrauit. Accessit & Pythagoras, qui plurima ex lege Moysis & ueteris Testamenti permiscuit. Pariter & Hippocrates, Thales Milesius, Anaxagoras, Democritus & alii, sua non desierunt ingenia his applicare. Quamuis eorum nullus Astrologiae, Geometriae, Arithmeticae uel Medicinae uerarum peritus esset. Impediuit eos nimirum sua superbia, quae discipulos aliarum nationum admittere noluit. Cumque nonnihil a Chaldaeis & Aegyptiis percepissent, longe superbiores, accidente quam antea natura, facti, subtilioribus figmentis rem ipsam acuere non uerentes, philosophiam quandam describere conati sunt, quae postmodum a Graecis ad Latinos deriuauit. Qui tandem hac imbuti & instructi, suis quoque dicteriis adornarunt. Ab his omnibus, per totam Europam disseminata philosophia haec, multas Academias construxit, in eius dogmatum propagationem, qua iuuentus instrueretur, & in hunc usque diem penes Germanos & alias nationes uiget. Explicatio. Hoc secundo capite susius narrat eiusmodi destructionem artium, & causam eius fuisse, quia post diluuium, columna quam repererat Noach, transtata forte sit per filium eius in Chaldaeam, Persiam, & inde in Aegyptum dispersae fuerint artes, ex eiuscemodi principiis renatae, per tertiam mundi partem, quae filio Noach competiit. Ista principia artium columnae insculpta, dependebant ex unico centro sacrarum literarum, iuxta sententiam authoris, tanquam ex fonte omnis sapientiae. Cum igitur aemuli simearum instar Graeci, nihil non aliis inuidentes, ut & nunc sequaces faciunt, ea de causa in Aegyptum & Chaldaeam iissent, ut eas addiscerent: hanc lucem, ex Biblico centro fulgentem, nequaquam ferre potuerunt. Quo factum, ut a luce naturae deflexerint ad fabularum & figmentorum suorum tenebras, quibus lumen hoc diuinum obfuscarunt in hunc usque diem, ac ueluti porci, margaritas artium conculcarunt idololatrae ac superstitiosi Graeci ( inquit author ) ac deinceps sophiam, ueram sapientiam, sinistre nimirum, hac de quod acceperant a Chaldaeis, Persis, et Aegyptiis, cum interpretantes, tum scribentes, in stultam suam philosophiam contorserunt, quae postmodum ad Latinos deriuauit, & ab istis aucta multis aliis figmentis quoque, ad Germanos & caeteras nationes. Cap. Iii. Quidnam docebatur in Aegyptiorum scholis. Chaldaei, Persae, & Aegyptii habuerunt eandem arcanorum naturae cognitionem; & eandem religionem, mutatis duntaxat nominibus. Chaldaei, & Persae suam doctrinam uocant Sophiam atque Magiam. Aegyptii uero, obsacrificium, suam sapientiam appellant sacerdotium. Persarum Magia, & Aegyptiorum Theologia docebantur olim in scholis simul ambae. Quamuis in Arabia, Africa, & Graecia scholae multae, doctique uiri fuerint, ut Albumazar, Abenzagel, Geber, Rasis, & Auicenna: apud Arabes, Machaon, Podalirius, Pythagoras, Anaxagoras, Democritus, Plato, Aristoteles, & Rodianus penes Graecos, nihilominus uarii sensus inter se fuerunt, & quod ad sapientiam Aegyptiorum attinet, discordes extiterunt. Pythagoras ea de causa Sophus appellari noluit, quia sacerdotium Aegyptiorum & sapientia perfecte, ut parerat, minime docebatur, etsi multa nihiloninus inde reportasset mysteria & arcana; Anaxagoras quoque plurima. Patet ex disputationibus, quas de sole, & eius lapide facit, & quas a morte sua reliquit. Aegyptiis tamen contrarius in multis fuit. Quapropter & ipsi noluerut appellari Sophi, nec Magi, sed Pythagoram ea in re imitantes, philosophie nomen assumpserunt: ipsi tamen non nisi scintillas quasdam ut umbras ex Magia Persarum & Aegyptiorum reportarunt. Uerum Moyses, Abraham, Salomon, Adam, Elias, & Magi ab Oriente ad Christum uenientes, ueri Magi fuerunt & Sophi diuini, necnon Cabalistae. Cuius artis & sapientiae Craeci, parum aut prorsus nihil experti fuerunt. Quapropteristorum scilicet Craecorum philosophicam sapientiam, ut speculationem ab aliis ueris artibus & scientiis, longe lateque distantem ac separatam relinquimus. Explicatio. Sapientia uera, Magiae uel Sophiae nomen accepit a Chaldeis & Persis, quorum Reges Magi fuerunt, ideo Sophi denominati: ab Aegyptiis nomen sacerdotii siue Theologiae sortita est. Inter Magiam Persarum, et Aegyptiorum Theologiam, differentia haec uidetur esse, quod ista de supernaturalibus atque diuinis rebus potissimum tractet: illa uero de naturalibus superiorum & inferiorum astrorum, & elementorum naturis atque proprietatibus. Adam, Abraham, Moyses, Elias, Salomon, & qui ab Oriente uenerunt ad Christum in Bethlehem, ueri Magi fuerunt, Sophi diuini, & Cabalistae, a spiritu Dei solum edocti. Horum omnium ac aliorum similium sapientiam, nullatenus Graeci degustarunt: solum habuerunt inanem quandam speculationem a uera sapientia prorsum alienam. Hinc, fatoque factum, ut indigni Magiae uel Sophiae nomine, Philosophiae sortiti sint appellationem, quod nil aliud ex Magia Persarum, ac Aegyptiorum Theologia, quam fumos & umbras duntaxat reportarint, quibus naturae lucem per uniuersum obtenebrarunt hactenus. Cap. Iiii. Quales Magi fuerunt Chaldaei, Persae & Aegyptii. Multi tentarunt secretissimam istorum sapientum Magiam, cum scrutari, tum in usum reducere. Idipsum tamen hactenus factum non extitit. Plaerique hac nostra tempestate exaltant Trithemium, alii Baconem, & Agrippam, ob Magiam & Cabalam, quae minime concordare uidentur, ignorantes cur faciant. Magia quidem est ars & facultas, per quam ad elemetorum, corporum, & fructuum eorum, proprietatum, uirium, operationumque abstrusarum notitiam peruenitur. At ipsa Cabala, ex anagogia, uiam ad Deum hominibus struere uidetur: quinam cum ipso agendum, & ex ipso prophetandum. Nam plena est diuinis mysteriis Cabala, uti Magia naturalibus arcanis: praesagia siquidem illa ex natura futurorum & praesentium effari docet. Eius enim operatio consistit in creaturis omnib. tam coelestibus, quam terrenis corporibus cognoscendis intrinsecus, quid in ipsis occultetur, quae uires lateant, cui destinata sint ab initio, tum quibus proprietatibus dotata. Haec & similia uinculum sunt, quo coelestia terrenis coniunguntur, ut oculariter etiam aliquando percipi potest ac sensualiter, ab operationibus suis. Talis influentiarum coelestium coniunctio, uel impressio, qua operantur in inferiora corpora coelestes uires, Gamahea Magis, uel matrimonium uirium & proprietatum coelestium cum elementaribus corporibus, dicta fuit olim. Inde fluxerunt excellentissimae commixtiones corporum omnium coelestium atque terrestrium, Solis uidelicet ac planetarum, item uegetabilium, mineralium, & animalium. Diabolus tentauit conatibus totisque uiribus, eiusmodi lucem obfuscare. Nec in totum sua spe frustratus, cum totam Graeciam ea priuarit, & eius loco speculationes humanas, & meras blasphemias in Deum, & filium eius, eo gentium introduxit. Magia utique suam ex diuino Ternario, & ex Trinitate Dei duxit originem. Etenim creaturas omnes hoc Ternario Deus insigniuit, ac digito suo Hieroglyphicum hunc Ternarium ipsis insculpsit, ut nihil etiam in rerum natura ualeat assignari, uel adduci, quod hoc mysterio diuini Ternarii careat, quodue hunc oculariter non demonstret. Creatura quidem, nobis Creatorem ipsum intelligere ac uidere docet: ut etiam diuinus Paulus ad Romam testatur. Foedus hoc diuini Ternarii per totam substantiam rerum diffusi, est indissolubile: per quod etiam habemus arcana totius nature ex elementis quatuor. Ternarius enim cum magico quaternario, perfectum septenarium producit, multis arcanis dotatum, notisque demonstratum. Et quum quaternarius in ternario quiescit, oritur lux mundi in Orizonte aeternitatis, totumque uinculum cum Deo nobis exhibet. Ad haec etiam accedunt uires & operationes creaturarum omnium, & usus earum suis arcanis, signis, characteribus, & figuris insignitarum, ut in eis uix minimum punctum occultum relinquatur, quod non examinatione pateat. Quandoquidem ubi quaternarius & ternarius ad denarium ascendunt, eorum fit ad unitatem regressus. In eo concluditur omnis occulta rerum sapientia, quam Deus, cum uerbo suo, tum creaturis manuum suarum, palam fecit hominibus, ut ueram noticiam haberent earum: quod alio loco latius declaratur. Explicatio. Differentiam antea praecedenti capitulo sobrie positam inter Magiam & Cabalam, hoc loco dilucidius interpretatur author noster. Magia quidem ( inquit ) est ars siue facultas, uiam ad cognitionem eorum omnium, quae sub firmamento concluduntur, naturalium, ut elementorum, elementatorum corporum, & fructuum eorum uirium atque uirtutum, proprietatum, & abstrusarum operationum, commonstrans ac docens. Hinc patet ipsam non uersari supra firmamentum, neque circa ea, quae sunt extra materiam corruptibilem, siue transituram posita: sed solum scrutari, et quidnam in creaturis Dei, cum coelestibus incorporeis, tum terrenis & corporeis abditi lateat, occultarumque uirium, & cui rei destinatae sint abinitio, quas proprietatum naturas habeant, quasue possint operationes demonstrare, docet. Non sine medio tamen, quod uinculum est, quo coelestia terrenis influentiarum uiribus coniungi possint, similitudine sumpta quidem a naturalibus eiuscemodi coniunctionibus, id fieri credendum. Si tamen coniunctio fieri debeat inter duo quae dicta sunt, operaeprecium fuerit eius compositi, quod Gamahea dicitur apud magos, partes cognoscere. Antea diximus coelum, id est, firmamentum, coniungi naturaliter indies, & in singula momenta, idque latius in Physicis nostris De luce naturae, cum inferioribus atque terrenis elementis: modo uero supernaturaliter id fieri posse docetur, coniunctione coelici ternarii, cum quaternario magico. Ternarius enim quid sit iste diuinus, etiam ibidem De luce naturae physica, satis ample deducitur, quid quaternarius etiam sit, habetur. Quare his non immorandum esse duco, sed eo relegandum, ubi hac de re satis ample, imo ad nauseam usque lectorum indigniorum, studioso conatu tractaui. Diuinas hic ternarius, qui nobis ob oculos carneos a Domino Deo positus est, occultissime latet in omnibus creaturis, tanquam anima siue spiritus in corpore. Mentis oculis autem conspicuus est, partibus etiam in toto manentibus: quae si disiungantur, tum demum carneis apparet manifeste. Quaternarius idipsum efficit, qui si coniungatur cum ternario, sic ut in isto quiescat, inde consurgit septenarius ille Magicus in hebdomadem quietis naturalis, in qua lux oritur mundi siue naturae, in orizonte aeternitatis, id est, in solaris naturae constantia, quae uinculum nobis cum Deo exhibet, hoc est, medium, quo Dei magnalia, quadantenus per ipsum conceditur, uidere cognoscereue facit. Accedente nempe diuino, supernaturalique ternario, ad magicum ex naturalibus consurgentem septenarium tanquam ad idoneum habitaculum, fit regressus ad unitatem perdenarium. Hoc opus hic labor est, in septenario uidelicet praeparando, ut uires & operationes ( ait ) creaturarum omnium, & usus earum, suis arcanis, signis, characteribus, & figuris insigniantur, hoc est, sibi propriis & conuenientibus applicentur. Hactenus de Magia naturali diximus. De Cabala, quia non est nostri iam instituti, summarie duntaxat, quod ad praepositam cum Magia differentiam attinet, sciatur ipsam in diuinis atque spiritualibus, ac supra omnem naturam Cap. U. De potissima summaque rerum essentia. Magi per suam sapientiam affirmarunt, omnes creaturas ad unitam substantiam adducendas, quam suis mundationibus & purgationibus asserunt in tantam subtilitatem ascendere, diuinamque naturam, & occultam proprietatem, ut operetur admiranda. Considerarunt enim in terram redituram, & per supremam separationem magicam, perfectam quandam substantiam emersuram, quae tandem plurimis industriosis & ualde prolixis praeparationibus, ex uegetabilibus substantiis in mineralia, ex mineralibus in metallica, & ex perfectis metallicis substantiis attollitur in perpetuam ac diuinam essentiam quintam, omnium coelestium ac terrestrium creaturarum essentiam in se concludentem. Arabes & Greci, per characteres occultos, & Hieroglyphicas descriptiones Persarum & Aegyptiorum, ad secreta & abstrusa mysteria peruenerunt, quibus adeptis, & partim intellectis, partim uero non, admiranda quaedam experiundo uiderunt oculariter. Sed quia supercoelestes operationes profundius laterent, quam captus eorum posset assequi, arcanum hoc non iuxta Magorum sententiam uocarunt supercoeleste, sed philosophorum arcanum, & ex sententia Pythagorae, lapidem eorum. Hunc quicunque assecuti sunt, uariis adumbrarunt figuris aenigmaticis, deceptoriisque similitudinibus, comparationibus & uocabulorum fictionibus: ut posteris eius materia saltem occulta foret, cuius nulla uel minima haberi posset notitia. Explicatio. Consequenter, ac per ordinem praecedentia quaeque capitula, sequentib. elucidare conatur author, uti quae de regressu ad unitatem supra sobrie tetigerat, nunc dilucidius resumat, inquiens, omnes creaturas ad suam unitatem adducendas, asseuerasse Magos, & hanc in subtilissimam atque diuinam ascendere naturam, operarique miracula. Nec subticuit qua ratione, quoue medio id fieri debeat: purgationibus, inquit, ac mundationibus, arte putato factis. Iam ponit, qua consideratione Magi peruenerint ad inuentionem admirandi huius arcani magici. Considerarunt ( inquit ) in terram redituram unitam substantiam, id est, sicuti cuncta quae sunt ex terra, in terram semel sunt reditura, non secus & ista materia de terra sumpta, magice uenit adunitatem terream adducenda, multisque prolixis, & industriosis operationibus, summa separatione factis, in perfectam quandam substantiam, quam quintam essentiam uocant, omnium creaturarum essentiam complexam. Tandem ex quibus id fiat substantiis docet, ex uegetabilibus nempe in mineralia, ex mineralibus in metallica, & ex istis postremis in perpetuam essentiam quintam. Hic locus est ualde difficilis intellectu, his qui nondum in hac arte sunt operati. Nam dubitare cogit, num uelit author uegetabilia transmutari in mineralia, haec in metalla, & ista rursum in quintam essentiam, quod quidem uidetur impossibile, ut ex saluia fiat uitriolum, & ex isto fiat aurum, atque ex postremo quinta essentia: uel ex quouis praedictorum generum, fieri uelit eandem essentiam. Ego meam hac in re sententiam adferam, aliis, & cuilibet suam integram ac illaesam interea relinquens. Authoris itaque, meo iudicio, haec est opinio. Possunt, si non omnes, aliquot saltem, aut leuius unica species, ad suum genus generalissimum adduci, quod quidem erit simile primo generi generalissimo. Siquidem pars totius, similis est suo toti per substantiam, licet non per accidens. Cum igitur totum partes omnes in se complectatur, si pars ad naturam totius reducatur substantialem, quare quaeso dialectice, substantia partis iam totum factae, non erit similis totius prioris substantiae, cuius non est amplius pars, sed totum quid ut illa? Consideratio desumitur ex eo, quod etiam admonitione quadam ad Thomam Erastum facta, in approbationem trium primorum principiorum Paracelsi, latissime declaratur, uidelicet omnes species inferioris naturae, congregatas fuisse a concauitate firmamenti, in centrum unicum, & globulum unum aquaeterreum, in quem simul compressae, tandem, sic aeterno iubente uerbo, rursum in propatulum emerserunt omnes, quae prius in extensione delitescebant una cum suis formis, sub uniuersali forma, ad quam reduci posse, ut etiam ad uniuersalem materiam, tacite docet author hoc loco, singula. Sed notandum, forma destructa naturali per artem, hac minime fieri posse, ni forte per naturam id fiat, ut in priorem speciem res ulla redeat, sed in aliam longe meliorem, & non corruptibilem, ut prius. Arcanum hoc a sapientibus magis, supercoeleste uocatum est, quia uiderunt supercoelestes quasdam operationes concurrere, tanquam totius generationis huius effectrices, ac potissimas causas. Illi uero qui per characteres occultos, & hieroglyphicas descriptiones Persarum, & Aegyptiorum, experiundo miranda uiderunt, partim intellecta, partim uero non, a suis fundamentis non appellauerunt arcanum, at iuxta Pythagoram lapidem philosophorum, de supercoelesti nihil sentientes. Qui autem hoc, uel quocunque modo, sunt assecuti mysterium, occultis figuris aenigmaticis, ac aliis adumbrarunt, uix intelligibilibus uni tantum inter doctissimorum millena multa millium, idque diuino potius afflatu, quam humanis laboribus, post quos & intolerabiles, et senio maximo confecto ta rarus uir adeptus fuit. Quo factum ut hinc in infinitos errores prolapsi, quotquot ferme huic rei nauarunt operam, alios in similem traxerint labyrinthum errorum, ut audietur infra in sequentibus capitulis. Cap. Ui. De uariis erroribus in genere, quoad materiam, inuentionem eius & notitiam. Philosophi uaria huic materiae lapidis nomina praefixerunt occultissima, a similitudinibus allata. Hoc Arnaldus obseruans in Rosario, summam, inquit, in materiae lapidis huius inuentione difficultatem existere. Uegetabilem enim appellarunt, mineralem, & animalem, non iuxta literalem sensum, uti norunt sapientes diuinorum arcanorum & miraculorum eiusmodi lapidis experti. Huius exemplum prae se fert Raymundi Lullii lunaria, quae flores mirandarum uirtutum edit, familiares ipsis philosophis. Haec non fuit eorum opinio tamen, ut per eam intelligeretur aliqua super metalla proiectio, uel praeparatio talis inde fieret: uerum abstrusa mens philosophorum alio spectat. Non aliter materiam suam appellarunt nomine Martagon, cui operationem occultam alchimisticam applicuerunt, cum tamen id prorsus nihil denotet preter occultissimam quandam similitudinem. Error etiam non minimus in uegetabilium liquoribus ortus est, quibus mercurium coagulare plurimi conati sunt, & postmodum fixatoriis m conuertere, existimantes eum contra metallorum auxilium coat, maximum assecutum esse mat quamuis nonnullorum uegetaores id efficiant, non aliunde fieresinam, pinguedinem aut sulphur quo abundant, iudicabitur: Hoc humiditatem, & uitam ad se trahit, intermiscet illius substantie, coagulanomnem utilitatem. Nam crassum Im sulphur nullum, in uegetabiliam perfectam proiectionem in alchimia e, compertum est mihi: quod etiam maximo dispendio experti sunt plu si nonnulli succo Titimalli albo lapropter calorem intensum & acutum tentem, coagularunt mercurium, & liquorem lac uirginis appellarunt, amen fundamentum hoc fuit. Non succo Chelidoniae existimandum, lire suo imponat oculis, ac si dotatum 0. Colligentes inde uanum quid, certerminato tempore, uegetabile hoc eunt, ex quo animam uel quintum esse sunt, unde coagulantem ac permutanncturam efficerent, uerum & hinc nihil fatuum errorem ortum. Explicatio. Totam huius artis difficultatem, in eo consistere palam est, quod materia, ex qua deducendum autumant arcanum, uariis nominib. adumbratur, ne quibusuis innotescat. Potissima primaque sunt, uegetabilis, animalis & mineralis appellationes, non iuxta literam, sed a uariis mediis, & colorum uarietatibus in opere hoc necessariis, & apparentibus. Exemplo sit Raymundi Lullii Lunaria, quae uarios diuersorum colorum flores profert. Maxima de hac inter chymicos uersatur controuersia, nonnulli enim uolunt esse herbam quandam uigintiocto foliorum duntaxat, iuxta numerum dierum lunaris mensis siue reuolutionis, quae augmentum atque defectum pateretur ut luna, sed a frondium dimissionibus - & reassumptionibus duntaxat. Alii uolunt esse liquorem quendam solutorium, uelut Chrysulcam. quo metalla dissoluuntur. Caeteri propriam aquam esse dicunt suae materiae, in quam resoluitur: cui postremae opinioni magis, quam praecedentib. ausim subscribere. Quanquam, aiunt philosophi, in praeparatione multa concurrunt, quae non intrant magisterium nostrum, sed amouenda sunt. Nonnulli succos uegetabilium exprimunt, quibus coagulare mercurium siue argentum uiuum, conantur, ut sunt Titimalli, Chelidoniae, & c.at quamuis efficerent ut congelaretur, nec propterea fixus erit. Istos decipere uidetur, quod supra capitulo praecedenti scriptum est, uidelicet per summam separationem magicam, perfectam quandam substantiam emersuram, ex uegetabilibus substantiis in mineralia, ex mineralibus in metallica, et ex perfectis metallicis substantiis haec attollitur. in essentiam quintam: non animaduerterunt quod antea habetur, scilicet unitam substantiam ex creaturis omnibus, uel uniendam esse, priusquam in terram redituram siue redigendam, ut supra declaraui. Nemini quicquam persuadere uolo, iuuare solum quod possum. Qui melius intellexerit, in medium adferat, libenter enim audiemus. Non ueremur a doctioribus addiscere, quod ratio uerum esse demonstrat, ex apparentibus operibus Dei. Uerum ex inanibus hominum opinionibus, praeter eas demonstrationes. amplius omnino nihil addiscimus, qualiscunque sit ipsorum authoritas. Liquores igitur uegetabilium ( ait ) ob resinam, pinguedinem siue potius terreum sulphur in ipsis existens coagulari mercurium posse, falsum tamen hoc esse fundamentum. Non intelligi uult igitur uegetabilem substantiam in mineralem transmutari, etsi dicat perfectam substantiam ex uegetabilibus substantiis in mineralia, sic de reliquis, emersuram, at potius unitam in sua terra subanstiam, debitis operationibus artis, in mineralem naturam, & hanc in naturam metallicam, hoc est, terram in aquam siue lunariam, & istam in ignem aeris medio, transituram. Cap. Uii. De erroribus eorum, in specie, qui lapidem quaerunt a uegetabilibus, ut supra. Alchimistarum aliquot, expressum e chelidonia succum ad spissitudinem uel consistentiam excoxerunt, exposueruntque soli, ut in massam duram per se coagularetur, quae postmodum in puluerem minutissimum contusa nigri spadiceiue coloris, mercurium proeiectione uerteret in solem, quod uanum esse compererunt. Alii admiscuerunt huic pulueri sal armoniacum: alii colchotar uitrioli, opinantes ea uia se ad optatum peruenire finem potuisse. Solutionibus in flauam aquam adduxerunt, ut sal armoniacum tincturae praeberet ingressum in mercurii substantiam, nihil tamen inde factum est. Nonnulli praedictorum loco, succos Persicariae, Bufonariae, Dracunculi, foliorum salicum, Titimalli, Cataputiae, Flammulae, ac similium simul una cum ipso mercurio, per dies aliquot, uitreo uase conclusos, in cineribus tenuerunt, accidit ut inde mercurius in cinere uerteretur, sed perperam & nullo fructu. Decipiebantur enim isti, uanis uulgi rumoribus, quibus iactatum fuit, eum qui mercurium, absque metallis coagulare posset, habere magisterium integrum, ut supra meminimus. Eorum plurimi ex uegetabilibus salia, olea, & sulphura traxerunt arte, sed frustra. Nam ex salibus, oleis, aut sulphurib. eiusmodi, nulla coagulatio mercurii, uel perfecta proiectio, neque tinctura fieri potest. Quod uero philosophi, materiam suam arbori cuipiam aureae ramorum septem comparent, intelligunt eam in suo spermate metalla septem concludere, & in eo latere. Quapropter materiam suam uegetabilem esse dixerunt: tum etiam quia non aliter quam naturales arbores, suo tempore uarios flores proferunt, materia lapidis colores pulcherrimos patefacit, in florum suorum productione. Item ea de causa, quia ex terra philosophica, materia quaedam exurgit, ut uirgultum spongiae terrae simile, dicunt arboris suae fructum ad coelum tendere. Ideo protulerunt in uegetabilibus naturae, totius rei cardinem uerti, sed non in uegetabilibus materiae: tum etiam quia suus lapis animam, corpus, & spiritum in se continet, ut uegetabilia. Explicatio. Quod priore capitulo de uegetabilibus in genere posuit, hoc loco specialiter etiam repetit, a succo chelidoniae, quem ob aureum colorem existimarunt solis naturae quid in se continere. Quo factum, ut hunc ad spissitudinem coctum & exiccatum, in puluerem, ad argentum uiuum in aurum transmutandum, adsumpserint, quod cum frustra tentatum fuisse uiderent, nec adhuc eo contenti, suo puerili magis errore, quam stolido, plaeraque alia adiunxerunt, nedum huic, sed aliarum succis herbarum, idque omne frustra somniatum est. Non considerarunt enim quod supra tetigimus, genera non commisceri, nisi destructis omnino speciebus. At si uegetabilia formalem speciem deponant, uel specificam formam, tum demum acquirunt uniuersalem, ad quamcunque specificam suscipiendam idoneam, sic de caeteris, uti mineralibus, & animalibus generibus intelligendum. Nulla pariter olea, salia, neque sulphura, de quibusuis tracta, nisi spiritualem & generalem absolute formam acquirant, erunt in hanc rem apta. Materia philosophica non dicitur esse uegetabilis ratione materiae, sed ob similitudinem quam cum uegetabilibus habet, cum in terram suam unita materia, uirgultum in ouo suo producit arbori persimile, frondes, flores atque fructum suum proferens. Hinc facile colligere potest quiuis ingenio ualens, eiusmodi materiam non esse materiam naturae, sed artis: item in uegetabilibus naturae positam esse materiam hanc, & non in uegetabilibus materiae, hoc est, materialibus a natura nude productis. Nam uegetabilia naturae, non considerantur ex nuda materia uegetabilium, sed ex potestate siue potentia in unaquaque materia, siue sit uegetabilis, animalis, uel mineralis, quae quidem omnia uegetabilem facultatem habent, non secus atque uegetabilia mineralem & animalem, id est, spiritum, animam & corpus habet omne, quod natura produxit ex elementis elementatum. Monarchia lapidis igitur, haec tria continet potentia nedum, sed etiam actu proueniente, per medias operationes, ex ea. Cap. Uiii. De his qui philosophorum lapidem in animalibus quaesiuerunt, in genere & in specie. Similitudinaria quadam appellatione materiam suam, lac uirginis esse dixerunt, & rosei coloris benedictum sanguinem, qui tamen solis prophetis & filiis Dei conuenit. Inde Sophistae collegerunt materiam philosophicam hanc, in animalium sanguine, uel hominis existere, occasione sumpta, quod ex uegetabilibus nutriantur. Alii in capillis, in sale urinae, in Rebis. Alii in ouis gallinarum, in lacte, in ouorum corticum calce: quibus omnibus mercurium figere posse putarunt. Extraxerunt aliqui ex foetido lotio sal, credentes lapidis esse materiam. Non desierunt qui lapillos in Rebis repertos materiam esse iudicarent. Alii membranas ouorum asperrimo lixiuio macerarunt, quibus etiam ouorum calcinatos cortices albissimos niuis in modum admiscuerunt, his attribuentes arcanum fixationis ad mercurium inuertendum. Alii ouorum albumen argento comparantes, & auro uitellum, in suam elegerunt materiam, admistis sale communi, armoniaco, tartaroque usto, simul ea uitro concluserunt, balneoque maris putrefecerunt, idque tantisper dum albus color in rubicundissimum, sanguinis instar, abiret. Hoc ipsum in foetidissimum destillarunt liquorem, prorsum inutilem, ad opus quod quaerebant. Alii putrefecerunt albumen & uitellum ouorum, & inde Basiliscus generatus est, quem in rubicundissimum puluerem exusserunt, eoque tingere putabant, cuius autor fuit Gilbertus Cardinalis in suo tractatu. Plaerique fella boum, & aliorum animalium, sale permisto communi macerata, destillarunt in liquorem, quo caementationum pulueres imbutos, existimarunt metalla sua tingere posse magisterio quodam, quod partem cum parte nuncuparunt, & inde nihil actum est. Aliqui tutiam, suis cum additionibus, ut sanguine draconis, & aliis, cuprum aut electrum in aurum permutare conati sunt. Alii iuxta Uenetorum artem ( ut aiebant ) uiginti stelliones, plus minusue concludebant olla, fameque redigebant ad insaniam, ut unam alia deuoraret, unica superstite, quam limaturis cupri uel electri pascebant, existimantes genus hoc animalium in uentriculo suo digestione sola permutationem optatam efficere: postremo exurebant animal hoc in rubicundum puluerem, quem putabant aurum esse, uerum & eo decepti fuerunt. Alii tandem in piscibus quos Trutas uulgo solent appellare, crematis per liquationem, aurum aliquoties inuenerunt, non alia de causa, nisi quia genus hoc piscium, in fluminibus atque torrentibus, squamas, aureasque scintillas colligere mandereque solitum sit, raro tamen id contigit. Tales impostores potissimum inueniuntur in aulis Principum. Non est materia philosophorum in animalibus quaerenda: hoc omnes admonitos uelim. Attamen est quod sciatur, philosophos lapidem suum animalem appellasse, quod postremis suis operationibus, uirtute nobilissimi huius ignei mysterii, liquor obscurus ex ea materia in suo uase guttatim exudet. Inde protulerunt praesagium hoc, scilicet postremis temporibus, purissimum homine in terras uenturum, per quem liberatio mundi futura esset, guttas hunc ipsum hominem, rosei rubeiue coloris & sanguineas emissurum, quo medio mundum a labe redimeret. Pariformiter & sanguis sui lapidis ( in suo genere tamen ) leprosa liberabat metalla, suis ab infirmitatibus, & contagio. Quare non immerito dixisse putarunt, suum lapidem animalem esse. Hoc de mysterio Mercurius ad Regem Calid ita loquitur: Mysterium hoc solis Dei prophetis permissum est cognoscere, quo fit, ut lapis hic animalis uocetur. Nam in sanguine lapidis huius latet anima sua: componitur etiam ex corpore, spiritu & anima. Simili ratione uocarunt suum microcosmum, quod rerum omnium totius mundi similitudinem habeat, & inde rursus animalem esse dicunt, uti Plato magnum mundum animal uocat. Explicatio. Ea ratione qua philosophi, similitudine quadam, suam dixere materiam animalem esse, lac uirginis appellantes, & sanguinem humanum, plurimi seducti fuerunt, in animalibus quaerentes eiusmodi materiam. Aliud enim intellexerunt, quam scripserunt, non ut seducerent, sed ut ad hunc loquendi riodum artem detegerent iis tantum, quos Deus ad.canum hoc elegerat. Putarunt enim alios, eiusmodi suum sermonem intricatum mille figuris, intelligere minime posse. Quicquid enim apparuit, ab initio suarum operationum, in finem usque Monarchiae sui lapidis, hoc nomen in artis descriptione sortitum est eius, cuius rei similitudinem retulit, ueluti lactis uirginis, a similitudine liquoris apparentis instar lactis muliebris: item sanguinis humani, propter eiusmodi rubicundissimum liquorem etiam apparentem. Indigni pariter atque digni hac de causa, quia credebant ista de animalibus dici, non pepercerunt omnibus, quae ex eis haberi poterant, etiam ad spermata, Rebisque deuenientes, atque menstrua, hoc est, excrementa quaeuis, cum hominum, tum aliorum animalium quorumcunque, etiam infectissimorum uenenis ad mortem perimentibus, ut stellionibus ac aliis. Imo tam fuerunt nonnulli temerarii, ut basiliscum ex ouo generare putrefactionibus praesumerent, cuius fatuae fuit opinionis Cardinalis quidam nomine Gilbertus, ut ex opusculo suo patet edito in hanc sententiam. Legerant enim ouum in scriptis philosophorum, atque uenenum, unde concludebant, basiliscum esse materiam eiuscemodi lapidis, quia fertur portentosum hoc animal ex ouo galli ueteris, a rubeta siue bufone foto, nasci. O stultum genus hominum, qui tam futilia somniant, nedum indigna philosophis, sed fatuis etiam ridicula! Quid corruptibile cum incorruptibili, de quo materia haec potissimum elicienda uenit, commune habet? Philosophos materiam suam animalem appellasse, ratio haec est, sub finem operationum suarum, uirtus arcani sui mysterii, materiam exudare guttas instar sanguinis obscuri concitat, quoquidem praesagiuerunt, in postremis temporibus purissimum hominem uenturum, qui mundum corruptissimum a labe liberaturus erat, uti sanguis eiusmodi sui hominis arcani uidelicet, liberabat uel expurgabat metalla quaeuis a lepra, & sua contagione. Duabus aliis de causis animalem esse dixerunt, una quia conceditur eius uera notitia solis hominibus anima pura supercoelestique uiuentibus, uti Prophetis, & c. non mundanis hominibus, qui bruta sunt potius, quam animalia uera: tum etiam in dicto sanguine lapidis, latet eius anima. Secunda ratio est, quia philosophi hunc suum hominem uocant microcosmum, ideo quod rerum omnium totius mundi similitudinem referat, quapropter animalem uocant, ut hominem etiam naturalem, totius magni mundi siue magni animalis naturam, in se continere dicunt, ac uere. Cap. Ix. De his qui lapidem quaesiuerunt in mineralibus generaliter. Accesserunt ignari, credentes lapidem esse triplicem, atque triplici genere secretum, utputa uegetabili, animali, & minerali. Quo factum, ut in mineralibus quaesierint. Haec sententia longe distat a philosophorum opinione. Asserunt enim, suum lapidem uniformiter uegetabilem, animalem & mineralem. Notandum ad hec, naturam sperma suum minerale, in uaria genera distribuisse, uidelicet in sulphura, salia, boracia, nitra, armoniaca, alumina, arsenica, atramenta, uitriola, tutias, haematites, auripigmenta; realgara, magnesias, cinnabarim, antimonium, talcum, cachimiam, marcasitas, & c. In istis omnibus, natura nondum assecuta est materiam nostram. Quanquam in aliquibus dictarum specierum, miro se patefacit aspectu, in transmutationem imperfectorum metallorum, ad perfectionem adducendorum. Longa siquidem experientia, & igneum exercitium, multifariam ostendunt permutationem, in materia mineralium: nedum ex coloribus in coloresuerum etiam ex una essentia in aliam, & ex imperfectione sui, in perfectionem. Quamuis etiam natura, mediis mineralibus, aliquam perfectione, praeparationibus sit prosecuta, non ideo uolunt philosophi, suam lapidis philosophorum materiam, ex ullo mineralium progredi, licet lapidem suum esse mineralem dicant. Unde Sophistae, sumentes occasionem, ipsum mercurium, uariis torturis persecuti sunt: aliqui sublimationibus, coagulationibus, praecipitationibus, mercurialib. aquis, fortibus, & c. Quae omnes erroneae uiae uitandae sunt, cum caeteris Sophistarum praeparationibus mineralium, purgationibus, & fixationib. spirituum, atque metallorum. Quapropter lapidis praeparationes omnes, uti Geberi, Alberti Magni, & similium sunt sophisticae, purgationes eorum, cementationes, sublimationes, destillationes, rectificationes, circulationes, putrefactiones, coniunctiones, solutiones, ascensiones, coagulationes, calcinationes, & incerationes, prorsum inutiles: cum in tripode athanore, furno reuerberatorio, liquefactorio, accidioneo, fimo, cinere, arena, similibusque: tum in cucurbita, pellicano, retorta, phiala, fixatorio, & c. Idipsum de sublimatione mercurii, per minerales spiritus ad album & rubeum, uti per uitriolum, sal petrae, alumen, crocum Martis, existimandum. De quibus omnibus, falso fabulatur ille Sophista, Ioannes de Rupecissa, tractatu suo de lapide philosophorum, albo & rubeo. Quae simul ementita somnia sunt omnia. Fugienda sunt etiam particularia sophistica Geberi, prout sunt septenae sublimationes, aut mortificationes item reuiuificationes Mercurii, cum suis praeparationibus, per salurinae, uel per sepulchrum factis, quae singula falsa sunt. Quidam alii, mineralium & metallorum sulphuribus, mercurium fixare conati, summe decepti fuerunt. Uidi siquidem, hac arte mercurium in corpus metallicum, per eiusmodi fixationes adductum, similitudine quidem, in omnibus, & per omnia, bonum argentum fingentem ac repraesentantem, uerum in testa, falsum ut extitit, etiam apparuit. Explicatio. Nonnullorum opinio est, ex uegetabilibus & animalibus, non secus atque ex mineralibus. singulatim fieri posse lapidem istum, Hermetis dicto confirmatorum, de se loquentis ad hunc modum, uidelicet in tabula sua Smaragdina: Hac de causa uocatus sum ( inquit ) Hermes Trismegistus, quia habui tres partes Philosophiae totius mundi. Quicquid sit, opinionem istorum disputabilem relinquere statui, tantisper donec refutetur ea specierum ad suum genus generalißimum reductio, de qua supra meminimus. Haec enim si confutari debeat, non ab ignaris spagyriae scholarum infidelium discipulis, fiat oportet, sed ab igniuomis spiritibus, qui supercoelestem illum hauriunt aerem, una cum coelesti iunctum. Non negarim interea triplicem istorum gradum, ut mineralib. quidem summus competat, non propterea duobus reliquis generibus de sua perfectione derogandum, cum ex eadem radice proueniant, quam illud mineralium genus in origine sua primum habuit, puta principio mysterioque magno. Quanquam ex secundis radicibus diuersis, postea proueniunt, ut ex terra uegetabilia, ex aqua mineralia, & animalia permixtim, utiuolatilia, ex aerem & aqua, reliqua ex terra & aere, uel ex aqua sola. Uerum non alia de causa mineralia praecellere uidentur, nisi quod istorum generatio caeteris omnibus magis ad centrum, ac propius accedit, in quo maxime uigent coelestes uires, non destitutae tamen supercoelestibus uirtutibus, at magis imbutae his, quae longius ab eo recedunt ad superfictem, quapropter genus hoc prae caeteris duobus elegerunt. Et quamuis authorignaros uocet eos, qui triplici genere distinctum lapidem putant, non alia de causa id facit, nisi quia non percipiunt philosophos faciliorum, propinquiorum, & solidiorum electionem semper fecisse, neque norunt cur mineralia per se magis eligant ( ignaros puta ) quam alia sola. Hanc etiam opinionem longe distare dicit a philosophorum sententia, uidelicet eligendi mineralia pro materia huius Monarchiae, cum non sit a natura immediate data. Asserunt itaque philosophi materiam suam unisormiter, id est, sub una forma, uegeta bilem, animalem & mineralem esse. Ex suo spermate, siue semine menstruali, natura uaria genera distribuit, salium. sulphurum, boracium, nitrorum, armoniacorum, aluminum, arsenicorum, atramentorum, uitriolorum, tutiarum, haematitum, auripigmentorum, realgarum, magnesiarum, cinnabarium, antimoniorum, talcorum, cachimiarum, marcasitarum, & c. Haec omnia mineralia media sunt, ad metallicam generationem facientia, nondum tamen per naturam gradum lapidis acquisierunt. Etsi nonnullae dictarum quandoque specierum, admirandas demonstrant in metallis mutationes colorum, eßentiae, & perfectionis, non propter ea philosophi uolunt, suam lapidis monarchiae materiam ex ullo mineralium esse, quamuis numeralem esse dicant suum lapidem. Ex ista lapidis appellatione, tormenta mercurii uaria sumpserunt originem.i.argenti uiui martyria, simul & metallorum inani prorsum labore suscepta fuerunt. Manuales enim operationes, siue Geberi, siue sint Alberti cognomento Magni, uel aliorum quorumcunque, sunt mere sophisticae, simul & instrumenta sua, de quibus ineptissime fabulatur ille Ioannes de Rupecissa, cum suis ex Gebero desumptis mercurii septenis sublimationibus, aliisque stultificationibus in textu positis. Quanquam seuidisse fatetur author, mercurium uel argentum uiuum, in duram substantiam solidam, & corpoream, ac ueluti metallicam, eiusmodi falsis operationibus, argento uero persimilem coaluisse, in examine, tamen, totum id quod fuit, euanuit in auras per Saturni sulmen. Cap. X. De his qui lapidem et particularia quaesiuerunt in mineralibus: Sophistarum nonnulli tentarunt ex mercurio septies sublimato, ac toties dissoluto, fixum oleum emungere, medio quidem aquarum fortium, quo metalla imperfecta, in perfectionem adduceretur: at frustraneum opus hoc relinquere coacti sunt. Aliqui uitriolum septies purgarunt, calcinatione, solutione, & coagulatione, & cum duarum partium armoniaci salis additione, sublimationeque, ut in aquam albam resolueretur, cui tertia partem addidere mercurii uiui, ut ea coagularetur aqua: mercurium toties postmodu a dicto uitriolo, & armoniaco sale sublimarunt, ut in lapidem abierit. Hunc affirmarunt, ex uitriolo conceptum, rubeum sulphur esse philosophorum, quo cum solutionibus, & coagulationibus progressi sunt ad lapidem, sed in proiectione fecerunt nihil. Alii mercurium coagularunt, peraquam aluminis, in massam duram alumini similem, quam fixatoriis aquis fixarunt inutiliter. Sophistae plurimas rationes fixandi mercurium, sibi frustra praefigunt, quod in mercurio nihil perfecti constantisue habeatur. Hoc fit, ut in uanum addantur ei mineralia, per sophisticos processus, quibus omnibus ad maiorem sui malitiam excitatur, uiuusque magis efficitur, & potius ad maiorem impuritatem adducitur, quam ad aliquam perfectionem. Non est igitur ab eo materia philosophorum petenda: cum sit imperfectum quid, quod si ad perfectionem adduci queat, sophistarum progressibus ualde difficile fuerit, imo impossibile, cum in eo nihil sit, quod in perfectionem excitari cogiue queat. Aliqui sumpserunt arsenicum aliquoties sublimatum, ac multoties oleo tartari dissolutum & coagulatum, idque fixare pretenderunt, quo cupru in argentum uerterent, idipsum & nihil, praeter sophisticam dealbationem quandam pre se tulit. Etenim arsenicum sane minime figi potest, nisi operator artista, spiritum eius tingentem ex aequo cognitum habeat, in quo quidem omnes dormitarunt philosophi, frustra conantes ex eo quid efficere. Quicunque igitur spiritum hunc ignorauerit, spem ipsum figendi nullam habeat, nec uirtutem illi tribuendi, qua transmutationis perfectionem acquirat. Quamobrem notum facio cunctis, dealbationem de qua mentio facta est, ex falso fundamento depromptam, eaque falso cuprum dealbari, non immutari. Sophistae, uenerem ad hunc modum laruatam, atque fucatam, sui duplo admiscuerunt lunae, aurifabris uendiderunt, & monetariis: postremo uero in falsos monetarios sese transmutarunt, nedum qui uendiderunt, uerum etiam illi, qui emerunt. Aliqui ex sophistis, albi loco, rubeum arsenicum sumpserunt, & hocipsum in falsam artem abiit. Quoniam quocunque modo praeparetur, nihil preter albedinem exhibet. Nonnulli progressi sunt ulterius ad sulphur commune, quod ita flauum coxerunt aceto, lixiuio, uel urinis acerrimis, per diem & noctem, usque dum album emersit. Postmodum eleuarunt ipsum a sale communi, & calce ouorum, per sublimationem coxerunt, & sublimarunt, idque multoties, combustibile semper nihilominus extitit, licet album: eo tamen, crudum fixare mercurium, in aurum conati sunt, at frustra tentatum est, optima tamen inde cinnabaris, & pulcherrima omnium, quam uiderim unquam, resultauit. Hanc fixare putantes, oleo sulphuris per caementationem, & fixationem, apparentiae non ninil habuit, uerum secus atque res ipsa desiderabatur, euenit. Alii sulphur commune redegerunt in formam hepatis, olei lini, laterini, uel oliuarum admistione, coquentes in aceto. Postmodum in lapidem marmoreum effundentes formam hepatis effecerunt. Hoc destillarunt in oleum citrinum, igne lento primum, sed suo damno sunt experti, se nihil egisse, ad lune tincturam in aurum, uti putarunt. Ut mineralium infinitus est numerus, non aliter & praeparationum eorum multa uarietas: quarum hoc loco latiorem facere mentionem distuli, quod peculiarem tractatum requirant. Cauendum etiam a sophisticis oleis uitrioli, & antimonii. Itidem ab oleis metallorum imperfectorum & perfectorum, auri, siue argenti. Quoniam, etsi horum operatio potentissima sit in rerum natura, tamen uerus processus, in hunc usque diem, paucissimis cognitus est. Abstinendum etiam a sophisticis praeparationibus mercurii uulgi, arsenici, sulphuris, & aliorum similium, per sublimationem uidelicet, per descensum & fixationem cum aceto, sale petrae, tartaro, uitriolo, sale armoniaco, ea tamen uia & ratione, quam libri sophistarum docent. Item fugite sophisticas tincturas a marcasitis, & croco Martis desumptas, & ab ea sophisticatione, quae partis cum parte nomen habet: lunae fixe, similiumque nugarum. Nam, etsi aliquam superficialem ueritatis apparentiam exhibeant ( quae quidem lunae fixatio, parui laboris acindustriae ) tamen eiusmodi progressus praeparationis, est nullus, & inualidus. Compassione motus igitur, erga beneuolos operarios artis huius, uolui uerum philosophiae fundamentum patefacere, tribus particularib. arcanis, uidelicet: uno per arsenicum: alio per uitriolum: tertio uero, per antimonium explicatis. Ex quibus docebo ueram proiectionem super mercurium & imperfecta metalla. Explicatio. Iam de sophisticatis operationibus agit singulatim, circa potissima mineralia, per ignaros artifices passim usurpatis, uti circa mercurium, uitriolum, arsenicum. sulphur, antimonium, & c. Quae omnia, quia in textu latissime posita sunt, ac per ordinem, hoc loco transibimus, at explicare solum conabimur, quae uidebuntur in istis obscuriora. Saepius itaque mecum agens, admirari nequeo stoliditatem hominum quaerentium aliquid eo loco, in quo non habetur quod quaerunt, uel si haberi potest, modum inueniendi, uel eliciendi prius non addiscunt, quam quaerant. Huius defectus potissima causa est, quod finem rerum non perpendant, nec suorum laborum. Si roges igitur inquem finem alchymista laboret, non aliter tibi respondebit, quam ut aurum & argentum ad medicinam, uel ad opes accumulandas inueniat. Uerum ex quo, uel in quo si petas ab eo, respondere nihil nisi dubius poterit, modo huc atque illuc discurrens, iam ex uegetabilibus, mox inde ad animalia conuersus, & in istis uacillans, ad media mineralia se conferet, nec in istorum prouincia tutus, ad metalla, cum imperfecta tum perfecta refugium quaeret, ad eum itaque modum uagabundus, tempus, oleum, & operam perdit. Singulos tandem conatus istos examinemus, ut pateat, qua ratione tam pauci hanc artem inueniant. Primo ditari sibi cupiunt omnes fere, ullo uix eos inter excepto, uel per medicinae pallium, quae alioquin dare dicitur opes, uel sine medio, uiliorum transmutationibus in preciosissima metalla monetaria. Quid quaeso? an Deus tam abdita suorum thesaurorum arcana, in hunc usum aperit hominibus indignis? Summum hoc est omnis sapientiae mysterium, quo decorare pater filios suos in hoc mundo uult, idque paucissimos, quanquam in alio, multos alios longe praestantiori dono coronat, prioribus etiam non denegato. Filiorum igitur panem putas ne canibus dabit, qui omnibus inuident, etiam coniunctissimis ossae, nedum quae soli deuorant, sed & quae habere nequeunt? Haec est potissima & absolutissima causa, cur tam infinitus alchymistarum numerus in perditionem abit: Testis aduocetur ab unoquoque propria conscientia, et seipsum. non artem ipsam condemnabit. Ad secundum sui responsi membrum ut ueniamus, in quo uidelicet quaerendus, & ex quo sit habendus eiusmodi thesaurus. Si dicat ex uegetabilibus, quaritur, qua ratione tandem horum naturam in mineralem transinutabit? Non dubito quin proponat mihi, quod antea dixi de specierum ad sua genera generalissima reductione. Sed quid hac opus tantoque labore, cum natura nobis absoluta mineralia proponat longe meliora his, quae per artem, si tamen fieri queant, parabuntur? Dicet forte, uegetabilium naturam non esse ad naturam mineralem adducendam, sed per seipsam exhibere posse lapidis Monarchiae materiam. Interrogatur hoc an fieri, quoue modo possit, ut uegetabilis uirtus per se mineralia transmutet, cum transmutatio naturam sequatur transmutantis, & non transmutati? alioquin fieret, quod hoc loco, ut nobilius per ignobile transmutaretur in degenerem naturam: id autem esset praeter spem ac desiderium, cum naturae, quae ad altiorem gradum anhelat semper, tum artificis qui detrimentum inde pateretur? Rursum, ubi dixerit materiam dictam ex mineralibus esse petendam: Quaeritur quamobrem potius in imperfectis perfectio, quae ipsis non inest, quam in perfectis, in quibus est summa perfectio mineralium, atque metallorum omnium, quaerenda sit? Tritum hoc philosophorum dictum in medium adferamus, uidelicet: ubi natura desiit operari, ibidem incipere debet artifex. At natura non desinit indies operari in mineralibus, & metallis imperfectis, alioquin imperfecta dici non possent, sed in perfectissimis, quo fit, ut existis postremis, iuxta sententiam allegatam, sumi debeat materia lapidis Monarchiae spagyricae. Replicabit perfecta iam demeritam habere formam, & carere ad hanc desiderio, quo tenentur imperfecta, propter quod facilius arte ducantur ad perfectionem. Nisi perfectionem solam in arte nostra quaeras, parum sane profeceris, ut ex libra Saturni, libram aequalem auri conficias: plus enim exposueris, & sumptuum feceris, ut interim de laboribus taceam, decuplo, quam aurum hoc ualeat, & ad hunc modum non assequeris quod optas, nempe diuitias. Concludes inde dubio procul, si non ex uegetabilibus, mineralibus, et animalibus haberi materia haec ualeat, ergo ex nullo, quod praeter ista nihil assignari generum, specterum, uel indiuiduorum naturalium, & corporeorum, possit in hac inferiori natura. Respondere tibi nemo potest ad haec melius, ipsomet authore suo textu, his uerbis: Quoniam ( inquit ) etsi horum operatio potentissima sit in rerum natura, tamen uerus processus, in hunc usque diem, paucissimis cognitus est. Abstinendum igitur a sophisticis dictorum praeparationibus, ac aliis omnibus, ea ratione tamen & uia, quam libri sophistarum docent. Non omnino negat author, ex praedictis Monarchiam hac nostram extrui posse, alioquin in sequentibus non posuisset huius rei fundamentum tribus iactum abinitio mineralibus, uidelicet arsenico, uitriolo, & antimonio, tanquam lapidibus ad tincturam plurimum facientibus, idque particularibus, si non uniuersalibus tamen. Sed redeamus ad hunc uel unicum inter millena millia, qui sese probare potest, utrum sit a Deo dignificatus, uel electiis ad artem, ne suas frustra dilapidet opes, laboresque uanos obeat, ac tandem in desperationem actus, Deo maledicat, quod quidem se facere non credit, cum eius arcanis mysteriis, & arti maledicit, ueritatemque detestatur, quam assequi non potuit, non alia de causa, nisi quia Deus noluit ipsum, hac uia, reddere beatum in hac uita, sed in alia per filium solum. Propriam igitur suam conscientiam examinet, summa cum pietate; ab hypocrisi prorsum aliena, in quem finem ipse diuinum hoc mysterium expetat, quo animo cordeque, & in quem usum prosequatur: si ad honorem Dei primum, ut sapiens euadat in ueritatis cognitione, tum demum in utilitatem proximi, nulla penitus interueniente, uel ambitione honorum huius mundi, uel, diuitiarum appetentia, uel exercendae tyrannidis, etiam aduersum inimicos, aliorumre sinulium affectuum. Nisi enim ab his omnibus cor purum & immaculatum habere se comperiat, hinc procul abeat, nam in eius ruinam hac ars omnino posita est, quod nisi persuasum habeat, experiatur. Qui rero se liberam a uitiis dictis, penitus habere conscientiam ac sanam uere iudicalit, praemissis fusisque piis ad Deum grationilus, aggrediatur opus alacri prorsum animo, & uhi perseuerarit in ea pietate, fieri nulla ratione potest, quin exaudiatur, et uoti compos fiat. Faxit Deus Opt. Max. Cap. Xi. De uero & perfecto arcano particulari ex arsenico ad albam tincturam. Scripserunt aliqui compositum arsenicum ex mercurio, & sulphure: alii ex terra & aqua, plaerique ex natura sulphuris. Quocunque modo id sit, eius natura talis est, ut rubeum cuprum in album transmutet. Ad eam etiam praeparationis perfectionem adduci potest, ut uere perfecteque tingat. Non ea uia, quam docent praui sophistae, ut sunt Geber in summa perfectionis, Albertus Magnus, Aristoteles Chimista in libro perfecti magisterii, Rasis, & Polydorus: nam scriptores isti quotquot sunt, errant, uel ex inuidia falsa quaeque scribunt, proponuntque recepta, quia ueritatem etiam ignorarunt. Arsenicum in se tres continet spiritus naturales: primum uolatilem, adustibilem, corrosiuum, & omnia metalla penetrantem. Hic spiritus dealbat uenerem, & post aliquot dies reddit spongiosam. Quod artificium ad eos pertinet duntaxat, qui causticam artem exercent. Secundus spiritus crystallinus est, ac dulcis. Tertius, est spiritus tingens, segregatus ab aliis praedictis. Has tres in arsenico proprietates naturales inquirunt ueri philosophi, ad perfectam sapientum proiectionem. Barbitonsores uero chirurgiam exercentes, dulcem & crystallinam expetunt naturam, a tingente spiritu separatam in usum curationis uulnerum, & ad bubones, carbunculos, antraces & caetera similium ulcerum uitia, non nisi miti quodam artificio curanda. Caeterum spiritus ille tingens, nisi purum eius ab impuro seiunctum sit, a uolatili fixum, & a combustibili tinctura secreta, proiectionem super mercurium, uenerem, aut aliud quodcunque metallum imperfectum, haudquaquam expediet ex uoto. Philosophi omnes, arcanum hoc, ut mysterium excellentissimum occultarunt. Spiritum eiusmodi tingentem, ab aliis duobus secretum, ut supra, coniunges spiritui lunae, simulque digeri permittes, spatio triginta duorumque dierum, ac usque dum corpus nouum induerint. Postquam ad quadragesimum diem naturalem, calore solis, in inflammationem accensus fuerit, apparet spiritus candore nitido, perfectoque tingendi praeditus arcano. Tandem ad proiectionem aptus est, uidelicet eius pars una, supersedecim partes imperfecti corporis, iuxta praeparationis acuitatem. Apparet inde luna lucens, & excellentissima, tanquam e terrae uisceribus eruta. Explicatio. Pollicitus est supra fundamentum artis, palam facere tribus arcanis particularibus, quapropter ab arsenico facit exordium. Negauit prius ( inquies ) mineralia materiam exhibere lapidis, qui fit ut mudo laudet arsenicum ad transmutationem? Scio maximam lectorum partem, hac uia seduci per seipsos, quiae non animaduertunt in singula philosophorum uerba diligenter, ut intelligant sagacitatem ingeniorum, artem istam, in describendo, uelantium, idque nudisimis aliquando uerbis, ne tamen appareat nuda cunctis, & praesertim indignis hominibus. Non pollicetur antea materiam lapida Monarchiae, sed fundamentum ponere ad particulares tincturas metallorum, loge differentes adhuc a lapide, qui quidem ad medicinam humani corporis desideratur magis, ad quam arsenici tincturae, & aliae similes, conducere hoc loco minime uidentur. Originem itaque ponere non curat arsenici, nec nisi naturam eius in tingendis metallis, ueluti rubeum cuprum in album, idque duobus modis, priore per sophisticationem electrique compositionem, ut uocant posteriore uero, in tincturae argenteae ueram perfectionem, non ex processu doctrinaue sophistarum in textu positorum, sed ex arte uerissima. Triplicem igitur ponit arsenici spiritum, primum uolatilem & adustibilent, secundum crystallinum, et tertium tingentem, ad hanc rem solum idoneum. Utilitates duorum praecedentium in textu sunt, usum uero tertii iam examinare libet. Huius tinctura separanda uenit a suo corpore, in spiritum suum, eumque tingentem, qui spiritui Lunae iunctus, & praeparatus, ut in textu, metallum tingit in argenti colorem naturali praestantem uel aequalem. Notandum hoc loco, ut aliis, eiusmodi tincturas non solum ex mineralibus procedere, sed etiam & potissimum ex fermento perfectorum, pastam imperfectorum conuertente in fermento similem pastam, accedente ad forniam tinctura extranea, formae tincturam intrinsecam augente, quo corpus, animae, nobilioris quam antea, medio, spiritum peregrinum perfectissime retineret. Ecquis non uidet in eiusmodi tincturis, tria in unum conuenire, uidelicet spiritum, animam, & corpus, id est, uegetabilem, animalem, & mineralem, uires, uirtutes, atque facultates? Dicet forte quispiam, quid hoc audio contra sententiam philosophorum, uno omnium ore simul asseuerantium, ex unica materia tantum constare suae Monarchiae siue lapidis materiam? Supra quod solui potest argumentum, eo quod antea dixi, nullam hic fieri lapidis mentionem. sed metallorum tincturae tantum: eadem estradix mineralium & metallorum quorumcunque, quapropter in identitate & concurrentia radicum similium, non est multitudo, sedunitas per identitatem. Ascendunt enim mineralia, per infimos & medios gradus, adunicum & summum ultimatae perfectionis, qui est in auro solo, uel in argento solo. Sunt itaque mineralia cuncta, si non actu, potentia tamen aurum, uel argentum, successu transmutationis unius in alterum, idque tantisper dum ad scopum perueniant, ni forte per immaturam messem abscindantur, & hocipso naturae conatus, qui nunquam cessant, quousque praedestinatum finem generationis pertigerint, impediantur. Tum demum, introducta finali forma debitae materiae, quiescit motus naturae. Iam, ut opinor, intelligis, quod prius allegauimus, artificem incipere debere motum artis, ubi naturae quies incepit. Haec erant obiter discurrenda proponendaque lectoribus, ut praecedentia, tum quae sequuntur intelligerent. Cap. Xii. De arcano uitrioli, rubeaque tinctura ex eo prolicienda, generalis instructio. Uitriolum, nobile admodum inter caetera nis, penes philosophos existit, quod prae cunctis altissimus Deus hoc dotibus miris adornarit. Eius arcanum figuris enigmatibusque uelarunt uti hoc est: Uisitabis interiora terrae, rectificando inuenies occultum lapidem ueram medicinam. Per terram intellexerunt uitriolum ipsum, & per interiora terrae, dulcedinem eius, ac rubedinem. Quoniam in occulto uitrioli subtilis, nobilis, & fragrantissimus succus, ac purum oleum latet. Cuius prolectionis modus, calcinatione, uel destillatione haudquaquam aggrediendus. Etenim uiriditate sua priuari minime debet: qua quidem statim atque spoliatum erit, arcano pariter, & uiribus carere necessum est. Notandum utique hoc loco, mineralia nedum, uerum etiam ipsa uegetabilia, similiaque uirorem extrinsecus demonstrantia, rubeum sanguinis instaroleum in se continere, quod arcanum eorum est. Inde patet, pharmaco poeorum destillationes irritas, uanas, atque stultas, nulliusque momenti esse, quod sanguineum ruborem uegetabilium prolicere minime norint. Ipsa natura sagax, uegetabilium aquas omnium, in citrinum colorem uertit, & inde post, in rubicundissimum ut sanguis oleum. Tardius idipsum fieri, causa potissima est, destillantium operariorum ignorantium nimia praecipitatio, qua uiriditas absumitur. Naturam suis uiribus corroborare non didicorunt, quo nobilis ille uiror, per seipsum in ruborem debet rectificari. Exemplo uinum album est, seipsum in citrinum colorem digerens, & successiuo tempore, botri sui uirens color, in rubeum sub coeruleo latentem per se uertitur. De perdita igitur uegerabilium & mineralium uiriditate, per ignauiam operantium, essentia pariter & spiritus olei, balsamique arcanorum nobilissimi perierit. Explicatio. Postquam deprimi mineralis tinctura dictum est, ad metallae, nunc de minus uolatili minerali metallo primo, uitriolo uidelicet, eiusque tinctura, dicere statuit subaenigmate hoc: Uisitabis U. Interiora I. Terrae T. Rectificando R. Inuenies l. Occultum O. Lapidem L. Ueram U. Medicinam M. Uisitabis igitur interiora terrae, hoc est, scrutaberis dulcedinem ex uitriolo, rubedinemque. Non ea ratione hanc uult extrahi, neque uia quam tenent falsissimi processus calcinationum, uel destillationum. Uiriditas enim est conseruanda, praeter quam arcano suo priuatum est, ac uirtutibus potissimis. Ex eiusmodi uiridi substantia uitrioli, oleum purum fragrantißimum & rubicundissimum est extrahendum. Nec solum in uitriolo, sed etiam in uegetabilibus omnibus est obseruanda uiriditas. ipsorum, in ea siquidem anima latet, ac oleum sanguinis instar rubeum, quod optimum est arcanum eiusmodi rerum. Uidemus per naturam idipsum nedum in uegetabilibus, uerum etiam in animalibus, ut ex cibi potusque substantia cuiuscunque coloris, uiriditas quaedam in stomacho generetur, ex qua, per epatis opus, enascitur sanguis, animae potissima sedes, & balsami, siue olei spiritus uehiculum, arcanumque nobilissimum. Apprime notandus est uiror eiusmodi, cum naturalis, tum artificialiter extra corpora naturalia tractus, ne cum eo pereant rerum potissimaeuirtutes. Memini iam excellentissimi cuiusdam paradoxici uerbi, nobilissimi uiri D. Ioannis Comitis Mirandulae, qui caeteras inter aenigmaticas suas sententias, hanc difficilimam intellectu, neque per ipsum, neque per alium, quod sciam, ut oportuit ex genuina mente authoris, expositi: Linea uiridis ( inquit ) gyrat uniuersum, id est, anima mundi uiridis, id est, uiuens & ex Deo uiuificans, gyrat, hoc est, circunuoluit uniuersum mundum, intelligito naturam superiorem totam, nedum circumagit, uerum etiam inferiorem gubernat uiuificando, ac in singulos annos instaurando uirorem, id est, uitam, globulum terrae & aquae renouando. Mirandum sane admirandi plurimum ingenii dictum hoc est, ex quo multa colligi possunt arcana, potissimum a sublimatis pariter & ingeniosis uiris. Consideretur primum omnia uirescere dum uiuunt extensius, nempe terram & maria, flumina, coelum ipsum, & caetera, quae alium interdum colorem accipiunt per uices, dum remißius uiuunt, hoc est, occultatur uel recolligitur intro uita magis, quam ubi manifestatur. Aestate renouata facies terrae uiuens magis uiret: hyeme uero minus, at potius languet induto moeroris fusco & nigricante colore. Maria tum maxime uirent, dum feruidissime uiuunt, id est, agitantur. Item coelum, sub caeruleo colore, uirori proximo caeteros inter, laetissime uiuere cernitur, dum serenius sub dicto colore uiret. Quid multis? Laetauiror uita est, moerori conuenit alter color, qui ab illo, quanto remotior, tanto languidiorem uitam indicat. Concludimus inde, totam uitam, cum naturae, tum hominum uicissitudine, moeroris & laeticiae gubernari, sed omnium sapientissime prouidissimeque regi, cum extrema dicta copulat medium. Plura colligere liceret ex ea pulcherrima pulcherrimi ingenii sententia, si pateretur institutum, quod iam suscepi breuiter exequendum: aliis, & me doctioribus in adepta Philosophia, locum cedo libenter, in quo, & per quid, moeror & laetitia, uere & autumno suis contemperanda sunt, enucleandi. Cap. Xiii. De processu uitrioli ad rubeam tincturam, specialis instructio. Uitriolum in se multas lutosas & uiscosas imperfectiones continet: quapropter aqua uiriditas eius elicienda saepius, & rectificanda, usque dum terrae omnes impuritates exuat. Quibus transactis rectificationibus omnibus, apprime cauedum, ne materia soli sit exposita, quod hic uirorem illius in pallorem uertat, absorpto simul arcano. Calido seruetur hypocausto contecta, ne puluere sordeat. Digeratur postmodum uitro clauso, mensium aliquot spatto, ac tantisper, dum uarii colores appareant, supremaque rubedo. Nec dum isto processu rubedo satis fixa fuerit existimanda, quin ab interioribus accidentalibusque terrae sit inquinamentis repurganda latius, ad hunc modum: Rectificanda uenit aceto, donec terreum inquinamentum prorsus ablatum sit, fecesque; semotae. Haec est eius tincturae uera, & optima rectificatio, de qua benedictum oleum est eliciendum. Ab eo uitro conclusa diligentius, alembico superposito mox, & bituminatis commissuris, ne spiritus exhalet, eius olei destillatione spiritus igne suaui lentoque proliciendus est. Oleum hoc pharmacopolico balsamo quouis & aromatico delectabilius atque dulcius est, acredine carens omni. Residebit in fundo cucurbitae terra quaedam albissima, nitens candensque niuis instar, hanc serua tuereque ab omni puluere. Ea ipsa terra prorsum a sua rubedine separata est. Inde subsequitur maximum arcanum, utputa super coeleste matrimonium animae summe purificatae, & ablutae per agni sanguinem, cum splendente, nitido, purificatoque suo corpore. Hoc est uerum matrimonium supercoeleste, quo uita prolongatur in diem postremum, destinatumque. Ad hunc igitur modum, anima spiritusque uitrioli ( qui sanguis est eius ) cum suo corpore copulantur purificato, ut in aeternum sint inseparabilia. Quapropter, excipe terram hanc nostram foliatam phiala uitrea, cui sensim oleum suum affundatur. Animam suam corpus, momento recipiet amplecteturque. Quandoquidem corpus animae desiderio plurimum afficitur, & anima corporis amplexu perfectissime delectatur. Coniunctionem eiusmodi positam in arcanorum furnum, quadraginta diebus ibidem contineto. Quibus transactis oleum habebis absolutissimum mirandae perfectionis, quo mercurius, & reliqua metalla quaeuis imperfecta, uertuntur in aurum. Iam ad multiplicationem animum applicemus. Recipe mercurium corporalem, portione duarum partium, quem tribus eiusmodi ponderis partibus olei dicti perfundas, ac maneant simul diebus quadraginta. Hac proportione ponderis & ordine multiplicatio fit in infinitum. Explicatio. Absolutis in genere uirtutibus uiroris in uitriolo delitescentis, nunc particularius docet artem habendae huiuscemodi uitae, cuius praxin, quiae habetur in textu clarius, quam declarari queat, ea iam elucidabo, quae uidebuntur obscuriora. In primis consideranda est uita, cum mineralium, tum metallorum, tam occulta, quam manifesta, quae relucere cernitur in uitriolo sub charactere Ueneris, quaeque uita prima, primumque metallum in adepta Philosophia nuncupatur. Haec sane praebet ueris & sincerioribus philosophis amplissimum argumentum latissimae doctrinae in adepta Medicina. Non enim praecedenti capitulo frustra dictum fuit ab authore nostro: Uisitabis interiora terrae, puta metallicae, hoc est, uitrioli, & c. Genetalis uita, metallorum & mineralium species ac uitas in se complectitur, quo fit, ut istae particulares ad suum genus redire possint. Si uitam igitur omnium rerum intelligere uelis, a uirore suo, tandem ad sanguinem, et uitae nutrimentum deuenias oportet. Omnis enim uita naturalis nutriri debet, alioquin recedit a corpore quod hoc inhabitat, ad fontem uitae rediens, in quo uiuit absque nutrimento. Nam uita uitarum fons aeternus, aeterne per se, suaque uita uiuit sola, non indigens aliena, sed aliis omnibus uitam abundantissime tribuit, absque detrimento, uel imminutione propriae suae uitae. Quamobrem uita non propter seipsam, at ratione corporum quibus inest, nutritur: estque nutrimentum copula uitae cum corpore. siue medium quo retinetur in hoc illa tantisper, dum praefinitus adsit iam terminus, qui nutrimentum impedit, ne recipiatur a uita: alioquin tam diuuita manet in corpore, usque dum nutritur absque nocumento. Quanto uero nutrimentum est uitae conuenientius ac spiritualius, tanto maiore delectatione recipitur, & econtra. Cardo hic est, circa quem uitae longae negotium potissime uertitur. Quapropter adepto medico summe necessarium est, operam nauare diligentissimam, ut simile nutrimentum uitae parare discat, eoque uitam instaurare tendentem ad suam hyemem, aestiuo, cum sustentatiuo, tum per instaurationem medicaminoso cibo. Tale reperiet in uitriolo, caeterisque id genus, uirore uitaque reliquis praestantioribus corporibus. Hactenus de uita, medicinam humani corporis concernente, dictum sit. Iam de medicina metallorum, ut ex ipso textu nobis audiendum est, in transmutationem eorum quae mortua sunt, id est, imperfecta, comparatione duntaxat ad transmutantem medicinam, & non aliter sic dicta. Nam uiuunt omnia suo modo quae creata sunt, uti metalla perfecta, pariter & imperfecta, licet impedite, uel libere magis unum altero. Sed elixir hoc minerale siue metallicum, quod ab impedimentis metallorum imperfectorum, uitam liberare debet, excellentissima & intensissima uiuere uita necessum est, ac uelut in centrum coarctata, quo per extensionem uehementissimam, excitare uitam in ipsis soporiferam, imo narcoticam, ualeat. Quo cum adduxeris, ut istam in solidissimis corporibus efficiat mutationem, curabis diligentiore quam potes opera, ut citra noxam, & periculum simile quid operetur in humanis. Hoc opus, hic labor est, efficere scilicet. ut metalla similiter curentur humana, & uita supernaturali, supernaturaliter excitata, uiuificentur, eamque longam uiuant. Paratur ut in textu, medicina haec primum ex supercoelesti matrimonio, quod interpretatur author esse coniunctionem, at potius unionem animae summae purificatae. & ablutae per agni sanguinem, cum splendente, nitido, purificatoque suo corpore. Hoc loco uidetur authoritatem sumere a sacrosancta Resurrectione, ac si ad imitationem diuinorum operum & supercoelestium, opera haec adeptae Medicinae, spagyrice, quantum ex Deo, tantum liceret illustratis suis hominibus, ad eius honorem & utilitatem proximi facere. Quis tandem audebit, nisi temerarius quispiam censor omnium, ea quae pietatis & charitatis maxime sunt, ad aliquam superstitionem & impietatem contorquere? Non intelligit author, similem naturalium corporum fieri resurrectionem, ullis humanis uiribus, neque sapientia, sed uirtute sola Dei, cuius omnipotentia latet in omnibus, operatrix omnium operum admirabilium, optimorumque. Sed ad rem ut redeam, inuidis ac perfidis a tergo relictis hominibus malae uoluntatis, Magneticum hoc loco uinculum naturae, Paracelsus apertissime docet inquiens: Quandoquidem corpus animae desiderio plurimum afficitur, & anima corporis amplexu perfectissime delectatur. Uidemus id iterum ex sacra Genesi redundare per diuinam affluentiam. Siquidem creator omnium, postremam suam creaturam Adamum unicum hominem, in duas partes diuisit, masculum & foeminam, at masculo sapientiam dedit primo, cognitionem eiusmodi uinculi siue coniugii supernaturalis agnoscendi, ultro & non interrogatus, eiuscemodi uerbis uidelicet: Hoc nunc os ex ossibus meis, & caro de carne mea, haec uocabitur uirago, quoniam de uiro sumpta est. Quamobrem relinquet homo patrem suum, & matrem suam, & adhaerebit uxori suae: & erunt duo in carneuna. Ecce nunc uinculum supernaturalis matrimonii ueri hominis, id est, uiri & mulieris, sine quo, etsi carnali copula, perque singulas externas ceremonias etiam in Ecclesia factas, coniungantur, non sunt hoc supercoelesti, sed mundano carnalique matrimonio iuncti, quod leui quoque flamine dissoluitur. Hoc posterius, per Adami uerba priora, haec uidelicet, notatur: Ecce ( inquit ) os ex ossibus meis, & caro de carne mea: haec uocabitur uirago, quia de uiro sumpta est. Nilibidem resonat praeter mundani matrimonii copulam. At quod sequitur, nempe, Quamobrem relinquet homopatrem & matrem suam, hoc est, omne quod sibi charißimum esse unquam potest, & adhaerebit uxori suae, hoc est, nihil ipsi charius esse poterit, quod ipsum alienare possit ab ea, si modo matrimonium supercoeleste fuerit, simulac corporeum. Haec est una pars unionis pro parte masculi, iam pro utroque sequitur indissolubile uinculum: Et erunt ( inquit ) duo in carne una, hoc est, duo spiritus, siue animae duae formales, consentientes in unicam uoluntatem, & materiam formalem, ac indissolubilem unionem. Ut igitur hoc loco duouidentur matrimonia, pariter & in uitriolo, quorum unum est naturale, siue per naturam coniunctum abinitio suae generationis: alterum uero, supernaturale coelesteque, non solubile, conueniens in arte, supernaturaliter tamen absoluta, licet inchoata sit artificialiter in praeparatione. Plurima de duplici matrimonio possent in medium adduci, ueluti de firmamento superiori, & inferiori globulo, ut in meis De luce naturae Physicis habetur latius, at quia peculiarem tractatum requirunt, tum etiam quod multa paucis concludere semper mihi studium fuit, his de satis. Cap. Xiiii. De secretis & arcanis Antimonii, ad rubeam tincturam, in transmutationem. Antimonium est uerum auri balneum. Philosophi autem uocarunt illud examinatorem & Stilangem. Poetae uero dicunt, in eo lauacro Uulcanum lauisse Phoebum, & ab omnibus sordibus, imperfectionibusque repurgasse. Natum est ex purissimo nobilissimoque mercurio & sulphure, sub uitrioli genere, in metallica forma splendoreque. Nonnulli philosophi uocarunt album plumbum sapientum, uel simpliciter plumbum. Sumito igitur antimonii, eiusque perquam optimi, quantum uoles, hocipsum in aqua forti sua dissolutum, in aquam frigidam eiiciatur, addito tantillo croco Martio, ut in sedimentum ad fundum uasis decidat: aliterenim feces non exuit. Postquam ad hunc modum solutum erit, summam acquisierit pulchritudinem: ponatur in uitrum, luto compactissimo circumquaque munitum, uel in bociam lapideam, & admisceatur tutiae calcinatae, sublimatae, ad perfectum gradum ignis: cauendum accuratius a liquefactione, quoniam disrumpit uitra nimio calore. Ab una libra huius antimonii, habetur sublimatio, dierum spatio duorum perfecta. Sublimatum hoc, in phiala positum, ut tertia parte aquam attingat, lutato uase, ne spiritus euolet, suspendatur supra tripodem arcanorum, & urgeatur opus igne lento primum, solis caloris instar aestate media. Tum demum, decimo quoque die, sensim augeatur. Etenim calore nimio rumpuntur uitra, nonnunquam & furnus in frusta dissilit. Dum uapor ascendit, uarii colores apparent: moderetur ignis tantisper dum rubea materia conspiciatur. Postmodum aceto soluatur acerrimo, fecibus abiectis: abstrahatur acetum, iterumque soluatur in aqua communi destillata, que rursum abstrahatur, & sedimentum igne uehementissimo destilletur, uitro clauso accuratissime: ascendet corpus totum antimonii, in oleum rubicundissimum, rubini colorem referens, in uasque receptorium guttatim defluet, odoris fragratissimi, dulcissimique saporis. Hoc est summum arcanum philosophorum in antimonio, quod inter oleorum arcana plurimi faciunt. Postremo tandem, oleum solis fiat ad hunc modum: Sumito purissimi solis quantum uoles, hoc solui curabis in spiritu uini rectificato. Spiritus abstrahatur aliquoties, totiesque soluatur iterum: postrema solutio seruetur cum spiritu uini, & circuletur permensem. Postmodum destilleturaurum uolatile, & uini spiritus per alembicum ter quaterue, ut in recipiens uas defluat, ac in summam suam essentiam adducatur. Ad mediam unciam istius auri soluti, addatur uncia una olei antimonii. Hoc oleum illud amplectitur in calore balnei, ut a se non facile dimit tat, etiamsi spiritus uini abstrahatur. Hac uia habebis summum naturae mysterium & arcanum, cui par in rerum natura haudquaquam assignari potest. Bina haec olea modo qui dictus est, unita concludantur in phiala, & suspendantur in tripode per mensem philosophicum, igneque lentissimo foueantur. Quanquam, si temperetur ignis debita proportione, triginta & uno diebus negotium hoc absoluitur, & in perfectionem adducitur, qua mercurius & imperfecta metalla quaeuis auri perfectionem acquirunt. Explicatio. Antea duobus tribusue praecedentibus capitulis de arsenico & uitriolo, tanquam sulphure & mercurio dictum fuit, nunc uero de tertio quodam minerali, sub uitrioli genere in metallinam formam resplendente, audiamus, antimonio uidelicet, quod natum esse de uitrioli stirpe ex sulphure & mercurio nobilissimis, atque purissimis, asseuerat author, ac apud ueteres nomen Saturni siue plumbi sortitum esse. Narraui praecedenti capitulo matrimonium inter duo, tracta quidem ex uno & eodem, at hoc loco tractatur aliud matrimonium, inter duo tracta de duobus, idque diuersis, auro nimirum & antimonio, quae licet forma diuersa uideantur, uel actu, potentia tamen eadem & substantia ni sint, in unum conuenire matrimonium haudquaquam possunt. Nam deficiente uinculo naturae unius & alterius partium participe, non est facilis regressus ad unum. Quapropter si debeat antimonium uniri cum auro, necesse fuerit inter ista concordantiam, quam sympathian uocant, haberi. Quis dubitat inter initium & finem, uinculum esse medium eorundem in eis occultum? Ambo sunt ex aquarum genere minerali et metallico, sic ut minerale uicem gerat materiae, menstrui, uel argenti uiui: metallicum uero sulphuris. Inter sulphur & argentum uiuum, si tamen spiritualia uel uolatilia facta sint, est maxima concordantia. Quod alibi meis libellis indicaui ad hunc modum uidelicet: Nulla ( inquam ) stabilis aut firma fit corporum coniunctio, uerum unio spirituum est indissolubilis, quoquo modo fiat. In textu habetur de spiritu solis, uel auro uolatili, tum de spirisu ueloleo antimonii, quod optime quadrare potest ueterum sententia dicentium, fixum uolatile fiendum, & uice uersa uolatile fixum, ut magisterium adeptum perficiatur: tum illud: Fac pacem ( inquiunt ) inter inimicos, & totum habebis magisterium. Quae maior inimicitia, quam inter ea, quae fugiunt unum ab altero, propter naturam contrariam, qualia coelum & terra sunt? haec semper ad centrum, uti grauia quaeque, tendit: illud autem a centro, pro natura leuium, refugit. Uerum si terra coelum fiat, id est, in uolatilem substantiam adducatur, fieri poterit, ut coelum terra fiat, hoc est, fixetur. Etenim unius coeli, uolatilis nempe, natura, naturam alterius coeli, fixi nimirum, induit. Ad id forte quispiam dicet: Quare uolatile fixi magis naturam induit, quam fixum uolatilis naturam? In promptu causa est, ignis caloris officium, qui uaporem exiccando, quo magis, eo uehementius, congelando fixat, quod humorum beneficio uolatile fuerat antea. Matrimonium igitur spagyricum fit inter uolatile & fixum, eo uinculo uidelicet interueniente, ut pax fiat inter inimicos. Fixum sulphur ac terra monarchiae nostrae, estaurum: Uolatile coelum eiusdem est argentum uiuum. Si aurum igitur, ut ex praecedentibus, reducatur in argentum uiuum, facile tandem, & nullo negotio, fixabitur argentum uiuum in aurum. Si arguas, cur de argentouiuo loquar hoc loco, cum in textu nulla sit eius mentio, sed antimonii tantum? Causam habe, quia uicem argenti uiui refert antimonium, in quo magna quantitas argenti uiui delitescit. Quamobrem etiam dicere iure possum, argentum uiuum esse plumbum, ut in textu dicitur de antimonio, hoc uidelicet esse plumbum, cui etiam ut isti, inest maxima quantitas argentiuiui: testatur ipsa grauedo. Quin & aurum hac eadem ratione plumbum dici potest, cum illius substantia tota sit argentum uiuum, tantillo uix sulphure fixo coagulatum, quod pondere similiter demonstratur? Qui phrases spagyricorum philosophorum non intelligit, non est quod sese ingerat, uel immisceat ipsorum negotiis, nisi uel dispendium, uel ignominiam quaerat, hanc in reprehendendo id, cuius est ignarus: illud autem, in incognitis uersando, uel operando. Quapropter suadendum est omnibus, ut prius addiscant, quam carpant, uel operentur in similibus. Quisque namque peritus est in arte quam didicit, & ignarus in ea, quam non didicerit antea. Cap. Xu. De proiectione per mysterium, & arcanum antimonii facienda. Nullum potest assignari iustum pondus, in hoc opere proiectionis, licet ipsa tin¬ ctura trahatur ab aliquo subiecto, proportione certa, ac debitis instrumentis. Etenim, ista medicina tingit aliquando triginta, quadraginta, nonnunquam sexaginta, octuaginta, centum, imperfecti metalli partes, ut eius negotii cardo, potissimum circa medicinae mundationem, & operantis industriam uertatur, item iuxta maiorem unius, quam alterius imperfecti corporis pre manibus assumpti munditiam & puritatem. Quandoquidem una uenus purior altera, quo fit ut determinatum pondus haberi nequeat in proiectione. Hoc solum notatu dignum, ut si contingat operatorem tincturae nimium assumpsisse, additione poterit imperfecti metalli, hunc errorem corrigere: si uero subiecti nimium, quo tincturae uires debiliores effectae sint, uitium hoc cineritio facile, uel caementationibus, aut per crudum antimonium ablutionib. tollitur. Nihil in hac parte, quod operantem remoretur, uel impediat: solum id sibi proponat, quod a philosophis omissum est, & ab aliquibus studiose, uelatum, scilicet in proiectionibus, reuiuificationem imperfectorum corporum esse necessariam, id est, animationem, uel, ut ita loquar, spirituationem, de qua nonulli dixerunt, metalla sua non esse uulgaria, quia uiuunt, animamque habent. Animatio fit ad hunc modum. Sumito Ueneris in bracteas tenues adductae quantum uoles, decem, uiginti, quadragintaue libras, pultibus ex arsenico & tartaro calcinato subactis incrustentur, & suo uase calcinentur spatio uiginti quatuor horarum. Tum demum in puluerem tusa uenus abluatur, ac mundetur optime. Iteretur calcinatio cum ablutione ternis quaternisue repetitionibus. Hac uia mundatur & purgatur a crasso uirore, & immundo suo sulphure. Cauendum utique a calcinationibus communi sulphure factis: nam quod bonum est in metallo, prorsum deprauat, malumque peius efficit. Ad marcas decem istius purgatae ueneris, addatur una pure lune. Uerum ut medicinae per proiectionem opus acceleretur, ac imperfectum corpus facilius penetret, cunctasque partes naturae lunae contrarias expellat, fermenti perfecti medio idipsum fieri poterit. Etenim ab immundo sulphure coinquinatur opus, ut ad superficiem transmutati nubes obducatur, uel loppis sulphuris permisceatur metallum, & un a cum illis abiiciatur. Uerum enimuero, si proiectio fieri debeat rubei lapidis ad rubeam transmutationem, super aurum primo cadat oportet, postmodum super lunam, uel super aliud metallum repurgatum, ut supra narrauimus. Inde perfectissimum aurum exurgit. Explicatio. Postquam trium particularium arcanorum praeparationem apertissime docuit, ut elucidatione haudquaquam indigeant, progreditur ad usum proiectionis in metallorum transmutationem. Primum omnium, quid sibi uelit proiectio uideamus. Certum est eiusmodi tincturarum uires atque uirtutes, cum naturales, tum supernaturales, in unicum centrum ad eum esse modum constrictissimas, ut proiectae super metallum fusum, ut infra dicetur, aperiantur ignea uiolentia sic, ut centrum hoc in amplissimam latitudinem & profunditatem distendatur, non substantia quidem, sed uirtute solum. Inde colligi potest multiplicationem eiusmodi uirtutum, fuisse factam a coelesti potentia tantum, & non arte quapiam: haec siquidem nihil attulisse uidetur, praeter ministerium in praeparatione materiae dun taxat, reliquum est opus diuinum, quo materia dicta resuscitatur in tantam uirium & uirtutum gloriam, ut antea tetigi. Nam si uirtutes in materia prius non existerent supernaturales, ex naturalibus solummodo nulla fieri posset resurrectio, quae causa est omnis transmutationis in proiectionibus factae. Hoc alibi declaraui, elementa scilicet uiuere ex firmamento, hoc autem ex inuisibili mundo, & istud ex fonte uitarum omnium, Deo uidelicet, in seipso, & ex scipso, & non ex alio, sed in aeternum uiuente, & uiuificante solo, per se solum, & per omne medium quodcunque uult. Et quia nullo potest excludi loco, uirtus eius & omnipotentia nedum, sed ipsemet in omnibus regit & gubernat pro suo libero arbitrio, bonaque uoluntate, quae sola nobis esse pro ratione debet. Non estigitur opus hominum, construere Monarchiam hanc nostram, at solius Dei, qui nos materiae praeparationem docet, in quam uult operari per se, & non per alium. De pondere proiectionis autem in textu potissimum agitur, proportionis uidelicet inter transmutans & transmutandum. Dicit author inibi, nullum pondus proportionatum assignari posse, duabus de causis: priore, quia medicina quandoque negligentia, uel ignorantia potius artificis, non satis mundata, uel male praeparata fuit: posteriore uero, ob corporis transmutandi nimiam impuritatem. His impedimentis cuique suum remedium ponit, in textu per se clarum. Quare ad alia transibimus, ne replere uoluisse papyrum dicamur a calumniantibus. Cap. Xui. De uniuersali materia lapidis philosophorum. Post mortificationem uegetabilium, concurrentia duorum mineralium, utpote, sulphuris & salis, in mineralem naturam transmutantur, ut inde tandem perfecta mineralia resultent. Etenim in terre cuniculis mineralibus & latifundiis uegetabilia reperiuntur, quae longo successu temporis, & continuato calore sulphuris naturam uegetabilem exuerunt, indueruntque mineralem. Idque potissimum accidit, ubi huiusce modi uegetabilibus, proprium adimitur nutrimentum ut coacta sint postmodum a sulphuribus & salibus terrae, suum alimentum sumere tantisper, dum in minerale perfectum, quod antea uegetabile fuerat, abit, Et ex minerali conditione hac, metallica quedam essentia perfecta nonnunquam oritur, idque progressu unius gradus in alterum. Sed redeamus ad lapidem philosophorum, cuius ( ut meminerunt aliqui ) materia prae cunctis est inuentu difficillima, & abstrusior intellectu. Huius, ut aliarum quarumcunque, modus inuestigationis & horma certissima, quid contineant ualeantque, radicis est earum & spermatis examinatio sedula, qua peruenitur ad cognitionem: ad hanc facit plurimum consideratio principiorum ualde necessaria, tum qua uia, quoue medio natura primum ex imperfectione ad perfectionis finem deuenerit. Cui considerationi conducit in primis habere compertissimum, creata quaeuis a natura, tribus constare primis, Mercurio scilicet, sulphure, & sale naturalibus in unum permistis, ut in nonnullis uolatilia sint, in aliis uero fixa. Quoties corporale sal cum spirituali mercurio & animato sulphure permiscetur in corpus unum, tum demum incipit operari natura locis, quae loco uasorum suorum habet, subterraneis, per separantem ignem, quo sulphur crassum & impurum separetur a puro, & a sale terra segregetur, necnon a mercurio nubes, seruatis purioribus partibus istis, quas natura decoquit iterum simul in constans corpus geogamicum. Quae quidem operatio habetur a Magis, ut mixtio coniunctioque per unionem trium, utputa corporis, animae, & spiritus. Adimpleta hac unione, resultat inde purus mercurius, qui si per meatus subterraneos defluat, eiusque uenas, & obuiam factus chaoico sulphuri, hocipso coagulatur mercurius, pro conditione sulphuris. Est tamen adhuc uolatilis, ut uix centum annis decoquatur in metallum. Inde sumpsit originem uulgatum hoc nempe, mercurius & sulphur, materiam esse metallorum, ut etiam ex relatu fossorum mineralium constat. Non tamen uulgaris mercurius, neque sulphurcommune, metallorum sunt materia, sed mercurius & sulphur philosophorum incorporata sunt ac innata metallis perfectis, eorumque formis, ut nunquam ab igne fugiant, nec ui corruptionis elementorum deprauentur. Utique per eiusmodi naturalis mixtionis dissolutionem mercurius noster domitus est, ut loquuntur omnes philosophi. Sub hac uerborum forma noster mercurius ex perfectis corporibus, uiribusque terrenorum planetarum uenit eliciendus. Quod Hermes asserit his uerbis: Sol ( inquit ) & Luna sunt radices huius artis. Filius Hamuel ait, philosophorum lapidem aquam esse coagulatam, scilicet in sole & luna. Unde sole clarius patet, materiam lapidis nihil aliud esse praeter solem & lunam. Idipsum etiam eo confirmatur, quod simile quodque sibi simile parit, generatque. Et non aliter, quam duos esse scimus lapides, album & rubeum, duae sunt etiam lapidis materiae, sol & luna simul copulata proprio matrimonio, cum naturali, tum artificiato. Et sicuti uidemus uirum & mulierem absque semine utriusque minime generare posse, pariformiteruir noster sol, foeminaque sua luna sine semine spermateque utrunque suo concipere non possunt, neque ad generationem aliquid moliri. Collegerunt inde philosophi, tertium esse necessarium, uidelicet animatum semen amborum, hominis & foeminae, sine quo totum opus eorum irritum esse iudicarunt, & inane. Huiusmodi sperma mercurius est, qui per naturalem coniunctionem amborum corporum, solis & lunae, recipit eorum in se naturam in unione: tum demum nec prius aptum est opus ad congressum, ingressum, & generationem, per uim & uirtutem uirilem ac foemineam. Hinc moti philosophi, dixerunt mercurium istum componi corpore, spiritu, & anima, eumque naturam elementorum omnium, & proprietatem assumpsisse. Quapropter, ingenio & intellectu ualidissimis asseruerunt lapidem suum esse animalem, quem etiam uocarunt Adamum suum, qui suam inuisibilem Euam occultam in suo corpore gestaret, ab eo momento, quo uirtute summi Dei creaturarum omnium opificis uniti sunt. Ea de causa merito dici potest, mercurium philosophorum nihil aliud esse, quam compositus eorum abstrusissimus mercurius, & non uulgaris ille. Sapienter igitur dixere sapientibus, est in mercurio quicquid quaerunt sapientes. Almadir philosophus ait, Nos extrahimus nostrum mercurium ex uno corpore perfecto, duabusque perfectis conditionibus naturalibus, simul incorporatis: qui quidem perfectionem suam extrinsecus protrudit, qua resistere ualeat igni, & ut intrinseca eius imperfectio ab extrinsecis perfectionibus defendatur. Per hunc philosophi locum acutissimi, materia lapidis intelligitur Adamica, limbus microcosmi, materiaque homogenea unica philosophorum omnium, quorum etiam dicta, de quibus antea mentionem fecimus, mere sunt aurea, plurimaeque semper existimationis habenda, quod nihil in se habeant superflui, nihil inualidi. Summatim ergo, lapidis philosophorum materia nihil aliud est, quam igneus perfectusque mercurius per naturam & artem extractus, id est, artificialiter praeparatus, & uerus hermaphroditus Adam, atque Microcosmus. Hocipsum philosophorum sapientissimus ille Mercurius asserens, lapidem uocauit orphanum. Noster itaque mercurius, is ipsius est, qui solis perfectiones, uires, atque uirtutes in se continet, quique per uicos ac domos planetarum omnium transcurrit, & in sua regeneratione acquisiuit uim superiorum & inferiorum, quorum etiam matrimonio comparandus, ut patet a candore & rubore simul in eo conglomeratis, Explicatio. Iam ad Monarchiam ex Ternario in Unarium adductam deuenire opportunum est, postquam de matrimonio duorum inunum conuenientium, beneficio sui magnetici uinculi uenereique, satis ample tractatum fuit in praecedentibus. Sed prius docet naturalem quandam uegetabilium transmutationem, in mineralem naturam, eamque fieri dicit per mortificationem ipsorum, & concurrentiam duorum mineralium, intelligito ex ipsis existentium. Sensus hic est: Si uegetabilia mortificentur aliquando naturaliter, in sua tria separantur, mercurium uidelicet uegetabilem, sal, & sulphur. Et cum duo posteriora concurrunt, id est, conueniunt simul, aut concordant, quia sua natura mineralia sunt, hoc est, mineralis naturae, mercurium suum, qui prius erat naturae uegetabilis, transmutant; ipsum conuincendo, in mineralem, ut ipsa, naturam. Idque ad hunc modum fieri maxime dicit, cum uegetabilibus mercuriale nutrimentum adimitur, aut uegetabile sic, ut cogantur aliunde suum alimentum accipere, uidelicet a salibus & sulphuribus terrae: hinc fit ut uegetabilium tres dictae partes facile minerales fiant, cum solum una, uidelicet mercurialis, id est, uegetabilis, conuincenda fuit, reliquis duabus, quae minerales sunt, a minerali nutrimento similiter corroboratis. Unde concludi potest, per nutrimentum quandoque mutarinaturam, id est, intrinsecam formam, extrinseca retenta, uti sub terra sunt olim inuentae lapideae, cum arbores, tum herbae, quae prius uegetabiles de terra natae fuerant, non immutata forma siue figura externa, & uegetabili. Simile uidemus in hominibus, qui ferocium animalium nutriuntur carnibus, ferociam contrahere sui nutrimenti, hoc est, formam atque naturam intrinsecam, sed moralem potius, immutare ex humanitate in ferociam brutalem, imaginem uero externam hominis non mutare, sed mores & conditiones. Nec solum ex uno generaliori genere in aliud, ista contingere transmutatio solet, uerum etiam specialiori, hoc est, mineralium in mineralia: repertae sunt enim lapideae monetae suis imaginibus adhuc insignitae, quas acceperant, cum cuderentur, existentes in metallica forma. Materiam igitur uniuersalem nostrae Monarchiae. siue lapidis, ex istis omnibus prosecutus, docere conatur Paracelsus a tribus primis principiis suis, mercurio uidelicet, sulphure, & sale, tanquam ex spiritu, anima, & corpore conflatam esse. Quoties ( inquit ) corporale sal cum spirituali mercurio, & animato sulphure permiscetur in corpus unum, tum demum incipit operari natura. Hoc loco naturalem praeparationem docet, a qua nostram artificialem addiscere nos tacite commonefacit, ac si diceret. Considerate quonam ordine progrediatur natura in praeparatione suae materiae, nonialiter & uos facite. Tum demum ( inquit ) incipit operari natura. Nunquid ( inquies ) operabatur prius, separando tria prima quae dicta sunt, quodque repurgando, permiscendoque simul? Maxime, sed non ea, quae hic operatur ex postrema sententia. Prior namque fuit Archeus uniuersalis ille, naturae dispositor siue dispensator sub terra degens materiam disponens ac praeparans: posterior uero particularis est Archeus materiae insitus, ad formam supernaturalem suscipiendam, praeparatae iam ac dispositae. Rursum. prior nobis praesigurat artificem nostrum externum, & operantem in prima praeparatione tantum, ut auditum est. Nihil enim aliud hic efficere potest in opere nostrae Monarchiae, praeterquam administrare naturae. Posterior tamen per se solum operatur in materia latens: arcanum summum, hoc est, prae caeteris in honore maximo semper habendum. Operatur itaque natura in suis tribus, per ignem suum in centro, tanquam in furno latentem, ad eum nempe modum, ut crassum & impurum sulphur hoc suum a puro separet, ac a sale suo feculentam terram, tandem a suo mercurio nubem & umbram, puris in corpus unum geogamicum unitis, id est, in formam unam terrenae substantiae postmodum naturali matrimonio coniungibilem. Ex ea mixtione quidem naturali primum, decoquit sibi mercurium fluidum, & huc atque illuc transcurrentem, qui forte factus obuiam chaoico sulphuri, id est, admodum subtili & aereo copulatur, uel coagulatur ( ut aiunt ) in eam formam, ad quam sulphur hoc ab archeo subterraneo dispositum fuerit, siue ad solem, lunam, iouem, uenerem, saturnum, uel martem. Nondum hac decoctione fixum esse putato mercurium, etsi congelatum, quin adhuc multo sit opus tempore naturae, priusquam ad solidam & perfectam fermam adducat metallicam. Haec sunt quae mercurius, uel argentum uiuum et sulphur appellantur aueris philosophis, & non illa uulgaria, quae uili precio licet haberi possint, ut de sua materia loquuntur, nihilominus ex istis si uerum mercurium, uerumque sulphur elicere deberet, aut posset artifex, uix illi regiae sufficerent opes, ob ignoratam proportionem etiam naturalem, imo uix totius mundi thesaurus. Non ergo uili precio habetur ex uulgaribus, sed ex philosophicis, materia uili admodum, respectu huius, adipiscitur, imo nullo, cum in manibus omnium sit metallum, etiam perfectum, quamuis pro metallo non cognoscatur, quia carneis oculis occultum est. Sunt igitur mercurius & sulphurper naturam, iuxta ueram ac iustam proportionem, ignotam quibusuis creaturis praeterquam sibi, metallis perfectis incorporata, & eorum innata formis, ut nunquam ab igne fugiant, neque per elementorum corruptionem detrimentum patiantur. Cum igitur metallum perfectum, ut supra, habeatur ab omnibus nihilo, materia sulphuris & argentiuiui philosophorum haberi potest a quouis eam cognoscente, idque per eiusmodi naturalis mistionis dissolutionem, per quam philosophi dicunt mercurium domitum esse, hoc est, nobis subditum quaerentibus. Unde manifesto patet mercurium hunc e corporibus perfectis, & uiribus atque uirtutibus terrenorum planetarum, id est, metallorum subterraneorum eliciendum esse: Hermete hocipsum attestante. Sol ( inquit ) & Luna sunt radices huius artis, id est, parentes. Item filius Hamuel ait, Philosophorum lapidem esse coagulatam aquam, uidelicet in sole & luna. Ergo sol & luna sunt materia philosophorum. Hermes uero dicit esse parentes artis, id est, in arte. Si haec ars indigeat parentibus, ergo & generatione proleque. Non potest parens nisi sibi simile gignere. Prolem quaerimus solarem uel lunarem, erunt igitur parentes necessario sol & luna, qui uel solem, id est, rubeum lapidem generent, aut lunam, hoc est, album. Sunt ergo sol & luna matrimonio coniungenda nedum, sed etiam toro copulanda, nam sine tertio medioue de natura utriusque participante, non fit transitus de extremo ad extremum, neque generatio. Hoc generationis medium, est semen animatum utiusque parentis, & uera philosophorum materia. Duplex eiuscemodi sperma, philosophis est mercurius, qui per naturalem coniunctionem amborum corporum, solis et lunaeuidelicet, parentum naturam in unione siue copula recipit. Ad hunc modum, & non alium perficitur opus Monarchiae spagyricae. Mercurius itaque Monarchicus ille noster ( aiunt philosophi ) componitur spiritu, corpore, & anima: quapropter animalem uocauerunt, Adamum suum, inuisibilem Euam suam occulte gestantem in suo corpore, ut suam Protoplastes ab eo momento quo crearetur ab altissimo creatore Deo, fuerunt uniti simul ambo. Non est igitur uulgaris mercurius ille, qui philosophorum dicitur, sed hic est qui ad eum modum, quem supra diximus componitur, & est abstrufissimus, ut loquuntur sapientes philosophi: Est ( inquiunt ) in mercurio quicquid sapientes quaerunt. Extrahimus ( inquit etiam Almadir ) mercurium nostrum, puta philosophicum, ex uno corpore perfecto, hoc est, absoluto mercurio, duabusque perfectis conditionibus naturalibus, id est, radicibus ( ut ex Hermetis sententia ) simul incorporatis, hoc est, copulatis in utriusque spermate, uiri uidelicet ac mulieris hoc est, solis et lunae generantium mercurium unum hermaphroditum ( ut aiunt ) uirum aut foeminam, i.rubeum uel allum lapidem, siue tincturam. Iste Mercurius ab initio suae quidem operationis, extensione quadam a centro suo, perfectionem quam habet, protrudendo dilatat, qua ualeat ignis iniuriis melius resistere, ac istis suis perfectionibus, in circuitu superficiei muniatur ac defendatur imperfectio eius intrinseca, circa centrum tantisper delitescens, donec etiam perficiatur, eo modo, qui sequenti capitulo uice uersa declarabitur. Hoc loco palam fit intelligentibus ac ingeniosis uiris, quae sit materia lapidis Adamica, microcosmi limbus, i. Adamus Euam suam circumplectens atque defendens ab imperfectione sua. Concludens igitur author lapidis materiam, hanc dicit esse mercurium igneum & perfectum, per naturam & artem extractum, i.artem adiuuante natura a naturalib. deductum, ac artificialiter praeparatum Adamum hermaphroditum, & microcosmum philosophorum sapientum. Habet itaque Mercurius philosophorum solis perfectiones in seipso conclusas, uires & uirtutes, & ea ratione reliquorum etiam planetarum domos transcurrit, id est, conditiones induit, priusquam regeneretur, & acquirat uim superiorum & inferiorum, supernaturali matrimonio uidelicet, a rubedine & albedine simul in ipso complexis, manifesto postmodum in operis perfectione productis. Cap. Xuii. De praeparatione materiae lapidis philosophici. Id potissimum requirit natura, uidelicet, philosophicum uirum suum, in mercurialem substantiam adduci, ut in philosophicum lapidem enascatur. Porro notandum, communes illas praeparationes Geberi, Alberti Magni, Thomae Aquinatis, Rupecissae, Polydori, similiumque, nihil aliud esse, quam particulares quasdam solutiones, sublimationes, calcinationes, & ad nostrum uniuersale minime pertinentes, quod solummodo secretissimo philosophorum indiget igne. Ignis igitur & azothi tibi sufficiant. Philosophos aliquarum preparationum facere mentionem, uti putrefactionis, destillationis, sublimationis, calcinationis, coagulationis, dealbationis, rubificationis, cerationis, fixationis, & c. idipsum intelligas oportet, in eorum uniuersali naturam ipsam quasuis operationes adimplere, in dicta materia, & non operarium in uase philoso phico duntaxat, & igne simili non communi. Album & rubeum ex una radice prosiliunt absque medioquouis. Soluitur per seipsum, & copulatur per se, albefit, & rubefit, croceum & nigrum efficitur per seipsum, sese desponsat, & in seipso concipit. Decoquendus igitur, assandus, fundendus, ascendit & descendit. Que quidem omnes operationes una sunt operatio igne solo facta. Nonnulli tamen philosophi per summe graduatam essentiam uini corpus solis dissoluerunt, uolatileque reddiderunt, ut per alembicum ascenderet, putantes, ueram esse materiam uolatilem philosophorum, cum non sit. Etsi non contemnendum sit arcanum, perfectum hoc corpus metallicum in uolatilem & spiritualem substantiam adducere, tamen errantin elementorum separatione: qui processus monachorum, scilicet Lullii, Richardi Angli, Rupecissae, & aliorum, est erroneus. Quo quidem opinabantur, aurum hac uia in subtilem, spiritualem, & elementalem potentiam separare quamlibet separatim, postmodum per circulationem & rectificationem rursus in unum copulare, sed frustra. Siquidem, etsi unum elementum ab alio quodammodo separetur, nihilominus quodlibet elementum ad hunc modum separatum, in aliud elementum iterum separari potest, quae partes postmodum pellicanica circulatione uel destillatione rursum in unum redire minime possunt, at semper manent uolatilis materia quaedam, & aurum potabile, ut ipsi uocant. Causa cur ad suam intentionem peruenire non potuerunt, haec est, quia natura hac ratione minime distrahi nec separari uult humanis disiunctionibus, uti per terrena uitra & instrumenta. Sola ipsamet nouit suas operationes & elementorum pondera, quorum separationes, rectificationes, & copulationes exequitur absque adminiculo cuiusuis operantis, aut manualis artificii, dummodo contineatur in igne secreto materia, & in occulto suo uase. Per hominem igitur impossibilis est elementorum separatio, quae licet appareat, non est uera tamen, quicquid de Raymundo Lullio dicatur, & Anglico suo nobili aureo, quod fabricasse falso putatur. Habet enim ipsa natura in seipsa proprium separatorem, qui, quod separat, iterum coniungit absque hominis auxilio, nouitque omnium optime uniuscuiusque proportionem elementi, & non homo, quicquid scribentes erronei, suis friuolis falsisque receptis de uolatili hoc auro suo fabulentur. Haec est opinio philosophorum, ut quum suam materiam in ignem secretiorem posuerint, calore suo philosophico moderato, circumquaque fouetur, ut incipiens per corruptionem transire nigrescat: hac operationem putrefactionem esse dicunt, & nigredinem caput corui nominant: materie huius ascensum atque descensum, destillationem, ascensionem & descensionem proferunt: exiccationem dicunt esse coagulationem: & dealbationem calcinationem. Et quia calore fluida fitac mollis, cerationis mentionem faciunt. Quum ascendere desinit, & liquida manet in fundo, fixationem adesse dicunt. Ad hunc modum igitur operationum philosophicarum appellationes intelligendae sunt, & non aliter. Explicatio. Praecedenti capitulo solam materiam lapidis declarauit autbor, nunc uero praeparationem ad opus per ipsam aggreditur. Adamicum itaque mercurium hunc, in mercurialem substantiam, id est, mercurio similem, uel speciem eius referentem adduci uult, priusquam in lapidem regeneretur: idque non externis operationibus siue manualibus, quales sunt Geberi, Alberti Magni, & reliquorum id genus hominum in textu, quae particulares sunt, ad uniuersale nostrum nihil prorsus conducentes. Opus nostrum ignis hoc suo genere non eget, nec nisi philosophorum occultissimo, de quo dictum, Ignis & Azoth tibi sufficiant, hoc est, materia iam dicta cum igne secreto, sine alterius additione possunt opus adimplere. Quanquam philosophi de operationibus crebram in suis scriptis mentionem faciunt, utputa putrefactionis, destillationis, & reliquarum in textu positarum, nihilominus unica solum uniuersali quadam operatione continua, et non interrupta, reliquas omnes quotquot sunt comprehendente, fieri, nos uolunt intelligere: per naturam solam, intellige quidem existentem in materia, & non per operarium uel artificem: unico uase, & uno duntaxat igne philosophico, non communi, continuato, non etiam intermisso, & c. Album & rubeum ( inquit author ) ex una radice proueniunt absque medio quouis, hoc est. Lapis albus & rubeus ex uno & eodem Adamico dicto hermaphrodito mercurio generantur, absque, ullo materiali medio quouis alio, materiam subintrante puta. Nam absque ignis philosophici medio minime fieri potest: uerum iste non permiscetur materiae, at introducta in eam debita forma, recedit non secus atque uir a muliere post conceptionem. Deinceps omnia per seipsum perficit, quae fieri dicuntur a philosophis opera colorationum, desponsationis, conceptionis, uidelicet in seipso. Coquendum & assandum inter, ascendit atque descendit. per unicam operationem, puta circulatoriam, donec cesset motus, id est, fixetur: a quo quidem indicio, cognoscitur in materiam introductam esse formam. Nonnulli tamen ( inquit author ) philosophi, corpus solis dissoluerunt per essentiam uini summe graduatam, id est, per uini spiritum, ut per alembicum transiens uolatile redderetur, credentes hanc esse materiam ueram philosophorum uolatilem, de qua dictum fuisse putabant. Fac fixum uolatile, cum tamen non sit. Quamuis arcanum hoc sit arduum, & non aspernandum solidissimum eiuscemodi corpus, & compactissimum a natura, per artem reddendi spirituale, nihilominus error est in elementorum separatione, ut processus habet monachorum in textu nominatorum, quo separare se posse elementa seorsim, ac per se quodlibet opinabantur, & postea circulationibus atque rectificationibus rursum in unum copulare, sed frustra hoc suum opus experimentati fuere. Quorum fatuitas sibi non apparuit ex studiis ineptiarum suarum, naturam uidelicet nihil resarcire, nisi quod ipsamet separauit, ea de causa, quia per eiusmodi hominum disiunctionem, & copulationem, impossibile est obseruare iustam & requisitam partium proportionem, quae in hac arte maxime necessaria est. Naturae soli haec omnia committenda sunt, ut pote separationes & coniunctiones elementorum, & reliquae operationes, nulli praeterquam sibi possibiles. Nam etsi ars elementa separet, ut creditur, nihilominus quodlibet elementum in quolibet adhuc manet elemento non separatum, hoc est, semper de caeteris aliquid in se retinet, ut quodque separatum ad hunc modum, rursum in quatuor separari queat in infinitum: quae partes postmodum nulla circulatione conueniunt, in unum, at semper uolatilis materia manet, quam uocant aurum potabile. Nemo unquam hoc loco poterit occultissimas eiuscemodi operationes, & elementorum pondera uel proportionem, ex aequo cognoscere. Naturae proprius inest separator igitur, qui, quod separat, iterum coniungere solus potest. Ualeant illi, qui de suo fabulantur auro uolatili. Sed iam ad rem ueniamus ( inquit ) ex sententia philosophorum hac de re probe scribentium, non prius tamen, quam resumamus nonnulla quae dixi in praecedentibus, commentando uidelicet. Praecedenti capitulo dixi de uirtutum dilatatione a centro ad superficiem, econtra nunc a superficie ad centrum constrictionem earundem audiamus, quo postmodum dilatata uirtus ( in proiectione puta ) quae uehementer est intensa, potentißime operetur, uel minimae quantitatis pondere. Hinc intelligere poterit ingeniosus, naturam non satis admirandam centri, de quo latissime tractaui libello meo, De Physica naturae luce, quo relegandum lectorem uideo. Interea tamen progrediamur ad intensionem extensarum uirtutum in centrum. Posita in ignem secretiorem extensa ( ut auditum est praecedenti capitulo ) materia, suo uase paeriter secretissimo contenta, philosophico & moderato calore circumquaque fouenda est, ac tantisper donec per corruptionem putrescat, & conuertatur in nigredinem, quam caput corui nominant. Prima haec operatio uocatur a philosophis Putrefactio. Interea dum ista fit, ascendunt uapores atque descendunt aßidue: hanc autem operationem uocauerunt ipsi destillationem, circularem puta. Tandem exiccari materia sensim incipit, & isti dederunt operationi suum nomen, coagulationem uidelicet. Postquam ipsa materia dealbatur, calcinationem fieri dicunt. Calore postmodum fluidam ac mollem effici uolunt ceratione uidelicet. Postremo uero cum non ascendunt amplius ulli uapores, & fluida manet in fundo, fixationem, ultimamque fieri dicunt operationem. Hic est uerus intellectus & sensus operationum spagyricae Monarchiae, per intensionem uirtutum coelestium & supernaturalium ad centrum. Cap. Xuiii. De instrumentis & uase philosophico. Putaticii philosophi perperam intellexerunt occultum & secretum uas philosophicum, & peius id quod Aristoteles alchimista ( non ille philosophus academicus Grecus ) loquitur, inquiens, materiam in triplici uase decoquendam: item pessime, quod ab alio dicitur, scilicet materiam in prima sui separatione, primoque gradu uas metallicum requirere, in secundo gradu coagulationis, atque dealbationis suae terrae, uas uitreum, & in tertio gradu ad fixationem uas terreum. Nihilominus per hoc intelligunt philosophi, solum unu uas in omnibus operationibus, usque ad perfectionem rubei lapidis. Cum igitur materia nostra sit radix nostra ad album & rubeum, necessario uas nostrum ad hunc modum esse debet, ut in eo materia regi ualeat a coelestibus corporibus. Influentiae namque coelestes inuisibiles, & astrorum impressiones apprime necessariae sunt ad opus: aliter impossibile fuerit, Orientalem, Persicum, Chaldaicum, & Aegyptiacum lapidem insuperabilem adimpleri: per quem Anaxagoras totius firmamenti uires cognouit, ac praesagiuit magnum lapidem e coelo descensurum in terras, quod etiam post mortem eiaccidit. Cabalistis utique uas nostrum potissimum innotescit, quod iuxta uere geometrica proportionem atque mensuram, & ex certa circuli quadratura fabricari debet, ut spiritus & anima nostrae materie separata a suo corpore, hoc pro coeli altitudine secum eleuare ualeant. Si uas praeteraequum, strictius, amplius, altius, demissiusue fuerit, quam dominantes & operantes spiritus animaque desiderant, calor ignis philosophici nostri secreti ( qui quidem acutissimus est ) materiam uiolentius excitatam, ad operationem urgebit nimiam, ut uas in mille partes dissiliat non sine periculo corporis & uite operantis. Contra si capacius, quam ut calor iuxta proportionem operari ualeat in materiam, irritum etiam erit opus & frustraneum. Quapropter, summa diligentia uas nostrum philosophicum est fabricandum. Quae uero materia sit huiusmodi nostri uasis, intelligunt illi soli, qui in prima solutione nostrae materiae fixae & perfectae, hanc in suam primam In Auroram. 101 essentiam adduxerunt, de quo satis. Operator etiam accuratissime notet, quidnam in prima solutione materia dimittat, a seque reiiciat. Uasis formam describendi ratio difficilis: talis esse debet, ut natura ipsa requirit, ex uno & alio petenda & inuestiganda, ut ex altitudine coeli philosophici a terra philosophica eleuati, queat in fructum sui terreni corporis operari. Hanc formam utique habere debet, ut separatio & purificatio elementorum, quando ignis unum ab alio pellit, fieri possit, utque quodlibet suum locum in quo haeret occupare ualeat, & sol ac alii planetae circumcirca terram elementalem suas operationes exerceant, & cursus eorum in circuitu non impediatur, aut uelociori motu agitetur: iuxta haec omnia quae dicta sunt, iustam proportionem habeat oportet rotunditatis & altitudinis. Instrumenta uero ad primam mundificationem corporum mineralium, uasa fusoria, folles, tenaculae, capellae, cupellaeque, testae, caementatoria uasa, cineritia, cucurbitae bociae ad aquas fortes regiasque, tum quaeque ad proiectionem in opere postremo necessaria sunt. Explicatio. Ab occultissimo philosophorum uase, habuit ortum apud modernos operatores, error non minimus inter caeteros, quia non intellexerunt ueteres hoc describentes aenigmatice, neque dictum Aristotelis cuiusdam alchymistae: materiam uidelicet, in triplici uase decoquendam esse. Quod alii sic proferunt: Materia ( inquiunt ) in primo gradu, qui separationis est, uas metallicum habet, habereque debet: in secundo uero coagulationis ac dealbationis terrae suae, uas uitreum, & in tertio gradu, fixationis nempe, uas terreum. Quid prodest inuidere hominibus bonae uoluntatis arcana, quae tamdiu delituerunt propter iniquos? Nouerit Deus illa tueri ab impiis ne intelligant, aut intellectis etiam potiantur. Hic maxime reuelatur materia lapidis, quam dicunt esse debere in primo gradu suae operationis in forma metallica conspicuam: in secundo uero, qui est albi lapidis, in uitrea siue crystallina & alba forma, diaphanam: & in tertio ac ultimo rubei lapidis gradu perfectionis, terream formam coagulatam, & fixam, instar terrae habere uas philosophicum, id est, materiam lapidis uirtutes continentem, in qua decoquuntur coelestes uires, & c. oportereque mutari de gradu in gradum, a sua forma quam habebat prius. Attamenuas manet unicum, id est, unica materia uasis in omnibus operationibus, usque ad perfectionem rubei lapidis. Item dicunt philosophi materiam suam esse radicem artis & operis sui, ad utrunque lapidem perficiendum, & hac de causa uas ipsorum ad eum esse debere modum praeparatum, ut in ipso uase materia regi & gubernari possit a coelestibus corporibus, id est, astralibus uirtutibus in materia existentibus, & in suo uase materiali etiam, eiusmodi materia uirtutum exaltari queat. Hoc interpretatur author per sequentia dicens, influentias coelestes inuisibiles, id est, in materia uaseque delitescentes impressiones astrorum esse ad istud opus necessarias, ut sine quibus minime perfici queat Orientalis, Persicus, Chaldaicus, & Aegyptiacus lapis, id est, in istis regionibus primum fabricatus a piis bonisque uiris, quos Deus ad hoc opus inueniendum olim elegit: per quem ( inquit author ) Anaxagoras cognouit uires totius firmamenti, hoc est, in isto lapidis opere conspiciuntur omnia quaecunque fiunt in firmamento, per similitudinem eorum, in dicto uase philosophorum apparentem. Praesagiuit etiam inde magnum lapidem e coelo descensurum in terras, quod etiam post mortem eius accidit. Hinc patet quam benignus Deus sit, ut etiam Ethnicis hominibus arcana sua, uelata licet, attamen distribuat. Anaxagoras enim dicitur hoc loco per admirandas apparitiones ascensionum a terra philosophica, id est, a materia in coelum, hoc est, in sublimia uasis philosophici, ac deinceps e coelo hoc descensionum in dictam rursum terram suam, siue materiam, idque sub finem operis, intellexisse mirandum arcanum descensionis e coelo magni cuiusdam hominis in terram, sibi tamen incogniti, Dei filii uidelicet: quod etiam post mortem eius, Anaxagorae puta, accidit, id est, mortuus est priusquam uideret, aut intelligeret hoc mysterium. Patet itaque Deum infidelibus etiam arcana multa detexisse, sub umbrarum occulta uelamine duntaxat, quae postmodum ipsi non intelligentes ad inanes fabulas a ueritate deflectentes, contorserunt. Existimandum sane id a Domino Deo factum fuisse, ut essent eo magis inexcusabiles, & nos confidentiores, dum considerabimus patrem nostrum erga nos eius filios longe liberaliorem futurum, si cum diligentia quaesierimus, ut ipsi fecerunt infideles, qui sobrie uiuentes, omne studium ad arcana detegenda direxerunt. Nec uoluit altißimus benignusque Deus labores istorum hominum, etsi paganorum, inanes: reuelauit enim ipsis arcanum, sed finem eius non, quem suis electis nobisque reseruauit, un a simul cum arcana detegendum, ut in isto lapide incarnationem, mortem & resurrectionem esse figuratas, ex apparentibus in hoc opere mirabilibus, ac euidentissimis propemodum signis, declarare uoluit. Aduas iam rediens author de alio uidetur loqui, dum in haec uerba prorumpit: Cabalistis ( ait ) uas nostrum praesertim innotuit, hoc uidelicet a quadratura circuli fabricandum esse. Mira locutio sane his, qui non intelligunt sententias spagyricorum: ac si diceret, Ut circuli quadratura nunquam praecise fuit inuenta, sic & praecisa quantitas nostri uasis omnino iusta & exacta reperiri non potest. Sed ut Archimedes omnium proxime accessit, proportione tripla sesquiseptima diametri ad circunferentiam, nec tamen est aequalitas in proportionatis hac uia, quin aliquid uel tantillum desit, quod uiginti duorum subtendentes arcuum lineae demonstrant, a suis spaciis: non aliter in fabricando lapide, cum ista non poßit aßignari proportiouasis In Auroram. 105 ad materiam, quanto proximius accedere poterit artifex in adornanda proportione, tanto melius operabitur, & minori periculo: ut spiritus & anima nostrae materiae separata a suo corpore, hoc, pro coeli ( inquit ) altitudine secum eleuare ualeat. Haec est loci declaratio de fixo uolatili fiendo, qua docetur corpus beneficio spiritus & animae fieri uolatile, hoc est, in sublime coelum uasis uidelicet, attolli. Nam siuas strictius aequo fuerit, quam dominantes spiritus desiderant, ignis philosophici calor ( qui quidem acutißimus existit ) materiam uiolentius excitatam, ad operationem uehementiorem urgebit, ut uas in mille frusta disrumpatur. Ad terrae motum naturalem id potest referri. Contingit enim aliquando, ut uapores subterranei per calorem intensissimum, & ignem existentem in centro, per inflexos undique radios, ita multiplicentur, ut cauernae capacitas aliquo loco globuli sustinere nequeat, ibidem ad superficiem impetu lati, si debiliores existant, quam ut ualeant erumpere, concutitur superficies terrae, febrili quodammodo paroxysmo: si uero uehementiores fuerint, omnino diruunt aedificia, montes quoque dum erumpunt: cuius exemplum praebuit in Italia nuper anno 1570. celeberrima ciuitas Lombardiae Ferraria, & aliquot annos antea in Toscanae limitibus, oppidum quoddam Scarparia nuncupatum. Non secus multiplicatis uaporibus, uas philosophicum nimium igne secreto suo, supraque modum excitato, cogitur in frusta dissilire, maximopericulo corporis & uitae astantis operarii. Si uero uas eiusmodi sit amplius, capaciusque, quam ut calor operari satis in materiam ualeat, frustraneum est opus. Iam rursum apparet generatio quaedam imperfecta subterraneorum & cachymiarum, quas uocant, ob defectum subterranei caloris, inualidorum mineralium, & c. Quapropter ( inquit author, uas nostrum philosophicum est summa cum diligentia fabricandum. Iam uidetur de uitreo uase loqui, ut antea de secreto partim, & uitreo simul. Secretum uas admodum esse dicitur, & paucis notum ab eius structura, & materia. Dicit enim author. Quae materia ( inquit ) sit eiusmodi nostri uasis, intelligunt illi soli, qui in prima solutione nostrae materiae fixae & perfectae, hanc in suam primam essentiam adduxerunt. Ac si diceret: Eadem est fabrica nostri uasis occulti, quae fuit antea, cum dissolueretur in eo materia nostra fixa et perfecta. Formam istiusmodi uasis ex uno & alio petendam & inuestigandam esse dicit, puta scripturae de uase disserentis loco, potius quam abuno & alio artifice, nam istorum maxima pars ignorat eam, et si qui norunt, non nisi aenigmatice declarabunt. Notandum ( inquit ) accuratissime quid in prima solutione materia dimittat, & a se reiiciat. Hinc est colligendum, post materiae solutionem, separationem esse faciendam alicuius partis. Dicit enim, quando ignis unum elementum ab alio pellit, elementorum fieri separationem, qua sol & reliqui planetae circum terram elementalem agere queant seu operari, cursusque suos perficere. Quod ut fiat, necessarium est uas habere iustam rotunditatis proportionem, & altitudinis. Haec de secunda mundificatione dicta sunt: In Auroram. 107 in prima uero uasa fusoria caeteraque instrumenta in textu posita sunt necessaria, tum in opere postremo, proiectionis uidelicet. Cap. Xix. De secreto philosophorum igne. Celebris philosophorum haec est sententia: Ignis, & Azoc tibi sufficiant: solus enim ignis, totum opus est, & ars integra. Porro quotquotignem suum carbonibus extruunt, errant, uas in eo calore continentes. Igne fimi equini, frustra nonnulli tentarunt. Carbonum igne, sine medio, materiam sublimarunt, sed non dissoluerunt. Alii calorem suis lampadibus excitarunt, asserentes, eum esse philosophorum ignem secretum, ad suum lapidem fabricandum. Nonnulli posuerunt in balneum, primo in ouorum formicarum aceruis: alii in cineribus iuniperinis: aliqui ignem in calce uiua quesiuerunt, in tartaro, uitriolo, nitro, & c. Alii in aqua ardente, uti Thomas de Aquino falso de hoc igne loquitur, inquiens, Deum & angelos suos carere non posse hoc igne, sed eo indies uti. Quae blasphemia haec est? an non manifestissimum est mendacium, Deum carere non posse elementali igne aquae ardentis? Calores omnes iis mediis quae dicta sunt, excitati per ignem, ad opus nostrum prorsus inutiles. Uide ne seducaris ab Arnaldo de Uilla noua, qui de carbonum igne scripsit: ipse namque hoc ipso te decipiet. Almadir ait, solos radios inuisibiles ignis nostri sufficere. In exemplum adducit alius calorem coelestem, suis reflexionibus ad coagulationem & perfectionem facere mercurii, necnon ad metallicam generationem, continuato suo motu. Iterum idem, facignem uaporosum, digerentem, ut coquentem, continuum, non tamen uolantem aut bullientem, clausum, aere circundatum, non comburentem, sed alterantem & penetrantem: iam uere dixi, omnem ignis & excitandi caloris modum, si uerus es philosophus, bene intelliges: haec ille. Salmanazar inquit: Ignis noster corrosiuus est ignis, qui supra nostrum uas aerem ut nubem obducit, in qua nube radii huius ignis occulti sunt: hoc rore chaos, & humiditate nubis, deficientibus error commissus est. Rursum Almadir ait, nisi ignis solem nostrum humore suo calefecerit, per fimum montis, ascensu temperato, non erimus participes albi neque rubei lapidis. Haec omnia demonstrant aperte nobis, occultum ignem sapientum. Auroram. 109 Summatim haec est materia nostri ignis, uidelicet ut accendatur per quietum spiritum sensibilis ignis, qui sursum pellit, uelut calefactum chaos, ex opposito, ac supra materiam nostram philosophicam, qui calor supra uas nostrum gliin scens, ad motum perfectae generationis, constanter intermissione sine temperate quidem urgeat. Haec ego. Explicatio. Philosophi breuiter comprehendunt opus hoc suum sub hac sententiola uidelicet: Ignis & azoc tibi sufficiant in hac arte: solus ignis enim artem perficit, azoc uero materiam exhibet. Per azoc mercurium intelligunt philosophorum, & per ignem calorem temperatum: hunc negat author extrui debere uel excitari carbonibus, quibus sine medio sublimarunt ( inquit ) ignari materiam suam, priusquam dissoluerent. Nonnulli fimo, lampadibus alii, in balneo, caeterisque, ut in textu, sed compererunt eiusmodi media calorum esse frustranea. Thomas ille de Aquino peroptime mentitur, inquiens, Deum carere non posse elementali igne ardentis aquae, at eo indies uti. Quae blasphemia maior ista proferri posset, Creatorem ipsum indigere suis creaturis, ac si in seipso & in sese non esset absolutissimus. Sed fortassis existimauit aliter loqui, cum non animaduerteret perfectionem omnimodam in Deo solo, & si quae sit in aliis, hinc procedere contribute. Uillanouanus de carbonibus loquitur, sed cauendum a seductionibus. Almadir de radiis inuisibilib. ignis philosophici. Alius per exemplum allatum a coelesti calore suis reflectionibus concitato, motuque suo continuo, uerba haec profert in medium. Fac ignem uaporosum ( inquit ) digerentem, ut coquentem, continuum, non tamen uolantem, aut bullientem, clausum, aere circundatum, non comburentem, sed alterantem & penetrantem: iam dixi ( inquit ) omnem ignis, & ipsum excitandi modum, si uerus es philosophus, bene intelliges. haec ille. Sed uerba haec notentur, dixi omnem modum construendi ignem, ac si loqueretur, elige tibi quemcunque uelis ex istis, modo talis sit, qualem tibi praescripsi: uaporosum ( inquam, id est, roridum, non fumidum neque flammeum, digerentem, id est, similem illi, qui digerit cibos in stomachis animalium: ut coquentem, hoc est, ueluti panem in furno, & non in olla carnem bullitionibus: continuum, id est, non interruptum, modo calidum, iam frigidum aut extinctum, & rursum accensum: non uolantem, id est, flammam liberam ad aera mittentem: sed clausum, hoc est, non dispersum, sed compressum, ne calor dilatatione debilis fiat, uel extrinseco aere uentoue dispergatur: aere tamen circundatum, id est, aere proprio non externo fotum: non comburentem, id est, non admodum uehementem, sed alterantem & penetrantem, id est, sensim agentem, & materiam inuertentem ut intrinseca eius natura ualeat paulatim eo calore, ad naturam perfectionis in superficie circum circa munientis imperfectionem tantisper, donec et ista ducatur, id est, alteretur in perfectam naturam: & penetrantem, hoc est, ad centrum usque moderate longoque successu motuque peruenientem. Si uerus es philosophus ( inquit ) bene intelliges. His uerbis deridet scholarum infidelium philosophos, ac si loqueretur ad hunc modum: Uis tu uocari philosophus, & ignorare quae tibi uel cochlearibus tanquam pultes ingeruntur. Philosophos ueros, id est, adeptos decet acutissimum ingenium, ut nedum obscura, sed etiam abditissima quaeque in centrum usque uideat mentis oculis, ut interim de his aenigmaticis, quae tibi tamen crasso modo iam sumus interpretati, ueluti pueris Donaticas lectiones, taceam. Salmanazar ait in hanc sententiam: Noster ignis corrosiuus est, id est, paulatim agit, non celeriter, ut rodere solent mures, donec penetret corticem, ac ad medullam siue nucleum perueniant: qui supra nostrum uas obducit aerem ut nubem, in qua radii huius ignis occulti sunt, hoc est, qui uapores eleuet suos in aerem, ut nubem uidemus naturaliter in aera pelli per ignem centri, & eleuatam suspendi, secum etiam radios occultos ignis iam dicti centralis ad sublimia deferre: Hoc rore chaos, id est, aereo uapore, & humiditate nubis deficientibus, id est, aquea, commissus est error. Rursum Almadir sic: nisi ignis ( inquit ) solem nostrum, id est, materiam nostram, humore suo calefecerit, id est, humido calore fouerit, per fimum montis, id est, per suam nubem ( sunt enim in aere nubes montium instar ) ascensu temperato, hoc est, modeste eleuato uapore, non erimus rubei neque albi lapidis participes. Author autem, etsi haec sufficere dicat in declarationem occultissimi philosophorum ignis, tamen hac de sententiam adferre suam non distulit, inquiens: Haec est materia nostri ignis, uidelicet ut accendatur per quietum spiritum, i.remissum uigerem, ignis sensibilis, hoc est, elementati, qui sursum pellit uelut calefactum chaos, id est, tepidum aerem, ex opposito ac supra materiam, id est, subtus & supra ascendentem per latera sursum, qui calor supra nostrum uas gliscens, id retentus et suspensus, motu perfectae generationis, id est, eo qui fit per lentam alterationem ad generationem, temperate admodum urgendo. Cap. Xx. De fermento philosophorum, & pondere. Plurimum in arte fermentorum, & fermentationum laborarunt philosophi, que potissima uidetur inter alias, de qua etiam nonnulli Deo uotum & philosophis exhibuerunt, se nunquam eius rei manifestum arcanum, similitudinibus neque parabolis prodituros. Cum tamen philosophorum omnium pater Hermes, libro septem suorum tractatuum, fermenta luculentissime patefaciat, inquiens, non nisi ex pasta sua constare: ac latius fermentum dealbare confectionem, & adustionem impedire, fluxumque tincturae prorsus retardare, corpora consolari, & unionem ampliare. Dicit etiam hanc esse clauem atque finem operis, concludens firmamentum aliud nihil existere, nisi pastam, ut solis nil nisi solem, & lunae nihil aliud quam lunam. Alii affirmant fermentum animam esse, quae nisi rite praeparata sit ex magisterio, nihil etiam efficere. Artis huius nonnulli zelotes, quaerunt artem in sulphure communi, arsenico, tutia, auripigmento, uitriolo, & c. at frustra. Quoniam est eadem substantia, quae quaeritur, cum ea, ex qua depromi debet. Notandum igitur, eiusmodi fermentationes ex uoto zelotum non ita succedere atque uellent, sed uti supra patet ex dictis, successibus tantum naturalibus. Ut ad pondus tandem ueniamus, dupliciter hoc obseruandum, prius est naturale, alterum uero artificiale. Naturale consequitur effectum in terra per naturam & concordantiam, de qua Arnaldus. Si terrae plus aut minus additum fuerit, quam natura patiatur, suffocatur anima, nullusque fructus percipitur, nullaque fixatio. Idipsum de aqua censendum, si plus istius aut minus accipiatur, non inconuenientius danum attulerit: cuius superfluitas materiam ultra modum humidam reddit, eiusque defectus eam iusto sicciorem efficit, ac duriorem. Si plus aeris adfuerit, tincturae nimium imprimitur, si parum, pallidum corpus euadet. Itidem si uehementior ignis existat, aduritur materia, si remissior, potestatem exiccandi non habet, neque soluendi, aut alia elementa calefaciendi: in his pondus elementale consistit. Uerum artificiale, est occultissimum, cum in arte magica ponderationum sit conclusum. Inter spiritum, animam & corpus, aiunt philosophi pondus constare sulphure, tanquam operis rectore, etenim anima sulphur apprime desiderat, necessarioque obseruat, ratione ponderis: ad huc modum intelligito. Materia nostra est unita rubeo sulphuri fixo, cui tertia pars regiminis commissa est, usque in ultimum gradum, ut perficiat in infinitum operationem lapidis, & cum eo persistat, una cum igne suo, & pondere constet aequali, cum ipsa materia, in omnibus & per omnia, sine uariatione alicuius gradus permutationis. Postquam igitur materia adaptata est, & proportlonato suo pondere mixta, uase philsoophorum optime sigilloque suo concludenda, & igni secreto committenda, in quo sol philosophicus orietur ac surget, necnon illuminabit omnia, quae suum lumen expectarunt, speque plurima desiderarunt. His paucis conclusum esse uolumus lapidis arcanum, nullo puncto mancum neque defectuosum, pro quo Deo gratias agimus immortales. Iam uobis Thesaurum nostrum reserabimus, totius mundi non persoluendum opibus. Explicatio. Postquam praecedentibus tribus capitulis de tribus occultissimis tractauit, utpote materia, uase, & igne philosophicis, in hac arte cognitu perquam necessariis, de quarto praealiis abditissimo uelatissimoque per philosophos arcano tractare iam instituit, fermento uidelicet ipsorum, & fermentatione, quae potissimae sunt inter alias operationes. Uotum fecerunt se nunquam apertis uerbis in lucem edituros, nec aliter manifestaturos. Quanquam Hermes dilucide satis dicat fermenta constare ex propria sua pasta. Uulgo scitur fermentum panis non constare nisi ex pasta, ex qua panis ipse constat, & pastam ex farina aquae permista. Sic etiam Hermes ait aurei panis, id est, lapidis pastam ex auro, tanquam ex sua farina fieri, & argentei ex argento, sed ex ea pasta desumi fermentum, quo pasta fieri queat ex alia farina, sicuti in nutriticio pane solet. Dicit etiam fermentum dealbare confectionem, id est, esse causam dealbationis lapidis: & impedire adustionem, id est, sua perfectione extrinsecus acta, ut supra, munire ac defendere quicquid adhuc est imperfectionis intro conclusum: fluxumque tincturae, id est, intempestiuam cerationem, sed potius liquationem, retardare, puta donec opus ea sit, retinere: & unionem ampliare, hoc est, fixionem adaugere. In hoc ponit arcano, clauem atque finem operis inquiens: fermentum esse pastam, hoc est, ex pasta factum, uti solis est sol, & lunae luna suae quodque farinae fermentum. Sunt qui fermentum dicant animam esse, hoc est, farinam ad alterationem excitare, si rite praeparetur. Nonnulli ( inquit ) artem hanc in sulphure communi quaerunt, in arsenico, tutia, auripigmento, uitriolo, & c. hoc est, illi qui hanc artem fermentorum & fermentationum, quaerunt in mediis mineralibus, in quibus non nisi particularia docuimus supra in arsenico uidelicet, uitriolo, & antimonio, frustraconantur ex istis & aliis id genus uniuersale nostrum, de quo nunc potissimum agitur, conficere. Haec elegantissime confirmat author hisce uerbis. Quoniam ( inquit ) est eadem substantia, quae quaeritur, cum ea ex qua depromi debet. Melius quid in hanc sententiam dicipotuit nihil, atque dicere: Quidnam in hac arte quaeris philosophe? aurum, inquies, conficere magisterio: sed unde putas id fieri debere, nunquid ex auro, uel ex lapidibus, ueluti lapis ipse tu factus panem petis ex eis una cum patre sophistarum omnium, fieri? Quia quaeris igitur in eo, in quo non est id quod quaeris, prouoto non succedunt qualescunque tui conatus. Ad pondus tandem ueniens, duplex hoc ponit, naturale prius: alterum uero artificiale. Naturale dicit in terra per naturam esse proportionatum, quod etiam elementale uocatur, de quo Arnaldum allegat. Si plus terrae ( inquit ) aut minus additum fuerit, intellige per naturam, uel alias, quam natura, puta componendae rei, patiatur, suffocatur anima sine fructu: uice uersa si plus aquae, id est, mercurii philosophici & aurei, minusue, ad fermentum accedat, non inconuenientius eueniet, neque frugalius: huius enim superflua portio, materiam plus nimio humectam reddit: tum pauca iusto sicciorem efficit ac duriorem. Si plus aeris adsit, nimium tincturae, si minus, parum imprimitur, & pallidum redditur corpus. Pariter ex igne superfluoue calore materia comburitur, si remissior erit, potestatem exiccandi non habet, neque soluendi, & c. Haec resumere ut ex textu uisum est, quod in istis uerbis delitescere uidetur uniuersa metallorum & mineralium oeconomia, per naturam sub terris exercitata, ut infra sub finem annectemus huius libri, post Thesaurum philosophorum. Etenim si rem, ex uerbis exactius examines, uidebis per improportionatas eiuscemodi rationes naturales, imperse. cta quaeque sub terra generari per naturam. Aliud est etiam in istis animaduersione dignum, utpote partes proportionales elementorum fieri iuxta naturam, quae non operatur per separationem, nisi puri ab impuro, sed perpurorum tantum commistionem. Artificiale pondus autem, dicit esse occultissimum in arte magica ponderationum, hoc est, in mentalibus, & non in elementalibus fieri ponderibus. Nam inter spiritum, animam, & corpus, asseuerant philosophi pondus constare sulphure, hoc est, his tribus communi, tanquam operis rectore, id est, uinculo singulas partes in unicum corpus uniente. Hoc interpretatur ad hunc modum: Etenim ( inquit ) anima sulphur apprime desiderat, necessarioque obseruat ratione ponderis, hoc est, pars illa media, quae est inter spiritum & corpus, tanquam uincullum, desiderat maxime sulphur hoc magicum ( quod in Physicis meis uocaui magneticum ) & obseruat ratione ponderis, id est, occultae magicae uel magneticae proportionis. Hoc aenigmatice postmodum interpretatur in hanc sententiam: Materia nostra ( inquit ) est unita rubeo sulphuri fixo, hoc est, constat nostra materia ex rubeo sulphure fixo, uel aureo unito, cui tertia pars reiminis commissa est, hoc est, tanqua tertium ei uinculum coniungit, imo potius unit reliquas duas partes, uidelicet corpus & spiritum, pacemque facit inter istos duos inimicos. Hoc igitur officium fideliter exequitur, usque in ultimum gradum, donec perficiat in infinitum operationem lapidis, intelligito per suas multiplicationes, & cum eo nempe lapide persistat, una cum igne suo, hoc est, uigore uirtuteque & pondere constet, aequali, hoc est, proportionato per iustam rationem puritatis in unione consistentem, cum ipsa materia, hoc est, forma dicta sulphuris & materia sic unitae sunt, ut iustam rationem proportionis obseruent in pondere magico, uel magnetico aut supernaturali, si mauis. Concludens igitur theoricam uniuersalis operis Monarchici, loquitur ad hunc modum. Postquam materia adaptata est, & proportionato pondere suo mista, id est, praeparata fuerit per mistionem proportionalem iustamque suarum partium, est in uase philosophico, sigilloque diligenter concludenda, & igni secreto committenda, hoc est, nulli praeterquam isti, post Deum tamen, fidenda operatio in materiam necessaria: in quo quidem igne sol philosophicus orietur, hoc est, lumen edet suae tincturae, id est, sanitatis, per quam etiam illuminabit omnia, quae suum lumen expectabunt, hoc est, quae tinctura hac sua indigebunt ad sanitatem ( quae lumen hoc loco dicitur ) cum corporis humani, tum metallici. Hactenus de Theorica uniuersalis operis, siue medicinae Monarchicae, post particularium arcanorum. cum Theoricam, tum Tractigam disseruit: Auroram. 119 iam aequum erit ad uniuersalis Medicinae Practicam etiam deueniin re, quam author Thesaurum suum in sequentibus manifestum exhibet; bonis & ualidis uiuacibusque singulis ingeniis, ad cuius declarationem patulas aures exhibete, quicunque hoc delectamini: Reliqui hinc fugite procul, neuos offendant aquae uiuae, quas in rerum natura nunquam degustastis. De Thesauro Thesaurorum Omnium, Theophrasti Paracelsi. Natura mineralium genus unum, in terrae uisceribus produxit admirandum, idque duplex: hoc uariis Europae locis reperitur. Optimum quod mihi prae manibus oblatum fuit & experimento comprobatum, ex figura maioris mundi, ab exordio, spherae solis est astrum: alterum in astro meridionali consistit, in prima sua florescentia, uiscus est terre, per suum astrum in lucem productum, & in prima sua coagulatione ornatum rubedine, in eo flores omnes mineralium & colores includuntur, de quibus multa penes philosophos. Quod ad frigidam humidamque naturam attinet, ad aquam comparatione quadam fuit adaptatum. Uerum eius notitia perfecta ad experientiam collata, plurimos, imo fere omnes philosophos, quotquot ante me sagittas suas ad metam emiserunt hactenus, adhuc latuit, frustraque conantes, latissime declinarunt a scopo uero & completo. Opinati sunt mercurium & sulphur, matrem & patrem esse metallorum omnium, uerum enimuero tertii non meminerunt. Imo quod potius est, horum nullus retepiscatorium adhuc in manus assumpsisse potuit, quod aquae uerae conuenit, matri metallorum, quae quidem artificio spagirico separata, suos pisces palam facit, quos neque Galenica piscatio, nec Auicennae rete lacerum, apprehendere potuerunt unquam. Si modernis physicis demonstrare deberem, uel solum nomen coniunctionis, solutionis, & coagulationis, quas ipsa natura in principio mundi, hoc in suo creato patefecit, & demonstrauit, annus uix sufficeret, aut papyrus omnis quantacunque ad eos erudiendum. Dico quidem hoc in minerali tres haberi substantias, utpote Mercurium, Sulphur, & mineralem aquam, ex quibus compositum est, & arte spagyrica separatum, soluitur in proprio suo liquore nondum maturo, & uti pirum in sua arbore occultum est. Occultator piri est arbor, in quam ut astra naturaque simul conueniunt, uirides ramos edit, Martioque postmodum atomos, & flores patefacit, usque in fructus pirique productionem, faciunt progressum, autumno tandem fructus emergunt. Non absimili modo censendum est de mineralibus, in uisceribus terrae, quae per astra protruduntur: quod quidem alchimistae summe considerandum uenit ad naturae thesaurum anhelanti, Cuius artificii modum ab initio, medio, & fine, tractatu sequenti, una cum aqua, sulphure, balsamoque suis aperiam. Quorum trium solutione, & rursus in unum coniunctione, totum rei negotium absoluitur ad hunc modum: Sumito mineram cinnabaris, quam abluas aqua coelesti, per tres horas tandem cola, & solue aqua regis ex uitriolo, sale petrae, & sale communi facta. Per alembicum abstrahatur, reaffundatur, & cohobando curetur, ut purum separetur ab impuro, quod infra. Putrefiat equino fimo per mensem, & postmodum separentur elementa, ut quum signa sua patefecerint, per alembicum destillentur igne primi gradus, quo aqua & aer ascendunt primo, tadem ignis, idque reliquis gradibus, quae ab experto operatore discerni poterunt. In fundo uasis terra manet, in qua latet id omne, quod a multis quaesitum fuit, a paucissimis tamen inuentum. Terram hanc reuerberatorio conclusam, artificialiter calcinabis, a primo in quintum gradum procedendo, gradu quolibet, spatio quinque horarum: hoc fiet, ut sal uolatile habeas, admodum subtile sicut alcool, & constans astrum ignis & terrae, quod separabis per elementa aquae & aeris, quae seruasti prius. Tandem ponas in digestionem balnei maris, per octo horas, & uidebis, quod a multis alchimistis incognitum hactenus fuit, & minime consideratum. Separa iuxta tuam experientiam, artificiose & spagyrico modo reddetur ipsa terra mirum in modum alba, ex qua tinctura fuerit extracta. Coniunge elementum ignis cum sale terrae alcolizato perdigestionem & pellicanicum artificium, adhuc aliud sedimentum ponetista substantia, quod quidem a puro separabis. Tandem accipe pellicanatum leonem, qui ab initio inuentus est. Quum uideris tincturam eius, & elementum ignis super aquam, aerem, atque terram, separa per tritorium, & solem eiusmodi cola, per inclinationem, est enim aurum potabile. Alcoole dulci uini perfundatur, & abstrahatur usque dum acuitas nulla percipiatur amplius aque regis. Separato hoc oleum solis, & ponito in retortum, sigillo hermetico clausum ad eleuationem, i. ad exaltationem, ut in gradu suo dupletur. Recipeuitrum hoc occlusum, & in locum frigidum ponito: non soluetur ibidem, sed coagulabitur, idque tertio repetendum est soluendo & coagulando. Hoc artificio tinctura solis perficitur in suo gradu. Tum demum sumito huius duplum, ueneris ad summum, & spagyrico modo praeparatae, ad quam elementa aquae & aeris affundas, quae seruaras, soluito ac putrefacito per mensem ut prius. Et quum ad perfectionem deuenerit, uidebis signum elementorum. Separa unum ab altero, siquidem oculariter apparet ab alborubeum secretum. Hoc ab albo separabis, est enim tinctura rubea tam potens, ut alba corpora quaeque in rubedinem tingat, uel rubea in albedinem, quod ualde mirum est. Tincturam hanc per retortum urgeto: uidebis nigredinem assurgere, quam iterum urgebis perretortum, idque saepius donec albescat. Prosequere hoc tuum opus, nec animum despondeas prae nimio labore. Toties rectificato, quousque uiridem leonem, uerum & clarum uideas, ponderosum, & grauem, qui tingit in aurum perfectum. Non desistas ab opere, cuius nunc meminimus, donec signa habeas, & uideas leonem atque thesaurum, Leonis decimi thesauro non persolubilem. Bene sit illi, qui repererit, & ad tincturam applicare nouerit. Hoc est balsamum uerum astrorum coelestium, quod nullum corpus in putrefactionem abire sinit, lepramque nullam, podagram, aut hydropisin inexpulsas relinquit, administratione grani unius, si fermentabitur cum sulphure solis. O tu Carole Cermane, ubi tuum thesaurum habes, ubi tuos doctores atque physicos, ubi ligni guaiaci coctores, qui duntaxat purgant & laxant? Siccine coelum tuum irritatum est, & astra tua deuiarunt a recto cursu, lineaque tua praelustris, in aliam uiam declinauit? Quid, oculi tui in uitrum & carbunculum transmutati sunt, ut solum uideant ea, quae ad ornatum & superficiale spectaculum pertinent, fastum & superbiam? Sane si tui Doctores Principem suum ( quem Galenum uocant ) apud inferos degere scirent, indeque huc rescripsisse, quo meritam sui condemnationem toti mundo palam faceret, uulpina cauda prae stupore sese insignirent. Non minus de Auicenna censendum, in Inferni porticu sedente, quo cum disputationem & controuersiam habui, quod ad aurum suum potabile, necnon ad lapidem suum philosophicum, suamque theriacam attinet. O uos laruae sophistarum, qui medicam artem ementimini, cum tamen ex Deo nata naturae sit commissa, non uobis indignissimis hominibus, a quibus immerito spernitur! Uidete uos hominum impostores, qui cathedras in terra superiores amatis, super quas etiam sedetis, post obitum meum exurgent mei discipuli qui uos hypocritas palam facient, ac in lucem prodent una cum uestris coquis immundissimis, qui uestros Principes & Potentatus Christianos misere seducitis, & in mortem adducitis, uestra medicina. Uae uobis in extremo die iudicii. Spero meam monarchiam honore mihi debito triumphaturam. Non quod meipsum extollam, sed ipsa natura me. Ex ea siquidem natus sum ego medicus, ipsam sequor, ipsa me nouit, & ego ipsam noui, quia lumen, quod in ipsa est, uidi, in figura microcosmi conprobaui, ac in suo mundo ita esse reperi, quod uerum est. Ut tamen ad inceptum redeam, meisque discimpulis faciam satis, quibus etiam doctrinam meam impertiens optime faueo, dummodo eam querant in luce nature, & experiantur, astrorum cognitionem habeant, ac in philosophia docti sint; omnia docebit eos, ac patefaciet aquae natura, & omne quod scripsi. Sumito igitur liquoris mineralium quantum uoles, salis rubeae terre partes duas, sulphuris solis partem unam. In pellicano posita soluantur & coagulentur, idque tertio. Hac uia tincturam habebis alchimistarum, cuius pondus hoc loco minime describendum, sed libro de transmutationibus. Quicunque solis astri unciam unam habuerit, & super aliquot uncias auri proiecerit, proprium suu corpus tinget. Astrum mercurii si habuerit, totum corpus mercurii uulgi similiter tinget. Si ueneris astrum non absimili modo, ueneris corpus integrum in optimum aurum tinget, inque summam & constantem perfectionem: sic de reliquis metallorum astris iudicandum, ut Saturni, Iouis, Martis, & c. Ex quibus etiam eadem ratione tincturae trahuntur, hoc loco minime describendae, quod libro de natura rerum, & archidoxorum habeantur. His paucis primum ens metallorum & mineralium terrae satis abunde ueris alchimistis una cum tinctura alchimistarum declaratum uolo. Nec est, quod quispiam operantum deterreatur spatio temporis mensium nouem, uerum progrediatur absque tedio, spagyrico ductu, quo quadraginta diebus alchimisticis figere poterit, extrahere, exaltare, putrificare, fermentare, & coagulare lapidem alchimistarum, ad honorem Dei & utilitatem proximi. Soli Deolaus, honor, & gloria in aeternum. Explicatio. Priusquam ad practicam deueniat, optimo iure de materia latius clariusque disserere uoluit inquiens: Naturam mineralem genus unum in matrice terrae genuisse uariis in locis, idque sub duplici forma, quorum alterum esse dicit optimumque solis uidelicet uires atque potentias in aureo corpore quodam delitescentes: hoc ipsum experimento se comprobasse dicit ex figura maioris mundi, hoc est, ex opere Monarchiae spagyricae, supercoelestique magisterio, in quo apparet figura, cum firmamenti coeli, tum elementorum inferiorum Globuli minoris: Alterum in astro meridionali consistit, hoc est, in ea plaganascitur, & est, uiscum terrae per suum astrum, puta terrae centrum huiusque uirtutem igneam, in lucem productum, ornatum rubedine in prima sua florescentia, i. nascentia. Quidquid sit, ex praecedentibus omnibus colligendum est, aurum immaturum esse, quod a natura non est elaboratum, uel ob caloris naturalis defectum, ut alias propter aliudaccidentale quodpiam impedimentum. Sed hoc forte contradicere uidetur prius allelatae philosophorum sententiae, dicentium, ubi natura dedit operari, debet ibidem artifex incipere: ni fortasse per hoc excusetur, quia natura intelligitur ubique suum opus reliquisse, ubi fuit impeditum, quocunque modo etiam id eueniat, non solum post introductam materiae formam absolutam, sed etiam antequam introducere ualeat impedita. Siquidem opus est maiori calore inoperis medio fineque, quam abinitio, quo fit, ut nonnunquam iniuria loci, ubi natura hoc suum opus inceperat, calore deficiente maneat imperfectum, uel in medio, uel in fine. Quandoquidem aurum operari natura ( etsi non perficiat ) conatur ubique, quod nullibi sol radios suos non emittat perpendiculariter uel oblique. Definit itaque nihilominus agere, ac si perfectam introduxisset formam, quia quam potuit introduxit, licet imperfectam, cessatque motus eius ibidem, aeque atque cessasset introducta perfecta. Comparatum fuisse genus hoc minerale ad aqua, ob humidam frigidamque naturam, dicit. Nam parum adhuc immutatum est a sua radice, quae fuit ut reliquorum omnium mineralium atque metallorum aqua mineralis, purissima tamen per mundissimum sulphur coagulatae. Huius materiae ueram experientiam, ante sua tempora, dicit Paracelsus, ualde paucis cognitam fuisse. Non dicit materiam eis incognitam, sed artem praeparationis perfectam eius, ipsos adhuc latuisse, & a uero scopo longe lateque deuiasse, ac sagittas suas non attigisse metam perfectionis absolutae. Crediderunt mercurium & sulphur, puta existentium in dicto minerali, matrem & patrem esse metallorum omnium, sed non meminerunt ( inquit ) maxime necessarii, tertii, uidelicet uinculi & animae coniungentis, ac matrimonium copulantis sulphuris. Neminem eorum dicit rete piscatorium inuenisse, quod aquaeuerae matri metallorum conuenit, hoc est, mercurio philosophico, quod necessarium est ad hoc opus, hunc enim non cognouerunt. Haec ( inquit ) aqua separata magisterio, suos pisces palam facit, hoc est, extracto rete hoc nudantur pisces, uel exiccata, uel in locum unum congregata, apparent in arida pisces, qui reti fuerant inuoluti, & quos Galenica piscatio non potuit, nec Auicennae rete lacerum apprehendere. Hoc est, ignorarunt isti, in tam uasto naturalium Oceano mariue, quibus instrumentis & hamis, piscandae sunt uires atque uirtutes arcanorum, in corporibus naturalium delitescentes. Si demonstrare deberem ( inquit ) uel nomen harum trium operationum duntaxat, uidelicet coniunctionis, solutionis, & coagulationis, quas in principio mundi, hoc est, ab initio magisterii spagyrici ( quod mundum uocat ob apparentias omnium quae uidentur in hoc mundo ) natura demonstrauit in hoc suo creato, minerali puta, uix annus multa cum papyro sufficeret, nec eos erudire satis possem. Tandem aggreditur materiae spagyricae, siue Monarchicae declarationem ad hunc modum. Tres in isto minerali substantias inesse ficit, mercurium, sulphur, & mineralem aquam, ex suibus compositum est, & in proprio suo liquore nonum maturo solui, ac utipirum in arbore sua, hoc est, in irpore suae mansionis, occultari. De hac arbore lege in quenti tractatu huc apposito, De mineralium oeconomia naturali. Similitudinem sumit ab arboribus, ab hyemem, non aliter quam corpora mineralium & metallorum, silentibus, quae mense Martio tandem in atomos, frondes, atque flores prorumpunt, ac deinceps consequenter in fructuum productionem faciunt progressum, donec autumnus & messis adueniat collectionis. Non aliter de mineralium annorum temporibus iudicandum est, in uisceribus terrae fieri, cum per astra, hoc est, uires atque uirtutes coelestes in inferiora demissos, protruduntur. Huius artificii modum ab initio, medio, & fine, hoc est, a sua hyeme, uere, aestate, & autumno suis, in sequentibus aperire pollicetur; una cum aqua, sulphure, balsamoque, id est, mercurio, suis partibus componentibus, quarum trium solutione, hoc est, debita separatione, & in unam coniunctione, id est, unione monarchica, negotium totius operis absoluitur ( inquit ) in hunc modum qui sequitur in textu. Processus operationis clarius declarari non potest, quam in textuper se positus est quare ne frustra paginas implere dicar, ea tantum quae necessaria uidebuntur, et interpretatione digna, huc apponam. Absoluta priore narratione sui processus, ad uiridem leonem transiens, hunc dicit esse thesaurum, qui Leonis decimi, & Caroli Germani thesauros excedat. Ista scripsisse uidetur, de balsamouero, ut ait, astrorum coelestium, quod nullum corpus in putrefactionem abire sinit, lepram nullam podagram, aut hydropisin inexpulsas relinquit, administratione grani solum unius: fermentari tamen uult cum sulphure solis. Ad Carolum rediens, inquit, ubi tuos thesauros, doctores, atque physicos, ligni Guaiaci coctores habes, qui duntaxat purgant & laxant? Ac si diceret: O Carole, si tui doctores hoc arcanum in scholis infidelium didicissent, quod impoßibile fuit, nec nisi in spagyricis, opus non esset ipsis ad Guaiacum, tanquam ad sacram anchoram in desperatis ac aliis morbis, confugere. Hoc solo possent omnes aegritudines & corruptiones propulsare sine foetidis illis purgationibus, uentrisque laxationibus. Siccine coelum tuum irritatum est, ait, & astra tua deuiarunt a recto cursu? hoc est, ea, quae tibi coelitus data sapientia fuit, ad hunc modum est perturbata, lumenque perspicacitatis ingenii tui, quod astris haud dissimile est, in tenebras ita uersum credam, ut cursum in coelo tuo, hoc est, in inclinatione tua natali, recto tramite perficere nequeant: item linea tua praelustris in aliam uiam declinauit, hoc est, generositas, quam haerc ditario iure quodam habes in recte de singulis iudicando, ab auita linea semper iam degenerauit quaeso? ut etiam oculi tui in uitrum & carbunculum transmutati sunt, hoc est, solum intenti ad annulos & gemmas quibus doctores tui solum ornantur, non arte uera medica, quae in arcano hoc astrorum coelestium balsamo consistit? Admiratur per interrogationem, innuens, hoc sibi nunquam persuasum iri, ut tam sapiens Princeps, Salomon alter qui merito dici debuit a sapientia, id non uideat, sed cum alios non reperiret, his contentum esse oportere tam magnanimum Principem deplorat, ipsique Monarchiam, quam hoc loco describit, optat: libenterque impertiuisset, nist aulas & seruitutem a natura semper fugisset, cum sapius uocatus, id solum responderet: Non sit alterius, qui suus esse potest. Sane si doctores ( inquit ) principem suum ( quem Galenum uocant ) apud inferos degere scirent, & c. quae in textu. Hic locus plurimis non parum scandali praebuit, ut riderent hominem scribere damnatos ab inferis huc rescribere, tum cum ipsis haberi posse colloquium. Uerum si Paracelsi mentem intelligerent, eius quoque scribendi modum admirarentur, quo consilio tam absurda scribere uoluerit, ut illud etiam quod habetur de scriptione ad Athenienses scholas, quae longo tempore ante Paracelsum natum esse desierant. Hac uia nimirum, ut feliciora hominum ingenia, uexationibus ceu illecebris quibusdam, ad perscrutanda singula diligenter cius tam admiranda scripta, pelliciat: contra uero crassos homines, qui talia ferre nequeunt aenigmata sub nuda phrasi posita, procul abigat, uelut indignos. Galenum itaque deguisse apud inferos intelligit, etiam priusquam moreretur, indeque scripta sua rescripsisse, hoc est, desumpsisse, uel tanquam ex libro inferorum descripsisse: quo palam toti mundo suam condemnationem, etiam uiuus, faceret. Qui autem aliter scriptum hoc intelligent ex literali sensu, uulpina cauda ( inquit ) praestupore sese insignient, id est, muliercularum instar admirabuntur hoc mirabile dictum, cou paradoxum. Non minus de Auicenna censendum esse ( ait ) ipsum in inferni porticu sedentem, hoc est, in aula infernalium suorum scriptorum, quibus cum, scriptis intellige, uel contra quae disputationem & controuersiam se, quod ad auri potabilis descriptionem. & lapidis sui philosophici, habuisse dicit, deque sua theriaca: non coram, sed cum eius libris, quos etiam exussisse Basileae palam ac publice fertur, non flammis infernalibus, sed elementatis. Accipit igitur libros Auicennae pro suo authore, sicuti scripta Galeni pro Galeno ipso, pariter & Athenienses pro discipulis horum infidelium hominum, atque nefariis sectatoribus. Hoc scribendi gesnere lectorum suorum acuit ingeniae, disponitque melius, ut reliqua intelligant, quaefaciunt ad artem. Quando quidem ista manifestissime prolata, qui non intelligent ex allegorico sensu, non uideo qua ratione capiant abstrusissima: qui uero percipient, non erunt, ut ipse existima uit, ad maiora prorsum inhabiles. Inde progrediens, in istos acriter exclamare pergit, inquiens: Ouos laruae sophistarum, & c. ut in textu, Medicam artem ementiri, & falsificare dicit per sophisticationes, quotquot medici sibiipsis medicinam adscribunt: arrogantissimi namque sunt homines, de stolido suo stultoque capite finentes quicquid in medicina proferunt, cum soli naturae Deus medicinam tribuerit, imo ex Deo nata sit, hoc est: Quicquid in corporibus naturalibus delitescit, sres & facultates habens medendi, hoc omne Deo feendum est acceptum, qui naturae dedit, ueluti mediis uibusdam & uehiculis, aut habitaculis, praeter quae on possunt apud homines subsistere, nam spiritus sunt corporei, qui nisi corpus induant, fugiunt ut haberi queant. Primum, corpus induunt in firmamento, odlibet iuxta uoluntatem altissimi, donantis, ac disnentis haec & omnia pro suo arbitrio, uel hoc uel illud astrum, siue planetam. Et quamuis eiuscemodi uirtutes diuinae sint, ac perfectissimae, debilitantur tamen hoc indumento, quia perpetuum ac aeternum cum transituro quandoque iunctum est inseparabili, diuinoque nexu: Alterum corpus haec unio postmodum induit in elementis, a quo tamen spoliari, hoc est, separi potest, & isto magis quam priori debilitantur printae uirtutes, imo tanquam incarcerantur, ac iam in tenebris delitescunt, quae prius lucem inhabitabant. Eiusmodi corpora duo non sunt Medicina, sed id solum quod includunt in se, mederi potest, non elementum, neque firmamentum, quanto minus homo externus, sed internus ille solummodo, cui datum est internas atque latenies in externo corporeuires, e suo carcere liberare nosse, retento priore siue firmamentali uehiculo superius dicto. Imo nec iste artifex medicus est, sed ueri medici, cum naturalis, tum supernaturalis minister duntaxat. Quid igitur de medicina gloriantur Galenus, Auicenna, caeterique id genus hominum infidelium ( quos Paracelsus sophistarum laruas nominauit ) cum medicinam ipsam non uiderint unquam, neque nouerint, sed carceres ac tenebras medicinae tantum? Quapropter optimo iure, cum Paracelso, laruatam infidelium esse medicinam, cur dicere non possit unusquisque, libenter audiremus. Et ipsi Gentiles ( inquiet horum acerrimus propugnator, sua medicamenta praeparare norunt. Audiamus qua ratione. Rosarum & uiolarum olea, caeteraque per infusionem in oleis oliuarum, aut amygdalarum dulcium, conficiunt uirtutes, ut opinantur salso, cum odoribus elicientes eorum quae infunduntur, & crassum corpus abiiciunt. Notate uerba quaeso fratres. Carceribus inclusas uirtutes suis naturalibus, aliis longe tenebricosiorib. concludunt, ut ipsi fatentur, cum crassum & pingue corpus abiiciunt: nos ad haec dicimus in eo quod abiecerunt corpore, uirtutes potissimas, imo integras adhuc manere, ipsosque nihil aliud habere in oleis addititiis, praeter odorem, & nihil umbratile canis Aesopici. Reminisci me cogit stulta haec ratio Hispani cuiusdam, qui cum assas carnes emere nequiret, odorem ipsarum astans, cum pane & raphano comedit, uel, ut ita dicam, in pane conclusit odorem, quo tamen stomachum nec intestina potita sunt, nec ullum aliud membrum praeter cerebrum: cuius tamen imaginatio multo plus effecit, per conceptum odorem, quam incarceratio rosarum & uiolarum odorum, per ingluuiem praestare possunt. Hac ratione dicetur haec medicina fumosa uel umbratilis, quae laruata prius dicebatur aut superficialis & incarcerata. Rursum dicat ueteres etiam olim destillasse uegetabiles herbas, & id genus alia. Quid inde magis, quam antea dictum est, reportarunt, sumosos nempe uapores aqueos, cum incluso tantum odore, medicina uera suis in fecibus, quas abiiciunt, manente? Non habetis, o uos insensati, clauem carcerum naturalium. Ad naturam ipsam, & non ad scholam uestram estis relegandi. Uidetis ne illam referare carceres, & liberare captiuos eduliis liquores, quos firmamentales uocaui, idque sua claue, digestionis uidelicet: non ita cum uestris carceribus agitis, quas faeces appellatis, cum in istis quae spernitis, pretiosissima lateat medicina. Quo factum, ut uobis hoc obiiciat Paracelsus: Ouos laruae sophistarum. ( inquit ) qui medicam artem ementimini, cum tamen ex Deo nata, naturae sit commissa, non uobis indignissimis hominibus, a quibus immerito spernitur, id est proiicitur, odore uano solum a uobis retento, euanidoque fumo. Uidete ( inquit ) hominum impostores, hoc est, nedum aliorum, sed etiam uestrimet ipsorum ( quos homines existimat, non uiros ) qui cathedras in terra superiores amatis, id est, ambitiose supra naturam firmamentalem uosipsos extollitis, super quas sedetis, hoc est, in ea phantasia, per praesumptionem securi quiescitis, uobis pollicentes neminem contradicere ullatenus uel posse, uel debere: spe tamen hac uanissima frustrabimini. Post enim obitum meum ( ait ) id est, etsi ego in uita nihil aliud efficiam, quam ut doctrinae medicinaeque ueritatem scriptis ita propalem, quae fuit a uobis hactenus in sepulchro detenta, haec sibi discipulos multos concitabit, qui uos hypocritas palam facient, hoc est, Gentilitios fucos uestros detegent, quibus nedum ignarum & ignobile uulgus, uerumetiam Principes & Christianos Potentatus uestros, id est, a quibus etiam stipendia magna erogatis, misere seducitis in mortem usque, uestra medicina, hoc est, perniciosa, propter nullam aut inualidam repurgationem eius a suo ueneno, quo quidem in rerum natura nihil quod proprio careat: uti de auro prae cunctis excellentißimo habetur, De uita longa, lib. 3. cap. 3. Uae uobis ( inquit ) in extremo die iudicii. Spero meam Monarchiam, honore debito, mihi triumphaturam, hoc est: Uniuersalis hic medendi modus, quem doceo, longe maiore fructu quam ueteres, ( quo fit etiam ut meam uocem Monarchiam, tanquam ame, si non inuentam prius a suis principiis, tamen ad suum finem accuratius adductam ) honore debito, Deo uidelicet, mihi triumphaturus est, tanquam illi qui hanc per ipsum, adhuc in tenebris haerentem, prorsum erui. Hoc est, Soli Deo debetur honor, qui dedit ac reuelauit eam suis, quibus etiam triumphum non inuidet naturalem, id est, in hac uita. Hoc ipsum interpretatur author hisce uerbis uidelicet: Non quod meipsum extollam, sed ipsa natura me. Hoc est, non sum ita praesumptuosus, ut me, infidelium more, medicum primum existimem, sed naturam ipsam, cui Deus medicinam dedit, medicum agnosco, hinc est cur ipsa me honoret, ueluti ministrum fidum, tutissimis ac uerissimis experientiis, sic uolente iubentenque Deo optimo, maximoque medico. Ex ea si quidem, puta natura, natus sum medicus, hoc est: Si quid in medicina boni habeam, hoc omne Deo per naturam, quae me uelut filium docuit, acceptum fero, tanquam per medium. Ipsam sequor ( inquit ) ipsa me nouit, hoc est, Quia nihil de meo capite somniatum in medicinam adfero, nec aliquid, quod ab ipsa natura non didici, hinc fit etiam, ut ipsa me, tanquam praeceptor discipulum suum doceat. Tandem ait: Et ego ipsam noui, quia lumen, quod in ipsa est, uidi, hoc est: Ego hac uia didici Medicinam a uero Medico, natura uidelicet, quia in eius libro studui, qui lux est naturae quibusuis conspicua, licet cognita paucis: & in figura microcosmi comprobaui, hoc est, Theoricam in lumine didici naturae, quam ad Practicam in humano corpore, per certissimas experientias comprobaui, & in suo mundo, microcosmi puta, uerissimas reperi, hoc est, eandem rationem utrunque mundum habere, maiorem atque minorem. Postremo rediens ad Monarchiae suae processus narrationem, summarie concludit, in ista luce naturae discendum esse, per cognitionem astrorum, & adeptam philosophiam: haec ( inquit ) omnia docebit meos discipulos, simul & aquae natura, quam infra ponit. Sumito ( inquit ) liquoris mineralium quantum uoles, & caetera quae sequuntur in textu, per se tam clara ut dilucidius exponere nequeam, nisi uelim eadem fere uerba recensere, & quod actum est, rursum agere. Praeterire non est aequum, authorem hoc loco dicere, completum hoc opus esse Solis astrum. Antea namque locutus erat de astro sphaerae solis, cum de subiecto duplici faceret mentionem ab initio huius capituli, Hoc de tractatum non est hoc loco, sed solum de astro meridionali rubeo. Quapropter de sphaerae solis astro merito dicendum est, ex mente similiter Paracelsi, non prius tamen, quam absoluerimus, quicquid de meridionali dixit, quae quidem & sequenti capitulo pariter astra, latius declarantur. Notandum itaque, quod de astris omnium metallorum dicit, uidelicet astrum Solis, astrum Mercurii uulgi, Ueneris, Saturni, Iouis, Martis, & c. quodlibet proprium suum corpus tingere, in summam auri perfectionem. Concludens itaque, his paucis ( inquit ) primum ens metallorum & mineralium terrae, & c. declaratum uolo. De tempore & spatio nouem mensium, addit, obseruandum hoc non esse, cum diebus quadraginta, qui mensem philosophicum implent, opus integrum bonus & eruditus artifex absoluere ualeat, per omnes requisitas operationes, ad honorem Dei & utilitatem proximi. Laudetur altissimus, qui de profundissimis abyssis thesaurorum suorum, scintillam hanc, & ingentissimum thesaurum ad nos deriuare uoluit. De eodem, alio modo, thesauro. Priusquam de tinctura physica dicamus operae precium erit in primis scire quod sit eius subiectum; hoc enim semper occultatum est hactenus. Est igitur tincturae materia res quaedam ( ubi me tamen iuxta spagyricum sensum intellexeris ) quae quidem ex tribus in essentiam unam arte chimica transit, aut manere potest. Uerum ut eam suo nomine declarem iuxta ueterum usum & consuetudinem, Leo rubeus a multis uocatus est, a paucissimis uero cognitus. Hic per auxilium naturae pariter & artis potest in aquilam albam transmutari, ut ex uno duo fiant, quae spagyro supra splendorem aureum relucent, in uno seruata magis lucent. Iam si Cabalistarum & ueterum Astronomorum consuetum sermonem non intellexeris, a Deo minime ad spagyricam artem uocatus es, nec per naturam electus, imo non aptus ut os uix in arte hac aperias. Est itaque materia tincturae margarita maxima preciosissimusque thesaurus, ac nobilissimum hoc omne quod ex altissimi conditoris manifestatione, meditationibus hominum obtingere potest. Hoc est Lili Alchimiae, & Medicinae, quod philosophi tam accurate quaesierunt, uerum ob defectum integrae cognitionis, & perfectae praeparationis eius, ad absolutissimum finem perducere nondum potuerunt. Per inuestigationes eotum & experientias, tincturae tantum initium datum est nobis, attamen uerum fundamentum, quod meos imitari discipulos oportet, mihi relictum fuit, ut nemo suas laruas nostris inuentionibus immiscere debeat. Ego ( inquit Paracelsus ) merito post longas meas experientias spagyros corrigam, & falsum & erroneum a uero separabo, cum prolixis admodum inuestigationibus meis repererim, quo iuste similia reprehendere quea & immutare. Ueterum si tamen experimenta meis excellentiora comperissem, tantos minime labores assumpsissem, quos in gratiam, utilitatem & honorem proborum alchimistarum omnium libenter subii. Cum ergo tincturae subiectum satis declaratum sit, ut fratres inter duos uix fidelius queat ac liceat, praeparationem eius aggrediar, & ultra primi seculi experientias, addam & meas inuentiones. Spagyri ueteres lili putrefecerunt uno mense philosophico, postmodum spiritus humidos ab eo destillarunt, quousque sicci tandem eleuati sunt. Caput mortuum spiritibus humidis imbiberunt, & ab eo per destillationem saepius abstraxerunt, idque tamdium donec sicci prorsum eleuati sunt. Deinceps abstractos humores, & siccos spiritus per pellicanum ter aut quater simul uniuerunt, usque dum lili totum in fundo siccum resederit. Quanquam experientia prima processum hunc ante fixationem dedit, nihilominus antecessores nostri saepius eo uotum perfecte suum assecuti sunt. Breuiorem tamen uiam habuissent ad rubei leonis thesaurum perueniendi, si concordantiam Astronomiae cum Alchimia didicissent, quam in Hermetis Apocalypsi demonstraui. Cum uero dies quilibet ( ut Christus loquitur in fidelium consolationem ) propriam suam essentiam habeat, spagyris ante mea tempora labor fuit ingens & grauis, qui iam auxilio Spiritus sancti affluentis hoc postremo seculo mea theorica subleuabitur atque practica. Cum ergo primum saeculum tincturae primam dederit experientiam, ex uno simplici duo spagyri fecerunt. Uerum quod inuentum hoc medio seculo periisset, eorum successores diligenti perscrutatione postmodum in eiusmodi nomina duo simplicis inciderunt huius, idque nominarunt unico uocabulo, nempe lili, tincturae subiectum. Tandem imitatores naturae materiam hanc, non secus ac in terra semen, tempore suo putrefecerunt, cum ante corruptionem hanc ex eo nihil enascatur, nec aliquod arcanum erumpere potest. Postea spiritus humidos abstraxerunt a materia, donec tandem ignis uiolentia sicci pariter eleuati sunt ac sublimati, ut hac uia non aliter quam rusticus ex anni tempore, peruenirent ad maturitatem. Postremo tandem finito suo uere prodiit aestas, quo tempore fructus istos & siccos spiritus incorporarunt, & magisterium tincturae eo perduxerunt, ut ad messem deuenerit, & ad extremam se maturitatem disposuerit. Tam prolixo labore taediosaque reiteratione spagyri ueteres non indiguissent, si ex mea schola didicissentopus, longe citius ac minoribus impensis uotum fuissent assecuti. Proinde uobis dico ( Paracelsus inquit ) rosei coloris tantum a leone sanguinem accipite, & ex aquila gluten, quae postquam simul coniunxeritis, iuxta ueterem coagulate processum. Tincturam habebitis philosophorum, quam infiniti quaesiuerunt, inueneruntque paucissimi. Quaedam itaque simplicia componit Alchimista, quae corrumpit ut est artis, indeque praeparat aliud, ac tantisper donec unum fiat: hoc plus efficit quam ipsa natura per se posset. Recte probeque me ut intelligas, leonem tuum in Oriente quaeras, & aquilam ad Meridiem in assumptum hoc opus nostrum. Instrumenta meliora non reperies, quam Hungaria & Histria producunt. At si cupias id ex unitate per dualitatem in trinitate, cum aequali permutatione cuiusque deducere, tuum iter ad Meridiem dirigas oportet; sic in Cypro uotum consequeris, de quo latius minime loquendum. Arcana plura transmutationes exhibentia reperiuntur, etsi paucis cognita, quae licet alicui manifestentur a Domino Deo, non propterea statim erumpit rumor cum arte, sed omnipotes cum ipsis dat pariter intellectum haec & alia celandi usque in aduentum Heliae Artistae, quo tempore nihil tam occultum quod non reuelabitur. Uidemus enim in sulphure louis maximam esse tincturam gemmarum, quae quidem eas altius adducit, quam ipsa natura per seipsam ualeat. sed de his hactenus: ad physicam tincturam tandem redeamus. Postremo spagyri ueteres lili pellicanatum, ignis ordinata quadam augmentatione materiam suam tamdiu fixarunt, quousque, post omnium colorum disparitionem, rubeum instar sanguinis induerit, & cum eo salamandrae conditionem. Recte quidem ab eis processum fuit, ac ad eundem unumquemque, margaritam hanc ambientem, procedere modum aequum est ac decet. Hunc tibi clarius declarare posse mihi difficillimum esset, cum tamen didiceris in Alchimistarum schola gradus ignis obseruare, uasa quoque mutare, tum demum uidebis, mox atque lili tuum in ouo philosophico fuerit ex calefactum, admirandis apparere demonstrationibus, ut coruo nigrius fieri, cygno postmodum successu temporis albius, & postremo transiens per flauedinem sanguine quouis magis rubeum. Cum igitur Aegyptiorum thesaurum prae manibus habuerimus, est quod in utilitatem nostram conuertamus, idque duplici magisterio, priore quidem ad instaurationem sanitatis humani corporis, posteriore in transmutationem metallorum. In huius usum ut ueniat, eius primo pondus unum super mille solis fusi pondera proiiciendum est. Medicina tum demum praeparata fuerit ad metallorum tolendam lepram. Item physicorum in Aegypto nonnulli per hanctincturam annos centum & quinquaginta uixerunt. Aliorum uita prolixior fuit hoc medio, ut ex historiis patet. Est itaque tinctura physicorum uniuersalis medicina quaedam, quae cunctos morbos consumit non aliter quam ignis omne lignum. Dosis eius est ualde exigua, sed operatio potentissima. Peream ( inquit Paracelsus ) curaui lepram, hydropisim, caducum, ueneream labem, guttam, colicam; & c. item lupum, cancrum. noli me tangere, fistulas, & genus omne morborum internorum & externorum. Explicatio. Antea praecedenti capitulo dictum fuit, in minerali subiecto Monarchiae, tres inesse substantias, quod hoc loco repetit in hanc sententiam. Est ( inquit ) igitur tincturae materia, res quadam, ( ubi me intellexeris iuncta spagyricum intellectum ) quae tribus est in essentiam nam, arte chimica, rite compacta substantiis, quae suo nomine Leo rubeus appellatur a ueteribus, a paucis autem cognoscitur. Ex hoc uno, duo fieri possunt, uidelicet Aquila alba, & Leo rubicundissimus, idque per stem auxiliante natura. Hunc ( inquit ) sermonem cabalistarum, & Astronomorum ueterum si non intelligas, ad spagyriam a Deo te minime uocatum esse tato, neque per naturam electum: ad materiam tincturae, hoc est, Monarchiae margaritam, & pretiosissimum thesaurum, prae caeteris nobilißimum, qui ex altissimi Conditoris manifestatione, meditationibus hominum acquiri potest. Paucissimi norunt & experti fuerunt, qua uia quaue ratione detegantur per philosophiam adeptam arcana. Plurimi uero qui Monarchiam hanc non poßibilem credant, imo funditus negent. Quid mirum? tales nihil nisi uisibile carneis oculis percipiunt. Sed quid lapidibus uerba dare proderit? non magis stupidis ingeniis qui negabunt uisibilia quaeque prius inuisibilia fuisse: de his satis, quod ingeniose ualere queat. Sed ad rem. Hoc est lili Alchymiae ( inquit Paracelsus ) & Medicinae, & c. hoc est, in hoc subiecto Monarchiae, quod ex tribus in unum conuenientibus constat, ut supra dictum est, duo magisteria perfectissima latent, prius ad alchymiam in transinutandis imperfectis metallis in perfecta: posterius uero est uniuersalis & indifferens ad omnes morbos medicina, unde Lile nomen etiam habet, non secus atque ex duobus floribus ab una radice tractis. Ueteres hunc duplicem florem cognouerunt quidem, sed non perfecte, neque omnimodam eius praeparationem, quo factum, ut ipsum ad perfectum finem nondum adduxerint: hoc solum praestiterunt nobis, ut initium tincturae dederint. Uerum fundamentum ( inquit ) quod meos imitari discipulos oportet, mihi relictum fuit, ut nemo suas laruas meis inuentionibus immisceat, ac si loqueretur ad hunc modum: Antiqui solummodo aliquod principium habuerunt uniuersalis Medicinae, siue Monarchiae, sed non uerum & perfectum fundamentum huius, neque subiecti sui praeparationis; hoc mihi relictum fuit a Deo per naturam, ac si loqueretur: Quis enim ante me hac de re scripsit, quae ego meis inuentionibus & experientia uariae tribuere possum, quibus adeptus fui, quod meos discipulos oportet imitari? Nemo suas itaque laruas, i. so phisticationes, meis inuentis immisceat, quibus etiam spagyrorum priscorum errores non immerito possum corrigere. Si horum experimenta meis praestantiora comperissem, quid opus erat mihi tantos impendere labores in perquirendo maiora? Postquam igitur subiectum & materiam artis aperte satis detexi, praeparationem eius aggrediar. Sed prius antiquorum ponam experimenta, quibus & meas addam inuentiones, ut appareat quid & quantum per inehuic arti postmodum accesserit. Spagyri ueteres lili putrefecerunt uno mense philosophico, hoc est dieb. quadcaginta, spiritus humidos postea destillarunt, i. aquam totam, & omnem liquorem abstraxerunt, idque tantisper dum et sicci tandem eleuati sunt, hoc est, sublimati, & quae sequuntur in textu clarissima. Iam Paracelsi correctionem audite, quam, quia obscurior est, explicabimus. Tam prolixo labore, taediosaque reiteratione spagyri ueteres non indiquissent, si ex mea schola didicissent.i.ex eadem ex qua go. Iam dicendum est quae schola fuit, ex qua Paracelsus didicit. Eam saepius ac saepißime nobis exponit, esse icem naturae, & non Academiam. Proinde uobis dico Paracelsus inquit ) rosei coloris tantum a leone sanlinem accipite, & ex aquila gluten, hoc est: Leonis tincturam sumito, & resinam mineralem, siue mercurium philosophorum: quae duo lilia, postquam simul coniunxeris, iuxta ueterum coagulato processum, ut infra ponitur uidelicet. Hac uia tincturam ( inquit ) habebis philosophorum. Recte probeque me ut intelligas, leonem tuum in oriente quaeras, hoc est, in Hungaria, uel in Histria, & aquilam ad meridiem, id est, in Cypro: uerum istud ex unitate per dualitatem in trinitate, cum permutatione cuiusque deducitur, hoc est, abuno ex tribus composito duo trahuntur, sed partes eiusmodi prius mundandae sunt: illud autem fit compositione simplicium per alchymistam facta, corruptioneque, tantisper donec unum fiat. Ista per se iam ita clara sunt, ut me pudeat latioris explicationis. Miror equidem si lectores adhuc de obscuritate conquesturi sunt, nam minimus initiatorum, qui uel tantillum exercitatus sit in adurendis ad hanc rem carbonibus, intelligere poterit, quae iam exposui: uel alioqui se nondum uocatum a Deo, nec ad istam artem electum fateatur oportet, usque dum intelligat. Non est quod propterea despondeat animum, sed potius diligentiae priori in operationibus addat calcaria maiora. Fuerunt olim excellentissimi uiri qui iuuenes artinauarunt operam, nec nisi ualde senes facti uoti compotes euaserunt, ut Bernardus Marchiae Treuisanae Comes Germanus, Dionysius Zacharius Gallus, & plaerique alii literati uiri, ut ab eorum operibus uidere est. Multa detegit hominibus Deus arcana transmutationum alia, quae non statim una cum sui manifestationibus in publicum erumpunt, quia cum reuelatione Deus & gratiam donat ea uelandi hominibus indignis, usque dum aduenerit Helias artista. Paracelsici de hoc Helia disputant, quis nam sit ille futurus. At non quid quaerant alii me remorabitur, solum quid uerba sonant authoris, attentissimum reddunt animum meum, non mihi tantum quantum fratribus. Quo tempore ( inquit ) nihil tam occultum quod non reuelabitur. Stupidum admodum ingenium oporteret esse, quod per ista uerba non intelligeret praecedentia. Quis ignorat hoc tempus non prius aduenturum, nudissimae reuelationis abditissimorum quorumque uidelicet, quam ueniat ille qui tacitas cogitationes hominum iudicaturus est, Iesus Christus? Eum uocat Paracelsus Heliam artistam, id est, omnium artium & arcanarum rerum primum fontem, & inexhaustum. Si quis miretur scientias & artes omnes bonas nunquam ad tam sublimem gradum peruenire, quin semper altius deueniant, & in eis indies noua quadam & inaudita reperiantur, consideret solum unde manarint, & mirari tandem desinat. Cum enim ab aeterno fonte uerboque Dei sint, non habere terminum pariter, neque finem est necesse, nisi in aeterno uerbo Dei Filio, quem Heliam artistam agno scimus, reueremur, & adoramus. Accidit aliquando ut artes in obliuionem transeant, uel patiantur detrimentum, non propter ea finem habent in seipsis, at solum respectu hominum, quibus in obliuionem abierunt, ab istis recedentes ad suum fontem perpetuum, a quo rursum ad hos, uel alios suo tempore possunt refluere, dum uult qui uelle posseque solus habet. Ad physicam tincturam rediens, ueterum processum reassumit his uerbis: Postremo, inquit, spagyri ueteres lili pellicanatum, id est circulariter motum, ignis ordinata, id est, iuxta suos gradus continuata quadam augmentatione, materiam suam tam diu fixarunt, id est, decoxerunt in exsiccationem. usque dum post omnes colores postremus aduenerit rubeus instar sanguinis, qui salamandrae conditionem habeat, id est, in igne uiuat eoque delectetur, ignisque fiat excellentißima proles. Recte quidem ( inquit ) ab eis processum fuit, id est, hic postremus coagulandi materiam praeparatam prius modus, est is de quo supra tibi dixi; Quae postquam simul coniunxeris, iuxta ueterem coagulato processum. Clarius ( inquit ) hunc tibi declarare posse, mihi difficillimum esset. Gradus tandem colorum ponens coruo putrefactionem designat, cygno per albedinem, ipsam calcinationem, & per sanguinis rubedinem, operis finem & fixationem, quam uocant. Utilitatem & usum etiam duplicem ponit, ad metalla transmutanda prius: & posterius ad instaurationem sanitatis & uitam longam. Physicorum enim ( inquit ) nonnulli in Aegypto, per hanc tincturam annos centum & quinquaginta uixerunt: aliorum uita prolixior fuit hoc medio, Monarchiae uidelicet, ut ex historiis patet. Definitionem igitur pro conclusione suae Monarchiae ponens ait. Est itaque tinctura physicorum, ignis consumens omnes morbos, non secus quam elementaris ignis omne lignum absumit: quapropter Medicina dicitur uniuersalis, a qua, uel per quam Paracelsus ipse seipsum Monarcham uocat, & non ab uniuersali mundano regno uel imperio, ut imperiti loquuntur. Huc se referunt ea quae de uita longa dicta sunt, libro suo, tanquam ad scopum unum instrumentalis medii. His paucis explicatam, Auroram boni consule, & uale. Finis. De Mineralium Oeconomia Theophrasti Paracelsi, Cum Argumentis ad singula capitula, uicem declarationum supplentibus. Praefatio ad Lectorem. Quanquam ordo uidetur expetere prius de generatione mineralium & metallorum tractari, quam de transmutationibus: attamen quia non dilucidius Theorica potesc, quam a sua practica percipi, e re studiosorum huius artis fore putaui, si ab opere primum aggrediantur. Maxime quia Chimia non uerbis, sed elaboratis rebus duntaxat adimpletur, ut reliquae omnes, quotquot in usum & necessitatem hominum ueniunt artes, quarum etiam habitus usu contrahitur magis, quam ullis demonstrationibus. Licet istae plurimum faciant in confirmationem eorum qui iam prouecti sunt potius, quam initiatorum: Istis tamen a principio maxime prodest, manum in pastam ( ut aiunt ) mittere, ac sensim ab annotatis erroribus addiscere. Siquidem absque his nemo uel facillimam unquam artem didicit. Pariter & Chimiam assequi nullus facile poterit, qui prius in ea non errarit saepius, donec probe teneat. Item nunquam ingredi ueram semitam continget, usque dum a deuio gressu gradum ad metam reuocet, erroresque suos ab imitatione operum naturae corrigat. Ab hac statim discere non ita facile fuerit, cum deficiant obiecta chimica naturalibus comparanda. Proinde Chimiam artificialem naturali praemittere uisum est, quo periclitantes in hoc opere, ad mineralem genealogiam, tanquam ad anchoram reuocemus. Quam etiam in hanc rem annectere chimicis, uisum est opportunum atque necessarium. De Generatione Mineralium. Cap. I. Arguit hoc primo capitulo priscos Physicos, quod primam rerum naturalium non intellexissent materiam, ea de causa, quia non cognoscerent ultimam, a qua primam uult intelligi & indagari. Exemplum adfert medicinae, in qua morbum ab exitu, id est, confirmato statu, suum initium patefacere docet. Non aliter creaturas uult, quam a fine in quem creatae sunt, cognosci. Materiam ultimam ab igne cognoscendam, hunc etiam esse clauem omnia corpora naturalia reserantem asserit: Aquam esse matrem mineralium, foetumque sibi dissimilem parere, sic & alia quaeuis elementa: Deum in omnibus unum esse, & omnium pariter unam esse primam & ultimam materiam. Cum antiquorum scripta de generatione mineralium accuratissime perlegissem, deprehendi ipsos ultimam illorum non intellexisse materiam, & per consequens multo minus primam. Siquidem ut cuiusque rei probe scribatur initium, finis apprime debet innotescere. Primum omnium igitur ultimam uobis materiam proponere decreui mineralium, unde facile primam intelligetis, ex qua ducunt originem. Exemplum prius adducamus ex medicina, qua morbus ab exitu cognoscendus, & non ab initio in quo nulla scientia, quod per caecitatem introductum sit, etiam cecum esse oporteat; finis uero uisibilis ab exitu, ad quem tendere percipitur tanquam ad scopum sibi propositum. Proinde res omnis melius cognosci non potest, quam dum optime scitur in quem finem a Deo creata sit; alioqui facile continget, ut eius creaturae Dei uerus usus in abusum abeat. Quicunque igitur opus aliquod ex aliquo suscipit, hocipsum ex quo, radicitus cognoscat oportet, ut ex praescripto Dei perficiat ordine, ne propter materiae non perfectam cognitionem, aut quandoque nullam, secus eueniat, ac diaboli potius opus efficiatur ex abusu materiae, & instrumentorum. In rude satis exemplum sit: quid securis uel dolabra, lignumque rel alia materia quaeuis, in manu his uti nescietis prodest, alioque tendere possunt, quam in istorum uastationem? is autem in manus aslumere potest acdebet, qui nouit ex instrumentis & materia licitum & honestum opus fabricare, quod cedat in utilitatem proximi, seruata in suum usum, ad quem a Deo data fuit materia. Deus enim omne quod creauit, hocipsum etiam eum habere possidereque uoluit, cui ueram usus eiusdem rei noticiam dedit: huic applicare se debet omnis qui se uocatu ad id in propria conscientia percipit, hoc pariter addiscere, non alienum quid usurpare phantasticum a diabolo suggestum. Rerum autem ultimam discito materiam ac primam ab igne: hic enim ut clauis arcam reserat, ille quoduis occultum in quis manifestum facit. Est igitur hoc loco rerum ultima sua materia, in quam per ignem sunt omnino resoluta, ut tandem inter fria uniuersalia prima, de quibus uariis locis disserui, primum ac praedominas cognoscatur. Exemplo sit metallum igne dissolutum, primum statim initium suum patefacit esse mercurialem aquam, & non sulphur, quoniam eius resolutio non flagrat resinarum instar: demonstratur etiam non esse sal, quia resolutionis eius primum indicium non est friatio praeter liquationem & flagrationem, quemadmodum terrenorum & lapidum esse uidetur. Habet nihilominus omne metallum in se sulphur & sal, sed principem locum in eo tenet mercurius. sic de caeteris mineralibus. Uerum ita uisum est Deo creare aquam elementum, & indies exeo produci mineralia quaeuis ad usum hominum, ut mater esset illorum, in qua tanquam in sua matrice mineralis ignis, similiaque sal & mercurius, coquerentur in metalla, lapides, ac mineralem omnem substantiam, etsi foetus matri dissimilis existat: ad hunc modum Altissimus cuncta creauit in sua natura, ut ad aliud aues in aere, quam pisces in aquis: sic de reliquis omnibus, quae diuinae suae uoluntati solum committenda sunt, qui facit omnia ut sunt, esseque uoluit ab aeterno, quae facit. Ut igitur aqua metallico suo foetui non est similis, neque filius matri, non aliter ipsa terra lignum est, & non lignum quod ex ipsa tamen est: eadem ratione lapis & ferrum fiunt ex aqua, quae talis fit aqua, qualis & quae ipsamet non existit; terra similiter fit id quod ipsa in se non est: sic & hominem oportet fieri, quod ipsemet non existit. In summa, quicquid in suam ultimam materiam transire debet, aliud oportet fieri, quam fuit eius principium quoduis in suo genere uarium atque diuersum, etiam ex una matre. Sic Deus in omnibus unus esse uoluit, item unam esse omnium primam & ultimam materiam; talis est, ac tam admirandus rerum primus artifex, qualis nunquam fuitantea, nec unquam futurus est alius. Ut autem de matre mineralium aqua uidelicet audistis adhuc, in sequentibus docebimus amplius, male, perperam quoque scripsisse ueteres illam esse terram, quod nondum uere demonstrasse potuerunt. De ultima & prima materia mineralium. Cap. Ii. Ultimam materiam fuisse primum principium apud Deum, qui fecit eam esse primam, hoc est, ultimae materiae semen indidit, quod semen est materia prima, secundo capitulo docetur. Semen omnium mineralium & metallorum esse in aqua, quod ultimam producit in terra materiam eorum. Aquam esse matrem, semen, & radicem arboris mineralium, habere sua tempora meßis uel autumni cum reliquis, ut alia naturae producta: Ultimam naturae, materiam esse hominis primam, ut uerificetur quod antea dictum, ubi naturae desinit opificium, artem hominis incipere, & c. Primum principium apud Deum fuit ultima materia, quam ipse primam effecit, ut fructum, qui alium fructum produceret: illa ipsa habet semen: hoc semen est in prima materia. In ultima similiter mineralium materia facta est materia prima, id est in semen facta, quod semen est elementum aquae, quod resoluit, ut sit aqua. Ad hoc naturae commisit, uel ordinauit in ea, ut materiam ultimam produceret, ea quidem est in aqua. Sumit ergo natura quod est in aqua sub sua potestate ac separatione, quodque ad metallum pertinet, segregat in metallum quodlibet per se; sic de gemmis, lapidibus, magnete, idque genus aliis in sua natura quodque seorsim & in sua specie. Quemadmodum enim Deus tritico suum tempus in messem ordinauit, autumnum bellariis, ac similibus in suis elementis, haud secus elemento aquae uoluit esse proprium suae messis tempus & autumni: quibusuis quoque rebus aliis in suo genere sua praefixit fructuum collectionis tempora. Est itaque elementum aquae mater, semen, & radix mineralium omnium, & Archeus in ipsa est is qui singula disponit ordine quodam, ut unumquodque deueniat in ultimam suam materiam naturalem, quam tandem homo recipit in primam suam rnateriam artificialem, id est: Ubi natura definit, ibidem ars hominis incipit; nam illius ultima materia hominis est prima: rursus corruptio naturae per artem, hominis est ultima materia. Tam admirando creauit opificiodeus primam naturae materiam aquam, adeo mollem substantiam atque debilem, & ex ea tamen fructum solidissimum metallum, lapides, & c. ut ex mollissimo durissimum, & ex aqua ignis proueniat supra captum intellectus humani, non tamen supra naturam. Etenim Deus admirabiles foetus creauit ex ea matre, ut apparet in hominibus si conspiciantur etiam in sua matre, quisque reperietur peculiaris ingenio proprietateque, non iuxta corpus, at pro sua conditione complexionis. Cap. Iii. De agro, radicibus & arboribus mineralium. Elementum Aquam esse uelut agrum, in quo semina mineralium per astra sata, radicem figunt arborum suarum, quarum trunci ramique protruduntur in terram, asseuerat autor hoc loco. Separatam a reliquis tribus, ut per se liberum esset corpus in terra centrum habens, in quo fundetur; terramque deferat uelut nauim ipsa, ut ista hominem. A terra non sustentari, sed hanc ab illa, super quam aquam est fundata. Metallorum & mineralium arbores, habere suas radices in aqua, truncos in terra fructusque: uegetabiles autem in terra suas radices, & truncos in aere. Errasse ueteres, qui metalla scribunt ex terra generari, cum ex ista nil nisi lignum producatur. Creauit altissimus elementum aquae, ut esset uelut ager, in quo radices arborum, mineralium ex suis seminibus ortae figerentur, ac inde truncus & rami protruderentur in terram, ut infralatius. Separauit igitur a reliquis tribus, ut non in aere, non in terra; neque in coelo, sed per se liberum corpus existeret in inferiori globulo positum, ut sit supra terram, & in ista centrum habeat in quo fundatum est, tam admirando creatum ordine, ut un a cum terra hominem deferre debeat, ut super aquam uelut in aliqua naui gestatus ambulet, eaque potiatur: item quod mirabilius, circum globulum quaquauersum lata non decidit extra suos limites, etsi pars antipodum pendere nobis uideatur, & illis nostra, nihilominus utraque supina iacet, ac tota sphaerae suae superficies, ubiuis locorum consideretur, ut si fouea quaepiam imaginetur perpendiculariter in abyssum suae profunditatis & exaltationis sui centri, fundum non inueniat, nec etiam a terra sustentatur, sed longe mirabilius, quam ouum in suo cortice, quo caret omni, continetur. Generationes igitur omnium mineralium ex elemento aquae protruduntur in terram, quemadmodum ex elemento terrae fructus omnes in aerem, ut in terra nihil praeter ipsam radicem maneat: non secus metalla cuncta, sal, gemmae, lapides, talcum, marcasitae, sulphura, & similia quaeuis, ex sua matre aqua in aliam matrem subintrant nempe terram, in qua perficitur arborum suarum operatio, radicibus in aqua defixis. Ut etiam quae nascuntur ex radicibus terrae, perficiuntur in aere, pariter & quae in aquis originem ducunt, in terra prorsum adimplentur per naturam in suam ultimam, ut illa, materiam. Hac opinione seducti ueteres, quod uiderent in terra metalla reperiri, non ulterius animo progressi, tam enormiter de mineralibus scribentes errare non putarunt; cum tamen ex terra nihil aliud crescat praeter lignum, frondes, flores, fructus, & herbas: quod reliquum est, ex aqua nascitur. Non aliter fabulari contingeret ac inepte loqui eum, quicunque affereret producta terrae ex aere sumpsisse originem, quia in isto sunt ac perficiuntur, cum radices in terra uideat. In aquis uero mineralium radices carneis quia non uidit oculis, etiam nugabitur istas in terra defixas. Talis est Graecorum Physica; scilicet ex manifesto solum deducta, nihil occulti uidens mentaliter ab experimento. Figmentum est otiosorum hominum de rebus naturalibus ex oculo garrire duntaxat praesumentium, & non operari ut examinentur occulta sub manifestis, quae semper & in omnibus opposita sunt. Cap. Iiii. De fructibus & messe mineralium. Mineralia metallaque suam in terra messem habere autumno suo, non secus atque uegetabilia supra terram, & in aere, docetur hoc loco. Fructus mineralium, ut uegetabilium, suis cum nasci corticibus aliquos, alios uero nudos. Acorticibus externe cognosci posse fructus utrosque. Corpus tribuere mineralibus aqueum spiritum. Purum cum impuro nasci corpore, a quo separandum aureum corpus, tanquam a suo cortice fructum. Puros spiritus & corpus inseparabilia esse: homini quoque duo contigisse corpora, corruptum unum, alterum incorruptum, propter coniunctionem aeterni cum creato, per imaginem Dei, quae duo dicta in reliquis creaturis non coniungit, sed sola uirtus eius. Haud aliterquam terrae fructus omnes super terram, & in aere suam messem & autumnum habent in sua generatione, iuxta praedestinatum terminum, aquei fructus, mineralia uidelicet, suo leguntur maturitatis tempore. Germinante siquidem radice minerali primum, exurgunt in suum truncum & arborem, id est in corpus ex quo mineralia uel metalla tandem producuntur; quemadmodum nux aut cerasum non immediate nascitur ex terra, sed primo arbor, ex qua demum fructus generatur; natura similiter in elemento aqua mineralem edit arborem, id est corpus aqueum: ista nascitur in terra, hoc est, terrae poros replet, quemadmodum aerem implet ipsa terra. Ex ea demum fructus enascuntur iuxta naturam atque proprietatem sue speciei; ad extremitates ramorum, copiosius parciusue, ut in euidentibu. contingere solet superficialibus arboribus. Quaerenda primum est igitur arbor aquea, tandem fructus eius, disciplina per exemplum ab agricultura terrae non inepte sumpta, ad hunc nempe modum. Nonnullae uisibilium arborum suos fructus contectos edunt, uti castaneas nuces sub spinoso cortice, iuglandes sub amaro uiridi, & subisto contegitur ligneus, sub quo rursum amara membrana, tandem sub ista nucleus. Itidem in mineralibus euenit, quorum nuclei, metalla uidelicet, a suis corticibus, ut illi, separanda sunt. Aliae nudos fructus proferunt, ut sunt pruna, cerasa, pyra, poma, racemi, & c. a quibus nihil separatur; aqueae similiter aliquot arbores aurum suum, argentum, coralla, & id genus alia metalla producunt libera nudaque, iuxta conditionem atque naturam aque. Ut etiam a cortice cognosci potest, quid in uel sub ipso latet, uti spiritus a suo corpore; non secus in mineralibus cognoscitur metalli spiritus occultus sub suo corporeo mineraliue cortice. Spiritus autem aquei elementi corpus efficit, aliud tamen in minerali, in fructu item aliud. Quamuis igitur aurum in corpore minerali sit, nihilominus illud corpus est nullius momenti, quapropter uenit ab auro separandum ut impurum, at auri corpus est purum. Sunt igitur in minerali duo corpora, quorum unum est fructus corpus auri purum, cui spiritus eius incorporatus est inseparabilis. Fructus itaque primum ab elemento in arborem introducuntur uti spiritus in corpus impurum, & cum isto demum in terram, nobile purumque Idipsum uidetur in homine, cui duo corpora contigerunt, corruptum unum, alterum uero incorruptum, quod cum isto sit aeternum coniunctum, imago Dei uidelicet, propter quam potissimum differt ab omnibus aliis creaturis. Cap. U. De morte elementorum, & praesertim aquae. Elementa sui ipsorum esse mortem in seipsis, propria sua corruptione, demonstratur, a fluminibus ortum & interitum in magno suo termino, mari nimirum, sumentibus. Flumina non esse elementum aquae, sed fructus elementi maris. Moriuntur etiam elementa propter corruptionem ( quemadmodum & homines ) in seipsis. Ut aqua quae suimetipsius mors existit, proprios fructus siquidem ipsa deuorat acabsumit, non secus ac terra suos. Quicquidenim ex ista nascitur, iterum in eam rediens absorptum euanescit, instar temporis praeteriti per hesternas dies & noctes abeuntis, quarum lucem uel tenebras uidere nunquam licet amplius: nec propterea ponderosior hodie quam heri, uel drachmula facta, post annos mille sub eodem pondere semper, ut edit, absumit etiam aequaliter. Mors autem aquae est in ipsius proprio elemento, in magno termino & aque centro mari uidelicet, in quo fluuii omnium aquarum & quicquid in ipsum defluit, moritur & consumitur, uelut abigne lignum. Flumina siquidem non sunt elementum aquae, sed fructus eius elementi nempe maris, a quo ducunt originem, & in quo uitam & mortem accipiunt. Cap. Ui. De morte arboris mineralium. Quod ex elementis nascitur, simile non esse suis parentibus docetur. Mineralium arborum ramos, per terrae globum in diuersa dispergi, non secus atque in humano corpore uenas per membra diuersa, sic & illi per uarias regiones. Ab ortu fructuum mineralium, arbores minerales mori, ac alias recentes enasci. Materiam primam mineralium in aqua contineri, ut in aliquo sacco semina diuersa. Per meditatiuas contemplationes admirandorum operum Dei, summi conditoris, uirtutumque suarum cognitionem. adeptam philosophiam oriri. Semen Graecum, esse lolium a Satana satum in agrum uerae sapientiae, quo lucem eius obtenebraret, ab eo tempore quo Sophiae nomen in philosophiam peruertit. Postquam natura mineralem radicem arboris in centro suae matricis plantauerit, siue ad metallum producendum lapidem, gemmam, sal, alumen, uitriolum, fontem salsum, dulcem, frigidum aut calidum, corallum, siue marcasitam, & eius truncum in terra protruserit, hic per diuersos ramos spargitur, quorum substantiae forma, ramorum, atque caudicis, liquor est non in modum aquae, non olei, non luti, neque muscilaginis, aut non aliter intelligendus, quam de ligno ex terra nato, quod non est terra, nihilominus ortum ex ea. Extenduntur ad hunc utique modum, ut ramus ab alio distet interuallo duorum triumue climatum, totidemque regionum: a Germania nonnunquam in Hungariam & ultra: uariarum sunt arborum eiusmodi rami per totam terrae sphaeram implicati, tanquam in humano corpore uenae distenduntur in diuersa membra a se mutuo distantia. Fructus uero per extremitates locustarum ab ultimae natura materiae protrusi, mox atque in terram deueniunt, momentanea fit ipsorum coagulatio, tum demum expulso toto fructu suo moritur haec arbor; exiccationeque prorsum absumitur in terra suo foetu relicto, postmodum iuxta naturae conditionem adest alia recens. Mineralium itaque materia prima consistit in aqua, estque solum in ea sulphur, sal, & mercurius mineralia, quae spiritus & anima sunt eiusdem elementi, continentes in se omnia mineralia, metalla, genas, salia, caeteraque id genus alia, tanquam in sacco semina diuersa, quae in aquas effusa natura deinceps quodque semen ad suum proprium finalemque fructum dirigit, ac indefesse disponit iuxta suas species atque genera. Haec & similia prodeunt ex uera Physica, ueraeque philosophiae fontibus, ex quibus, per admirandorum operum Dei meditatiuas contemplationes, oritur summi conditoris eiusque uirtutum germana cognitio, in philosophantium animis oculisque mentalibus, non minus quam carneis manifesta lux apparet, illis occulta fit manifesta. Sed Graecus ille Satan in philosophicum agrum uerae sapientiae, lolium falsumque suum semen inseuit Aristotelem, Albertum, Auicennam, Rasim, idque genus hominum inimicorum Dei lucis, atque naturae, qui totam physicam sapientiam peruerterunt, ab eo tempore quo Sophiae nomen in Philosophiam transmutarunt. Cap. Uii. De uariatione primae materiae mineralium, pro diuersitate specierum & indiuiduorum eius, deque uariis coloribus, & c. Mineralium trium primorum esse magnam uarietatem, sub uniuersali natura trium primorum, in suo generalissimo genere nihilominus comprehendi, ac subiici. Sal naturae colores omnes exhibere, balsamum rebus & coagulationes: Sulphur corporum aedificationem in substantia: Mercurium habere uirtutes & arcana medicinae: His omnibus & in uniuersum tribuere uitam, & esse, quod esse uoluit ab aterno, Deum solum. Physices uerali brum, & academiam, siue scholam esse naturae lucem in suis productis & operationibus euidentissimam: hanc solam Paracelso fuisse praeceptorem atque doctorem, quae uiam ei commonstrauit ad sublimia. Post Paracelsum uenturum suae scholae discipulum, ( ut ipsemet fatetur ) qui multo plura quam ipse propalatuius sit. Diximus antea materiam primam in sua matre tanquam in sacco quopiam existere, compositamque ex tribus in unum concurrentibus. Uerum tot sunt mercurii uariet a tes, salis atque sulphuris, quot fructus & quam uarii sunt in mineralibus. Aliud enim sulphur habetur in plumbo, ferro, auro, & c. in saphiro, gemmis, aliisque lapidibus, marcasitis, atque salibus, item aliud sal in metallis, salibus, & c. similiter de mercurio iudicandum, alium in gemmis, alium in metallis existere. Praeterea pro horum compositione diuersa reperiuntur indiuidua sub eadem specie: nam aurum quandoque reperitur aliud altero grauius, coloratius: sic de reliquis. Proinde tot sulphura sunt auri, salia, & mercurii diuersitates auri ac aliorum quot gradus maiores atque minores, nihilominus omne quod particularitatem in ipsis recipit ex subiecto, sub uniuersalitate semper continetur unius & eiusdem sulphuris, salis, & mercurii in uniuersali naturae mysterialiter comprehensorum. Ad haec natura pictori cui piam similitudine comparari posset, qui ex nonnullis paucisque coloribus infinitas imagis nes fingit, nullam alteri similem omnino, hoc solo differunt, quod natura uiuas producit, ille uero hanc imitatus, easdem repraesentat oculo, sed mortuas. Colores autem naturales omnes proueniunt ex sale naturae, in quo consistunt, un a cum balsamo rerum & coagulatione: Sulphur exhibet corporum substantiam, & aedificationem: Mercurius uero uirtutes & arcana: solus Deus uitam tribuit omnibus, ut ex unoquoque fiat, quod inde fieri praedestinarat ab aeterno, quod & in quo sibi complacuit uoluitque sic esse omnia. Quicunque igitur corpora naturalium uolet cognoscere, discat a sulphure naturali, quod in primis optime cognitum habeat; si colores naturales, fundamentum ex sale querat: si autem uirtutes rerum scire desiderabit, arcana scrutatur eiusdem rei mercurii, cuius uires cognoscere cupit, oportet. Haec omnia simul in unum complectitur ipsa natura, separat, unicuique suum distribuit, aufert, coloresque delet. Considerate quaeso tantillum seminis granum, nigri, uel spadicei coloris, ex quo nascitur ingens arbor, producens tam admirandum in frondibus uirorem, in floribus tam uarios colores, & sapores in fructibus pro multitudine tam diuersos, idipsum in reliquis omnibus productis a natura, hanc in suis mysteriis tam admirandam, ac opulentam reperies, ut satis habeas quod per totam uitam in hoc libro solo physices addiscas, omni relicta papyro. Si Deus igitur per naturam se nobis cernendum tam potentem, tamque sapientem praebet, quam abunde gloriosiorem se menti nostrae per sanctissimum Spiritum suum patefaciet, modo quaeramus eum. Haec est uia salutis quae ducit ab inferioribus ad sublimiora, hoc est in uiis Domini ambulare, uidelicet in admirandis eius operibus uersari, & uoluntatem suam, quantum in nobis est, esseque debet ac potest, exequi. Haec mihi ( Paracelsus inquit ) Academia fuit, non Athenae, Parisii, nec Lutosa, Tolosaque minus, aut Dolosa quaeuis alia schola; postquam dolosos multos legissem doctorum libros, ad hunc solum me contuli; ex quo didici omnia quae scribo scioque uera. ac ita se habere. Fateor tamen esse longe plura quae ignoro, suo tempore tamen emersura, Deo dante. Nihil enim tam occultum, quod non reuelabitur, quum uolet omnipotens. Hoc scio tamen, post me uenturum unum istius scholae discipulum, qui nondum uiuit, hic multa patefaciet. Cap. Uiii. De naturali dispensatore mineralium, & subministris eius. Archeum solum esse ministrum naturae, qui subministros habet solos, tria prima sua principia, nos docere, Paracelsus innuit ab opere naturae quod imitari nos docet, inquiens: Haec omnia simul in unum congesta, & c. ut in textu. Sulphur esse materiam corpoream, id est, solidam: liquidam esse mercurium, in quo caro decoquitur sulphurea. Sal esse horum condimentum, & confirmatorem operis, siue consummatorem, ut in autumnum deueniat: estote uos messores atque fabri, si potestis. Iam de singulis in specie tractatur in sequentibus. Quemadmodum in mineralium artificio per homines, ad ipsa cum praeparandum, tum in usum adducendum, non unus tantum, sed plures successiue requiruntur, eorum tamen unusquisque peculiare donum habet officii. Quid enim prodest minera e terrae uisceribus eruta, praeter suum separatorem, praeparatorem, aut liquefactorem? quid hic rursum absque fabro? nihil item iste potest absque aliquo emptore, nec iste praeter eum qui metalla nouit in usum adaptare. His omnibus non indiget ipsa natura, sed suis tantum, ut sunt primo dispensator mineralium Archeus, qui ministros sub se, naturae ministeripse hos habet, primum, qui corpoream exhibet materiam in quam cadat operatio, uidelicet sulphur minerale huius aut alterius conditionis atque naturae: secundum, qui proprietates ac uirtures fabricet ac operetur in praeiacentem materiam, utputa Mercurium: tertium uero, qui per compactionem & coagulationem singula simul coadunet in unum corpus, Sal nempe confirmatorem operis. Haec omnia simul in unum congesta; & in Athanore suo conclusa decoquit Archeus non aliter quam in terra semen, necdum in ista solum, uerum etiam inter se mutuo decoquuntur ad hunc modum. Sulphur aliis duobus subdit corpus suum, in quod operentur quicquid uolent, ac ad eum finem perducant, cui destinatum est id, quod inde fieri debetu. Accedit Mercurius cum suarum uirtutum proprietatibus, hic decoquitur ex aliis duobus. Eiusmodi decoctionibus adimpletis omnium, tum demum incipit operari sal in alios sibi consocios, & in seipsum, primo condensando, postea congelando, & postremo coagulando confirmat opus ad autumnum suum, & messem, ut nihil desit praeter messorem & fabrum. Breuibus igitur totam mineralium genealogiam perstrinximus, reliquum erit, ut singulorum uires atque uirtutes, cum ad Alchymiam, tum ad Medicinam peculiariter ac breuiter etiam audiamus, quantum de his cognosci oportet ad supra dictas facultates. Admonitos interea lectores uelim, ut tantisper aliorum corrupte nimium de his & per somnia duntaxat fabulantium seorsim ponant opiniones, donec istos uideant sola papyro, & non natura doctos, a sibi similibus, & eadem minerua literate non experte doctis existimari solum, aliis uero tales quales etiam sunt apparere. Sinminus uidere uelint, resumere poterunt quod eos adhuc ponere uolebam, ut saltem absque perturbatione tenebrarum mortis, uitae naturae lucem facilius ac sincerius perciperent. A primis itaque mineralium principiis incipientes ( quae salia sunt ) per singula discurremus in finem usque, metallum uidelicet. Cap. Ix. De uirtutibus atque proprietatibus salium in Alchymia & Medicina. Balsamum naturae sal esse naturale, sine quo uiuere homo nequeat, ostenditur. Hoc impedire corruptionem calidi sulphurei, cum humido mercuriali nascibilem. Salis nutritiui tria potissimum esse genera sanitati conducentia. Salia iuuare concoctionem in stomacho, ut sine quibus fieri nequeat, nec egestio. Insulsum a sanguine minime recipi nutrimentum. Oppilationum resolutiuam inesse sali facultatem, & hanc esse sal cruoris, id est, sal ex sale naturali, microcosmico sali coniunctum. Sal gemmeum in medicina aptißimum esse, ad salis expulsionem. Eo necessitatis hominem adducere per naturam uoluit O. D. M. ut absque sale naturali uiuere naturaliter nequeat. Proinde hoc opus habet in omnib. cibis. Etenim sal naturae balsamum est, quod corruptionem arcet calidi sulphuris cum humido mercurio, ex quibus homo naturalis compactus est. Cum autem oporteat ista prima conditi condentia, quodque sibi simili nutriri, necessario sequitur hominem uti debere cibis ardentibus ad sustentationem sui sulphuris interni: humidis ad mercurium nutriendum, item salsis ad sal in condenti facultate conseruandum. Uirtus eius conseruationis in eo maxime conspicitur, dum carnes emortuas a putredine diutissime conseruat, quanto magis uiuas preseruabit, iudicare facile fuerit? Ut ad eius genera tandem ueniamus, tria potissimum habentur ad usum uitae hominis idonea. Primum horum est sal marinum, secundum est fontanum, tertium uero minerale. Maxime conducens sanitati fontanum est, secundo loco minerale, postremo uero marinum? hoc & primum excoquuntur arte, reliquum autem a natura sola coctum est. Hoc & marinum sub muriae natura non comprehenduntur, at illud quod excoctum est, in eam primum uertitur priusquam separatum sit ab aqua in sal coagulatum. Duae sunt igitur nobis proponendae salis descriptiones, una de muria, altera uero de integre finito sale. Primo tamen omnium, consideranda uenit communis quaedam cuilibet sali correctionis conditio, ad hunc modum. Ubicumque sal non interuenerit cibis, in his etiam nulla correctio; quos quidem si stomachus receperit, decoquere minime potest; nam ex sale uirtus est expulsiua, in secessum uel in urinam; quae duo nisi conseruentur in ordinato suo cursu motuue naturali, frustrata sunt omnia uitae facultatum officia suis conatibus atque uiribus expulsionis. Etenim sanguis natura propria salsus, insulsum non recipit nutrimentum, quod forte si recipere quandoque sit coactus maxima quadam inedia, hoc in corruptionem abit. Ut igitur euitetur hoc uitium, ordinatum fuit alimentariis cibis sal addititium, ne meatus naturales obstruantur, membraque suis debitis fraudentur nutrimentis. Praeterea latet in sale resolutiua quaedam facultas, oppilationes in poris accidentaliter contingentes aperiendi, ac per resolutionem in urinam expellendi. Nam urina cum sit sal cruoris tantum, id est, sal duntaxat ex sale naturali, quod naturale cum sale microcosmico associatum per coniunctionem, simul ambo maxime faciunt ad expulsionem excrementorum. Uerum enimuero coniunctio naturalis haec, haudquaquam probe fieri potest, nisi per iustam quantitatem usus alimentarii salis temperetur, alioqui facile per oppilationem alicubi consistunt, haerentque. Quapropter cuiuis medico scitu dignissimum, sali utique medicinae ius suum inesse, praesertim ubi naturale sal expurgari cupit, ut salis paulo copiosiorem usum praescribat, maxime gemmei, qui prae caeteris omnibus facultates habet naturale hoc sal exire moliens, expellendi. Spirituum igitur salis in tribus iam allegatis specieb. operationes diligentissime sunt obseruande per usum, qui nedum in his, at in aliis omnibus oculos magis aperit quam litera quaeuis, uel descriptio. Cap. X. De muria. Muriam docet capitulum hoc, esse praestantissimam, ad superfluas morborum exsiccandas humiditates, uti podagrae, hydropisis, ac ulcerum. Obesis tantum prodesse balneationibus, & c. Nuperrime duarum salis descriptionum feci mentionem, murie uidelicet, atque sicci salis. De muria primum est quod sciatur, huic inesse uires maximas exiccandi quascunque superfluas humiditates, imo plus una hora quam siccum sal uno mense ualeat; quamuis etiam istud reductum sit in muriam, non tamen potest unquam praestare quod naturalis, utpote humidam curare podagram, hydropisin, humidosque tibiarum quoscunque tumores, aliosque, ac summatim leprosos liquores non naturales consumere, si postquam a calore suo temperata fuerit, ut aeger insidere, tanquam balneo queat absque laesione. Muriae perfectionis experimentum ouo in ipsam iniecto fit supernatante. Animaduertendum, tamen est, eiusmodi balneum non nisi obesis natura proficuum esse corporibus, macie tamen attenuatis a natura, minime consulendum, quod nimium exiccet. Si forte post unam aut alteram balneationem redirent humores, in iis locis commorari, quibus muriarum & salis eiusmodi fiunt decoctiones, consultissimum erit. Cap. Xi. De sale sicco. Siccum sal permistum sulphuri, docetur hic uulnera quaeuis a corruptione tueri uermium, & muriam naturali similem confici, cum urinae sale, & sicco. Ex sale fieri solutiuum auri liquorem in oleum poculentum, & arcanum aurifabris aliisque ad inaurandum utilissimum. Deinceps ad metallis conciliandam ductibilem conditionem cimentationibus, est sal maxime idoneum. Siccorum salium sunt uariae species, uti communium cibariorum, gemmeorum, lapideorum, terrenorum, & per conos congelatorum, quorum omnium communium notato uirtutem. Quodlibet istorum admixtum sulphuri ac uulneribus applicatum, cum in emplastri modum, tum in lotionem, illa tuetur a uermibus, quos etia iam antea innatos pellit, ut non nascantur amplius. Etenim sola mundatione media, natura per se nullo alio interueniente medicameto sanat uulnera, nisi uenenata complexio quepia sit obstaculo, quominus libere naturale balsamum operari queat. In eiusmodi salibus etiam ulcerum cura non exigua consistit, scabierum omnium ac similium, si resoluatur in balneis; muriae uires tamen longe sunt potentiores, quae salib. etiam in ipsa dissolutis adaugeri possunt ad externa multa uitia curandum, alopecia, & id genus alia, maxime si salia haec per additionem correcta sint, aut uiribus aucta ad hunc modum uidelicet: Salis sicci, & salis urinae ana quantum uoles duab. horis una calcinentur, & postmodum resoluantur muria, uel per se humido frigidoque loco, muriam exhibebunt artificialem paulo minus ualidam naturali, in chirurgicalibus extrinsecis curis, uerum in aliis ut intrinsecis longe debiliorem. Salia que dicta sunt, in nullis aliis rebus inuenientur unquam, etsi decoquatur ex istis alcali: hoc non est simile sal antea narratis, sed alcali rerum naturale sal corporeumue dicitur, quod a salibus nutrimentorum alitur in humano corpore, uel a praecedentib. siccis etiam, & maxime nutritiuis. Ad Alchymiam uero fit aqua salis ex eiusmodi salibus calcinatis in spiritum prolecta, quo soluituraurum in oleum, ac ab eo separatur, ut maneat optimum ac potabile, uel poculentum aurum. Antequam ad finalem istam executionem deueniat, nihilominus ut audiuimus resolutum, aurifabris ad argentum, & ferrariis fabris ad ferrum inauranda, praeclarum est artificium, constansque thesaurus, modo per chimicam artem illud praeparare norint. Notandum etiam de puro sale per naturam solam congelato, uel in conos, uel in sal gemmae, hoc ad argenti cimentationes communes maxime congruere, malleabile metallum reddit praeter consuetas ignitiones. Idipsum efficit in cupro per cimentum in regulum adducto. Cap. Xii. De sale nitro. Compositio prima salis nitri, fit in corporibus animalium, & per urinam egestum decoquitur in terra, unde postmodum elixatur. Acerrimum est & multae efficaciae, ut apparet in compositione cum sulphure, fulgur exhibere hic in terris uidelicet. Secundum genus generatur in terra per se, ex rerum naturalium resolutarum sale, rursum in terram reuertente a qua decoquitur, & per petras cauernarum subterranearum in conorum formam decolat, unde nomen habet salis petrae: intra corpus neutrum tuto fuerit usurpandum ob acrimoniam. Est & aliud salis genus quod nitrum dicitur, compositum naturaliter ex naturali corporum animalium sale, & salibus nutrimenti simul in corpore coniunctis, a quoiam unum ex duobus facto superfluitas in urinam decocta & in terram decidens coquituriterum suo tempore, magis ac magis uniuntur, ut inde sal unicum atque perfectum resultet, chimistica separatione per decoctionem artificialem a sua terra, in conos uel glebas apparens manifeste clarum & perspicuu: si bene separetur a superfluo sale nutrimenti nondum ab animali concoctione digesto, quum in urinam expelleretur. In Alchymia praesertim huius usus est frequentissimus. Recensere superuacaneum foret, quantam in eo uiolentiam experientia prima perniciosissimo euentu, compositione cum sulphure, demonstrarit in puluere bombardico, a qua terrenum fulgur merito uocari posset. Non aliter ex sale liquoris terrae, quod naturale balsamum est uniuersale, quo res omnes conduntur in sui compositione, tandem ex isto particulari per resolutionem rerum in terram iterum reuertenti, nascitur ut supra sal unicum, quod postea per poros terrae colans in conorum glaciei formam coagulatur adhaerens petris, unde nitri nomen in sal petrae commutauit. Neutrum tamen ad internam medicinam usque adeo idoneum, nisi ad conciliandam obesis corporibus maciem, nec sic quidem admodum tutum remedium, nisi cum sale cupri permisceantur duo, uel tria per extractionis opus, & in unum conueniant ad suum usum. Cap. Xiii. De uitio salis nutrimenti. Sal quod panis dicitur, periculosum est intro assumptum, etiam una cum cibis, nisi digeratur. Quapropter senioribus in copia sumptum, est periculosius, aliis qui ualidisima dotati sunt facultate digestiua. Sal omne cibarium quod a stomacho digestum non fuerit, & per expulsionem deuenerit in intestina, nisi transitum faciat, colicam, iliacamue passionem generat curatu prae caeteris difficillimam. Corrosiua sua natura nonnunquam intestina perforauit, ut ex anatomia uisum est. Si tamen in stomacho manserit inexpulsum, orexes & arsurae, necnon aliae plurimae stomachi passiones exoriuntur in orificio. Euenit etiam aliquando, ut sal indigestum inuenis mesaraicis constipetur & coaguletur in granula, unde grauissime prodeunt aegritudines incognitae, nedum in his, uerum etiam in aliis totius corporis partibus, & praesertim illis circa quas urina suum habet emunctorium. De salium speciebus, uitiis, & uirtutibus dictum sit hactenus; iam ad aliud minerale magis ueniendum est sal, quod uitriolum nominatur, prae cunctis aliis omnibus, cum in Alchymia, tum in Medicina praestantissimum. Cap. Xiiii. De uitriolo. Admirandi salis naturalis iam uires & uirtutes enarrantur, in uitriolo delitescentes, cum ad medicinam, tum ad alchymiam, ac tales quae in medicina morborum quartam partem curare ualeant: in alchymia uero miranda perficiant opera, ut in Aurora dictum est, & in sequentibus audietur latius. Toties enim uirtutes suas uariare comperitur, quoties aliter atque aliter praeparatur. Natura producit e terrae uisceribus genus quoddam salis, quod uitriolum nuncupatur, tantarum uirium atque uirtutum, ut uix unquam satis a quoquam describi ualeant. In isto siquidem perfectae curae consistunt ictericiae, arenae, calculi, febrium, uermium, caduci, ac plurimorum aliorum id genus curatu ualde difficilium morborum ex oppilationibus ortorum, ut infra latius. In utraque facultate medicinae uidelicet, & Alchymie, mirandas operationes, ac uarias pro modo suae praeparationis efficit. Ex eo namque, tanquam ex ligno uno uariae fabricantur imagines, uaria pariter parantur medicamenta praestantissima, cum ad internas, tum ad chirurgicales curas, uti capitis tinea, lepram: in summa, quicquid alia non possunt praestare prae debilitate uirium aduersus morbos, id omne tollit a fundamento, uitium extirpando. Uirtutes eius cumprimis cognoscendae: nonnullas crudum existens patefacit, alias in aquam reductum, calcinatum alias, atque alias in oleum uiride redactum, in forma olei rubei alias, item alias in albi habet olei forma; toties nouas induit uirtutes, quoties aliam formam a praeparatione recipit. Supplere solum potest pro quarta parte morborum, & pharmacorum omnium adhuc excogitatorum. Non est opus igitur uero medico huc atque illuc oculos ad diuersa circunflectere, sed instar pudicae uirginis in terram habere defixos: in hac enim sub pedibus longe plus uirium opumque hoc in thesauro naturae, quam India, Aegyptus, Barbaria, Greciaque ferant, inueniet. Cap. Xu. De speciebus uitrioli, & examinibus cius. Specierum uitrioli quinque hoc loco ponuntur examina, quorum secundum narrat hoc ita crudum intro assumptum, intestinorum uermes insigniter pellere, nec mirum propter ponticitatem amarulentiae permixtam, quam uermes plurimum abhorrent: sed magis credo id, ob innatam quandam arcanam constellationem corruptionibus inimicissimam fieri. Summatim in eo transmutationes uidentur admirabiles, etiam ipso in sua cruditate permanente. Quid sperandum sit de sua praeparatione, iudicio relinquo peritorum in hac arte philosophantium. Tam uariae sunt uitrioli species, quam fodine de quibus eruitur, aut fontes. Examina pariter diuersa fiunt eius maioris uel minoris praestantiae. Primum hoc esto, si laminam ferream praeter ignem in cupri colorem tingat, quo altius, hoc iudicatur melius, uerum istud est leuissimum inter alia. Secundum, ubi crudum administratum per os intro assumptum uehementer pellat prae aliis uermes intestinorum, quo uehementius, eo melius in medicina. Tertium est, quum ferrum in cuprum transmutat, quanto perfectius ac citius, tanto praestantius habendum in utraque facultate: plurimum enim affinitatis est inter hec duo metalla. Nec admiranda res, cum per aquam boracis ex plumbo pariter fiat argentum uiuum. Sunt & alia cachimiarum genera quae metalla conuertunt, & praeter ista fons in Hungaria uel torrens potius ex uitriolo ducens originem, imo tota eius substantia uitriolum existit, cui ferrum quoduis iniectum in ferruginem consumitur, quae postmodum follibus & igne reducitur in optimum cuprum non retrogradum. Quartum examen est, quum eius colcothar rubeum igne uehementissimo conflatum per se cuprum exhibet, istud in medicina debilius, at in alchymia praestantissimum existit. Non sunt praetereundi colores. Quod omnino coeruleum, non aeque ualidum in medicina, ac illud quod sub eodem colore rubeas flauasque maculas admixtas habet. Quod coelestis est pallidi coloris, apprime sumendum est in olei uiridis & albi praeparationem. Illud uero quod in rubeum aut obscure flauum colorem tendit, optimum est ad rubeum oleum ex eo parandum. Postremum examen est, ubi cum gallis aterrimum atramentum, ac obscurissimum efficit, hoc prae caeteris eligendum. Ab examinibus igitur species numerantur. Cap. Xui. De uirtutibus uitrioli in medicina, crudiuel calcinati. Uitrioli primo loco hic uirtutes medicinales enarrantur in sua cruditate adhuc manentis, & intro assumpti, quod mirum est. Neminem enim non expertum fuisse puto in eo stipticam ponticitatem, attamen oppilationes resoluit. Hoc dicit author fieri propter acetosam salsedinem: cui suffragandum opinioni iudico hac de causa, quia stomachus acidis maxime confortatur, & salsis iuuatur in digestione fienda per ipsum. Post eius destillationem siue separationem a suis liquoribus, non suadet ut feces ( quas ipse colcotharappellat ) intra corpus usurpentur. In alchymia, primam suarum uirium experientiam demonstrat in ferro ad cuprum, quo magneticam, mediamque uim inter haec duo metalla uidetur habere. Nam & cuprum in uitriolum redire posse dicit, peruiride aeris, quo denotatur ueneream haberi naturam in uitriolo. De oleo eius cum oleo mercurii, lapidem azurini coelestisue coloris fieri, nil mirum est, quod uiror Ueneris, cum pallore mercurii facile colorem hunc proferat. Iam de sulphure. Ad grauissimos stomachi dolores, & aegritudines ex inordinata cibi potusque sumptione prouenientes, uel ad eius malam digestionem, crudum exhibitum quantitate sex cometz uel guttarum trium, puta granorum trium, debilibus in uino uel in aqua, robustioribus in uino destillato, radicitus omne uitium expurgat sursum atque deorsum pellens. In arcanis uocatur uitriolum grillus, uel grilla. Non elleborus, non coloquintida, neque diagridion aeque uehementer purgant, aut perfecte curant ac istud, nec uermes pellendi facultatem habent. Est etiam ad caducum, inter curandum, prae caeteris optima per uitriolum purgatio. Eiusmodi proprietates a duplici natura sibi contigerunt, acetositatis uidelicet, atque salsedinis, quapropter aliis multo nobilior medicina. Colchotar eius, aut ut uocant caput mortuum rubeum intro non est assumendum, nec nisi ad chirurgicales curas idoneum, ad ulcera putrida pro primo gradu malignitatis, oleum uero sumendum, ad illa quae secundum atque tertium attigerunt. Eius uirtutes medicinales aliis de medicina libris continentur, ut in fasciculo flosculorum Paracelsicorum; hoc loco solum ea tractare proposueramus atque in unum congerere, quae ad Alchymiam transmutatoriam faciunt, etsi nos quandoque medicinalia digredi cogant a proposito. Proinde uidendum quid in chimicis praestet uitriolum, ultra ferri transmutatione in cuprum, ut supra diximus, cuius etiam formulam ponere primo uisum est. Quanquam non ita arduum est opus atque ferrum in aurum transmutare, Deus minora palam uult fieri prius, maiora tantisper occulta manere, donec Helias artis adueniat: habent enim artes omnes queque suum peculiarem processum, ut in aliis intelligendum. Sumatur itaque limaturae ferri nullo alio permixti metallo, libra una, mercurii libraesemis, affundatur aceti acerrimi mensura una, uitrioli quarta libre parte, cum uncia una & semis armoniaci salis iniectis, bulliant simul agitata continue spatula lignea, consumpto aceto recens affundaturatque uitriolum: post horas duodecim ferri maxima pars transmutata mercurium ingressa, separetur cum mercurio prorsum a reliqua ferri parte non transmutata, per ablutionem, & mercurio per corium expresso, manebit amalgamatis pasta, quae reducta per ignem purissimum cuprum exhibet. Huius uncia semis, cum aequali parte argenti, statim permiscetur sedecim gradibus retentis, licet non fixis, in regali tamen fixibilibus, ut artifex industrius inde mediocre lucrum habeat ad uictum & amictum. Fit etiam uitriolum ex uenere soluta per aquam fortem, & granulata, quod non amplius in cuprum redit; sic etiam ex uitrioli colcothare fit uenus ( ut supra in examinibus ) quae non reducitur in uitriolum per se, nisi per peculiarem aquam. Uiride similiteraeris gradatissimu uitriolum exhibet spagyricum. In uitriolo tanta tamque potens tinctura delitescit, ut uix cuiqua non experto credibile sit, bene quidem ei qui intelligit eius arcana. Quoties utique oleum uitrioli cum oleo mercurii miscetur, & simul ambo coagulantur, in lapidem transeunt mirandae tincturae conditionisque, sapphiro persimilem. Absolutis salibus ad sulphura ueniendum erit. Cap. Xuii. De sulphure triplici mineralium. Tria hoc loco sulphurum potissima genera ponuntur, quorum primum aliorum & omnium patrem uel matrem appellat, est minerale sulphur, uel resina terrae: secundum est, quum illud metallicam naturam & speciem induit, tum uocatur sulphur embryonatu, idque duplex consideratur esse, uel externum a cortice, uel internum a nucleo, quod embryonatum internum altero continetur, embryonato suo uidelicet externo: tertium autem quod arte spagyrica, purum ex pracedentibus omnibus eruitur, proprie sulphur a nobis uocatur animatum. Postremum hoc intro assumendum est. & nulla ratione crudum. Embryonatum sulphur, trahitur de fixis & fit uolatile, & non fixis: utrunque puris est et uiuus ignis, inuisibilis & uisibilis, consumens morbos ut lignum. Magna est opus industria, in extrahendis embryonatis, & potissimum ex auro, ex quo, si tamen rite haberi pessit ut in textu, paucis admodum adhuc opus est, ad summam persectionem arcanorum spagyricorum excellentissimi arcani. Sulphur itaque siue tinctura solis, aut lunae, sua corpora tingit in tantum, supranaturalem gradum, ut iuncta cum imperfectius de suo tribuat excessu, coloreue, deficientibus, licet non fixe sulphurum operationes in alchymiae sunt omnium difficillimae. Refina terrae proprie uocari debet sulphur, in quo uirtutes innumerae delitescunt, in utraque facultate, crudum tamen in neutra ualidum. Arcanum solum eius ab impuritatibus uindicatum ac liberum operatur admiranda: lotum prius in albedinem excellentem eam quae conspicitur in niue, per Isopica artem. Tam diuersas uirtutes, quam uarias habet origines. Quodlibet enim metallum aut minerale, aliud ab alio sulphur in se continet. Ut supra diximus ad similitudinem castanearum & nucum, mineralia pariter suis inuolui corticibus, in nucleo tamen praestantissimam latere uirtutem, quae ab externis nutritur & sustentatur, hoc loco de sulphuribus intelligendum intimum illud esse quod praecellit, embryonatum spagyrice dictum ab origine specifica, ut sulphurembryonis auri, lapidis, & c. Sulphur externum in quo latet embryo natum, nobis est minerale. Est & tertium genus, quod ex nucleis mineralium uel metallorum extrahitur, quod non melius quam animatum & spagyricum ab arte uocari potest: quodque cuique sibi simili uenit applicandum in utraque facultate. Uel ut melius intelligatur, primum sulphur uniuersale, quod resinam terrae diximus, tanquam matrem uel patrem aliorum sulphurum, minerale uocamus: secundum est, ubi hoc speciem induit metallicam aut mineralem, tum demum embryonatum, tertium quod ab istis repurgatur, spagyrice purum existit absque superfluitatibus, sulphur animatum. Embryonati sulphuris due notandae conditiones, una ex fixa uolatilis fit, altera purus est & uiuus ignis, inuisibilis & uisibilis utraque in similem consummationem transit ligni uidelicet, ac morbi. Embryonati sulphuris extractio fit, uel per sublimationem, aut per descensum. At aliquando non usque adeo permixtum aliis a natura reperitur, ut propter nimiam subtilitatem ignem in huiusmodi praeparationibus sustinere nequeat, aqua forti uenit extrahendum a suis mineralibus corporibus & coagulandum. Hoc omne iuxta ueram concordantiam segregatum, in se continet auream naturam, quapropter in Alchimia pre ceteris expetendum, quod fixationem facile recipiat, imo fixat in cimentis aurum, in aliis metallis nondum maturum aut uolatile. Frustra tamen quaeritur aurum ex eo, nisi prius insit a natura: nullum continet argentum; sedaurum solum; unum altero magis, ut inembryonatum ueneris, talci rubei, marcasitae aureae uel ferreae, quae raro carent auro. Quicumque tamen his manum applicare uolet, primum meminerit ac notet, ut separet eiusmodi sulphur ab auro maxima cum industria, ac tam ingeniose, ut auro nihil depereat. Multis hoc loco subuentum esse posset, uerum est quod sileam. Et nisi ex diametro pugharet contra Dei uoluntatem, omnes ex aequo ditescere, breuibus admodum uerbis adhuc, multorum optatus adimplere foret facilimum. Cum tamen diuitiae pauperes a uera semita prorsum abducant, humilitatem ac pietatem adimunt, quarum loco superbiam & elationem adferunt, simul & petulantiam cum incontinentia, tacendum est potius, indigentiam pro fraeno huius farine pauperibus & auidis opum relinquendo. Ut ad minerale sulphur ueniamus, Dux artis eo suos milites adduxit, ut considerarent, ex muliere nihil generari posse sine uiro suo: uiderunt igitur artem esse patrem qui cuncta disponit. Hic spiritum transmutationis adhibuit, quo minerale sulphur oleo lini coniunctum est, & inde per decoctionem hepatis uel pulmonis forma quedam resultauit, & ex eo postmodum liquor duplex, unus lactis instar albus, densus, & oleosus; alter ut oleum ualde rubeum spissum ut sanguis, ambo simul ut neutrum tamen alteri permixtum fuerit; albus liquor in fundo subsidit, altero superius, rubeo uidelicet innatante. Ultra progressum est, ut ex albo fieret ad album tinctura, sed frustra tentatum fuit: hoc scio niliil ex eo factum extitisse, nec unquam fieri posse, quod inanis sit ac inutilis materia quedam ad hanc artem. Uerum crystallus, aut berillus omnis in eo suo tempore positus, & in eo manens ut minimum tribus annis, in hyacintho similimum lapidem transmutatur. Item rubinus a natura non usque adeo coloratus, tam clarus & perspicuus redditur successu temporis, ut noctu luceat instar naturalis carbunculi, ac ubique positus absque lumine reperiri queat. Ex hyacintho pariter fit, necnon sapphiro coeruleus color augetur supra naturam, cum interserta uiriditate translucente. Multarum aliarum est gemmarum tinctura praestantissima, pariter & lunae, quae in lipso posita nigrescit, calcemque solis ponit, licet non fixi, donec terminum compleat suae perfectionis; de hoc satis. Quisquis in hac tinctura uolet operari, primum discat ex alchimia praeparationes cum industria perficere; est enim prae caeteris omnibus fere chimicis operationibus paratu difficilima. Tantum de coloribus praestat hoc oleum: in maioribus autem uirtutibus non ita credendum est facere, quod in ipso coloris tinctura sit duntaxat, & non uirtutis. Nonnulli ex metallis etiam tincturas elicere conati sunt, uerum fefellit eos opinio, causam hoc loco ponere minime conuenit. Hoc tamen est certissimum, quicunque solis tincturam habuerit, auri corpus ultra naturalem gradum poterit adducere, hoc est, a uiginti quatuor in trigesimum sextum, & ultra tam intense ut altius ascendere nequeat, constans nihilominus, fixumque maneat in antimonio, & in omni quartatione. Sulphuretiam lune suum corpus in tantum gradum exaltat, ut uenus cum aequali huius lunae pondere iudicium acquirat lapidis Lydii. Sulphur ueneris cuprum fixat, ut fulminis examen sustineat, non tingit tamen; cum sulphure saturni in pptimam chalybem: cum sulphure iouis tanquam ferrum optimum. Item stannum suo sulphure figitur etiam ut fulmen sustineat, & suo saturnus confirmatur atque atque fixatur, ut nullam cerussam uel minium, neque spiritum de se praebeat amplius. Sulphur uero mercurii suum corpus malleabile reddit, ut ueneris ignitione patiatur, at cineritium non. Sulphuritem solis tingit lunam, sed non fixat. Fiunt etiam transmutationes aliorum sulphurum in aliud quam proprium corpus iniectorum, at non eo res peruenit, ut optatur. Notandum interea sulphur expertissimum operatorem, & non praesumptuosum putatitiumue requirere. Cap. Xuiii. De arsenico ad Alchimiam usurpato. In arsenico tinctura alba multos decepit artifices, nam ista solum facit electrum album ex uenere, non aliter quam calaminaris rubeum, in quibus nulla perfectio neque fixio. In hoc multa sunt ab artificibus frustra tentata, ut in textu habetur apertius. Nunc ad mercurium. Quod arsenicum de genere sulphurum potius, quam sit mercuriorum, statim post sulphura subnectere uisum est. Nonnulli chimiste ueteres, sophiste potius, chimistica laborantes icteritia, id est, auri cupiditate turgentes, ac flaui tanquam hydropici, uidentes in arsenico tincturam albam ueneris, & rubeam in calaminari lapide, credentes quoque in istis uerum arcanum contineri lapidis, electrum album & rubeum existimarunt argentum & aurum, donec per examina contrarium experti sunt, uanum opus uidelicet. Nec eo contenti, progressum fecerunt obstinatissimum ad fixationem ut peruenirent, ac tantisper, dum nulla domus, possessio nulla reliqua sibi manserit miseris, transmutationem in se potius expertis quam in metallis. Quid mirum? absque iudicio cognitioneque mineralium & metallorum opus hoc aggressi sunt, quod & hodie maxima pars operantium in hac arte adhuc facit. Ab eo tempore quo electrum ab antiquioribus inditum nomen, uenit in obliuionem, ruina mox subsequuta est eorum, qui nomen hoc in aurum & argentum fictitia mutarunt, id est, modernorum chimicorum perditio. Electrum autem ut definiamus, est metallum ex alio conflatum arte, non amplius illi simile ex quo factum est. In exemplum: Arsenicale metallum iuxta ritum praeparationis metallice paratum, cum uenere cimentatum, pro more solito, cuprum totum in electrum album conuertit cupro suo uilius. quid opus est igitur magnis sumptibus deprauare metalla?. Nunquid melius cuprum fuerit in esse naturali suo relinquere, seruata pecunia, tempore laboreque ad utilius opus etiam applicatis? Ueteres electrum proprio nomine uocarunt, recentiores argentum falso dicunt, ueteres ex eo damnum non retulerunt, quod ipsum electrum cognouerint, moderni quia nullam habent electri noticiam, iacturam faciunt suarum facultatum, laboris, atque temporis. At cum errores in Alchimia spe noua semper fulciantur, eo uentum est, ut arsenicum fixari tentatum sit reuerberationibus arundinis aliquot septimanis, aliisque: factum inde, ut arsenicum in coralli formam rubeum durum ac fragile deuenerit, nullius tamen usus in Alchimia preterquam ad electrum, uti supra. Deinceps per descensum praecipitationemque, nihil aliud quam suis calcinationibus effecerunt. Sic obstinatos homines in Alchimia decipi contingit, qui non omnia penitus & a fundamento suarum impositionum artis uocabula intelligunt exactissime. Uerum est, arsenicum propria sua natura continere aurum, quod per industriam Artistae nonnunquam separari potest in cimento, uel proiectione, uel alias in argentum, cuprum, uel plumbum attractione, non propterea sequitur, hoc per suas operationes atque tincturas productum esse, sed quod antea inerat, per separationem duntaxat, uelut ex sua minera solet, ortum est. Plerumque aureum reperitur, nec nisi raro admodum caret auro, ut alia multa. Hactenus de arsenico quod sciam, aut scribere decet; quisque nomen eius optime scrutetur prius diligenterque, ut intelligat, alioqui facile sequitur maximus error in utraque facultate, qui tandem ab euentu palam fit. Cap. Xix. De argento uiuo. Mercurius siue argentum uiuum proprie metallum dici non potest, at bene mineralis aqua, & materia prima, siue mater omnium metallorum, ex qua bene quidem fabricari metallum potest arte sicuti natura, sed non sine monarchico lapide, perfectaque tinctura. Absolutis salibus & sulphuribus ad argentum uiuum peruenimus. Hoc non probe metallum dici potest, sed aqua potius metallica, uerum ea ratione metallum esse dicitur, quia per Alchimiam in solidam substantiam, & in colorem adducitur metallorum nonnunquma fixam, aliquando uero non fixam. Tantum cognosci potest, esse primam Alchimistarum materiam, qui possunt inde fabricare aurum, argentum, cuprum, & c. ut in examine persistant: item fortassis stannum, plumbum, & ferrum etiam; etenim admirandae naturae est, nec nisi maximis laboribus perscrutabilis. In summa, sese manifestum facit, esse primam materiam Alchimistarum in gradibus metallicis, atque maximum arcanum in medicina. Est aqua non madefaciens omne quod tangit, & currens animal absque pedibus, grauissimum prae omnibus metallis. Constat ut singula ex sulphure, sale, & mercurio. Primam & ultimam in liquationibus metallorum patefacit materiam, in eis praesertim quae liquescunt praeter ignitionem a colore, & in aliis a fluxu. Cap. Xx. De cachimiis & corporibus imperfectis. Postquam de tribus primis principiis mineralibus, in corpus aliquod minerale coagulatis, dixit, sub triplici genere, salis uidelicet, sulphuris, & mercurii, iam de corporibus quibusdam loquitur metallicis, quae per seipsa metalla non sunt, nisi quatenus hospitia sunt metallorum, a quibus quidem ista separari facile non possunt, quia simul una continent in se cum metallis, & horum inimicum, qui recedens metallum abducit, domouacua relicta: ni forte quis accedat propagator fortis, qui pellat inimicum, & ab eo liberet amicum, id est, metallum. Inimicus metallorum est superfluum sulphur, tamquam superbus quispiam ex abundantia tyrannus factus. Promiscuum genus metallicum ex mare & foemnia mistum putatur, de quo dicetur in sequenti capitulo. Aliquod malleum sustinet, aliud non, susionem tamen. Horum omnium ultima materia non est reperta, hoc est, finalis propter quam a natura producta sunt. Aliud genus habetur mineralium corporum, quod non est salinum, neque metallum, sed bene metallicum, ut sunt marcasitae, chiseta, rubea & alba, antimonica perfecta & imperfecta; arsenicalia, auripigmenta, talcica uaria, cobleta, granata, gemmea, & c. Sunt inquam metallica, cum primam materiam metallicam habeant potissimum, & ex tribus primis metallicis ducant originem, ad quae confugiunt & eis incorporantur metalla, ut aurum, argentum, cuprum, ferrum, & c. Uerum quia simul incorporatur cum eis inimicus metallicus, non nisi per Alchimiam ab istius tyrannide uindicata, separari possunt. Uarii sunt inimici tales, qui latrocinium exercent aduersus metalla, non secus ac si quis refugium apud socium quaerens, in eius domo depraedetur, neceturque ab eddem cuius implorabat auxilium. Nonnulla dictorum consistunt potissimum in sulphure, ut marcasitae, chiseta, cobleta: alia quidem in corpore mercurii, ut arsenicalia, auripigmentalia, antimonica, & c. alia uero in sale, ut omnia talcica. Marcasitarum duo colores habentur, albus & flauus, iuxta metallicum sulphurimperfectum, in ipsis ordinatum, quod eo sit opus ad multa. Metallum ex cobletis fit imperfectum, hoc liquefactionem patitur ac fluit, nigri coloris est magis quam plumbum & ferrum, nullius tamen splendoris nitorisue metallici, malleum admittit non usque adeo multum, ut inde quid fabricari queat, eius ultima materia nondum est reperta, neque separatio. Non est dubitandum quin sit promiscuum genus ex mare & foemina, uelut in ferro & chalybe, sed ut ista simul perfecte cudi nequeunt, usque dum separationis artificium inueniatur. Habetur & aliud simile zinchinum appellatum, non uulgariter adhuc notum, peculiare genus, in quo uaria metalla comperiuntur adulterari, liquabilis naturae, non malleabilis, colore multum ab aliis differt, cuius ultima nondum etiam est reperta, in sua praeparatione tam mirabilis ferme ac ipse mercurius, alterius permixtionem refugit, peculiare genus admirandum in mineralibus. Grana reperiuntur etiam in torrentibus metallica, granata propter formam exteriorem dicta, liquantur, ac malleos sustinent, in nullum tamen instrumentum fabricabilia; horum proprietates sciri nequeunt, nisi quandoque per Alchimiam detegantur: multa continent adulterina metalla, ut argentum & aurum, ad illa, tanquam ad cupru & plumbum solent confluentia. Consistunt ex crasso quodam sulphure. Alterius generis granata nonnulla sunt perspicua, instar crystalli, quibus inest aurum & argentum. Cap. Xxi. Demetallis a natura absolutis, perfectis & imperfectis, & primo, de saturno uel plumbo. Postremo iam de solidis, & in ultimam suam materiam adductis, agitur metallis, inter quae primatum tenit aurum. Hoc summe perfectum est, ut in textu. uerum, dum ad huc ultima naturae materia existit, nutritur tanquam in sua coquina, a qua quidem ablatum, fit hominis prima materia, & macrescit, quia per artem in separando gradibus octo spoliatur, ut e triginta duobus, uigintiquatuor tantum fiant: & aliquando 26. in 10. reducantur. Differentia ponitur excellentissima, Physices manifestae ad ocultam, ut quae iudicat res naturales ex quatuor elementis componi, sit manifestorum speculatrix, hanc aliquando uocaui superficialem, circa quam totus Graecorum & infidelium labor uersatur: quae uero componi considerat ac meditatur, ex occulta natura, iuxta creationis ordinem. uere Physica dici meretur, quia ex tribus ab uno in unum redeuntibus, omnia iudicat: hanc ego centralem uocaui, Paracelsus monarchicam, uel adeptam. Hinc iudicare quiuis potest, quid intersit, & quid commune sit Galenistis cum Paracelso: hic medullas & nucleos quaerit, illi uero cortices depascuntur. Ut ad aurum redeamus, ex tribus primis purissimis, & perfectissimis constat, sale uidelicet, mercurio, & sulphure, caetera sunt ex impuris & imperfectis, imperfecta metalla. Caeterum de mercurio metallico, non metallo proprie, neque minerali, sed inter ista medio, dicitur hoc loco, solum & non coagulatum, sed fluidum ea de causa reperiri sub terra, quia natura illius loci foecundissima est in productione argenti uiui, non ita in generatione sulphuris, at parca magis, ac uelut hac parte sterilescens, quo fit ut propter abundantiam, uel potius redundantiam argenti uiui, & inopiam sulphuris, illud non coagulatum, sed fluidum relinquatur. Postremo de metallis in genere dicitur, ipsa matrimonio iuncta per naturam aliquando reperiri, ut aurum & argentum una simul in uno corpore nata, chalybs, & ferrum, stannum, & plumbum, uti marem & foeminam, quae separantur arte, sed cuprum mas non impedit suam foeminam, sicuti chalybs ferrum, in malleatione, ideo non separantur illa, sicut ista quae simul malleari nequeunt in aequali proportione, uel si mas foeminam superabit: nec nisi paululum maris adsit foeminae suae. Hac ratione semper numerantur metalla septem absque Mercurio, quod in textu. Saepissime tamen hanc separationem per se natura facit, maris a foemina sua, licet aliquando mista relinquat, & nonnunquam plura simul quam duo sinit adulterari. Saturnus omnium nigerrimum & crassissimum corpus obtinuit, mercurium similem, & sal prae ceteris maxime fusibile. Per corruptionem facile reducitur in suum spiritum, in cerussam albam, flauam, in minium, & postremo in uitrum ut reliqua. Stannum fit ex sulphure albo fixo, & fixosale, sed ex mercurio non fixo. Etquia corpore fixu est, non in mercurio, leuiter metallicam fusione amittit auolante spiritu per ignem, quo quidem absente, non est amplius metallum, sed corpus euanidum. Ferrum & chalybs sunt ex non liquabilibus sulphure, sale, & mercurio, contrariis stanno & plumbo. Coagulatur in omnium durissimum metallum, seipsum desponsat, id est, reperiuntur in uno duo metalla, chalybs mas, & foemina ferrum, quae separari possunt in suum usum, utrunque seorsim. Aurum generatur ex purissimo sulphure summe per naturam sublimato, & ab omnibus fecibus atque spuriis repurgato, ad tantum splendorem exaltato, ut nullum inter metalla corpore possit altius ascendere. Sulphur hoc, est una pars auri materiae prime, quod quidem si possent Alchimiste habere, ut etiam in arbore sua radiceque bene reperibile, merito gaudere possent; nam est uerum sulphur philosophorum, ex quo fit aurum, non illud alterum ex quo ferrum fit cuprum, & c. Hic est scrupulus sui uniuersalis. Eius mercurius etiam est a natura summe separatus ab omni terrestri & accidentali superfluitate, seorsim in suam partem mercurialem, & in extremam perspicuitatem transmutatus, qui philosophorum mercurius, est secunda pars auri primae materiae, ex qua generaturaurum. Postremo sal est tertia prime materie pars auri, & ex arbore, ex qua aurum nasci deberet uelut ex rosarum seminibus rosae, ad summam claritatem crystallinam sequestratum, ac depuratum ab omni salis acredine, acerbitate, acetositate, aluminositate, & uitriolitate, ut nihil penitus adhaereat ipsi iam in summa luciditate ac diaphanitate libere iubilanti. His tribus in unum conuenientibus, decoquitur aurum in massam, non tamen semper unius & eiusdem conditionis uel gradus. Natura siquidem exhibet gradus auri triginta duos, qui tamen in arte uiginti quatuor fiunt in summo gradu perfectionis. Huius rei causa est, quia aurum in arbore sua nutritur, uelut in suis uacca pascuis, uel Epicureus in sua popina penuarioque; mox atque horum alterum extra pascuum suum uenit, macrescit: non secus euenit auro, statim atque fit materia prima hominis, octo gradibus diminuitur. Uerum eiusmodi pascua quandoque peiora sunt, quo fit ut peiores etiam auri gradus uel pauciores fiant, utque naturae supremus a uiginti sex, ad decem in arte descendat. Accidentia uel potius incidentia astrorum aut elementorum, nonnunquam auri generationem impediunt, ut natura fiat rudius intractabiliusue: sed ponderum praesertim inaequalitas primorum trium, ut salis nimia portio pallidius efficit, nimio mercurio plus iusto flauescit, copiosiore uero sulphure nimis rubicundum redditur. Apud naturam aeque, atque apud homines per impedimenta incidunt errores, qui tolli possunt antimonio, cimentis, & quartationibus. Caeterum in sulphure nihil aliud quaerendum quam corpus, in sale confirmatio, sed in mercurio uirtus omnis, proprietas, essentia, & medicina, quae non in aliis existit ut in isto, sed uelut in mortuo corpore spiritu carente, in quo nonnihilad huc elementarium uirtutum, prout in aceto reliquias ignis uini, uires adhuc seruare consumentes & corrosiuas, non tamen fouentes, experimur ut in uino, neque confortantes. Res naturales iudicantur in manifesto ex quatuor elementis componi, sed in occulto res aliter se habet: componuntur enim ex tribus dictis tantum communem inter se magnetem habentibus, qui in decoctione praeparationis ad se trinitatem essentiae trahit. Ueteres physici statum esse uocarunt, quia trinitas statum unitatis acquirit, in qua quiescit naturalis motus & gradum sistit. Uerum quartum esse ( non elementum ) merito dici deberet illa magnetica uirtus, que medicinam attraxit in mercurium, in quo etiam reperitur: in ultima separatione tamen mercurius de suo pondere plurimum amittit. Istis omnibus ad hunc modum a natura dispositis, aurum excrescit in arborem, a radice primum per truncum in suos ramos & locustas extensam, in quibus flores enascuntur ( uti supra terram uidetur ) quibus etiam euanescentibus, non semper fructus in locustarum extremitatibus reperitur, sed quandoque aliquod centenis passibus profundius in arbore, aliquoties in media, uel aliquot gradibus uersus terrae superficiem. Accidere nonnunquam solet, ut nihil enascatur praeter mercurium, ubi hic per superfluitatem alia suppresserit: si uero salia dominabuntur corrosiua sua natura, tanquam uermes, arborum flores exedunt: dominio sulphuris cuncta comburuntur, uelut supra terram ardore nimio solis. Cuprum fit ex spadiceo sulphure; sale rubeo, & flauo mercurio coctis in mecallum. Hoc in se masculum suum continet, id est, scoriam, quae si reducatur rursus in metallum suum postquam separata est, in cuprum redit masculinum, quod amplius non corrumpetur, & foemina de se nullas scorias praebebit: malleatione fusioneque non aliter inter se differunt, quam chalybs & ferrum, & ad eundem modum etiam separari possunt, ut inde duo diuersa metalla fiant. Argentum ex albo sulphure, sale, & mercurio componitur, a natura in summum gradum puritatis ac diaphanitatis praeparatis atque fixis, proxime post aurum in cineritio, sed non in antimonio, non in cimento regali, neque in quartatione. Fixionis differentia interaurum & argentum, cognoscenda uenit ab eo, quod aurum est masculus, masculeas uires habens fixissimas; argentum, ut foemina debiliores. Unius & eiusdem sunt materiae primae, nec alias colore fixioneque differunt, quam mas & foemina. Sunt igitur numero septem metalla tantum, excluso etiam ipso mercurio, ut Aurum, Argentum, Stannum, Plumbum, Ferrum, Chalybs, & Cuprum, quod postremum licet marem & foeminam in se contineat, cum simul ambo tamen cusa ueniant in usum, & non separentur a natura, ut chalybs & ferrum, pro uno habentur, quod etiam eandem malleationem habeant aeque tractabilem, non separantur uulgariter, nisi chymice ad usum artis id fiat. Notandum etiam non semper in metallis, marem solum absque sua foemina seorsim a natura productum inueniri, ut aurum, argentum, ferrum, & chalybs, quodlibet perses uerum saepenumero simul ambo, uti aurum & argentum in uno metallo, pariter chalybs & ferrum simul, stannum & plumbum, ut neutrum tamen alterum impediat, imo per se non separentur. Nonnunquam etiam adulterina reperiuntur metalla, ut aurum & argentum aliis ob suam subtilitatem admixta naturaliter, praesertim cum plures, diuersaeque materiae primae concurrunt in unum corpus, uti uidemus super terram uarios fructus insitio super unius truncum arboris. Necessaria fuit igitur generationis mineralium naturalis apposita tractatio, qua probe cognita facilius intelligitur, quidnam regeneratio sit metallorum artificio chymistico facta. Sententia siquidem est omnium in hac arte philosophantium, in primis artificem istius professionis imitari naturam in omnibus exactissime debere. Proinde quid, & quemadmodum ipsa in terrae penetralibus operetur mineralem oeconomiam exercens, qua materia, quibusque utatur instrumentis, dictu pariter opus fuit, & intellectu. Quisquis hac uia non intellexerit, alia minime perueniet eo, quo tendit eius animi conatus. Non tam igitur discipulus artis quam naturae, qui rem tam arduam & arcanam scrutatur, fiat. Pag. 8. linea 13. docentia. 26. 25. diuinus. 33. 6. quam. 38. 4. suscipiendum. 40. 11. cimentationum. 51. 21. cimentationem. 85. 28.isipsus. 101. 21. cimentatoria. 104. 12. arcano. 112. 3.id est. 112. 23. fermentum. 130. 13.unum. ibidem, unionem monarchicam. 182.9. condiuntur. 188. 3. dele Iam de sulphure. 193. 10. in embryonato. 199. 21. nonnunquam.