Reuerendus Et Nobilis Dominus Uuolfgangus. Andreas Rem a Ketz, Cathedralis Ecclesiae August: Sum: Praepositus, librum hunc unacum mille & tribus aliis, uariisque instrumentis Mathematicis, Bibliothecae Monasterii S. Crucis Augustae, ad perpetuum Conuentualium usum, Anno Christi M. D. Lxxx. Uiii. Testamento legauit. Artis, Quam Chemiam Uocant, Antiquissimi Authores, siue Turba Philosophorum. Cum priuilegio Caesar. Maiest. Basileae. Apud Petrum Pernam. M. D. Lxxii. In Hoc Primo Uo1 Propositiones seu maximae artis Chym. 2 Turba philosophorum. 3 Allegoriae in Turbam. 4 Aenigmata ex uisione Arislei. 5 Exercitationes in Turbam. 6 Aurora consurgens. 7 Rosinus ad Saratantam Episcopum. 8 Idem ad Euthiciam. 9 Liber Definitionum eiusdem. 10 Mariae prophetissae practica. 11 Liber Secretorum Calidis filii lazichi: 12 Liber Trium uerborum. 13 Aristoteles de Lapide philosophorum. 14 Auicenna de Conglutinatione lapidis. 15 Ignotus author de Secretis lapidis. 16 Merlini allegoria de arcano lapidis. 17 Rachaidibi de Materia lapidis. 18 Auicenna item de Alchimia. 19 Semita Semitae. 20 Clangor Buccinae. 21 Correctio fatuorum. 22 Incertus author de arte Chimia. Ex his primi decem & postremus, ex manu scriptis exemplaribus impressimus. Lectoribus S. P. D. Ante annos aliquot amice Lector, edidimus uolumen satis iustum, uariorum autho rum περὶ χημείας tractantium, opera Gulielmi Grattarolimedici collectum. Id cum non male nobis cessisset, gratumque fuisse huius phielosophiae studiosis animaduerteremus, animum ad eam artem magis excolendam & illustrandam, quod in nobis fuit, appulimus. Itaque iuuantibus amicis uiris doctis, plura collegimus, & ex eis collectis meliora, ut puto, selegimus? duobusque hisce uoluminibus, forma commodiori nec sumptuosa, distribuimus, cogitamusque adhuc praestantiora, si Deus. nobis ocia fecerit, amicique iuuerint, in lucem dare: quibus homines, huius praestantissimae utilissimaeque artis cupidi, uti fruique possint. Sed dicet aliquis, me his meis editionibus plus nocumenti reipublice adferre quam emolumenti, cum uana sit ars & scientia nulla: quae non de rebus omnino certis, sed incertis et raro contingentibus, imo rarissime, aut forte nunquam multorum opiniones tractet. Neminem enim hactenus nostro, aut superiori seculo praestitisse, quae tam magnifice multifariamque pollicentur huius artis Scriptores. Cum igitur fine careat intento, omnia autem propter finem fiant, sequitur, nullam esse artem nullamue scientiam, & ridiculos illos atque stultos, qui haec tractant, aut impostoribus inertibus credunt. Quibus cum a praestantibus doctissimisque philosophis certis demonstrationibus satis superque responsum sit, probataque huius artis ueritas ( praesertim uero a celeberr. philosopho Petro Bono Ferrariensi in sua Praeciosa Rargarita, nunc primum a nobis integre ( non ut antea Uenetiis ) edita: nec no a Laurentio Uentura Ueneto, nostra hac aetate, libro ad Illustrissimum Ottonem Henricum Palatinum dicato, & a nobis edito, artis ueritas uindicata, et olim ab infinitis fere uiris philosophis idem factie tatum ) nihil mea responsione opus est: cum praesertim meum non sit docere, aut partes defendere: sed bonarum literarum & artium doctores in publicum ad communem utilitatem edere, & inter se eos committere, ut ueritas tanquam ex silicum collisione excutiatur. Interim tamen quod mihi, inerti scilicet, uidetur, dicam. Ab illis fere contradici qui in ea arte ( & si alioqui doctißimi ) nunquam uersati sunt, neminem uero magis temerarie aut agere aut iudicare quam ignari & imperiti iudicant. Inexperto enim uidentur multa impossibilia, quae tamen arte et natura facillime fiunt, ut passim in omni fere genere artium experientia docet. Contra peritus & expertus naturae sagacissimae scrutator, & ut ita dicam, coadiutor, ingenio atque solicitudine, etiam quae imperitis & ignaris impossibilia uidentur, & supra captum uulgi, praestare atque efficere potest. Quod ad me attinet, & si nunquam huiusmodi attigerim, neque is sim qui de tam abstruso mysterio quitquam iudicare poßim, non possum tamen in animum inducere meum, tot doctos philosophos, & magni nominis uiros, imo etiam illustres reges huius artis praecipuos scriptores, quorum scripta etiam proferimus, deceptos fuisse, aliosque decipere uoluisse, cum alias nomen praestantisimum apud omnes doctos iam per tot secula consecuti sint: uti Geber, Auicenna, Rasis, Uillanouanus, Raymundus, et alii pene infiniti tum ueteres, tum Neoterici, a quorum nominibus nunc abstinemus. Non dubito etiam multos hodie esse fuisseque antea insignes impostores; homines nequam, literarum & omnium bonarum artium atque morum rudissimos, omnis generis nequitiae peritissimos, qui cum praeter Cererem et Bachum, quibus ita familiariter utuntur, ut etiam eorum stigmata non in corpore tantum, sed in facie & naso insigniti, nihil prorsus sciant, magnificis tamen uerbis uenditant se magnatibus pro Geberis & Raymundis, ut eorum crumenas decoquant, cum ne aqua quidem ardentem ex uino conficere possint: cuius tamen dolia integra singulis diebus exhaurire possunt. Ab his, inquam, impostoribus patibulo dignis caueant nobiles & principes uiri, nisi aurum potabile facere uelint. Sed ut eo redeamus unde digressi sumus, authores uiros doctos et uere philosophos tibi, amice Lector, nunc proponimus huius artis praecipuos authores. Et primo loco philosophorum Pythagoricae Synodisententias et quasi Aphorismos damus, quibus si diligenter incubueris, Deumque omnium bonorum datorem, utipsi frequenter monent, rogaueris, non dubito te & naturae secreta quamplurima consecuturum, & desiderii tui compotem futurum. Synodum hanc Turbam Philosophorum uocant, cuius duo exemplaria typis excusimus, propter diuersam et nominum, & sententiaru et ordinis rationem; ut quisque quod sibi magis arriserit, sequatur. In eam sequuntur Exercitationes, quibus difficultates plurimae enodantur. Quibus Aurora Consurgens annectitur, quae philosophorum loquendi modos, ambages, aenigmataet similitudines aperit. Reliqua breuitatis causa praeterimus: omnia uero ex manuscriptis exemplaribus, uel nunquam edita prius, uel meliora & auctiora damus. Quidque in singulis tomis cotineatur, sequens a titulo pagina indicat. Nunc nobis orandus es, ut hos nostros qualescunque labores boni consulas, meliora forsitan a nobis accepturus, si huius artis & in primis ueritatis amantes in comune consulere uoluerint, nobisque communicare, quae alias nullo suo emolumento, aliorum uero detrimeuto apud illos perire possunt. Quod dictum uelim non tantum in hac arte seu scientia, quam in aliis omnibus. Si enim ueteres sibi tautum nati fuissent, scientiasque ac artes nobis caelassent; quid quaeso differremus a caeteris animantibus? His itaque grato animo fruere. Uale. Propositiones Seu Chemicae. Propositio I. Omne purum & mundum extractum a sua minera, a lapidibus, tum rebus extraneis, sine aliqua praeparatione, quae non funditur ut caera, incongrua est huic operi. Ex hac concluditur, quod excluduntur omnia metalla, & omnes species Marchasitae, uitrum, cristallum, corallus, & omnes margaritae, quae in igne non liquefiunt. Propositio Ii. Omne sublimabile quod adhaeret lateribus uasis prohibentis uisionem rei extraneae in uase, remota est & incongrua huic negotio. Ad hoc excluduntur maxime omnes quatuor spiritus principales, scilicet argentum uiuum, arsenicum, sulphur, & omne genus tutiae & magnesiae. Omne minerale, cuius non sit terra, alienum est & inimicum huic operi. Ex hoc excluduntur omnia quae procedunt ab animalibus, ut sunt capilli, sanguis, caro, stercus, oua, & similia: & etiam omnia animalia, ut testudines, caragdi, talpae, ranae, apes, & similia. Propositio Iiii. Quaelibet res animata & procedens a rebus inanimatis, inepta est huic arti maiori. Ex hac propositione maxime excluduntur omnes superfluitates animalium, & omnia uegetabilia, & quae ab eis procedunt, ut puta uinum, aqua ardens, oleum, mel, urina, sperma, & his similia. Propositio U. Omne quodin una hora diei naturalis non potest ad ignem denigrari, dealbari, & rubificari, non intrant in compositionem huius operis, obtinens locum masculineitatis. Omne quod caret fumo rubeo, clausum, & in uase paruo ad ignem debitum, non intrat in compositionem huius operis, tenens locum foemin eitatis. A duabus praedictis maximis excluduntur alumina & sales, & ommne genus baurachiorum & gignarum, & omnes liquores ab eis procedentes. Propositio. Uii. Nulla res unius numeri potest perficere opus maioris ordinis. Ex hoc maxime elicitur, quod lapis philosophorum fit ex duobus, scilic. masculo & foemina, uel ex rubeo & albo. Propositio Uiii. Quicquid in uno uase, & in uno numero non potest compleri, incongruum est huic operi. Et ex hoc maxime excluduntur pluralitates uasorum. Propositio Ix. Quicquid spacio centum dierum ad plus non ualet talem perfectionem finire, & aurum & argentum facere, inimicum est huic operi. Ex hoc maxime excluduntur nouem menses, uel elicitur quod lapis debet compleri in centum diebus ultima perfectione usque ad tempus multiplicationis inclusiue. Propositio X. Omne quod in primis sex diebus ad ignem debitum fusum in uase physico in furno sibi necessario non apparebit croceum, & in aliis sex diebus rubeum, & in subsequentibus album albedine perfecta, & in triginta diebus concludentibus rubicundissimum rubedine perfecta, non est de intentione huius operis. Ex hoc maxime elicitur modus operandi, scilicet quod lapis physicus debet poni in uase uitreo inuiolabiliter clauso in furno physico, & fundi debet ad lentum ignem, & in illa fusione debet teneri ad ignem uniformem per spacium dierum decem & octo, in primis sex diebus medicina erit crocea, in aliis sex diebus erit rubea, & in aliis sex erit nigra, & postmodum rubea intensissima rubedine, quam tenebis per triginta dies, in quibus debes nutrire cum duobus luminibus non multum grossis dictum lapidem die noctuque per spacium dictorum triginta dierum. Quibus finitis apparebit color croceus, qui cooperiet totum rubeum ad instar nubis. Et ille color croceus cessabit infra spacium 8. dierum. postmodum apparebit albedo perfecta & clara, ut stella Dianae: & erit medicina perfecta ad Lunam super Mercurium, & corpora imperfecta ad infinitum. Adhuc addito uno lumine debet nutriri per spacium triginta dierum cum tribus luminibus, & apparebit medicina rubicundissima ad modum Scarlati, & erit medicina perfecta ad rubeum super Mercurium, & corpora imperfecta in perpetuum & in infinitum, Christo fauente, Deo gratias. Proomnis medicina, quae seipsam multiplicare non potest ad infinitum, non est de intentione operis maioris ordinis. Ex hoc maxime elicitur, quod multiplicatio huius operissit una pars medicinae praedictae: ad rubedinem debet poni uas praedictum cum duodecim partibus cum igne trium luminum per quindecim dies, & deueniet ad ultimam rubediuem, & erit Elyxir ad rubeum perfectum, & ita potes multiplicare in infinitum. Propositio. Xii. Quicquid excedit ualorem unius unciae auri puri, non est de intentione maioris ordinis. Et ex hoc maxime elicitur, quod illa quae lapidem physicum componunt, si excedunt unciam unam auri puri, non sunt de intentione maioris ordinis. Et ex hoc maxime sequitur, quod 15. grana fermenti sunt idonea pro opere maioris ordinis, quoniam illa emuntur uili precio. Propositio Xiii. Id tantum quod compositum est ex oleo incombustibili, & de sale fusibili, est amicabile huic arti. Ex hoc maxime elicitur, quod lapis Physicus componitur ex oleo incombustibili, & sale fussibili. Deo gratias, amen. Image1 Turba Philosophorum In Secunda Philosophia Longe diuersa & copiosior, quam reliquae, quae passim circumferuntur. Initium Libri Turbae Philosophorum, in quo discipulorum prudentiorum dicta Arisleus congregauit, Pythagoram philosophum & magistrum introducendo, sententiasque ex discipulis colligendo. Uocatur & hic liber Tertia sinodus Pythagorica, de occulta sapientia inscriptus. Iubet autem Pythagoras Eximidium discipulum collocutionem ordiri, & de sapientia occulta disserere, deinde & caeteros ordine quoque suam sententiam efferre. Incipiens itaque Eximidius ait: Omnium rerum initium esse naturam quandam, eamque perpetuam, infinitam, omnia fouentem coquentemque. Naturam autem corruptionis & generationis tempora esse ueluti terminos, quibus ad id quod uniuersalis natura fouet, ac coquit, peruenitur. Stellae uero & astra cum ignea sint, utique natura coctionis & fomenti sunt. ut autem mansura essent, & suum officium recte facerent, Deus inter ea & terram, resque fouendas & coquendas, aera costituit, qui stellas contineret & prohiberet, ne ( praesertim Solis flanma, taceo etiam de ceteris; ait ) omnia subsistentia combureret. Et si spiritibus, quibus creature generantur, aer non inspiraret, omnia Sol suo calore subsistentia destrueret. Sed & aqua frigiditate & humiditate sua omnia destrueret, nisi intercederet aer. Aeritaque cum calidus & siccus sit, sic concordat calorem ignis coelestis & stellarum cum frigiditate aquea, ut inter eos perpetua sit mansura amicitia, omniumque rerum existentium procedat fomentum & decoctionis beneficium. Ait Turba. Bene descripsisti ignem, persequere igituri. Ait Ille: Aera magnifico & honorifico, eo quod ipso opus emendatur, cum inspissat & rarescit, & cum calefit & frigescit. Eius autem spissitudo fit, quando in coelo distinguuntur propter solis eleuationem. Eius uero raritas fit, quando ex altero Sole aer rarescit & calefit. Illo uero rarescente prope fit Sol: quo propinquo, calor peruenit homini & creaturis. Ait Anaxagoras: Bene descripsisti 3 sti aera. At scitote Turba, quod quatuor initiorum spissitudo in terra sola quiescit, eo quod ignis spissum in aera cadit, aeris uero spissum, & quod ex igne spisso congregatur, in aquam incidit. Aquae quoque spissum, & quod ex ignis & aeris spisso coadunatur, in terra quiescit. Ita istorum quatuor spissitudo in terra quiescit, inque ea coniuncta sunt. Ipsa ergo terra omnib, caeteris elementis spissior est, uti palam apparet, & uidere est. Ignis autem rarior est caeteris, & uti terra, quae spissior, est inferior, ita ille superior & dignior. Aer uero minus rarus igne; aqua rursus minus rara quam aer. Omne enim frigidum & humidum, est minoris raritatis; quam calidum & humidum. Et minoris raritatis est terra quam aqua, eo quod est frigida & sicca: & omne frigidum & siccum minus rarum est, quam frigidum & humidum: Ait Pythagoras: Bene aptastis o filii doctrine, harum naturarum descriptibnes, ex quibus Deus omnia creauit. Persequimini ergo. Ad haec Lucas ait: Notifico uobis, quod ex his quatuor naturis, Deus omnia creauit, & omnia creata in eas reuertuntur: in his generantur & moriuntur suo tempore, prout Deus destinauit. Ait Locastes: Scitote quod creatura Mundi, ex duobus densis, & duob. raris creataest, & nihil densorum sublimi inest creaturae. Ideoque & sole, & omnibus inferioribus est creaturis rarior. Inquit Pytagoras: Dico Deum ante omnia fuisse: & cum solus esset, quatuor creauit numero simplicia, quae sunt quatuor elementa, eiusdem essentiae, id est materiae, diuersarum tamen formarum, hoc est, qualitatum simplcium, quae ad inuicem conuertuntur, e quibus iam creatis, omnia deinceps creauit, tam sublimium quam inferiorum, eo quod oportuit creaturas ex radice quadam extrahi, a qua multiplicarentur ad inhabitandum mundo. Ideo ante omnia Deus quatuor creauit elementa, ex quibus postea quod uoluit, creauit, diuersas scilicet naturas, quarum quasdam ex uno creauit. Ait Turba: Quae sunt illa Magister, quae Deus sublimis ex uno creauit? Et Ille: Sunt angeli, quos Deus ex igne creauit. Et Turba: Quae sunt creata ex duobus? Et Ille: Creata sunt ex duobus, Sol, Luna & stellae, nempe ex aere & igne. Ideo sunt angeli, Sole & Luna & stellis lucidiores, eo quod ex uno singulari, quod est quartum & omnium rarissimum creati sunt: Sol uero, Luna & stellae, ex ignis & aeris composito creati sunt. Inquit Turba: Et coeli creatio unde? Et ille: Creauit Deus coelum ex aqua & aere, ita coelum quoque ex duobus est compositum, ex altero rariorum scilicet aere, & altero densorum, scilicet aqua. Et illi: Magister perage dicta tua, & edissere de tribus. Et ille: Ex tribus elementis Deus creauit uolatilia, bruta animalia, ac uegetabilia, scilicet ex aere, aqua & terra. Turba autem ait: Discerne haec Magister. Et ille: Quaedam creata sunt ex aere, & terra: quaedam uero ex igne, aere, & terra. De proximo, exemplo sunt uolatilia, & omnia spiritum habentia, de primo uero sunt exemplo, uegetabilla. Omnia uero bruta ex terra, aere & igne sunt: uegetabilia autem ex aqua, terra & aere, nihilque habent commune cum igne. Et Illi: Dicemus tamen etiam uegetabilibus inesse ignem? Etille: Uerum dicetis: nam ex aeris calore in eo abscondito, quemadmodum significaui tenuem ignem aeri inesse, ignis illis inest quia aeri inest ignis, & aer in uegetabilibus De igne autem elementari per se loquendo, non inest, nisi spiritum & animam habentibus. Ex quatuor autem elementis homo creatus est. Intelligite igitur omnes, quod omne quod ex una creauit Deus essentia, non occidit, aut moritur; nisi in die iudicii. Mortis enim diffinitio, est compositi dissolutio: Incompositi autem nulla est disiunctio. Ex duobus autem, uel tribus, uel quatuor compositis, unumquodque compositum separari necesse est, quae separatio mors est. Et scitote, quod quicquid ex solo igne simplici & tenuiss. creatum est, id neque bibit, neque comedit, neque dormit, sed quod ex spisso igne creatum est secus habet. Inquit Arisleus: Magister, quia ad posteritatis utilitatem nos coadunasti, nihil quidem utilius cognitione elementorum ad nostram notitiam peruenire potuit. At nunc cuperemus de occulta sapientia, propter quam excutiendam conuocati sumus, uerba fieri. Et ille: Dixi ante, quod Deus omnia, hoc est, quatuor elementa ex nihilo, deinde ex his omnia creata eduxit, coelum, thronos, angelos, stellas, mare; & omnia quae in eis sunt. Et quia uidemus quatuor illa elementa fere inimica inter se, ideo creature uariae sunt: Nam si ex eodem cuncta elementa essent creata, unius essent naturae, & conuenirent. Attamen & illa quatuor sic uniuit & copulauit Deus, ut pacem perpetuam obseruare necesse habeant: ita siccum humido, & calidum frigido saepe miscetur, & conuenienter coit, & indo creature exeunt, que preciosissimae etiam sunt. Eorum autem elementorum que coeunt, duo uidentur & tanguntur: duo uero non uidentur neque tanguntur. Quia si coniunguntur ea tantummodo quae uidentur & tanguntur, proculdubio etiam reliqua commixta sunt, quae duobus prioribu. insunt: Aer enim de igne participans, etiam cum aquacommune quid habet, similiter & terram haec omnia in se complecti, supra est dictum. Quod si aes nostrum, quod terra est, aquae miscueritis, rem grandem efficietis. Nam aere ipso nostro cum aqua maris imposito & cocto, terram ostendit, aquam imbibens, & alia duo elementa in se complectens: quod significatur processu operis, contritione sc. & coagulatione lapidis, statim ex his nummos fieri. Sed quid uos singuli hac super re tractaturi & dicturi sitis, audiam. Interim ubi nec ab insipientibus agnoscatur, nec a filiis doctrine ignoretur, expositionem incipiatis. & tu prior dic Aristenes. Aristenes ait: Huius operis clauis est numorum ars. Accipite igitur corpus quod uobis monstratum est, ac in tabulas tenues coaptate: deinde maris nostri aqua imponite, que dum regitur, Aqua permanens dicitur. Post imponite leui igne, donec tabule confringantur, & fiant. aqua, et Ethelie iungite, & lento igne simul assate, donec fiat brodium saginatum, & in suam Etheliam uertite, donec coaguletur, & fiat numis uarius, quem solis florem nuncupamus. Coquite eum deinceps, donec nigredine priuetur, & albedo appareat. Postea regite ipsum, & animam auri commiscete, & coquite, donec fiat Ethelia rubea, quam terite cum patientia, nec uos taedeat eam cum aqua imbuere, quae ex ea exiuit, & quae est permanens, donec rubeum fiat. Hoc enim est aes combustum, & auri flos, & fermentum: quod cum aqua permanente dirigite, postea desiccate, donec puluis fiat, & omni humiditate priuetur. Inquit Parmenides: Scitote uiri prudentes, quod inuidi multipliciter tractauerunt de aquis, brodiis, corporibus & metallis, ut uos decipiant qui scientiam inquiritis. Haec ergo dimittite omnia, & aurum nummosque fieri facite ex hoc nostro aere, & aes, aut plumbum pro pinguedine uel nigredine, & stannum pro liquefactione sumite: scientes quod nisi ueritatis naturas eiusque compositiones bene coaptetis, & consanguinea consanguineis iungatis, nihil operamini, eo quod naturae cum suis obuiant naturis, continent eas, & laetantur in eis. Nam putrescunt & gignuntur, eo quod natura, quae regit ipsum illudque diruit, ac in puluerem & nihilum conuertit, deinde idem renouat, reiterat & gignit frequenter: Idem enim ipsum quod mortificat, id & uiuificat. Intendit? ergo noscere quid est, quod rem putrefacit ac renouat, & cuius sit saporis, & quae longinquitas & propinquitas, & qualiter post inimicitiam fiat amicitia, & qualiter accidat corruptio & generatio, & qualiter illae naturae complectantur inuicem, & quomodo in igne lento concordes fiant: quibus notis & perceptis manus uestras operi applicate. Quod si dictas qualitates ignoratis, nolite operi appropinquare, quoniam totum est noxium, & infortunium ac tristitia. Modo Sapientum uerba intelligite, & hoc breue dictum retinete, uidelicet, quod Natura natura laetatur, & naturam continet, & natura naturam uincit & superat. Hisce uerbis comprehenditur totum opus. Dimittite ergo sermones superfluos, & accipite argentum uiuum, & congelate eum in corpore magnesiae, & sulphuris, quod non comburitur, & uertite ipsum in naturam albam. Et si aeri nostro imposueritis, album fiet. Et si ipsum rubeum facere uolueritis, rubeum fiet. Et si amplius coxeritis ipsum, aurum fiet. Dico etiam, quod uertit ipsum mare in rubeum, & auri collam: & similiter uertit aurum in rubeum ignem, eo quod Natura natura laetatur. Coquite ergo ipsum in humore, donec appareat natura abscondita: & cum uideritis hoc, imbibite cum septies aqua permanente, coquendo, assando, donec rubeum fiat. O natura illa coelestis, ueritatis naturas Dei nutu multiplicans. o natura fortis, naturas uincens & superans, suasque naturas gaudere faciens. Haec est illa natura specialis & spiritualis, cui Deus posse dedit supra ignis uiolentiam. Ideoque magnificamus eam, quia nihil est preciosius in uera tinctura. Est. n.ueritas omnem scientiam continens, & cum! iquefit cum corporibus opus altissimum operatur; & ea in suum uertit colorem: & quemadmodum apud uisum superficiem tingendo uincit, sic intima superat. Posthaec Zimon ait: Ego plumbi albi uobis dispositionem monstrabo, in quo nihil aliud est quam opus mulierum, & ludus puerorum. Et scitote, quod secretum operis ex mare & foemina constat, hoc est agente & patiente. In plumbo est masculus, inauri pigmento foernina. Masculus gaudet suscepta foemina, & iuuatur ab ea, & foemina suscipit a masculo sperma tingens, & coloratur ex eo. Ita que iunctos hos in uitreo uase ponite, & terite eos cum Ethelia, & aceto acerrimo, & coquite eos per septem dies; & ne arcanum fumiget cauete: & cum siccum fuerit, totum iterum imbuite aceto, & tandem obtinebitis arcanum: Quoad rubeum, dico quod non potestis rubeum facere nisi primum dealbaueritis: quoniam duae illae naturae nihil aliud sunt quam album & rubeum: Dealbate ergo rubeum, & secundum quatuor anni partes eum regite, & in ultimo fructum uobis adferet. Adhaec insuper dico, quod in plumbo rubedo sit Sumite ergo aes, quod magister supra nominauit, & ponite plumbum cum eo, donec spissum fiat. Hoc erit plumbum de quo dixerunt Sapientes, quod aes & plumbum lapis preciosus fiant. Miscete ergo ea insimul, & assate aurum cum eis, & cum eos bene rexeritis, habebitis spiritum tingentem, & compositum ex masculo & foemina, quod est operis initium. Inquit Scites philusophus: Scitote omnes sapientie inuestigatores, quod huius artis fundamentum, propter quam multi perierunt, unum quid est, quod omnib. rebus fortius & sublimius, apud incipientes uero omnium rerum est uilius. Ait Pythagoras: Nomina ergo o Scites hoc unum. Et ille: Acetum acerrimum quod fecit aurum, merum esse spiritum, sine quo nec albedo, nec nigredo, nec rubedo consistit. Et scitote, quod cum corpori miscetur, continetur & uum fit cum eo, & uertit ipsum in spiritum, & spirituali tingit tinctura, inuariabilique rursus a tincto, tincturam accipit corporalem, qui deleri non potest. Et scitote quod si corpus absque aceto super ignem posueritis, comburetur id & corrumpetur. Et scitoce, quod humor primus est frigidus. Cauete igitur ignem immoderatum, quia inimicus est frigori. Ideo dixerunt Sapientes, uos suauiter regere oportet, donec Sulphur fiat incremabile. & ita scripsit filius Adae. Acetum hoc corpus comburit & in cinerem uertit, ipsumque corpus dealbat & congelat, fitque nummus intensissimae albedinis. Coquite ergo lapidem donec diruatur, deinde soluite rursus, ac aqua maris temperate. Et scitote, quod totius operis spes est dealbatio, cui ruhor succedit: deinde perfectioseu continuatio. Socrates inquit: Scitote Turba, filii doctrinae, Quod absque plumbo nulla fit tinctura, eo quod in eo consistit uirtus operis. Et prima quidem uis est acetum: Secunda uero plumbum. Accipite ergo plumbum, quod sit ex lapide qui dicitur Kuhul, & sit optimum, ac coquite in aceto, donec niger & albus: Deinde nitri aqua ipsum terite, donec spissus fiat ut pinguedo. Deinde coquite donec lapis fat, intensissimo igne, & spssitudo corporis diruitur aqua concepta. Attendite ergo super ipsum donec lapis fiat, Quem terite, & rore & sale, & aqua maris & pluuiae. Et si siccus fuerit, ( ui, residuum humoris uelociter bibit, eo quod est plumbum combustum. Augete igitur ipsum ne comburatur ulterius. Hoc autem Sulphur quod non comburitur, nuncupa13 mus. Terite igitur ipsum aceto acerrimo 150 diebus, cauentes ne in fumum uertatur acetum & pereat. Hoc cognito quod demonstraui, nihil aliud est quam Opus mulierum, & Ludus puerorum. Zenon inquit: Scitote omnes huius artis inuestigatores, quod nisi lapidem hunc dealbaueritis, eum rubeum facere non poteritis. Et scitote, quod annus in quatuor diuiditur rempora, Primum est frigidae complexionis, Hyems scilicet. Secundum uero complexio est Ueris. Tertium Aestatis: deinde quartum, in quo fructus maturatur, Autumnus. Hoc itaque modo oportet uosnaturas rege re, uidelicet Hyeme soluere, Uere coquere, Aestate coagulare, Atumno autem fructus colligere, hoc est tingere. Hoc igitur exemplo regite naturas tingentes: Sin autem, neminem nisi uos reprehendatis. Dicam tamen plura de plumbo rubificando. Accipite aes quod Magister sumere iussit, & ponite plumbum cum eo, donec spissum fiat: congelate, desiccate donec rubeum fiat. Hoc utique est plumbum rubeum, de quo dixerunt sapientes: Aes & plumbum lapis praeciosus: miscete ea aequaliter, & assate cum eis aurum, & si bene rexeritis, fit spiritus tingens in medio spirituum. Cum enim masculus foemine coniungitur, fit ipsa foemina non fugiens, & totum compositum spirituale, & ex ipso spirituali composito rubeum, quod est mundi principium. Et sic habetis plumbum rubeum, sine quo nihil potestis facere. Mundus inquit: Inuestigatores artis, scire uos oportet, quod Philosophrin libris suis Gumi multis nominibus nominauerunt, & tamen nihil aliud est quam aqua permanens, ex qua quidem aqua lapis noster preciosissimus generatur. O quam multi sunt gumi huius inuestigatores, & quam pauci sunt qui noscant eam. Dico uobis, quod guma haec nonemendatur nisi solo auro. & sunt quidam inuestigatores, qui licet inueniant applicationes, nolunt tamen labores sustinere, quia simul & sumptus fiunt. Audite uos tamen me, & huius gumae applicationes enarrabo. Dico quod guma nostra fortior est auro, & qui noscunt eam, auro preciosiorem tenent. Aurum tamen hanoramus, quia sine ipso guma non emendatur. Guma ergo nostra apud philosopos, preciosior est & nobilior margaritis; quia paulo auro eminentior, est & sublimior. Et inde est, quod qui scribunt de ea, nihil inanifeste narrauerunt. Si enim uenditores cognoscerent eam, non uenderent eam tam uili pretio. Accipite itaque gumae candidissumae partem unam, & urinae uituli albi partem aliam, & ex felle pi15 scis partem unam, & de corpore gumi, sine quo emendari non potest opus, partem unam: & decoquite per quadraginta dies: postea in calido sole desiccate, donec coaguletur. Deinde cum lacte feruenti, quousque lac deficiat, coquite donec desiccetur, denuo cum lacte ficus ipsum miscete & coquite, donec humor ille desiccetur. Postmodum aqua, pluuiali eum humectate, assate postea donec desiccetur: ultimo aqua permanente imbibite, & assate, donec intensissimae sit siccitatis. His omnibus peractis, ipsam guinam miscete cum guma, & coquite fortiter, donec tota uis aquae pereat, corpusque totum desiccetur humiditate sua, inducendo super ipsum ignem, quousque illius siccitas intendatur. Postea dimittite per quadraginte dies, u in illa maneat decoctione, donec spititus penetret ipsum corpus. Hoc enim regimine spiritus in corpora, & corpora in spiritus uertuntur. Moneo tamen caueatis, ne compositum fumiget & fugiat. Propterea uas bene operite, & inuenietis arcanum, quod philosophi in suis libris occultauerunt. Inquit Dardanus: Omnibus iam notum est per magistros philosophos de aqua permanente. Nihil itaque oportet studiosum huius artis incipere, nisi huius aquae ui cognita. Non enim oportet in commixtione, contritione, nutritione, & toto regimine, nisi illa nota aqua permanente uti: quia uis eius est spiritualis sanguis, obque hoca philosophis dicta est aqua permanens. Contrita autem cum corpore, corpus illud in spiritum uertit, quoniam sibi mixta inuicem, & in unum redacta se inuicem uertunt. Corpus scilicet in incorporat spiritum, spiritus uero corpus in spiritumuertit, prout sanguis uertit. Scitote enim quod omne quod spiritum habet, etiam sanguinem habet. huius igitur mementote arcani. Inquit Belus: Philosophi aquam permanentem uocauerunt, eiusque frequenter meminerunt: similiter etiam album & rubeum facere multipliciter descripserunt, & uariis nominibus. Manifesta autem ueritate, occultis uerbis concordes sunt, quibus modis pondera, compositiones, & regimen coniungi oporteat, factumque hoc omne, ne insipientes ipsum lapidem cognoscerent. Excelsum est enim hoc apud Philosophos, lapidem non esse lapidem: apud idiotas & insipientes uile & incredibile. Quis enim credat, lapidem posse aquam, aut aquam lapidem fiericum nihil sit diuersius? Attamen re uera ita, est. Lapis enim est haec ipsa permanens aqua, & dum aqua est, lapis non est. Eo modo diuersa sortita haec est aqua nomina. Quidam enim ex conditione & statu operis, aquam, gummi, uenenum, acetum: deinde coruum, taes ustum, aes nigrum, plumbum, serpentem: deinde marmor, lapidem cristallum, Etheliam albam, aurum, regem natum. Quidam a locon ubi generatur aqua ipsa, nomen ei sumpserut: quidam a calore, quidam sputum Lunae: quidam cor salis eandem nominauerunt. inquit Pandulphus: Scitote omnes sapientiae inuestigatores; quod aqua permanens, est aqua uitae munda: & quod nullum uenenum tingens generatur absque sole & sua umbra. Qui enim Sapientum uenenum solo & eius umbra tinxit, ad maximum peruenit ircanum. Si id intellexistis, o Turba, bene quidem: sin autem, operis uobis perfectionem reitero. Accipite album mundum, quod maximum est arcanum, in quo est ueritatis tinctura, eiusque arenam quae facta est ex lapides septies imbuite, quousque totam imbuat aquam, & uasis os fortiter claudite, quoniam ex eo apparebit lapis tyrii coloris. Sed cum receperitis album mundum, & ceperitis septies eum imbibere, tunc accipiatis de aqua residuarum partium antea conseruatarum, & sit ignis priorem intentior, & sic imbuite corpus septies, donec illae duae finiantur, seu deficiant duae tertiae partes, easque omnes terrabibat: deinde ipsum calido ponite igni, donec terra suum extrahat florem, ac satis placeat. Ardarius inquit: Regimen lapidis & compositionem uobis enarrabo. Sumite occultum & honorabile arcanum, quod est magnesies alba, & quae est cum uiuo mixta, sed non accipiatis eam nisi puram & mundam, & suo imponite uasi, & orate Deum, ut hunc maximum uidere lapidem uobis concedat: deinde coquite eum lente. cum extraxeritis, uidete si factus est niger, & si ita est, optime rexistis: sin autem, regite ipsum albo, quod est inaximum arcanum, donec appareat nigredo, & quidem pura nigredo, quae 40. tantummodo diebus durat. Postea terite ipsum cum suis confectionibus, quae sunt flos aeris, aurum Indicum, quorum radix est una ex unguento croceo & alumine fixo. Hoc itaque per 40. dies diligenter coquite: quo completo initium lapidis Deus uobis ostendet. Coquite ipsum iterum, & gumi residuo imbuite, scientes quod quoties cinerem imbuitis, oportet ipsum toties siccari, & rursus humectari, donec eius color in id quod quaeritis uertatur. Praeter haec sciatis, quod huius lapidis preciosi perfectio est, ipsum regere residuo tertiae partis medicinae, & duas seruare, ad eum per uices imbuendum, & ad iustum usque colore coquendum. Sit autem ignis priore intensior, donec fluat ut cera, quae quidem cum desiccatur; scipsam continet. Coquite ergo eam donec bibat collam auri, & cuin sic19 cata fuerit, imbuite eam septies, quousque duas partes sui bibat: & postea ponite eam in igne, donec suum florem extrahat, remittite eam calori, & beati estis, si bene intelligitis quae dico. Sin autem, reiterate opus, sumentes album humidum, quod est maximum secretum, in quo uera consistit tinctura, & imbuite ex eo septies arenam ( quae facta est ex lapide prius septies imbuto ) quousque totam bibat aquam, & os, uasis fortiter claudite, ut saepe dictum est, & ecce apparebit uobis lapis Tyrius. Theophilus ait: Artis inuestigatores, scitote, quod ars numi, & auri arcanum est tenebrosa uestis, quam nemo nouit, nisi qui libros philosophiae diligenti & assidua lectione perlegerit. Nam quod occultatur est maius quam id quod perdisci potest. Propterea notifico posteris, quod inter Boritin & Aes propinquitas est, eo quod Boritis Sapientum aes ueluti aquam ita fluxilem reddit & uertit. Diuidite ergo uenenum in duo aequalia, in uno aes liquefacite, in altrro aes terite, triturate, & humectate, donec in laminas producatur: & iterum cum priori ueneni parte coquite, donec duas ebibat. & hoc facite septies: deinde 42. diebus coquite: deinde aperite uas, & inuenietis aes in argentum uiuum uersum. Abluite ipsum coquendo, quousque sua priuetur nigredine, fiatque aes umbra carens. Iterum ipsum continue coquite, donec coaguletur: ipso autem coagulato, fiet maximum arcanum; quod Boritin philosophi nuncupauere. Hunc igitur lapidem coagulatum conquite, donec & quo usque salmurae similis fiat marinae. Tunc autem ipsum aqua imbuite permanente, quam uos iussi conseruare, ac multipliciter coquite, quousque eius appareant colores. Haec est igitur putrefactio maxima, quae maximum in se continet arcanum. Coquitur autem, donec post nigredinem albus est factus mediocriter, & donec coalescat. Ubi coaluerit, & ueluti flos candididissimus apparuerit, tunc fortius coquendo, non autem manibus teratur, quousque tota eius natura diruatur. Tunc subinde imbuendus est per duo ad septem, uel una ad tres corporis uel aeris, donec satis color placuerit. Cerus ait: Intelligite omnes doctrinae filii, quod Theophilus uobis significauit, inter magnetem & ferrum esse propinquitatem, similiter inter aes philosophorum & aquam eorum permanentem, quorum utrumque secundum attractiuum alterius sit. Intelligite praeterea, quod inter stannum & argentum uiuum nulla est propinquitas. nec natura unius conuenit cum natura alterius; & hoc est dictum sine inuidia. Insuper accipite argentum uiuum, quod est uis masculinae, ipsumque cum suo corpore coquite, donec fiat aqua fluxibilis, & coquite masculum simul cum uapore suo, quousque utrumque coalescat & fiat lapis. Tum aquam quam diuideratis in duas partes, accipite, & unam partem ad corpus liquefaciendum & coquendum ponite, alteram uero ad combustum mundandum, & suum socium, seruate. Imbuite igitur lapidem septies, & mundate donec diruatur, & corpus uniuersum ab omni mundetur coinquinatione, & fiat terra, que efficitur 40. diebus: ipsam rursus liquefacite, donec fiat ut aqua, quae est argent. uiuum. Deinde aqua nitri abluite, donec fiat ut numus liquefactus. Deinde coquite donec congeletur, et fiat stanno simile. Regite ipsum itaque coquendo, donec crocus fiat excellentissimus, & tandiu coquite, donec ad propositum ueniatis, Borates ait: Non est sapientis inuidere, propterea dicam libere quod sentio. Accipite plumbum, & ut philosophi insere, liquefacite, deinde congelate donec lapis fiat, deinde regite ipsum lapidem cum auricolla, & granatorum syrupo, donec confringatur. Iam enim aquam in duas partes diuisistis, & in altera plunbum liquefecistis, & factum est ut aqua. Coquite igitur ipsam donec fiat terra, deinde ipsam aqua reseruata imbuite, donec rubeum induat colorem, ac prout dixi, frequentissime regite. Uel si uultis argentum uiuum coagulare, suo miscete compari, deinde diligenter coquite, donec uterque fiat aqua, deinde coquite illam aquam donec coaguletur. Haec enim aqua eum uapore suo compari desiccatur & puluerisatur, ac conuertitur tota in argentum uiuum coagulatum. Suo igitur uasi iterum imponite, & terite aqua sua, donec crocus fiat in colore auro similis. Ait Menabadus: Multa dicta sunt, suadeo tamen posteris, ut corpora faciant non corpora, & incorporea uera corpora. Hoc enim regimine totum paratur compositum, eiusque naturae occultum extrahitur. Qui enim argentum uiuum corpori iungit magnesiae & foeminam uiro, naturam extrahit occultam, per quam corpora colorantur. Et hoc regimine si intelligitis; non corpora fiunt corpora, & corpora incorporea redduntur. & si diligenter igne rexeritis, ac Etheliae iunxeritis, fiunt res mundae & non fugientes: scientes quod argentum uiuum est ignis comburens, corpora mortificans & confringens suo regimine, quod idem & unum est. Et quanto magis corpori miscetur & teritur, tanto magis corpus diruitur, teritur & attenuatur. Cum autem corpora diligenter teritis, eaque ut oportet coquitis, resultat inde Ethelia, ignem non fugiens, & tinctura, quae omnia corpora confringit, & spiritus omnes retinet ac colorat, eo quod Ethelia colorata omnia colorat. Et scitote, quod corpus non potest tingere seipsum, nisi spiritus occultus extrahatur e uentre eius, & fiat corpus, anima & spiritus ( qui est spiritualis tinctura ) Spissum enim illud terreum no tingit, uerum ipsum tenue naturae tingit, quod corpus perfringit. Cum autem corpus aetis regitis, & ex eo tenuissimum extrahitis, uertitur id tenuissimum in tincturam & colorat. Ideoque dixit Sapiens, quod aes nisi prius tingatur, non tingit, & hae duae tincturae sunt condensum & humidum: condensum iungitur humido, eo quod sulphura sulphuribus continentur, & iure naturae gaudet natura, sua natura aduentante. Zenon inquit: Uideo uos duo corpora iunxisse, quod minime fieri debet: propterea uobis dico filiis sapientiae, quod oportet uos compositumi putrefacere 40. diebus: deinde quinquies uase sublimare, deinde ignistercoris iungere & coquere. & colores qui subinde apparent sunt huiusmodi: prima die apparet color niger citrinus, secunda nigerrubeus, tertia croco sicco similis. Deinde succedit perfectus color, numo uulgi similis, & est Yxir compositum ex humido & sicco, inuariabili tingens tinctura. Et scitote quod corpus dicitur, in quo aurum est. Elixir autem componentes, cauete ne festinanter spiritum extrahatis: fortasse enim moreretur. extrahite autem ipsum ut Elixir nostrum. hoc est ut uenenum, & remanebit anima, id est tinctura ex multis attracta rebus & numis imposita. Haec igitur tinctura est uita iis quibus iungitur. Detrimentum autem & mors corporib. a quibus extrahitur. Atque ob id dixere Sapientes, inter ipsos esse libidinem, tanquam inter marem & foeminam, & qui naturas horum nouit, prolixitatem decoctionis & compositionis patienter fert, & lucrum accipit. Chambar inquit: Notandum est uene rabilis Turba, quod inuidi lapidem antimonium nuncuparunt, ipsumque iusserunt regi, donec coruscans fiat, & ut marmor splendens, & commiscentur aceto, & tegitur donec aqua fiat, deinde congelatur, fitque lapis coruscans, splendorem habens ut marmor: quem ubi uideritis, iubeo regere donec rubeus fiat, eo quod dum coquitur, donec diruatur, & terra fiat, in rubeum uertitur colorem, & hoc ubi uideritis, reiterate, coquite, & imbuite. quousque colorem induat praedictum, & aurum fiat occultum. Deinde iterate ipsum, & fiet aurum Tyrii coloris. Oportet igitur uos cum uideritis sic lapidem corruscantem, diruendo incidere, & in terram uertere, donec incipiat aliquid ruboris. & postea aquae residuum accipietis ( quam antea uos iusserunt diuidere in duas partes ) & eo residuo grenam multoties imbuetis quousque colores oc tulti in ea uobis appareant, & si eam bene rexeritis, uidebitis colores, sin minus frustrabimini. Respicite igitur qualiter faciatis amplexari paria. Masculus.n. suam amplexatus foeminam, uelociter in eius corpus transit, & liquefacit ipsum, congelat, diruit & confringit, & deinceps rubor non moritur, & si hoc efficiatis absque pondere, mors eueniet, qua eueniente malum putandum est. Facite ergo in liquefaciendo ignem leuem, ipsa autem in terram uersa Aquila, intensionem facite ignem, & imbuite ipsam, donec colores appareant. Custos inquit: Miror o Turba sapientum de tali ui huius aquae ac naturae: cum introiuit in hoc corpus, uertit ipsum in terram, deinde in puluerem, quem si uultis experiri an sit perfectus, manu contingite: & si impalpabilem ut aquam inueniatis, optimus est. Sin autem, iterate ipsum coquendo donec perficiatur. Et sciatis, quod si aliud quam aes nostrum acceperitis, & aqua nostra cum regatis, nihil efficietis. Contra autem si aes nostrum aqua nostra rexeritis, omnia praedicta inuenietis. Coquite ipsum ergo leui igne, & fiet lapis nummosus, de quo Sapientes dixere: quod Natura natura laetatur propter propinquitatem quam habent inter se haec duo corpora cum aqua permanente. Horum igitur duorum una est natura, inter eos propinquitas est, quae si non esset, non ita cito commiscerentur, nec continerent se inuicem, nec unum fierent. Diamedes ait: Scitote uiri Sapientes, quod ex homine non nascitur nisi homo, nec ex brutis nisi suum simile, atque ob id dico, naturam non emendari nisi sua natura, quemadmodum homo non nisi ab homine emendatur. Ac proinde uenerabili utimini natura, ex ea namque & ars existit, & opus eius fit. Coniungite ergo masculinum serui rubei silium suae odoriferae uxori, & iuncti artem gignent, quibus nolite introducere alienum, nec puluerem, nec aliam rem, & sufficiat uobis conceptio, & uerus filius nascetur. O quam preciosissima est serui illius rubei natura, sine qua regimen constare non potest. Bassen inquit: Introducite citrinum cum sua uxore post coniugium in balneum. & ne incendatis balneum plurimum, ne sensu & motu priuentur. Subire facite balneum, quousque corpus & color eorum unum quid nant. Deinde reddite ei sudorem suum, ac iterum neci date, requiemque ei constituite, cauentes ne fugiant. Et tunc ueneramini regem, & suam uxorem, & nolite eos combunrere nimio igne, sed eos regite donec nigri fiant, deinde albi, post rubei, ultimo fiant uenenum tingens. Si haec intelligitis huius scientiae inuestigatores, bene est, sin minus & adhuc ignorantes estis, scitote quod Deus celauerit a uobis ueritatem. Nolite ergo Philosophos reprehendere, sed uosmetipsos. Si enim Deus in uobis mentem fidelem sciret, utique ueritate muobis manifestaret. Nephitus ait: Breuiter dico uobis artis inuestigatores, quod Corsufle sit caput huius operis, non initium uerum, sed post conplexum rite ita uocatur. Quapropter Corsufle est totum compositum, quod oportet septies assari, & tunc omne corpus tingit & uocatur nummus, aeris stos, uel auri fios, aut serri flos, etiam plumbum, stannum, & mille nominibus a philosophis nominatur. Bonellus ait: Cuncta quae uiuunt, Deo sic uolente etiam moriuntur. Propterea illa natura, cui humiditas adempta est, cum per noctes dimittitur, mortuo similis uidetur, & tum illa natura igne indiget, quousque corpus & illius spiritus in terram uertantur, & tunc fit puluis mortuo similis in suo tumuio. His peractis, reddit ei Deus spiritum & animam, & omni infirmitate ablata, confortata est natura nostra & emendata. Oportet igitur illam rem comburere absque timore, donec cinis fiat, qui cinis aptus sit recipere spiritum, animam & tincturam infusam. Inspicite filii doctrinae, qualiter pictores nequeunt suis coloribus pingere, quousque eos in cineres uertant & puluerisent. Similiter & philosophi suis egrotis saepe nequeunt medicinas componere, nisi fractis & puluerisatis. Quod si ipsum cinerem regeritis subtiliter multa ab eo procedent, eo quod aes ut homo corpus habet et spiritum. Hominis spiratio exaere est: similiter aes humore inspirato, uitam suscipit & multiplicatur ac augmentatur ut ceterae res. Atque ob id dixere philosophi, quod aes cum comburitur fit melius quam fuerat. Praeterea aes hoc nostrum cum primo coquitur aqua fit: deinde quanto magis coquitur, tanto magis inspissatur, quousque lapis fit omni metallo supereminens. Postea frangitur, imbuitur, ac igne intensiori assatur, quousque coloretur, & fiat combusto sanguini similis: tunc nummos imponite, & tingit eos in aurum. Quemadmodum enim ex sanguine sperma non fit, nisi diligenter in epate coquatur, ita opus nostrum nequaquam tinctura est, nisi diligenter coquatur, quousque puluis fiat, & ita putrefactione sperma ipsum spirituale effectum sit. Tunc enim color, quem inuestigastis, & non aliter inuenietur. Nicarus ait: Iubeo posteros aurum accipere quod uolunt multiplicare & renouare, deinde in duas partes aquam diuidere. altera quidem ac ipsum comprimere. Illud enim aes incidens in illam aquam, dicetur fermentum auri, & si bene regatis, utraque fimul coquuntur, & liquefiunt ut aqua, quae coquendo congelatur, & tunc apparet rubedo. Hanc autem rubedinem septies imbuetis aqua residua, aut donec totam bibat suam aquam, coquite demum, donec desiccetur, & in terram uertatur aridam, deinde in accenso ponatur igne quadraginta diebus, quousque putrefiat, eiusque colores cum cinere appareant. Barsenites ait: Quae dicta sunt superius reiterare oportet. Corsufle rubigini aeris similis est, & uituli urina conquitur, quousque Corsufle natura immutetur: In uentre namque Corsufle natura uera occulta est, & haec uera natura est ille spiritus tingens quam habuit ab aqua permanente nummosa & coruscante. Extrahitur autem ita, terite Corsufle, & aquae septies imponite, donec totum bibat humorem, & uim recipiat imminentem aduersus pugnam ignis, & tunc rubigo nuncupatur. diligenter ergo putrefacite, quousque puluis fiat spiritualis in colore sicci sanguinis, quem potentia ignis colorem introducat, donec inuariabili colore inzeumon ait: Dicta Aegyptiorum nos in errorem introducunt. Quod quaerimus publice minimo precio uenditur, & si nosceretur ne tantillum uenderent mercatores. Hoc autem uile & abiectum philosophi honorauerunt, omnibusque nominib. nominauerunt & dixere quod sit lapis & non lapis, & sit guma Scotie. Atque ob id huius ueneni uim celauerunt philosophi, quia in eo est spiritus occultus quem quaeritis, qui tingit, uiuificat, salutem & animam dat corporibus. Et uos nisi corpus teratis, diruatis, imbuatis, ac diligenter regatis, donec suam pinguedinem extrahatis, & faciatis tenuem spiritum impalpabilem, in uanum laboratis. Atque ob id dixere Sapientes, nisi corpora uertatis in non corpora, incorporea faciatis corporea, nondum operis huius inuenistis principium. Fiunt autem incorporea, cum Ethelia teritur quousque sit puluis, & hic puluis non fit nisi fortissima decoctione, & contritione continua, & fit igne, non manibus, cum imbibitione, putrefactione, & Ethelia. Et Sapientes cum in hac arte dixerunt, quod natura est utilis et paruo uenditur, fecerunt in hoc uulgus errare. Dixerunt etiam, naturam suam, naturis omnibus esse preciosiorem, & etiam hoc dicto multos fefellerunt, & tamen uerum dixerunt. Ars enim duabus eget naturis, quia non fit preciosum absque uili, neque uile absque precioso. Quapropter oportet uos dicta maiorum sequi, qui dixerunt: Nihil aliud expedit uobis quam aquam & uaporem sublimare. Nam cum uideritis illas duas naturas purificatas aquam fieri, totumque corpus Magnesiae in aquam liquefactum, tunc cerie omnia uapor sunt: de iure autem, iunc uapor continet suum compar, id est, aqua aquam. Quare philosophi utrumque uaporem nominauerunt, eo quod simul in putrefactione & decoctione unita sunt, & unum alterum continet ne fugiat. Ergo permanentia fiunt. Nam natura occulta in corpore congelatur, & color eius uariatur, suamque naturam exuit, & mancipatur ne fugiat. Nigredo uero si apparet, est ex aegritudine, & in putrefactione moritur, & fit rubigo, & tunc iure naturae non fugit, eo quod dimisit fugae seruitutem, & libera facta est natura, suum consequens coniugem, eum ornans suo colore & decore, non quemadmodum antea fecerat, sed sumpto nummo aureo eum uiuificat. Et hanc naturam spiritum & animam philosophi appellauerunt. Insuper dixerunt, spiritum humidum esse nigrum, coinquinatione carentem. Et sicuti in homine est humiditas & siccitas, sic in opere nostro nihil aliud est quam uapor & aqua Propterea dixerunt antiquiopus ex duobus esse, & haec duo iuncta nonnulli uocarut compositum, eo quod illa duo quatuor sunt, inest enim siccitas & humiditas, spiritus & uapor. Assotes ait: Dico uobis, quod nisi sublimetis res in initio coquendi absque manuum, contritione, donec aqua omnia fiant, nondum opus inuenistis. Et scitote, quod aliquando uocant aes arenam, alias etiam lapidem, & in toto regimine nomina uariant: tamen natura & humiditas fiunt aqua, & deinde lapis si bene commisceantur: quia quod leue & spirituale est, sursum snblimatur; quod uero ponderosum & spissum, deorsum in uase remanet. Haec autem est contritio philpsophorum, quae fit decoctione non manu. Et scitote quod nisi omnia in puluerem uertatis, nondum contriuistis. Coquite ergo quousque conteratur; & puluis fiat. Agadmon inquit. Coquite aes donec leue corpus fiat & impalpabile, ac suo uase imponite: deinde quinquies uel septies suplimate, donec aqua descendat, scientes quod cum aqua puluis fit, diligenter contritum est. Quod si dubitatis quomodo aqua puluis fiat, scitote quod intentio philosophorum est, uf corpus quod non, erat aqua, antequam caderet, simul cum aqua fiat aqua, & aqua aquae misceatur, & fiant unum. Sciendum pre33 terea, quod nisi utrumque in aquam uertatis, ad opus preciosum non peruenietis. Oportet enim corpus flamma ignis occupatum ut diruatur, & debile fiat cum aqua in qua est, donec fiat totum aqua. Ignari autem cum audiunt nomen aque, putant aquam nubis esse: quod si libros nostros legerent, scirent utique aquam esse permanentem, quae absque suo compari cum quo facta est unum, permanens esse non possit. Haec autem est aqua, quam Philosophi aquam auri nuncupauere, igneum uenenum, bonum multorum nominum, arenam, quam Hermes ablui iussit multoties, ut solis nigredo deleatur, quam in solutione corporis acceperat. Et scitote, quod nisi hoc corpus meum capiatis carens spiritu, quod uultis minime consequemini, eo quod alienum quicquam opus non ingreditur, nec quippiam nisi quod est sincerum. Quare omnem pluralitatem dimittite: natura enim una re est contenta, & qui eam ignorat, peribit. Afflictes inquit: Doctrinae filii scitote, quod totum opus & regimen non fit nisi aqua, cui miscete Magnesiae corpus, & uasi suo imponite, & os diligenter claudite, ac leui coquite igne, quousque liquefiat, & in aquam uertatur: calore enim aquae facile totum aqua fiet. Uidentes autem nigredinem aquae imminere, sciatis quod corpus iam liturba quefactum est. Iterum suo imponite uasi, & quadraginta coquite diebus, quousque & aceti & mellis bibat humorem. Quidam autem detegunt uas singulis septem diebus uel decem, sed ultima perfectio in quadragesimo die, tunc perfecte ebibet humorem decoctionis. Abluite igitur ipsam, & nigredine priuate, quousque lapis fiat tactu siccus. Propterea dixerunt philosophi, abluite Magnesiam aqua dulci, & diligenter coquite, donec terra fiat, & humor pereat, & tunc aes nuncupatur. Acetum acerrimum ei imponite, ipsoque aceto imbui dimittite, & erit nostrum aes, quod aqua ablui permanente, philosophi iussere. Porro Inuidiae dictum, quod quidam iusserunt ipsum coquere uapore, donec lapis fiat coruscans, splendorem habens marmoris, & uiso hoc, maximum esse ad arcanum uentum. Nam & deinceps oportet ipsum conteri, & aqua illa residua & dimidia, septem uicibus imbui permanente: qua absumpta putrefieri, donec optatum uideatur habeaturque. Cranses ait: Sapientes, accipite aes nostrum, & cum prima parte aquae, suo imponite uasi, & coquite quadraginta diebus, ac ab omni immunditia mundate, & coquite donec peragantur dies, & lapis fiat sine humore. Deinde coquite donec remaneat fex: postea abluite aqua, qua absumpta dimit35 tite, ut putrescat in suo uase, donec uideatis quod quaeritis. Uocauerunt autem Philosophi hoc compositum in nigredinem uersum, Satis Nigrum, & dixerunt, Regite ipsum aceto & nitro. Quod uero remanet; si dealbatur, Satis Album dixerunt, et iusserunt ut aqua regatur permanente, quod uocarut Satis Rubeum, iusserunt ut aqua & igne regatur donec rubeum fiat. Uocarunt autem eam ob causam hoc nomine, propter colorum uarietatem. In opere enim non est uarietas rerum, nec multitudo, aut contrarietas, sed tantum oportet aes nigrum album facere; deinde rubeum. Ueri philosophi nullam aliam intentionem habuere, nec aliud docuerunt, quam ut Yxir liquefiat, conteratur, & coquatur, eousque dum lapis fiat marmori similis. Atque ob id dixerunt Philosophi: Coquite ipsum uapore, donec lapis fiat coruscans, splendorem habens. Hoc ubi uideritis, maximum habetis arcanum. Oportet autem hoc ipsum terere, & aqua abluere septies permanente: deinde contritum in sua aqua congelare, donec sua abstrahatur natura occulta. Et hoc uoluit Maria cum dixit, Sulphura sulphuribus continentur, & humor similiter a suo humore, eo quod ex sulphure sulphuri mixto maximum fit opus. Iubeo autem uos ipsum sulphur sole & rore regere, donec optatum eueniat. Sciatis autem quod de albare duplex est, sicuti & rubeum facere: unum in contritione, aliud in decoctione. Cauete insuper ne ab aquis ea separetis, quo minus pereat anima & corpus, quae duo in uase sunt. Efistes ait: Animaduertite filii doctrinae, qualiter Hermes Philpsophorum caput dixerit, cum docuit naturas commiscere. Dixit enim: Accipite lapidem auri, & humori commiscete ( qui est aqua permanens ) suoque uasi imponite super leuem ignem donec liquefiat: deinde dimittite donec arescat; & aqua cum arena se inuicem contineant, tunc fiat ignis intensior, quousque arescat & terra fiat. Hoc peracto, scitote arcani esse initium. Hoc autem multoties facite, donec pereant aquae partes duae, & colores uobis appareant. Et scitote quod dealbatio non fit nisi decoctione, atque ob eam causam repetitur, conterendo & imbuendo frequentissime. Iubeo autem ne simul aquam fundatis, ne Ysir submergatur, sed paulatim infundite, terite, & desiccate, & hoc saepe facite, donec arescat, & in puluerem expectati coloris uertatur. Bacaser inquit: O omnes huius artis inuestigatores, scitote, quod ad notitiam & utilitatem huius artis peruenire non potestis, nisi patienti & prolixo animo sitis. Qui 37 ergo longanimis erit, libenterque patientia fruitur, in tramite iusto huius artis meabit: qui uero citius se putat ex libris nostris fructum capere posse, fallitur, satiusque fuerat non inspicere quidem, quam unquam contigisse. Libri enim nostri magnam iniuriam uidentur inferre his, qui solummodo semel, bis uel ter scripta nostra legunt, cum intellectu, omnique eorum studio frustrati, etiam ( quod pessimum est ) opes, labores, & tempus, si quod in hac arte insumpserunt, amittunt. Ueruntamen qui curuat dorsum ad libros nostros legendos, eisque studiose uacat, memoriam animumque adhibet & arrigit, nec est uanis implicitus cogitationibus, Deumque precatur, utsalomon, pro sapientia, non pro opibus largiendis, is in regno rex regnabit nostro indefinenter, quousque moriatur. Deum igitur timete o inuestigatores: quod enim quaeritis, parui nequaquam est precii. Thesaurum enim maximum, & munus Dei excellentissimum queritis. Et cognoscite, o inuestigatores, id quod philosophi dudum intimauerunt dicentes, quod rectum non nisi errore discernitur, & nihil magis dolorem cordi generat quam error in hac arte & opere. Dum enim quis putat se fecisse, mundum habere, nihil in manibus suis inueniet. Utcunque autem philosophi opus, remque ipsam uariis nominibus composuerunt, ueritas semper in eorum est scriptis. Dixerunt etenim, commiscete, coquite, dealbate, terite, assate, coagulate, & soluite Etheliam, ac rubiginem facite: uerba plurima sunt, regimen tamen unum est. Si igitur uultis ueritatem inuenire, non est opus illa operis diuisione, sed tantummodo hoc curate, complexionem aptate: deinde multo tempore leniter coquite: neque decoctionis & imbibitionis uos taedeat, quousqueuideatis Yxir in Tyrium & regium uestitum decoratum. His uerbis quamuis mortua sunt, inest tamen uita intelligentibus. Frequenter igitur legite ea, & super his semper plurimum meditamini, sapientia accedet uobis. Inquit Hyargus: Aes de quo praedixerunt Philosophi, non est uulgi, neque uulgi stannum, uerum corpus est nostrum, quod oportet corpori Magnesiae admisceri, ut coquatur & teratur absque taedio, donec lapis fiat. Deinde lapis ille iterum in uase suo teri debet aqua uitae & nitri, & totus dirui. Oportet autem uos habere aquam continue, qua quanto magis coquitis, tanto magis inspergatis, quousque acquirat rubiginem, quae est operis fundamentum. Hanc coquite & Aegiptiaco terite aceto, & utrumque uel aes i39 psum, uel ipsum acetum & aquam Aes uocate. Inquit Cadmon: Dixisti Hyarge, quod utrumque quod in commixtione uenit, aes uocari consuetum sit a philosophis: & bene quidem, id enim est aes, quod in quatuor uertitur, & ex una re est. Oportet igitur accipere ex aere nostro partem unam, & ex aqua permanente, quae etiam aes uocatur, tres partes. Deinde commiscete aceto, & coquite tandiu, quousque inspissentur, & unus fiant lapis: deinde continue coquite & imbibite, donec terra & puluis fiat Tyrius. Ascanius ait: Cum legimus in libris Philosophorum, quod natura tantum una est, quae omnia superat, scire oportet, quod una & unum compositum sunt. Nonne uidetis hominis compositionem esse ex anima & corpore? Sic oportet nos duo coniungere, quam coniunctionem philosophi comparauerunt coniugibus, ex quorum amplexu resultat aqua aurea, sed hoc de secundo opere. De primo dicam pauca: Irritate bellum inter aes & argentum uiuum, donec ad interitum ueniant & corrumpantur, tunc aes argentum uiuum concipiens, coagulat ipsum. Argentum uero uiuum concipiens aes, congelatur: deinde corpus utriusque diruitur, nec puluis fit diligenti & multa imbibitione et decoctione. Rubeum masculum uero, foeminae ( quae ex uapore est ) coniungite, donec masculus & foemina fiant Ethelia. Qui enim per Etheliam eos in spiritum uertit, deinde rubeos facit, omne corpus tingit, eo quod cum corpus diligenter teritur, munda ex eo anima spiritualis ac sublimis extrahitur, quae omne corpus tingit, & est sulphur naturae, quod uariis nominibus nuncupatur. Dardaris inquit: De regimine satis superque a uobis dictum est: de coniunctione igitur pauca dicam. Significo igitur posteris, quod inuestigatores non possunt extrahere occultam naturam illam sulphuream, nisi per Etheliam, qua corpora fiunt non corpora coquendi continuitate, & ipsius Etheliae sublimatione. Insuper scitote, quod argentum uiuum est igneum, omne corpus comburens magis quam ignis, & corpora mortificans: & quod omne corpus quod ei commiscetur, teritur, & morti datur. Corporibus ergo diligenter contritis, & prout oportet exaltatis, fit Ethelia natura, calorem non fugiens, sed tingens aes. Et est quod Sapientes antea dixerunt, quod figit argentum uiuum donec tingatur, quod tinctum existens, tingit. Praeterea scitote, quod aeris corpus Magnesia regitur, & argentum uiuum habet quatuor in se, tamen non habet esse nisi in humiditate, quae aqua sulphuris dicitur, & quae sulphura continet. Sunt autem sulphura anime occultae in quatuor elementis, quae per artem extractae, se inuicem continent naturaliter & coniunguntur. Si autem occultum quod est in uentre sulphuris aqua regatis, & bene mundetis, occultum obuians suae naturae laetatur, similiter aqua pari suo: sed haec quatuor non tinguntur, uerum quintum tingit. Propterea dixerunt Philosophi, quod quatuor numi uulgi non tingunt nisi aes, quod aes tinctum postea tingit numos uulgi. Mosius ait: Hoc unum quod saepe nominatum est, philosophi multis nominibus nuncuparunt, aliquando duobus nominibus, quandoque etiam tribus nominauerunt. Dicam autem ego uobis iam quid sit, Unum quidem, quod est argentum uiuum igneum: Duo, corpus in eo compositum, & tertium est aqua sulphuris, qua abluitur, & teritur, ac regitur unum, donec opus peragatur. Et hoc est quod innuit Philosophus cum dixit: Argentum uiuum quod tingit aurum, est argentum uiuum Cambar, nihilominus tamen philosophi distinguunt, & dicunt, aliquando est Cambar, aliquando auripigmentum. Sed ita oportet intelligatis: Argentum uiuum Cambar, est Magnesia: Argentum uero uiuum seu auripigmentum, est sulphur quod ascendit de composito misto. Oportet igitur uos illud spissum commiscere ueneno igneo, & putrefacere ac diligenter terere, quousque spiritus fiat in altero occultu spiritu, & tunc fit tinctura, quae tingit omnia quae uultis. Inquit Plato: O uos magistri operis, cauete cum corpora soluitis, ne comburatis etiam: quia oportet coquendo abluere ea marina aqua, quousque totum eorum sal in dulcorem uertatur, & clarescat ac tingat. Spiritu itaque separato a corpore, in altero spiritu occultus, factus est uterque fugiens: quod Sapientes expresserunt his uerbis: Fuge, ianuam reserate non fugienti, Conuertens namque sulphureum in spiritum similem sibi, fit uterque fugiens: Non fugientes autem similiter fiunt: quia per ignis intercessionem se inuicem amplexantur & continent. Itaque accipite ea quae non sugiunt, & iungite, & abluite corpus incorporeo, & corpore carente, corpore solidate, quousque uertatis ipsum in corpus, corporibus non fugientibus: & uertite terram in aquam, aquam in ignem, ignem uero in aerem, & celate ignem in intimis aquae, terram uero in aeris uentre, & calidum miscete humido, siccum uero frigido: quia Natura naturam superat: deinde uero Natura naturae congaudet: tandem Natura naturam continet: continens autem omnia terra est. Cum enim quatuor naturae in coelum ascenderunt, rursus tandem descenderunt, ita ut ignis in aerem, aer in aquam, aqua in terram incidat: finis itaque totius operis puluis ac cinis sunt. Actomanus inquit: Philosophi de rubigine frequentissime tractauerunt: Rubigo autem fictum nomen est, non uerum. Dico autem uobis, quod rubigo sit secundum opus, quod ex solo auro fit, atque ob id Irudinem uocauerunt: quia in sulphureo aureo colatur, quemadmodum Irudo in aqua. Est igitur rubigo rubefactio in secundo opere: in primo enim rubiginem facere, est dealbare opus, in quo philosophi iusserunt poni auri florem, & aurum aequaliter. Mundus ait: De rubigine satis tractatum est: dicam igitur de ueneno. Uenenum non est corpus, eo quod subtiles spiritus tenuem ipsum spiritum fecerunt, & corpus tinxerunt, & in uenenum uerterunt: quod uenenum philosophi asserunt omne corpus tingere: atque ob id opinati sunt, quod qui aurum in uenenum uertit, is ad propositum iam peruenit: qui uero non, nihil effecit. Dico autem quod nisi igne res attenuetis, quousque illae res ut spiritus ascendant, nihil dum perfecistis. Hic igitur est spiritus ignem fugiens, & fumus ponderosus, qui dum corpus ingreditur, uniuersum penetrat, & natura eius eo laetatur. Atque ob id dictum est: Accipite spiritum nigrum uiuentem, & eo corpora diruite & cruciate, quousque alterentur ad beneplacitum uestrum. Pythagoras inquit: Intelligendum uobis est, o Turba, quod sulphur, & calx, & alumen, quod est ex pomis & Kuhul, & sputum Lunae, ac sputum combustibile, omnia illa scilicet nihil aliud esse, quam aquam sulphuris, & aquam ardentem. Et scitote, quod Magnesia si cum argento uiuo miscetur, sulphura commixta esse, & sulphura se inuicem consequuntur. Non igitur oportet uos, illam dimittere Magnesiam absque argento uiuo: cum enim componuntur, fortissima est compositio, quae una est de decem, quam philosophi reginam constituerunt. Et congelare ipsum, non est quidem unum regimen, secundum philosophorum constitutionem. Prima enim coagulatio est stanni, & aeris, & plumbi: secunda uero sulphurum aqua componitur. Et sciendum, quod nihil aliud est huius artis scientia, quam uapor & aquae sublimatio, argenti uiui Magnesieque corpori coniunctio. Similiter & philosophi in libris suis demonstrarunt, quod sulphuris munca aqua ex sole 45 est sulphur, & quod nullum sulphur fit absque calce argenti uiui, & sulphuris aqua, Belus inquit: De compositione multa tractata sunt: compositio autem & contractus unum quid sunt. Accipite ergo ex altera compositione partem, & partem ex auri fermento, eisque mundam sulphuris imponite aquam, & habebitis potens arcanum, quod omne conpus tingit. Sed interim est notandum, quod aqua munda, quae ex sulphure est, non est ex solo sulphure, uerum ex pluribus composita rebus, quae unum sulphur facta sunt ex pluribus sulphuribus. Ut ergo multa sulphura unum fiant sulphur, miscete pugnans cum igne non pugnanti. Coniuncta namque in igne eis conueniente preliantur, & amicitia fit constans, eo quod calida medicorum uenena, leui igne coquuntur incomburente. Et hoc innuerunt philosophi cum dixerunt, in decoctione, parum sulphuris multa comburit dura corpora. Et humor, quod relinquitur, humida pix, balsamum, etc. nominatur. Uerum hoc arcanum est, quod aperiam uobis. Hoc arcanum ex duabus procedit compositionibus, Sulphure scilicet & Magnesia. Et philosophi hoc compositum in unum redactum, Aquam nominauerunt, & sputum boletorum, & spissum aurum. Omnibus autem in argentum uiuum Turba uersis, sulphuris aquam nominant, sulphur quoque cum sulphure continetur, dicunt igneum esse uenenum, quod est potens arcanum, proueniens ab his quae nostis. Ait Pandulphus: Iubeo ut argentum uiuum ex Cambar capiatis, & eum in tabernaculis sublimetis ( est enim alterum sulphur, de quo antea dictum est ) & sic sulphur sulphuri miscebitur, & multa ex eo procedent opera. Eo autem sublimato, procedet illud argentum uiuum a Cambar, quod Etheliae, Auripigmentum, Zendrio, Ebsemeth, Magnesia, Chucul, & multis aliis nominib. nuncupatur, de quo philosophi dixerunt, quod natura in suo uentre erat occulta. Recto autem illo ( quoniam omnium decem est perfectio ) suo regimine, mox conueniens apparet eius alba natura, nec in eo umbra ullaapparet, & tum Sapientes uocarunt Plumbum, Exebinich, Magnesia, Martech, & aes album, quod ubi uere dealbatum est, umbra caret, & omni nigredine, & sua dimisit corpora spissa & ponderosa, nullum corpus penetrantia, & simul cum eo muudus spiritus humidus ascendit: qui spiritus tinctura est. Ideoque Sapientes dixere, aes animam & corpus habere, & id quidem uerum: Anima est eius spiritus, corpus uero eius spissum. Ideo oportet uos spissum diruere corpus, quousque spiritum extraha47 tis ex eo tingentem, extractum quoque ex eo spiritum leui sulphuri miscete, & peragetis propositum. Morfoleus inquit: Oportet sapientes uiri, lento igne primum humiditatem conburi, ut exemplo nobis monstratur in generatione pulli, & ubi augmentatur ignis, uas undique obduretur, ne corpus aeris, & spiritus eius fugiens extrahatur. Et hoc innuerunt Sapientes cum dixerunt: Accipite argentum uiuum ex aeris flore, quem, scilicet eris florem, nostri aquam dixerunt, & igneum uenenum ab hominibus extractum est. Et iterum dixerunt: Cum omnia unum fiunt facta sunt corporea incorporea, & e conuerso. Praeterea dixerunt, quod omne corpus dissoluitur cum spiritu cui mixtum est, & proculdubio similiter fit spitituale: & omnis spiritus a corporibus alteratur & coloratur, cui spiritui color tingens, ac contra ignem constans miscetur. Benedictum ergo sit nomen eius, qui Sapientibus inspirauit corpus in spiritum uertere, uim & colorem habentem inalterabilem & incorruptibilem: & quod prius erat Sulphur fugiens, nunc factum est Sulphur non fugiens & incombustibile. Scitote insuper doctrinae filii quod qui potest spiritum fugientem rubeum facere corpore sibi coniuncto: deinde ex illo corpore & spiritu suam tennem naturam in suo uentre occultam extrahere ingenio subtili, opus inuenit. Et notate, quod prolixitate coquendi tingit corpus. & hoc dixerunt philosophi, quod rebus fortiter contritis, & igne diligenter coctis, fiunt tincturae fixae: & quicquid libris suis occulte narrauerunt, argentum uiuum significare uoluerunt, quod aliquando dicitur aqua sulphuris, aliquando plumbum, aliquando etiam nummus. Yximidius inquit: Iam tractasti Morfolee de aeris & spiritus humidi regimine, & optime quidem. Sed maximum est arcanum quod philosophi dicunt: Aes non tingit, cum tamen tingitur, tingit: eo quod argentum uiuum, cum sue miscetur tincturae, tingit. Cum uero miscetur his rebus, tincturae philosophorum, res fermentatae, mixta corpora, Corsusse, & colla auri, uenenum, maris splendor, Ethelia, auripigmentum, & randerich tinctura uocatur. Quae tot nomina uana esse putantur & superslua, uera tamen sunt: non autem conficta, eo quod unum sunt, una opinio, & unum iter, hoc est, argentum uiuum, quod est quidem ex omnibus extractum, ex quo omnia fiunt, qui et est aqua munda, quae umbram aeris delet. Et scitore quod hoc argentum uiuum cum dealbatur fit sulphur, quod a fuga detinetur, & assimilatur marmoris splendori. Et arcanum quidem hoc est ma49 ximum: quia solum sulphur aes dealbat. Intimandum est etiam uobis huius artis inuestigatores, quod illud sulphur non potuit aes dealbare, quousque in opere priori fuerit dealbatum: nam sulphuris huius mos est fugere. Cum igitur sua spissa fugit corpora, & uapor sublimatur, tunc oportet uos alio argento uiuo sui generis ipsum continere ne fugiat Fit autem id quamprimum argentum uiuum & aes ipsum coniunguntur. Tunc enim saepe inuicem soluunt & concipiunt, & fugere non sinuntur, sed utrumque argentum uiuum fiunt. Et ita hoc quod primo aes, neque argentum uiuum fuerat, commixtione tamen argenti uiui factum est: quod scilicet additum argento uiuo, prius argentum uiuum, cui mos erat fugere, continet. Quare philosophi dixerunt: Sulphura sulphuribus continentur. Amplius scitote, quod sulphura tingunt, deinde fugiunt proculdubio, nisi argento uiuo sui generis iuncta fuerint. Non putetis ergo, quod tingit, deinde fugit, nummum esse uulgi: uerum philosophorum intentio est numus, quod nisi albouel rubeo miscetur ( quod est argentum uiuum sui generis ) procul dubio fugiet. Iubeo autem uos argentum uiuum argento uiuo miscere, quousque una eademque aqua fiunt munda, ex duobus composita. Hoc est igitur maximum arcanum. Eximenus inquit: Multis & omnibus pene metallorum nominibus philosophiaquam nostram, & opus nostrum nuncu pauerunt: utcunque autem uocent, semper ipsam aquam significant. Ipsa aqua cum rebus suis in uase suo posita, prohibet ne res comburantur, & quanto magis ipsae res flamma occupantur, tanto magis in aquae intimis absconduntur, ne ignis calore laedantur. Aqua autem eas in suo uase recipit, & ignis flammam ab eis repellit. Et ita rebus cum aqua diligenter tritis, Ethelia scandit, & opus deinceps sola imbibitione aque ad ueru operis finem perducit. Anaxagoras rursus ait: Notifico uobis, sitiens & ad bibendum apta est Ethelia, quae praecedente sulphure cocta est. Uitreo ergo uasi imponite & coquite, quousque Cambar fiat. Iubeo autem uos continue coquere, & iterate, nec uos taedeat. Et scitote, quod operis huius perfectio est aqua sulphuris, quae cum eo coquitur, donec rubigo fiat. Omnes enim philosophi dixerunt: Qui potest aurum in rubiginem uertere, ueneni propositum iam inuenit: qui uero minime, in nihilo est. Ait Aziratus: lubeo posteros de numis accipere, quos philosophi fecerunt, mixtis aeris partibus, & uasi ad coquendum imponere ipso uase clauso optime: Tum uero cum aes numis contritum, & in aquam uersum est, ni50 gredo apparebit de Kuhul, quae de nigredine numorum est, & nigredine consumpta, preciosa albedo illis apparebit: deinde coquendo desiccentur, quousque in lapidem uertantur. Illum coquite continue igne priore fortiore, & diruetur confringeturque, ac in cinerem uertetur. O quam preciosus est cinis iste filiis doctrinae, & quam preciosum est quod ex eo fit. Miscentes igitur cinerem aqua, iterum coquite quousque cinis ille liquefiat: deinde coquite, & aqua imbuite permanente, quousque compositio dulcis fiat ac suauis & rubea. Imbuite etiam quousque humida fiat. Amplius tum igne priore fortiore coquite, ac uasis diligenter os claudite: hoc enim regimine corpora fugientia fiunt, & spiritus in corpora, corpusque in spiritum uertitur, & inuicem nectuntur: deinde fiunt corpora spiritus, animas habentes tingentes, eo quod inuicem germinant. Obsemeganus ait: Dico quod inuidi totam artem hanc nominum multitudine uastauerunt, ars tamen est, secundum quam iussere philosophi aurum numosum facere, & eum calcinare, sublimare, figere, terere, dealbare, coagulare, coquere, & in rubeum uertere, & uocauerunt Etheliam ignem, & uas cribrum, aquam sulphuris copulam: & hoc totum nihil aliud est, quam contritio, & dealbatio. Praeterea dico, quod argentum uiuum apud uisum album est, cumque autem fumus ei aduenit, uertitur in rubeum, & fit Cambar, hoc est, uenenum. Et hoc inuenerunt philosophi dicentes, quod natura plumbi facile conuertitur: propterea saepenu mero reiterauerunt hoc uerbum, Conterere, ut multis modis monstrarent spiritus in uase occultos abstrahere, & aqua imposita prohibere, ne comburantur, alias ignis ipsos facile comburit. Sed aqua apposita, quanto plus flamma eos inuadit, tanto plus in uisceribus aqua penetrat, & prohibet ne flamma comburatur. Atque ob id etiam antiqui multa tractauerunt de sublimatione: quia nisi res igne fortiter conteratur, Ethelia non ascendet, quod uoluit Hermes innuere cum dixit: Cribrate res quas nostis, & altius liquefacite. Arzoch ait: Nisi res igne conterantur, Ethelia non ascendet, & ea no ascendente, nihil facitis. Uidetis enim quod uentus meridiei plurimus cum exaltatur, nubes sublimari facit, marisque uapores eleuat. Hoc est uas, & testa, in qua inest sulphur incombustibile. Moneo autem uos, ut argentum uiuum, quod ex pluribus est confectum, congeletis, ut duo tria fiant, & quatuor unum, ac duo unum. Anaxagoras inquit: Accipite combustum fugiens & corpore carens, & incorporate eum: deinde sumite ponderosum fumum habens, habile ad bibendum. Hoc est, ut rem clarius exponam, Hoc combustum fugiens, & ad bibendum sitiens, est Ethelia, quecum sulphuri coniuncta est, uitreo uasi imponite, & coquite donec Cambar fiat, & peragat arcanum quod quaeritis. Coquite ergo, & non pigeat uos reiterare: tota enim perfectio sulphuris in decoctione tabulae consistit. Coquatur igitur quousque fiat rubigo. Omnes quidem Philosophi dixerunt, quod qui rubiginem in uenenum aureum potest conuertere, opus peragit: Sin autem, in uanum laborat. Pithen inquit: Dico, quod cum Magister de aqua ista primo tractasset, postea in fine sui libri loqui uoluit de fermento auri. Quare mirum est, cur inuidi finem ante principium in suis tractatibus posuerunt, praecipiendo in auri fermento, aquam sulphuris mundam cum aliquantulo suae gumae commisceri. Preterea putrefactionem omiserunt, de qua pauca dicam. Putrefactio non fit absque humido & sicco, & ex utroque nascitur operis principium, licet in tres partes inuidi hoc opus diuiserunt. Constans ait: Quid nobis cum inuidis & eorum tractatibus? Certum quippe est, hoc opus quatuor habere naturas, quae sunt ignis, aqua, aer & terra: quae nisi habeantur, nihil unquam generatur, nec quicquam absoluitur in arte. Iungite ergo siccum humido, hoc est, terram & aquam, & coquite igne & aere, quousque spiritus in anima desiccetur: scientes quod tenue tingens, sumit uirtutem ex tenuissima terrae, aeris & aquae parte, & exsiccatur. Hic enim est modus operis nostri, ut omnia in terram uertantur. Nolite ergo res multiplicare: Inuidi quidem eas multiplicauerunt, & uaria descripserunt regimina, ut inquisitores fallerent: & assimilauerunt hoc opus sicco, omni lapidi & metallo, animalibus, omni reptili & uolatili: uos autem scitote, quod corpora corporibus tinguntur, & corpora corporibus figuntur: & quod philosophus dixit: In arte est argentum uiuum de Cambar, & in nummis est argentum uiuum de masculo: & nihil aliud curate, quoniam non sunt nisi haec duo argenta uiua. Astratus inquit: Qui ueritatem uult assequi, capiat Solis humorem, & sputum Lunae. Ueritatem dico, nec aduersa ad fero: nummos enim, quos philosophi capere iusserunt, numi Hermetis sunt, de quibus partem sumi iussit, & ex ere philosophorum partem, & nummis miscere, ac uasi imponere, obstructo diligenterore, & coquere septem diebus, & tunc uertitur aes in numos. Coquatur ergo iterum, & non taedeat uos decoctione: postea aperiatur uas & nigredo inpenietur: qua absumpta, apparebit albedo nobilissima. Postea ponatur in locum suum, & iterum eoquatur, donec lapilli in siccum uertantur, postea coquatur igne fortiori, quousque lapis durior fiat & confringatur, ca in cinerem uertatur. o quam preciosus est cinis ille. Uiri Sapientes intelligite illud, Aquae suae iterum coquite donec liquefiat. Postea coquite ipsum, & imbuite ipsum cum aqua permanente, donec compositio dulcis & suauis ac rubea appareat. Postea imbuite, donec humida fiat: demum coquite igne fortiori, & ut dictum est, os uasis claudite. Hoc est regimen quo corpora fugientia, non fugientia fient, & spiritus in corpora, & corpora in spiritus uertuntur, & se inuicem nectuntur, ac ultimo fient corpora spiritus, animam habentes, & tingentes ac germinantes. Quapropter diligenti opera aes dealbate aqua permanente, donec accidat ei rubigo, & congeletur, fiatque corpus Magnesiae: deinde coquite donec totum corpus confringatur, & ita fugiens uertetur in cinerem, et efficietur es umbra carens, & tinctura philosophorum. Anastratus inquit: Dico uobis, quod hoc secretum inuidi uarie depinxerunt: aliquando in membra, in physicam ratiocinationem, Astronomiam: & interdum assimi lauerunt arboribus, metallis, & uaporibus ac reptilibus: & quanto plus potuerunt, ipsa nomina multiplicauerunt. Ego uero uobis dico, sumite ferrum, facite inde laminas, postea aspergite eas ueneno, & ponite in uas, cuius os bene occludatur, & cauete humorem multiplicare: uel ponatis ipsum siccum, & facite siccum massam fortem. Scientes quod si aquam massae multiplicaueritis, non continebit eam, neque bene ardebit in camino: & si nimis siccaueritis, non coniungetur, nec coquetur. Exsiccate ergo eam, & in uase suo ponite, cuius os firmiter claudatur: & postea fiat ignis carbonum desuper per dies, aliquot: deinde aperiatur uas, & inuenietis in eo, & etiam in coopertorio uasis nodos paruulos. Et hoc est, quod igne sibi ministrato, acetum surgit in altum: eius namque natura spiritualis est, quia sursum ascendit: & ideo moneo uos, ut per se teneatis eam. Tribus enim decoctionibus multiplicatis, conglutinatur, & ab igne congelatur, eiusque natura conuertitur in naturam: sic Cambar similiter decoctione & liquefactione tali disiungitur. Notum etiam facio uobis, quod ista frequenti decoctione, consumitur tertia pars aquae, residuum uero eius efficitur uentus, qui Cambar & spiritum eius portat in uentre suo. Praeter haec dico, quod nihil est preciosius arena maris rubea, & est sputum Lunae, quod Solis lumini iungitur & congelatur. Et quanto plures transeunt dies, tanto fortius congelatur, & non comburitur. Solis enim beneficio coctum congelatum est, & albedo illa praestantissima facit eum terrenum ignem superare. Balgus ait: Quidam fructum artis istius Tulleas descripsit, & mirabili modo me cepit docere dicens, quod absque labore inuenitur eius operatio. Cumque autem de eius incremento & aedificatione cepit docere, talia dixit: Accipe illam arborem albam, aedifica ei domum rotundam, tenebrosam, & rore circundatam, & impone ei magnae aetatis hominem centum annorum, & claude domum, ne uentus aut puluis ad eos perueniat: Deinde dimitte eos in sua domo octuaginta diebus: dico uobis in ueritate, quod senex ille non cessat comedere de fructu arboris illius, donec iuuenis fiat. O quam miranda natura, quae illius senis animam in corpus iuuenile transformauit, & pater filius factus est. benedictus sit Deus, creator optimus. Theophilus ait: Scitote charissimi, quod quamuis inuidi dispositionem hanc multis celauerint nominibus, uno tamen nominauerunt eam nomine, scilicet Aquam uitae. Nam cum dictus senex sibi iungitur, perfecte moritur. Postmodum uero ponitur in Sole, donec liquescat. Postea imbibitur, congelatur, & ita per dies 7. fit ferrum rubiginosum. Quod si hoc est nimis obscurum, narrabo aliud. Quidam fructus exeunt a perfectissima arbore primo uere, & postmodum aestate florent, & tunc multiplicatur & decoratur arbor, donec fructus perficiantur, & maturando dulces flant. Simili modo, illa mulier fugiens generos, quibus per se quamuis irata domestica fit: ut non dedignetur se superari, ut eius coninnx suum habeat decorem, qui furibundus eam diligit, ac iugiter pugnat cum ea, donec suos concubitus cum ea peragat: & Deus pro uoluntate filios multiplicat: cuius porro decor igne consumitur. Termino enim finito reuertitur ad eam. Dico etiam uobis, quod Draco ille nunquam moritur: tamen illam mulierem suos interficiens coniuges, philosophi neci dederunt. Illius enim mulieris uenter plenus est ueneno. Fodiatur igitur sepulchrum Draconi, illicque sepeliatur mulier cum eo: qui illi mulieri fortiter iunctus, quauto magis eam nectit, & uoluitur circa eam, tanto magis corpus eius in mulieris artubus mixtum admortem declinat, & totus uertitur in sanguinem. Quod cum uident philosophi in sanguinem uersum, ponunt eum ad Solem, quousque lenitudo consumitur, sanguisque arescat. Et tunc apparet uenenum, & occultum manifestatur. Bodillus inquit: Sciendum est omnes discipuli, quod ex elementis non fit utile absque commixtione maris & foeminae, & regimine caloris: quia sperma ex sanguine generatur & libidine. Uiro namque mulieri commixio, uteri humore sperma nutritur, & sanguine humectante, & caliditate, partus quadraginta noctibus formatur. Si enim humiditas uteri & calor non essent, sperma non maneret, nec foetus perageretur. Deus autem illum sanguinem & calorem ad nutriendum sperma constituit, quousque extrahat ipsum ad libitum. Foetus autem extractus, non nisi lacte nutritur, & igne, per se & paulatim dum paruulus est, & quanto magis exuritur. ossibus confortatis, in iuuentutem deducitur: in quam perueniens sibi sufficit. Sic ergo oportet uos in hac arte facere. Et scitote quod absque calore nihil unquam generatur, & quod balneum intensi caloris perire facit: si uero frigidum sit, fugat: si autem temperatum sit, corpori conueniens & suaue fit. Quare leues fiunt & aluntur, & caro augmentatur. Moscus inquit: Scitote quod inuidi modum plumbi formandi multis modis narrarauerunt, ut decipiant posteros, uaria fingendo instrumenta. Ego autem dico, quod nulla instrumenta fiunt, nisi ex nostro puluere albo, stellato, splendido, & ex lapide candido: a quo puluere apta fiunt instrumenta pro ouo: non tamen nominauerunt ouum, uel cuius auis ouum sit. Porro eorum regimen quod diximus, difficillimum inquiunt est: nam sicompositum plus quam oportet regatis, eius lumen a pelago sumptum extinguitur: & ideo iusserunt philosophi hoc opus subtili meditatione regi. Accipite ergo & regite ipsum Luna, & arenae imponite, quousque dealbetur, scientes, quod nisi patientiam habeatis, errabitis in eius regimine, & corpus corrum petis. Coquite leni igne donec appareat album, deinde aceto extinguite, & tum uidebitis unum a tribus sociis dimissum. Et scitore quod primum commiscet, secundum comburit, tertium liquefacit. Iungite ergo primo nouem partes de aceto cum calescit uas, & iterum nouem partes cum calefactum est uas apponite. Rursus ait Mundus: Scitote quod omnibus, quantumlibet multis nominibus tincturarum relegatis, una tantum modo est philosophorum tinctura, quae Tyria est: cui ad placitum nomina subscripserunt, & albato proprio nomine, ipsam magnum Arcanum nuncuparunt & mare, eo quod aes nostrum a pelago extractum est rubeo & purissimo, quod suauis est odoris, pulcher, & putrefaciendo non sordidus, nec tetri odoris. Et scitote, quod plura nomina quae illi data sunt, omnia uera sunt. Quemadmodum enim in tritico contingit quod molitur, & tunc alio nomine nuncupatur: deinde in uarias substantias cribro diuisas, uariapanis genera fiunt, uariique labores exercentur, semper uariatis nominibus, nihilominus tamen totum fermentum uno nomine nuncupatur: ita aquae plura distincta nomina sunt, & tamen Tyrium colorem nostrum, in unoquoque regiminis gradu sui coloris nuncupamus. Rarson ait: Mira est philosophorum diuersitas in his que posuerunt, eorumque consensus mirandus in hac re paucilla & utilissima: ueruntamen & hoc est, quod si omnes inuestigatores, & uulgus id paruum & uile scirent, non uilipenderent: sed illi nostra scripta legentes, hoc ipsum quod commendamus, uile & paruum putant, non intelligentes. Deus igitur a populo illa celauit, ne mundus deuastaretur. Uerum autem est, quod omnis nostra scientia natura est masculi & foeminae. Hoc quidem maximum nostrum est arcanum, quod inuidi Magnesiam appelarunt. Propter arcanum ipsum, diligenter igitur ipsam Magnesiam in uase suo coquite, quousque totum coaguletur, & seipsum contineat. Et si in inuidorum libris audieritis pelangus nominari, scitote quod id humorem & aquam significat, & nigredinem quae ablui debet, nummos uocant. Agadimon ait: Coquite aes donec exeat nigredo, quam nummum uocant, & res artis nostrae, bene miscete, & inuenietis nigredinem statim, quae est plumbum sapientum, de quo capientes in suis libris multa tractauere. Orfulus ait: Scitote quod in principio miscendi oportet elementa cruda, syncera, & amoena, & recta super ignem lentum commiscere, & cauere ignis intensionem, donec seipsa contingant elementa, ac plane complexione paulum morari decet, quousque in illo leui igne desiccentur. Post primam autem combustionem oportet aes ablui ac mundificari, & in igne dealbari, quousque omnes res unus fiant color: cui postea oportet uos totius humoris residuum miscere, & tunc eius rubor exaltabitur. Elementa igitur igne diligenter cocta laetantur, & in alienas uerruntur naturas, eo quod liquefactio est caputhuius artis, & quod lique factum est, fit non: liquefactum, humidum uero siccum, et spissum corpus spiritus, & spiritus fugiens fortis contra ignem pugnans. Quare conuertite elementa, & quod quaeritis inuenistis. Conuertite elementa et quod queritis inuenietis. Conuerte autem elementa, est humidum facere siccum, & fugiens fixum. His peractis hac dispositione dimittantur deinceps in igne, quousque spissum attenuetur, & rarum tingens remaneat. Et scitote quod elementorum mors ac uita ab igne fiunt, & quod compositum generat seipsum, & in se ipso germinat id quod queritis, nempe colores croci & coralli nostri quibus apparentibus, ult imo miracula uidebitis, ut hoc quousque tyrius color peragatur, donante Deo, cui laus in aeternum. Emiganus inquit: Legendi sunt libri Philosophorum: non frustra enim dixerunt, inspicite lactantem puerum, & non impediatis eum, in eo manet arcanum, ex quo bona operantur Sapientes: de quo etiam dixerunt, Comburite aes, comburite argentum uiuum, & comburite aurum. Hoc si tenebrosius dictum est, dicam clarius: comburere, comburere, comburere, non est nisi unum, scilicet dealbare, & rubeum facere, est uiuificare. Et uobis dico, quod definitio huius artis est corporis liquefactio, & animae a corpore separatio, eo quod aes nostrum habet animam & corpus, sicut homo. Oportet ergo dirui corpus, & animam ab eo separari. Proinde dixerunt philosophi, corpus non penetrat corpus: uerum subtile nature & est anima ipsa, que corpus penetrat & tingit. Praeterea dixerunt, quod Saturni splendor dum scandit in aera, non apparet nisi tenebrosus, & Mercurius radiis Solis occurrit: deinde argentum uiuum uirtute ignea corpus uiuificat, & perficit. Attamanus ait: Scitote fratres, quod opus nostrum quod quaeritis, ex maris fit generatione, quae post Deum omnia perficit. Accipite Alzum, & lapides marinos ueteres, & assate carbonibus, quo usque albi fiant, & extinguite aceto albo: si Alzon fuerint unciae uiginti quatuor, extinguite calorem illorum tertia parte sui, scilicet octo unciis, & aceto terite albo per 40. dies. Opus uero secundum fit a mundato & abluto corpore. Sed huic operi secundo acetum nolite imponere, sed dimittite ipsum coqui, donec acetum suum totum biberit, & terra fixa fiat, ut terra Aegiptiaca. Et scitote, quod operum aliud citius coagulatur, aliud uero tardius. hoc autem accidit ex coquendi diuersitate: Si enim locus ubi, coquitur, humidus & roscidus fuerit, citius congelatur: si uero siccius, tardius. Mediocritas igitur quaerenda. Florus ait: Coquendi dispositionem complebo, dicoque quod signum prime decoctionis, est sui ruboris extractio. Cum autem uideritis iam ipsum totum nigrum, scitote quod in illius nigredinis uentre albe65 do occulta est, & tunc oportet uos albedinem illam extraere ab ipsa nigredine subtilissime. In secunda uero decoctione ponatur illa albedo in uase cum suis instrumentis; & coquatur leniter, quousque omnia alba fiant. Cumque albedinem illam superuenientem in uase uideritis, certi estote, quod rubor in ipsa albedine occultatus est: & tunc non oportet uos illam abstrahere, uel finem coquendi facere: sed coquere, quousque totum fiat rubeum altissimum. Et scitote, quod prima nigredo ex natura Mortach fuit; & ex illa nigredine exortus est rubor, qui rubor nigrum emedauit, & pacem inter fugiens & non fugiens composuit. Res cruciata in corpore mergitur, & uertit ipsum in naturam alterabilem. Et scitote, quod illud sulphur corpus denigrans non potest tingi, nec tractari, sed id tractat & tingit. Item scitote, quod illud sulphur quod denigrat est, quod non fugienti aperit ianuam, & in fugiens cum fugientibus uertit: quod nominamus alias etiam Aquam sulphuris, uertens aes in colores inalterabiles & indelebiles. Mandinus ait: Nisi hoc arcanum habeat, quod ipsum emendet, no prodest quicquam. Ob id dixerunt antiqui: Illud quod perficitur unum quid est: quia diuersae naturae rem non emendant ipsam, sed una tantum, & que conueniens sit, quam quidem uos parce regere oportet. Regendi namque ignorantia plurimos errare fecit. Nolite ergo harum compositionum pluralitatem curare, nec ea quae Magistri in libris suis posuerunt uaria. Una enim ueritatis natura est, qua naturale mutatur, eo quod arcanum ipsius permutantis naturae in suo uentre occultatum est, nec uidetur, nec scitur, aut sentitur nisi a Sapiente. Qui ergo parce regit aes, eiusque scit complexionem, extrahit ex eo naturam, omnes naturas superantem. Tunc magistri uerba complebuntur, uidelicet: quod Natura natura laetatur, & Natura naturam superat, & Natura naturam continet: & tamen nonsunt diuersae naturae, nec plures: uerum una tautum, forma differens, suas habens res in se, aliis aliisque accidentibus, quibus operatur, quod eius naturae congruit. Proinde bene fecit Magister, quod ab uno orditus est; & uno finiuit. Deinde illas unitates aquam sulphuream nuncupauit, totamque naturam uincentem. Archelaus ait: Perbelle descripta est aqua sulphuris munda: nisi enim spissa corpora diruantur a natura corpore carente, donec fiant corpora incorporea, & uelut spiritus tenuis, non potestis illam animam tenuissimam ac tingentem extrahere, quae in intimo uentris occulta est. Et scitote, quod nisi corpus diruatur quousque moriatur, & ex eo suam abstrahatis animam, quae est spiritus tingens, nequaquam corpus eo tingere potestis. Philotis inquit: Omnibus prefatis, a quocunque Magistrorum, nihil aliud significamus uobis, quam Albar aeris, eo quod tingit omne corpus quod in compositionem introiuit. Compositio autem duplicis est complexionis: una enim humida, alterauero sicca. Cum proinde coquitur, unum fiunt, & dicitur bonum plurimorum nominum. Cum uero rubeum fit, Auri flos dicitur, & Auri fermentum, Aurum coralli, & Aurum rostri. Dicitur etiam redundans rubeum, Sulphur, & rubeum Auripigmentum. Dum autem crudum permanet, Plumbum aeris dicitur, Uirga metalli ac lamina. Ecce eius patefacta sunt nomina tam cruda, quam cocta. Est autem totum magisterium, ut superius fiat inferius, & inferius superius fiat, & coquatur, donec plumbum aeris fluat cum fermento, in principio, uel medio, uel fine adhibito, & tunc tingit, cum ut cera fluet proiectus. Agmon inquit: Pro corollario dicant quod qui non liquefacit & coagulat, multipliciter errat. Denigrate ergo terram, & separate eius animam & aquam, & postea dealbate, & inuenietis quod queritis. Dico etiam uobis, quod qui terram denigrat, & album igne dissoluit, donec fiat sicut gladius denudatus: & qui prius, dealbatione eius completa, ei animam inducit, totumque rabido igne figit, postquam liquefactum fuerit, felix dici merebitur, & super mundi circulos exaltari. Haec de lapidis nostri reuelatione, doctrinae filiis satis esse non dubitamus: cuius uires corrumpi nequeunt. Si ponatur in igne, uis eius augetur: quem si soluas, soluetur: si coagulas, coagulatur. Nemo ipso carere potest, & omnes homines habenteum, omnes tamen egenteo. Cumque ei plura sint nomina, uno tamen nomine nominatur, in quo nulla est difficultas: id quod omnium est communius, illo maxime significatur. Quicunque autem magis proprie & apposite nominant, obscurum illum reddunt, & minus intelligendum. Et reuera non est ei nisi unum nomen, illudque ubi non prodest, ibi magnifice & significanter nominatur: ubi prodest, ualde celatur. Est lapis & non lapis, est quoque spiritus, anima, & corpus: est albus, ater & rubeus, aereus, tyrius, omnibusque mundi coloribus expositus. Est ponderosus, solidus, incommotus igne, incommotus aqua, incommotus uento: sed & leuissimus, canuus, spongiosus, commotus igne, commotus aqua, commotus uento: est salsus, est quoque suauissimus: est summum uenenum, est quoque summa medicina: imberbis est, & est quoque barbatissimus: implumis non uolans, plumis praeditus quoque est & uolans: & si aquam ipsum dixeris, uerum dicis: si aquam negas, non falso negasti. Ne ergo innumeralitate nominum decipiaris, mortuus, cum uiuit usque. Sed certo habe, eum quid esse, cui nihil alienum accedit neque infertur. Eius igitur socium inuestiga, & alienum nihil ei inferat; & sine multiplicare homines nomina: quae nisi multiplicarentur, sapientiam nostram pueri riderent. Typographus Lectori. Placuit, candide Lector, ut utilitati tuae consuleremus, aliud quoque Turbae exemplar, quod apud nos fuit, adscribere, non tam propter ordinem diuersum, quam propter sententiarum & philosophorum nominum uarietatem. Contingit enim, ut in altero uolumine, idem diuerso efferatur sensiu, & uerbis, & authore alio, ut tu in re tanti momenti, non aberres, sed quod tibi magis arriserit, sequaris in tuis operationibus. Uale, & si quid hinc utilitatis ceperis, id uiro clarissimo & excellentissimo Medico D. Guilielmo Rascalono Uormatiensi acceptum feres, cuius liberalite haec exemplaria nacti sumus. Turbae Philosophorum alterum exemplar. Sententiae sunt Sapientum, collectae in tertia Synodo Pythagorica: In qua dicitur Arisleum philosophum discipulos Hermetis ac Sapientum maiores congregasse, & unumquemque in medium aliquid adferre de lapide uegetabili iussit, ut posteritati ars sacra innotesceret: & qui ad hanc capescendam animum appulissent, ad ueritatis semitam ducerentur. Eximindus autem uir senex, & optimi consilii iussus est primus ut loqueretur. Sententia I. Eximimdus. Uobis doctrinae filiis notum facio, initium omnium rerum creatarum naturam quandam esse, primam, perpetuam & infinitam, omnia coquentem & regentem, cuius actiones & passiones ab iis tantum sciuntur & noscuntur, quibus notitia artis sacre data est. Insuper dico, stellas esse igneas, & aerem ipsas temperare. Nam si aeris spissitudo & humiditas non esset, quae solis flammam temperaret, subsistentia omnia sol combureret. Deus autem aerea separatim constituit, ne combureretur quod in terris creauit. Nonne uidetis, o scientiae filii, Solem ascendentem in coelo in aerem uincere & calefacere igne suo, quo calefacto, ad subsistentiam calor peruenit, inspissans & condensans spiritus, e quibus creaturae generantur? Aer enim coarctatur, & ab aqua continetur, atque ideo aer superatur, quia eius calor solis calori, eiusque humiditas aque iungitur humiditati. Nonne uidetis tenuem aquam in aerem ascendere calore solis eminente, & solem ea delectari ac adiuuari? Quod si aere tenui suo humore non iuuaret aqua, procul dubio ignis ipsum superaret. Ignis uero ex aqua abstrahit humorem, quo aer contemperatur, & tunc ipsum ignem superat. Ignis ergo & aqua sunt inimici, inter quos nulla est consanguinitas: eo quod ignis est calidus & siccus: & aqua est frigida & humida. Aer quoque cum sit calidus & humidus, concordiam habet cum aquae humiditate & ignis caliditate, atque ob id fit amicitia generans. Inspicite omnes fructus, qui ex tenui uapore aereo fiunt, eo quod solis calore ex aere & uita monstratur: & hoc ex Dei ordinatione. Sententia Ii. Ysindrus. Magnifico aerea, eo quod ipsum opus aere em endatur. Cum inspissatur rarescit, cum calescit, frigescit. Eius autem spissitudo fit, quando in coelo disiungitur propter solis elongationem. Eius uero raritas fit, quando exaltato sole tabescit aer & clarescit. Similiter fit in Ueris complexione, in temporis nec calidi nec frigidi distinctionem. Nam secundumalterationem dispositionis constiture. ad disiunctiones anni alterandas, hyems alteratur: aer igitur inspissatur tum, cum sol ab eo prolongatur. Aere uero rarescente, prope fit sol, quo propinquo, calor peruenit hominibus. Sententia Iii. Anaxagoras. Dico quod principium omnium que Deus creauit est pietas & ratio: eo quod in creatione apparuit pietas, & spissum terre ratione sperata: pietas autem non uide tur nisi in corpore. Proinde scitote Sapientum turba, quod spissitudo omnium quatuor in terra quiescit: eo quod ignis spissum in aera cadit, aeris uero spissum, & quod ex igne spisso congregatur, in aqua incidit. Aquae ueto spissum, & quod ex ignis & aeris spisso coadunatur in terra quiescit Nonne uidetis quod Istorum quatuor spissitudo in terra coniuncta est? Ipsa igitur terra omnibus est spissior. ad haec Turba: Uerum dixisti, terra certe est omnibus spissior. Quod uero istorum est rarius & dignius? respondit, Ignis est rarior in his quatuor, & ad eum peruenit rarum istorum quatuor. Aer uero est minus rarus igne. Nam calidus est & humidus, ignis uero calidus & siccus. Calidum namque et siccum est rarius calido & humido. Dicunt enim sapientes, quod minoris raritatis sit ignis aere, et terra minoris raritatis aqua, eo quod frigida et sicca. Et quemadmodum siccum calidum est rarius humido calido, ita siccum frigidum est minoris raritatis frigido humido. Sententia Iiii. Pythagoras. Bene aptastis, o filii doctrinae, harum quatuor naturarum descriptio nes, ex quibus Deus cuncta creauit. Beatus, ergo qui intelligit quae descripta sunt, quoniam maiora non proponentur. perficite tamen sermonem uestrum. Ad haec dixit: Sententia U. Pandophis. Significo posteris, Quod est tenne aque, et quod non separatur ab ea, manet supra terram siccam, hoc est, aer absconditus in aqua, quae sub terra est, qui fert terram ne mergatur in aquam, quae est sub terra, & prohibet ne terra humectetur aqua. Aer is factus est complexus, inter diuersa separans aquam et terram, et inter aduersa aquam & ignem, ne se inuicem destruant. Huius rei proponam exemplum, Quum, in quo quatuor coniuncta sunt: eius cortex apparens est terra, & albumen aqua, pellicula uero tenuissima cortici iuncta, est separans terram ab aqua, ut dixi, quod sit aer separans terram ab aqua, rubeum uero oui est ignis, et pellicula rubeum continens est aer, aquam separans ab igne, et tamen urraque pellicula unum sunt & idem: aer tamen frigidam separans terram et aquam ab inuicem spissior est aere altiore. Et aer altior est subtilior et rarior natura aere inferiore, quia igni propinquior. In ouo itaque sunt quatuor, terra, aqua, aer, et ignis, et punctus solis in medio, rubeum scil. quod est pullus: Ideoque omnes philosophi, in hac excellentissima arte, ouum descripserunt, ipsumque exemplum suo operi posuerunt. Sententia Ui. Arisleus. Scitote, quod terra est collis, et non est plana, unde sol non ascendit super climata terre una hora. Nam si plana esset, uno utique momento ascenderet supra totam terram. Insuper dico quod Deus sit unus, unumque genuit, neque tamen genitus, et quod omnium caput post se est terra & ignis. Et quia ignis est tenuis & leuis, regit omnia: terra autem cum sit spisa & ponderosa, fert omnia quae regit ignis. Sententia Uii. Lucas. Uos non nisi de quatuor loquimini natura, unusquisque uestrum de his aliquid dixit. Ego autem uobis notisico, omnia quae Deus creauit, ex his quatuor esse naturis, & quae ex ipsis creata sunt, in ea reuertuntur. Inde generationes & corruptiones fiunt, prout Deus destinauit. Et hec fuit hactenus Indorum & Babiloniensium philosophorum sententia absolutissima. Sententia Uiii. Locustor. Naturae duae sunt tantum quas Lucas describit, quarum altera nescitur nec describitur, nisi pietate & ratione: alia non uidetur nec sentitur, & est coelum, Tertia quidem natura adiungitur, que sentitur, uidetur & scitur, & haec est quae cotinet quicquid sub coelo inest usque in terram. Et tamon percipit ratio his quinque sensib. adiuta, uisu, auditu, gustu, odoratu et tactu. Album a nigro ratio discernit, uisu: uerbum bonum a malo, auditu: dulce ab amaro, gustu: gratum ab ingrato, odoratu: & leue ab aspero, tactu. Quod ad illam naturam, quae nullo horum sensuum percipitur, natura est sublimis, que tantum ratione & pietate percipitur, & est Deus sublimis, qui lucem fecit, quae est sol scil. qui omnibus subtilior est creaturis, ut lumen praebeat mundo: qui constat duobus densis, & duobus raris. Et nihil densorum est in creatione sublimi, eo quod sole & omnibus inferioribus creaturis sit ipse subtilior & rarior. Sententia Ix. Pytagoras. Dico Deum ante omnia fuisse, cum quo nihil fuit ante cum fuit, & ideo hoc dico, ut opinionem uestram roborem de elementis, de arcanis & scientia sacra, ad quam ratio non peruenit nisi annuente Deo. Et intelligite quod Deus cum solus fuisset, quatuor creauit res, ignem, aerem, aquam & terram: de quorum stirpe tam superiora quam inferiora esse dedit: & secundum praedestinationem suam ex his tanquam a radice omnes creaturas fecit, ut omnibus huiusmodi creaturis laudaretur sublimis, & homo rationem et iudicium exerceret. Quapropter ante omnia quatuor elementa ordinauit, ex quib. cuncta formauit, scilicet diuersas creaturas. Ex uno elemento uidel, igne fecit Angelos: ex igne et aere Solem, Lunam ac stellas, atque ob id Angeli Sole, Luna et stellis lucidiores, eo quod ex uno singulari, quod est quartum, rarius creati sunt. Coelum ex duobus est compositum ex uno rarorum, scilicet acre, & altero densorum, scil. aqua. Animantia autem partim creata sunt ex igne, aere & terra, ut bruta animalia: partim ex igne, aere et aqua, ut uolatlia. In uegetabilib. non est ignis. Ex terra namque, aqua & aere sunt. Quod siquis uestrum uelit in uegetabilib. inesse ignem, non absurdum erit. ex aeris calore enim abscondito ignem habebit, ut antea in hoc congressu dictum est, ignem tenuem esse aeri. Ignis uero de quo dubium haberi potest, non inest, nisi in spiritum & animam habentibus. Ex quatuor autem elementis, igne, aere, aqua, et terra homo creatus est, unde morti subiectus, quia compositum sequitur diuisio, id est mors. Ex uno uero quod est creatu non moritur, quia nulla inest diuisio. Ex duobus autem uel tribus, uel etiam quatuor, unumquodque compositum separari necesse est, quod fit morte. Et scitote, quod omnecompositum igne carens non comedit, nec bibit, nec dormit: eo quod in omnibus spiritum habentib. ignis est qui comedit. angeli aut non comedunt, eo quod ignis simplex qui et rarum dicitur non comedit, sed spissus ignis: angeli uero ex simplici et raro igne creati sunt, ob id non comedunt nec dormiunt. Et sic soluitur dubium de quo quis ue79 strum dubitare posset. Ad haec Arisleus inquit: Quoniam ad posteritatis utilitatem uos congregaui, nihil utilius futuris explicari posse existimo, quam si quis uestrum descriptiones elementorum enarrarit, ea methodo, ne ab incipientibus agnoscatur: doctrinae uero filios non praetereat. Sententia X. Eximenus. Ex quatuor elementis creata sunt omnia, scilicet coelum, throni, angeli, sol, luna, stellae, ignis, aer, mare, & omnes aquae, terra, & diuersa ac similia. Nec est diuersitas in his quae dixi, nisi quia quaelibet illarum creaturarum diuersae est nature, & eius natura ex diuersis legibus est diuersa. Et haec diuersitas inest omnibus creaturis, eo quod ex diuersis elementis sint creatae. & si essent ex uno elemento, conuenientiam haberent interse. Uerum elementa quando commiscentur, ipsum commixtum nec est siccum per se, nec humidum, nec calidum, nec frigidum. Cum autem conueniunt, exeunt inde creaturae, quae nunquam perficiuntur, nisi prius putrefiant & corrumpantur apud uisum. Deinde uero dat Deus incrementum, uidelicet uitam, cibum, alimentum & gubernationem. Audite charissimi, non frustra uobis has elementorum descriptiones enarraui. In iis enim latet arcanum absconditum: quorum scilicet elementorum duo uidentur, et eorum uirtus & opus scitur: alia uero duo non uidentur nec tanguntur, nec uidetur uirtus uel opus eorum, nisi in prioribus duobus elementis. Et nisi iungantur illa quatuor elementa, nihil operantur. Cum autem coniunguntur, deponunt naturas, & aliud fiunt, ac sic ars gignitur: quare super his meditamini. Insuper scitote omnes filii doctrinae, quod nulla fit tinctura uera, nisi ex aere nostro. Nolite ergo animas uestras & pecuniam in uanum consumere, nec tristitiam cordibus uestris inferre. Non enim quicquam facietis, nisi praedictum aes in album uertatis, ac numos experientia faciatis: deinde album illud rubeum faciatis, donec tinctura efficiatur. Illud igitur aes confringite, comburite, & nigredine priuate, coquendo, imbuendo & abluendo, quousque album fiat: deinde constringite eum arte. Sententia Xi. Aristenes. Huius operis clauis est numorum ars. Accipite igitur corpus quod uobis demonstratum est, ac in tabulas tenues coaptate: deinde maris nostri aquae imponite, quae dum regitur, Aqua permanens dicitur. Post imponite leni igne, donec tabulae confringantur, & fiant aquae, & Etheliae iunginte, & lento igne simul assate, donec fiat brodium saginatum, & in suam Etheliam uertite, quousque coaguletur; & fiat nummus uarius, quem Solis florem nuncupamus. Coquite eum deinceps donec nigredine priuetur, & albedo appareat. Postea regite ipsum, & animam auri commiscete & coquite, donec fiat Ethelia rubea; quam terite cum patientia, nec uos tedeat eam cum aqua imbuere, quae ex ea exiuit, quae est permanens, donec rubeum fiat: Hoc enim est aes combustum, & auri flos, & fermentum: quod cum aqua permanente dirigite, postea desiccate, donec puluis fiat, & omni humiditate priuetur. Sententia. Xii. Parmenides: Scitote quod inuidi multipliciter tractauerunt de aquis, brodiis, corporibus & metallis, ut scientiam inquirentes fallerent. Haec ergo dimittite, & aurum numosque fieri facite ex hoc nostro aere, & aes aut plumbum pro pinguedine uel nigredine, & stannum pro liquefactione sumiturba te, scientes, quod nisi ueritatis naturas & dirigatis complexiones. & sanguinea sanguineis iungatis, nihil operamini. Naturae quidem suis obuiant naturis, & sequuntur eas, & laetantur in eis, & cum putrescunt, gignuntur. Natura enim regitur, & modo quo cecidit, releuatur, & dum diruitur, uertitur in puluerem, & in nihilum reducitur: deinde regeneratur & renouatur. Intendite ergo noscere, quid est quod eam putrefacit & renouat, &: cuius sit saporis, & quae longinquitas & propinquitas, & qualiter post inimicitiam fiat amicitia, & qualiter accidat corruptio & generatio, & qualiter illae naturae complectantur inuicem, & quomodo in igne lento concordes fiant. Quibus notis & perceptis, manus uestras operi applicate. Quod si dictas qualitates ignoratis, nolite operi appropinquare: quoniam totum est noxium, & infortunium ac tristitia, modo Sapientum uerba intelligite, & hoc breue dictum retinete, uidelicet quod Natura natura laetatur, & Natura naturam continet, & Natura naturam uincit & superat: Hoc solo uerbo comprehenditur totum opus. Dimittite ergo sermones superfluos, & accipite argentum uiuum, & congelate eum in corpore Magnesiae uel sulphuris, quod non comburitur, & uertite i83 psum in naturam albam. & si aeri nostro imposueritis, album fiet: & si ipsum rubeum facere uolueritis, rubeum fiet: & si amplius coxeritis ipsum, aurum fiet. Dico etiam quod uertit mare in rubeum, & auri colorem. Et scitote, quod non uertitur aurum in rubiginem, id est, rubeum colorem, nisi per aquam permanentem, eo quod Natura natura laetatur. Coquite ergo ipsum in humore, donec appareat natura abscondita: & cum uideritis hoc, imbibite eum septies aqua permanente, coquendo, assando, donec rubeum, fiat. O Natura fortis, naturas uincens & superans, suasque naturas gaudere faciens. Haec est illa natura specialis & spiritualis, cui Deus posse dedit, quod ignis dare non potest. Quare ueram hanc tincturam magnificamus: quia nihil est preciosius ipsa, & est ueritas omnem scientiam continens: & cum liquefit cum corporibus, altissimum operum operatur opus. O si modo ueritatem nosceretis, quantas mihi gratias ageretis. Scitote etiam, quod tingens ea, quae mixta sunt, non debet diruere. Ipsum namque ea quae ei miscentur superat, & in suum uertit colorem: & sicut apud uisum superficiem uincit, sic & intima superat: & si unum sit fixum, & aliud fugiens, figuntur ambo postquam mixta sunt: & si superficies dealbatur, intima eius dealbabuntur. Insuper scietis, quod res una superat decem, eo quod sulphur nostrum, solum omnia corpora ligat & colorat. Adhaec respondit Turba: Benedixisti Parmenides: tamen qualiter fumus dealbat, pretermisisti. Sententia. Xiii. Lucas inquit: Ego dicam, in eo uestigia sequens priorum. Propterea scitote omnes scientiae inuestigatores, quod tractatus hic non est ab initio regendi. Accipite argentumuiuum quod ex masculo est, & coagulate eum secundum consuetudinem. Dico secundum consuetudinem, eo quod iam prius coagulatum est: non est igitur initium regendi. Hoc tamen iubeo, ut argentum uiuum quod est de masculo capiatis, & ponatis super aes, id est, ferrum gubernatum, & dealbabitur. Simili namque modo fit Magnesia alba, & masculus similiter conuertitur, quando quidem propinquitas est magnetis cum ferro: Natura quoque natura gaudet. Sumite etiam nubem, quam priores sumi iusserunt, & coquite cum suo corpore, donec stannum fiat, & secundum consuetudinem a sua nigre dine priuate, abluite, & aequo assate igne, do85 nec dealbetur. Argento uiuo dealbato, omnia alba siunt: Natura namque naturam conuertit. Item sumite Magnesiam, & aquam aluminis, & aquam maris, & aquam ferri, & dealbate fumo, qui cum sit albus, omnia dealbat. lungite eum feci suae donec coaguletur, & numus fiat albus. Hoc album aes assate, donec seipsum germinare faciat: quoniam Magnesia cum dealbatur, spiritus fugere non permittit, nec aeris umbram apparere, eo quod Natura naturam continet. Accipite ergo album sulphureum, & Solem album, & rore fumi dealbate, uel albi Solis florem assate, donec candidissimus fiat. Et scitote, quod Solis flos albus Ethelia est, assate ipsum per dies septem, donec fiat ut marmor coruscans: quo completo, habetis magnum arcanum, eo quod Sulphur sulphuri mixtum est, & propter propinquitatem matrimonii inter se: quia naturae suis natutis obuiantes laetantur. Accipite igitur Martec, & dealbate ipsum fumo, aceto, & aqua permanente: deinde assate & coagulate: tamen non liquefiat in igne fortiori, & claudite os uasis diligenter, ne exeat flos, sed suo propinquo societur, & eius albedinem intendi faciat. Cauete autem ignis intensionem, quoniam si intendatis ignem ante terminum, rubeum fiet, quod non proderit, cum in initio regendi quaerenda sit albedo, coquite postea ipsum, & rubeum facite: ignis uero sit leuis in dealbando donec coaguletur, & cum coagulatum est, tum uocamus ipsam animam, eo quod citius a natura in naturam conuertitur. Hoc igitur solum acetum in nummorum arte est sufficiens, eo quod una res facit, quod plures operantur. Pluribus autem rebus non in digetis, sed una tantum re, quae una res in utioquoque gradu operum nostrorum in aliam uertitur naturam. Sententia Xiiii. Pythagoras: Aliam ponamus gubernationem non rei, sed naturae. Dico quod quicquid inuidi in libris suis de Elementorum tractatione dixerunt, in sapore unum tantum sunt, in apparentia uero diuersa: Et res illa quam multipliciter narrauerunt, suum absque igne consequitur socium, prout lapis Magnetis consequitur ferrum. Nec sine causa confertur spermati uel uuluae, quibus recte assimilatur: quia in complexione sua multos facit apparere colores, prout in unoquoque regimine gubernatur res, quae quidem res ubique inuenitur: & est lapis & non lapis, uilis & preciosus, obscurus & clarus, & a quolibet notus. Est 87 quoque unius nominis & nominum multorum, & uocatur Sputum Lunae. Sic ergo hic lapis non est lapis, & tamen preciosissimus: quia sine ipso non operatur natura, cui nomen est unum, cum tamen multis nominibus nominauerimus eum, propter naturae suae dignitatem, praecipuum tamen nomen illi inest, Ethelia alba, & Aes album, solus ab igne fugiens & aes dealbans. Hunc igitur lapidem album accipite & figite, ac lacte coagulate, hoc est more lactis: deinde calcem, qui est sicuti marmor, constringite, ne humor a uase exeat: custodite ipsum quoque in suo uase, & congelate, donec fiat puluis, & coquite cum sputo Lunae, & dirigite, & inuenietis lapidem factum, quem aqua sua imbuite. Iste est lapis, quem cunctis nominibus nominauerunt, qui opus recipit & bibit seipsum, & est lapis, a quo procedit omnis color. Sumite ergo gumam Scotiae, & cum calcis cinere miscete, & humectate aqua permanente, & inspicite an puluis fiat. Sin autem, ponatis eum in ignem fortiorem priore, donec confringatur dimittite: postea imbuite ipsum aqua permanente: & quanto plus uariabuntur colores, tanto plus calefieri sinite. Et scitote, quod si argentum uiuum acceperitis album, uel sputum Lunae, ut dixi, & iussi facere, lenique igne fregeritis, coagulabitur, lapisque fiet. Ex hoc ergo lapide cum frangitur, uarii colores apparent: quod si eum rexeritis, ut dixi, donec albus fiat, & ut marmor albescat, inuenietis propositum Sententia Xu. Assuberes: Dico quod sulphura sulphuribus continentur, & humiditas humiditate. Respondit Turba: Iam primi hoc dixerunt: explana ergo quid est humiditas, Ad haec ille: Cum uenenum corpus penetrat, ipsum calore perpetuo penetrat, & non permittit animam a corpore separari: quia compar est eidem. Et hoc est quod dixerunt inuidi: Persequimini fugientem, obuiate; & peribit fuga, & ueritas apparebit, quae suum comparem consepit, & sese inuicem complectuntur, eo quod ex sulphure sulphuri mixto, preciosissimus fit color, qui nunquam fugit ab igne: quoniam anima in corporis intima infertur, ac corpus continet & colorat. Haec dicta mea ita intelligite: Accipite animal quod dicitur kenkel, cuius aqua Tyrius color est, & regite ipsum leni igne ut consuetum est; donec terra fiat. in qua parum est coloris. Uolentes igitur ad Tyriam tincturam peruenire, sumite eius humiditatem quam eiecit, & ponite totum in uase cum eodem. Deinde coquite ipsum aqua marina donec humescat: deinde humectatum dimittite, postea denuo ipsum imbuite, & paulatim desiccate, & taliter coquendo, humectando, imbuendo, & desiccando, eius regimen obseruate, donec suum totum ebibat humorem & dimittite eum in suo uase per dies septem, donec color tyrius appareat. Audite adhuc breuius totum describam regimen: conterite ipsum urina puerorum, & aqua maris, & aqua munda permanente, & coquite ipsum leui igne, antequam tingat, donec nigredo tota ab eo recedat, & postea de facili confringetur. Decoquite ergo ipsum suo humore, donec imbuat suum rubeum colorem. Si uero tyrium uultis colorem habere, imbuite ipsum aqua niuis continue, & miscete prout scitis & sufficere uidebitur, & miscete eum aqua permanente, donec sufficiat, & decoquite donec rubigo aquam bibat. Deinde aqua maris quam praeparastis, quae est aqua talci abluite, donec suum combibat humorem. quod cum per dies septem feceritis apparebit color tyrius. Et si uultis ut sit alterius coloris quam fuerat, ponite gumam in aquam permanentem, & ipsam per uices tingite, deinde in sole desiccate: deinde praedictae aquae reddite, & magis tyrius color intendetur. Et scitote, quod non tingetis colorem purpureum nisi in frigido. Accipite ergo aquam quae est de frigoris natura, & in ea Lunam decoquite, donec tincture uim accipiat ab aqua, quam aquae florem philosophi nuncupauere. Propositum ergo uestrum sit in illa aqua: in ea ponite quod in uase est dies & noctes, donec preciosissimum tyrium uestiat colorem. Sententia Xui. Frictes inquit: Scitote sapientiae inuestigatores: quod huius artis fundamentum, propter quod multi perierunt, unum quidem esse omnibus naturis fortius & sublimius apud philosophos: apud incipientes uero est omnium rerum uilius. Sed nos hunc ueneramur: & si reges hoc agnoscerent, nullus nostrum unquam ad hanc rem perueniret. O quam mirabiliter natura haec corpora uertit in spiritum, & quam mirabili modo eminet cunctaque superat. Hic turba: Nominaeam nomine non uerbis. Et ille: Est acetum acerrimum, quod aurum facit esse merum spiritum, sine quo aceto nec albedo, nec nigregredo, nec rubedo consistit: & cum miscetur corpori, continetur: & unum fit cum eo, & uertit eum in spiritum, ipsumque tingit tinctua spirituali que nunquam deleri potest. Hoc autem scitote, quod si corpus posueritis super ignem sine aceto, comburetur & corrumpetur. Scituri etiam quod humor primus est frigidus: cauete ergo ab igne quoniam inimicus est humori. Quare philosophi & sapientes iusserunt nos suauiter regere, donec fiat sulphur incremabile: & hoc quousque innuerunt dicentes: optimum est, quod pauca uis sulphuris forte corpus comburit. Ideoque cum uenerantur, & describunt in libris suis dicentes: Hoc acetum corpora comburit, in cinerem uertit & dealbat: & si coquatur bene, & a nigredine priuetur, fiet lapis & nummus albissimus. Coquite ergo ipsum, donec diruatur: deinde soluite, & aque maris impouite: et scitote, quod principium huius operis est dealbatio, cui rubor succedit. Postea per acetum fit corporis perfectio. Hoc acetum longo labore inuestigaui, tandem nutu Dei altissimi naturam unam uidi, que est omnibus naturis potentior, nobilior & fortior. & haec natura nihil aliud est quam aqua munda, acetum acerrimum & aqua permanens, que illuminat omnia corpora, & lumen praebet omnibus qui legunt nostros libros. Sententia Xuii, Socrates. Scitote doctrinae filii, quod absque plumbo nulla fit tinctura, et quod in eo est uirtus operis. Nonne uidetis, inquit Hermes gratia triplicis, quoties corpori immergitur, quod ipsum corpus in colorem uertit inuariabilem: ergo prima uis est acetum, secunda plumbum, de quo Sapientes dixerunt, quod omnibus corporibus immergatur, & omnia immutat & tingit colore immutabili. Accipite ergo plumbum quod ex lapide fit, & coquite ipsum donec nigrescat: postea terite ipsum cum aqua nitri, donec fiat sicut pinguedo spissa: postea coquite eum iterum cum igne fortiori, donec fiat lapis mundus & num, mosus. Postea terite eum rore, sale, & aqua pluuiae, uiginti & nouem dies: deinde aqua salsa uiginti dies, & aqua dulci decem dies, & inuenietis eum nummoso lapidi similem. Tunc coquite eum iterum aqua, donec stannum fiat per liquefactionem: deinde coquite donec humore priuetur, & fiat puluis siccus, qui cum exiccus est, uelociter reliquum sui humoris ebibit: eo quo d est plumbum combustum: cauete autem ne comburatur. hoc itaque est sulphur quod non comburitur. Postea terite eum aceto acerrimo donec inspissetur: coquite eum & cauete ne acetum uertatur in fumum & pereat. Nunc autem plumbi albi dispositionem monstraui, quo noto nihil aliud sequitur, quam Opus mulierum & Ludus puerorum. Propterea scitote quod secretum operis ex mare & foemina constat: in plumbo masculum, in auripigmento foeminam uobis monstraui. Auripigmentum igitur plumbo miscete, quoniam masculina ui sucepta, gaudet foemina, & iuuatur ab ea, & masculus suscipiet a foemina sperma tingens. Proinde mistos imponite uasi uitreo, & terite eos cum Ethelia aceto acerrimo, ac septem coquite diebus, cauentes ne arcanum fugiat, & sic per noctes dimittite, & cum siccum fuerit, iterum aceto imbuite: & habebitis magnum arcanum. Iam ergo auripigmenti uim uobis notificaui, quae uis est foemina, quae corpora uertit in spiritum: & perficit uniuersum opus. Sententia. Xuiii. Zenon. Superque iam doctrinam albam facere docuistis, quid de rubeo? Dico quod non potestis rubeum facere, nisi prius intendatis dealbare: quoniam duae naturae nihil aliud sunt quam album & rubeum. Dealbate ergo rubeum: & album in rubeum uertite, scientes quod annus diuiditur in quatuor tempora. Primum tempus frigidae est complexionis: & est hyems. Secundum est aereae complexionis: & est uer. Tertium tempus est igneae complexionis: & est aestas. Quartum est autumni: in quo fructus maturanturluxta hunc modum oportet uos naturas regere, uidelicet hyeme soluere, Uere coquere, aestate coagulare: autumno autem fructus colligere & tingere. Sin hoc potestis, uos ipsos reprehendatis oportet. Insuper dicam de plumbo rubificando: accipite aes, quod magister in principio libri accipere iussit, & ponite plumbum cum eo, donec spissum fiat: congelate, desiccate, donec rubeum siat: hoc utique est plumbum rubeum, de quo dixerunt sapientes, aes & plumbum lapis preciosus: miscete ea equaliter, & assate cum eis aurum: & si bene rexeritis, fit spiritus ingens in medio spirituum. Cum enim masculus foeminae coniungitur, fit ipsa foemina, non fugiens, et totum spirituale compositum, & ex ipso spirituali composito rubeum, quod est mundi principium. Et sic habetis plumbum rubeum, sine quo nihil potestis facere. Sententia Xix. Mundus. Inuestigatores artis scire uos oportet, quod philosophi in libris suis Gumi multis nominibus nominauerint: & tamen nihil aliud est quam aqua permanens: ex qua quidem aqua lapis noster preciosissimus generatur. O quam multi sunt gume huius inuestigatores: et quam pauci sunt qui noscunt eam. Dico uobis quod guma hec non emendatur, nisi 95 cum auro tantumodo. Et sunt quidam inuestigatores, qui licet inueniant applicationes, nolunt tamen labores sustinere, quia simul et sumptus fiunt. Audite tamen uos me, et huius gume applicationes enarrabo. Dico quod guma nostra fortior est auro, et qui noscunt eam auro preciosiorem tenent. Aurum tamen honoramus, quia sine ipso guma non emendatur. Guma ergo nostra apud philosophos preciosior est et nobilior margaritis, quia paulo auro eminentior et sublimior est. Et inde est quod scribentes de ea nihil manifeste narrauerunt. Si enim uenditores cognoscerent eam, non uenderent eam tam uili precio. Accipite igitur gumae candidissime partem unam, et urinae uituli albi partem aliam, et de felle piscis partem, & de corpore gumi, sine quo emendari non potest, partem unam, & decoquite per 40. dies: postea in calido sole desiccate, donec conguletur. Deinde cum lacte feruenti, quousque lac deficiat, coquite, donec siccus fiat. Denuo cum lacte ficus ipsum miscete et coquite, donec humor ille desiccetur. Postmodum aqua pluuiali humectate, assate postea, donec desiccetur: ultimo aqua permanente imbibite et assate, donec in tensissime sit siccitatis. Iis peractis ipsum gumi miscete, quae ex omnibu. parata est coloribus: & coquite, donec tota uis aque pereat, corpus que totum desiccetur humiditate, imbuite ipsum coquendo, quousque illius siccitas intendatur, postea dimitte per quadraginta dies, ut in illa maneat decoctione, donec spiritus penetret corpus: & hoc est regimen quo spiritus incorporantur: & corpora in spiritus uertuntur. Moneo tamen caueatis, ne compositum fumiget & fugiat, propterea uas bene operite: & inuenietis arcanum, quod philosophi in suis libris celauerunt. Sententia Xx. Dardaris. Uerum est, quod de aqua permanente superiores narrauerunt: nihil in hoc opere fit toto sine hac aqua permanente: & qui eam non nouit & eius regimen prout oportet, frustra laborat: uis enim ipsius est spiritualis sanguis. Et ideo uocauerunt eam philosophi permanentem: quia sanguis illius coctus in corpore quod superiores antea nominauerunt, nutu altissimi uertit spiritum in corpus, & corpus in spiritum. Simul enim mixta & in unum redacta incorporantur, & complectuntur se ipsa coniunctione inseparabili. Et notate quod quicquid habet spiritum, habet & sanguinem. Sententia Xxi. Bellus. Scimus omnes quod philoso97 phi multipliciter tractauerunt de aqua ista permanente, & uarie docuerunt album rufum facere: occulta autem uarietate concordes fuerunt: quare huius compositiones & regimen descripserunt. Ego autem de hoc lapide benedicto dico, quod sit lapis & non lapis, & multis nuncupatur nominibus, ne quis in sipiens noscat ipsum. Quidam Sapientes a loco ubi generatur ei nomen dedere, quidam uero a colore, & dixere esse intensissimi spiritus: & eo fieri corpus inustibile: & quidam uocauerunt leonemuiridem: alii sputum Lune: nonnulli arithmetice posuerunt: aliqui melius quod fluat e metallis, ac ea de causa cor solis nominarunt. & quidam dixerunt, quod fiat ex argento uiuo, & alii uolunt quod ex lacte uolatilium, & sic ipsum lapidem nominum legionibus uocarunt. Sententia Xxii. Pandulphus. Ego lapidem hunc descriptum, aquam permanentem dico esse: & quod aqua permanens est aqua munda & aqua uitae, de qua philosophi dixerunt: quod natura natura laetatur, Natura naturam continet, & natura naturam uincit. Et hoc est colloquium, in quo philosophi posuerunt breuiter totius operis fundamentum. Dico etiam, quod non est corpus dignius & purius sole, & quod nullum uenenum tingens generetur sine sole & eius umbra, & qui absque iis uenenum facere conatur, errat omni coelo. Qui autem uenenum sole & eius umbra tinxit, ad maximum peruenit arcanum, quod dicitur nummus, qui cum rubeus efficitur, aurum uocatur: & qui nouit ar cana philosophorum, nouit totum opus. Sententia Xxiii. Ardarius. Regimen lapidis & compositionem uobis enarrabo. Sumite occultum & honorabile arcanum quod est Magnesies alba, & quae est cum uino mixta, sed non accipiatis eam, nisi puram et mundam: & suo imponite uasi, & orate Deum, ut hoc maximum uidere lapidem uobis concedat. Deinde coquite ipsum lente, cum extraxeritis, uidete si factus est niger: & si est ita, optime rexistis: sin autem, regite ipsum albo, quod est maximum arcanum, donec appareat ni gredo: equidem pura nigredo, que 40. tantummodo diebus durat. Postea terite ipsam cum suis confectionibus, quae sunt flos aeris, aurum Indicum, quorum radix est una ex unguento croceo & alumine fixo. Hoc itaque per 40. dies diligenter coquite, quo completo initium lapidis Deus uobis ostendet. Coquite eum iterum, & gumi residuo ipsum imbuite, scientes, quod quoties cinerem imbuitis, oportet ipsum totiens siccari, et rursus humectari, doneceius color in id quod quaeritis uertatur. Praeter haec scietis quod huius lapidis preciosi perfectio est ipsum regere residuo tertiae partis medicinae, & duas seruare ad eum per uices imbuedum, et ad iustum usque colorem eum coquendum: sit autem ignis priore intensior, donec fluat ut cera, quae quidem cum desiccatur seipsam continet. Coquite ergo eam donec bibat collam auri, et cum siccata fuerit imbuite eam septies, quousque duas partes sui bibat: & postea ponite eam in igne, donec suum florem extrahit: remittite eam calori. & beati estis, si bene intelligitis quae dico. sin autem reiterate opus, sumentes album humidum, quod est maximum secretum, in quo uera consistit tinctura, & imbuite ex eo septies arenam ( quae facta est ex lapide prius septies imbuto ) quousque totam bibat aquam, et os uasis fortiter claudite, ut sepe dictum est, & ecce apparebit uobis lapis tyrius. Sententia Xxiiii. Theophilus. Artis inuestigatores scitotequod ars nummiet auri arcanum, est tenebrosa uestis, quam nemo nouit, nisi qui libros philosophiae diligenti & assidua lectione perlegerit. Nam quod occultatur, est maius quam ad quod perdisci potest. Propterea notifico posteris, quod inter Boritis et aes est propinquitas, eo quod Boritis sapientum es liquefacit et fluxibile ut aqua reddit. Diuidite ergo uenenum in duo aequalia, in uno es liquefacite, in altero aes terite, triturate, & humectate, donec in laminas producatur: et iterum cum priore ueneni parte coquite, donec duas ebibat, et hoc facite septies, deinde 42 diebus coquite: deinde aperite uas, et inueniatis aes in argentum uiuum uersum. Abluite ipsum coquendo, quousque sua priuetur nigredine, et fiet es umbra carens. Iterum ipsum continue coquite, donec congeletur: ipso autem congelato, fit maximum arcanum, quod Boritim philosophi nuncupauere. Coquite illum lapidem coagulatum quousque salmurae similis sit marinae, tunc aqua imbuite permanente, quam uos iussi obseruare, ac multipliciter coquite, quousque eius appareant colores. Haec est putrefactio maxima, que maximum in se continet arcanum. Scire autem uos oportet, quod propinquitas est inter Magnetem et ferrum: inter aes et aquam permanencem. Si igitur es et aquam regatis permanentem; ut iussi, fiet inde maximum arcanum. Hoc modo igitur facite: accipite argentum uiuum masculo mixtum, ac fortiter terite, non manibus, quousque tenuis fiat aqua. Hanc diuidito in duas partes: in unam ipsum coquite 40. diebus, donec fiat flos candidus, ut flos salis in suo splendore et coruscatione. Uasis autem os fortiter obturate, & coquite 40. diebus, & inuenietis aquam lacte candidiorem: sin minus coquite denuo, & nigredine omni priuate, donec tota natura diruatur, et coinquinatio pereat & munda fiat. Si autem uultis ut totum arcanum peragatur, abluite ipsum aqua, quam iussi uos seruare ( altera scil. parte ) donec crocus fiat, & suo dimittite uasi, quoniam elixia seipsum continet, & residua imbuite aqua, donec decoctione & aqua conteratur, & fiat simile syrupo granatorum. Imbuite igitur ipsum et coquite, donec pondus humiditatis ebiberit, & color, quem philosophi in suis libris exaltauerunt, appareat. Sententia Xxu. Bellus. Intelligite doctrinae filii, quod Theophilus uobis significauit: inter Magnetemet ferrum esse propinquitatem, ac inter philosophorum aes & aquam eorum. Hec propinquitas et commixtio eis acciditcommuniter spatio 100. dierum. Intelligetis preterea, quod inter stannum et argentum uiuum nulla est propinquitas, nec natura unius conuenit cum natura alterius, & hoc est dictum sine inuidia. Insuper acipite argentum uiuum, in quo est masculinauis, ipsumque coquite cum suo corpore, donec liquefiat ut aqua limpida: & coquite masculum simul & uaporem, quousque uterque coaguletur, & fiat lapis: tum aquam quam diuideratis in duas partes accipite: & unam partem ad corpus liquefaciendum & concoquendum ponite: alteram uero ad combustum mundandum & suum socium seruate. Imbuite igitur lapidem septies, & mundate donec diruatur, & corpus uniuersum ab omni mundetur coinquinatione, & fiat terra, quae efficietur 40. diebus: ipsam liquefacite, donec fiat ut aqua, que est argentum uiuum. Deinde aquam nitri abluite, donec fiat ut nummus liquefactus. Deinde coquite, donec congeletur, & fiat stanno simile: tunc maximum est arcanum, scilicet lapis, qui ex duobus est: regite ipsum coquendo & terendo, donec croeus fiat excellentissimus: Et scitote, quod aquam cum suo comite desiccatam crocum nuncupamus. Coquite igitur ipsum, & residua imbuite aqua, quam reseruastis, donec propositum uestrum inuoniatis. Sententia. Xxui. Borates: Non est Sapientis inuidere: propterea dicam libere, quae sentio. Accipite plumbum, & ut philosophi iussere, liquefacite: deinde congelate donec lapis fiat: deinde regite illum lapidem cum auri colla, & granatorum syrupo, donec confringatur. Iam enim aquam in duas partes diuidistis, & in altera plumbum liquefecistis, & factum est ut aqua: coquite igitur ipsam, donec fiat terra: deinde ipsam aqua resernata imbuite, donec rubeum induat colorem, ac pro ut dixi, frequentissime regite: uel ut clarius loquar: Si uultis argentum uiuum coagulare, suo miscete corpori: deinde diligenter coquite, donec uterque fiat aqua permanens: deinde coquite illam aquam, donec coaguletur. Haec enim aqua cum uapore suo compari, desiccatur, & conuertitur tota in argentum uiuum coagulatum; suo igitur uasi iterum imponite et terite, doneccrocus fiat in colore auro similis. Sententia Xxuii. Menebdus. Multa dicta sunt: suadeo tamen posteris, ut corpora faciant non corpora, & incorporea uera corpora. Hoc enim regimine acquiritur compositum, & eius nature occultum extrahitur, et argentum uiuum corpori iungitur, & magnesia ac foemina uiro & adueniente Ethelia, natura extrahitur occulta, per quam corpora colorantur. Hoc ergo regimen si intelligitis, corpora fiunt non corpora, & incorporea corpora: & si res diligenter igne rexeritis, ac Ethelie iunxeritis, fiunt res munde et non fugientes. Scientes quod argentum uiuum est ignis corpora comburens, mortificans & confringens uno regimine, & quanto magis corpori miscetur & teritur, tanto magis corpus diruitur, & argentum uiuum attenuatur ac uiuum fit. Cum autem corpora diligenter teritis, eaque ut oportet coquitis, resultat inde Ethelia, ignem non fugiens, omni tinctura apta, quae omnia corpora confringit, superat, & spiritus omnes retinet ac colorat, eo quod Ethelia colorata omnia colorat. Et scitote, quod corpus non potest tingere seipsum, nisi spiritus occultus extrahatur e uentre eius, & fiat corpus & anima absque spiritu ( qui est spiritualis tinctura, ex quo etiam colores apparent ) non tingit, eo quod spissum tenue non tingit, uerum tenue naturae, quod in corpus immutatur. Cum autem corpus aeris regitis, & ex eo tenuissimum extrahitis, uertitur id tenuissimum in tincturam & colorat. Ideoque dixit Sapiens: quod aes, nisi prius tingatur non tingit: & he due tincturae sunt, condensum & humidum: condensum iungitur humido: eo quod sulphura sulphuribus continentur, gandet natura, sua natura aduentante, & naturam continet & superat. Sententia Xxuiii. Zenon. Uideo uos duo corpora iunxisse, quod minime fieri debet, propterea uobis dico filiis sapientie, quod oportet uos compositum 105 putrefacere per quadraginta dies: deinde quinquies uase sublimare: deinde stercori ignis iungere & coquere, & colores qui subinde apparent sunt huiusmodi. Prima die apparet color niger citrinus: secunda, niger rubeus: tertia, croceus serico similis: quarta, perfectus color apparebit, nummo uulgi similis, & est Yxir, compositum ex & humido & sicco, inuariabili tingens tinctura. Et scitote quod corpus dicitur in quo aurum est. Elixirautem componentes, cauete ne festinanter spiritum extrahatis, fortasse enim moreretur: extrahnite autem ipsum, ut elixir nostrum, hoc est, ut uenenum: & remanebit anima, id est, tinctura ex multis extracta rebus, & numis imposita. Haec igitur tinctura est uita iis quibus iungitur: detrimentum aurem & mors corporibus a quibus extrahitur. Atque ob id dixere Sapientes, inter ipsos esse libidinem tanquam inter marem & foeminam: & qui naturas horum nouit, prolixitatem decoctionis & compositionis patienter fert, & lucrum accipit. Sententia. Xxix. Chambar. Notandum est uenerabilis Turba, quod inuidi lapidem antimonium nuncuparunt, ipsumque iusserunt regi, donec coruscans fiat, & ut marmor splendens, & commiscetur aceto, & regitur donec aqua fiat: deinde congelatur, fitque lapis coruscans, splendorem habens ut marmor. quem ubi uideritis, iubeo regere donec rubeus fiat, eo quod dum coquitur donec diruatur, & terra fiat, in rubeum uertitur colorem. & hoc ubi uideritis, reiterate, coquite & imbuite, quousque colorem inducat praedictum, & aurum fiat: deinde iterate eum, & fiet aurum Tyrii coloris. Oportet igitur uos, cum uideritis sic lapidem coruscantem, eum confringere, & in terram uertere, donec concipiat aliquid ruboris, & tunc aliquantulum aquae accipietis, ( quam antea uos iusserunt diuidere in duas partes ) & arenam multoties imbuetis, quousque colores occulti in ea uobis appareant: & si eam bene rexeritis, uidebitis colores: sin minus, frustrabimini. Respicite ergo qualiter faciatis amplexari paria. Masculus enim suam amplexatus coniugem, uelociter in eius corpus transit, & liquefacit ipsum, congelat, diruit & confringit: & deinceps rubor non moritur. & si hoc efficiatis absque pondere, mors eueniet. Facite ergo in liquefaciendo ignem leuem, congelando intensiorem, & imbuite ipsum donec colores appareant. Sententia. Xxx. Custos ait: Miror Turba sapientum, de tanta ui huius aquae, quae cum introit corpus, uertit ipsum in terram, deinde in puluerem: quem si uultis experiri an sit perfectus manu accipite, & si est quasi impalpabilis, optimus est: sin autem, iterate ipsum coquendo donec perficiatur. Et sciatis quod si aliud quam aes nostrum acceperitis, & aqua nostra eum rexeritis, nihil efficietis. Contra autem si aes nostrum aqua nostra rexeritis, omnia praedicta inuenietis. Coquite ipsum ergo leni igne, & fiet lapis numosus, de quo Sapientes dixere, quod Natura natura laetatur propter propinquitatem quam habent inter se haec duo corpora cum aqua permanente. Horum igitur duorum una est natura, inter quae propinquitas est mixta, quae si non esset, non ita cito commiscerentur, nec continerent seinuicem, necunum fierent. Sententia Xxxi. Diamedes ait: Scitote uiri Sapientes, quod ex homine non nascitur nisi homo, nec ex brutis nisi suum simile. Atque ob id dico, quod Natura non emendatur nisi in sua natura, ac proinde uenerabili utimini natura: ex ea namque erumpit ars, & non ex alia: & nisi eam capiatis & regatis, nihil habebitis. Coniungite ergo masculum serui rubei, suae odoriferae uxori, & iuncti artem gignent, quibus nolite introducere alienum, nec puluerem, nec aliam rem: sufficiat uobis conceptio, & uerus filius nascetut. O quam preciosissima est serui illius rubei natura, sine qua regimen constare non potest. Sententia Xxxii. Bassen inquit: Introducite Citrinum cum suam uxore post coniungium in balneum, & ne incendantis balneum plurimum, ne sensu & motu priuentur. Subire facite balneum, quousque corpus & color eorum unum quid fiant. Deinde reddite ei sudorem suum, ac iterum neci date, requiemque ei constituite, cauentes ne fugiant: & tunc ueneramini regem, & suam uxorem, & nolite eos comburere nimio igne: sed eos regite donec nigri fiant: deinde albi, post rubei, ultimo fiant uenenum tingens. Sententia. Xxxiii. Nephitus ait: Breuiter dico uobis artis inuestigatores, quod Corfusle sit caput huius operis, non initium: uerum post complexum rite ita uocatur. Quapropter Corfusel est totum compositum, quod oportet septies assari, & tunc omne corpus tingit, & uocatur nummus, aeris flos uel auri, aut ferri flos, etiam plumbum, stannum, & mille nominibus a philosophis nominatur. Sententia. Xxxiiii. Bonellus ait: Cuncta quae uiuunt Deo sic uolente, etiam moriuntur: propterea illa natura, cui humiditas adempta est, cum per noctes dimittitur, mortuo similis est, & tum illa natura igne indiget, quousque spiritus corporis illius reuertatur: & tunc fit puluis mortuo similis in suo tumulo. Hoc peracto, reddit Deus spiritum & animam sibi, & ommi liberat infirmitate, confortat eam & emendat. Oportet igitur naturam illam comburere absque timore, donec cinis fiat: qui cinis aptus sit recipere spiritum & humorem suum, donec uertatur in pulcherrimum colorem, qui omnia uincit & superat: & si ipsum regeritis subtiliter, multa ab eo procedent, eo quod aes ut homo corpus habet, & spiritum hominis. Spiratio ex aere est, similiter aes humore inspirato uitam suscipit & multiplicatur & augmentatur, ut caeterae res. Atque ob id dixere philosophi, quod aes cum comburitur fit melius quam fuerat. Praeterea aes hoc nostrum cum comburitur, fit aqua: deinde quanto magis coquitur, tanto magis inspissatur, & lapis fit omni metallo supereminens: postea frangitur, imbuitur, ac igne intensiori assatur, quousque coloretur, & fiat sanguini similis, & tunc numus imponitur, & tingit aes in aurum. Nonne uidetis quod ex sanguine sperma non fit, nisi coquatur diligenter? idipsum fit in opere nostro, nisi sperma fiat spirituale, non exit ex eo tinctura. Sententia Xxxu. Nicarus: Iubeo posteros aurum accipere, & quod uolunt, multiplicare & renouare: deinde in duas partes aquam diuidere: ex una oportet aes nostrum comburere. Hoc enim aes in hac aqua solutum, dicetur Fermentum auri: & si bene eum rexeritis, fiet aqua, quae coquendo congelabitur, & tunc apparebit rubor. Hunc ergo ruborem septies imbuetis aqua, aut donec totam suam bibat aquam: coquite demum donec desiccetur, & in terram uertatur aridam: deinde accenso ponatis igne ad quadraginta dies, & putrescet, eiusque colores apparebunt. Sententia Xxxui. Barsenites. Quae dicta sunt superius, reiterare oportet. Accipite ergo Corsufle, quae rubigine aeris similis est, & uituli urina coquite, quousque Corsufle natura uertatur. In uentre namque Corsufle natura uera occulta est. & haec uera natura est spiritus ille tingens, quem habuit ab aqua permanente nummosa & coruscante. Extrahitur autem ita: terite, & aquae septies imponite, donec tototum bibat humorem, & uim recipiat imminentem aduersus pugnam ignis, & tunc rubigo nuncupatur. Diligenter ergo putrefacite, quousque puluis fiat spiritualis in colore sicci sanguinis, quem colorem potentia ignis introducat, donec inuariabili colore induatur. Sententia Xxxuii. Zeunon. Dicta Aegyptiorum nos in errorem introducunt, Quod querimus publice, minimo precio uenditur, & si nosceretur ne tantillum uenderent mercatores. Hoc autem uile & abiectum Philosophi honorauerunt, omnibusque nominibus nominauerunt: & dixere quod sit lapis & nonlapis, & sit guma Scotiae: atque ob id huius ueneni uim celaurunt philosophi, quia in eo est spiritus quem quaritis, qui tingit uiuificat, salutem & animam dat corporibus. Et uos nisi hoc corpus teratis, diruatis, imbuatis, ac diligenter regatis, donec suam pinguedinem extrahatis, & faciatis tenuem spiritum inpalpabilem, in uanum laboratis. Atque ob id dixere Sapientes, nisi corpora uertatis in non corpora, & incorporea faciatis corporea, nondum operis huius inuenistis principium. Fiunt autem corpora incorporea, cum Ethelia teritur quousque fit puluis: & hic puluis non fit nisi fortissima decoctione, & contritione continua, & fit igne, non manibus, cum imbibitione, putrefactione, & Ethelia. Et Sapientes cum in hac arte dixerunt, quod natura est uilis, & paruo uenditur fecere uulgus errare. Dixerunt etiam, Naturam suam naturis omnibus esse preciosiorem, & etiam hoc dicto multos fefellerunt, & tamen uerum dixerunt. Ars enim duabus aget naturis, quia non fit preciosum absque uili, neque uile absque precioso. Quapropter oportet uos dicta maiorum sequi, qui dixerunt: Nihil aliud expedit uobis quam aquam & uaporem sublimare, quod fiet cum uideritis illas duas naturas purificatas aquam fieri, totumque corpus Magnesiae in aquam liquefactum. Tunc certe omnia uapor facta sunt, & recte: tum enim uapor continet suum compar. Quare Philosophi utrumque uaporem nominauerunt, eo 113 quod uterque in decoctione iungitur, & unum alterum continet, & fugere non permittit: ergo permanentia fiunt. Nam natura occulta in corpore congelatur; & color eius uariatur, suamque naturam exuit; & mancipatur ne fugiat. Nigredo uero si apparet, est ex aegritudine, & in putrefactione moritur; & fit rubigo: & tunc iure naturae non fugit, eo quod dimit fugae seruitutem, & libera facta est natura, suum consequens coniugem; eum ornans suo colore & decore: non quemadmodum antea cerat; sed sumpto nummo aureo eum uiuificat: & hanc naturam, Spiritum & animam philosophi appellauerunt. Insuper dixerunt, spiritum humidum esse nigrum, coinquinane carentem: & sicuti in homine est humitas & siccitas, sic in opere nostro nihil aliud est quam uapor & aqua. Propterea dixerunt antiqui, opus ex duobus esse. & haec duo iunta nonnulli uocarunt compositum, eo quod illa duo quatuor sunt: inest enim siccitas & humiditas, spiritus & uapor: Sententia Xxxuiii. Assotes ait: Dico uobis, quod nisi sublimetis res in initio coquendi, absquem manuum contritione donec aqua omnia fiant, nondum opus inuenistis. Et scitote quoddam aliquando uocant Aes Arenam, alias etiam lapidem, & in toto regimine nomina uariant: tamen natura & humiditas fiunt aqua, & deinde lapis, si bene commisceantur: quia quod leue & spirituale est, sursum sublimatur, quod uero ponderosum & spissum, deorsum in uase remanet. Haec autem est contritio philosophorum, quae fit decoctione, non manu. Et scitote, quod nisi omnia in puluerem uertatis, nondum contriuistis. Coquite ergo quousque conteratur & puluis fiat. Sententia Xxxix. Agadmon. Coquite aes donec lene corpus fiat & impalpabile, ac suo uasi imponite: deinde quinquies uel septies sublimate donec aqua descendat, scientes, quod cum aqua puluis fit, diligenter contritum est. Quod si dubitatis, quomodo aqua puluis fiat, scitote quod intentio philosophorum est, ut corpus quod non erat aqua, antequam in aquam caderet, simul cum aqua fiat aqua, & aqua aquae misceatur, & fiant unum. Sciendum preterea quod nisi utrumque in aquam uertatis, ad opus preciosum non peruenietis: oportet enim corpus flamma ignis occupatum, ut diruatur & debile fiat, cum aqua in aqua est, donec fiat totum aqua. Ignari autem cum audiunt nomen aquae, putant aquam nubis esse: quod si libros nostros legerent, scirent utique aquam esse permanentem, quae absque suo compari cum quo facta est unum, permanens esse non posset. Haec autem est aqua quam philosophi Aquam auri nuncupauere, ignem, uenenum bonum, multorum nominum arenam, quam Hermes ablui iussit multoties, ut Solis nigredo abluatur, quam in solutione corporis acceperat. Et scitote, nisi hoc meum corpus carens spiritu capiatis, quod uultis minime consequimini, eo quod alienum quicquam opus non ingreditur, nec quippiam nisi quod est syncerum. Quare omnem pluralitatem dimittite: Natura enim una re est contenta, & qui eam ignorat, peribit. Sententia Xl. Bonellus. Doctrinae filii commiscentes Magnesiam, uasi suo imponite, & os diligenter claudite, & leni coquite igne, quousque liquefiat, & in aquam uertatur: calore enim aquae facile totum aqua fiet. Uidentes autem nigredinem aquae imminere, sciatis quod corpus iam lique factum est. Iterum suo imponite uasi, & 40. coquite diebus, quousque & aceti & mellis bibat humorem. Quidam autem detegunt uas singulis semptem diebus uel decem: sed ultima perfectio in quadragesimo die, tuuc perfecte ebibet humorem decoctionis: abluite igitur ipsam, & nigredine priuate quousque lapis fiat tactu siccus. Propterea dixerunt philosophi, abluite Magnesiam aqua dulci, & diligenter coquite donec terra fiat, & humor pereat, & tunc Aes nuncupatur. Acetum acerrimum ei imponite, ipsoque aceto imbui dimittite, & erit nostrum aes, quod aqua ablui permanente Philosophi iussere. Praeterea dixerunt: Diuidatis uenenum in duas partes, quarum una corpus imbuite, altera uero putrefacite, scientes quod totum opus & regimen non fit nisi cum aqua: quia quod quaerimus unum est, & nisi sit res haec una quae eam emendat, quod quaerimus non fiet. Oportet ergo nos necessaria illi exhibere, ut tandem fiat tinctura, quae si non consequitur, reiterate. Sententia Xli. Cranses. Sapientes accipite aes nostrum, & cum prima parte aquae suo imponite uasi, & coquite quadraginta diebus, ac ab omni immunditia mundate, ac coquite donec peragantur dies, & lapis fiat sine humore. Deinde coquite donec remaneat fex, postea abluite aqua: absumpta aqua dimittite, ut putrescat in suo uase, donec uideatis quod quaeritis. Uocauerunt autem philosophi hoc 117 compositum in nigredinem conuersum, Satis Nigrum, & dixerunt: Regite ipsum aceto et nigro: quod uero remanet si dealbatur, Satis Album dixerunt, & iusserunt ut aqua regatur permanente: quod uocarunt, Satis Rubeum, iusserunt ut aqua et igne regatur, donec rubeum fiat. Uocarunt autem eam ob causam hoc nomine, propter colorum uarietatem. In opere autem non est uarietas rerum, nec multitudo, aut contrarietas: sed tantum oportet aes nigrum album facere, deinde rubeum. Ueri philosophi nullam aliam intentionem habuere, nec aliud docuere, quam ut Yxirliquefiat, comteratur & coquatur eousque dum lapis fiat marmore similis. atque ob id dixere philosophi, Coquite ipsum uapore, donec lapis fiat coruscans, splendorem habens: hoc ubi uideritis. maximum habetis arcanum. Oportet autem hoc ipsum terere, & aqua abluere septies permanente: deinde contritum in sua aqua congelare, donec sua abstrahatur natura occulta. & hoc uoluit Maria cum dixit: Sulphura sulphuribus continentur, & humor similiter a suo humore, eo quod ex sulphure sulphuri mixto resultat, maximum fit opus. Iubeo autem uos ipsum sulphurrore & sole regere, donec optatum eueniat. Scietis autem quod dealbare duplex est, sicuti & rubeum facere unum in contritione, aliud in decoctione. Cauete insuper ne ab aquis ea separetis, quo minus pereat anima & corpus, quae in uase sunt. Sententia. Xlii. Efistes Animaduertite filii doctrinae, quid Hermes Philosophorum caput dixerit, cum docuit naturas commiscere. Dixit enim: Accipite lapidem auri, & cum humore commiscete, ( qui est aqua permanens ) suoque uasi imponite supra leuem calorem donec liquefiat: deinde dimittite donecarescat, & aqua cum arena se inuicem contineant: tunc fiat ignis intensior, donec prorsus arescat & terra fiat, & erit arcani initium. Hoc autem multoties facite donec pereant aquae partes duae, & colores uobis appareant. Et scitote, quod dealbatio non fit nisi decoctione, atque ob eam causam repetitur conterendo & imbuendo frequentissime. Iubeo autem ne simul aquam fuudatis, ne Usir submergatur: sed paulatim infundite, terite, desiccate, & hoc saepius facite, donec fiant aqua. Et dixerunt philosophi, Fimitata aqua dimittite, donec figatur deorsum. hoc est arescente humore, & in puluere uerso in suo uase uitreo 40. dies dimittite, donec uarios adferat colores. hoc regimine corpora fiunt spiritus, & spiritus calidi fiunt tingunt. Sentensententia. Lxiii. Admion inquit: Non potestis uiri prudentes ad utilitatem artis peruenire sine prolixo regimine & continuo. Qui ergo patiens est in regimine ingredietur artem: qui uero non, nostras non legat sententias, quia illi inferent damnum lectae. Ideoque Magister dixit: Qui laborat in libris nostris legendis, eisque uacat, nec uariis est implicitus cogitationibus, Deumque precatur, in regno regnabit donec morietur. Quod enim queritur non est parui precii, sed est donum Dei, ob id patientia & labore opus est. Uidemus enim, qui arbores inserit, tempore fructus sperat: qui seminat, post menses metit. Spectate ergo & discite commiscere, coquere, simulare, assare, calefacere, dealbare, terere, aequare Etheliam, & rubiginem facere, ac demum tingere. Haec lura sunt nomina, regimen tamen unum est: sed decoctio est continua, ob quam reiterarunt saepe, ut teratur compositum, & coquatur iugiter, neque laboris uos taedeat. Finis autem est, ut complexiones aptetis: deinde multipliciter coquatis, decoctiones imbuatis, & eousque coquatis, donec spiritus fiant impalpabiles. Et uideatis Ysir uestitum ueste regia, & in colorem Tyrium uersum, tunc dicta Philosophorum intelligetis. Sententia Xliiii. Largus ait: Aes de quo primi dixere, non est aes, nec stannum uulgi: uerum corpus nostrum, quod oportet corpori Magnesiae admisceri, ut coquatur & teratur absque taedio, donec lapis fiat; deinde lapis ille in uase teritur aqua nitri, et liquefit donec diruatur. Oportet autem uos habere aquam, que quanto magis coquitur, tanto magis inspissatur, donec acquirat rubiginem, quae est operis fundamentum. Hanc coquite, et Aegyptiaco terite aceto. Sententia Xlu. Cadmon. Significo posteris, quod totundum, quod aes in quatuor conuertit, ex unaquaque re est. Modus autem abstrahendi est, ut ex aere accipiatur pars una, ex aqua per manente accipiantur partes tres, deinde commisceantur et coquantur quousque inspissentur, et unus fiat lapis, de quo philosophi dixere: Accipite de syncero corpore partem, de aere Magnesiae tres: deinde commiscete aceto recto masculino terrae mixto, ac cooperi uas, et obserua quod in eo est, & continue co quite, donec terra fiant. Sententia Xlui. Ascanius. Cum legimus in libris 121 philosophorum, quod natura tantum una est, quae omnia superat, scire oportet quod una & unum composita sunt. Nonne uidetis hominis compositionem esse ex anima et corpore? sic oportet nos duo coniungere: quam commixtionem philosophi compararunt coniugibus: ex quorum amplexu resultat aqua irea. Sed hoc de secundo Opere: de primo dicam pauca: Irritate bellum inter aes & argentum uiuum, donec ad interirum ueniant & corrumpantur: tunc aes concipiens argentum uiuum coagulat ipsum. Argentum uero uiuum concipiens aes, congelatur in terram. Igitur pugnam irritate, aerisque corpus diruite, donec puluis fiat. Masculum uero foemine ( quae ex uapore fit ) & argentum uiuum coniungite, donec masculus & foemina fiant Etheel. Qui enim per Etheel eos in spiritum uertit; deinde rubeos facit, omne corpus tingit, eo quod cum corpus diligenter teritur, munda ex eo anima, spiritualis ac sublimis. extrahitur, quae omne corpus tingit, & est sulphur naturae, quod uariis nominibus nuncupatur. Sententia Xluii. Dardaris. De regimine superque a uobis dictum est: de coniunctione igitur pauca dicam, significans posteritati, quod non possit abstrahi illa occulta anima, nisi per Etheliam, quam corpora facit non corpora coquend i continuitate, & Ethelie sublimatione. Insuper scitote, quod argentum uiuum est igneum, omne corpus comburens, magis quam ignis, & corpora mortificans, et quodcunque corpus ei commiscetur, teritur et morti datur: corporibus ergo diligenter contritis, et prout oportet exaltatis, fit Etheliae natura, calorem non fugiens, sed tingens aes: et est quod Sapientes antea dixerunt: quod figit argentum uiuum, donec tingatur, quod tinctum existens tingit. Praeterea scitote, quod aeris corpus magnesia regitur, & argentum uiuum habet quatuor in se: tamen non habet esse, nisi in humiditate, quae aqua sulphuris dicitur, & que sulphura continet. Sunt autem sulphura animae occultae in quatuor corporibus, quae per se extractae, seipsas inuicem continent, & naturaliter iunguntur. Si enim occultum quod est in uentre sulphuris aqua regatis, & bene mundetis, occultum obuiam naturae sue laetatur: similiter aqua suo pari: sed hec quatuor non tinguntur, uerum Quintum tingunt. Propterea dixerunt philosophi: quod quatuor num mi uulgi non tingunt, nisi aes, quod aes tinctum, postea tingit nummos uulgi. Sententia Xluiii. Mosius. Hoc unum quod saepe nominatum est, philosophi multis nominibus nuncupauerunt: aliquando duobus nominibus, quandoque etiam tribus nominarunt: dicam autem ego uobis iam quid sit: unum est illud igneum: duo est compositum in eo, & tertium est aqua sulphuris, qua abluitur & teritur ac regitur unum, donec peragatur. & hoc est quod innuit philosophus, cum dixit: Argentum uiuum quod tingit aurum, est argentum uiuum Cambar: nihilominus tamen philosophi distinguunt & dicunt: aliquando est Cambar, aliquando auripigmentum, sed ita oporret intelligatis: Argentum uiuum Cambar, est Magnesia: Argentum uero uiuum seri, auripigmentum est sulphur, quod ascendit de composito misto. Oportet igitur uos illud spissum commiscere ueneno igneo, & putrefacere, ac diligenter terere, quousque spiritus fiat: in altero occulto spiritu, & tunc fit tinctura, quae tingit omnia quae uultis. Sententia Xlix. Plato inquit: Oportet, cum haec dissoluuntur corpora, cauere ne comburantur, & ea abluere aqua marina, quousque totum sal in dulcorem uertatur & clarescat ac tingat. Et oportet unum tingens spiritum fieri, & alterum tinctum remanere non fugiens. Spiritus namque a corpore separatus, & in altero spiritu occultatus, fecit utrumque fugiens: de quo Sapientes dixerunt: Fugienti ianuam reserate ne fugam accipiat. Conuertens nam que in se spiritum sulphureum, sibi similem faciet, & uterque fiet fugiens, eo quod facti sunt aerei spiritus: de quibus quoque philosophi dixerunt: Non fugiebant cum fugientibus: & tamen fugientes facti sunt: propterea reiterauere ea, & facti sunt non fugientes, sed simul unum corpus, simile corpori a quo abstracti fuerunt. de quo uno Sapientes dixerunt: Quod tingens & tinctum unum facti sunt, & hic spiritus in altero spiritu occultatus est humidus. Propterea oportet uos non ignorare, quod humidorum unus est calidus: alter uero frigidus: & quamuis humidum frigidum inconueniens sit humido calido: unum tamen efficiunt. Et propterea illa duo corpora praetulimus: quia iis totum opus peragimus, & corporea incorporeis regimus, donec incorporea corpora fiant, ignem non fugientia: & tunc illa corpora meliora sunt & preciosiora omnibus al iis corporibus. Accipite ea ergo, quae non fugiunt, & coniungite ea, & abluite corpora eorum cum incorporeo, donec incorporeum corpus recipiat non fugiens: et uertite terram, in aquam, in ignem; & ignem in aerem, & celate ignem in intimis aquae: terram uero in uentre aeris, ac calidum miscete humido, siccum uero frigido, & habebitis magisterium: scientes quod Natura naturam superat, & Natura naturam uincit, ac Natura naturam continet. Sententia L. Actomanus inquit: Philosophi derubigine frequentissime tractauerunt. Rubigo autem fictum nomen est non uerum: dico tamen uobis, quod rubigo sit secundum opus, quod ex solo auro fit, atque ob id Irudinem uocauerunt, quia in sulphureo auro celatur, quem admodum Irudo in aqua. Est igitur rubigo iubefactio in secundo opere: in primo enim rubiginem facere, est dealbare opus, in quo philosophi iusserunt poni auriflorem, & aurum aequaliter. Sententia Li. Mundus ait: De rubigine satis tractatum est, dicam igitur de ueneno. Uenenum non est corpus, eo quod subtiles spiritus, tenuem ipsum spiritum fecerunt, & corpus tinxerunt, & in uenenum uerterunt, quod uenenum philosophi asserunt omne corpus tingere, atque ob id opinati sunt, quod qui aurum in uenenum uertit, is ad propositum iam peruenit: qui uero non, nihil efficit. Dico autem, quod nisi igne res attenuetis, quousque ille res ut spiritus ascendant, nihil dum perfecistis. Hic igitur est spiritus ignem fugiens, et fumus ponderosus, qui dum corpus ingreditur, uniuersum penetrat, & natura eo laetatur: Atque ob id dictum est: Accipite spiritum nigrum, & eo corpora diruite & cruciate, donec alterentur. Sententia Lii. Pythagoras ait: Artis huius inuestigatores scire oportet. quod philosophi de continuatione multipliciter tractauere. Iubeo ego autem uos, ut argentum uiuum corpore Magnesie, constringere faciatis: uel corpus chuhul, uel sputum Lunae, uel sulphur incombusti bile, uel calcem assatam, uel alumen quod est ex pomis, ut scitis. Quod si cuilibet istorum esset singulare regimen, non dixissem ut scitis. Intelligite ergo, quod ex sulphure & calce, & alumine, quod est ex pomis, et chuhul fit. Omne illud nihil aliud est, quam aqua sulphuris, Et scitote, quod Magnesia cum argento uiuo miscetur, & sulphura inuicem sequuntur. Non igitur oportet uos illam dimittere Magnesiam absque argento uiuo. Cum etenim componitur, fortissima compositio nominatur, quae est una ex decem, de quibus philosophi tractauere. Insuper sciatis, quod cum magnesia, cum argento uiuo dealbatur, oportet uos in eam aquam albam congelare, & cum rubificatur, rubeam quoque aquam congelare. Nam quod philosophi dixerunt in suis libris: non est unum regimen. Prima.n. congelatio stagni est, aeris & plumbi: secunda est sulphuris & aque eius, & totum compositum hoc, non emitur, nec aliud quicquam est, quam uapor & aqua: et regimen eius nihil aliud quam sublimatio argenti uiui, & unio cum corpore Magnesie. Ac proinde dixerunt, quod sulphuris aqua munda, ex solo est sulphure, et nullum sulphur fit absque suae calcis, argentique uiui et sulphuris aqua. Sententia Liii. Bellus. De compositione multa tractata sunt: compositio autem & contactus unum quid sunt. Accipite ergo ex altera compositione partem, & partem ex auri fermento, eisque mundam sulphuris imponite aquam, & habebitis patens arcanum, quod omne corpus tingit. Sed interim est notandum, quod aqua munda quae ex sulphure est, non est ex solo sulphure, uerum ex pluribus composita rebus, quae unum sulphur efficiunt. Fit autem talis compositio in hunc modum. Miscete pugnans in igne non pugnanti, coniuncta namque in igne conuenienter praeliantur, & amicitia fit constans. Et hoc innuerunt philosophi, cum dixerunt. In decoctione parum sulphuris multa comburit dura corpora, & humor qui relinquitur, humida pix, balsamum gummi, & c. nominatur. Uerum hoc arcanum est, quod aperiam uobis. Hoc arcanum ex duabus procedit compositionibus: sulphuris scilicet et Magnesiae. Et philosophi hoc compositum in unum redactum, Aquam nominauerunt, & sputum boletorum, spissum auri. In argentum uero uiuum reductum, uocauerunt sulphuris aquam Sulphur autem cum sulphur continet, dicunt igneum esse uenenum; quod est patens arcanum, proueniens ab iis, quos nostis. Sententia Liiii. Pandulphus. Iubeo ut argentum uiuum ex Cambar capiatis, et eum in tabernaculis sublimetis: est enim alterum sulphur, de quo antea dictum est: & sic sulphur sulphuri miscebitur, & multa ex eo procedent opera: Eo autem sublimato, procedet illud argentum uiuum a Cambar, quod Ethelia, auripigmentum, Zendrio, Ebsemech, Magnesia, Chuhul, et multis aliis nominib. nuncupatur, de quo philosophi dixerunt, quod natura in suo uentre erat occulta. Recto autem illo ( quoniam omnium decem est perfectio ) suo regimine, mox conueniens apparet eius alba natura, nec in eo umbra ulla apparet: tunc Sapientes uocarunt plumbum ex Ebmich, Magnesia Martech, & aes album. Quod ubi uere dealbatum est, umbra caret & omni nigredine, & sua dimisit corpora spissa & ponderosa, nullum corpus penetrantia, & simul cum eo mundus spiritus humidus ascendit, qui spiritus tinctura est. Ideoque Sapientes dixere: aes animam & corpus habere; anima autem eius est spiritus: corpus uero spissum: Id igitur spissum oportet uos diruere, quousque eius spissum spiritum extrahatis, ex eo tingentem, ex tractum spiritum leui sulphure miscete, & peragetis propositum. Sententia. Lu. Morfoleus. Oportet, Sapientes uiri, lento igne primum humiditatem comburi, ut exemplon nobis monstratur in generatione pulli: & ubi augmentatur ignis, uas undique obdure tur, ne corpus aeris, & spiritus eius fugiens extrahatur. & hoc innuerunt Sapientes, cum dixerunt: Accipite argentum uiuum ex aeris flore, quem scilicet eris florem, nostri aquam dixerunt, & igneum uenenum ab hominibus extractum. Et iterum dixerunt: Cum omnia unum fiunt, facta sunt corporea incorporea, & e conuerso. Praeterea dixerunt, Quod omne corpus dissoluitur cum eodem spiritu, cui est mixtum: & quod omnis spiritus a corpore alteratur & coloratur, in quo consistit color tingens. Benedictum ergo sit nomen eius, qui electos suos docuit corpus in spiritum uertere: qui spiritus calorem habet incorruptibilem, & quod sulphur fugiens extiterat, factum est sulphur incombustibile. Scitote insuper doctrinae filii, quod qui potest spiritum fugientem rubeum facere corpore sibi coniuncto: deinde ex illo corpore & spiritu tenuem naturam in eius uentre occultam extrahere ingenio subtili, inuenit opus. Et notate quod prolixitate coquendi tingit corpus, & hoc dixerunt philosophi dicentes: Quod rebus fortiter contritis, & igne diligenter coctis, fiunt tincturae fixe, & quicquid in libris suis occulte narrauerunt, argentum uiuum significare uoluerunt: quod aliquando dicitur aqua sulphuris, aliquando plumbum, aliquando otiam nummus. Sententia Lui. Ysimidrus. De aeris regimine et humidispiritus satis superque tractatum est, absoluam quod est omissum. Sciendum itaque est, quod philosophi multa nomina posuerunt, et quod aliquando dicitur aqua Etheliae, de qua superius dictum est: quae aqua cum dealbatur, albificat & tingit. Ac uocatur ab eis flos auri, & antequam tingat, & ad hunc finem perueniat, uocatur aes. Cum uero quatuor rebus, quas Sapientes urinas fermentatas uocauerunt coniungitur, uocant eam Cor, & colla auri, & nomina ista ficta sunt: tamen uera, & unum solum significant, scilicet argentum uiuum ab hominibus extractum, ex quo & cum quo omnia fiunt, & dicitur esse aqua mundana, quae omnem umbram delet. Et sciendum quod cum dealbatur hoc argentum uiuum ab hominibus extractum, efficitur sulphur, quod a sulphure continetur, & est uenenum quod marmori splendenti assimilatur. & hoc uocauerunt philosophi Etheliam, & Auripigmentum, & Sandarich, ex quo tinctura et spiritus mundus lento igne ascendit, & ex quo flos sublimatur. Et hoc totum secretum nihil aliud est, quam argentum uiuum ab hominibus extractum, id est, per homines. Porro sciendum est, quod arcanum es dealbare non poterit, dones fuerit in priore opere dealbatum. Notandum est etiam, quod hoc sulphur consueuit fugere: & cum sua spissa figit corpora, & sublimatur sicut uapor, oportet eum alio modo, argento uiuo sui generis retineri, & fugam cohiberi: & hoc est quod dixerunt philosophi, scil. quod sulphura sulphuribus continentur. Et non dubitetis, quia sulphura fugiunt, nisi argento uiuo sui generis retineantur: & non credatis, quod figat corpora, & postea fugiat. Philosophorum intentio innuit: ut argentum uiuum album uel rubeum sulphuri sui generis misceatur, & procul dubio non fugiet. Argentum ergo uiuum, argento uiuo sui generis iungite: quo peracto maximum habetis arcanum. Eius confectio ex eius gumma et floribus lento igne coctis constat. & hoc est acetum, sal, & nitrum, & Muchal, cum est factum rubeum, & quodlibet elementum in nummo nostro consistens, uersum est in rubiginem. Sententia Luii. Obsemeganus. Dico quod inuidi totam artem hanc nominum mulitudine uastau erunt: ars tamen est, secundum quam iussere philosophi aurum nummosum facere, & eum calcinare, sublimare, figere, terere, dealbare, coa133 gulare, coquere, & in rubeum uertere: & uocauerunt Etheliam ignem, et uas cribrum, aquam sulphuris, copulam: et hoc totum nihil aliud est, quam contritio & dealbatio. Praeterea dico, quod argentum uiuum apud uisum album est. Cum autem fumus ei aduenit, uertitur in rubeum, & fit Combar, hoc est uenenum, & hoc innuerunt philosophi, dicentes: quod natura plumbi facile conuertitur: propterea saepenumero reiterauerunt hoc uerbum conterere, ut multis modis monstrarent spiritus in uase occultos abstrahere, & aqua imposita prohibere ne comburantur, alias ignis ipsos facile comburit. Sed aqua apposita, quanto plus flamma eos inuadit, tantoplus in uisceribus aqua penetrat & prohibet, ne flamma conburantur. Atque ob id etiam antiqui multa tractauerunt de sublimatione, quia nisi res igne fortiter conteratur, Ethelia non ascendet, quod uoluit Hermes innuere, cum dixit: Cribrate res quas nostis, & altius liquefacite. Sententia Luiii. Arzoch ait: Nisi res igne conterantur, Ethelia non ascendet, & ea non ascendente nihil facitis. Uidetis enim quod uentus meridiei plurimus cum exhalatur, nubes sublimari facit, marisque uapores eleuat, hoc est uas, & testa, in qua est sulphur incombustibile. Moneo autem uos, ut argentum uiuum, quod ex pluribus est confectum, congeletis, ut duo tria fiant, & quatuor unum, ac duo unum. Sententia Lix. Anaxagoras. Accipite combustum fugiens, corpore carens, et incorporate eum. Deinde sumite ponderosum, fumum habens, habile ad bibendum, hoc est, ut rem clarius exponam: hoc combustum fugiens, & ad bibendum sciens, est Ethelia, quae cum sulphuri coniuncta est, uitreo uasi igni imponite, & coquite, donec Cambar fiat, & peragat arcanum quod queritis. Coquite ergo, et non pigeat uos rei terare: tota enim perfectio sulphuris in decoctione tabulae consistit. Coquatur igitur, quo usque fiat rubigo. Omnes quidem philosophi dixerunt: quod qui rubiginem in uenenum aureum potest conuertere, opus peragit: sin autem inuanum laborat. Sententia Lx. Pithem. Dico quod cum Magister de aqua ista primo tractasset: postea in fine sui libri loqui uoluit de fermento auri. Quare mirum est, cur inuidi finem ante principium in suis tractatibus posuerunt, praecipiendo in auri fermento, aquam sulphuris mundam cum aliquantulo gummae commisceri. Praeterea putrefactionem omiserunt, de qua pauca dicam. Putrefactio non fit absque humido & sicco, et ex utroque nascitur operis principium, licet in tres partes inuidi hoc opus diuiferunt. Sententia. Lxi. Constans. Quid nobis cum inuidis et eorum tractatibus? Certum quippe est, hoc opus quatuor habere naturas, quae sunt ignis, aqua, aer & terra: quae nisi habeantur, nihil unquam generatur, nec quicquam absoluitur inarte. Iungite ergo siccum humido, hoc est terram & aquam, & coquite igne & aere, quousque spiritus in anima desiccetur, scientes quod tenue tingens sumit uirtutem ex tenuissima terrae, aeris & aquae parte, & exsiccatur. Hic enim est modus operis nostri, ut omnia in terram uertantur. Nolite ergo res multiplicare: inuidi quidem eas multiplicauerunt, & uaria descripserunt regimina, ut inquisitores fallerent, & assimulauerunt hoc opus sicco, omni lapidi & metallo, pellibus animalium, omni reptili & uolatili. Uos autem scitote, quod corpora corporibus tinguntur, & corpora corporibus figuntur, & quod philosophus dixit: in arte est argentum uiuum de Cambar, & in nummis est argentum uiuum de masculo, & nihil aliud curate, quoniam non sunt nisi haec duo argentauiua. Sententia Lxii. Astratus. Qui ueritatem uult assequi, capiat solis humorem & spiritum Lunae, ueritatem dico, nec aduersa adfero: Nummos enim quos philosophi capere iusserunt, nummi Hermetis sunt, de quibus partem sumi iussit, & ex aere philosophorum partem, & nummis miscere ac uasi imponere, obstructo diligenter ore, & coquere septem diebus, & tunc uertitur aes in nummos. Coquatur ergo iterum, & non taedeat uos decoctione: postea aperiatur uas, & inuenietur nigredo, quae absumpta apparebit albedo nobilissima. Postea ponatur in locum suum, & iterum coquatur, donec lapilli in siccum uertantur: postea coquatur igne fortiori, quousque lapis durior fiat & confringatur, ac in cinerem uertatur. O quam preciosus est cinis ille. Uiri Sapientes intelligite illud: Aquae sue iterum coquite, donec liquefiat: postea coquite ipsum, & imbuite ipsum cum aqua permanente, donec composaelo dulcis & suauis ac rubea appareat. postea imbuite donec humida fiat: demum coquite igne fortiori, & ut dictum est os uasis claudite. Hoc est regimen quo corpora fugientia non fugientia fient, & spiritus in corpora, & corpora in spiritus uertentur, ac se inuicem nectentur, ac ultimo fient corpora spiritus, animam habentes & tingentes ac germinantes. Quapropter diligenti opera aes dealbate aqua permanente, donec accidat ei rubigo, et congeletur, fiatque corpus Magnesiae: deinde coquite donec totum corpus confringatur, & ita fugiens uertetur in cinerem & efficietur aes umbra carens, & tinctura philosophorum. Sententia Lxiii. Anastratus. Dico uobis quod hoc secretum inuidi uarie depinxerunt, aliquando in membra, in physicam ratiocinationem, Astronomiam: & interdum assimilauerunt arboribus, metallis, & uaporibus ac reptilibus: & quanto plus potuerunt, ipsa nomina multiplicauerunt. Ego uero uobis dico, sumite ferrum, facite inde laminas, postea aspergite eas ueneno, & ponite in uas, cuius os bene occludatur, & cauete humorem multiplicare. Uel ponatis ipsum siccum, & facite siccum massam fortem, scientes, quod si aquam massae multiplicaueritis, non continebit eam, neque bene ardebit in camino, & si nimis siccaueritis, no coniungetur, nec coquetur. Exsiccate ergo eam, & in uase suo ponite, cuius os firmiter claudatur, & postea fiat ignis cabonum desuper per dies aliquot: deinde ape riatur uas, & inuenietis in eo, & etiam in coopertorio uasis nodos par iulos: & hoc est quod igne sibi ministrato, acetum surgit in altum. Eius namque natura spiritualis est, quia sursum ascendit: & ideo moneo uos, ut per se teneatis eam. tribus enim decoctionibus multiplicatis conglutinatur, & ab igne congelatur, eiusque natura conuertitur in naturam. Sic Cambar similiter decoctione & liquefactione tali disiungitur. Notum etiam facio uobis, quod ista frequenti decoctione consumitur tertia pars aquae: residuum uero eius efficitur uentus, qui Cambar & spiritum eius portat in uentre suo. Praeter haec dico quod nihil est preciosius arena maris rubea, & est sputum Lunae, quod Solis lumini iungitur & congelatur. Et quanto plures transeunt dies, tanto fortius congelatur, & non comburitur. Solis enim beneficio coctum congelatum est: & albedo illa praestantissima facit eum terrenum ignem superare. Sententia Lxiiii. Balgus. Quidam fructum istius artis Tulleas descripsit, & mirabili modo mecepit docere, dicens, Quod absque labore inuenitur eius operatio. Cumque autem de eius incremento & aedificatione cepit docere, talia dixit: Accipe arborem illam, & aedifica sibi domum rotundam & tenebrosam, & rore circumdatam, & pone in eam ueterem hominem centum annorum, & claude domum, ne uentus aut puluis intret ad eos, & dimitte eos in domo illa centum & nonaginta diebus. Dico ego uobis in ueritate, quod senex ille non cessat comedere de fructu arboris illius, donec iuuenescat. O quam mirifica est arbor illa, quae suis fructibus animam in corpus iuuenile transfundit, & patrem in filium conuertit. Sententia Lxu. Theophilus. Scitote charissimi, quod quamuis inuidi dispositionem hanc multis celauerint nominibus, uno tamen nominauerunt eam, scilicet, Aquam uitae. Nam cum dictus senex sibi iungitur, perfecte moritur: postmodum uero ponitur in Sole, donec liquescat: postea imbibitur, congelatur, & ita per dies septem fit gerrum rubiginosum. Quod si hoc est nimis obscurum, narrabo aliud. Quidam fructus exeunt a perfectissima arbore primo uere, & postmodum aestate florent, & tunc multiplicatur & decoratur arbor, donec fructus perficiantur, & miturando dulces fiant. Simili modo illa mulier fugiens generos, quibus per se, quamuis irata, domestica fit, ut non dedignetur se superari, ut eius coniunx suum habeat decorem qui furibundus eam diligit, ac iugiter pugnat cum ea, donec suos concubitus cum ea peragat, & Deus pro uoluntate filios multiplicat. cuius porro decor igne consumitur: termino enim finito reuertitur ad eam. Dico etiam uobis, quod draco ille non moritur: tamen illam mulierem suos interficiens coniuges, philosophi neci dare eam uoluerunt: illius enim uenter plenus est ueneno. Fodiatur igitur sepulchrum Draconi, & sepeliatur mulier cum illo: cumque Draco se cum ea mixtum uidet, emasciatur & uertitur in sanguinem. Quod cum uident philosophi in sanguinem uersum, ponunt eum ad Solem, quousque lentitudo cessat, & sanguis arescat: & tunc apparet uenenum, & occultum manifestatur. Sententia Lxui. Bodillus: Scitote quod absque complexione non generatur aliquid. Sperma denique ex sanguine & libidine generatur, & nutritur caliditate & humiditate sanguinis: post quadraginta uero dies formatur foetus: Et nisi esset humiditas, non solueretur sperma, nec procrearetur foetus. Illum uero sanquinem constituit Deus ad nutrimentum spermati, donec foetum producat, qui productus non nisi lacte nutritur quandiu paruus est: & quanto plus calore naturali exuritur, tanto plus ossibus confortatis in iuuentutem ducitur, ad quam perueniens sibi sufficit. Similimodo oportet uos in hac arte laborare, scientes nihil absque calore generari: sed calor intensus exhalare facit, frigus uero perire. Temperatus, uero calor est suauis corpori, & per eum lenificantur uenae, & calor innatus alitur & augmentatur. Sententia Lxuii. Moscus. Scitote quod inuidi modum plumbi formandi multis modis narrauerunt, causa decipiendi posteros, uaria fingendo instrmenta. Ego autem dico, quod nulla instrumenta fiunt, nisi ex nostro puluere albo, stellato, splendido, & ex lapide candido. a quo puluere apta fiunt instrumenta pro ouo: non tamen nominauerunt ouum; uel cuius auis ouum sit. Porro eorum regimen quod diximus, difficillimum inquit est. Nam si compositum plus quam oportet regatis, eius lumen a pelago sumptum extinguitur, & ideo iusserunt philosophi hoc opus subtili meditatione regi. Accipite ergo & regite ipsum Luna, & arenae imponite quousque dealbetur, scientes, quod nisi patientiam habeatis, errabitis in eius regimine, & corpus corrumpetis. Coquite leni igne donec appareat album: deinde aceto extinguite, & tum uidehitis unum a tribus sociis dimissum. Et scitote quod primum commiscet, secundum comburit, tertium liquefacit. Iungite ergo primo nouem partes de aceto cum calescit uas, & iterum nouem partes cum calefactum est uas apponite. Sententia Lxuiii. Mundus. Quidam Philosophi nominauerunt aurum Chelidoniam, Karnech, Geldum, & c. & unum tamen & idem sunt: & nomine proprio subtracto, uocauerunt hoc secretum, Nigrum, quoniam a pelago nostro extractum est. Et dico uobis, quod antiqui doctores Tyrio colore fixerunt Keukel. Color autem noster Tyrius, puluis a me describetur, qui quidem a mari rubeo nostro & purissimo extractus est. Et sunt illi plurima nomina imposita, quae uera tamen sunt. Exem143 plum habetis etiam in tritico quod molitur, & tunc aliud nomen consequitur: deinde cribratur, & diuersis nominibus nominatur. in rei tamen ueritate unum est frumentum: sic hoc secretum nostrum secundum unumquodque regimen nominatur uarie. Sententia Lxix. Rarson. Scitote quod illa natura, de qua saepe dictum est, masculus est & foemina, & quod philosophi uocauerunt eam Magnesiam, eo quod in ea est maximum arcanum. Ponite ergo Magnesiam in suo uase, coquendo eam diligenter, & uase post septem dies aperto, inuenietis ibi aquam, quam coquite amplius, donec coagulando seipsam contineat. Scientes quod inuidi in libris suis pelagus per humorem significare uoluerunt, & pro uase posuerunt pannum, & pro natura medicinas: ipsa tamen una est quae germinat & floret. Sententia Lxx. Agadimon ait: Coquite aes donec exeat nigredo, quam nummum uocant, & res artis nostrae bene miscete, & inuenietis nigredinem statim, quae est plumbum sapientum, de quo Sapientes in libris suis multa tractauerunt. Sententia Lxxi. Orfulus. Scitote quod in principio miscere oportet elementa syncera & amoena super ignem lentum: & oportet etiam caueri, ne ignis sit nimis fortis, donec seipsa contingant elementa, & plene commisceantur, ac postmodum desiccentur, scientes quod unum comburit aliud & diruit: & unum confortat aliud, ac docet eum contra ignem preliari, cui residuum humoris totius iterum commisceri oportet, & tunc exaltatur eius rubor. & hoc est quare elementa igne cocta laetantur, & alias ueltant naturas, eo quod non liquidum fit liquidum, quod est caput huius artis, & hoc humidum siccum facere, & fugiens fixum est arcanum. Conuersione autem facta dimittuntur in ignem, donec spissum attenuetur, & rarum tingens fiat. & hoc quidem taliter composita gignunt, & germinant quod queritur, coloribus quoque incipientibus apparere, prodibunt miracula, et tandem incipit Tyrius color apparere. O natura coelestis, natutas tingens: o illius coeleste nature regimen, elementa conuertens & muitiplicans compositum, mouens unicum. Dico uobis quod nihil preciosius est naturis illis. Sententia. Lxxii. Emiganus: Legendi sunt libri Philosorum: non frustra enim dixerunt: Inspicite lactantem puerum; & non impediatis eum, in eo manet arcanum, ex quo bona operantur Sapientes. de quo etiam dixerunt: Comburite aes, comburite argentum uiuum, & comburite aurum. Hoc si tenebrosius dictum est, dicam clarius: Comburere, comburere, comburere, non est nisi unum, scilicet dealbare, & rubeum facere est uiuificare. Et uobis dico; quod definitio huius artis est corporis liquefactio. & animae a corpore separatio. Insuper dico quod aes nostrum habet animam & corpus sicut homo: oportet ergo dirui corpus, & animam ab eo separari. Proinde dixerunt philosophi, quod Saturni splendor, dum scandit in aera, non apparet nisi tenebrosus; & Mercurius radiis Solis occurrit: deinde argentum uiuum uirtute ignea corpus uiuificat & perficit. Sententia Lxxiii. Attamanus. Scitote fratres, quod opus nostrum quod quaeritis, ex maris fit generatione, quae post Deum omnia perficit. Accipite ergo lapides marinos ueteres, & assate carbonibus, donec albi fiant, & extinguite aceto albo: si fuerint unciae uiginti quatuor extinguite calorem illorum tertia parte aceti, postea coquite in Solem & terram nigram per uiginti quatuor dies: opus uero secundum a die mensis Septembris decimo, ad decimum gradum Librae perficitur. Sed huic operi secundo acetum nolite apponere, sed permittite ipsum decoqui, donec acetum suum totum biberit, & terra fixa fiat, ut terra Aegyptiaca. Et scitote quod opus unum alio citius exsiccatur, aliud tardius, & hoc fit ob coquendi diuersitatem. Sentenia Lxxiiii. Florus. Coquendi dispositionem complebo, dicoque quod signum primae decoctionis est sui ruboris extractio. Rubedinem autem ita accipite. Cum uideritis ipsum iam nigrum totum, scitote quod in illius nigredinis uentre albedo occulta est, & tunc oportet albedinem illam extrahi a sua nigredine. In secunda uero decoctione ponatur illa albedo in uase cum suis instrumentis, & coquite leniter donec omnia alba fiant. cumque albedinem illam superuenientem in uase uideritis, certi estote, quod rubor in illa albedine est absconditus: & tunc oportet uos ipsum abstrahere, & tandiu coquere, donec totum fiat rubeum. Et scitote, quod prima nigredo ex natura Martech fuit, & ex illa nigredine exortus est rubor, qui rubor nigrum emendauit, & pacem inter fugiens & non fugiens composuit. Fit autem hoc ita: Res cruciata in corpore mergitur, & uertit ipsam in naturam alterabilem. Et scitote quod illud sulphur corpus denigrans non potest tangi, nec contractari: sed hic cruciat & tingit. Item scitote, quod illud sulphur denigrans, est id quod non fugienti aperit ianuam, & etiam non fugiens in fugiens conuertit. Nonne uidetis quod crucians cum nocumento uel corruptione non cruciat utilitate & coadunatione? Sciatis etiam pro certo, st eius cruciatus esset noxius uel inconueniens, non compleretur ab eo quousque colores inuariabiles extraheret: & hoc utique Aquam sulphuris nominauimus, quam aquam ad rubeas tincturas aptamus, quae quidem deinceps non denigratur. & licet postea non denigret, non fit tamen de nigredine illa tinctura sed clauem esse uobis intimaui. Sententia. Lxxu. Mandinus dixit: Nisi hoc arcanum habeat, quod ipsum emendet, non prodest uobis quicquam. ob id dixerunt antiqui, Illud quod perficitur unum est, & diuersae naturae non emendant ipsum: quod uerum est: imo sola una res sibi conuenit, quam quidem parie regere uos oportet. ignorantia enim regiminis saepe errare facit. Nolite ergo pluralitatem dispositionum curare, nec ea quae fallentes in suis narrauerunt figuris. Una.n. ueritatis natura, quam Naturales unum nominauerunt, in cuius uentre occultum inest: quod quidem occultum non uidetur nisi a Sapiente. Qui ergo eius scit complexionem extrahere, parieque regit, ex eo eminet natura, omnes naturas superans: & tunc complebitur sermo qui scriptus est, uidelicet, quod Natura naturam continet: & tamen non sunt diuersae naturae; sed una, habens naturas in se & res suas, quibus caeteris rebus eminet. Proinde bene fecit magister, quod uno orditus est, & uno finiuit: deinde illas unitates Aquam sulphuream nuncupauit, omnem naturam uincentem. Sententia Lxxui. Archelaus. Perbelle descripta est Aqua sulphuris munda. Nisi enim spissa corpora diruantur a natura corpore carente, donec fiant corpora incorporea, & uelut spiritus tenuis, non potestis animam illam tenuissimam ac tingentem extrahere, quae in intimouentris occulta est. Et scitote, quod nisi corpus diruatur, quousque moriatur, & ex eo suam abstrahatis animam, que est spiritus tingens, nequaquam corpus eo tingere potestis. Sententia Lxxuii. Philotis. Prima compositio, scilicet corpus Magnesiae, ex pluribus fit rebus: quamuis unum quid factae sunt, & unum ab antiquis se. Albar aeris nuncupatur. Cum autem regitur, decem nominibus nominatur a colorib. naturae desumptis, qui in regimine corporis Magnesiae apparent. Oportet igitur, ut plumbum in nigredinem conuertatur, & tunc decem predicta in auri fermento apparebunt cum Sericon, quod est compositio, quae decem nominibus nuncupatur. Sed iis relictis, nihil aliud significamus uarietate nominum, quam Albar eris, eo quod is tingit omne corpus, quod in compositione introiuit. Compositio autem duplex est, una in humido, altera in sicco: & cum prudenter coquuntur, fiunt unum, & nominatur Bonum plurimorum nominu. Cum uero rubeum fit, auri flos, auri fermentum, colla auri, rubeum sulphur, & auripigmentum. Dum autem crudum permanet, plumbum aeris dicitur, uirga metalli, & lamina. Sententia Lxxuiii. Agmon. Pro corolario dicam, quod qui non liquefacit & coagulat, multipliciter errat. Denigrate ergo terram, & separate eius animam & aquam, & postea dealbate, & inuenietis quod quaeritis. Dico etiam uobis, quod qui terram denigrat, & album igne dissoluit, donec fiat sicut gladius denudatus, & qui prius dealbationem eius completam ei animam inducit, totumque tabido igne figit, postquam liquefactum fuerit, felix dici merebitur, & super mundi circulos exaltari. Hoc de lapidis nostri reuelatione, doctrinae filiis satis esse non dubitamus, cuius uires corrumpi nequeunt. si ponatur in igne, uis eius augetur, quem si soluere uis, soluetur: si coagulare, coagulabitur. Nemo ipso carere potest, & omnes ipso egent. Cumque ei plura nomina sint, uno tamen nomine nominatur, & ubi patet, ibi caelatur. Est quoque lapis & non lapis, spiritus & anima & corpus: est albus, uolatilis, concauus, pilis carens; quem nemo infrigidatum potest sine offensa tangere lingua: quem si uolare facis, uolat: & si dixeris ipsum aquam, uerum dicis: & si dixeris ipsum nou esse aquam, falsum dicis. Non tamen pluralitate nominum decipiaris, sed certum habe, quod unum quid est, cui nihil alienum infertur. Eius igitur locum inuestiga, & nihil alienum inferas: sed sine multiplicare homines nomina; quae nisi multiplicarentur, sapientiam nostram plurimi deriderent. Allegoriae Super librum Turbae. Incipiunt super libum Turbae allegorie. & primo de homine. Accipe hominem, tonde eum, & trahe super lapidem uel laminam, donec corpus eius moriatur, & pereat spissitudo: securus sciens quod cum suam amiserit spissitudinem fiet spirituale, redde sibi postea animam suam: deinde pone in balneo per 40. dies, ut sicut in uulua sperma moriatur, quod utique regenerationis naturae est principium, & surgat creatio propositumque peragatur. Sume taurum cum carne & sanguine, cornibus pedumque calciamentis, & uerte eum in aquam, & cum sanguine misce, totumque trahe, postea assa, donec rubescat: postea uerte aes in tincturis deiuiis. Recipe Gallum, crista rubea coronatum, & uiuum plumis priua, post pone caput eius in uitreo uase, et ad horam serua. Post conde iterum gallum, et trahe donec lenificetur, & quousque purificetur, & super marmor extende: deinde cum pennis ab eo remotis fortissime trahe & tonde; deinde in equorum fimo, donec plumas inducat, dimittite. Cumque eum gallum, uelut gallum uociferantem audieritis, scitoterectam semitam uos ambulasse. Uiperam sume, que dicitur de rexa, et priua eam capite & cauda, in his duob. locis liquescit eius uenenum, ex quo spiritus procedit. Diuide ergo caput et caudam, unumquodque per se in uitreo uase repone. Sume residuum corpus et coque lento igne, quousque caro ab ossibus secernatur. Et postea pone eam super lamina, & tamdiu conde, donec uertatur corpus in spitirum, & auferatur ab eo flexibilitas. Non enim potest attenuari lentum: deinde capiti suo iungite, et cum eo terite, donec corpus, quandiu flexibilitas in eo consistit. sicca corpus huiusmodi ad solem uel ad ignem, ut uideas quod inquiris. Hoc itaque completo, scito quod habes corpus corpora perforans, & naturam naturam continentem, et naturam natura laetantem, que perfectio tyriaca philosophorum dicitur. Est in mari piscis rotundus, ossibus et corticibus carens, et habet in se pinguedinem, mirificam uirtutem, que si lento igne coquatur, donec eius pinguedo & humor prorsus recedit, & postmodum teratur fortissime, & quousque lucescat aqua maris imbuatur: deinde per hebdomadam sepeliatur, et postea assando candidetur. Cumque fuerit bene dealbatum, & eius aqua sibi reddita: postea proprio humore imbutus: deinde post humoris imbuitionem, quousque citrinus appareat, assatus, fit colirium philosophorum: cuius oculi liniti arcana philosophorum de facili potuerunt intueri. In maris luna est spongia plantata, habens sanguinem et sensum, ad modum arboris in mari plantata, et non mouetur a loco suo: quam si regere uolueris, habeas tecum falcem qua seces eam, a longe caueas tibi ne sanguis inde fluat, quoniam uenenum est philosophorum. Cum ergo spongiam illam ceperis, priua eam sanguine: deinde in uase uitreo eam repone & custodi. Postmodum sume corpus eius, & ablue aqua marina donec purificetur, et fiat corpus album carens turbatione. Postea redde sibi sanguinem suum: deinde ipsum fortiter tere, donec sua fortitudine priuetur odore, & siccum penitus fiat. Homines oliuas habent ex quibus oleum extrahunt, et illud est combustibile. Oleum autem philosophorum non sic ex trahitur. Ueruntamen eius natura est combustibilis, & immobilis semper persistit, et est modus faci edi ipsum sic. Oliuas quas habemus mundas et integras accipimus, & terimus eas cum aqua sua: postea decoquimus eas. Dein de ponentes eas in loco humido, dimittemus ibi, donec pene dissoluantur, & donec oleum a suo spisso corpore separetur. Facimus etiam fecem inferius descendere, aquam in medio consisti: oleum uero superius emanari. Postea separamus aquam, ponentes super laminam candentem aqua sua imbibimus, donec flexibilitatem quae in eo est rectissime uideamus, et tunc ipsum in humido, equorum fimo sepelimus. Deinde siccamus & assamus ad Solem, & septies iteramus; uel quousque ab omni inquinamento mundum et albissimum uideatur. Deinde sibi reddimus aquam suam, postas samus, donec uentilando sine quiete perficiatur: hoc est unguentum philosophorum, quod absque pabulo ardet, et non comburitur. Lignorum cinerem sumite meum, imbuite ipsum aqua marina, ponentes ipsum in balneo, donec dissoluatur eius nigredo, quae uocatur Ethel, sublimate ponentes ipsum in cucurbita cum alembico uitreo, & separate humorem ab eo, postea cinerem, dissoluite, & dissolutum capite, & urina puerorum abluite, uel aqua pluuiali, donec candidus fiat sicut lac. Post Ethel a corpore diuisum sumite, & cum corpore diligenter terite, post in uase uitreo ponite, dimittentes eum in loco tenebroso, donec uideatis uas candescere, & ueluti lacinthum lucere. Philosophorum crocus taliter praeparatur, sumatur radix eius cum stipite, postquam fuerit humidus, teratur cum humididitate sua in Sole: & post hoc dimittatur in balneo, donec spiritus eius tingens, purus, & liquidus emineat, qui totus est colligendus, & corpus residens abluendum est: quonniam quaedam flexibilitas & inquinanatio consistit intra eam, quae non nisi laborioso & subtili ingenio euelli potest. Capiatur ergo corpus et abluatur, & ad lentum & tepidum ignis calorem teratur, ad modum eorum, quilinum cum cinere et aqua calcis albae candidum faciunt, dealbetur. Deinde per noctem unam dimitte in loco humido: post aqua maris ablutum, roretur paulatim, donec plenissime candidetur, quo candidato, reddatur ei spiritus tingens eius, & fit elixir, omni tempore firmum & perfectum. Corallus est quoddam uegetabile, nascens in mari, radices et ramos habens, & generatur humidus. Uento autem Septentrionali flante, indurescit, & fit corpus ibeum, quod cum uidet, qui per mare nauigat secat ipsum sub aquis: cum uero exit, uertitur in lapidem, cuius color est rubeus, et aptantur in lapides Indorum quoque, uulgus ualde utitur eo. Simili quoque modo utuntur scilicet corallo nostro Philosophi in arte nostra: sumunt enim ipsum, & terunt fortiter, et in aqua maris eum per 21: dies imbuunt, et in balneo cum multa humiditate, donec spiritus eius tingens emineat, dimittunt: & hunc spiritum sumentes in uirreo uase reponunt, & dimittunt fecem quasi mortuam: et tamennec albam nec rubeam. Postea ponunt in sphaeram eam, quam cribrum uocamus. Deinde cum aqua maris tepida imbuunt, & hoc septies iteratum abluendo et sublimando, donec formam salis candidissimi recipiat: quo facto reddunt ei spiritum tingentem. Et deinde ponunt ipsum in loco humido, donec rubescat, & fiat eius spermale. & de hoc ponunt philosophi super uitrum, & facit ipsum infrangibile. Et cum ponitur super argentum, uertit ipsum in aurum obrizon. Lapidem qui dicitur Borites sumunt philosophi, qui coloris Indici & uarii similiter esse dicitur. terunt ipsum et aqua maris imbuunt: postea ponunt ipsum in uase uitreo, & permittunt eum per dies plurimos in humido loco, donec sulphur quod in eo latet, exeat, & hic ipsum colligunt, & in eo uitreo uase reponunt: corpus uero quod quasi fuscum remanet in aqua salis distillati abluunt, post in calido sole tempore estiuo dimittunt, & hoc toties iteratum, donec ad instar marmoris albi coruscet. Postea ponunt in Athanor, & ibi desiccant. Postea reddunt ei sulphur, quod ab ipso fuerat extractum, & teritur in eo, quous que uertitur in lapidem, et ita completur Elixir in perpetuum huius uitae ualiturum. Tinctores habent herbam, qua utuntur in lana tingenda, sumentes tantumodo tincturam & lignum relinquentes. Similiter habemus nos in arte nostra, ponimus terentes et cribrantes ipsum. & urina puerorum frequenter imbuentes, donec lentescat: & ita erit tinctura eius, ab eo po158 Allegoriae stea ponimus eum in fimo equino, quousque purificetur eius tinctura, & supra corpus appareat. Quam recipientes in uase uitreo ponimus: corpus uero ipsius cum proprio humore terentes, & in loco humido ponentes abluere non cessamus, donec candore niueo induatur. Postea iungimus ipsum tincturae suae purificatae, quam ab eo abstraximus, & in calido sole ex ea ipsum imbuimus, & ita recipit uirtutem mirificam. Et haec est descriptio, quam figuratiue narrarunt antiqui in prosis suis. Finis. Aenigma Ex Uisione Arislei Philosophi, Et Allegoriis Sapientum. Aenigma I. Congregatis denuo philosophorum discipulis quibusdam studiosioribus, Pythagoras, quorum superior Arisseus Abladi filius, deinde Paris Belchioti filius, Armenius Archie filius, Meditantalus, Phaliseus. Echamisius & Parmenides, & Eximesias Admiri filius, Auerca quam siuit ex Arisleo, posset ne dicendo efficere, ut exemplo aut parabola liceret inuestigatoribus artis, ex arbore illa immortali, fructus, quam philosophorum discipuli praedicti, caeterique in Turba descripserant, colligere? Et ille lubenter quidem dicam, uti potero, sed non forte satisfacturus uoluntati tuae. Rursusque Pythagoras: Dic igitur quam apte poteris. Et ille: uidi me & quosdam ex Turba equitantes ad maris litora, & ecce habitatores maris secum inuicem concubantes, & nihil eis gignebatur: et arbores plantantes, non tamen fructificantes: & seminantes nec quicquam nasci. Et dixi: Quid uobis? Nunquid quamuis multi sitis, nemo philophus est, qui uos doceat? & dixerunt illi: Quid est philosophus? ait ille: Qui res nouit. & illi: Quid prodest eius scientia? & ego: Si in uobis philosophus esset, filii uestri multiplicarentur, & nascerentur uobis arbores, & non morerentur, & fructus non extinguerentur & essetis reges, omnes inimicos uestros superantes. Euntes illi, significauerunt haec domino suo Regi marino. Cumque ab illo uocati essemus, muneraque postularet, respondebamus, Munera nos occulta portare, generandi scilicet artem, & arbores plantandi, & seminandii, ex quibus arboribus & fructibus qui comedet, non esuriet unquam. Et ille: Maximum munus, si hoc reuera misit magister uester. Dicite ergo, quid habetis? & ego: Domine quamuis rex sis, imale tamen imperas & regis: masculos namque masculis coniunxisti, sciens quod masculi non gignunt. Generatio enim ex mare & foemina est coniunctis, ueraque fit generatio, si natura naturae, masculus foemellae, conueniens conuenienti, aptunque apto commiscetur. Et ille: Filium quidem & filiam habeo, proptereaque rex sum meorum subditorum, quoniam illi horum nihil habent: ego tamen filium & filiam meo in cerebro gestaui. Et ego: Duc ad nos filium tuum Thabritium. Quo audito, postulaui & sororem eius Beyam nobis adducendam. Rex ait: Cur Beyam uultis? Et ego: Quia generatio non fit absque ea, & quamuis soror sit fratris, & foemina: tamen emendat ipsum, eo quo dex ipso est. Producta autem coram Beya, ecce puella candida, tenera & suauis. Coniungentibus autem nobis Thabritim & Beya, Enait rex: nunquid uir duxit uxorem suam? Et ego: sic pater noster Adam iussit filios suos, & tu si in hoc acquiesces, o Rex, beatus eris, & generabunt tibi reges ac reginas, nepotes & neptes plurimos: & filius tuus Thabritis, & soror eius Beya lucrabuntur tibi, & mortui si fuerint, reuiuiscent. Acquiescente autem Rege, & fratre cum sorore concubante, ecce confestim mortuus est Thabritis. Quare rex, me & uos utiuperans, in domo uitrea incarcerauit, supra quam domum aliam edificauit, supra quam etiam aliam, & in tribus domibus capti fuimus. Tunc dixi Regi: Ex qua causa festinans, poena nobis intulisti? Trade nobis saltem denuo filiam tuam, forte redditura est uitam filio tuo Thabriti. Et ille: Nunquid uultis meam amplius interficere filiam? Et ego: Noli festinare Rex, & cruclatus nobis inferre: sustine aliquantulum, & tuam nobis trade filiam, & paulo post habebis & filium & filiam denuo uiuentes. Tradita autem illa, mansit nobiscum in carcere 80. diebus, & mansimus in tenebris undarum, & intenso aestatis calore, ac maris 162 Aenigmata perturbationem, cuiusmodi nunquam accidit nobis. Nos igitur fessi, uidimus te magistrum in somnis, & petiuimus, ut nobis subsidium ferres, & mittens discipulum tuum Harforetum, qui nutrimenti author. est. Eo autem concesso, gauisi sumus, ad Regem dicentes: Quod filius tuus uiuit, qui morti fuerat deputatus. Aenigma. Ii. De Lapide. Est in mari nostro pisciculus rotundus, ossibus & corticibus carens, & habet in se pinguedinem, mirificamque uirtutem: qui silenti igne coctus, donec eius humor pinguedoque prorsus rodatur & absumatur: postea fortissime teri debet, & aqua maris imbui, quousque lentescat: deinde per hebdomadam sepeliri: deinde assari, donec candescat. Cumque candeat, & satis albescat, & eius aqua sibi reddita, & postea humore suo proprio imbutus: & demum post humoris imbibitionem quousque citrinus appareat, assatus, fit collyrium philosophorum: cuius liquore oculi liniti, arcana philosophorum facile possunt uideri intelligique. Aenigma Iii. Radix est, quae tum stipite suo uiridi seu succoso teratur, & sua humiditate propria ad solem: postea mittantur ad balneum, lauentur. que donec spiritus eius, siue radicis sal, & lotio purus, liquidus, & ueluti tingens appareat, qui colligendus est totus, & corpus siue feces atre, squameue residentes, in balneo penitus abluendae. Quoniam fluxibile quid & inquinatum consistit in eis, qumod nisi laborioso ingenio & subtili euelli non possunt. Capiatur ergo corpus, & abluatur, & ad tepidum ignis calorem teratur, & aqua maris roretur paulatim, donec plenissime candidetur, quo candidato, reddetur ei spiritus eius siue lotio, et fit Elixir successu temporis firmum & perfectum. Sublimatur etiam hec radix per retortam infrigidam, & mercuriascit. Aenigma Iiii. Uiperam sume, & priua eam capite & cauda: in his enim duob. locis quiescit eius uenenum, ex quo procedit. Diuide ergo caput, & caudam, unumquodque per se in uitreo uase repone. Sume residuum corporis, & coque lento igne, quousque caro ab ossibus secernatur. Et postea pone super laminam, & tamdiu coque, donec uertatur corpus in spiritum, & auferatur ab eo fluxibilitas. Non enim potest attenuari quod lentum est. Aenigmata Deinde capiti suo iungito, & cum eo tere tam164 diu, quandiu fluxibilitas in eo consistit. Sicca corpus huiusmodi ad solem uel ad ignem, ut uideas quod inquiris. Hoc itaque completo, scito quod habes corpus corpora perforans, & naturam, naturam continentem, quae compositio Theriaca philosophorum dicitur. Aenigma U. Mercurius de se loquitur. Mater me genuit, & per me gignitur ipsa: dominabatur denuo mihi: de caetero autem dominabor illi: quia persecutor matris meae factus sum: Ipsa tamen me ut pia nunc fouet, & nutrit filium suum quem genuit, donec ad statum ueniet perfectum. Ponas ergo me in humido igne, conterere donec fiuis operis inducatur. Deinde cum opus perfectum est, me ad rubedinem forti igne agito. Quia me caliditatis humor augmentat, et siccitatis consumptio necat. Aenigma Ui. Super matrem pregnantem seruum rubicundum aequaliter conde: Matrem mortifica, manus eius & pedes abscindens: seruum ipsum balnea, et desponsa hos ambo in linteo uitreo, quod Sera dicitur, & desuper pone Thonar: & obstrue bene cum luto Sapientiae. Et tunc accipe uitrum cum sponso & sponsa, & proiice eos in fornacem, et fac assare per tres dies, & tunc erunt duo in carne una. Demum accipe illum album hominem de uase, & mole eum per molendinum, & adde sibi clauem artis cum aquila, & iterum tere cum oleo oliue tandiu, donec siccetur. Hoc fac ter, & habes perfectionis extremum. Aenigma Uii. Colligatur uaporis terrei primordialis quantitas duodenaria, omni abstracta terreitate inordinata, lotione decibili, menstruosaque infectione praecisa. Addatur germinis fructificandi granum solitarium, in die desponsationis serie alteratione exponendum aluo philosophico inducatur, solubili amplexu maturandum impregnantia hac decibili, nec sortiatur, quin minimis unione fructiculis deducatur primeua, ut uaporis dispositio utriusque connexio nis liquorosa elucescat probabili. Tractetur experientia circumspectabili, quod filiolis congruit discipline. Talis inquam uapor unctuosus, primum philosophorum Hyle indiuisibile, am quo deducuntur trinae facierum qualitates, proportionabiles, quas scindere nequaquam iubetur. Aluo quoque effuso, alchymico phoebo collocetur maturos e Hyle, ut nobile uitalitate destituatur, infima dimensionalis existentia eliciatur, per mortalitatis transinutabilis fore apparentiam. Nihil splendeat nisi unum, uiro lethali feruida passione prostratum in fauillarum hypostasin confricabilem. Sciatur itaque gradus plantatae arboris primulus, ordine sub eodem frigido, aquoso, terreo, quo tractatu rursus fortem in alueolum adoptatur elemento combusto mancipetur, sagaci regatur ingenio, usque plena luceat digestionis puritas, candidatus in fulmine. Hoc siquidem prodigium pariterque signum, prodit lapilli digestibilis fore complementum. Iubetur fieri motu medietate manualis confusionis porphyrio sedule, quousque totaliter precurrat, ut est praetaxatum. Notate erudiri hoc seculo alueolo, soloque phoebi regimine, tincturam candentem & rubentem, que sunt perpendenda in corpore praetaxato, digestione accepta, in candoris nitore seu igneo prosternatur denuo, saxo compaginetur, paucissimas in particulas, motu tremebundo, ut uniantur rigatione, partim uniuori, Irroratio triplicanda, uel quod uideatur fore necessarium, lacte naturali 200. ponderis sub quantitate. Hoc per regimen, unius phoebo prostratus mortifero cernitur et morte acerrima suscitari. Gratularis igitur Regi uitam tui ministrati incorruptibilem. Quoniam quotiens interitu concernitur, totions uita essentiali post relucescat, quousque medicinalis: perfectus, omnem indebite sanus, sine corruptione subiacens, incolumitatem restaurat. Hoc enim exigitur secundum unctuositatem nostri sulphuris oleaginam, fluxibilissimam, in suae sedulae rei substantie mundatione, sic fructus colligitur innumerabilis iuxta discretionis gradum. Cautela uero concernatur, cum serpens noster conspicitur praegnans, ne ictum tum pereat maturitas, in nidum dum reponitur, calidum nutritiuum cum uirtute exsiccationis porrigatur, immensa susceptibili custodiatur, ne alimento superfluo caudam propriam deglutiat, corrumpendo. Quoniam sub consideratione expedit intentio finalis indagati cum mundationis modo. Intentio philosophorrm inuariabilis uno ex ore resonet, uim consistere totalem humectatione inalternata, cum terreitate subsequenda: & sic finis. In Turbam Philosophorum Exercitationes. In quibus occulta quadam, & ad artem facientia explicantur. Definitio Lapidis Et quibus initiis constet. Exercitatio I. Tractaturi de Lapide Philosophorum, uidendum in primis, quibus initiis, quibusue elementis constet Lapis philosophorum. Consideratione itaque philosophorum omnium, Mercurius pater est omnium metallorum. Lapis autem philosophicus est materia metallica, conuertens substantias & formas metallotum imperfectorum. Hanc autem conuersionem non fieri nisi per suum simile, iam dudum ab omnibus philosophis est conclamatum. Necesse igitur est, Lapidem philosophorum ex metallica materia gigni. Ex qua autem metallica specie generetur, id sonant omnes philosophi, praesertim in hoc libello, dicentes: In Mercurio esse omne id quod Sapientibus quaeritur. Qua ratione enim eius substantia aut forma illa corporibus adiungitur, talem suscipit substantiam & formam: & sicuti a corporibus tingitur, sic & tingit: & sicut caro generatur ex sanguine coagulato, ita & Sol generatur ex Mercurio coagulato: & sicut sanguis est origo carnis, ita & Mercurius est origo Solis. & sicut sanguis est in carne, ita etiam Mercurius est in lapide Solis: quia ipse Mercurius congelatus est in lapidem Solis, & sic Mercurius est Sol, & eius Sol est Mercurius. Et omnia corpora metallica sunt Mercurius, tam pura quam impura. quia ex eo generata sunt. Et ut Mercurius est principium omnium metallorum, ita & Sol est finis ac ultimum metallorum, & omnia metalla munda & immunda sunt intus Sol, Luna & Mercurius: sed unus est uerus Sol, qui abstrahitur ab illis: de quo in hoc libro copiose. De Calido Naturali, Exercitatio Ii. Eximidius. Calidum naturale describitur, quod in omnibus rebus creatis, praesertim mineralibus inest: Exercit. eo enim indigent Phi170 losophi: quia hoc calidum naturae motum uirtute caloris ignis, digerit materiam eorum ad formam & speciem debitam. Quam ob causam quidam dixerunt, Lapidem philosophorum esse materiam puram, quae est natura auri, continentem in se calorem, qui dat increcrementum, & sua ui & potentia habeat crescere & multiplicari in sua specie, sicut res aliae omnes. De Prima Materia Metallorum, & quomodo ex seminali procreatione generentur. metalla. Exercitatio Iii. Anaxagoras. Pythagoras. Locustos. Primo omnium Deus sublimis creauit quatuor numero simplicia, quae sunt quatuor elementa eiusdem essentiae, idest, materiae, diuersarum tamen formarum, hoc est, qualitatum simplicium, quae ad inuicem conuertuntur. Primum horum fuit aer In Turbam. 171 ut medium temperamentum, in quo fuit siccus ignis insensibilis, & huius ignis spissum in aere resedit. Aeris uero spissum, & quod ex ignis & aeris spisso coadunatum fuit, in terra quieuit. In conuersione uero aqua conuersa est in terram, & facta est terra, aqua, quae uocatur Sulphur, & hoc mediante aere. Terra conuersa est in aquam, & facta est aqua terra, quae uocatur Mercurius, & hoc mediante igne. Itaque ex Mercurio & Sulphure sex efficiuntur naturae minerales, distinctae a Natura, scilicet. Saturnina. } Iouialis. } Martialis. } Uenerea. } { Hae sunt immundae siue leprosae: quia principia eorum scilicet Sulphur & Mercurius sunt immunda. Solaris, } Lunaris, } { Hae duae mundae sunt: quia ex Sulphure & Mercurius mundo natae sunt. Et hae quidem naturae conueniunt in sua radice, quae est minera metallorum, sed ex accidente distincta sunt. Septima natura accedit, scilicet, Mercurialis, quae est aliarum naturarum, id est, materia communis. Haec natura Mercurialis composita est ex duabus naturis primis simplicibus, scilicet elementaribus, immediate scilicet natura aquae, & natura terrae. In ista enim commistione terra conuertitur in aquam mediante igne. Non quod terra fiat aqua, sed ita quod terra mediante sua siccitate per operationem caloris ignis, facit constare hum: ditatem aquae cum sua frigiditate, ita quod adhuc obseruatur natura aquae, quae est fluxibilitas secundum unam partem, & amittit aliam partem, quae est humectatio, & ideo redditur aqua sicca, quae fluit & non madefacit. Quod autem componatur ex terra per operationem ignis, patet: nam per excessum calidum conuertitur tota substantia Mercurii in terram rubeam. Unumquodque enim resoluitur in id ex quo est, & in se terminatur proprie: quia cum hoc quod fluit conglebatur. Quod autem sit ex aqua, patet: quia fluit, & non terminatur termino proprio, sed alieno resistente: fluxibilitas enim ex natura aquae est. Natura autem mercurialis ὑλη est materia communis ad omnia metalla: habet enim se sicut semen in uegetabilibus, & sperma in animalibus. Nam ex semine in plantis & uegetabilibus, & ex spermate in animalib. multiplicantur indiuidua, conseruantia speciem unius cuiusque generis. Et sicut in uegetabilibus & in plantis est uis quaedam germina tiua, producens ex succositate terrae saliuam quandam nutrimentalem, per uirtutes quatuor naturales, quae succositas secundum uarietatem digestionis, secundum suas partes transit, quaedam in substantiam plantae, quedam in substantiam foliorum, quaedam in substantiam fructuum: in quibus consistit uis quaedam seminalis specifica, transmutans reliquum nutrimenti fructuum in semen, quae est natura procreatrix indiuiduorum, & in uegetabilibus stat loco spermatis, sicut in animalibus est sperma. Sed in his tribus Mercurialibus naturis magna est diuersitas. Nam in animalium genere non fit generatio, nisi ex Mercurio spermatico duarum naturarum, masculini & foeminini, cum ambo concurrunt in coitum, & per coitum commiscentur, & in uas naturae proiiciuntur, scilicet, in matricem. Ista autem duo spermata non sufficerent, nisi uegetarentur ex proximiori materia conuenienti cum eorum natura, & talis materia est sanguis menstruus. Nam ex sanguine ista duo spermata generata sunt, & in processu temporis secundum diuersitatem temporum producit ex his spermatibus corpus humanum, quod primo uegetatur, sed cum uegetabili depascitur. postquam bene organisatum est corpus, introducitur anima sensibilis, & ex unaqnaque specie producitur cum suo compari indiuiduum eiusdem speciei, sicut ex homine generatur homo, ex asino cum asino asinus generatur: similiter ex plantis & metallis, quamuis aliter & aliter. Nam ex plantis duae sunt uiae generationis, una per seminationem, alia est per plantationem, id est, insertionem surculorum plantae in plantam equidem uel alterius speciei. Cum ergo talis surculus inradicatur in stirpem, producit fructum secundum naturam stirpis. Non sic autem in animalibus, quae solum fiunt per seminis propagationem: neque etiam in mineralibus, quae etiam sumunt procreationem indiuiduorum ex duobus spermatibus mineralibus, secundum utrasque naturas masculi & foeminae. Modus autem, qualiter ex seminali procreatione generentur metalla, occultatus est a philosophis. Sed secundum similitudinem generationis animalium, manifestum est, & precipue secundum naturam humanae generationis, metallorum generationem fieri ex Mercuriis. Nam sicut homo generat hominem & Sol: sic metallum generat metallum, & calor temperatus loco Solis in artificiali generatione. Nam homo ex se solo not generat hominem, sed cum suo compari. Compar autem hominis est homo: sic compar metalli est metallum. Sed quia generatio est in tus, & in omni motu est agens & patiens: id eo in generatione hominis concurrunt duo scilicet, agens quod est masculus, & patiens quod est foemina. In generatione hominis sta duo principia, scilicet actiuum masculinum, & passiuum foemininum non concurrunt secundum integram suam substantiam: sed ex eorum substantiis elicitur materia seminalis, que est sperma. Nam ut maritus procreat ex uxore sua prolem, non oportet ut corpus mariti totum conuertatur in sperma, & postea commisceantur, sed ex corpore mariti elicitur sperma masculinum, & ex corpore uxoris elicitur sperma foemininum, & ista duo spermata inter coitus copulam commiscentur, & proiiciuntur in agrum nature, hoc est, in matricem mulieris: & sic ex uirtute intrinseca duorum spermatum, quae dicitur uis formatina, & calore continentis, sc. matricis, formatur corpus humanum, quod nutritur sanguine menstruo: sic similiter in generatione artificiali metallorum fit, quod ex mercurio masculino, & mercurio foeminino simul mixtis, & in agrum naturae proiectis, & per mercurium menstrualem uegetatis, generatur proles similis parentibus. Non autem quod totum corpus metallicum aliquo artificio conuertatur in mercurium masculinum et foemininum, & postea coniungatur & fermentetur, et procreetur corpus solare uel lunare. Sed aliterest. Nam ex corpore metallico masculino elicitur Mercurius masculinus, & ex cofoemineus, & isti duo mercurii simul secundum debitam proportionem coniuncti, & cum Mercurio menstruali etiam, secundum proportionem debitam copulatis, & in agri naturae positis: tunc ex uirtute illorum duorum spermatum, cum uegetatione mercuri menstrualis, debito & temperato calore rectis, generatur infans secundum naturam parentum masculinus aut foemininus. De Primo Elemento Lapidis, quod est terra. Exercitatio Iiii Pythagoras. In hoc conueniunt omnes philosophi uno ore, ut eligatur purissima & subtilissima terrea substantia, rubea uel alba, cum qua coniungatur mercurius rubeus uel albus per minima, & figatur donec unum fiant & inseparabilia. Haec autem terrea, uel est Lunae uel Solis, uel alicuius imperfecti corporis, uel solius mercurii. De Luna & Sole ego: de Uenere Arnoldus Uillanouanus: de Mercurio Geber Arabs, sentiunt. Et rursus si de Lunae uel Sole sit sentiendum: in dubio forte erit an terra eorum sit cruda, an sint feces ex sulphure relictae: sed arbitrandum est, terram esse ex crudis uel Lunae, uel Solis, imo ex solo Sole. Sed non est uituperanda mens Arnoldi, nititur enim ea ex ratione: quia omnis tinctura debet habere ingredientem lapidem, ex eoque constare quem uult tingere. Si igitur uolueris tingere lapide tuo Uenerem, necesse erit & terram ex Uenere recepisse. Haec terra fit per calcinationem, & conuertitur in cinerem, & cinis per sublimationem conuertitur in quintam essentiam, & quinta essentia per solutionem conuertitur in aquam, & aqua per coagulationem conuertitur in lapidem, in quo initium est magisterii: ab eo enim rursus extrahitur aqua, & terra mineralis: quae cum calcinata & dealbata est, admittit denuo uaporem suum, & eum figit ac unit unione inseparabili, quod in uniuersum facit depuratio uel sublimatio, quam subsequitur fermentum & nutritio. De Dimissione Aquae uel Roratione super terram. Exercitatio U. Aristenes. Hoc omnium maxime hic animaduertendum est, quod neque aqua maris simplex, sola, neque aes ipsum solum aliquid pro Lapide Philosophorum facere possunt, uel ipsum lapidem Philosophicum constituere: neque lapis ipse, siue Elixir, uel sola simplici aqua, uel solo aere constare possunt, sed utrumque, id est, aquam simplicem, & ipsum aes coniungi oportere. Priusquam uero coniungas siue commisceas haec ambo, ipsum aes scilicet, & aquam, uide ut utrumque nec crudum, neque inrectificatum: sed ut aqua ipsa aliquoties destillata, & tandem in statum suum & descensum restituta, ipsumque aes combustum, candidum & syncerum omnino factum sit. His enim ita praeparatis, ad Elixir procedi potest. Cum enim aes ipsum syncerum non esset, terram, quae inde elicitur, crudam & insynceram, imo forte nullam gigni certum foret. Ita & aqua, si ipsa munda & destillata non foret terram ipsam lauare & abluere nequiret. Sordidum enim & atrum, non sordido uel atro: sed puro, claro & mundo dealbatur. Mundificatis igitur utrisque, tum aes ipsum in laminas tenuissimas productum discerptumque, cum aqua commisceatur. De Conuersione Naturarum & commixtione. Exercitatio Ui. Parmenides. Modus artis ad inuicem conuertentis sic habet. Primo solue Lapidem in suum Mercurium. Lapidem dicunt authores metallicum, ablue, reduc, fige & incera. Solue scilicet grossum in simplum, ablue obscurum in lucidum, reduc humidum in siccum, fige uolatiuum in corpus suum. Soluere est diuidere & corrumpere, ac materiam primam facere. Abluere est inhumare, distillare & calcinare. Reducere est impinguare, incerare, & subtiliare. Figere est desponsare, resoluere & coagulare. Per primum natura operatur interius: per secundum exteuris: per tertium superius: per quartum inferius. Sed moderni finem perturbant operis: quia cum laborare desistunt, tum incipere potius iam primum deberent. Sed unus soluendo soluens & coagulans, alter soluens & figens, alter turbat medium, alter finem: ita haesitant in arte, ut stulti. In summa dico, eos non facere tincturam unius nummi, nisi omnia debite digesta fuerint in naturarum conuersione, ita ut principio conuertatur grossum in gracile, id est, corpus in aquam: deinde aqua in corpus siue terram: deinde addas, imo indas animam: quod fiet si animam cum aqua, id est, spiritum corpori addideris: demum nutrias tale animatum corpus lacte suo, id est, aqua sua, ex qua concreatum est opus, siue inceptum a principio. De commistione autem docetur, ut proportio ita sese ad inuicem habeat, ut sint aquae tres partes ad unam plumbi, uel melius duae aeris ad septem ueneni, ut Zenon postea dicit. Quidam ut ii qui in aqua septies distillata & reuiuificata, soluunt, duas aquae ad unam partem plumbi proportione sesquialtera ducti, soluendo commiscent: artificiose autem optimeque commixtis his duobus, & bene coaptatis, curato ut aqua fiat inetallica, & tunc illam ipsam aquam in suo uase uitreo componito, inditoque & ad dies quadraginta putre factionis, hoc est, primi gradus ignis coquito, donec ipsum plumbum liquefiat & putrescat. De Coniugio Solis. & Lunae. Exercitatio Uil Zimon. Hic philosophus uidetur annuere, ut utrumque corpus perfectum ad compositionem Elixiris sumatur, siue ille sit futurus albus, siue citrinus. Ratio, quia nullum absque altero facile fluit, Finis autem omnis totius secreti Alchimistici est, ut Elixir statim fluat ante fugam scilicet Mercurii. Sed nullos lego authores, uel perpaucos, qui hoc suadeant, uel dicant quando applicanda sint haec utraque corpora, Solis scilicet & Lunae: num in initio scilicet operis, ut puta in solutione, an in fine, nempe in fermentatione. Uideat igitur qui uolet, quid faciendum eligendumque sit. Modus hic mihi non admodum placet. Quia si ita fieret, oporteret Elixir neque album, neque citrinum, sed promiscui coloris futurum. Id tamen fieri potest, ut sit haec sententia ita interpretanda, nempe, Cum Elixirium sit ad rubeum futurum, ut primo sumatur Lunae limatura, & soluatur cum Mercurio, & ex illis coniunctis colligatur terra sine substantia Elixirii. Deinde per omnes partes procedatur, per haec duo, scilicet per Mercurium & Lunam, donec ad fermentationem ueniatur, ubi Solis solum fermentum accipiatur, non addito etiam de Luna aliquo. Quamuis Senior philosophus putet oportere tria lumina desponsari in commixtione operis, siue aquarum, Solem scil. Lunam & serpentem, & horum alterum esse fratrem, alterum sororem serpentis, per quos indurari posse serpentem, & retineri ait. At errat meo iudicio. Satis enim est serpentem serere in sororem suam. Causa erroris est: quia Sol non terrificatur propter perfectionem suam, ut ego arbitror. Quod si simili modo purificaretur, tunc nihil obstaret: quia & Lunae & Serpenti coniungeretur. Quod Artis Fundamentum unum quid sit, & Lapis unus. Exercitatio Uiii. Scites. Multi longis disputationibus Lapidem uel diuersis, uel duabus, uel una tantum re constare, diuersis nominibus contendunt. Sed hic philosophus & Bonellus infra, totum opus & substantiam totius operis ris, nihil aliud esse dicunt, quam aquam: & regimen eius in nullo est alio quam in aqua. Et uere una res est, in qua omnia insunt, & est sulphur philosophorum, est aqua, est anima, oleum, Mercurius, & Sol, ignis naturae, aquila, lacryma, primum Hyle Sapientum, materia prima corporis perfecti, & qualicunque nomine philosophi lapidem suum nominauerunt, hanc unam rem, hoc est, aquam illam, semper putant & significant, ex qua omnia, & in qua omnia: quae omnia regit, in qua erratur, & in qua error ipse corrigitur, Aquam autem dico Philosophicam, non uulgi aquam, sed aquam Mercurialem, siue simplicem, siue compositam: utraque enim est aqua philosophica, quamuis alius sit Mercurius uulgi, & Mercurius philosophorum. Illa enim simplex est mera, haec ex duabus rebus composita est, ex aere scilicet nostro, & aqua simplici. Compositae autem hae duae aquae Mercurium philosophorum faciunt: Quapropter credendum est, substantiam uel materiam ipsam primam ex composita esse aqua. Componunt autem quidam tribus, quidam duabus speciebus tantum: mihi satis sunt species duae, id est, masculus & foemina, aut frater & soror. Aquam autem simplicem alias uocant Uenenum, Argentum uiuum, Cambar, Aquam permanentem, Gumin Turbam. ma, Acetum, Urinam, Aquam imaris, Draconem, Serpentem. Secundum autem sensum huius philosophi ad perfectionem sic procedas: Contere lapidem in puluerem subtilem ualde ( hoc est, contere sc. igne, non manibus ) & in aceto clariss. coelestino pone, & statim soluitur in aquam philosophicam, & quasi fontaneam, & si ita totaliter fuerit solutus, tunc distilla materiam, distillationem coagula temperato calore, & ultimo calcina, sc. post coagulationem eius per modum suum, & in quarta solutione tingit. Et haec nostra solutio est secundum naturam: sed illud perpetuo habeatur in memoria: Nullam extraneam rem recipi a Lapide philosophico, neque extraneum quippiam in Lapide philosophico ingredi. Quapropter uideat qui uolet, ne decipiatur hic in nomine aceti. Una enim res, unius generis & naturae, nihil alienum admittit: & uerissimum est, unam rem esse, & ex uno fieri. Quia quando Mercurius praeparatur in aquam Benedictam, tunc ipse habet potestatem dissoluendi corpus perfectum in Mercurium per artificium, & ita totum composium est Mercurius, una sc. res ex qua lapis fit, & in illa unica re sc. Mercurio, seu lapide, sunt quatuor: corpus sc. & anima, spiritus & tinctura, otiam terra, aqua, aer, ignis, fermentum, oleum. De Solutione Et Diuisione Elementorum. Exercitatio Ix. Zenon. In alchymico opere oportet primo omnium lapidem, id est, corpus, animam & spiritum, plane mortificare & exhaurire, cum nihil fructum in hac arte faciat, nisi prius mortificatum sit. Sed mortificati separatio elementorum fit, & monstratur cuiuslibet elementi effectus: Ergo si uis Elixir facere, opus erit primo lapidem ipsum omnino soluas in sua elementa, quod per anni partes nobis significatur: Deinde ipsa Elementa per ignem, mediante Mercurio coniungas, quod est maximum arcanum, & sic magisterium est completum, omneque artificium in soluendo & coniungendo situm est. Hae autem solutiones uel separationes fiunt mediante mercurio: ipse enim primo soluit corpus & facit separationes, quae rursus coniunguntur per fermentum & mercurium. Uerum hic sedulo est animaduertendum, Mercurium uocari in initio operis, Aquam: deinde apparente nigredine, Terram: deinde eo sublimato, Aerem: deinde rubificato eo ( debet autem aer per se coqui donec rubeat ) ignis: deinde sublimatus cum corpore luminari aliquo, fermentum: deinde solus additus toti & compositae materiae, spiritus: & sic terra cum aqua aere & igne corpus est, fermentum, anima, ultima irrigatio, solius Mercurii spiritus. Sic patet ergo quod Lapis constat quatuor elementis, scilicet, aqua, aere, igne, & terra. Nam in Lapide sunt anima, corpus & spiritus, & tamen unus Lapis, ut supra dictum est, quem soluere oportet, & rursus coagulare. Sub solutione omnes operationes comprehenduntur usque ad albificationem lapidis: post albificationem coquitur iterum, & fit lapis rursus dum coagulatur: deinde iterum soluitur, habito fermento: & solutio illa iteratur, donec fluat lapis ut cera. De Solutione Corporum in aquam, de Gumma & diuisione aquae. Exercitatio X. Mundus. Ex aqua lapis noster preciosissimus generatur: oportet ergo in principio omnem rem in aquam soluere. Non enim credibile est aliquam rem. posse conuerti de sua natura in aliam, quin prius reducatur ad eam materiam, de qua facta est a principio: quodsi factum est, credo eam traduci posse ad quamcunque naturam uolueris. Quoniam omnes res creatae sunt ex aqua: ergo necessarium est eam rem conuerti in aquam. Ac proinde concluditur, quod omnes spiritus conuerti debent in aquam antequam sublimentur. Mercurius.n.quando soluitur in aquam, tunc deponit feces suas, & frigiditas ipsius uertitur in calorem, & humidum eius in siccum, & calor eius in sublimatione augetur, & subtilitas ac tinctura: quia a uitriolo accipit calorem & tincturam. Iuxta hanc uero doctrinam uideri potest, Lapidem philosophorum componi posse ex Mercurio purgaro, soluto, sublimato, & in limpham resoluto. Item ex alio Mercurio, non quidem uulgari, sed ex eo, qui ex uulgari illo extrahitur, qui abstractus, Quinta essentia uocatur: que duo, sc. Quinta essentia & Limpha ante dicta, coniungi oportere credendum est. Imo ipsa Quinta essentia cum Limphato Mercurio ita miscenda successiue, donec per uices quinta essentia duas partes eius limphe ebiberit: deinde etiam ultimo ad iungendum corpus attenuatum. Hoc est sulphur ipsum de quo inferius dicetur: uel fixatur sulphur Mercurius & adidtur sulphur alicuius luminaris, & coniunguntur haec duo in limpha mercurii, & sic coquuntur per uices rorando. Uel si haec doctrina non placet, fiat secundum doctrinam philosophorum, primo sulphur philosophicum, et aqua philosophica, quae & permanens dicitur. Et hec duo simul concurrant, hoc est adunentur ad similitudinem naturae, que ex argento uiuo, quod aqua uocatur, et sulphure terrestri procreat omnia metalla: ita concurrente aqua philosophica, hoc est, mercurio philosophorum procreari credetur lapis philosophorum tingens. Ex doctrina autem horum philosophorum, aquam philosophicam argentum uiuum dicimus ex corporibus extractum: sulphur uero attenuatum corpus, siue terream illam attenuati corporis substantiam. Quae mediantibus quibusdam preparatoriis specieb. cogitur eleuari & sublimari, illamque eleuatam & sublimatam corporis substantiam, sulphur philosophicum appellant. Sed de his superque satis. De Gumma dicendum est. Gumma mas est, & ob id honorabilior. Aurum est soror gume. Proinde dicit aurum: Nemo me enecat, nisi soror mea. Quod autem dicit philosophus: Accipite gummae candidissime partem unam, & urinae uituli. Concordat cum Theophilo infra, qui dicit: oportere addi tria ad unum, uel septemad duo. Quod autem hic facit compositionem quatuor eorum, non nisi duo sunt, datque ipsi gumae tria nomina, sed re uera aes ipsum uocat gummam corporis, & bene quidem: deinde subdit, quod septies debeat nutriri rex, quos modos recenset & docet ordine. Rursus De Aqua, Et diuisione aquae in partes. Exercitatio Xl Pandulphus. Si superior doctrina non placet, aliam adfert hic philosophus, quam in hanc formam apte explicabimus. Recipiatur de aqua abstracta a lapide pondus suum, id est, aequale cum lapide, & lapis ipse, & aqua bene permisceantur insimul, & locentur in regimine ignis sui, & caueatur ne effluat. Uel locetur tota materia in balneo mariae, & soluetur materia in aquam lacteam, quae aqua Lac uirginis dicetur, & Acetum philosophorum. Tunc permittatur eleuari in coelum: & deinde iubeatur descendere in terram, id est omnes operationes reitera, ut decet. Nam inter soluendum ascendet in coelum, & inter coagulandum descendet, & unitur spiritus cum terra, & deinde iterum calcinetur, et erit lapis fixus ac fluens. At animaduertatur, quod quater erit lapis soluendus, et per omnia cum eo procedendum, ut innuit philosophus. Et quoties solutus est lapis, toties eam solutionem sigillo Hermetis custodiri oportet, donec Elixir ipsum coagulatum uideatur: deinde calcinatum, & rursus in puluerem redactum fuerit. Et in quarta solutione ( aiunt philosophi ) cauendum est maxime ne fluat Elixir, & uitrum fiat, quod cum fieret in nullo esset usu. Calcinatum enim esse oportet Elixir, hoc est in puluerem redactum, non uitreatum. Cauetur autem fluxus Elixiris, si ignis bona ratione, hoc est admodum clementer regatur. Et etiamsi philosophus hic dicat. ut sit ignis intensior, perpetuo tamen in memoria habeatur, ut ignis a principio operis unum sit usque in finem, similitudine infantis in utero matris. Deinde animaduertatur quod album mundum philosophus hic fermentatum iam lapidem uocet: deinde cum dicit corpus septies debereimbui, significat illas duas tertias in septem partes diuidendas, & septem uicibus imbuendas. Item significat omnem aquam qua quis usurus sit per totum opus, in tres partes aequales diuidi, & cum aere tertiam unam ad putrefaciendum poni oportere: deinde caeteras duas tertias ad nutritionem satis esse, si septies diuidantur, & super rorentur, quodest contra Theophilum, qui asserit aquam diuidi oportere in duo equalia, ut infra patebit. De Diuisione Aquae & uasis apertione. Exercitatio Xii. Theophilus. Theophilus hic docet uenenum in duo aequalia esse diuidendum. quorum altero es liquefiat, altero uero teratur, & imbuatur. Sint autem Elixiris partes duae ad septem, uel tres ad unam, & sit ignis iustae putrefactionis. Putandum uero est philosophos ideo iubere aquam in duas partes diuidi, ut significent tanta aqua Elixirium post fermentationem, quanta in fermentatione requirebat ( quamuis aliqui contra sentiant, & tertiam numero partem doceant ) imbuere, & per septem uices madefieri siue nutriri, quanta portione ipsum aes solutum est. Et cum iam dicta portio per septem uices post nutritionem ita adhibita est Elixirio: tunc Elixir maturum est ad tingendum. Docent tamen nonnulli oportere prius dictam septenam imbibitionem siue nutritionem ipsum Elixirium per aquam, quam illi uocant Acetum, penitus solui, quod difficile est & creditu & factu, & timendum ne uiuificatum iam Elixirium solutione ea stranguletur. Utcunque uero se res habeat, hoc perpetuo est obseruandum, ut tantum aquae in una imbibitione superfundas Elixirio, quantum esse putaris, paucillum post paucillum, & eo saepius: sic enim septies licebit, & quatuordecies superfundere. Quod si feceris, paulatim crescet Elixir, augmentumque fere octenis diebus, ueluti hians & sitiens appetet, roburque iustum acquiret: contra uero, si immodica utaris aqua plus satis, & uoraciter bibet, roburque omne debilitabit. Et putarem ego uicesimam portionem aque in augmentatione seu nutritione satis esse singulis octenis dieb. Quanta aqua uti debeas in fermentatione, hoc ex superioribus deprehendisti. Quando autem sit uas aperiendum, ex naturali ratione collige. Aere autem non indiget conceptus scilicet natus puer. Item nato rege tuo non licebiteum aere priuare. & clausum detinere, uitamque receptam suffocari. Nascitur autem, & uitam fermento recipit: nec citius aperiendum uas, quam cum fermentare uolueris. Postea uero non puto uas recte claudi: suffocatio enim pararetur nati regis. Et quanuis pro nutritione sedulo lac dandum, tamen ita moderato igne regi eum oportet, ut nequaquam euolare ualeat lac ipsum, uel effuimigari, & sic paulatim lacte nutriendus septies uel octies, donec robustus fiat ad tollerandum robustissimum ignem, & uniuersalem solutionem; ut quidam aiunt: Solui enim debet post nutritionem plenariam, & iterum siccari in puluerem seu lapidem; deinde iterum nutriri, donec tingat: & soluitur quidem aceto suo; quod est acetum acerrimum. De Siccatione Aquae; Coagulatione & Calcinatione ac ignis regimine. Exercitatio Xiii. Cerus. Borates. Dimidia aqua solui debet aes: Sed cum ola tertia parte, aut ad summum ita ut sint duo ad septem, conqui, ut hic docetur: cogitet igitur quisque, quomodo id efficiat: Animaduertatur praeterea, ut post imbibitionem terrae, & siccationem eius, terra ponderetur. Si pondus omnis commisti seu coniuncti, id est terrae & aque saluum est. bene operatus es. Si plus inueneris ponderis quam impendisti, coque diutis, sed ad admodum lente. Si pondus deficit, tunc exiecisti siccationem, & tunc emendatur error per aquam, quae tandem superfunditur, & leniter digeritur. Animaduertendum praeterea, quod quando materia dicitur hic uel alicubi in sententiis philosophorum, coagulari, uel calcinari, tunc non expedit fieri fortiore igne, quam uel in soluendo, uel putrefaciendo, uel abluendo, uel fermentando, uel nutriendo. Propterea infiniti artistae sunt decepti, qui statim post solutionem & ablutionem coagulant & calcinant auctiore folis calore: quo errore materiam ita inurunt. Quia quando eam expedit solui, non nisi longe maiori difficultate solui potest. Oportet autem materiam ueluti interfici, non in uitrum conuerti. Qua propter philosophi aiunt, Leni igne facietis omnem decoctionem, & inuenietis omnem scientiam, si aliter feceritis, non gaudebitis in opere uestro. Itaque magna uis in regimine ignis sita est. Nam fortis ignis uitrificat & perurit, lenis soluit & coquit materiam, ac maturam reddit. Uidemus enim in conceptione, usque ad editionem, eius calorem ( nisi accidentaliter contingat, scilicet non naturaliter ) non mutari in utero matris, sed eundem semper esse. Eodem igitur, id est leni calore in opere subinde, usque ad nutrimentum utendum est. Scribunt multi, ignem fortificandum esse post coagulatio195 nem, ut ipsum scilicet coagulatum igne teratur. Si haec uia proderit, non moror quin quisquis uolet eam experiatur. de me perpetuo obseruandum existimo, ut cum imbiberis aridum, parcus sis ignis carbonum, donec aridum imbiberit hoc, quod propinatum est, suauiter. Quod uidere licebit si aquam propinatam uoracem cognoueris. Ubi id factum est; tum forte opus est liberaliore fornace, ex exsiccatione grandi corporis cocti, subsequente statim alia imbibitione, cui similiter inherendo famulandoque procedendum. De Anima, Spiritu & corpore. Exercitatio Xiiii. Menabadus. Omnis disputatio magisterii Alchimici in hoc pendet; ut fiat Elixir ex corpore, anima, & spiritu conglutinatis, ut philosophus hic notat. Corpus quidem quale sit nominatur, nesciri tamen potest quod ueniat Elixir utendum. Spiritus significatio nemini est incognita. Anima uero ea est, quae uiuificat & dat esse corpori & spiritui, & fit anima ex corpore ipso uiuificato. Hoc enim loco animam nihil aliud esse credimus, quam corpus uiuificatum: uiuificatur autem ita, ut in argentum uiuum reuertatur, quale fuit prius quam coagularetur. Et haec anima, si additur corpori & spiritui mortificatis, ita ut demum totum Elixir uiuum fiat: tunc demum credendum est, scopum Alchimicum attactum esse. Corpus autem uocatur terra, es, plumbum, cinis, magnesia, calx, mater, clauis, uirgo sancta, corona regis, Talek, Trames, uitrum, lignum aureum, spiritus fulgoris, mare, sal, urina, alumen, guma Scotie, aqua sulphuris, sputum Lune, guma alba, & c. Spiritus uero uocatur aqua, sanguis, colla auri, guma rubea, oliua, gallus, taurus, aqua crocea, aes combustum; & compositio, & c. Anima uocatur Rebis, aqua foetida, mortui munditia, sanguis; aqua sanguinis, lapis animalis, lapis benedictus, etc. Mutua autem officia inter haec tria sunt, quia spiritus custodit corpus, ne ab igne comburatur. Et clarum corpus custodit spiritum, ne euolet ab igne: quia corpus est fixum, unde conseruat spiritum ne fugiat, & spiritus est incombustibilis: quare non sinit corpus comburi, quia spiritus & corpus unum sunt mediante anima, quae est apud spiritum; & corpus. Quod si anima non esset, tunc spiritus & corpus separarentur ab inuicem per ignem, sed anima adiuncta spiritui & corpori, hoc totum non curat ignem, nec ullam rem mundi. De Coniunctione corporum, & copula eorum. Exercitatio Xu. Zenon. Inter supradicta tria inest libido seu conformitas talis: quia quemadmodum sperma uiri & mulieris sunt dimissa in matrice mulieris in specie lactis septem dies, & in specie sanguinis per nouendies, & in specie carnis per uiginti dies, & feruntur membra per triginta dies, & in fine illorum dierum Deus infundit benedictionem germinis humani, animam scilicet seu uitam: eodem modo est in spermate agentis corporis, id est, lunae: & patientis, id est mercurii, cum nutrimento menstrui, id est salis Alembrot. Nam opus cum crescit, primo tribus diebus in lacte dicitur incorporatus, aut de complexione lapidis degenerat: postea in sanguinem dum additur sal nostrum: postea in modum carnis imperfectae, dum coagulatur in aquam, & dissoluitur: post in fine formantur membra, & tandem Deus dat materiei animam, id est potentiam, qua augmentatur & nutritur medicina nostra. Et postquam Rex ortus est, id est, anima per fermentum mediante aqua lapidi mortuo infusa est, tunc oportet uitalem lapidem nutriri: & puto eandem ego esse conditionem nutrimenti & augmenti, a significatione nominum causam ducens. Nutrire enim est tenelle & frugaliter cibum administrare, ueluti puero seu infanti, tenellus & frugi cibus adhibetur. Cum autem maturus, solidus, & robustus aliquantulum fieri incipit, tunc & cibus augmentatur. Itaque cum nutrimentum in nutricis primari e seu uoluntarie sit, iustumque est, si tenellum & frugi modo sit augmentum, non ita, sed semel pondus duarum partium Elixiri dari potest, ita ut Elixirum iam adultum non superet cibum augmenti nisi in una parte. Quia tertia pars Elixiri excedere debet cibum, ut cibus per eam conequi possit. Ponderosius enim est corpus quam cibus: Sed illud quoque in augnentatione obseruare necesse est, ut quando lapidi augmentum adhibetur, ipsum augmentum subinde per omnes decoctionis species in igne temperato continuetur. Finis. Typographus Lectori. Amice lector, Scias nos hic a principio huius libri, uere Aureae horae, consulto praeteriisse integrum tractatum Parabolarum, siue allegoriarum: quibus allegoriis, antiquo more tenebrionum ( temporibus & aetatibus ita ferentibus ) totam fere sacrosactam scripturam, Salomonis praesertim, & Psaltes ipsius scripta, maxime uero Cantica canticorum, allegorice, ad Alchimiam etiam inuita detraxit auctor, ita ut nulla alia de causa, illa omnia scripta esse uideantur ( si huic credimus ) quam in honorem & laudem Alchimiae: imo ( quod nefandum est ) ipsum sacratissimum mysterium incarnationis & mortis Christi Domini nostri, ad mysterium lapidis prophanissime contorsit, & multa alia praecipua nostrae fidei monumenta. non ( ut ego quidem existimo ) malo animo ( pius enim alias uidetur author ) ab eo fastum, sed ut seculum illud tenebrarum tulit: qui cum ignorarent ueram sacrarum scripturarum interpretationem, seruire eas cogebant suis ridiculis inuentis, & digito putabant se tangere uerum. Itaque indignum ego iudicans & piaculum, sacrosanctam scripturam ad huiusmodi artibus inseruiedum tam inepte cogi, quantum in me fuit, suae libertati & honori uindicare & restituere uolui, cum praesertim huic negotio, nullam possit uel intelligentiam uel utilitatem adferre, sed tantum pias & doctas aures maxime offendere. Qui tamen curiosior esse uelit, potest uel sibi describere, uel ab aliis impressa ( si tamen quis sumptus tam male collocare uelit ) legere. Nobis satis esse uolumus tractatulus de Allegoriis ex philosophorum inuentis et ipsius artis penetralibus erutus, quem superius post Turbam expressimus. Uale. Aurora Consurgens. Quae Dicitur Aurea hora, & in eius secundum Tractatum. Prologus. In praelibatis ostensum est intelligenti ex Sacrae paginae auctoritatibus. hanc scientiam non esse aliud, nisi donum Dei, & Sacramentum diuersis typicis sermonibus, ac parabolicis locutionibus, necnon problematibus & mysticis fere circumuolutum: & hoc ideo ne stolidi & insipientes naturam ignorantes, legere tamen scientes A. B. C. D. ipsis attraherent, & usurparent. Quamobrem cupientes hanc scientiam, oportet intellectum ualde subtiliter & in geniose acuere, saepe & persaepius, intus & extra, ante, & retro, uoluere & reuoluere, dicta sapientum. Non est enim sapientum stolide loqui, cum intellectus uerborum ipsorum, maxime literarum sono contrariatur: qui enim sonum uerborum acceperit, & intellectum interiorem non habuerit, nihil sibi prodest: quoniam illi dicitur id, quod seriptum est, Legere & non intelligere est negli gere. Quid ergo uobis uidetur affectantibus hanc diuinam sapientiam, qui rem accipitis iuxta sonum literarum, & minime consideratis in ea, utru sit an no, id quod speratur? an naturam imitetur uel eam priuetis, uel quem fructum habetis, in cuius fine erubescitis? Non sic impii non sic, sed tanquam puluis, quem proiicit uentus a facie terrae: Sic erunt operationes illorum, qui sine natura & intellectu operantur. Dicit enim Alexander: Si niuem uis frigiditate dissoluere, plus ipsam coagulas: & si aquam igne uis infrigidare, plus calefacis: & si aliquam naturam uertis ad eius oppositum, plus opus tuum corrumpis. Num quid non legistis multotiens, quod arcanum arcanorum & thesaurus thesaurorum praetereuntibus in uia non ponitur? Quod si sic publice poneretur, arcani nomine priuaretur, testante beato Gregorio: Depraedari desiderat, qui aurum publice in uia portat. Nam arcanum eo quod in arca clausum esse deberet, dicitur. An ignoratis quod tota diuina pagina parabolice procedit? Nam Christus filius Dei modum seruauit eundem, & dixit: Ego sum Uitis uera, & pater meus agricola est: Nunc attendite sonum uerborum, & intellectum intrinsecum. Numquid filius Dei est uitis? neque uitis Christus: quia maxime distant, nec pater eius coelestis Agricola, neque Agricola pater est. Sed intellectus occultus uerborum in quo figuratur, sicut alibi similitudo alia ponitur, cum dicitur, Petra, cuius lapis angularis, & huiusmodi similia, ex quibus similitudines non proprietates dicuntur. Uide quomodo caute ambuletis in hoc opere diuino, non ut imprudentes, sed ut sapientes & intelligentes. Notate ergo diligenter uerba philosophorum, & signate mysteria: & nolite fieri sicut equus & mulus, in quibus non est intellectus: Sapientum uero uincula soluite, & corum dicta reuoluite, donec uobis in mente sapiant. Si unum ex minimis solueritis, maximum uobis non latebit: quoniam propter paruulos in hoc libello ponitur quintuplex doctrina, aliquid utilitatis inferens ingenio se perscrutantibus: primo quidem quibus alienis scientiis haec scientia circundatur. secundo quibus stilis loquendi fruatur. tertio, quibus rebus naturaliter assimilatur. quarto quibus operationum modis peragatur: & de perfectionis eius uirtute. In Prologum Quinto, quomodo quisque illa ad medicinam humani corpoglossa tractatus Astronomiae. Aristoteles ad Alexandrum de uerbo ad uerbum dicit. Saturnus terram, Mercurius, Aquarius, Iupiter aerem, Sol ignem regit: & non recipitur hic conuenientia in Planetarum operatione, sed in operationibus quas semper habent continuas & perpetuas, per uirtutem ultimam, quae est super omnes uirtutes istarum operarum. Et hic non est locus demonstrandi de his arduis, sed ideo feci mentionem, quia necesse, & nimis utile est tibi, propter frequentem tractatum, in quo determinabilius de singularibus & indiuiduis quorundam uegetabilium Planetarum. Cognitio ergo proprietatum istarum rerum spectat ad philosophos: Cognitio uero naturalium rerum, spectat ad medicos. illud nolo tuam prudentiam latere: quia omne carens lumine de natura uegetabilium a Saturnus regitur, & ei attribuitur. Et quicquid uegetabilium est floridum & luminosum a Mercurius regitur, & ei attribuitur. Et quicquid uegetabilium est floridum & non ferens fructum, Mars attribuitur, & per ipsum regitur. Deinde compone & iunge has diuersimode, & dicas: Omne uegetabile ferens fructum creatur a Mercurius & Mars. Item. Quaedam uegetabilia sunt per ramos, quaedam per semina, & quaedam nascuntur sine semine & plantatione. patet ergo luce clarius ex praedictis, quod quaelibet species uegetabilium habet dispositionem propriam, qua complexionatur & mutatur uirtute unius Planetae, & ei assimilatur & attribuitur uirtute duorum Planetarum uel plurium, secundum quod potest suscipere: Iuuat unamquamque proprietatem, id quod ei attribuitur: scilicet prima uirtus naturalis, quae debet, ponit suam speciem, sicut in sapore, colore, odore & figura. Et anima naturalis colligit omnes proprietates & uirtutes naturales ab ipsa, & imitatur per ea, & facit ea durare per tantum temporis spacium, quantum sibi definiunt & designant sua uirtute: quia non est actus sine motus, & non est opera206 Aurora Tractatus De Astronomia. Caput I. Sciendum est primo, quod hec scientia diuina Astronomie uocabulis utitur, secundum cursum Planetarum, atque affectibus eorum, numero & uirtute signo rum duodecim circuli Zodiaci, sicut Aristoteles testatur ad Alexandrum dicens: Quod Saturnus tenet terram, Mercurius aquam, Iupiter aerem, Solignem: quia omne carens lumine de numero uegetabilium a Saturno regitur, & ei attribuitur. Et quicquid uegetabilium est floridum non ferens fructum, Marti attribuitur, & per ipsum regitur: Et omne uegetabilium floridum fructuosum, Soli attribuitur, & per ipsum regitur. Et iterum subiungit: Deinde compone & coniunge has diuisiones, & dies, Omne uegetabile ferens fructum non florens, sicuti est pomum & palma, attribuitur Saturno & Soli. Et omne floridum non ferens fructum, regitur a Mercurio & Marte. Ecce quomodo Astronomia uirtutibus Planetarum hoc donum Dei contexit. Dicit enim Aristoteles, quod omne uegetabile carens lumine a Saturno regitur. In tenditur terram nigram & foeculentam: & omne floridum & luminosum a Mercurio regitur, uult dealbationem primam ipsius terrae: & omne floridum non ferens fructum, a Marte regitur, uult terminationem, siue incinerationem post albedinem, quae dicitur incineratio. Et omne floridum fructuosum a Sole regitur, uult tincturam esse completam. Dicit enim auctor trium Uerborum, quod in foetu primo mense, cum semen a matrice conceptum est, Saturnus operatur, congelando & constringendo sua frigiditate & siccitate ipsam matricem, & materiam in unam massam. Secundo mense Iupiter operatur sua caliditare & humiditate, digerendo in quandam massam carneam, quae embrio uocatur. Tertio mense operatur Mars sua caliditate & siccitate, digerendo & sequestrando ipsam materiam in membra. Quarto mense operatur Sol in mittendo spiritum uitae. Quinto mense operatur Mercurius, qui formatiua & spiracula facit. Sexto mense Uenus operatur, quae disponsit & ordinat supercilia, oculos ut testiculos, & talia. Septimo mense Luna operatur ad expellendum foetum: & si tunc nascitur, uiuere potest: sin autem debilitatur uirtute signorum. Idem testatur dicens: Quando Sol est in Ariete, & in sua exaltatione, tunc completur primus gradus, qui est debilis ratione caloris. Et est ordo aquae. Quando Sol est in Leone, tunc completur secundus gradus, qui est feruidior ratione maioris caloris, & est ordo aeris. Quando autem Sol in Sagittario, tunc completur tertius gradus, qui est nullius caloris comburentis, & est ordo aeris deficientis: quia calore priuato, nullus omnino motus est, sed requiens & tranquillitas uera. In hoc loco pater suscipit filium, hoc est, terra retinet spiritum, & ammodo ipsum fugere non permittit. Senior enim dicit de uittute duorum Planetarum: Ego Sol calidus & siccus, & tu luna frigida & humida, quando fuerimus copulati aequitate status in Uenere domus clausae, recipiam a te animam adulando. Postquam ascenderimus ordinem seniorum, lucem lucis, tunc effundetur ex me & ex te. Quid ergo intendit Senior per talia uerba? Per Solem & Lunam uult ignem & aquam: ignem in terram, aquam in aerem; quando haec coniuncta fuerint in uerre, hoc est, in radice domus clausae, hoc est, corporis magnesiae: & hoc corpus recipit animam, hoc est, rem adulando, hoc est, paulatim & donec ordo seniorum impleatur, id est, maiorum humorum susceperit nutrimentum: tunc lucerna lucis infundetur ex me, & ex te, hoc est, quando ambo fiunt resplendentes, & propalantur lucentes. Et sic oportet unumquenque inuestigatione huius scientiae uerba sapientum subtiliter enucleare, alioquin non modicam incurrir errorum offensam, & caetera. Geometrica dicta Parabolico stilo. Cap. Ii. Dehinc nota quod Geometrica & Arithimetica hanc nobilissimam scientiam suis numerorum, distinctionibus in parte & in toto obscurauit: Nam terminus & finis totius Operis in numerorum diuisionibus est sigillatus. In hoc autem termino multi doctrinae filii errauerunt conquesti. Nam philosophi in huius scientiae termino addiderunt & diminuerunt summam radicis, per partes integrantes ipsum totum, numero minori, mediocri, & maximo. Ob hoc, ne insipientes capere possent. Dicit enim Aristoteles in libro Septuaginta Praeceptorum cap. Alternationum: Multiplices sunt Septuaginta praeceptorum alternationes 10. Namque primo conueniunt, secundo quoque, tertio sequuntur. Nam decem in decem respondent. hic denique diuisiones sequi necesse est. Sed priorem ordinem lector noster attendat. Quando & author trium uerborum dicit: Quod a tribus duo intelliguntur numeri: Nam longitudo dierum septem completur. Et senior ait, Quod in septem diebus forsitan apparebit albedo. Et quidem in secundo refert, quod uniuersa erunt decem iuxta numerum aquilarium 9. ( alias aequalium ) & terre nigrae. Intellige principium numeri primi & secundi: dicis duo, qui sunt tres numero: deinde dicis tria, quae sunt numero sex: deinde dicis 4. quae sunt numero 10. quatuor occulti, decem manifesti. His numeris perficietur magnesia alba: quia ab amoros ( alias aborneos ) id est, ( contra ad ornos praefectum. ) Refert enim Hermes, pater philosophorum, quod non perficiuntur quousque sui colores peragantur, quae est aqua, quae diuidit ipsam in alias quatuor, una scilicet duabus, & tria uni, quarum calori ( alias colori ) tertia pars est: humori uero duae tertiae; quae aque sunt. Pondera sapientum. Et scito quod uitis sapientum succus in quinto extrahitur, eius quoque unum in fine 30. peragitur. Intelligite proportionem. Decoctio namque minuit, tritura autem augmentat, hoc est initium & finis. Nam philosophi alii asserunt complementum fieri in 7. diebus: alii in quatuor diebus: alii in tribus uicibus: alii in quatuor uicibus: alii in decem diebus; Alii in xl. alii in uno anno. Turba philosophoru & Alphidius, qui dicunt in quatuor anni partibus, scilicet Hyemis, Ueris, Aestatis, & Autunni: alii in tribus annis, ut Geber, & Rex Artus: alii per mensem: alii per hebdomadam. alii per diem. quae omnia idem & unum sunt in toto, sed in radice differunt. quae omnia oportet artificem subtiliter explorare, alioquin eius operatio frustrabitur, & ad nihilum reuertetur. Et haec de Arismetria dicta sufficiant. Naturalia dicta secundum processum naturae. Cap. Iii. Consequenter uero scientia naturalis, sicut est medicorum & naturalium considerare, hanc consolatricem thesaurariam scientiam suis processibus circumcinxit, ut uidelicet philosophi in multis locis uerborum suorum hoc posuerunt. Nam dicunt, Res non fiunt nisi secundum naturas earum, ut homo de homine, leo de leone. Et Aristoteles inquit; Naturalissimum operum est generare tale quale ipsum est, ut planta plantam, uaccauaccam. Et Hermes: Nihil conuenit rei, nisi quod propinquiuus est ei in sua natura, & generatur in illa re proles similis, hoc est, Si quaeris medicinam, metalla curantem, de metallis erit eius origo, cum species a suo genere tingatur. Et Senior dicit: Semen uiri proiectum in matricem mulieris per tenuitatem & subtilitatem adhaeret ei septem diebus, donec coagulatur in omnibus membris mulieris, & peruenit ad carnem, & fit caro: & super ossa, & fit os: & super neruos, & pilos, & fit ipsis simile. Coagulatur autem in 10. diebus, & fit tanquam caseus: & rubificatur in 17. diebus, & fit color eius sicut color carnis. Die uigesimaquarta discernitur habere membra pilis simillima: deinde 40. diebus formatur in formam hominis, & apparet in eo anima. & a 40. die incipit nutriri sanguine menstruali per cursum eius ad umbilicum. Anima incipit a sanguine, & induratur, & infans crescit, & induratur paulatim, & figuratur: & cum completi fuerint nouem menses, absciditur quodiutriebatur, & ascendit ad pectus mulieris, & fit ibi sicut corona, & fit nutrimentum eius post egressionem ab utero. Et hoc dictum est propter assignationem & praeparationem lapidis, & secundum hoc praeparauerunt eum. Intellige ergo hunc processum naturalem, & alios sicut formatur pullus in ouo, in quo non erat pullus, per putrefactionem caloris & gallinae. Et sic diuersos naturae processus super adduxerunt, ut per hoc construerent scientiam eorum fore naturalem, & in omnibus naturam imitari. Et haec de illo processu dicta sufficiant. De matre Alchimia stilus parabolicus. Cap. Iiii. Pre omnibus autem notandum est. quod hoc arcanum arcanorum stilo parabolico, problematico, nec non typico maxime utitur circumloquendo. Nam philosophi usi sunt diuersis truffis in assimilatione, sed in intellectus est in omnibus idem: ideo hic ponitur primo stilus parabolicus, post hoc alii in ordine. Refert enim Rex Artus libro suo quarto, quod nobilis thesaurizaria mater Alchimia, medicinalem medicinam inter herbarum uires quaerere proponit, cum qua eius aegrotum corpus curare possit, & reficere, quod ab eius infirmitate absolueretur, & sanaretur. Tunc iam colorem duplicem coloratum splendoris, & candoris a luna & a Sole receperit colorata, sic quod coloratur a uertice capitis usque ad pectus eius corpus est aureum: & a parte pectoris usque ad femur, corpus uidetur argentum: & de femore usque ad genua, corpus apparet hydropicum: & de genibus usque ad plantam podis, corpus indicat paraliticum: Ideo mater Alchimia, corpus aegrotum habere dicitur, quod non potest se erigere, neque surgere: ergo infirmatur. Et nuncios ad peritissimum Phisicum omnium herbarum magistrum Macrum, qui uiribus herbarum corpora languida curat, & sanat, misit, quod ueniret ad eam, & naturaliores herbas, meliores & fortiores colligat, & una secum adducat, ut ab hydropica & paralitica infirmitate ipsam absoluat. Ob quod ipsam ex tunc, si sanabitur, & remedium inueniret, illum ditare uelit, & largislue remunerare. Magister Macer consentiens eius petitionibus, iuit ad montem Mambracum, in quo multas & nobilissimas collegit herbas, meliores, fortiores & nobiliores: & cum sic ascendit montem, uidit herbam speciosam colore uario coloratam, quam radicitus extraxit, & coniecturabatur, se amplius tam odoriferam & curialem herbam non uidisse: descenditque ad Alchimiam matrem nobilissimam, & festinanter uenit ad eam, quam cum tetigisset, & respexisset, ait: Mi Alchimia, dico quod nunquam uidi magis corpus pulchrius: in parte namque superiori, caput tuum est aureum, & pectus argenteum, sed in parte inferiori, deformius nunquam uidi: quia hydropisia in te, & paralitica apparet complexio: ergo in plenum admirari non sufficio unde hoc fiat, quod tam bene decorata es a uertice capitis usque ad femur, & in femore infecta usque ad plantam pedis. Cui mater Alchimia respondit: Ne mireris, a Sole namque decorata sum usque ad pectus, & a luna usque ad femur, sed a femore usque ad genua infecta & hydropica: ratione cuius corpus meum adhuc incompletum est, & non perfectum. Misi pro te Magister, & pater herbarum omnium, quod me curares, & membra mea non tam paralitica, quam hydropica refocillares: Et in casu quod ne sanabis & sanaueris, astipulor abundanter te ditare. Adhibe igitur nunc tua medicamina & herbarum mihi uirtutes ostende, quod 215 possim ambulare: tunc scias, quod non solum te, sed ditabo totum mundum. Cui magister Macer: Mi mater Alchimia, omnia quae a me uolueris impetrabis: Utere ergo uirtutibus herbarum mearum: Spero enim, quod omnia membra tua languida sanitate reficientur. hoc enim uolo & desidero, quia indiges es ualde. Uide igitur nunc, & elige inter omnes herbas illas nobiliores, quae tibi magis placeat, ac tuae melius conueniat debili naturae. At Alchimia statim retrospiciens, odoriferam, & nimis colore uariatam, coloratam quam mater Alchimia debilis statim appetiuit, dicens: O magister, uideo quandam herbam odoriferam, & ualde resplendentem, quae multum mihi placet: dic mihi: cuius uirtutis illa sit, & illam ubi reperisti? At Macer ad illam: O mi Alchimia, dico tibi, quod nuper cum unum ad me de tuis misisti nunciis, & expetisti auxilium, mox petitionibus tuis parui: Surgens surrexi ad montem magnum Mambraicum, ibi denique omnes istas herbas collegi, & altius montem ascendendo uidi herbam hanc, tam tibi placitam, ibidem supra montem stantem, quam ob amorem tui cum suis foliis radicitus extraxi, ut sic te cum illa curare ualerem. Scias namque quod herba haec magnae uirtutis est, quoniam indifferenter membra tua paralitica & hydropica penetrando curabit, quae ab aliquibus, Muscus aromaticus appellatur. Mater Alchimia respondens ait: Nunc bene mihi, grates ago tibi uenerabilis & dilecte mi magister Macer, quod uenisti ad me, & illam nobilissimam herbam adiutricem & curatricem mei corporis tecum apportasti. Edissere, si etiam aliquo alio baptisatur nomine. At Macer: dico tibi, etiam radix Mambre, eo quod in monte Mambraico ubi creuit, est inuenta. Inquit nobilis Alchimia cum gaudio: O magister, largae experientie, amodo queso tardare noli, sed festina circumcingere fortiter radicibus mambreis infirma mea membra, ut experiam ipsius efficaciam, si corporis mei inpsam sentiam adiutricem. Et de facto te ditabo remunerando, sic tamen quod eadem radix semper mihi seruiat; & corpori meo obsequens sit ancilla. Precor etiam ut adhuc aliam mihi superaddas herbam efficaciorem, quae melius subueniat & conueniat corpori meo, quod meum ad te nuncium non ulterius contingat destinare: neque te, neque me per amplius fatigare. Sed in officio meo sit mihi personaliter illa medicina permanens consolatrix. Magister Macer uoluntatem matris Alchimiae adimpleuit, & misit eam eligere postmodum herbam placibiliorem, efficaciorem & meliorem: & inter alias elegit herbam optimam quae uocabatur Lolium. Tunc mater Alchimia cum herbis his duabus circumcincta sanata fuit, & completa: quae Magistrum Macrum regalibus donauit donariis, & optime remunerauit: cui etiam ad id grates maximas multiformiter retulit. Et sic magister ab ea cum diuitiis & gaudio recessit. Sermo Problematicus. Cap. U. Post parabolicum stilum sequitur problematicus, quem Hermes sic prosequitur dicens: Consideraui auem a sapientibus uenerabilem, que uolat dum est in Ariete, Cancro, Libra, aut Capricorno. Et acquires eam tibi perennem meris ex mineris & montanis petrosis. Diuide eius partes praecipuas, quae post diuisionem tibi remanebunt, licet sit modica, & cum ea dominetur nigredo: tamen cum terra complexionata est, & multos in ea percipies colores. Nominat eam sapiens, Terram sapientiae, Aes, Plumbum. Assabis igitur eam forti igne numero minori quatuor diebus: numero medio, septem: numero maiori, decem, & tunc uocatur a sa pientibus, Terra argentea. Secunda pars eius fluens, uocatur, Aqua sapientiae: Tertia pars, Terra alba: hanc distillare facias quatuor uicibus numero minori, medio, & maximo septem diebus. & tunc dicitur Aurum apparens. Quarta pars est magnum album habens, & dicitur, Aer sapientiae, Gnumi aureum, sulphur rubeum. Accipe autem ex aere partem unam, & misce cum tribus partibus auri apparentis: & pone in balneum numero minori 20. diebus, medio 30, maximo 40. postea distilla, & remanebit aes quod uocant sapientes, Corpus desideratum, & aurum apparens: uocatur etiam Aurum singulare. Diuide ergo hoc aurum singulare in duas partes, & eius partes pone in uase amplo, donec ad solem recedat tertia pars, & tunc dicitur a sapientibus, Aqua uitae, siue Alumen. Accipe ergo gummi aureum, & tege eum auro singulari, & pone in balneum numero minori uiginti diebus, medio 30. maximo 40. & inuenies aurum singulare currens supra sulfur nigrum: & erit aurum singulare rubeum: auferas & reserua: & dicitur Tinctura sapientiae, & est ignis tinctorum, & receptum multorum nominum masculinorum, & est spiritus & anima, quae peregrinos repatriare facit: & dicitur ignis auri purpurei, & sulphur nigrum, uetula extenuata. Accipe hanc extenuatam uetulam, & admisce eam cu terra aluminis, & cooperi auro singulari, assa numero minori 3, medio & maximo 7. & remanebit tuum gummi album, & lucidum, simile corpori, quod in die iudicii glorificatur. & dicitur a sapientibus, Lac uirginis. Aquam autem quam ab hoc lacte extraxisti, reserua, & dealbabis & congelabis, & habebis diuisionem omnium corporum: cui nil potest resistere. Habemus iam duas aquas, scilicet aurum singulare, & diuisionem: duo similiter unguenta, gumini aureum purpureum, & lac uirginis, & tertium horum, uehiculum, scilicet, corpus desideratum. Accipe corpus desideratum, lac uirginis, & admisceas ei quartam partem diuisionis, & tegas auro singulari, & pone in balneo 12. diebus numero minori, medio 30, maximo 41, & efficitur totum aqua spissa, lucida. Hanc si tibi placuerit, diuide in duas partes: unam partem reseruabis operi: alteri parti admisce quartam partem auri purpurei, & pone in balneum 50 dibus, & erit aqua rubea, & illa aqua erit Elixir, & si uolueris, congelabis illam igne leui. De hoc posuerunt philosophi partem super mille & 80 partes simul sumptas argenti uiui coagulati cum suo spiritu, & erit totum Elixir. Sermo Typicus Cap. Ui. Hinc uero tipycus sermo, prout attestatur Arislei uisio, sequitur in hunc modum, Tradite puellam bonam, candidam, suauem, mitem, teneram Cabrico filio suo pro uxore mortua: propter quod philosophi sunt a rege in carcerati: & dixerunt, trade nobis filiam tuam in statu ac sensus sui colore, nec non maris conturbatione, quod ei simila nunquam acciderunt, & reuixit filius regis & multiplicatae sunt, proles nimiae, & gauisi sunt gaudio magno ualde. Ecce quomodo mulier haec nobiiis, pauperum consolatrix Alchimia est diuersis circumlocutionibus sententiarum & colorum obuelata, ut ab impitis celaretur, & peritos adhortaretur, quos diuitiis ditaret infinitis: quia gloriae & diuitiae sunt in domo eius. De Rebus Naturalibus. Quamodo lapis similatur Semini hominis in procreatione prolis Cap. Uii. Nunc autem tertio considerandum est, quibus rebus naturalibus, hec scientia comparetur: Semini enim humano uirili assimilatur ob hanc causam: cum ipsum trahitur ab omnibus membris hominis, & possidet omnium membrorum uirtutem, & in uas naturale quod est matrix funditur: ubi moritur, & humore connaturali nutritur, donec formatur homo numero dierum suorum, & non amplius: sic semen huius scientiae a corpore metallico educitur, omnem uirtutem habens metallorum in potentia, in uas naturale collocatur quod est aqua permanens & acetum philosophorum, in quo moritur, putrescit, & uegetatur, & crescit illud aes, & alie res nutrimen tum recipientes. Hoc autem uas est unum per totum opus, complens albam & rubeam tincturam. Nam de ipso factae sunt diuersae sapientum descriptiones: quia est unum in quo sunt tria, scilicet aqua, aer & ignis: quae sunt tria alembica uitrea, in quibus genitus philonsophorum generatur. Propter quod nominauerunt, Tincturam, sanguinem, & ouum. Nam in ipsis fertur anima uel aqua, quemadmodum tinctorum tinctura super pannos: portatur in aqua. Est etiam uas sublimationis in quo fumus argenti uiui sublimatur, & ascendit in eo: namque quando aestimabitur quod finitus sit fumus argenti uiui, & dicitur Aludel longum & altum, & uas inferius dicitur Scutella, siue furnus philosophorum, in quo est ignis philosophorum: qui cum egreditur denigratipsum uas, & comburit omne metallum: quia omnis calidi oleum est pinguedo, & omnis frigidi oleum est humiditas. Et etiam uas resolutionis, in quo corpora resoluuntur. Resoluitur enim in eo aliquid post aliquid parum post parum ordine suo, & non fit resolutio omnium partium una uice, sed secundum Elixiri modum resoluitur illud & extrahitur: ut Senior attestatur dicens: Cum non egreditur ab hoc lapide anima eorum una uice, sed pluribus: & propter hoc nuncupata est anima haec, anima flos & flores, sanguis & sanguines, pinguedo & pinguedines, & tamen est anima & spiritus uiuus eam educens. Et corpora sunt duo scilicet masculus & foemina, quae sunt terra & aqua: & tres sorores ingredientes super ipsis principiis, sunt nutrimentum & augmentum ipsius aliti & augmentati: ut quantum in uno quo alitur & augetur uitello & albumine, & cortice tegitur. Nam habet totum in se quibus eget operator in operatione. Et soror prima egrediens super ipsis, dicitur Salsatura prima ex tribus, quam uocant hic aerem, & facti sunt duo masculi: scilicet frigiditas & caliditas: & inter eos una foetida est aqua. Deinde ingreditur secunda soror, haec est secunda Salsatura ex tribus secundis: & facti sunt duo masculi, qui sunt terra & ignis: & duae foeminae, quae sunt aqua & aer. Post hoc ingreditur tertia soror quae est tertia Salsatura ex nouem, & perfecta est domus quatuor angulos habens & rectos: que sunt quinque. Et haec est Magnesia uere alba, & non falsa, ab armatis perfecta, ut Senior dicit. Haec quinque quando congregata & collecta fuerint, fient unum, quod sapientum lapis naturalis perfectus est. cum nisi duae perfectae tertiae, perfectae fuerint, fiet totum. Et Auicenna: Cum ad has, quinque perueniemus, perueniet ad uos intentio nostra, Et notandum, quod inter elementa sunt duo masculi, scilicet terra & ignis, & duae 233 foeminae, scilicet aqua & aer: & haec quatuor in humido unctuoso, quod est radicale, naturaliter intelliguntur, uel in terra & aqua, quae in manifesto sunt existentes, etc. De quatuor Rebus ex homine Cap. Uiii. Hinc uero nota, quod quatuor rebus ex homine assimilatur, scilicet, Stercori, urinae, sanguini, & capillis. Stercori dicitur simile in qualitate terre foetide infecte, uel ratione masi odoris inficientis. Et est lutum sapientiae quo uasa firmantur. Urinae uero in qualitate aquae mundificantis, uel abluentis, siue remouentis foetorem terrae: uel exacuitate salis exiccantis. Sanguini in qualitate aeris penetrantis, aut mollificantis duriciem terrae, aut ratione coloris rubei remanentis super terram. Capillis autem, inqualitate ignis comburentis & egredientis de terra, etc. De Quatuor interioribus in corpore humano Cap. Ix. Comparatur etiam quatuor rebus principalibus intra hominem, scilicet cerebro, in aquae frigiditate. Cordi, in ignis caliditate: Epati, in aeris humiditate: Testiculis, in terrae siccitate. Nam sedes flegma tis est in cerebro. & sedes colerae rubeae in corde. & sedes sanguinis, in epate. & sedes, melancholicae in genitalibus collocatur. Et haec praedicta notanter in uno corpore natura constituit: sed situs & operationes eorum diuersificantur. Nam in colera uirtus appetitiua intelligitur, quia colorat: In melancholia, uirtus retentiua, quia retinet colores: In sanguinea, uirtus digestiua: quia tollit superflua: In phlegmate uirtus ex pulsiua, siue mundificatiua, quia dat ueros & perfectos colores. Quinta autem uirtus nec est calida, uel frigida, nec humida nec sicca, nec grauis nec lquis, nec dura nec mollis: sed proprie dicitur Uita, quae has quatuor coniungit in unum, eisque tribuit uitam robustam atque perfectam. De comparatione scientia ad ouum. Cap. X. Ex hinc uero ouo comparatur haec scientia: quia in eo sunt quatuor coniuncta: cortex apparens est terra: albedo est aqua: cortex uero tenuis qui est cortici spisso iunctus, separans aquam a terra, est aer: rubeum quoque oui est ignis: cortex rubeum continens est aer, separans aquam ab igne, & utrunque est unum & idem. Aer uero terram separans ab aqua, spissior est aere altiori: aer uero altior, est calidior & subtilior. Nam ignis est sibi propinquior quam aeri inferiori, In ouo igitur sunt quatuor, scilicet terra, aqua, aer & ignis: his quatuor exceptis in inedio rubei est quintum; quod est pullus: Hoc non intelligitur de ouo uolatilium, sed de quo philosophi loquuntur: ideoque omnes philosophi in hac excellentissima arte ouum descripserunt ipsum, & alia multa exempla suo operi posuerunt: ut doctrinae filii inde intellectum caperent; & naturam inuestigarent. De Basilisco Et Uermibus uenenosis. De comparatione scientiae cum Basilisco, & aliis uermibus uenenosis propter similitudinem nutrimenti. Cap. Xi. Post haec, Basilisco & aliis uermibus uenenosis dicitur similis, ratione nutrimenti aut cibationis, aut infectionis. Nam sicut Basiliscus dicitur nutriri & cibari per diuersum cibum & potum, donec magnus fiat & maturus: post hoc moritur & occiditur, & de eius puluere fiunt tunc miracula: Aurora sic corpu226 sculum nostrae sapientie nutritur & augetur per aquam permanentem, usque illud magnum & fluxibile apparebit, tunc mors eum reuelabit. Et sicut Basiliscus suo flatu & odoratu inficit animalia & homines: sic odor nostri corporis magnesiae, perficit argentum uiuum ipsumque subito mutans. de natura sua in naturam alienam. Unde Morienes: scito quod terra foetida cito recipit scintillulas albas. Comparatur etiam tyriacae, ratione curationis omnium metallorum. Comparatur etiam ueneno, ratione multiplicis tricturae albe & rubeae, nec non subitaneae transmutationis unius coloris in alium, de imperfectione in perfectionem: quia sicut modica qualitas ueneni, repente magnum corpus inficit, sic una pars Elixiris albi & rubei, multas partes omnium metallorum in uerum & perfectum lunificum & solificum transmutat corpus. De rebus mineralibus. Cap. Xii. Caeterique philosophurum hunc nostrum lapidem rebus mineralibus omnibus comparauerunt. Quidam aluminibus, uitriolis salibus: quidam spiritibus: quidam metallorum corporibus. Horum autem quidam qui de salibus & aluminibus atque uitriolis tractauerunt, est sententia multiplex: Nam Plato uult, quod alumina splendificant, salia dissoluunt, uitriola confringunt uel constringunt. Nam alumen crudum dicitur abundare in humore, calcinatum uero in summa siccitate: ideo quamdiu humor abundat, comparatur aluminibus: sed priuato humore peccante, dicitur aluinen calcinatum, album, fixum. Proprietas uero salium est, dissoluere, & rodere, & humectare, & liquefacere rem acidam: quia dicitur calcinate corpora cum sale: quia sal corrodit eorum humiditatem corrumpentem. Iam sales faciunt corpora leuiter in igne fluere. Notandum, quod quedam salia sunt fixa, quaedam uolatilia. Nam omne fixum ponitur pro corpore uel pro retinaculo & talia extrahuntur a rebus calcinatis: ut dicitur, Extrahite Salem allali. ex trahunt enim, & non prosperantur ineo: quia extrahunt de eo inquo non est Sal alktali philosophorum, Quemadmodum enim extrahitur Sal alkali a calce uiua, uel cinere clauellato, uel sal tartari ab ipso tartaro calcinato per humorem conuenientem, donec nihil remanet acuitatis: sic sal nostrum, quod est tinctura, extrahitur a calce metallorum per putrefactionem, usque totum compositum exuet suam naturam, & induat alienam. De tali sale dicit Senior: Primo fit cinis, postea sal, & de illo sale per diuersas operationes Mercurius philosophorum: Salia uero non fixa ponuntur pro Spiritibus, uel pro aquis acutis, acetosis; corrosiuis: sicut est sal aromaticum quod est nobilius; quia totum est spirituale. Post hoc sal commune, & sal urinae. Nam sal aromaticus est secundum elementum in hoc opere necessarium, testante Aristotele; in libro Septuaginta praeceptorum, ubi dicit: quod Almizadic tibi Solum deseruiat Nam ipsum corpora soluit & liquefacit & spiritualia reddit. Aliqui philosophorum posuerunt esse totum arcanum in eo, & uocaueunt ipsum diuersis nominibus propter naturae suae excellentiam. Ut in libro Turba philosophorum scribitur: quia quidam uocauerunt ipsum a loco, ut Gummi, Sputum Lune: quidam a colore, ut sanguis, urina Thauri. quidam a natura, ut argentum uiuum. Utamini ergo illa uenerabili natura: nam ex ea ars fit, & non ex alia. O quam praeciosa est serui rubicundi natura. de ipso dicunt philosophi, quod ipsum sit primum in origine corporum metallicorum. Nam quando argentum uiuum grossum immundum occurit sulphuri grosso, inde generatur metallum corruptum: & tale est remouendum in operatione prima: quia in prima ipsius origine pronducitur grossum foetidum & immundum per naturam: ut Auicenna dicit. Uidimus itaque in principio rei eius siccitatem & destructionem aqueitatis fore nocuam, & ab eo ut calefiat quod puluerisetur aut frangatur, ut Turba philosophorum ait: Ecce plumbum rubeum, quod initium est operis nostri: nam sine ipso regimen stare non potest. Non autem sal aromaticum uulgi hic intelligitur, quod cum ipso opus nostrum non peragitur. Uitriolum autem & atramentum ob hoc interponitur: quia omne uitriolum & atramentum philosophorum calefactum & assatum igne debili colore rubiginoso uestietur, ut in libro Turbae scribitur: quod prima die apparet nigra citrina: Secunda nigra rubea: tertia similis croco. Hinc uero quidam philosophorum spiritibus mineralibus hanc sapientiam assimilauerunt, ut est sulphur, argentum uiuum, arsenicum, Auripigmentum, Magnesia, Marcasita: cum tamen neutrum istorum sit philosophicum. Sulphuri simile dicitur propter tres actiones ipsi argento uiuo inferens. Primo stringit ipsum a sua humiditate: Secundo denigrat sua adustione: Tertio ipsum rubificat sua tinctura adustiua. Nam senior dicit: Sulphur nostrum non est sulphur uulgi quod comburit & comburitur combustione nigredinis & destructionis: sulphur enim nostrum comburit combustione albedinis & meliorationis. Et Auicenna: Nisi quod illud quod aduritur, est uulgi: & aliud non aduritur quod est sapientum. Et Turba philosophorum dicit: Argentum uiuum accipite, & in. magnesiae corpus coagulate, uel in sulphure quod non comburitur. Hoc autem sulphur quod non comburitur, nuncupamus aes. Terite ergo ipsum aceto acerrimo, & coquite, & cauete ne acetum in fumum uertatur, quia periret opus. De multiplici argento uiuo Caput Xiii. In comparatione argenti uiui est aduertendum, quod triplex est argentum uiuum: hoc est ignem philosophicum extrahere. Hoc secundum animam uitalem, dicitur ighis, siue anima, siue quinta essentia. De primo Scribit Turba philosophorum dicens: Argentum uiuum est ignis, qui corpora comburit. Et iterum, oportet ergo corpus flamma ignis occupare, ut diruatur & debile fiat: hunc enim ignem oportet extrahere igne connaturali: ut dicit Senior. Ignis noster est aqua: si sciueris dare ignem igni, mercurium mercurio, sufficit tibi. De secundo dicit Senior & alii sapientes: Quod anima extrahitur per putrefactionem, & cum in eo nihil remansit de anima, tunc abluisti corpus a sordibus suis. Item dicit: Aufer ei animam, & redde ei animam. De tertio Scribitur: Oportet te extrehere quintam essentiam, aliter in uanum laboras. Et ob hoc triplex dicitur argentum uiuum: & propter uitam eius imponitur ei mors, prout uulgare sonat prouerbium. Qui argentum uiuum sciuerit occidere & mortificare, magister & philosophus in hoc opere appellatur. Secundum uero argentum uiuum est spiritus, & dicitur Aqua permanens, siue acetum, siue menstruum, siue nutrimentum, & multis aliis nominibus intitulatur. Refert Turba philosophorum, quod sit acetum acerrimum, per quod aurum, merus fit spiritus, & sine quo aceto nec nigredo, nec albedo, nec rubedo. per talem enim argentum uiuum, extrahitur secundum, mortificatur, geciditur, extinguitur, & coagulatur, ut Turba philosophorum dicens attestatur, Scitote quod corpus non tingit nisi prius tingatur. Ideo philosophi illud Uenenum uocauerunt, ac uarie & multipliciter de illo nominibus plurimis tractauerunt. Et quemadmodum inuidi dixerunt. Est lapis, & non lapis, uerum autem gumma, ut in Turba philosophorum scribitur: Notifico autem uobis gummae dispositionem, non inuidens, arcanum in ea magnum existens. Scitote quod gumma nostra fortior est auro, & oportet eam habere auro honorabiliorem: Gumma autem nostra apud philosophos est praeciosior & sublimior margaritarum, eo quod ex gumma & pauco auro multa emimus: ideoque philosophi scribentes ne pereant cauentes: & manifeste inlibris suis dispositionem eius non posuerunt, ne quilibet eam agnosceret, quam si insipientes scirent, non uilipenderent. O quam plures sunt gummae, sed minime hanc nostram cognoscentes. Ideo huius ueneni naturam absconderunt philosophi, eo quod per ipsum totum regimen ad impletur: & tota mortificatio & occisio inea consistit. Quartum autem argentum uiuum ex prioribus resultat, & est albi coloris, antequam ei ignis aduenerit. Igne uero ei adueniente ipsum fit rubeum, & hoc a lapide diuino procedit. unde Elbo Interfector: Dealbate latonem, & rumpite libros, ne corda uestra rumpantur. Et Turba: Nummis imponite, & fit Elixir, & quod per ipsum natiuitas & uita, & aqua munda ex multis extracta tincturis & rebus: eiusque tinctura uita ex his, quibus immergitur, & coloratio perfecta: Ut Turba philosophorum testatur, quod preciosissimus color est Tyrius, quem prius colorem pronunciauerit: deinde purpureus color approximabit. Hoc enim argentum uiuum est fructificans suauitates odoris, & est tinctura uerax & infallibilis, omni corpori praestans complementum. De Arsenico & Auripigmento. Cap. Xiiii. Comparatur etiam arsenico & auripigmento ratione unctuositatis, & aedustiue humiditatis, nec non uaporabilis ab igne: quibus corpora denigrat & exiccat. Et Arsenicum dicitur masculus, ratione coloris & siccitatis: Auripigmentum ratione caloris & humiditatis foemina: ut Turba philosophorum dicit: Demonstraui uobis foeminam in auripigmento, masculum uero in plumbo. Et sciendum quod philosophi unam dicunt naturam arsenici & auripigmenti ratione fugae, uel ratione causarum praedictarum. Nam multotiens ponitur pro igne sulphureo, & saepius pro spiritu, qui est egrediens a corpore, qui est aqua: qua omnia uegetantur & augmentantur. De Markasita, Magnesia & Thutia. Cap. Xu. Comparatur etiam Markasitae, Magnesiae & Thutiae: Markasitae in colore: quia sicut Markasita scintillas argenteas & aureas habet mixtas in terra: sic in opere philosophico signa apparent similia: ut testatur Morienes dicens: Scito quod terra foetida cito recipit scintillas aureas, ut supra. Dicitur etiam Magnesiae esse similis, ratione ponderositatis, & fractionis omnium metallorum. Dicitur etiam Thutiae esse similis, ratione extinctionis, Nam sicut praecipitur Thutia extingui septies, uel nouies, uel decies, uel duodecies, ut eius terreitas subtilietur, & sulphureitas deleatur: sic mandant philosophi, opus eorum iterari, ut omne superfluum in manifesto abiiciatur, absentia in profundo siue in occulto adiiciantur. Notandum uero est, quod duplex est spiritus: unus in corpore, & hic est remouendus, id est, extrahendus, & est igneae nature, ut Turba testatur dicens: Scitote quod corpus non potest tingere se ipsum, nisi spiritus extrahatur, qui in uentre eius occultus est, & fiet aqua, & corpus absque spiritu: qui est spiritualis naturae, ex quo colores apparent, eo quod spissum terreum non tingit, uerum autem tenue naturae, quod de corpore transit e colorat. Secundus uero est extra corpus, & est aqueae naturae, & est tingens corpus in Elixir. Ut Turba dicit: Masculus uero, hic est corpus, & foemina, haec est spiritus. De qualitatibus singulis omnium metallorum. Cap. Xui. Inde uero comparatur omnibus metallis in qualitatibus, in naturis, in coloribus, in inollicie, in duricie: & hoc in manifesto & in occulto eorum. Auro & argento comparatur, ratione perfectionis colorum perseuerantium in igne, & ponderum, nec non ductibilitatem, precipue tamen auro, cum ipsum sit nobilius & perfectus omnibus aliis tribus corporibus. Et ob hanc perfectionem perpetuam, dicitur aurum philosophicum, ei simile: ut Philosophus testatur dicens, Praesentes & praeteriti non fecerunt aliquid, nisi ex auro aurum, & ex argento argentum: non tamen aurum illud uel argentum fuit uulgi. Est autem philosophicum aurum, quod non emitur precio magno, ut Alfidius dicit: Scitote, quod hic lapis, de quo hoc arcanum agitur; Deus non emendum magno pretio posuit, quoniam uia eiectus inuenitur, ut a paupere & diuite haberi possit: ut scilicet ratione & scientia ad eam quisquis possit leuiter peruenire. Et Morienes ait: Omnis res quae magno emitur pretio, mendax est: quoniam modico huius gummae, & paulo auro, multum emimus. Et Senior dicit: Aurum nostrum non est aurum uulgi: quia sequitur dealbatio, ut ibi dicitur: Dealbate aurum. Hoc igitur aurum cum dealbatum, fuerit, post nigredinem suam, quae est tinctura. Et iterum commiscete aurum cum auro, hoc est, cinerem cum aqua. Uel seminate aurum in terram albam foliatam, quae & tertia terra, quae est auri, tingit Elixir, & Elixir tingit eam. Et haec est magnesia alba perfecta, & non rubea. Inde ex auro philosophico non fit aurum sed argentum: ut Turba philosorum testatur dicens: Scitote quod nisi dealbetis ( scilicet aurum nostrum ) non potestis rubeum facere, eo quod duae naturae nil aliud sunt nisi album & rubeum. Album de rubeo nigro erit & mundo albo: crystallinum de rubeo citrino apparebit. Et hoc uult Senior cum dicit: Est enim mirabile, cum miseris super alia tria commixta, tunc iuuat album super citrinum, & rubeum dealbat ea in albedine argenti: deinde iuuat citrinum super album & rubeum, & facit ea citrinare citrinitate auri. Deinde iuuat rubeum super citrinum & album, & facit ea in rubedine Alkasal marini. Et Morienes ait: Respice citrinum completum, & citrinum diminutum in sua citrinitate, & omnem citrinitatem. Et Respice rubeum completum, & rubeum diminutum in sua rubedine, & omnem rubedinem. Et insuper aspice nigrum completum, & nigrum diminutum in sua nigredine, & omnem nigredinem. Ex hoc patet, quod aurum philosophicum non est aurum uulgi, nec in colore, nec in substantia: ideo dicitur quod laetificat cor hominis, & argentum similiter: sed illud quod extrahitur ex eis; est alba & rubea tinctura, uera, fixa, uiua, perseueratiua, coloratiua, perpetuatiua, ingressiua, penetratiua, perfectiua, omnibus metallis permixtiua. Illa hominem laetificat, & cor hominis sanat, ut Senior dicit, & reddit hominem hilarem, & iuuenilem facit; & uigorose corpus conseruat. De quatuor corporibus metallicis imperfectis. Cap. Xuii. Aliis uero quatuor corporibus, scilicent ferro, cupro, stanno, plumbo comparatur, ratione durae fusionis & mollis in manifesto & in occulto eorum. Nam illa quae sunt dura in manifesto, sicut ferrum & cuprum, sunt mollia in occulto: & sic de aliis duobus est intelligendum: idcirco ferro & cupro assimilantur propter carentiam horum fluxibilium & liquabilium in ignem: & talia sunt stringentia stannum & plumbum, que abundant humore, praecipue ferrum, cum ipsum sit minorum humorum, & maioris caloris, ut Senior dicit: Ego ferrum siccum & durum & forte, & pistans, & pistatum omne bonum. Et non est res in mundo agens actionem meam: per me enim generatur Secretum secretorum: quando conualesco a languoribus, tunc habeo uitam leonis rugientis. & hoc est ferrum alchimicum: ipsum enim non trahitur ab adamante. Et si quis studeret aliud inuenire faciens operationes huius, non posset: Ideo magnificatum, & exaltatum est, & factum aes omnium rerum. Ideo maxime uidetur argento uiuo philosophico amicari, cum ipsius sit coagulum, nisi coagulatione perpetua & firma. Nec non stannum & cuprum & plumbum eadem operatione posse firmari, ut Turba philosophorum dicit: Aes ut plumbum lapis fiunt preciosus: ideo ponite plumbum cum plumbo: quia Natura natura letatur, & Natura naturam uolare facit: & Natura naturam continuit: & Natura naturam superauit: Ideo nutu Dei fiunt illae naturae multiplicantes. Dicitur etiam quod sit propinquitas inter magnetem & ferrum: maior utique est propinquitas inter aes & aquam nostram, quae est plumbum & stannum album, ut Turba philosophorum testatur dicens: Etenim plumbi albi dispositionem demonstraui: eo autem noto, nihil aliud est, quam opus mulierum, & ludus puerorum: absque tali enim plumbo nulla tinctura fit perfecta, eo quod uim habet ( ut Hermes dicit ) generandi triplicem: quod compositum in corpore stringit; & in colorem uertitur inuaporabilem. Et Scitote, quod prima uis est acetum, Secunda uero plumbum, de quo Sapientes dixerunt: Coquite ipsum stannum donec priuetur humore suo, & fiat siccum, & residuum suum bibat humorem; eo quod plumbum combustum fuit, hoc est plumbum rubeum de quo Sapientes dixerunt: Ecce hoc pluinbum quod rubeum nuncupamus, nostri operis est initium, sine quo nil fit. De ipso namque dicitur, dee plumbo fac ferrum, aut crocum de croco, fac album de albo tincturam. De stanno fac cuprum uel aes: de ere fac cerusam: de cerusa fac minium: de minio tincturam; & apprehendisti sapientiam. Intellige quid legas? nam haec ars stultos fallit. O quam plures sunt seducti in nominibus spirituum & corporum, putantes se extrahere tincturas de rebus siccis & aridis combustibilibus, cum in eis nulla sit utilitas, & omnia uertuntur in nihilum, & cuncta mortua sunt, & eorum causatio ad perfectionem non peruenit, ut dicit Alphidius: Caue ergo fili a spiritibus & corporibus, lapidibusque mortuis te separa: quoniam in eis nullum est iter; nec etiam in eis tuum propositum inuenies: 240 Aurora lum, sicut sunt salia, auripigmenta, arsenicum. argentum uiuum, sulphur, capilli humani, sanguis, sperma, urina puerorum, ouum, aurum, argentum, ferrum, cuprum, stannum, magnesia, marcasita, thutia, & his similia: quae omnia Senior dicit esse combustibilia, & mortua, nec in eis aliqua operatio nostrae similis: quia operatio nostra surgit per seras seraturas aperientes. In plumbo uero est uita mortua; & hoc inter arcana arcanorum est notandum, quod dicit philosophus: Nihil est affinius auro quam plumbum. De comparatione scientiae arboribus; herbis, floribus, radi cibus & aliis uegetabilibus. Cap. Xuiii. Quidam autem philosophorum, hanc diuinam scientiam, herbis, radicibus, arboribus, floribus, & aliis diuersis uegetabilibus, necnon succis eorum & fructibus similitudinarie comparauerunt. Galenus dicit: De arbore philosophica quae septem ramos habet, ut in quodam scripto reperi tractatum de lunatica sic procedente: Haec est quedam herba siue planta, nomine Lunatica, siue berissa: cuius radix est terra metallica, stipes eius rubicundus quadam nigredine perfusus: folia eius similia foliis maioranae, & sunt 30. secundum aetatem lunae in crescentia & in decrescentia, flos eius citrinus: post tres dies odor eius, ut odor musci in plenilunio, uel in decrescentia completa: ex eo acceptus & in eo Mercurius impositus uertitur in lunam perfectam. Si post hoc bullitus fuerit quinque uicibus, uertitur in solem: Cuius pars una centum uertit in purissimum solem. Nota quod omnium predictorum nomina sunt posita similitudinarie in hac excellentissima scientia, pro qua omnis fidelis debet tempore uitae suae fideliter & constanter laborare: De multiplici & uaria pluralitate uocabulorum huius artis: Cap. Xix. Quarto notandum est, quibus modis & uiis operatio illa coelestis adimpleatur. Et notandum, quod philosophi diuersa uocabula ipsi operationi attribuerunt. Quidam eorum dixerunt, quod calcinando, soluendo, & distillando, & coagulando hoc opus peragitur. Et Hermes haec intimat per alia uerba; cum dicit: Pater eius est Sol; mater uero eius luna: portauit illud uentus in uentre suo: nutrix eius terra est. Alii uero dixerunt; sublimando & reitera nni do atque figendo, donec in fundo maneat: Alii incerando, aut imbibendo, donec fluat: Alii abluendo aut mundificando, donec album & pulchrum appareat: Alii occidendo, donec moriatur & albificetur: Alii uiuificando & nutriendo, donec genitum fiat: Alii putrefaciendo & corrumpendo, donec manifestum occultetur, & econtra: Alii separando elementa, & reiungendo: Alii conterendo, donec corporeum fiat spirituale, & econuerso: Alii coquendo, donec arescat: Alii assando, donec confringatur; Alii remouendo, donec nouus adueniat: Alii corpora & spiritus rectificando, sicut Uenerem dealbando, a soue stridorem auferendo: Saturnum in durando, aut mundificando: Martem mollificando: Lunam citrinando: nec non ipsa corpora in aquam soluendo, nihilominus omnibus corporibus diminutis perfectionem praestando: Alii Mercurium coagulando. arsenicum, auripigmentum, sulphur, magnesiam, marcasitam, Thutiam dealbando, atque fixando: Alii salia acuta quasi dea inceratiua praeparando: Et adhuc diuersis uocabulis ( quod longum esset enarrare ) Elixir eorum album & rubeum compleri dixerunt. quae omnia sunt unum & idem intelligenti, & condependentia, ac sibi concathenata quemadmodum cathena: ita cum unum terminatur, aliud incipitur. De multiplici operatione philosophantium. Cap. Xx. Idcirco calcinatio in principio operis nostri, ponitur tanquam pater in generatione. Unde primo uidendum est, quae sit calcinatio philosophorum. & sciendum, quod triplex est calcinatio philosophorum, duplex corporis, tertia spiritus. Prima est initium operis nostri, de qua dicitur, calcinatio est priuatio frigidae humiditatis, combustione remouentis: uel siccae terrae incineratio. Et hanc philosophi exemplificauerunt in lingno, in quo sunt tres humiditates: prima aquosa & frigida: & haec prohibet lignum a combustione: secunda unctuosa; siue oleaginea, & ipsa facit lignum ardere: hae duae sunt uaporabiles in igne, atque cremabiles. Tertia uero relinquitur in cinere, & est ualde modica & subtilis, fixa & perpetua, nihil inflammabilis. & ipsa est uitrificans, & diaphanitatem uitream spondens. Et tali modo precipitur fieri calcinatio philosophorum, ut est in ligno praedictum: & ipsa fit uere per acetum philosophorum, siue per aquam permanentem, & non re alia. Et hoc nota: Talis enim humiditas, ut dictum est, quae est principium liquefactionis, oportet esse in corporibus: ut Hermes dicit, Principium omnium liquabilium est aqua. Et Auicenna refert, Considerauimus itaque in principiis naturalibus, quod subiectum liquefactionis est humiditas, permixta partibus siccis terreis, in quibus mouetur, dum resoluit eas ignis, & inuenimus, causam uaporationis, humiditatem non uehementer in eis mixtam: imo eleuatur ab eis in resolutione, & inuenimus causam adustionis, & sic decoquitur decocti & permixti siccitati: ita quod peruenit ad ipsam humiditatem illud, quod permixtum est ei de siccitate, & quod acquisiuit de caliditate accidentali superflua, cum igne: ita quod figitur nobis tam diu, donec inuenitur ostensio humiditatis eiusdem, quod est apud ignem potentem conuertere: quia secundae partes corporis ad substantiam ignis ante uaporationem separarentur & remaneret fex eius cinis, qui est adustus. Equidem cum uaporat etiam conuersus est, & fit flamma, & talis dicitur calcinatio philosophorum. Praeterea est notandum, quod quicunque fecit calcinationem, cuiuscunque corporis, remanente materia metalli, hoc est humore, a quo habet denominationem & liquefactionem in igne, hic iam errauit: quia dicitur extractio humiditatis corrumpentis in calcinatione. Post hoc intromissio alienae humiditatis igneae: per quam erit essentia & uita eorum. Et haec est pars prima, uidelicet, Pater eius est Sol. Secunda calcinatio est ipsius cineris uel calcis remanentis: elementorum separatio. Et haec est pars secunda, uidelicet, Mater eius Luna, & solutio philosophorum siue extractio Quintae essentiae, aut sublimatio, aut inceratio, uel imbibitio, uel omnium predictorum interpretatio. Nam haec calcinatio fit ideo, ut partes arefactae per ignem, & constrictae, spirituales fiant, uel subtilientur & rarae fiant per spiritum, qui est aqua resoluens, & humectans ipsum terreum adustum. Et calor impressus qui est corrumpens cum humiditate, in aeream resolutionem transformans digerendo. Nam in prima calcinatione remouentur humiditates duae, scilicet frigida & aquosa, & adustiua. In ista uero quae est secunda remouetur terreitas & igneitas per resolutionem nostrae aquae. Nam omnia quae soluit & liquefacit & mollificat, deinde perturbat, ex hinc per decoctiones resultant aereae resolutiones uaporando. Unde haec est solutio philosophorum, quando partes terreae siccae mollescunt: ita quod earum siccitas quae est duricies, uertitur in molliciem, quae aqua dicitur humectans, ut aqua pluuialis, uel alterius humiditatis: quia dicitur quanto magis siccum, tanto magis molle, cum sola siccitas Alchimiae tingit & non alia, hoc est, raritas elementorum. Dicitur etiam inceratio ea de causa, cum terra sit priuata humore suo, necesse est eam incerare: id est, humore perfundere ut fluat & ingressum habeat, nec non uirtutem, & formam metallicam repraesentat, ut Turba philophorum figurate loquitur: Sicuti homo in tumulo iacet, donec puluis fiat, peractis diebus, Deus reddit ei animam atque spiritum suum: infirmitate ablata purgatur illa res, & post coruscationem emendatur: quemadmodum post resurrectionem generalem, homo fortior & iunior fit, quam prius fuerat in hoc mundo. Ideo inceratio est rei siccae priuatae humoribus, cum re inceratiua ad ignem mollificatio. Et haec liquefactio corporum est. Philosophus autem per aquam, uulgus uero per ignem: unde dicitur liquefacite corpora liquefactione non uulgari, sed nostra quae est cum aqua. Ideo incineratio est imbibitio, uel pastatio, siue liquefactio rei siccae, calidae, donec inebrietur. Nam omne sitiens apperit bibere. ut dicit Aristoteles, sitis appetitus est frigidum & humidum. Pro eo etiam dicitur illud, terreum sitiens. Dicitur etiam sublimatio haec pars secunda ob hoc: quia illud quod in inferiori parte uasis est, eleuatur; & exaltatur ad uas supremum, quod nominatur alembic, uel aludel longum: uel ideo, ut densitas elementorum per eleuationem transeat in eorum raritatem, ut siccitas terrae in humorem aquae: & frigiditas aquae in calorem aeris, & humor aeris in siecitatem transeat ignis: & hae transmutatio nes debent fieri per gradus ignis ascendendo usque ad coelum: quod est alembic philosophorum. Et per Deum illud est tingens in infinitum: & tali modo praecipitur fieri sublimatio philosophorum. Unde dicitur sublimare est extrahere a fecibus elementaribus, quod est terra, quintam essentiam, uel oleagineam, uel ascendentem naturam. Uel aliter: Sublimatio est a fecib. rem eleuare, aut a terrestribus partibus puram substantiam segregare. Nam in omni sublimatione signum perfectionis est liquefactio & fusio metallica. Et notandum quod duplex est sublimatio: una corporalis, alia spiritualis: corporalis quantum ad terreitatem, spiritualis quantum ad igneitatem. De prima dicitur sic: Facite corpus spirituale, & fixum uolatile. De secunda scribitur, Res in qua est adustio, primum quod in ea resoluitur est uirtus ignea, ut supra. Et Senior dicit, Egrediatur spiritus a corpore qui est ignis. Dicitur etiam Fixio, propter absentis additionem: Nam illud quod abest, est uolatilis naturae, sine quo studium magisterii uanum esset. Nam est Elixir albedinis & rubedinis tincturae, necnon spiritus tingens, & aqua metallina, perfundens se in corpus ipsum uiuificando: & corpus est recipiens tincturam ab ipso spiritu, non ab alio. Unde dicitur, quod tinctura fit a natura uolantium, Et illud quod firmat & fixat ipsum spiritum, est fixum & perpetuum & incremabile, & noextractus a cinere. Ut Senior dicit, Quod fixum est, figit res fugitiuas. Et Auicenna, Inminatur sulphur philosophorum, uel cinis quirant igitur tincturam, quam ignis non corrumpat, & non expellat, & substantiam quae permiscetur liquescens, & substantiam consolidatiuam, coagulatiuam, fixatiuam & firmam super ignem, & ingenium permiscendi ista adinuicem: ita quod tingatur cum eo quod est in eo de tinctura: & permisceatur cum eo, quod est in ipsa, de substantia permiscibili: & consolidetur cum eo, quod est in eo de substantia consolidatiua: & figitur semper cum eo, quod est in eo de substantia fixa. Et iterum subiungit, dicens: Quesiuimus substantiam fixam, & inuenimus eam esse omne quod non fugit ab igne, & ipsum est. corpora liquefactiua. In libro sexto dicitur, quod per talia corpora figuntur spiritus uelocissimi, & non per alia. Ideo dicitur, Terra fixat, aqua dealbat, aer penetrat, ignis colorat. Haec autem fixio, quae multotiens repetitur, ut Geber docet, Donec cum tota sui substantia in igne maneat: sui autem truncum tota substantia deinde recedit. Dicitur etiam ablutio, siue mundificatio haec pars secunda, ratione nigredinis, & mali odoris, ut Turba philosophorum dicit, Et non desistatis ipsa abluere, donec nigredine priuetur, & album fiat. Et Morienes ait: Quanto magis aliquid abluitur, tanto limpidius erit: & si ablutum non fuerit, non limpidabitur. Et Geber in libro Perfectionis di cit: quod non figitur nisi illustretur, & fulgidissima ex illo eliciatur substantia, cum sui modo ingenii. Et in libro Disiunctionum scri bitur, Mundate corpora a sua nigredine uel rubedine, in qua est corrumptio eorum, donec album fiat album, & rubeum, rubeum. Nam ablutio dicitur rei inquinatae deletio. Item dicitur, uade ad mulierem lauantem pannos, tu fac similiter. Et Hermes, in primis fuit rubeum, & in ultimis album. Et si sua nigredo omnium aufertur, ac deinde in rubeum uertitur lucidum, & nimis purum. Quia dicitur, Quod ignis & Azot latonem mundant & abluunt. & Kaled minor: Qui scit nigredinem accipere ab eius superficie, ea ablutione ipsum purificat & auget. Dicitur etiam occisio siue mortificatio, ratione uitae uegetabilis, & ordinatae, & accidentis, hoc est, caloris impressi. Nam omne quod habet calorem ex se mouentem & agentem sua transmutatione, dicitur uiuere. Et ob hanc causam Alchimia dicitur imperfecte uiuere, & hanc uitam philosophi studuerunt occidere, & uitam aeternam atque permanentem reddere. Ut Kaled minor dicit, Nos oportet eum sapienter occidere, hoc est, comburere: quia mors eum reuelabit. Et Auicenna Conteramus ipsum post mortificationem sui primam, cum eo quo mortificatur de rebus adurentibus, uel perniis facientibus peruium, & exiccantibus, sicut est Sal, alumen, atramentum, calx, & aliae res, quas habet similes ignis. Faciamus ergo illud multotiens, donec moriatur & mollificetur. Dicitur etiam uiuificatio, ratione nutrimenti, uel uiuificationis, seu ratione humoris metallici. Nam omne quod nutritur, diminuti ratione nutritur. Et illud, quod uiuificatur, causa duorum uiuificatur. Philosophi autem uolunt nutrire granum eorum humori connaturali, donec uegetetur, & fructum adferat talem, qualem ipsum intrinsecus habet: & uolunt uiuificare illud quod mortuum est, a forma metallina, quousque praestat fusionem metallicam perfectam. Et talem uiuificationem, siue nutrimentum, aliqui philosophorum uocant Ingressum. Et hoc uult Geber, cum dicit, Aut ingressum damus eis, quae sua spissitudine ingredi non permittuntur, cum multiplici reiteratione solutionis spirituum non inflammabilium. Ex his modorum ingeniis necesse est, quamlibet rem ingressum habere: quoniam ex illius dependet beneficio, & ascerare cum permixtione inuenta. Dicitur etiam putrefactio, siue corruptio, haec pars secunda, ratione manifesti. Nam omne quod putrescit & corrumpitur apud uisum, abiicit materiam manifestam, & repraesentat materiam occulti. Philosophi autem intendunt corrumpere, siue delere manifestum quod est terreum, & educere occultum, quod est argentum & aurum, ut Auicenna testatur dicens: Cum subtiliatur aes & decoquitur in acceto cum medicinis, donec moriatur, quando pehetrat albedo eius ad exteriora, ita ut ipsius intrinsecum fiat extrinsecum, simile argento in albedine: quando fecerimus illud, inuenimus uirtutem eius tingentem, remanentem, & maioris tincturae & penetrationis: ita quod non diuersificatur a colore argenti puri in aliquo: imo refertum est tinctura, & est magis completae albedinis. Talis enim putrefactio est generatiua: quia generat tale, qualis ipsa est. unde Senior: Scias quod non fit generatio absque corruptione; unde studeas in putrefactionem. Et Turba philosophorum: Hec putrefactio est maxima, & maximum attrahit arcanum. Dicitur etiam separatio elementorum, ut praemissum est in calcinatione prima: in ipsa uero separantur elementa, terra, scilicet, aqua, aer & ignis. Terra ibidem relinquitur, ue alia tria elementa in ea ualeant radicari, si ipsa non esse elementa fundamentum non haberent, super aedificandum domum nouam Thesaurariam. Nam proprie separatio elementorum, est segregare heterogenea, quae sunt accidentia: & coniunctio elementorum est cumulare homogenea, hoc est, quae sunt de natura humidi radicalis. Ut in libro Turbae philosophorum scribitur: Conuertere elementa, est humidum facere siccum, & fugiens fixum. Dicitur etiam contritio ratione densitatis, uel duriciei. Nam omne quod densum & durum est, non est tingens, neque penetrans: Ideo oportet conteri, ut subtilissimum fiat & penetratiuum. unde in Turba cum omnia puluis facta sunt diligenter, est contritum. Et notandum est, quod duplex est contritio: una uulgi, & fit manibus artificum. De ista dicitur, tere in die & assa in nocte. Secunda est philosophorum, & fit igne decoctionis. Unde Turba: Haec autem contritio non fit manibus, sed fortissima decoctione. Et Kaled minor: Ignis omnia terit. Et Elbo Interfector dicit: Nihil aliud feci, quam contriui & dealbaui. Et Senior: Non ualet congelatio, nisi fiat puluis. Et Turba: Ideo oportet filios doctrinae illam rem absque timore comburere quousque cinis fiat. Et scito, quod optime miscuisti, eo quod ille eius recipit spiritum uitae. Et haec contritio multotiens apud philosophos, uocatur lapis cum cursore, mortarium cum pistillo. Dicitur etiam decoctio ratione durae & tenacis terrae. Nam omne durum & tenax uocat decoqui, ut melius & leuius seu nobilius fiat. Quare dicit Alfidius: Scito fili, quod non indiges multis nominibus sed uno tantum nomine, quod est Aquam, unaque actione, quod est Coquere, & decoctio naturaliter: ideo fit ut rei pluritas remoueatur, & munditia in sui inaneat decoctione, ut Auicenna testatur dicens: Quanto plus inhumatio est uehementior, tanto plus erit ab eo corruptio remotior. Amplius considerando decoctionem, post decoctionem in aqua, & remouendo corruptionem, reseruamusfremouendo aquam, quotiescunque tincta fuerit, donec nihil maneat tincturae. Unde Turba, Coquite in aqua sua 40 diebus: deinde aperietis, & inuenietis aes in argentum uiuum uersum: abluite ipsum coquendo, donec sua priuetur nigredine, & fiet aes umbra carens: De hac decoctione dicit Auicenna: Quod si nigra aduenerit, erit adusta apud decoctionem. Et Senior, si remanserit in eo nigredo, tempore suo morieris prae dolore: quia corrupisti quidquid operatus es. a tali regimine cauendum est. Sed coqui debet, ut Turba philosophorum attestatur, dicens: Coquite eum continue, donec coaguletur: ipso enim coagulato maximum fit arcanum. Coquite illum lapidem coagulatum, quousque fiet similis mugrae marinae? tunc aqua ipsum imbuite permanente, quo usque eius appareant colores. Haec aqua in decoctione maxime imitatur naturam. ideo facit ei simile. Ait enim Albertus, quod inter omnes artes, Alchimia plus naturam imitetur, & hoc propter decoctionem eius, & augmentum: quia decoquitur in aquis metallinis igneis, id est, rubeis maxime habentibus de forma, & minime de materia. Nam aliae artes imitantur naturam similitudinarie: Alchimia uero mera ueritate. Ideo ipsa non est debilior natura, quia ars siue artifex tantum sibi ministrat, ipsa uero naturaliter operatur & perficit, ut dicitur in Seniore de aqua diuina, Quod non sit satus, neque nascitur in futurum, qui hanc scientiam posset complere sine natura, natura quidem quae celitus est indita rebus & infusa. Dicitur etiam assatio, ratione humorum peccantium ipsius corporis, uel ratione spiritus qui destruitur, & fugit propter assiduationem assationis a corpore, ut Kaled minor dicit: Et suaui iteratione poiuntur tibi, ut doceat ipsum pati ignem. Et Auicenna: Si uolumus quod fiat bona 255 commixtio eius, tunc assamus ipsum igne aequali: & hoc est, ut conteramus ipsum & ponamus in uase uitreo, & ponamus in uase testeo uitreato, & lineamus illud uas luto sapientiae, & exiccemus ipsum. Et iterum subiungit, modus unus est assationis cum rebus adurentibus, & facientibus peruium, ut Turba dicit: Notifico huius artis inuestigatoribus quod Corsufle est compositio, & quod eum oportet assare, ut ad perfectionem peruenias: tunc corpus tingit. Assatio ideo dicitur & inuenta est, ut humiditas rei accidentalis leui igne exiccetur ac deleatur. Et est notandum, quod tam corporis quam ipsius spiritus fit exiecatio in assatione. Et est maxime cauendum, ne spiritus qui corpus exiccat, & a corpore exiccatur, fiat uolatilis: nam si uolabit a corpore, corpus perfectum esse non potest. Et talem exiccationem docet Auicenna dicens: Sed cum hoc habet bonitantem, quod non aduritur super ignem omnino, sed calefit, etc. De aliis modis operationum Cap. Xxi. Excusamur ergo, ne laboremus in adustione calcinationis. habemus & scimus quod cum 256 Aurora eo fit praeparatio & non cum alio. Uidimus itaque in primo, rei eius exiccationem, & destructionem acuitatis ab eo fore necessariam, ita ut calefiat, quod puluerisetur aut frangatur. Dicitur etiam renouatio. Causa arefactio nis conuersa, est fimus & lutum sapientiae. Nota, renouatio philosophorum fit ideo, ut terra sicca semper roretur aqua permanente, ut fluat. & hoc innuunt philonsophi per talia uerba: Fimus, id est, terra; siue corpus, semper est de quarto in quartum diem renouandus. Dicitur etiam rectificatio corporum, & spirituum ratione imperfectionis, eorum diminutionis & immundiciei aut superfluitatis eorum. Nam corpora quae sunt humorem nimio abundantia, ideo sunt nimis mollia inductibilitate, & facillime liquescentia in igne, ut plumbum, Stannum, Magnesia. Haec autem multotiens ponuntur pro spiritu, qui est ( aqua metallina causa molliciei ) aquam philosophorum: spiritus sunt molles ut aqua. Unde Morienes, Tactus eius mollis, gustus dulcis, pondus graue: Ideo dicitur, ponite plumbum cum plumbo, stannum cum stanno: Natura enim natura laetatur & gaudet: quia propinquitatem habet cum ea. Alia uero sunt deficientia humore, ut argentum, aurum, ferrum, cuprum. & haec pro corpore calcinato intelliguntur. De his loquitur Geber, Si quaeris corpora durae fusionis mollificare, in principio suae cerationis lentus ignis adhibeatur. Ignis enim lentus est humiditatis conseruatiuus, & fusionis perfectiuus. Et si quaeris mollia indurare corpora, fac ut eius huimiditas consummetur, & fusio perficietur. Inueniemus enim quod nisi omne superfluum; siue per medicinam, siue per praeparationis modum auferatur ab imperfectis corporibus, non perficiuntur: scilicet, ut coletur ab eis causa superflua, & terreitas immunda: Ita quod de commixtis non separetur in fusione post proiectionem medicinae. Et est notandum; quod omniam corpora unum habent significare per totum ratione imperfectionis eorum, ut dictum est: Nam Turba philosophorum dicitur, Quod Corfusla est compositio omnium corporum, & inuidi eam omnibus nominibus nuncupati sunt, Nummi, uel aeris, stanni, ferri, uel plumbi, quousque ab illo remoueantur colores; & fiat Elixir. Et est sciendum, quod non est uia rectificandi corpora praedicta in natura integere & complete absque tinctura nostra: quae est semen mundum, multam habens benedictionem. Et hoc testatur Turba: Dicit enim Senior. Scias, quod non fit aliqua tinctura perfecta absque lapide hematite rubeo, qui lapis deponit omnem rubedinem, & purgat seipsum. Et quando tu uideris in principio operis, quasi grana rubea, & in congelatione uelut oculi piscium, & quasi piperata nigra, spissa, scias te iustam semitam ambulasse: Sin autem, omnis operatio frustrabitur & cassetur, testante Alberto, qui dicit: Qui albis dealbant, & citrinant per citrina, eadem metalli remanente spicie, censentur deceptores. Est praeterea hoc intelligendum de spiritibus: sunt enim quidam, qui dicunt, se scire mercurium coagulare, uel a corpore extrahere: alii arsenicum, auripigmentum, sulphur, caeterosque spiritus minerales firmando dealbare, nec non per salia mundata, siue aquis acutis, aut oleis inceratiuis artificiose perfectis, corpora imperfecta, & spiritus se asserunt rectificare. Horum omnium operatio nihil aliud est, quam noxium & infortunium: quia praeparant id quod non habet tincturam, ex omni re quae tendit ad nihilum. Tinctura autem philosophorum est in rebus incombustibilibus. Nam ars in parte concedit fieri colores, alterationes, & transmutationes debiles, fructus tamen ex eis nullus consequitur: quia natura nil ex his praedictis ad Elixir, siue tincturam perfectam operatur, & haec superius prudens & discretus opifex subtiliter indagare potest. Nam philosophi posuerunt quinque differentias, per quas eorum tinctura siue Elixir album & rubeum integraliter componitur ac completur, sine ipsis nulla tinctura poterit esse. Prima est superflua euacuare: Secunda medicinam in album & citrinum colorem alterare: Tertia fusionem metallicam praestare: Quarta talem fusionem in igne perpetuare: Quinta debitum pondus omni metallo infulo ministrare. Et haec quinque possunt esse in numero ternario, scilicet, mensura, numero & pondere: quae sunt perfectio omnium rerum necessariarum. Deinde sequitur tertia pars huius operis, quae ab Hermete Rege Grecorum, & patre philosophoruim sic describitur: Portauit illud uentus in uentre suo. Hanc partem uocant philosophi distillationem, siue clarificationem. Post quam ergo res est calcinata humore liquabili, & denominatiuo priuata, deinde a terreitate ignea soluta, nccesse est ipsam distillare, id est, clarificare, & aeris diaphanitatem & perspicuitatem deportare. Nam distillatio dicitur rei cum perspicuitate clarificatio: & haec distillatio est complementum totius serenitatis operis cum claritate. Et fit tribus aut quatuor, aut quinque, aut sex, septem, octo, aut nouem, uicibus, uel duodecies, quod est ultimum. Post ultimam uicem distillationis, sequitur quarta pars, quam Hermes sic nominat: Nutrix eius est terra. uel uis eius integra est, si uersa fuerit in terram immobilem: & hanc intitulant sapientes, Coagulationem, & finem rei, siue fusionem perfectam. Et hoc uult Auicenna cum dicit, Quando ponimus ipsum ultima uice in Kinnam lutatam luto sapientiae, caute constringimus caput eius: postquam assauimus rorem eius; sicut dicemus postea, inde sublimamus medicinam donec ascendat: & ponitur in tegulam, quandoque sicut stannum, quandoque sicut sal, lapidem, quandoque Sicut Christallus, postquam sublimauerimus ipsum ab eo: & ipsae egrediuntur cum rorationibus & experimentis actiuis, & fuerint nobis uitae ante experimentum eum cogitatione subtili uel uehementi & longa. Peruenit ergo ad nos tinctura alba & munda a rebus quibus indigemus. Et hec de modis & uiis operationis Elixiri. aut tincturae philosophicae, dicta sufficiant. Et si quid ininus lucide occultando dictum est, hoc in libello in quo librorum est perfectio, sagax lector naturam inuestigans; per eius percursum, occursum & recursum, & per scripta philosophorum antiquorum, plenius poterit indagare, etc. De effectibus huius medicinae siue Tincturae. Caput Ultimum. Quinto & ultimo prosequendum est, de uirtute, nobilitate, & effectu huius laudabilis tincturae philosophicae: quae turris fortitudinis est a facie inimici. Et sciendum, quod antiqui sapientes quatuor principales effectus siue uirtutes in hac gloriosa thesauraria consolatrice & adiutrice scientia repererunt. Primo dicitur corpus humanu a multis infirmitatibus sanare: Secundo corpora imperfecta metallica restaurare: Tertio lapides ignobiles in gemmas quasdam praeciosas transmutare: Quarto omne uitrum ductile facere, siue malleabile. De primo consenserunt omnes philosophi, quod lapis hematites perfecte rubificatus fuerit, non solum facit miracula in corporibus solidis: sed etiam in corpore humano: de quo non est dubidum. Nam omnem infirmitatem ab intra sumendo curat, ab extra sanat ungendo. Dicunt enim philosophi, quod si datum fuerit de eo in aqua uel uinio tepido paraliticis, phreneticis, hydropicis, leprosis, curat eos. Alii sapientes dicunt, quod guttam rosaceam saepe elidit ungendo: hinc etiam passio cardiaca ca, ethica, iliaca, colica, icteritia & morbus Aegidii cum epilepsia, & omnes species febrium, per eam curantur sumendo. plerumque arthetica per eam curatur ungendo: & quicquid est in aegroto stomacho hoc tollit: & omnem fluxum humorum peccantium stringit, & consummit potando, uel ungendo: omnemque melancoliam siue mentis masticiam ieiuno stomacho sumpta reuellit: Est etiam infirmorum oculorum optima sanatrix: Nam omnem fluxum lachrymarum stringit: lipposos attenuat, ruborem depellit: pellem uel tunicam delendo mollificat: Granum, tela, albugo, & hugo, cornu, ungula, catharacta, inuersio palpebrarum, aestus, tenebrae, ac oculorum in flaturae. Haec omnia perme dicinam hanc philosophicam facillime curantur. Cor & spiritualia confortat potando: dolorem capitis mitigat in temporibus ungendo: praebet etiam surdis auditum, ac omni dolori aurium succurrit inflaturis: neruos compactos rectificat ungendo: dentes corrosos restaurat lauando: foetorem anhelitus dulcorat. sanantur etiam per eam omnia genera apostematum ungendo, aut emplastrando, aut puluerem siccum intromittendo: ulcera, uulnera, cancros, fistulas, Noli me tangere, Antraces, serpigines, Impetigines, atraciones, scapies, pruritus & tinea per eam sanantur: cicatrices per eam planantur: ita ut caro noqua regeneretur: uinum corruptum & acidum, si permiscetur reparatur: Calculus inde soluitur si bibatur: uenenum expellit sumendo: Occiduntur & uermes si impuluerisentur: Capilli subuillosi per eam ungendo remouentur: rugas in facie & omnes maculas in facie delet ungendo, & faciem iuuenilem spondet mulieribus: in partu sumpta auxiliatur: foetum mortum emplastrando educit: urinam prouocat: coitum excitat & auget: ebrietatem prohibet: memoriam inducit: humidum radicale augmentat: naturam uigorat, nec non alia bona multa corpori humano ministrat: quia haec medicina est super omnes medicinas Hyppocratis, Galeni, Constantini, Alexandri, Auicennae, & aliorum doctorum artis medicinae: praestantior in odore, sapore, uirtute & effectu. Et est notandum, quod haec medicina semper est medicinae apotheticae ad morbum deputarae permiscenda. De secundo scribitur, quod omnia metalla imperfecta transmutat: haec enim transmutatio est satis manifesta: nam omne quod est argentum facit aurum in colore, substantia, perseuerantia, pondere, ductibilitate, liquefactione, duricie & mollicie. De tertio scribitur, quod lapides in gemmas preciosas transmutat, ut superius allegatum est in libro Sextario, ubi dicitur, quod lapides lacincti, Coralli rubei & albi, smaragdi, Crisoliti, Saphyri, ex ipsa materia formari possunt, Et in carta Sacerdotum traditur, quod ex cristallo carbunculus siue rubinus, aut Topacius per eam fieri potest, qui in colore & substantia excellunt naturales. Hic uero lapidibus, & aliis quibus infusa fuerit haec medicina, praestat uirtutem naturalem sua nobilitate, ita tamen quod colores deputati ad ipsos admisceantur: Nam omnem lapidem siue gemmam liquefacit & demollit. De quarto Scribitur, quod uitrum reddit malleabile immiscendo quando liquefacit. Nam haec medicina est conuertibilis omnem in colorem: alia uero sunt experimenta artifici sagaci comutanda. In Chronicis antiquis Imperatorum legitur: quod Imperator quidam maximum praelium cum Soldano triumphante commisit, per quod multi nobiles exercitus imperii in paganismum sunt deducti, inter quos erat protonotarius imperatoris homo perdoctus, cuidam Sarraceno, quid & maxims erat philosophus in terra sua pro summa custodia assignatus, & multo tempore ab eodem detentus, quadam die motus misericordia Sarracenus ille, aduocans Protonotarium, dixit ei. Uis reuerti ad terram natiuitatis tuae? qui respondit, utinam domine, seruus tuus gratiam inuenisset in oculis tuis. Cui philosophus: Misereor tui, fac quod uolo. Ait ille, Domine mi paratus sum ad omnia. Cui philosophus, cum reuersus fueris in partes agnitionis tuae, supremo domino tuo, qui terrestris uester Deus est, dices haec uerba: Magister & dominus meus, cuius fui proprius, uobis dicit salutem. cuius dominium & magisterium uobis postea declarabo. Postea facias apportari omnia genera metallorum, quae liquefacies, & hunc puluerem quem tibi do intromittes: quoniam omnia uertentur in aurum uerum. Hoc facto, cristallum liquefacies modo praedicto, & puluere immerso, mutabitur in rubinum. postea uitrum liquefacies, & de praedicto puluere immerso reddetur malleabile. His omnibus uisis & completis dices, Haec est maiestas domini mei dilecti. Postea declarabis magisterium meum: leprosis immundissimis dabis puluerem in potu tepido, qui mox ibunt cubatum, & sudario aliquo cooperiantur: hi ex toto citissime sanabuntur, ita ut ipsi non super terram, sed super pennas uentorum ambulare uideantur. Nunc ergo uade in pace, & comple desiderium meum. Aurora Abiit autem Protonotarius gaudens & exultans, & omnia in ueritate inuenit, prout a domino suo audiuit, praedicto supremo pon266 tifici e Imperatori demonstrauit, & sic probata est medicina philosophorum coram pontifice summo, & imperatore, regnantibus illis temporibus, habere uirtutem curandi infirmitates hominum, & transmutandi metalla imperfecta, lapidesque in gemmas preciosas, ac uitrum reddere malleabile. habet haec medicina gloriosa, quam omni inuestigare fideli & pio praestare dignetur Deus omnipotens, unigenitusque filius Dei dominus noster Iesus Christus, qui cum patre & Spiritu sancto uiuit & regnat unus Deus per infinita seculorum. Amen. Rosinus Ad Euthiciam. Intraui die quadam domum senioris Habielsam causa uisitandi ipsum, & sedi ad dexteram eius: & erant ibi duo uiri, quorum unum cognoscebam, alium uero non. Et cum loquuti fuerunt ante praesentiam meam de Arte, & percepi per illud quod quaesiui, quod inducta fuerat super eos ars, & obscuratum uerbum, nescientes id quod considerant in dictis sapientum, & erant in stupore. Conuertit ad me socius faciem suam securus amicitia, & dixit mihi. Qualis est sapientum intellectus hic? Recipe plumbum, & quod assimulatur plumbo: & recipe azoc & quod assimilatur azoc: & hic est ordo scientiae quam cognouerunt Aegyptii, & Aenigma eius, & ratio, & uirtus, & largitas, hic sunt quatuor, quorum duo manifesta sunt: nominauit enim plumbum, & quod assimilatur eo. Quae ergo sunt ista quatuor dixit, & hec uerba Sapientum habent obscuritatem, & sunt ex Sophismatibus Sapientum dixit? Quomodo est hoc? dixi. Uoluit per hoc Sapiens duo tantum, quae sunt masculus, eorum occultorium occultum & foemina, & adiunxit uerba significantia quatuor, & non intendit nisi duo. dixit, quomodo est hic, & ipse dixit, quatuor: & expetiuit uerba Sapientum. Secunda uice dixit, non intendit per hoc dictum nisi duo tantum: & ille Sapiens dixit: quatuor, & tu dicis duo. Dixi ei in his uerbis sicut praedictum est, est obscuritas sapientis & Sophisma in hoc loco, & si uoluissent quatuor per eos ex quibus componitur masculus & foemina, dixissent. Recipe aquam & ignem, & commisce, & constituat unumquodque ex duobus. Deinde fac quatuor unum, ueruntamen sapiens dixit, ( fac quatuor unum ) Recipe plumbum, & quod assimilatur plumbo. deinde repetiuit & dixit: Recipe azoch, & quod assimilatur azocht: unde haec & his similia ex dictis eorum celant scientiam ab hominibus, intellige: & confido in Deo meo ut intelligas hoc dictum sapientis. Huius exemplum dixit: Accipe plumbum: & plumbum apud eos est nomen ex nominibus masculus, nominauit enim masculum, & tacuit nomen foemine. Et dixit, quod assimilatur plumbo, & foemina assimilatur plumbo: quia ipsa ex eo, & ipsum ex ea. Deinde dixit secundo: Accipe azoch, & quod consimilatur azoch: azoch autem est foemina, nominauit hic foeminam. & tacuit nomen masculi: & dixit, & quod assimilatur azoch, & nominauit hic masculum: quia nominauit illum in principio sermonis, plane ut desit dubitatio sermonis, & tamen ualet hoc uerbum ac si dicas: Accipe Adam, & quod assimilatur Adam, nominasti hic Adam, & tacuisti nomen foeminae seu Euae, & non nominans eam, quia scis quod homines qui sunt tui similes in mundo, sciunt quod, illud quod tibi assimilatur est Eua. Deinde repetis secundo, ut eos minus obscuretur sapienti & intelligenti: ac opinantur multi quod intendas in hoc loco cum dicis, quatuor dixisti, accipe Euam & quod assimilatur Euae, nominasti hic foeminam quae est Eua, & tacuisti nomen Adam: quia nominasti ea semel, & ab ipso incepisti, & non potest esse dubium cauillanti. Et illi inceperunt inspicere unus in alterum, & stupor apprehendit nos super hoc, quod eis explanaui. Et simile, hinc quod dixerunt, commisce calidum frigidum: & fiet temperatum nec calidum nec frigidum, & commisce humidum cum sicco; & fiet temperatum nec humidum nec siccum. manifestum hoc dictum est super quatuor, & generantur ex his duo, uidelicet masculus & foemina, masculus est calidus & siccus, foemina autem frigida & humida: quae quando coniuncta fuerint, iam commixtum est calidum cum frigido, humidum cum sicco: & hoc non est dubium intelligenti. Et sustinet hic intellectus nomen sapientis, quod habeat hunc alium modum quem tibi demonstraui, de igne & aqua, aere & terra: & est alius modus ex praeparationibus, & est sicut dictum Ioseph, Commisce ignem & aquam, & erunt duo. Commisce aerem cum terra, & erunt quatuor: deinde fac quatuor unum, & peruenisti ad illud quod uis, & tunc fiat corpus non corpus, & debile super ignem non debile, & apprehendisti sapientiam. Fac ergo secundum quod dixit Ioseph, super eo, & praeparator harum rerum a principio usque ad finem. est aqua calida & fixa honorata, & illa est que manisestat tincturam in proiectione, & nisi illa esset, non esset intentio alicuius sapientis in aliqua radice sapientiae. Et ipsa est mediatrix intra contraria. Est ipsa, est eadem primum, medium & ultimum. Intellige hoc quod tibi demonstraui, & scito modum uerbi, & ipsa manifestat tincturam. Talis enim solet esse improbitas sapientum & Sophisma, & forte ipsi adduxerunt nomen in uno sensu, & sub ea est alius. & ego spero quod apparebunt uerbis: quia innuit uobis multa de secretis illorum & sophismatibus, & Deus tribuet uobis prosperitatem. Si uero apertus fuerit die aliqua ex scriptis sapientum modus alicuius. hic homini non aperietur nisi legenti librum in carmina nostra. explanaui enim tibi & omnibus fratribus meis, quicquid obscurauerunt philosophi pro posse suo, & clamauerunt pro patribus & filiis, & comprehendi in paucis paginis, & ipsi expendunt in multis paginis sepultum tropicis, & magis obscurioribus inuoluunt, quod intelligentia intelligentiam apprehendere nusquam ualet. Ego autem ut permaneret memoria mea, priscorum sedi solitarius, considerans libros antiquorum, & quaerens a quibuslibet uobiscum consedentibus scientiam hanc inquirentibus, quos cum alloquerer non intelligebant me: habebant enim prae manibus libros; quae describunt eis Alkabric Alkakir, id est, species uel res uanas quas noscunt quibus occupantur: & hae sunt res, que deterrerent ipsos occupatos, & ipsi incumbunt suis quaestionibus, ac deuiant a ueritate ignorantia excoecati. Cum autem uidi te e uultum tuum illic secum, per illud quod innuit, & exposui ex secunda apprehensione tui intellectus, conuerti faciem meam ad te, & explanaui tibi ex eo, quod concluserat scientia mea in pectore meo, ut cognoscas animam scientiae, & locum secreti, & diuidas inter me & homine? erroribus & uanitatibus incumbentibus, eo quod legisti in libris aliorum, & quod locuti sunt, & adduxerunt ex uerbis Sapientum antiquorum, modernorum, & quorum appetuntur. Quorum nullus ausus est exponere literam unam ex dictis antiquorum philosophorum, sed tamen posuerunt in libris susecundum quod procurauerunt Sapientes, nec aperuerunt ex illis aliquem sensum. Est autem opus ut cum sapiens fui, aperta mihi certa sunt, & nouerim occulta, & exponam uerba sapientum & perueniam per illam expositionem ad ueritatem ac manifestationem eorum post manifestationem; ut manifestaretur studentibus in ea, & aperiatur fastidientibus, & patientibus, & fugientibus in his, quae prae manibus habent ex ignorantia. Sed quando non explanabo aliquod ex eis, erunt libri mei sicut libri Sapientum, & uerba mea uerba sua, uelut accepi nomen illorum & mihi attribui, & hoc est inconueniens & dedecus illi qui facit sic. Quae autem est utilitas legenti meum librum, ut quod alii occultauerunt, appropinquet intellectui occultorum successorum meorum secundum omnibus in aperto uelatis significationibus intellectui occultorum, & uelatum, in hoc sit apertum & celatum. Est autem apertum studiosis & sapientibus ac intelligentibus, quod nisi fecero, non manifestabimus industriam nostram: perconteris, & erunt dicta mea tanquam proposita sine administratione & utilitate, etc. Scias praeterea, quod multi occupantur in praeparatione sulphurum eorum, & in sublimatione Arsenicorum eorum adustibilium & corruptibilium, secundum manifestum quod audiunt, & nudum quod legunt & cognoscunt illam ueritatem ignorantes. Sulphur enim & sulphura, & auripigmentum seu auripigmenta, ac zandarich, illa omnia sunt nomina aquae diuine, foliatae, humidae: cuius dealbatio est praeparatio eius persublimationem, quae est distillatio, donec fiat alba, lucida, in qua non sint sordes. Hec est sublimatio sulphuris & zandarich. Etiam ablutio corporis & reductio aquae super illud, tam diu donec non remaneat in eo aliquid ex anima, quae est tinctura, quod non ascendit cum ipso spiritu, cumque acceperis animam, & omnia in ista aqua & nihil remanserit ex ea in corpore, tunc abluisti corpus a sordibus suis. Innuit per hoc totam extractionem totius ab eo, ut liberetur cinis a cinere mundus, in quo non sit pinguedo, quae prohibeat ipsum ab operatione, redit secundo ad locum suum. Similiter dictum est, sicutur praedixi tibi in corpore & corporibus secundum quod exemplificaui tibi in spiritibus & spiritu, & in anima est unum corpus partium, & tunc dicitur corpora secundum partes, sed prius esse unum ex uno. Qui autem aliud dixerit, ignorat scientiam: quia scit nec corpus, nec corpora, nec spiritum; nec spiritus, nec animam, nec animas, nec cognoscit lapidem, nec ex quo est, nec percipit ordinem operis aliquo modo, & est causa? Quia ex qualibet illarum salsatarum incorporatum est corpus unum: propter quod dixerunt similiter corpus unum & corpora, & propter hoc hunc esse ex illis: spiritus & anima multiplici operatione est lapis & non lapis. Hic est lapis quem assimulant sapientes artis lapidi Aquilae: est enim lapis Aquilae, lapis cognitus: & est lapis in eius uentre lapis qui mouetur, per quem significauit apud ascendentem & cinerem extractum a cinere. Similiter est lapis, in cuius uentre est lapis qui mouetur, quomodo cum soluunt, prodit ex eo aqua sua, quae erat congelata in eo, & mouetur ascendendo & exaltando ad aera. Significant per hoc spiritum & animam, quae est in uentre eius: & hic est lapis in cuius uentre est lapis, & remanet fex ex qua exiuit illud ascendens immobilis: deinde apparet ex ea postea anima eius, & est einis cineris, quem no minauit Marian congelatum coagulans, aquam eorum in terra eorum: magnificauit hunc cinerem. & hic est fermentum, & fermentum fermenti auri uulgi, & foliorum eorum. Et hoc est fermentum eorum corporum ad quae reducuntur ea: & cinis est fermentum aquae, que est aurum illorum, ideoque nominauerut hunc cinerem Fermentum fermenti, & per hoc ignorant aquam suam, magis ponic: & quod dixit Rosar. si fundetis corpus: Non intendit hic per fusionem ignis, sed significat solutionem eius, ut fiat argentum uiuum sapientum, & extrahuntur ab eo flores eius. Et hic est lapis, de quo dixit Aros regi, Si cognoscerent, quantum habent operis, lucrarentur per ipsum multum. Dixit Sapiens, Accipite res animarum suis, & exaltate eos ad altiora loca, & metite eas cacumine montium suorum, & reducite eas ad radices suas: & haec sunt sua uerba inanifesta, in quibus non est inuidiam nec obscuritas, ueruntamen non nominauit res quae sint: per montes autem significauit cucurbitas, & per cacumina montium alembica. Metere autem secundum similitudinem, est recipere aquam illarum per alembicum in recipiente. Reducere uero super radices est super hoc, a quo prodeunt. Et nominauit cucurbitas montes, quia in montibus inuenitur Sol & Luna: sic etiam in his montibus, qui sunt cucurbitae, generantur Sol & Luna eorum, & in ipsis fit, & ille sunt minores foliorum & auri eorum, & in ipsis manifestat eius preparatio nem: & hoc totum est ad similitudinem, & est mirabilis & pulchra similitudo, nec uult per montes homines, nec intendit per altiora loca capita hominum, nec quod de ipsis metitur, sunt capilli, sicut dixerunt quidam glossatorum, & laborauerunt in capillis, & consumpserunt pecuniam suam, & dies suos in inquisitione uanitatis, sed sapientia est dignior etiam, nobilior & altior, quam illud quod opinati sunt, & perueniunt homines per hoc ad uanitates. Et sunt qui dixerunt, quod ars haec, est ex ouis, & capillis uirginis, ac urina & sanguine, felle & spermate, & aliis talibus, & ex mineralibus diminutis, combustibilibus, corruptibilibus, & ad nihilum uenientibus. Falsum dicunt, cum quidam ex infirmitate rationis suae fecerunt ex uirgine & urina, quod absit a sapientia Dei gloriosi & sublimis, unde attexerunt ignorantes in funiculis. ignorans ignoranter ferit coloquitidam, & sperat inde mel comedere: sed quando quod separauerat non uiderit, redit ad congitationem suam, & extendit eam & dicit, hoc est ex infortunio. Et si diceretur sibi, ouis pepit homines, aut grana tritici fructificant galbanos, aut palma portauit mala granata, aut uolatilia pariunt pisces, responderet, falsum dicis: non generant res nisi similia, aut fructificant res, nisi fructus suos: Nam omnia ista praedicta designant aquam eorum: & aqua eorum est fermentum corporum: & corpora sunt terra eorum, etiam postquam denigrantur ista per praeparationem ignis. Uocant ipsum nomine ignis nigri, sicut in denigratione secunda, Carbonem montis & picem, antimonium, Alkali, & salem Alkali, & Markasitam, Magnesiam; & argentum uiuum extractum de Cambar, & cinerem suum & calcem, & uitrum, & aquam mundam, quae mundata est a tenebris, & a materia nigredinis. Ars Astronomiae & Physices legentibus patens est. Ars uero nostra non nisi a sapientibus sciri potest. Qui igitur non liquefacit, & coagulat, multipliciter errat. Denigrate igitur terram, & ab ea separate eius animam & aquam. Postea dealbate & inuenietis quod quaeritis. Dicitur uniuersaliter, quod qui terram denigrat, & album ignem dissoluit, donec fiat sicut gladius denudatus: & qui de albato rei animam induxit, totum: quia in rapido igne figit. & postquam liquefactum fuerit, foelix dici merebitur, & super mundi circulos exaltabitur. Explicit, & qui sciat, sciat quae dixi, & caetera. Secundus Ad Euthiciam. Speculare figuras initio, libri nominum, & meditare quare hic posui. nihil enim eorum posui, nisi ad eorum quibus eget comparatio. Ista est secunda expositionis epistola nominum alienorum, Rosini ad Euthiciam, & est per quaestiones & responsiones. Illa enim ait, Quid est sulphur incombustibile? Respondet, Est illud quod aduersus ignem pugnat, & ipsum sustnuit, & argenti uiui Cambar, id est, humiditatem suscepit. Quare philosophus sulphur incombustibile scilicet nuncupauit. Quid est Cambar? aqua mixtum a permanenti, nam priusquam permixtum & coniunctum aduersus: Narra igitur mihi, quare dixit Hermes in libro suo omnium honorum Clauem uel philosophorum librum nuncupauit? Respondet; Eo quod qui inspicit in lib. Hermetis, ubi climata descripsit, terras, regiones, montes, metalla, spiritus, aquas, pulueres & eorum sapores: aquas, & eorum uires, artis compositionem, his intulit, & alia inutilia interposuit, scientib. ea ab arte discutere, hanc maximam scientiam agnouit, ueras naturas aquarum, uirtutes homines ignorauerunt, & ea quae in eis sunt optabilia. Ideoque inquit omnium bonorum Clauem esse. Et uerum quidem est. Illa dixit. Quare uocant uaporem spiritum & animam esse? Respondit, Scito quod Bilonius ante alios dixit, Spiritum humidi esse nigri, uentris immaculatum, & homini comparauit, dixit enim hominem esse humiditatem, sicut & spiritum, similiter hoc opus, quod philosophi celauerunt, est uaporis arcanum, & aqua; id est, spiritus. Submatio est extractio cineris, a cinere uapor enim non uertitur; & non dixit uapor, quousque spiritum in ipsum ingrediatur tingens & fortis. Huc aduersus ignem bellator, qui ex fortissimo extractus est. Et illa quidem significat: Hermes enim dixit, Ponite ss. in pecia spissa, & pone eas ad coquendum in igne. Respondet. Notandum quod philosophus humorum materiae nuncupauit scilicet id est, Spiritum extractum, & uas petiam, & naturam species, eo quod natam germinet & floret, & ex ea uena illum exit: ergo prima, s. significat species, secunda, s. significat spiritus. Quare Democritus ait. In humiditate ablue, & ablue humiditatem quousque eius nigredo ingrediatur. Ad quid philosophi pecuniae nigredinem illam nigredinem uocant, nulli uero uestrum auis uultum. Illa dixit: Diuersitas nominum errare me facit. Respondet: Ne cogat te errare quod uides, misce sic cum humido, quousque anima spiritum, scilicet conceptum desiccat, & sugat in suo uentre: quia anima a spiritu exiuit, & anima a spiritu uiuit. Si igitur uelis Euthicia ea que tibi narraui certificare, accipe alumen marinum, id est, Spiritum humidum: desicca, id est, in puluerem sublima, putrefac, ut modo liberetur a fecibus, & abluta humiditate, scilicet supplete aquosa, tenue est, id est subtile: exinde terram extrahis, id est, fige, & caue ignem in regimine aquae. namque inimicus est, quousque sibi ipsis placabiles fiant, scilicet per fixationem. Et scias quod si ignem & aquam facias esse concordes, id est spiritum uolabilem fixum feceris, scilicet mare humidum opus tuum Deo fauente emendatur. Et scito quod non comburitur simul sapulo, uerum paulatim, id est, non figitur sim totum uno regimine. Et quid quod dicit comburitur? id est, figatur ipsum, in humorem occultetur: nam cum figitur, humor occultatur, id est, spiritus quousque fumat totum & simul incidat, id est fixum fuerit: & quanto magis coquitur, tanto magis inspissatur, scilicet continens & contentum, quousque inde unum fiant, quae sunt nostrum aes. Amplius autem oportet prioris decoctionis ignem leuem esse: hoc est in primo, quando uolatile adhuc totum est, quousque igne utatur, & implacabilis fiat. Deinde ignem paulatim augmenta: quia quanto plus decoquitur. tanto plus figitur, etc. Et illa. Patefac igitur quod Syrnas philosophus ait, quod res est una in qua sit totum quod operaturum est: quod nisi insit, nihil inueniatis. Respondet. Iam tibi demonstraui, quod qui in hanc artem ingreditur, nihil adinquirit, quam res in aurum uertere, tu aurum nisi aurum in aurum ponas, id est fermentum praeparatum, & in lapidem philosophorum positum, nihil habes ex eo quod a Paulo multum exit. Et illa. Si mundi habitatores haec scirent, eorum aurum utique multiplicaretur. Respondet. Ecce tibi notificaui. Et illa. nihil mihi tum profuit. Respondet, propter tuam ignorantiam & insipientiam, huius regem qualiter proxima immiscentur apta, non inconuenientia. Et illa: Cur aerem philosophus narrat complexionem? Respondet. hoc ad compositionis comparationem posuerunt. Et illa, Qualiter haec descripserunt? Respodet: Nisi duobus tenuissimis humidis continens fuerit aliquid quod ea placabalia faciat, pereunt, & ignem fugiunt, & coctionem sustinere nequeunt: & nisi decoctionem sustinuerint, nihil ex eis utile procedit, eo quod siccitas humiditatem diligit, & calor frigus. Similiter Lune & Stellarum splendor ex Solis est lumine, maxime uero, & proprie Lunae, quae magis ex Solis lumine sumit: quare nocte lumen eius multiplicatum est. Similiter omnia ex radice sumunt uires. Et illa. Expone igitur mihi quid sit hic miles uictor duorum roboratus, multi precii & intentissimi roboris. Respon det: Ille est perforans corpora. Et illa. Qualiter corpora perforat? Respondet: Erat enim corpus, deinde illum limatio in animam uertit, cum caeteris animalibus: quare uelociter corpora perforat cum ei obuiat: & est albus apparitione, rubeus experimento. Et illa: Qualiter fit rubeus? Respondet: Iam tibi significaui eum esse marem qui elicus lunam duxit in uxorem, quam nonnulli putant aurum esse praetiosissimae connexionis, cuius congelatum nunquam dissoluitur, neque uestigia delentur, quod Deus sanctis philosophicis & electis largitus est. Scito quod natura cepit comparem ut inimicum. Et illa, Quid est natura quoque extraneum. Respondet: Natura est uenenum. Et illa, Quae propinquitas est inter ea? Respondet, Dimitte, ne queras a meeorum propinquitatem, uerum huius rei perfectionem. Si quid huius rei interponis erras. Et illa, Necesse est ut dicas. Respondet, propinquitas in terra existens est, quod sulphur putrefactum fortissimum est, & aduersus ignem pugnans, quod continet & continetur: ex his namque coniunctis color preciosis. exit, & nunquam potest sulphur quod naturaliter fugit postea fugere. At illa, Quare hoc? Respondet, Eo quod perforauit eum anima similiter & perforauit & mixta est anime tinctura corpori, & corpus animam continuit & naturale fugere prohibuit. Et illa, Expone igitur mihi Rosine dicta tua, scilicet quod artis auri arcanum fit ex masculo & foemina: masculi autem dispositionem nobis in plumbum demonstrasti, foeminae uero dispositionem in Auripigmento nobis dicturus es. Respondet Etiam accipe Zandarich, & plumbo misce, tunc foemina Masculi uim recipiens letatur, eo quod foemina masculo roboratur, masculus uero, tantum animam sumit, & dominam uergit. cum igitur ea commisceas, in uasculo pone uitreo & Ethelie tere & aceto, & coque per dies septem ac arcanum ne fumiget custodi, & dimitte quousque alteretur. Et illa, Expone igitur mihi quid boricis maximam uim habet cum cibatur & desiccatur: iam utique dixisti nummosum quousque in puluerem uertatur, & imbue aceto, & coque quousque acetum deficiat per & c. His peractis inuenies ipsum coruscantem marmoribus similem: tunc congela & coque quousque boricis tota uis diruatur. At illa, forte hoc est, quod philosophus ait, quod cum bene diruitur, maximum exinde fit arcanum. Respondet, Etiam illud est quod Democritus ait, in plumbo coque ipsum, quousque rubeum fiat, & pone ei desuper de coagulo: ipsum diminuit, trituratur uel augmentat, eo quod Luna post 123. dies diminuitur & in 2 augmentatur. Hic igitur est initium & finis. Et illa. Expone igitur quod dixisti mihi. Respondit. Ecce tibi modum in ferro descripsi, Accipe ergo ipsum, & duc in lanimas ac acerrimum acetum operare quousque lamine confringumtur, & totum ferrum incinerem uertatur. Item notandum quod hoc eorum ferrum uiribus est duorum, masculi utique & foemine, cui maximauis est: nec reor philosophum ferrum uoluisse, uerum rem ferrum nuncupauit, idem namque ait, Noli ponere de opere tuo, nisi de hoc ferro, secundum autem tuum non dirigis propositum, quod est ferrum, Et illa, Notum sit quod philosophus Borinem plumbum nuncupauit, eius autem incenditur albedo, & sic lapis frangibilis lapis dicitur Abelis, qui commiscetur aceto & fit lapis, eo quod opus nostrum est, & in eo est masculi uis & foeminae. Sequitur calcinatio corporis, augmenta ergo eius ignem, quousque totum diruatur, & eius strepitus auferatur, & fuit spiritualis, & misce sulphur incombustibile, & coque per dies quousque are fiat, & humor consumetur, & postea deseruit esse corpus: ipsum cum aceto imbue, & fiet iccir. rursum imbue & coque, & uasis os claude ne acetum consumetur, & coquae per centum quinquaginta dies, & inuenies iam peractum, quid in eo est, mas & foemina, alia uis. Item illas partes per se dealbant, eo quod altera est anima, altera corpus: & anima cum corpore incarceratur. ab eo in corpus uertitur, & cum moritur fit spiritualis, & anima uocatur stamnum quod sic fit spirituale, tum cum corpore moritur: cum autem fit spirituale, & imbuitione & decoctione regitur, tingit nummum & uertit in solem. Et illa, Expone quod dixisti: quia nisicandidetis rubeum minime facietis. Respondet. Libenter: duae namque sunt naturae rubea & candida, rubeum igitur dealba, & album in rubeum uerte, Hic lapis multis modis fit, nonnulli tamen eorum uires eius 285 Ad Euthaciam ignorant, qui operantur hunc lapidem, inspicere cum ea que ex mortuis extrahuntur metallis, quae quidam philosophi Cor solis nuncupant. Et illa. Quid est Cor solis? Respondit. puluis. Et quid est puluis continens & contentum? Et quid est contentum? Respondit, Lapis qui non est lapis, quod prius a me quaesiuisti. Et illa, Quis est masculus ex eis? Respondit. Rubeum. Et illa, Quis foemina? Terra nigra. Et illa, Faciunt ne illa, ut aliis non indigeam? Respondit. Oportet te habere emendationem. Et illa, Qua indiget emendatione? Respondit. Continente, Et illa: Quid eorum est fortius? Respondit. Lapis qui non est lapis, fortior est altero inimico: rubrum uero est fortius illo, quod sua fortitudine socios roborauit. Et illa, Quid est continens? Respondit. Illud fugans est, quod suos socios fugientes facit. Et illa, Qualiter eos fugientes facit? Respondit, cum eos in spiritus uertit terrenis ab eis seperatis. Et illa; Qui colores sunt his supereminentes in corpore? Respondit. Albedo. Et illa. Unde uenit illa Albedo? Respondit, Non ex una parte tantummodo scilicet suplete, reiteratione, uerum ex pluribus. Et illa: Forte ipsa est, quae aurum in nummos uertit, quia operis emendatio est albedo. Respondit, Hoc est eius initium & non perfectio. Et illa, Amplius adde mihi describendo, Respondet. Est lapis in se gloriam habens & colorem. Et illa. Unde uenit eius color? Respondit, Ex eius intensissima amaritudine. Et illa. Unde uenit eius amari tudo & intensio? Respondit. Ex eius metalli impuritate. Et illa. Nunquam eius color rubeus supereminet? Respondit. Etiam. Et illa, nunquam, etiam & igne calidior? Respondit, Ignis ad respectum illius est tanquam aqua ad respectum ignis. Et illa, Igne ne est fortior? Respondet, non. Et illa, Quare ergo asseris eum igne esse fortiorem? Respondet: Eo quod ignibus sibi ipsis obuiantibus alter alterum comedit. Et illa. Uis eius haec aestus patens hominibus? Respondet, non. Et illa: Quare ergo ipsum ignis roborauit? Respondit, eo quod anima ignis in anima eius occultatur. Et illa. Hic igitur lapis spiritualis est, Respondit, non nosti hoc, quia spirituale spirituale roborat, cum eius sordes, & eius superfluitates comedit & separat ex eo? Quod dixit ignem eum roborare, Pone igitur augmentum mihi notum. Respondit, libenter, Nonne uides qualiter Petroleum si manibus tangatur non comburit, si uero igne tangitur, nihil tangit quin comburatur ipsum. Et illa. Lapis igitur qui uidetur non comburit nisi igne? Respondit. Etiam quemadmodum Petroleum, nisi igne. Et illa, hic ne lapis omnia comburit? Respondit: Non, in ea etiam plures sunt uniuersales & naturales utilitates, quarum maxima est in hac arte. Et illa, Expone mihi quid haec terrena fugientia uertit. Respondit, Illud est uapor. & quid est uapor nisi minimum eo quod ignem sequenstrauit, ne flores comederet a suis fructibus quos practica fructura priuauit & asperitate superante eorum colores decorauit? Et illa. Quomodo factum est? Respondit: Eo quod secum mansit, cuius uires non comedit. Et illa, Comedit ignis aliquid ex ea? Respondit: etiam comedit eius sordes & immunditiem, in eo existentem. Et illa. Quae immuditia erat in eo? Respondit, Qua homines ipsum uilipendunt. Et illa, Cur ipsum uilipendunt. Respondit. Eo quod eius tincturam perficientem ab immunditia eius sibi nocentem sequestrare nequiuerunt, sed eius, quod in eo est utile acceptio, & noxii expulsio, eos fugauerunt homines, etiam ipsum tegunt, nec usque modis, nemo tamen perficit tegenti, nisi eius immunditiem ab utilitate sequestraret, & uni cus est definitione, compositione uero minime, Et ideo factus est unicus, eo quod natura in sese rerum coadunat. & factus est unicus, quia in fine prioris operis coniunguntur, & fiunt unum, que nomina & hoc unicum emendat sublime, illud quod sua bona dedit sua prodigalitate, & optat commixtionem sui uaporis magno desiderio, & optare ipsum fecit sulphuris sulphuri obuiatio, Et. Illa, Nonne illa sulphura sulphuribus continentur? Respondit, etiam. Quid illud est, natura natura laetatur, & natura naturam superat? Respondet. Iam ipsum totum habes, & peractum est tibi quod demonstraui per hec uerba natura natura gaudet, & natura natura continetur, totum his breuibus uerbis philosophus rationem habentibus opus peregit. Ubi reiterat dicta, in prima compositione moritur & dirimitur; & eius color in nigredinem uertitur. & dicit ibi, quod nullus est lapis; qui generetur in arte, nisi hic, quem philosophi ex rebus suis composuerunt. Ecce potentes lapides, colores demonstraui, quod uidetur tibi sufficiens & dixit, cauete ne tingens anima uos fugiat: quia debet misceri corpus. Et dicit, & bene tum regimen ipsius coapta, & ignis quantitates in altera compositione. & dicitu, anima, & Corsufflatur colla auri, fermentum auri, semen auri, & flos auri est, aqua sulphuris per ethel a cinere extracta, & cum anima corpori miscetur, fugere nequaquam poterit, & cum a sua transmutabitur natura corpus fiet. Et tunc hoc intellige, cum dicitur: Uertit corpora in corpora & incorporea, per hoc non quia idem intellectus est, & hoc non initio erit, sed in fine erit. incorpora corpora fiunt per aquam per quam muridificantur, & etiam corpus spissitudine priuant. Et illa: Nihil inuenimus agere ut ignis, excepto eo quod sit ex aqua sulphuris, & uocatur Falla; & nostrum est fortius omni igne. Item de lapidibus haec res prout ignis agit & operatur, & nihil ea inclius: quare Maria uenenum ignis rem ipsam nuncupauit, Et illa. Haec igitur res nomine corpore carentes, post haec corpora fiunt, in principio intelligo: & dicit: Eorum autem omnium rerum a me descriptarum, quas nondum uidistis, titulus utique sulphuris est. Omnia quoque alba descripta, sicut aqua sulphuris & magnesie compositae dealbatio fit sulphuris albo, & albo composito, cum dealbatum fuerunt haec nomina compraehendit. & scito quod acetuim aqua & omnis humor, quam philosophi nuncupauerunt dissoluendi uim habet, liquefacere uero ne quid, sed tinctura & plumbum aeris liquefacit & congelat. Respondit. Eo quod in hac aqua multa suui coadunata, quae ad corpus liquefaciendum, & ad perfectionem perueniendum, si bene regis, eam aquam roborant. Et illa. Ergo expone mihi quae dixisti, quod ex omni supposita re, cuius rei homines conantur inuenire perficiunt & emendationem, quousque perficiat fit opus: & per ipsum. Respondit Tu queris ea de quibus sperabam philosophorum dicta tibi satisfacere, tibi tamen a me quaerenti exemplum positurus sum. Ad aeris plumbum faciendum omnimode, quod nequaquam a me quaerere proposuisti. Et illa, non quesiui, quia omnia ex eo oportet fieri & per ipsum, uolo tamen ut posteris exemplum sit: dic ergo potius Respondet, In principio tibi ex lignis. artifices enim in ligno uel in lapide fissuram inuenientes ex puluere illius ligni aliquid accipiunt, & collae miscent, ac exinde illam fissuram implent uel lapidem, & fit eius color sibi similis, ita quod nemo uidens ipsum abhorreat. Carbumuta uero hominibus euenientia probi medentur philosophi carnem capientes & sanguinem, uel stercus hominis, quibus illa medentur & curant. Caeterum nauium possessores suarum nauium tigna earum regunt gumma lapidum, & lapidarii cum in unoquoque lapide foramen inueniunt, illius lapidis farina cum colla illud implent, tunc fit sibi simile, Item similiter molendinarii sua regunt molendina: accipiunt enim aliquantum de lapide molendini, & terunt, & colla conficiunt, deinde ei, coniungunt, similiter quemlibet lapidem regentes ex eo aliquantum terunt & colle miscent similem habenti colorem. Similiter uasa singuli componentes, cum quaedam uasa eis franguntur, terunt igitur figuli fractiones, & collemiscent, deinde solidant. similiter omne opus existens in terra ex ea colla & per ipsum fit, ac in nostro opere oportet eos qui plumbum aeris regunt, terere & collae miscere, quae plumbo aeris conuenit, deinde accipiunt florem aeris cui simile quid conantur tingere. Ego autem uolo exempla tibi multiplicare: Inspice satores qui seminant, quicquid eis ex. * Et illa: Quem cum de aqua uiua interrogassem te de proprio, & epistolam mihi scripsisti non parum obscuram; uolo a te quaerere ea quae intellectus meus penetrare nequit. Respondit, Quere de quolibet. Et illa, Quare philosophi artem ponentes operum, opus tincturae nobis eam nuncupant? Respondit, ut uulgus seducant, ac magis errare faciant. Et illa, Quid dixerunt, pone in aceto laminam ex duobus existentem corporibus? Respondit, hoc dictum est prolaminis, nec ullo ab eis nuncupato, Iccir namque significat Democritus autem ait, in arte auri, quod dragantum solum uertit aurum in rubiginem. Et illa, Cur ergo Ebur & lapides narrant, ac ossa? Respondit, Iam didicisti quod super hoc respondi: notum habeas, quod aqua uiua fictum nomen est: uenenum eorum, quod est aqua sulphuris, eo quod aqua eorum cum illa coquitur cum corpore corpus penetrat: quare ipsum uenenum nuncupant, eo quod ineat per corpus philosophorum, ut uenenum per corpus hominum. Marian autem hanc aquam narrans ait, Congelate terram aqua graui, hoc 292 Kosinus autem sit in prima compositione. Dico autem tibi, quod aqua sulphuris est aqua uiua a plumbo aeris extracta, quae omnia liquefacit & congelat. Primo namque omnia decoctione disposuit, deinde congelat, alieno non ingrediente ei. Et scitote quod haec aqua continet omnem tincturam sibi mixtam. Similiter illa gumina, nostra esto aqua uiua. Et illa. Haec aqua uiua est ne unica? Respondit: Non, Ideoque in omni opere ipsam tincturam nominamus; uidelicet inter lignorum communium, eburis ossium, cutis, pili & figuli: his enim omnibus illam uiuam nuncupamus aquam, eo quod ubicumque ponatur ingreditur, perforat & mundificat. Et nomina ei diuersa postquam composita est de suis speciebus, & decocta imposuerunt, & uocatur gumma. Accipite gumma spinarum & Amigdalarum; & intro urinae lactis ac herba maxime in qua nihil aliud quam crocus est sublimis, eam miscete. Non ne uides qualiter Hermes gratia trinus testatus est, gummam esse compositionum: eius namque compositio est: & prius opus per agentes, eam custodiunt: cum uero libet ei tincturam miscent, & exinde propositum operantur. Et scito quod spiritum Lunae, & omne album ex plumbo aeris componitur ex speciebus ( spiritibus ) miscetur, delide regitur, & exinde tinctura extrahit, quae est lapis nitidus macula carens, quo nihil est fortius: & suis speciebus ( spiritibus ). Ait Agadamon: Nolite Chymiae nostrae plura imponere ne extinguatur. Iam igitur significaui artem gummae per se existere sigillatim, & eam esse compositam, eiusque confectionem oportet sigillatim fieri. Ideoque tibi significaui, quod ipsi forte ipsam custodiunt regimine peracto priore: cum uero ea opus habent, eam scilicet continentem, miscent tincturae. id est, contentum eius cui uolunt simile quid agere. Et scito similiter, nisi gumma humori misceatur, comburit & comburitur, ideoque prisci philosophi eam humori leuiter coqui insserunt: quousque leuiter ex inde anima cingens operi nostro conueniens extrahatur. Et scito quod ipse uniuscuiusque lactis terrae, ac cuiuslibet albae creaturae nomine, ipsum nuncupauerunt humorem. Principio autem tibi, ut cum eam coquis, ponas cum Lamina humorem, quantum eam cooperit, & coque leuiter, quemadmodum philosophi tibi iusserunt, quousque eam facias gummam peractam incombustam & inuiolatam. Fella est fictum nomen aquae Sulphuris, aquae uero sulphuris, est similiter fictum nomen: qui potest his fellibus per quadraginta dies corpus putrescere, quousque coquendo alteratur, facit uenenum tingens, quod nunquam deletur, facite uenenum fellibus florem, & scitote quod si ignem facias intensiorem herbarum combures flores. flores coque aqua maris, ne solis calore comburantur. Si autem partem coquas indelebiles flores fiunt. Et scito quod mare nostrum rubeum omnium marium. est tingentius, & quod uenenum cum coquitur & putrescit ac tingit, omne corpus perforat; quod philosophi omnes lapidis nomine nuncupant lacinthi, Smaragdi, mechae & terra. Hoc igitur frater arcanum ex gumma fit philosophorum, & non est ex uenis prout putasti. Iam frater tibi demonstraui gummam lapidis & elementa habentis, quorum colores diuersi sunt: qui quanto magis coadunantur & reguntur, tanto magis in unum uertuntur colorem, quem philosophus omni nomine nominauit. Recipe ex in mari existentium omnium coeli uolatilium; & omnis terrae lapibus. Et illa. Expone igitur mihi quod dixit, Sputum Lunae, & gumma sunt compositum. Respon. Hoc a sapientibus nouimus cum dicunt: Accipe spiritum lunae ac gummam, ac simul liquefacite: postquam autem liquefiunt, non iusserunt nos rubra facere, uerum eorum flores extrahere asserunt et a eam liquefiunt apud coniunctionem ipsam, sunt arcus aquae coloribus pulchriora, & omnem continent colore in eis illatum. Cum enim coadunantur, fit unus eorum color. Suscipe quod Democritus posuit in epistola quarta: in ea namque terram sulphuris aquam posuit, quae ex aeris plumbo extrahitur. Asserit etiam quod nihil fit nisi ex ipsa. Sputum igitur Lunae & gumma composita sunt. Et illa, Nonnulli quidem dicunt quod oportet res accipere coctas. Responde eis qui hoc dicunt, Cur igitur philosoph. non inquit in suo opere, accipere argen. uiuum rubeum & in corpore Magnesiae congela, magnesie inquam rubeae? Et illa, Uerum dixisti & optime. Responde nonne uides qualiter ait, Accipe argen. uiu. & in corpore Magnesiae congela? Et illa: Uerum dixisti & optime. Respondit: Non ne uides qualiter ait, Accipe argentum uiu. & ei corpore Magnesiae congela? Illa autem magis nouit quid dixit, & quod agere se oportet. omnia tibi exposui, & quod in uno loco causa inuidie celaui uia metus, in alio loco huius epistolae tibi ex posui. & nihil dimisi obscurum, & qud ipsis significant nominib. patefeci, ita ut hoc arcanum non insipientibus patefiat. Et illa: Expone igitur mihi, Cur philosophus postquam nummum aureum nominaret, aes nuncupauit? Respondet, ut scias quod aes apud se est rubeum, & nummus & aurum. Igitur apud se est aurum, nec foemina. Respondendum non, sed nomen fictum. Et illa: Nummus igitur quid? Respondet: Non est nummus nisi ficto nomine. Et illa: Aes igitur? Respondet: est aes uerum cum dealbatur, & fit rubeum. philosophus iam quis quam deal 269. Rosinus batum est, & eum rubificatum est, aurum ipsum dixit. hoc autem aes quamplurimi ignorant: qui uero ipsum nouerit, machinatur in regendo, quousque confectionis colorem exinde in Iccir operetur, & auri nunquam colorem in Iccir auro & nummo miscetur. Et illa, Expone igitur mihi quod dixisti, quod philosophi duos modos in libris suis posuerunt: Unum uerum, Alterum uero falsum, Respondet: Notandum quod ad uerum describendum, nunquam uerbum unius posuerunt, quin plurima cum eo falsa ponerent, & simulatis nominibus ipsum transfigurarent: quare neminem inuenimus merum uerbum posuisse a falso denudatum, excepto hoc cum inquit, Scitote quod nulla tinctura fit unquam nisi ex rubeo lapide. Caeteri autem philosophi hunc lapidem dissimulauerunt nummum, paucos eum liuidum, rubeum, colorem pomorum, coloratum floris, uiridem, citrinum, croceum, & nigrum, & omnibus nortificarunt coloribus. Et illa, Quam studiosius hunc lapidem celauerunt? Respodet ipse est clauis operis. Terram autem celauerunt multiplicatione nominum, sicut & lapidem, inquientes esse arenam, eo quod ipsa est, qua colores ex suis extrahuntur elementis. Optimum aes apud nos est, rei & qui noscit aes rei insua angustia moritur. Absconde igitur ipsum similiter, si queas, & scito, quod forte melius eo quod in uenis suis exigerit. Et inspice Fella auro mixta & minus ipsa, namque que tue compositionis perfectio sit, rem tibi demonstrat. Et scito quod nisi aliquantum sit huius naturae, in unoquoque Felle quo huiusmodi es in terra utuntur, non habebit robustum splendorem, nec permanentem. Oportet te igitur in unaquaque compositione exinde habere quod ipsum decoquit. Et scito, quamuis roborare oportet te argentum uiuum, accipere, & cum sulphure coquere: & si uis, pone de ipso in uitreum uasculum, fluet, absorbet. Statim autem tibi narraturus sum, in proprio loco qualiter absemet operatur. Misce igitur absemir argentum uiuum & sulphur ( magnum enim quid operatur, & potissimum si argentum uiuum de stanno fuerit ) tunc primum argentum uiuum secundum argentum uiuum censetur. Et scito, quod Mors mathe non fuit ex Ioue. Nemo igitur sapiens iactat se scire plumbum aeris, colorem aeris & scutum, quae non alteratur, nec dissoluitur, nec uariatur. Hoc igitur est quod Maria ait, Congelate lac fici in gummum. Coagulatur enim prout coagulum lacte rosarum: & putrescit per plures dies, nec te taedeat. Et scito quod res quae dealbantur aes, intrinsecus, & extrinsecus sunt, quae ipsum tingunt intrinsecus & extrinsecus: quare scilicet descripsimus in uenerabilibus libris nostris, de primo ad Sarrantanta, & aliis nihil aliud nisi ue298 Rosinus rum posuimus. Et illa: Igitur expone mihi quod dixisti, neminem philosophorum inuenisse, qui eleuatum in affirmatione uno nomine nuncupauit. Resp. Nunc & hoc ipsum dico, aes tamen corpus magnesiae argentum uiuum ipsum uocant. Et illa, in hoc igitur est uerum? Respondet minime. Et illa. Quare? Respondet. eo quod ista nomina sumpta sunt, ab his qui in eo composita sunt speciebus, eo quod argentum uiuum non fit, nisi ex corporibus liquefactis. Ideoque Democritus ait, Cambar & argentum uiuum ex corporibus extractum. Et illa. Expone mihi aquam sulphuris mundam, que est omnia. Respondet; Iam tibi notificaui. quod si aquam sulphuris apte opereris aurum exinde facies, aurum inquam purpureum, quod est intentionis perfectio. Et illa: Quid igitur philosophus ait, quodlibet corpus dissoluere, & omne corpus tingere? Resp. Aqua sulphuris munda, quod tingens est & tinctura. Et illa, Qualiter tingitur? Respondet Tingitur in putrefactione. Quomodo autem tingit? ait, coque ipsam in igne stercoris. Tingens igitur & tinctum per ipsam fit, in qua est tinctura cuius libet corporis. Certum igitur habeas, quod nulla tinctura fit unquam, nisi per aquam sulphuris mundetur. Rosini Ad Sarratantam Episcopum. Uenerande pater, aures inclina & intellige dicta mea, scilicet quod materia omnium metallorum, est argentum uiuum decoctum, & imperfectum in uentre terre, calore sulphureo decoquente, & secundum ueritatem sulphuream in terra diuersa procreantur Metalla, cum fit eorum primordialis materia una, & eandem naturaliter, sola actione, uidelicet, maiori & minori, adueniente, uel non adueniente cum temperantia: & in hoc omnes philosophi concordant. Et hoc demonstrabo tibi: quia omnis res est & fit ex eo, in quod resoluitur, ut glacies cum mutatur, mediante colore in aquam mutatur, ergo prius fuit aqua: sed omnia metalla uertuntur in aquam arg.ui. ergo prius fuerunt argentum uiuum modum autem quaerendi, eos in argentum uiuum inferius demonstrabo. Hoc posito soluitur, opinio eorum qui dixerunt, species metallorum transmutari non posse, uerum est ut ipsi dicunt; nisi primo reducantur ad eorum primam materiam. Reductio uero eorum in primam materiam est facilis. ergo transimutatio etiam possibilis. Patet hoc. nam omne crescens uel nascens multiplicatur, ut patet in hominibus, animalibus, arboribus: quia sicut ex uno grano mille grana procurantur, & de una arbore infinita procedunt, & diuerse fiunt arbores, etiam sic mineralia multiplicantur cum in terra nascuntur. Ex praedictis patet subtili intuitu, philosophum uerum dixisse in suis uerbis obscuris, licet autem dicat, quod lapis noster est ex quatuor elementis, & ipsum elemento comparant, ut postea ostendetur. Qualiter autem ibi quatuor elementa sunt, dixerunt quod lapis noster est ex corpore anima & spiritu, & uerum dixerunt, nam corpus imperfectum comparant corpori perfecto: quia est infernum, & aquam spiritum dixerunt, fermentum uero animam dixerunt: ue re spiritus est, ut supra dictum est: quia corpori imperfecto uitam tribuit, quam prius non habebat, quamuis imperfectum uidebatur, tamen ei uitam tribuit, & in meliorem formam producit. Et nisi corpora uertantur in non corpora, uel non corpora in corpora, nondum operandi uiam inuenistis. In hoc uerum dixerunt: nam primum tempus fit aqua, hoc est, argentum uiu. & sic fit incorporeum: deinde fit corpus. Et quidam conuertere naturas, & hoc est uerum. nam in nostro magisterio primo facimus de grosso gracile, de corpore spiritum, & postea de humido siccum, de aqua terram, & sic conuertimus naturas, & facimus, & quod inferius infertur ad superius, ut spiritus fiat corpus, & corpus fiat spiritus, & sic in principio operis nostri in solutione laboramus, & illud quod est inferius ad illud quod est superius, & totum uertitur in terram. patet ergo quod lapis noster est ex quatuor elementis. Est autem corpus, anima & spiritus & aqua lapis noster, ut dicunt philosophi, & fit in uno uase, & uerum dixerunt. nam totum magisterium nostrum fit cum aqua nostra, & ex ea. Nam ipsa corpora soluit, ut dictum est, non solutione prout credunt quod uertatur in aqua nubis, sed solutione uera philosophica, ut uertitur in aquam ex qua fiunt metalla, & tunc ipsa calcinata; & in terram redacta, ipsa eadem corpora in cuius rem transfertur, & ea in se incaerat, substantit, & dealbet ac nundificat Latonem iuxta uerbum Morieni dicentis: Quoniam azot & ignis, Latonem abluant ac mundificant. Laton autem est immundum corpus, azot arsenicum destillatum, & corpora diuersa coniunguntur, praeparata modo praedicto, coniunctione tali, quod non potest ignis potentia uel actu separare, ab ignis combustione. Et eorum mutatio eieisdem sublimat corpora, non sublimatione uulgari, quam intendunt idiotae credentes, quod sublimare est superius ascendere, & ideo recipiunt corpora calcinata, & miscent superioribus sublimatis, scilicet mercur. arsenico, & faciunt per ignem fortem sublimari corpora: & ascendere cum spiritibus, & dicunt corpora esse sublimata, cum suis delusi: quia inueniunt ipsa postea immunda. non enim est nostrum sublimare, sursum ascendere, & de crasso & corrupto terram facere nigram & impuram. Unde sublimare apud nos idem est, quod subtiliare, quod totum facit aquam nigram. sic ergo intelligo sublimationem: quia multi in hoc facere decepri. aqua enim Mercurii dicitur, qui mortificat & uiuificat, & apparere facit colores nigros in mortificatioe, dum terram in aquam conuertit, & postea apparent multi colores ante dealbationem: Quorum unus est finis, scilicet albedo: in cuius procreatione, aqua corporis fermentati. Ideo infiniti colores apparent, tot quod in mundo excogitari non possunt. Quidam uocant ipsam aes unum. Eximundus in Turba, & Morienus. Scitote quod nulla sit tinctura sine aere nostro, & infinita posuerunt nomina, ne ab incipientibus perciperentur: quocunque autem modo ipsum uocarunt, unum & idem est apud philisophos. Et dicit Morienus: quod scientia nostri magisterii assimilatur ordini creationis hominis. Nam primo ibi est Coitus. 2. Conceptus. 3. Pregnatio. 4. Ortus. 5. Nutricatio. Hoc unum faciam te intelligere, quoniam sperma nostrum est argentum uiuum. Cum terra coniungitur corpori imperfecto quae terra nostra dicitur: Quia terra est mater omnium elementorum, quem coitum appellant, dum terra incipit aliquantum retinere de arsenico secum: tunc dicitur, conceptio cum masculus agit in foeminam. Et hoc est quod philosophi dixerunt: Quoniam magisterium nostrum non est nisi masculus & foemina, ac ipsorum coniunctio, adueniente aqua, id est arsenicum, in terra crescit multum & augmentatur & euenit, quando terra est dealbata tunc pregnatio appellatur: quia iam est pregnans. Deinde fermentum tangit cum corpore imperfecto praeparato, ut dictum est, quousque fiant unum corpore, specie, & aspectu, & tunc dicitur Ortus: quia tunc natus est lapis noster, qui uocatus, est rex a philosophis, ut in Turba dicitur: Honorate regem nostrum ab igne uenientem, diademate coronatum, & educate usque ad perfectam aetatem: cuius pater est Sol, mater uero Luna pro corpore imperfecto: Solem uero pro corpore perfecto. & sequitur nutrimentum, ut magis augmetetur, quanto plus nutriretur in lacte suo & spermate, ex quo fiunt abunde, imbibetur uero arsenicus saepe ac saepius, utque bibat duas partes, & hoc sufficiat. Descendamus ergo ad practicam. Dixi ergo tibi quod omnium primo debent corpora ad primam materiam reduci, quod est primum opus. Accipe ergo libram unam, ita quod sit limatura munda, & misce decem libras cum arsenico, terendo, & incerando cum sale modico, quousque totum sit amalgama. Postea in alienis cum aqua sua benedicta terram in aquam resoluit continuis destillationibus, donec tota fuerit resoluta in argentum uiuum Hoc uocant primum opus. Secundum opus sequitur, & fit sic, Aquam hanc pone in uase fictili super ignem lentum, donec uideas insuper sic in nigredinem apparere, quam remoue subtiliter quanto melius poteris, ita coque & nigredinem tolle, quousque appareat nihil nigredinis, sed aqua appareat clara. sic habes terram & aquam. Sequitur tertium opus & fit sic. Accipe terram istam, pone in uase uitreo; & superfunde de aqua benedicta, id est, quousque nihil emineat, ut natet super eum quatuor digitis, coque eam leni igne per unum diem; & iterum aquam imponent, coque sic deinceps quousque terra fiat alba & clara, & hoc est quod philosophi dixerunt. Haec terra cum aqua sua putrescit & mundificatur, quae cum putride fiunt auxilio Dei totum magisterium dirigitur: quia mundificatur & dealbatur, ut dictum est: quae cum praedicta terra mediante calore inspissata fuerit, decoquas cum forti igne in cucurbita cum forti alembico superposito, & terra in fundo remaneat calcinata. Nunc autem de fermento, quocunque uolueris quartam partem sui adde, id est, si fuerit lib. I. corporis imperfecti ex fermento, sit quarta libre. Fermentum uero est Sol & Luna, & non sunt alia fermenta. Et fermentum sic solutum, & terra factum sicut corpus imperfectum, eodem modo & ordine praeparatum simul coniunge, & imbibe cum aqua predicta per nouem dies uel plures, & tere cum aqua sua, & imbibe & coque ut prius, & hoc toties reitera; quousque duo corpora in unum reducantur; quod perpendes quando color non uariatur. Demum sequitur quartum opus quod sic sit. Iterum ergo tere eam & desuper funde aquam praedictam per se paulatim, quousque bibat dum bibere possit, semper eis dando nouam aquam. nam in ista coiunctionem corpora & spiritus iniscentur, & unum fiunt cum eis, & conuertitur in naturas ipsorum: sic fermentum coniungitur cum corporibus praedictis mundatis: quod autem non prius coniungitur, propter eorum immunditiam & grossitiem ac in eis crescit; & suum augnentat numerum. Num reuertar, pater Reuerende, ad predicta singulariter applicando super dicta philosophorum antiquorum, & uerba ipsorum obscura in parabolis abscondita; ut indices? uerba ipsorum philosophorum, & intelligas eos uera protulisse. Nam primum uerbum nostri sermonis seu operis, est in primam materiam reductio: & illud est quod philosophi uocarunt solutionem, quod est artis fundamentum, ut dicit Morienus, Nisi corpora solueritis inuanum laboratis, de qua solutione loquitur Parmenides philosophus in Turba: sicci quidam olei solutionem audientes: & ( non ergo solutio philosophica est imbibitio aque, ) sed corporum in aquam conuersio, unde procreata fuere, ut gelu uertitur in aquam liquidam, ex qua primo fuit. Ecce per Dei gratiam iam habes primum elementum, quae est aqua ipsius corporis in primam naturam redacta. Secundum uerbum est, quod fit terra. & hoc est quod philosophi dicunt: quia ex grossitie aquae terra concreatur. sic habes aliud elementum, quod est terra. Tertium uerbum est, quod praecessit terrae mundificatio, de quo dicit Morienus. Haec terra cum aqua sua putrescit & mundificatur, & tum munda fit auxilio Dei. De qua philosophus dicit in Turba, lunge siccum humido, siccum est terra humida, aqua. Ecce iam habes aquam & terram, id est terram dealbatam cum aqua. Quartum uerum est aqua, que poterit sublimari euaporato, in aqua sublimatione affinatur ipsa terra, cum prius esset inspissator cum aqua, & coagula, & habebis terram, aquam & aerem. & hoc est quod philosophus dicit in Turba. Ipsum dealbatum subito igne sublimate ipsum, quousque ex eo extrahatur, spiritus qui in eo uiget, qui dicitur Anser Hermetis, & pullus Hermogenis: tunc remanet terra calcinata in profundo, quae est naturae igneae. Et sic habebis in praedictis praeparationibus quatuor elementa, hoc est terra & ignis. De illa terra calcinata, quae est puluis, de quo tractat Morienus: Dicens cinerem qui est in fundo ne uilipendatis, est quidem in inferiori loco, sed est terra corporis tui, quae est permanentium finis. Postmodum cum praedicta aqua fermentum pone, quod philosophi animam uocant: & hoc ideo quia corpus humanum sine aniima nihil est, imo est sicut terra immunda absque fermento, id est, eius anima. Nam fermentum ipsum corpus imperfectum praeparat ut diximus, & ad naturam suam conuertit, & non est nisi Sol & Luna. Istis appropriatis plane sicut ista Alus dominatur corporibus, & ipsa ad suas naturas conuertunt, & ideo fermentum dicuntur secundum operationem in eodem corpore: introducatur quae est eius anima. Et hoc est quod dicit Morienus: nisi corpus immuridum mundaueris, & in eo animam miseris, nihil de magisterio direxisti. Igitur fit coniunctio fermenti cum corpore mundato, & tunc spiritus cum eo figitur, ac gaudet cum eis: quia natura grossa subtilis est facta. Et hoc est quod dicit Constantius in Turba: spiritus non coniungitur corporibus, nisi putrefacta fuerint & denudata, & per has coniunctiones maxima apparent mirabilia, ac omnes colores qui in mundo excogitari possunt, quibus corpus imperfectum coloratur coloratione firma fermento mediante: quod fermentum est anima & spiritus, mediante ea anima & corpus coniunguntur, & ligantur simul cum eo in colore fermenti: & sic unum cum eis, id est arsenicum in terra. Deo gratias. Incipit Liber Secundus. Sequitur quomodo termini per similitudinem intelliguntur. Et scias prius quod contritio & dealbatio est necessaria, unde quibuscunque modis res dealbantur & conteruntur, uel subtiliantur, uel diuiduntur, uel separantur, uel quibus operationibus haec fiunt, uel per quas res ab illis modis, operationibus & rebus receperunt similitudines. Et quia quaedam res purificantur per distillationem, ut per alembicum aquae: quedam per sublimationem, ut spiritus: quedam per solutionem, ut sales: quedam per ablutionem, ut panni: quaedam per combustionem, ut calx: quaedam per diuisionem ut metalla ab inuicem per cineritium: quaedam per colationem, ut per pannum uel filtrum, unde cum dicitur sublima, uel aliquid istorum intelligas, tunc quod debes dealbare per modum illum, de quo dicitur, seipsum soluit, seipsum abluit, seipsum congelat, seipsum dealbat, & c. quae seipsum facit. & haec est inspissatio earum, uel natura adinuicem & earum humiditatem, ut non extrahantur, uel dissipentur, uel ab eis per fumum dissoluantur, sed coagulentur: & hoc fit per suum dissoluantur, sed coagulentur ualde, absconditur a philosophis. Quascunque actiones autem nominant intellige semper haec fieri, actione caloris ignis certi, qui non facit sublimare: quia ita lenis est: nec debes aliquem fumum naturaliter eleuare, propter sui debilitatem, unde si talis est, ut quasi eleuat nec eleuet bonum est. Et quascunque res nominant, per quas ista siunt, scilicet albatio, contritio, semper intelligere debes naturas haec facere, uel esse qui haec faciunt, & illas esse etiam modum occultum philosophorum, per quam conseruantur humiditates, & non dissoluuntur abinuicem, sed coagulantur. Nam se conseruant ab igne & se coniungunt, dealbant, & coagulant. scias hoc, & haec est doctrina generalis, scilicet de modo. actione & rebus huius artis, & ad omnes libros huius scientie intelligendos ad faciendum Iccir: scias hoc. Sequitur de operationibus: Calcinatio uno modo fit ad sponsalitium, ad fermentum, ad corpus, nisi quod in calce Lune ad fermentum non debet esse res rubea, & fermentum est de albo, & ideo est per album, & calx partis ad fermentum. Ad eam non conuenit incerare, neque sublimare, neque indurare. Lauatio est ut dixi subtiliare naturam, & non partes ingrossare. Induratio est exercitiatio. quia postquam ibi est multa humiditas, aufertur cum magna fortitudine siccitatis, & sequitur leuationem. Et inceratio sequitur lauationem & indurationem, quae sit cum sale Ammoniaco soluto, & aquam lapidis sub fumo. Sublimatio sequitur incerationem, & fit cum quatuor spiritibus, sicut in aliis corporibus, & non mittitur in isto argento uiuo nec in aliis, sed cum sulphure auripig. sale am. alkali, ac corpore taliter aptato, de unoquoque tres libras. Postea sequitur solutio, & fit cum sale ammon. alkal. solutio de sale gemmae, & solutum leuatur im aqua salsa & dulci, donec fiat nitidum & elarum ac purum, ut debet esse. Tres res debes mittere in solutionem, rem quae humectat, quae diuidat, & quae lauet, & cum illis sac omnes solutiones: scilicet humiditatem, lauationem, fusionem, calcificationem, indurationem, cerationem, & sublimationem: in tellige hic illas res unam esse in essentia, tres tamen in actione. Et solutionem finis sequitur operationis: quia omnia complentur per hoc, & est ultima de omnib. operibus. Scias praeterea quomodo non recipiant se inuicem nisi sint optime mundata: non enim recipit spiritum corpus, nec spiritus corpus, ita quod spirituale sit corporeum, & corporeum spirituale, nisi utrunque eorum sit ab omni sorde optime & perfectissime prius defecatum: sed cum mundata fuerint, amplectuntur se, & fit ex eis operatio perfecta, & eriguntur corpora a spiritibus in examinatione, & spiritus tenetur ac ligatur cum corporibus super ignem. Qui hoc secretum ignorat, ab opere manum suspendat, donec ipsum sciat: quia non habebit suo proposito finem antea quam ualde nota. Unde dico tibi, quod haec res est una, uas solum, coctio sola. iunge corpus animam, & coque donec moriantur: quia dicit philosophus, Qui mecum moritur, mecum ponitur: ergo spiritus cum corporib. debent simul mori, & de spiritu & de corpore fit lapis, per decoctionem nostram cuius una pars multas philosopho congelat. Nota spiritus & anima cum extrahuntur a corpore, corpus remanet mortuum, redde sibi animam suam, ac tunc ruunt. & scias quod mortui resuscitati perpetui sunt. Item Sol & Luna praeparata sunt, fermenta metallorum in coloratione. Et scias calcem solis in aquam resolutam, & cum spiritibus congelatam, metalla pre caeteris partibus in colorem tingere. Nota etiam quanto aquae cum quibus spiritus imbibuntur, sunt magis acutae & penetratiue, tales meliores sunt. Item omnis putrefactio fit in humiditate, & omnis terra cum aqua putrescit. Item multe sunt calcinationes, sed melior est cum argen. uiu. & igne, id est cum aqua uitae dum ablutus est, ut in primo dicitur, uenenum mortiferum: ita multae sunt imbibitiones, sed melior est arg. uiu. scilicet quando corpus redactum est in arg. uiu. Dicitur etiam sanguis. Item Mercurius est spiritus & anima, & quando animam ipsius extrahes, sublimabis ipsum usque sit sicut sal, & tunc est spiritus: quia anima, id est, humiditas recessit. si soluatur, post congelationem remanebit in eo humiditas: id est uera solutio metallorum fit cum primario, in quo aurum in argentum uiuum solues, illa est terra aqua corporis, & in illa putrefiunt corpora, & dominus lapidum est Alocinem & uitriolum. Quando corpora calcinantur & soluuntur cum spiritibus ablutis, & coniunguntur, tunc fit coniunctio, firma. Nota quod corpus conuertitur in animam, & anima in spiritum: collige ergo spiritum, & animam, & adde quando necesse est, & cum ipsum solutum est corpus, tunc non requiescit spiritus, nisi coniungatur cum eo corpore a quo extractus est ille spiritus: tunc enim tempore est elixir perfetiss. & dirigitur in formam fugitiui, & cum nigrum ad hunc modum peruenenerit, ditatus est per hunc effectum spiritus, sicut Lapis ferrarius de quo ignis excutitur. Corpus ergo solutum congela, quod pulchrius est omni re mundi, Et nota, quod corpus non destillatur, nisi prius soluatur: quia aquam ipsius non separatur ab eo, donec ipsum perfecte dealbet, uel rubificet. Multas uias probaui, antequam ad ueritatem peruenissem, sed permisi eum in tantum siccari, & non potui eum plus siccare in die, quam terexplicit. Ii Pars. Rosini De Diuinis Interpretationibus. Primo sciendum, quatuor esse modos principales elementorum, adinuicem conuertendi, soluere abluere, reducere & figere. Soluere est grossum in simplum facere: abluere, obscurum in lucidum reddere. Reducere humidum super siccum, imbibere, figere uolaturum, super corpus suum dominare. Soluere ergo est diuidere, corrumpere, & naturam primam facere. Abluere est in humiditatem destillare, calcinare. Reducere est incerare, impregnare & resublimare. Figere est desponsare, soluere & regulare. Primum genus ergo operis Lapidis est dissoluere, secum dum destillare, tertium calcinare terram & dealbare sublimando, quartum resoluere, destillare, calcinare, & recoagulare: unde scire cum Mercurio sublimare, non est aliud nisi cinis qui dat quod non habet. Uel aliter, cum humidum radicale de auro extrahit, non est aliud nisi cinis qui non dat quod non habet: quia sublimatio tegit artem sicut palea granum. Et nota quod sulphur & sulphura, auripigmentum & aurepigmenta, & zandaric, ista omnia sunt nomina aquae diuinae, id est, Mercurialis perfectorum corporum, foliatae, mundae: cuius dealbatio est praeparation eius per sublimationem que est destillatio, donec fiat alba lucida, in qua non sint sordes. & haec est sublimatio Mercurii, & zandaric. Sed ablutio corporis est reductio aque super illud tandiu, quod non remaneat aliquid in eo de anima quae est tinctura, quod non ascendat cum spiritu. Cum ergo acceperis animam, & anima in ista aqua & nihil remansit ex ea in corpore, tunc abluisti corpus a sordibus suis. Innuit per hoc philosophus, totam extractionem totius ab eo, ut liberetur cinis a cinere mundus, in quo non sit pinguedo quae prohibeat ipsum ab operatione, Qui Me Miserculam, id est, me habentem materiam Mercurialem & lunarem, offenderit, scilicet ignis incensione & aqueitate mea, id est, mansione domus meae disperserit, id est exhalare fecerit, do plagam in faciem suam, id est, laesionem, quae edentatos facit, & multas infirmitates generat per fumum per quem fugam capiet, id est, ab opere cessabit. ubi significat euitare ignis nimiam incensionem: quia in eo Mercurius est spiritus, qui si exhalauerit, totum opus cessabit. Et qui me habentem Lunarem & Mercurialem materiam de loco meo, id est, de corpore eris abstulerit, id est, sublimare fecerit, ui, id est, per uim putrefactionis & solutionis, ac dilectum meum, id est, pingnedinem solarem mecum, id est, eum humiditate Lunari uinculauerit, id est, in unum corpus coniunxerit, Sagitta Ex Pharetra Nostra, id est, argentum uiuum corporis nostri uindicabunt, id est, regenerabunt nos in uitam per quam non erit ultra mors. Nota sermonem sapientis, cum dicit, Seruus rubicundus candidam duxit uxorem, & per coniunctionem omnem, progeniem superabit. Rasis, Quando hoc oleum, rub. & argen. uiu. in unum sunt, non peruenitur, donec: Sol & Luna, coniungantur per eam mixtionem uniuersalem. Et Rasis: Iungite masculum serui rubei filium sororis suae odoriferae, & uobis artem gignent: & nolite eis alium iungere. Nota de aquila quae habet aures extensas in pedib. & dicitur in sermone uindicabunt: sicut moritur, & dirimitur eodem modo, reuelatur & regeneratur, ut dicitur, in Turba & spiritus: Dominium praeter dominum, seu excessum mobilitatis nostrae: id est, reuelatus scilicet, transmutationis. unde Morien. Omnis festinatio in hoc opore proculpellatur. Et Rasis: In hoc negotio si agendi difficultas ac tediosa fatigatio opificem negligentem efficiat, ipsum expectato gaudio priuat, spem suffocat, efficaciam interimit: unde uehementia cauenda est. Ideo dicit se propter excellentiam materiae mutationis nostre incluse, incarceratae, obstructi undique lento telo, & aequali armati fuerimus, id est, de corpore propagationis nostrae, id est, patre & matre, Sol e Luna: qui enim roborant, ad puguam telis subseruientes fermentum eundem sibi sunt, peribunt, corrumpentur, & morientur. Fermentum n. idem est quod corruptio Latine, ut in Turba dicitur: anima a corpore separatur, & erit corpus suum anima, id est, tinctura in materia e coloribus uilibus delitescit naturaliter: quia de natura sua uilia sunt; & in luto ac sterquilinio latere uolunt & sola operatione omnium praetiosa sunt: scilicet his coloribus, & humiditate animali, & pingnedine solari denudati fuerimus, & balneati, id est, inundati donec secundum, Seniorem nihil de tinctura in corpore remaneat, quod non ascendat cum spiritu humido, qui madefecit ea. Tunc.n: perfecte abluisti corpus. Unde Rasis, Summe cauendum, ne in elemento; quid alterius elementi sit relictum, quia hoc reliqua omnia Elementacorrumpere solet: & siccum corpus bene Lotum est, tunc animae nostrae, id est, tincturae Mortuae in corporibus nostris, & extractae, & extinctae in terra apparebunt, id est, manifestabuntur: lucentes, enim potentiae albedinis & rubedinis in aquam alba. unde Senior praeparator perduxit ipsam, ad istam praeparationem decoctionis, C. albedinem, sit certus illum peruenisse ad terminum, qui est tingens & penetrans. Rasis, Eum ignis cendorem lacti suscipiat, nulla suspensionis ambignitas relinquitur: unde oportet, quod fecibus uilibus induatur, id est, nigredine summa in principio operis apparente, quae est Ethel eius, ut dicitur in Turba, huiusmodi autem uilissimum qui est, quia in uicis, & plateis eiectus inuenitur, & pedibus in sterquilinio conculcatur, & est carissimus: quia sine eo non operatur natura naturas, cuius spiritus ferebatur super aquam, cum omnia ex eo faceret. Lapis ergo noster aqua est, unde Rasis in lib. Lum. Supernacue ergo uidetur tibi illud designare, & nominare, quod nunquam a te recedit: quia si tu morieris tecum moritur. & haec aqua est principium operis, quod non precedit aliud, & sunt tres terrae sicut exponit Senior. Posset etiam tertio exponi sic: Licet fecibus uilibus, id est, Ueneribus nostris denudati fuerimus, balneati, abluti in aqua nostra, ex qua sunt ipsa prius animae nostrae mortuae, id est, ingrediens in corporibus nostris: apparebunt, id est, quod intelligatur de nigredine prima summa. Tunc sequens uersus exponatur de albedine prima, propterea tribus in compositionibus, & Elementis scilicet, pro tribus terreis sit. & si infonte auri uel argenti, Mercurio in qua natura fit aurum & argentum. Baptisati, id est, mundati & abluti usque ad lactis candorem fuerimus. Et spiritus, id est, sulphuris corporis nostri, id est, aeris philosophici cum patre, id est, Sol, qui est planetarum Rector, & celi uiator: eum filio, id est, quinta essentia, scilicet aqua philosophica: in coelum, id est, ad superiorem partem alembici ascenderit, & descenderit, id est, per sublimationem & destillationem clarificata fuerit. Animae nostrae id est, tincturae, reminiscuntur, id est, fiunt aqua uitae bene praeparata corpore, mortua uiuificans: ex qua procedunt Margaritae, Lapides pretiosi, & Coralli. & sic habes primam partem totius operis. Sequitur secunda pars quae sic fit: Terra Margaritarum, id est, terra aquae pretiosae & luminosae, cuius lux oculos perimit quod omnis lux & color adornat, ut dicit assiduus Senior, dum tangit aliam terram. si terram foliorum, id est, uestium: folia enim sunt cooperimentum arborum, & aqua nostra est uestis terrae aquae nostrae. unde ait quidam sapiens: Si nudus ascendit in coelum, & corpus meum Lunare, amabile, candidum, id est, albissimi ad modum coruscantis marmoris, ac salis albissimi, relucebit, tinget primum opus completum, scilicet albedinis: quia cum ad hunc terminum peruenerit, facit quis de omnibus corporibus Lunam. Dein tangit terram tertiam, id est, auri terram cum dicit, Corpus uero dilecti mei, scilicet solis, delectabile, rubicundum, roseum relucebit. Unde Rasis Libro Lunarum: Quod dictum est, totius exordium radicum firmat, & cum perfectum fuerit Iupiter & Saturnum, superiectum in optimam Lunam conuertit. unde Morienus ad Kalid. 2. termino. Post 320 Rosinus. hoc dissipa illud, cuius interiora respiciens. & si in eo album remanserit, bene firmatum fixum & fusile, iam duas terras collegisti. quod si omnes thesauros uendidisses, opus hoc recompensare non posses, cuius una pars 1000. corporis in optimam Lunam conuertit. Et in Turba: argento magistraliter albato, omnia albantur. magnesia cum albatur non permittit spiritus fugere: quia natura naturam continet in se. Aliter posset exponi, scilicet de imbibitione & contritione, si sic in fonte auri & argenti, id est, in aquam uite baptisati fuerimus, id est imbibiti & contriti: & sic in uniuersali tingeret opus album & rubeum. sed prima expositio est melior. Dein tangit secundam terram in spirituali: quia per praedictos uersus descripsit lapidem philosophorum, scilicet, aquam uiuam ex qua liquebat terram corpus mortuum ex duabus naturis compositum homogenum, scilicetur, Solis & Lune. Ideo dicit, scilicet parentes, id est, duae nature: unius generis dilectionis, id est Sol qui parentes sunt terra mortua, ex qua processit proles solares in aquam, scilicet in spiritu humido, sc. parentes dilecti mei, id est, proles de uitae aqua gustauerunt, significat contritionem, imbibitionem & exiccationem. Et lacte meo lactatati fuerint, significant aliam imbibitionem & exiccationem. Et in aluo ineo inebriati fuerint, id est, imbiberit multum eius per continuam imbibitionem & reiterationem decoctionis & cotritionis, donec plenissime candidetur. Et in lectulo eorum nupserint, id est, in uase suo commixti fuerint per nimium quod in unam coeant naturam, per quod sc. ignem exiccantem generabunt filium Lunae, qui totam parentelam praeualebit: quia Sol & Luna de se non tingunt. Hic uero natus, plenus est secundum Socratem tinctura. Et in hoc patet completio operis primi, quod secundum Socratem nil aliud est, nisi opus mulierum, scilicit coquere, e & ludus puerorum, scilicet patientia & otium: quia calore in ultimo uersu descripto, perficit tertiam terram operis, donec imbibatur totum, & in terram ueratur. & hec est terra Solis. dicitur ergo si dilectus meus, id est, terra dealbata, quam est aurum sapientum, ut dicit Senior, de qua dixerunt, Aqua nostra non est aurum uulgi sed hic lapis dilectus albedinis de rimule, id est, aqua rubrae petre, id est, oleo solari potauerunt; & de fonte matris suae, id est, aqua mercuriali Lunae gustauerint, significat reiterationem contritionis, assationis, imbibitionis lone. Subdit, & uino rubro, id est talore, & oleo affinis nostri, id est, solis unius generis existentis mecum inebriatus, donec totum opus uertatur in terram. & in lecto suo, id est, uase suo, mihi amabiliter accubuerit, 322 Rosinus id est, coniunctus fuerit: quia natura gaudet natura propter conformitatem naturarum, & in amore meo scilicet Lunari sperma suum, id est, pinguedinem solarem. Cellulam Meam, id est, corpus meum, scilicet Lunare subintrauerit, id est, in unam naturam & in unum contentum mixtum scilicet forti & uniuersali mixtione & complexione complexionentur, & uaporabiliter se concipiant. Et ero pregnans ac tempore in eo pariam filium potentiss. id est, Elexir infinitae uirtutis. Explicit Liber Primus Rosini de deuinis Interpretationibus. Incipit Secundus. Nota quod prius dixi, quod spiritus corporis nostri cum patre & filio perficitur: quia dicit Rasis Libro Lum. Lapis noster cum mundi creatione nomen habet, qui est trinus & unus. unde Hermes, Fiducia philosophorum in duabus rebus consistit, quibus adiungunt tertiam. idem philosophi uocarunt ipsum imparem. In nullis uero corporibus Mercurius mundior & perfectior inuentur, quam in his tribus Sole Luna & Mercurio uulgi. Unde Semor, nihil generat res ex se, nisi ex eo quod est de se & specie sua, quod est homogeneum ipsius. Similiter Adam & omne genus humanum, & omnis res conuenit in suo propinquo & simile sibi secundum speciem. Incipe ergo in nomine domini, naturam eius cognoscere. est enim materiae suae quod est in eodem & de eodem, nec ingreditur aliud super eo quod non sit ortum ab eo, & est radix eius. Similiter Mercurius est ab eo, & hoc est a quo extrahitur, & est in eo & ex eo scilicet aqua frialis. Lapis ergo noster est aqua congelata, id est, Mercurius congelatus in Sole & Luna, & repugnat igni quando est fixus. Et resoluitur quando est fixus in aquam suam, ex qua componitur in genere suo. Unde Hermes. non conuenit rel nisi quod est propinquius & in natura sua, tunc generabitur proles similis sibis & statim subluxit: Humiditas eius est ex dominio Lune; & pinguedo a dominio Solis, & haec duo sunt ei coagulum, & semen mundum: ideo dicit Aristotele. Aqua non conglutinatur nisi cum simile sulphure sibi, nec inuenitur in re aliquid simile sulphuris sui, nisi quod est ex ea. similiter summa animalium & terrae nascentium nullo alio subgrediente putrescunt & corrumpuntur, dein germinant & fiunt talia similia illis ex quibus habuere radicum secundum speciem suam. Et propter hoc ut dicit Senior, ut mirabilia immittantur & exeant a sua radice, sed redeunt ad illud unde fuerunt, & ex quo sunt, nec conuertuntur ex hoc ad aliud. Ei qui dicit ad filium dicit unum in loco contrario contraria. conclusio fuit. Principiorum naturalium principiis sibi simile generantium per naturam actione caloris diuturni & continui diu reflexus in se, & saparabiliter commixtus, congelatur in metallum, cuius est in uase, & secundum speciem ex qua est radix eius. Et in ratione intentionis inuenta fuit artis possibilitas: & actus ignis est infinitus ut in Seniore dicitur. Hinc homines nominauerunt arsen. Ueneris nominibus uulgi animam portatam in aqua sua: & uocarunt Uenerem albam & rubeam, non tamen est. Uenus sua facit operationes eius. Satisfecerunt uulgo dicentes, Uenus nostra non est sulphur uulgi quod comburit, & comburitur combustione ignis ac corruptionis, sed Ueneris sapientum album comburitur combustione albedinis & rubedinis, quae combustio est dealbatio tota totius operis: unde duo sulphura & duo ar. ui. dicuntur & sunt talia, quod unum & unum dixerunt, & sibi congaudent, & unum alterum continet. Sequitur ratio in arg. ui. Zeno philosophus dicit, Scias quod ipsum est facere & suo, & deus creauit ex co omnes numeros. ipsum est origo earum, & est aereum ignis fugitiuum, sed cum in igne steterit, facit mira opera & alta: & ipsum solum est spiritus uiuus, & in mundo talis non est, qualis ipse est: & ipse penetrat omne corpus, intrat ac leuat, & excellit omnia corpora. Ergo cum se miscuerit alicui corpori ipsum uiuificabit, illummabit, & transmutabit de statu in statum, de colore in colorem dum cum eo mixtum fuerit & coniunctum, & ipsum erit fermentum corporis illius: & tunc erit totum Iccir ob albedinem & rubeum: & ipsum est aqua perennis, aqua uitae & uirtutis, & herba mundificans & lauans. Et ipsum est sors animalium, qui biberit ex eo uiuet in eternum, & ipsum colorem recipiet & est corporum medicina, & ipsum facit corpora colorum receptiua, mortificat & uiuificat deo uolente, desiccat & humectat, calfacit & refrigerat, & facit opera contraria secundum suum continentem. cum uiuum fuerit, & cum mortuum fuerit, habes quaedam opera specialia ut deaurare, sed cum mortuum fuerit solutum habes maximum. Et ipsum est serpens seipsum luxurians, seipsum impraegnans, & in die una parturiens, & suo ueneno cuncta interficit animalia & corpora, & ignis fuerit, & interficit omnia in breui & longo tempore. Et ipsum est fugitiuum ignis, expectat tamen ignem per artificia sapientum cum cibatur cum igne, donec expectet, & fiunt ex illis opera mira: ergo cum tingitur tingit, cum coagulatur coagulat, cum solutum fuerit soluit. Aliud seipsum albificat ut urina, & ad finem rubescit. Et ipsum acumine suum acutum amarificans, & ipsum est medium inter amarum & acidum: est aqua non fluxibilis ad ignem mollificatio: est congelatio facta leni igne inducens Crystallinam substantiam albam uel rubeam. Sequitur literarum operationum cum suis causis explicatio, quas quaere apud Gebrum. Calcinatio ergo est corporum & spirituum corruptionis eorum destructio. destruitur enim in eis omnis sulphureitas defoedans & comburens, quae sine ignis uehementia deleri non potest alia causa: quia omne genus calcinati est facilioris solutionis, quam non calcinati. calcinantur mollia ut Saturnus & Iupiter, facilius quam dura ut Mars: & de. Ideo dicit Dantius praeparate corpora & soluite ea, ac ex illa aquam imbibite spiritus ablutos: tunc ipsi spiritus submerguntur in corpora, & corpora in spiritibus, & sic figuntur eo pora cum spiritibus firma fixione. Rasis, Conuertite corpora in aquam, & ex ipsa terra tunc famum est totum. Alpharinus, Quando corpus purgatum est prius & calcinatum, tunc coniungitur cum spiritibus ablutis, tunc ipsi spiritus sublimati & fixi illud firmant. Galienus, Praeparate corpora & purgate a nigredine in qua est corruptio, donec album fiat album & rubeum: tunc soluite ambo in aquam scilicet spiritus & corpus: & congelate ea, & sic proiicitur super corpus ablutum. Solutio est per humidum & frigidum. uel per calidum & humidum, rei siccae in aquam resolutio. soluuntur autem corpora ut ex eis fiat aquam per quam incerantur spiritus & figantur. unde omne hoc magisterium fit quatuor modis, aut ut solues corpora & spiritus firmes: spiritus autem debent firmari cum aquis corporum. Soluuntur alia de causa corpora & spiritus. ut cum aqua spiritus sint coniuncta aquae corporum, ita in unum coagulentur coadiuuentur & firmentur, ne ulterius queant separari: Et ista solutio uniuersalis facit quatuor Elementa in unam redire substantiam, firmam & fixam: quando uero soluuntur ambo, scilicet corpora & spiritus, tunc fit commixtio uicina & particularis, quam adhuc separare potest ignis. soluuntur ergo spiritus duobus modis cum oleo congelationis tartari scilicet super lapidem: alio modo per aquam salis ammon. Est & alia solutio per calorem ignis. Et nota, quod plus ualet solutio ignis, quam alia: quia quoque per ignem dissoluitur in aerem: solutiones uero corporum fiunt similiter ut spirituum, ut flos aeris, atramenti, cerusae, minii, etc. Destillatio, id est, per alembicum, & est optima: fit, ut aqua & olea in ascensione sua per uapores magis purificentur & confortentur a prauitate & omni corruptione, ne ulterius puterfiant. Alio modo oleum destillatur, ut amittat humiditatem adustiuam, ut expertus suum in oleo Laurino. dicitur restitutio. pinguedinis est destillatio, donec mannat incombustibilis, & quanto saepius destillata fuerint, tanto melior erit eorum tinictura. per filtrum destillamus ut aquae crudae, uel res solutae non possint putrefieri, nec secus ab eis separari, nisi per filtrum unde spissum remanet, & omne purum descendit, ut fit in auripig. uel arsen. propter eorum oleitatem. Et nota quod corpus non distillatur nisi prius soluatur, quia aqua ipsius non separatur ab eo, quousque eum perfecte dealbet, uel rubificet. per multos enim annos probaui antequam ad ueritatem ueni. Et nota, quod uitrum frigidum nunquam depones in caldarium, uel aquam calidam, & contra scilicet calidum uitrum in aquam frigidam, alioquin statim frangeretur. & quando uis excipere uitrum, permitte antea infrigidari. In fermentatione maxime cauendum est de uasis, ne frangantur. Et nota quod nisi corpus putrescat fructum non facit. nam primo oportet fieri putrefactionem, siue solutionem, postea destillatur, nec aliquod corpus credas fieri, nisi prius per putredinem resoluatur. Incerantur corpora & spiritus, cum ex priuatione liquefactionis in ingressu non habeant, mollificentur & fluant, & ingressionem habeant. in nullis autem hec humiditas creatura propinqua inuenitur, & facilius quam in Uenere & arsenico. Modus est. ut toties super partem cerandam multiplicetur eorum sublimatio, donec in ea humiditate manentes fusionem bonam praestent, nec fit hoc ante eorum mundificationem perfectam ab omni re corrumpente: quare bonum esset, ut eorum olea prius figerentur, ut supra dixi de coagulatione aquarum. Coagulatio uero fit; scilicet aquarum earum, uel oleorum igne lento candelarum; paulatim augendo, donec coagulentur. Spacium coagulationis est 3. dierum, & ignis die ac nocte continuari debet. In his ergo consistit tota operatio magisterii. Nota, quando anima coniungitur corpori, corpus cito consumitur, & mutatur in aliam substantiam: quia prima eius operatione est nigrum, in 2. magis lucidum, in 3. adhuc magis clarum, ac sic usque ad 15. uices soluendo & coagulando: & in quamlibet congelatione caue ne aliquid sentiat de sale, sed ipsum laua iterum & iterum. Et nota quod cum diuisa elementa & mundificata commixta fuerint, tunc si eorum particulam ordei instar super laminam ignitam posueris, si fluit & tingit suo colore superficiem laminae, bonum est, si non scias aliquod nocumentum accidisse in solutione: quia non bene solutum corpus non habet aptitudinem intrandi. Causantur enim hec uel ex breuitate temporis, uel ex debilitate caloris fimi. Si penetrat sed non profunde fit hoc ex paucitate aeris. nam anima corpus ingrediens per omnes eius uenas uelociter currit, ut unguentum: si uero uolat pars eius, fit hoc ex multitudine spirituum, nondum fixatorum. si autem prosternatur fluens, tingens, penetrans in profundum totam laminam, nec euolans, sed relinquat caliginem fumi, hoc est ex modica clarificatione elementorum separatorum. Dispone ergo substantiam aeream per discretionem, scilicet in corpore communis terrae, & substantiam terream secundum humiditatem aeris, & calorem & siccitatem solis uel ignis lenis, donec conueniant & coniungantur: & tunc adiunge eis duas uirtutes operatiuas aquam scilicet ad album, & ignem ad rubeum & ideo fili oportet te habere duplicem terram imbibitam, unam scilicet cum aqua & aere, ad albedinem, & aliam imbibitam aere aqua & igne elementali pondere, scilicet ad rubeum. tunc habebis optata Deo annuente. Explicit Liber Definitionum Rosini. Mando. Hic est lapis non lapis, habet animam & sanguinem & rationem similem duobus. Sic dixit Mahomet, Lapis qui est in hoc opere, necessarius de animata re est, hunc inuenies ubique in planitie, in montibus, & in aquis omnibus: habentque cum tam diuites quam pauperes, estque simul uilissimus, carissimus, crescit ex carne & sanguine quampretiosus omni cognoscenti illum: ex illo possunt congregari exercitus, & interfici reges: ex illo honorabis quem uolueris & inhonorabis. laudetur ergo Deus. Item. Dealesi Hermes dixit. Ego qui exaltatus sum super omnes circulos mundi, uidi quatuor facies natas, habentes unum patrem, Quarum pars una est in montib. alia in mari, pars uero tertia in fossis: quarta in cauernis. hic nescit linguam illius, pater harum adiunxit eas ad unum, cum se inuicem uidissent, locuti sunt uno sermone dicentes: Eamus quaesitum quatuor elementorum naturas, quas de uentre terrae foeminae adducunt. Item Massarai, Immunditia est in hoc lapide propter quam ipsum homines uilipendent, & tenent quod non possint eam sequestrare. Idem ex hoc lapide nascitur arg. uiu. quem uocant multis nominibus. Item locus istius est 4. elementa, & spiritus. 4. ianue. 4. & claues quatuor, quarum una est signum, scilicet ostensio aquae per alembicum. Item hic lapis non lapis, proiectus est in res, & in montibus exaltatus est, & in aere habitat, & in flumine pascitur arg. uiu. quem uocant multis nominibus, & in cacumine montium quiescit: cuius mater uirgo est, & pater non concubuit. Idem lapis in sterquiliniis calcatur pedibus, & saepe stulti fodiunt, ut eum extrahant, & non possunt eum inuenire. Et ille lapis assimilatur lapidibus minerarum & plantarum, & conuertibilis est in quemlibet colorem, s. alb. rub. citr. & in se continet 4. elementa, s. artificialia, s.aquam claram, flauam, rubeam uiridem, citrinam. & dicitur minor mundus, non quod sit microcosmus, sed quia mundus regitur per ipsum, unde Geber Sarracenus contriuit, & dealbauit eum 33. diebus in acero destillato. Et scias quod philosophi acetum uocabant sal alkali, & distillatam urinam, quo euacuato diuide elementa, diuide ipsum aequaliter & proportionaliter contritione perpensa. Ita ut non sit in eo diuisio, nec repugnantia, & habebis propositum domino comcedente. Mitigo philosophus, Lapis noster quamuis ab hominibus & animalibus pedibus conteratur, tamen propter suam industriam hominis Geberi, a sapientibus adamatur, & dicit industriam: quia sit industriam hominis Geberi. Item Malus philosophus, Hic lapis est subtus te, quantum ad obedientiam: supra te, quo ad dominium: ergo a te, quantum ad scientiam: circate, quantum ad equa les. Aristotel. Ego nominabo lapidem nostrum, est terminus ani: est enim ouum philosophorum quod inest in putrefactione & purificatione. Diuide ergo ipsum in 4. elementa, quae diuisio fit duobus modis, id est, sine corruptione Solis e Lune: & ista diuisio est uniuersalis quantum ad intellectum: sed secunda diuisio diuidit ipsum in speciales operationes. quando ergo habueris aqua ex aere, & aerem ex igne, & ignem ex terra, & quodlibet horum per se diuisum, plene habebis artem. Sume ergo ex lapide ubique reperto, qui uocatur Rebis, & nascitur in duobus montibus, ex quo uolantes spiritus in uanum sumunt, & non recipies ipsum nisi recentem cum suo sanguine, cuius cibus est ex sanguine, & moratur in aere: & si hic lapis non esset aereus, uel aereae naturae, non coniungeretur Mercurio, nec ei commisceretur, nec ingrederetur ipsum: sed quia similes sunt commiscentur & coniunguntur, adeo ut ignis non separet inter nos. Recipe ergo lapidem Rebis, id est, binas res, scilicet humidum & frigidum, siccum & calidum. Unde Rasis & Morien. Quod ergo secretum expectabis in humoribus euanescentibus, ex quibus gignit filios, lapis noster cal. & sic. unde uersus: Dant rebus montes dracones in terraque fontes. Recipe ergo hunc lapidem animalem, id est animam in se habentem, scilicet Mercurialem sensibilem, id est sentientem praesentiam, & influentiam magnesiae, & magnetis, & calaminarem, ac apicem per motum localem; prosequendo & fugando uegetabilem, id est, uim suam in naturam inditam, communicam; tem suo generi, multiplicantem uirtutem in fluentiae, ut radix stipiti, sine herbis mineralem: quia de minera extrahitur. Unde quidam male intelligentes philosophos dicentes: Hic lapis talis est res, quae in te magis fixa est, a Deo creata, & tu eius minera es, ac a te extrahitur, & ubicunque fueris tecum inseparabiliter manet, putabant hinc esse crines hominis, sanguinem, stercus, & sed fatui sunt tum dicunt in eo fixa est, id est, ibi habes suam scientiam; & non in alia re. Et ut homo ex 4: elementis est compositus, ita & lapis, & ita est ex homine, & tu es eius minera, scilicet per operationem: & de te extrahitur, scilicet per diuisionem: & in te inseparabiliter manet; scilicet per scientiam. Aliter in te fixa, scilicet in Mercurio sapientum: tu eius minera es; id est, in te est conclusa & ipsum occulte tenes, & ex te extrahitur, cum a te reducitur & soluitur: quia sine te compleri non potest, & tu sine ipso uiuere non potes, & sic finis respicit principium & contra. Nascitur in duob. montibus, id est ex Uenere & Mercurio per assiduitatem decoctionis naturae, ex quo iuuamentum sumunt & omnia uolatilia, scilicet corpus & spiritus: non fixa ab eo sumunt colorationem, & fixationem. non capias eum nisi recentem & praeparatum cum sanguine suo, id est Uenere nodum fuso, uel bene praeparato, cuius tibi est ex sanguine, id est uita uel operatio eius est ex Uenere uiua, moriatur in aere, scilicet per ignis eleuatioem siue sublimationem & purificationem. & si hic lapis non esset aereae naturae, id est, eiusdem praeparationis non coniungeretur Mercurio; non esset perfecta & firma opera. tio eorum, sed quia similes sunt duo ambo preparati miscentur & uniuntur, ut ignis non separet inter eos. Separabis ergo philosophiam, per hanc doctrinam croceum ab albo, rem pretiosam, a uili, donec 4. elementa ex una re proueniant: & iterum 4. in unum concurrant: quorum radices sunt aqua, & ignis. apposita uero sunt terra, & aer: uniuersa uero ex uno fiunt: & rursus 4. unum: 4. ergo ex una re sic fiunt: primo aqua, secundo oleum, tertio ignis. quarto terra. Ex istis 4. ita compositis & mundificatis, ut fluant sine fumo & combustione, ut permaneant, ingrediantur, & commisceantur corporibus metallorum, fit Iccir compositum. Et nota, quod terrae praeparatae quarta pars, ignis uero una sumenda, & cum ea misce olei praedicti duas partes, & tere in pastam. Quidam dixerunt 7. partes terrae, alii 12. & uerum est, primum tamen melius. Alii dixerunt, quod una pars terrae tingit 20. Alii quod una pars terrae dupli tingit duplum sui septupli, & ita ostendit tibi pondera, compositionem, & quod est melius, & quod est prius: fac quod uolueris, regimen tamen unum est & operatio una. Postremo notandum, quinque esse necessaria huic operi, id est, est corporum & spirituum calcinatio, siue sublimatio sc. calcinatae rei in aqua reductio fit per potentiam fimi, uel etiam per calorem ignis, & dicitur solutio 3. Est destillatio scilic. per alembicum descensio, 4. est inceratio, scilicet rei siccae coniungens unguentum solutum quo nostrum perficitur magisterium: est pater inirabilium, & nubes nubium, & ipsum disputat cum auro, & conclusit ei dicens: Disceptabis ne mecum? Ego sum dominus lapis expectans ignem. Respondit Mercurius, uerum dicis, sed ego te genui, & extrahis originem ex me, & una pars ex me uiuificat multas de te: quia tu es auarus per comparationem ad me. si quis enim uinxerit me, fratri uel sorori meae uiuet, & gaudet, & ero sibi sufficiens, si uiueret annos 100000. & ego sum totus absconditus, sapientum & muto omnia corpora in Lunam cum arsenico, & postea in Solem cum sulphure, & in me latet scientia. sublima ergo ipsum & erit fixus ac tinget decem partes Ueneris. Item nota, spiritus corpora ingredi non possunt nisi purgata, & non ingrediuntur, nisi aqua ducantur. Ideo dicit Dantius, praeparate corpora & soluite ea ac ex illa aqua imbibite spiritus ablutos: tunc ipsi spiritus submerguntur in corporibus, & corpora in spiritibus: & sic figentur spiritus fixissima fixione. unde Rasis, conuertite corpora in aquam, & illam aquam coniungite aeri, id est spiritui, scilicet Mercurio, & ex illis duobus iterum fac aquam, & ipsam terram, & factum est totum. Galienus dicit, praeparate corpora & purgate a nigredine, in qua corruptio donec fiat album & rubeum, tunc soluite ambo in aquam, scilicet spiritus & corpus, & coagulate, & sic proiicite super corpus ablutum. Quando corpora & spiritus soluumtur, tunc fit solutio uniuersalis, quae facit & quatuor elementa, & re ddit in unam substantiam firmam & fix am: quando uero non soluuntur ambo, tunc fit mixtio uicina, & particularis, quam adhuc separare potest ignis. Nota quando anima coniungitur corpori, corpus cito consumitur, & mutatur in aliam substantiam, & post primam eius operationem fit nigrum. In secunda uero magis lucidum. In tertia uero iterum magis clarum, donec ad quindecim solutiones & coagulationes perficiatur, & in qualibet coagulatione caue ne aliquid sentiat de sale, sed laua eum perfecte. Item tali modo potest omnes spiritus augmentare in sublimatione. Recipe de Mercurio sublimato, & tere cum eo medietatem sui Mercurii crudi, & sublima cum speciebus suis receptis, & prius sublimati. Item imbibe Mercurium sublimatum: cum aqua Saturni, uel Iouis, uel Lune, quod melius est, toties, donec currat super laminam. una pars tingit ei partes Ueneris purgati in ueram Lunam. In nostro magisterio est spiritus & corpora: inter spiritus quidam sunt fixi, ut essentiam calaminaris talck, etc. quidam non fixi, ut arg. uiu. arsen. auripig. Uenus, salarmo. & si spiritus per fumum euanescunt, nec sustinere possunt. & sunt aliae species retinacula spirituum, de quibus fiunt aquae acutae, ut salia & alumina, in quibus soluuntur spiritus sublimati & purificati; ut simul cum ipsis soluti coagulentur & figantur: quidam uero sunt que soluuntur in aquam, & cum ipsis fit inceratio corporum ac spirituum, ut sunt uitriolum & atramenta. Sed scire debes, quae species sint meliores, ad artem pertinentes: quia multi sunt qui minus ualent; secundum meam ex perientiam, & perderentur labores & expensae, & tinctura cum eis inficeretur: quare reliquenda sunt ea. Sunt ergo hi 4. spiritus principales in arte nostra, arsenic. salarmon. quia sine ipso non soluerentur; nec ingrederentur spiritus: ipse enim soluit & figit omnes spiritus, penetrat omnia metalla, & mollificat ea. Et scias uerum esse, quod experimento didici: quia non est necesse tibi alium salem comparare. utere ergo eo in omnibus operibus tuis? sed hoc scias, quod per ipsum nec dealbantur, nec rubificantur corpora, neque transsubstantiantur, sicut per alios spiritus, sed ipse tantum dat introitum aliis spiritibus: permixtis uero & coniunctis coadunationibus & perseuerationibus ipse recedit, 3. spiritus 40 Rosinus est Mercurius, cuius diffinitionem, & naturam habes copiose apud Gebrum. Est materia metallorum cum Uenere alba uel rubea & est. Finis. Incipit Liber Diuinarum Interpretationum & definitionum. Recipe lapidem qui est niger albus, rubeus, citrinus, & auis mirabilis, qui nigredine noctis & diei claritate sine alis uolat: ex amaritudine namque in suo gutture existente, coloratio accipitur, a suo uero cruore mera aqua accipitur, sicut dixit Alexander. Recipe lapidem 4. colorum fili. Recipe uolatile uolans submersum, & a sua rubedine quae ipsum interficit, extrahent ipsam: ab ea repelle ut fiat unum, & tibi maneat non uolando in regionibus, sed uolatu eleues illud, & a radio extrahe suam umbram: ac sordidum, quia nebula ei supereminens coinquinat, & a luce retinet quasi conangustatur, ac a sua rubedine comburitur. Recipe ergo hanc superiorem aquam corruptam queadmodum ignis, Laton cineris est unus, quoniam se ab eo sequestrat quousque rubeus aeris uitrificetur, fit tibi societas certa, calescit & tibi quiescit. Fili notum habeas, quod aquae prius erat in aere, deinde habitauit in terra, redde eam tu ad superiora & per suos terminos non inepte omnia coniuncta: deinde suo spiritui rubeo priori elemento nisi parte eam coniunge. Item. Hermes, Recipe lapidem nigrum, lapidem de montanis Indie, quod est intus mitte foras, & quod foras est mitte intus. Unde Rasis, fili contemplare altissima montana, que sunt a dextris & a sinistris ac ascende illuc: ibi lapis noster inuenitur, & in alio monte, qui fert omne genus pigmentorum & spiritus uel species, ibi similiter est. Morienus: Conscendite alta montana arboribus consita: quia ibi lapis noster inuenitur, & absconditus est. Item Hermes, A Capite lapidem mixtum, croceum album, & comminuite eum ac separate album a croceo. Idem, Recipe lapidem benedictum, comminuite & lauate lapidem rubeum, de quo extrahitur, qui inuenitur in montibus, & maxime aliquando in cloacis ueteribus. Et nota quod natura in principio suae originis intendit facere Solem uel Lunam, sed non potest propter Uenerem, corruptum argentum uiuum, commistum, uel propter terram foetidam: quare sicut puer in uentre matris suae ex corruptione matricis contrahit infirmitatem & corruptionem caussa loci per accidens, quamuis sperma fuerit mundum, tamen puer sit leprosus & immundus causa matricis corruptae, & sic est de omnibus Metallis imperfectis, quae corrumpuntur ex Uenere, & terra foetida. Documentum huius rei quod ex Mercurio & Uenere generentur Metalla est: quia etiam ex his duabus rebus naturaliter factis, idem potest fieri artificialiter, ut testatur Morienus. Sciendum ergo est, in ueritate scientiam Alchimiae esse diffusam per multos libros & capitula, & in multis speciebus & mineralibus capillis, ouis, & caet. & infiintis nominibus nominata, cum tamen non sit nisi una, cuius principium super finem suum respicit, & suus finis super suum principium: & ubicunque fuerit, & quibuscunque nominibus nominetur, non est nisi res una, unde uersus: Ac ars unam rem poscit, quod quiuis bene noscit: hanc rem aptant, plura tamen haec res est. Tantum una similiter haec ars non multis eget expensis, nec magno labore. unde Morienus: Omnis res quae magno emitur precio, in hoc opere mendax, & inutilis inuenitur. Quare ergo dicuntur tot species necesse esse in arte, si tanrum una res est? Soluit Morienus, Eius radix ist, una qui dat & innouat eius colorem. Ad Sarratant. 341 Sulphur est quartus spiritus, cuius naturam quere apud Gebrum: ex eius uapore in ducatur arg. uiu. Rosini practica Explicit, uel Liber Definitionum. Incipit Practica Mariae Prophetissae in Artem Alchimicam. Conuenit Aros philosophuns, cum Maria Prophetissa sorore Moysi, & accedens ad ipsam honorificauit eam, & dixit ei. O prophetissa, audiui siquidem multos de te, quod albisicas lapidem in uno die. Et dixit Maria, Utique Aros, imo & in parte unius diei. Dixit Aros: O domina quando erit illud, quod tu asseris opus Maria? Quomodo albificabimus, deinde addemus nigrum? Dixit Maria: O Aros, nunquam non de parte ista mortuae sunt gentes? An o Aros non nosti, quod sit aqua uel res quae albificat Hendragem? Deinde respondens di344 Maria Proph. xit ei Aros, Ita ut dicis est, o domina in tempore longo. Respondit Maria, Hermes dixit in omnibus libris suis, quod philosophi albificant lapidem in hora, dici. Dixit ei Aros, o quam illud est excellens. inquit Maria, Excellentissimum est hoc apud illum qui ignorat. Dixit Aros, o Prophetissa, si sunt apud homines omnia 4. elementa, dixit compleri possent, & complexionari, & coagulari eorum fumi, ac retineri die uno, donec impleant consequens. Dixit Maria, o Aros, per Deum si non essent sensus tui firmi, non audires a me uerba haec, donec compleret dominus cor meum, gratia uoluntatis diuinae. Ueruntamen, Recipe alumen de Hispania, gummi album, & gummi rubeum, quod est kibric philosophorum, & eorum sol & tinctura maior, & matrimonifica gummi cum gummi uero matrimonio. Inquit Maria, Intellexisti Aros? utique domina: Dixit Maria, fac illa sieut aquam currentem, & uitrifica hanc aquam diem laboratam ex duobus zubech super corpus fixum, & liquefac illa per secretum naturarum in uase philosophiae. Intellexisti nos, o domina. Utique dixit Maria. Custodi fumum, & caue ne fugiat aliquid de illo, & isto mensura igni leui, sicut mensura caliditatis solis in mense Iunii uel Iulii, & morare prope uas, & intuere cura, quomodo nigrescit & rubescit & albescet, in minus quam in tribus horis diei, & fumus penetrabit corpus, & spiritus constringetur, & erunt sicut lac incerans & liquefiens & penetrans: & illud est secretum. Dixit Aros, Non dico, quod erit hoc semper. Dixit ei Maria, Aros, & mirabilius est, de isto quod non fuit apud antiquos, nec accessit ad eum per medicationem. & illud est, Accipe herbam albam, claram, honoratam, crescentem super monticulis, & tere ipsam recentem sicut est in sua hora, & illa est corpus uerum non fugiens ab igne. Et dixit Aros. Nunquid ille est lapis ueritatis? Et dixit Maria, utique. Uerumtamen nesciunt homines hoc regimen cum ueloci tate sua. Dixit Aros, & postea quod? Dixit Maria, Uitrifica super illud Kibrich & Zubench ( alias Zibeic ) & ipsa sunt duo fumi complectentes duo Lumina, & proiice super illud complementum tincturarum & spirituum & pondera ueritatis, & tere totum, & pone ad ignem, & uidebis de ipsis mirabilia. Totum regimen consistit in temperie ignis. O quam mirum, quomodo mouebitur de colore in colorem in minus quam in hora diei, quousque ueniet ad metam rubedinis & alborum: & deice ignem, & dimitte confrigidari & aperi, & inuenies corpus margaritase clarum, esse in colore papaueris siluestris, mixtum albore, & illud est incerans, liquefiens & penetrans, & cadit eius aureus super in 346 Maria Proph. millia & ducenta. Illud est secretum occultum. Tum procidit Aros in faciem suam. Dixitque illi Maria, Leua caput tuum Aros: quia abbreuiabo super te rem, ut illud corpus proiectum super monticulos clarum, quod non capitur putrefactione uel motu. Recipe & tere ipsum cum gummi Elsaron, & cum duobus fumis, quia corpus comprehendificens est gummi Elsaron, & tere totum, Apropinqua igitur, quia totum liquescit. si proieceris super ipsam uxorem, erit sicut aqua distillans, & quando percutiet ipsum aer, congelabitur, & erit corpus unum, & proiice de ipso, & uidebis mira. o Aros illud est secretum occultum scoliae. Et scias quod praedicti duo fumi sunt radices huius artis, & sunt Kibris album & calx humida, sed corpus fixum est de corde Saturni comprehendificans tincturam, & campos sapientiae, siue scoliae. & philosophi nominauerunt illa multis & omnib. nominib. & acceptum de monti culis est corpus clarum, & album. & ista sunt medicina huius artis, pars comparatur, & pars in uenitur super monticulos: & scias Aros, quod sapientes non nomiauerunt illud campos siue scoliae, nisi quia scolia non complebitur nisi per illud, & in hac scolia non sunt, nisi mirabilia. Intrant namque & in illa 4. lapides, & suum regimen uerum est sicut dixi: & illud est primum, scouare Ade & Zethet, per illud allegoriza ut Hermos in libris suis Scoyas, & semper longificauerunt philorophi suum regimen, & simulauerant opus per quod libet, quid non oportet facere illud opus, & faciunt magistrum in uno anno, & hoc no nisi occultatione ignorantis populi, donec firmatum sit in cordib. eorum & in sensibus quia ars non complebitur praeterquam in auro, quia est se cretum Dei magnum: & qui audiunt de secretis nostris, non uerificant ea propter eorum ignorantiam, Intellexisti Aros? Aros dixit, utique, sed narra mihi de isto uase sine quo non complebitur opus. Dixit Maria: Istud est uas Hermetis, quod Stoici occultauerunt, & non est uas nigroman ticum, sed est mensura ignis tui. Cui dixit Aros: o domina obedisti in societate Scoyari: o prophetissa an inuenisti in secretis philosophor. qui posuerunt in libris suis quod aliquis possit facere artem de uno corpore? Et dixit Maria: utique, quod Hermes non docuit, quia radix Scoliae est corpus indolabile, insanabile & est toxicum mortificans omnia corpora, & puluerizat ea, & coagulat Mercurium odore suo. Et dixit, Ego iuro tibi per Deum aeternum, quod illud toxicum quando soluitur donec fit aqua subtilis, non curo qua solutione fiat: coagulat Mercurium in Lunam cum robore ueritatis, & incidit in solium louis, & Lunificat ipsum in Lunam. Et in omnibus corporibus est scientia, sed Stoici propter eorum uitae breuitatem & operis longinquitatem hoc occultauerunt, & haec elementa tingentoria in uenerunt, & ipsi increuerunt ea, & omnes philosophi docent illa praeter uas Hermetis, 348 Rosinus quia illud est diuinum, & de sapientia domini gentibus occultatum: & illi qui illud ignorant, nesciunt regimen ueritatis, propter uasis Hermetis ignorantiam. Sequuntur Uersus. Maria mira sonat breuiter quod talia tonat. Gummis cum binis fugitiuum figit in imis. Horis in crinis tria uinclat fortia finis. Maria Lux roris ligam ligat in tribus horis: Filia Plutonis consortia iungit amoris, Gaudet in assata sata per tria sociata. Explicit Liber Mariae Liber Secretorum Alchemiae compositus per Calid filium Iazichi, translatus ex Hebraeo in Arabicum, & ex Arabico in Latinum, incerto Interprete. Praefatio de difficultate artis. Gratiae sint Deo omnium creatori, qui nos conduxit & recoluit, & docuit, & intellectum & scientiam nobis dedit. Nisi Dominus nos custodiret & conduceret, essemus sine custodia, & sine doctore tanquam erronei, imo huius mundi nihil sciremus, nisi ipse nos doceret, qui principium est, & sciantia omnium, sua potentia & bonitate super populum. Qui dirigit & erudit quem uult, & reducit sua misericordia ad uiam iusticiae. Misit enim nuncios suos ad tenebras, & uias explanauit, & sua misericordia repleuit suos diligentes. Scias frater, quod hoc nostrum magisterium de lapide secreto, & officium honoratum, est secretum secretorum Dei, quod coelauit suo populo, nec uoluit ullis reuelare, nisi illis, qui fideliter tanquam 350 Liber Secretorum filii meruerunt, & qui eius bonitatem & magnitudinem cognouerunt. Qui enim secretum Dei postulat, necesse est ei hoc secretum magisterii plus quam aliud. Et sapientes qui illud assequuti fuerunt, aliqua de ipso celanerunt, & aliqua reuelauerunt. Sic enim inueni sapientes antecessores, in hoc conuenientes in suis libris honoratis. Unde scias, quod discipulus meus proprius, Musa, honorabilior omnibus apud me, in ipsorum libris multum studuit, & in opere magisterii laborauit, undem aggrauauit ipsum eiusdem compositio, & in ea multipliciter dubitauit, & ignorauit similiter rerum compositionis naturas. Et supplex ac humilis pro ipsa, a me explanationem petiit, & directionem eiusdem Ego autem eidem nihil in ea respondi, nec uolui discernere, sed praecepi ei, ut libros philosophorum legeret, & in eis quod a me petierat, indagaret. Ipse uero abiens, legit plusquam centum libros, prout inuenire potuit: libros uidelicet ueridicos, secretos, nobilium philosophorum, & in eis quod petiit, non potuit inuenire, qui tunc remansit ideo stupefactus; & quasi extra mentem positus, etiam per annum continue in ea perscrutando. Ex quo igitur discipulus meus Musa, qui inter philosophos, in gradum & modum sapientiae meruerat computari, sic in compositione eius dubitauit; & hoc ei contingit in ea, Calidis Filii Iazichi. 351 quid faciet ignarus, uel insipiens, rerum naturas non intelligens? neque rerum complexiones cognoscens? Cum autem hoc uiderem de meo discipulo praeelecto, & charissimo, motus pietate, & dilectione eiusdem, quin etiam nutu & uoluntate diuina, aedidi hunc meum librum in obitu meae mortis, in quo praetermisi dicere quaedam, quae antecessores philosophi retulerunt in suis libris. Et dixi quaedam quae ipsi caelauerunt, & nullo modo dicere, aut reserare in scriptis suis uoluerunt. Et explanaui, & exposui quaedam, quae ipsi conoperuerunt suis dictis obscuris & figuratis: Et uocaui hunc ineum librum Secretorum Alchemiae. In quo nominaui quicquid neesse est inquisitori huius scientiae, siue magisterii, iuxta linguam eius intellectui conuenientem, atque sensui inquirentis. Et nominaui in hoc libro, quatuor magisteria magis alta, & meliora, quam sapientes fecerunt. Quorum sunt Elixir, unum minerale, & aliud animale, alia uero duo residua sunt mineralia, & non sunt elixir unum, quorum est artificium lauandi, quod uocant corpora. Alterum quidem est, facere aurum ex azot uiuo, cuius factura & generatio, est secundum generationem siue ordinem generationis in mineris, in corde & interioribus terrae existentib. Et haec quatuor magisteria atque artificia, explanauerunt sapientes in libris suis de compositione huius magisterii, 352 Liber Secretorum Sed de eis defuit multum, & de eius operatione noluerunt in libris suis ponere, uel si inuenit, non potuit intelligere, & nihil grauius inuenit quam illud. Et ideo dicam in hoc meo libro, ipsam, eiusque factum. Qui ergo hunc meum librum legerit, legat aliquid geometriae, & eius mensuras addiscat, ut clibanorum fabricam recte componat, nec modum eorum excedat, per augmentum uel diminutionem, & quantitatem ignium: sciat & modum siue etiam gradum uasis operis. Similiter uideat & cognoscat, quid sit radix penitus & principium magisterii: & est eidem, tanquam matrix animalibus, quae in ea generantur, & capiunt creationem pariter ac nutrimentum, quod praedictum est. Nisi res magisterii inueniat sibi idoneum, destruetur factum atque opus eius, & eius operarii quaesitum non inuenient, nec ipsa res proderit in effectum generationis: quia cum non inuenerit causam generationis, siue radicem, & ipsam caliditatem, continget in operationibus casus destructionis. Hoc idem in quantitate ponderum est contingens, quae cum disconuenit in composito, partibus quidem eiusdem naturae terminum transcendentibus, per augmentum uel diminutionem, de struitur cum ea proprietas compositi, & fit effectus compositi cassus atque uacuus. Et ego ostendo tibi unum exemplum: Nonne uides quod in sapone, cum quo panni abluuntur & mundificantur, & fiunt albi, generatur in sui recta compositione haec proprietas, propter aequalitatem, & rectas compositiones, & debitas compositi, quae participant in longitudine & latitudine: unde propter hanc participationem conuenerunt; & tunc apparuit quod erat in ea de ueritatem ad factum, & nota fuit inde uirtus quae prius latebat, quam uocant proprietatem, & est uirtus ablutionis, in composito generata. Cum uero quantitas ipsius compositi transcendit suum terminum; & per additionem uel disninutionem, transgreditur ipsa uirtus aequalitatis terminum, & exit ad contrarium; secundum distemperantiam compositi. Et ita in compositione nostri magisterii intelligem. De quatuor magisteriis artis, scilicet, solutione, congelatione, albificatione, & rubificatione. Cap. I. Et incipio dicere artificium maius, quod uocant Alchemiam, & certificabo dictum ineum, & nihil celabo, nec tacebo hic dicere de eo, nisi illud. quod non conuenit dicere, nec est nominare. Dicimus igitur, quod artificium maius; sunt quatuor magisteria, prout dixerunt sapientes; uidelicet; Soluere, Congelare, Albificare; & Rubificare. Et hae quatuor quantitates sunt participes; 354 Liber Secretorum quarum duae similiter sunt inter se participes, similiter & aliae duae. Et utraque harum duplicium quantitatum habet aliam quantitatem participem, quae est maior quantitas particeps post has duas. Et uolo dicere, pro iis quantitatibus, quantitatem naturarum, & pondus medicinarum, quae soluuntur & congelantur per ordinem, nec intrat diminutio, nec additio. Sed hae ambae, scilicet solutio & congelatio, erunt in una operatione, & unum factum meruerunt, & hoc ante compositionem: Sed post compositionem ipsarum opus erit diuersum, sed haec solutio & congelatio, quas nominaui, sunt solutio corporis & congelatio spiritus, & sunt duo, & habent unam operationem. Quia spiritus non congelantur, nisi cum solutione corporis, & similiter corpus non soluitur, nisi cum congelatione spiritus. Et corpus & anima, quando coniunguntur insimul, agit uterque eorum in suum socium, factum sibi similem. Et exemplum est huius, aqua & terra: quia aqua cum terrae coniungitur, conatur ad soluendum eam cum sua humiditate, & sua uirtute & proprietate, quae in ea sunt, & facit eam subtiliorem, quam prius erat, & reddit eam sibi consimilem: nam erat aqua subtilior terra. Et similiter facit anima in corpore, & eodem modo inspissatur aqua cum terra, & fit consimilis terrae in densitate, quia terra spissior est aqua. Et scias, quod inter solutionem corporis, & congelationem spiritus, non est differentia temporis, neque opus diuersum, ita quod sit unum sine alio, sicut non est inter aquam & terram in sua coniunctione pars temporis diuersa, quod cognoscatur, uel uesperetur una ab alia, in eorum operationibus: sed eorum est unus terminus, & unum factum: & una & eadem operatio circuit super ipsa duo, & simul, ante compositionem. Et ideo dixi ante compositionem, ne putet, qui huc librum legerit, & audierit solutionem & cogelationem, ut dixi, quod sit compositio quam nominauerunt Philosophi, quia sic esset in errore sui facti, & suae scientiae. Quia compositio in hoc artificio seu magisterio, est coniunctio siue matrimonium congelati spiritus cum corpore soluto; & eorum coniunctio, & eorum passio est super ignem. Nam caliditas est eius nutrimentum, & anima non dimirtit corpus, nec cum eo coniungitur omnimoda coniunctione, nisi per mutationem utriunsque a sua uirtute & proprietate, & post conuersionem suarum naturarum. Et haec est solutio & congelatio, quam prius philosophi uocauerunt. Et scias, quod hanc solutionem & congelationem iam caelauerunt sapientes, & loquuti fuerunt in ea subtili ratione, ex dictis obscuris & coopertis, ut sensus inquisitoris ab ipsorum intellectib. elongaretur. Et hoc 356 Liber Secret. esto exemplum dicti philosophorum cooperti & obscuri in eis. Ungite folium cum toxico, & uerificabitur in eo uobis principium officii, siue magisterii eiusdem. Et, Operamini corpora fortia cum iure soluto; quousque utrumque eorum conuertatur ad suam subtilitatem. Similiter & dictum Sapientis in eisdem est: Nisi conuerteritis corpora in subtilitatem, ut sint subtilia, & tactu impalpabilia, non dirigetur uobis quod quaeritis. Et si trita non fuerint, reuertamini ad operationem, quousque terantur, & fiant subtilia? quod si hoc feceritis, uobis quod cupitis dirigetur. Et hoc modo plura uerba talia de eis posuerunt. Nec ullus probantium potuit attingere ullatenus hoc factum talis caelamenti, quousque apparuit ei bona aperitio documenti ostensiua, remoto dubio praecedenti. Et similiter nominauerunt compositionem, post solutionem atque congelationem. Postea etiam dixerunt, quod compositio non completur, nisi cum matrimonio & putrefactione. Et iterum ipsorum dictum postea docuit pro solutione & congelatione, & diuisione, & pro matrimonio & putrefactione & compositione. Et hoc est, quia compositio, rei est origo & uita. Nisi enim esset compositio, non produceretur res in esse. Et diuisio est separare partes compositi. & sic separatio fuit suam coniunctio. Et dico quod in corpore non morabitur spiritus, nec in eo erit, nec cum eo ullatenus remanebit, quousque ipsum corpus habeat ex subtilitate & tenuatione, ut habet spiritus. Et cum iam ipsum attenuatum fuerit & subtiliatum, & exierit a sua densitate, & spissitudine ad tenuitatem, & a grossitie & corporeitate ad spiritualitatem, commiscebitur tunc spiritibus subtilibus, & imbibetur in eis, & sic uterque euadent unum & idem, & non separabuntur, sicut nec aqua mixta aquae. Ponatur quod duae quantitates participes, quae sunt in solutione & congelatione, maior sit anima, & minor sit corpus: postea adde quantitati, quae est anima, quantitatem quae est in corpore, & participabit quantitati primae, & erut in uirtute participes solummodo, & operare eas, sicut operati fuimus, & inde habebis quod cupis, & uerificabitur tibi linea, sicut dixit Euclides. Postea accipe eius quantitatem, & scias eius pondus, & adde ei de humiditate, quantum possit bibere, cuius humiditatis non habemus hic pondus determinatum. Postea operare eas operatione dissimili, primo uidelicet imbibendo & sublimando: & haec operatio est illa, quam uocant albificationem, & uocant eam Yharit, id est argentum, & plumbum album. Et cum iam albisicabitur hoc compositum, adde ei de spiritu quantum est medium totius, & reduc ad operationem, quousque rupefiat, & erit tunc de colore alsufir, quod est 358 Liber Secretorum nimis rubeum, & assimulauerunt eum sapientes auro. Et effectus huius ducit te ad dictum Aristotelis, qui dixit suo discipulo Arde: Lutum quando albificatur, nominamus ipsum Yharit, id est, argentum: & quando rubificatur, nominamus ipsum Temeynchum, quod est aurum. Et albedo est, quae tingit cuprum, & facit eum Yharit. Et illa rubedo est, quae tingit Tharit, id est argentum, & facit eum Temeynchum; id est, aurum. Unde qui poterit soluere illa corpora, & subtiliare, & albificare, & rubificare, & ut tibi dixi, componere imbibendo, & ad idem conuertere, consequetur magisterium, & faciet factum, quod dixi, sine dubio. De rebus, & instrumentis huic operi necessariis, & oportunis. Cap. Ii. Et oportet te scire uasa in hoc magisterio, scilicet Aludela, & sapientes uocant coemeteria, seu cribratoria: quia in eis diuiduntur partes, & mundantur, & in eis perficitur & completur, depuratur res magisterii. Et quodlibet horum habeat Clibanum sibi conuenientem, & utrumque eorum habeat similitudinem & figuram operi competentem. Et iam omnia nominauit, & modum & formam eorum docuit Mezleme, & plures philosophorum in libris suis. Et scias quod sapientes in hoc conuenerunt in suis dictis, & celauerunt per signa, & fecerunt inde plures libros, & instrumenta, quae sunt necessaria, in his quatuor praedictis. Et sunt duo. Unum est cucurbita cum suo alembico: & alterum est aludel, quod est bene factum. Et similiter quae sunt eis necessaria, sunt quatuor. Et sunt corpora & animae, & spiritus, & aquae: e ex his quatuor, est magisterium, & factum minerale: Et sunt explanata in libris sapientum, & abstuli ab hoc meo libro, & nominaui in eo, quod non nominauerunt philosophi. Et qui aliquantulum intellectus habuerit, sciet quae sunt illa. Et non feci hunc librum ignaro & nescienti, sed composui ipsum prudentibus, & sensum & sapientiam habentibus & scientibus. De naturis rerum ad hoc magisterium pertinentium. Cap. Iii. Et scias quod philosophi nominauerunt ea pluribus nominibus. Unde quidam eorum nominauerunt ea mineras, et quidam animase, quidam autem herbale, et quidam per nomen naturarum, hoc est naturale. Alii quidam uocauerunt ea quibusdam nominibus ad libitum, secundum quod eis uidebatur. Etiam scias, quod earum medicinae sunt naturis propinquae, prout dixerunt philosophi in libris suis, quod natura propinquat 360 Liber Secret. naturae, & natura assimilatur naturae, & natura coniungitur naturae, & natura submergitur in natura, & natura dealbat naturam, & natura rubificat naturam: & generatio cum generatione retinetur, & generatio cum generatione uincit. De decoctione & eius effectu. Cap. Iiii. Et scias, quod philosophi nominauerunt in suis libris Decoctionem. Et dixerunt, quod faciant decoctionem in rebus. Et illud est, quod eas generat, & mutat a suis substantiis & coloribus ad alias substantias, & ad alios colores. Et non transgrediaris, quod dico tibi in hoc libro, & procedes recte. Respice frater semen, quod est in uita hominum, qualiter in ipsum operatur Solis caliditas, quousque exit ex eo granum, & comedunt homines, & alia animalia. Postmodum operatur in ipsum in homine natura cum sua caliditate, & reddit carnem & sanguinem. Et nostra operatio magisterii est sic. Unde nostrum semen, quod a sapientibus est sic, quod sua perfectio, suusque processus est ignis, qui est causa uitae & mortis, qui non tribuit ei uitam, pisi cum intermedio, & sua spiritualitate, quae non commiscentur nisi cum igne. Iam uerificaui tibi ueritatem, quam uidi atque feci. De subtiliatione, solutione, coagulatione, & commixtione lapidis, & eorum causa, atque fine. Cap. U. Et scias, quod nisi subtiliaueris corpus, quousque fiat aqua totum, non rubiginabitur, nec putrefiet, & non poterit congelare animas fugaces, cum tetigerit eas ignis: quia ignis est qui eas congelat, cum auxilio ipsius ad ipsas. Et similiter praeceperunt philosophi soluere corpora, & soluimus, ut adhaereat caliditas eorum profunditatibus. Postea redimus ad soluendum ipsa corpora, & ad congelandum post eius solutionem, cum re quae ei appropinquauit, quousque comiungamus omnia comixta bona & idonea commixtione, quae est quantitas temperata. Unde coniunximus ignem & aquam, & terram & aerem: & quando commiscuit se spissum cum subtili, & subtile cum spisso, remansit alia cum aliis, & conuersae fuerunt sue nature pares, cum prius essent simplices, quia pars est generatiua, addit & tribuit suam uirtutem in subtili, quod est aer: quia adhaesit cum suo consimili, & est pars generationis. Unde accepit potestatem ad mouendum & ascendendum. Et potuit frigiditas in spisso: quia amisit caliditatem, & exiuit ab eo aqua, & apparuit res super ipsum. Et exiuit 362 Liber Secretor. humiditas ascendendo, & subtile aeris, & commiscuit se cum eo: quia est suum consimile, & suae naturae. Et quando corpus spissum amisit caliditatem & humiditatem, & potuit super ipsum frigiditas & siccitas, & comminuerunt se suae partes, & diuisae fuerunt, & non fuit humiditas quae coniungeret ipsas partes diuisas, elongauerunt se partes. Et postea pars quae contraria frigiditati, quia continuauit, & immisit suam caliditatem & suam decoctionem ipsis partibus, que sunt terrae, & in eis ipsius posse ualuit, siue potuit, & habuit dominium & uictoriam super frigiditatem, & latuit frigiditas, que prius erat in corpore spisso per uictoriam caliditatis super eam, conuersa fuit pars suae generationis, & facta fuit subtilis & calida, & conata fuit siccare cum sua caliditate. Et postea subtile, ascensor naturarum, cum amisit calorem accidentalem, & accidit ei frigiditas, tunc connersae fuerunt, & inspissauerunt se, & descenderunt ad centrum, & coniunctae sunt naturae terrestres, quae se subtiliauerunt, & conuersae fuerunt in suam generationem, & imbiberunt se in eis: & coniunxit humiditas illas partes diuisas, & conata est terra siccare illam humiditatem, & obsedit eam, & prohibuit, ne exiret ab ea, & apparuit quod erat absconsum super eum. Et non potuit humiditas separari retentione siccitatis. Et similiter inuenimus, quod quicquid est in mundo, retinetur per suum contrarium, uel cum suo contrario: scilicet caliditas cum frigiditate & siccitas cum humiditate. Postea cum quilibet eorum obsedit suum socium, commiscuit se subtile cum spisso, & factae fuerunt illae res una substantia, scilicet sua anima calida & humida, & suum corpus frigidum & siccum. Postea conata fuit soluere & subtiliare cum sua caliditate, & sua humiditate, quam est sua anima. Et conata fuit claudere & retinere, cum suo corpore quod est frigidum & siccum. Et sic super hoc circuit & conuertitur officium huius. Iam asserui tibi ueritatem. quam uidi & feci, & praecepi tibi, ut conuertas naturas a sua subtilitate, & suis substantiis cum caliditate & humiditate, quousque conuertantur ad aliam substantiam, & alios colores. Et non transgrediaris quod in hoc libro dicitur, & procedas recte in magisterio prout cupis. De fixione spiritus. Cap. Ui. Et scias, quod corpus cum commiscet se cum humiditate, & ipsum inuenit ignis caliditas, conuertitur humiditas super corpus, & soluit ipsum, & tunc non potest spiritus ab eo exire: quia imbibit se cum igne. Et spiritus sunt fugaces, quousque corpora cum eis commiscentur, & conantur pugnare cum 364 Liber Secret. igne, & eius flamma. Et parum tamen conueniunt istae partes, nisi cum operatione bona, & continuo & longo labore: quia naturae animae est tendens sursum, ubi centrum animae est. Et quis est ille ex probatoribus, qui ualeat duo, uel diuersa coniungere, quorum centra sunt diuersa, nisi post conuersionem naturae earundem, & mutationem substantiae, & rei a sua natura, quod est graue querere? Ergo qui potuit conuertere animam in corpus, & corpus in animam, & commiscere cum eo spiritus subtiles, tinget omne corpus. De decoctione, contritione, & ablutione lapidis. Cap. Uii. Et scias illud, quod est multum necesse in hoc secreto atque magisterio, est decoctio, contritio atque cribratio & mundificatio, atque cum aquis dulcibus ablutio. Unde qui aliquid huius operatus fuerit, mundificet ipsum bene, & abluat atque mundificet ab eo nigredinem, & tenebras quae apparent super ipsum in eius operatione. Et corpus subtiliet, quanto plus poterit, postea miscobit cum eo animas solutas, & spiritus mundos, quousque sibi placeat. De quantitate ignis, & eius commodo & incommodo. Cap. Uiii. Et cognoscat similiter quantitates ignium, & commodum rei huius, & incommodum eiusdem, prouenit a commodo ignis. Unde dixit Plato in suis sermonibus, in libro suo: Ignis addit perfecto commodum seu profectum, & corrupto incommmodum seu corruptionem. Unde cum fuerit eius quantitas bona idonea, proficietur, & cum multiplicauerit in rebus, ultra modum corrumpet ambo, scilicet persectum atque corruptum. Et hac de causa oportuit sapientes mittere medicinas suas super Elixir, ad prohibendum & remouendum ab eis combustionem ignium, & eorum caliditatem. Et dixit Hermes patri suo. Pater timeo ab inimico in mea mansionem. Et dixit: Fili, accipe canem masculum Corascenen, & caniculam Armenie, & iunge in simul, & parient canem in coloris coeli, & imbibe ipsum una siti ex aquam maris: quia ipse custodiet tuum amicum, & custodiet te ab inimico tuo, & adiuuabit te ubicunque sis, semper tecum existendo in hoc mundo & in alio. Et uoluit dicere Herines, pro cane & canicula, res quae conseruant corpora a combustionem ignis, & eius caliditate. Liber Secret. Et sunt illae res aquae ex calcibus & salibus, quarum fa366 cturae inueniuntur in libris sapientum de hoc magisterio. Et aliqui ex sapientibus nomina uerunt eas, aquas marinas, & lac uolatilium, & his similia. De separatione elementorum lapidis. Cap. Ix. Inde oportet o frater, quem Deus honoret, ut accipias lapidem honoratum, uel preciosum quem nominauerunt sapientes, & magnificauerunt, & absconderunt, & celauerunt. Et ponas ipsum in cucurbita cum suo alembico, & separa eius naturas, hoc est, quam tuor elementa, terram, aquam, aerem, & ignem. Et sunt ea, corpus & animam, spiritus & tinctura. Et cum separaueris aquam a terra, & aerem ab igne, serua utrumque duorum per se, & accipe quod descendit ad fundum uasis, & illud est fex, & ablue ipsam cum igne calido, quousque auferatur eius nigredo, & recedat eius spissitudo: & albifica ipsam albificatione bona, & fac ab ea euolare additiones humiditatum, & tunc couertetur, & deueniet calx alba, in qua non erit obscuritas tenebrosa, nec immundicia, nec contrarium. Postea redi ad naturas primas, quae ascenderunt ab ea, & mundifica eas similiter ab immunditia & nigredine atque contrarietate: & reitera supereas multotiens, quousque subtilientur, & purificentur, & attenuentur. Et cum hoc feceris, iam misertus est tibi Deus. Et scias frater, quod hoc officium est unus lapis, super quem non intret Garib, id est, ali quid aliud. Cum eo operantur sapientes, & de eo exit, cum quo medicatur, quousque compleatur. Non commiscetur cum eo aliquid, nec in eius parte, nec in toto. Et hic lapis inuenitur in omni tempore, & in omni loco, & apud omnem hominem, cuius inuentio non aggrauat inquirentem, ubicunque sit. Et est lapis uilis, niger & foetens, no emptus precio, & sine aliquo non existit leuis in pondere, & uocant eum Origo mundi: quia oritur sicut germinantia. Et haec est eius reuelatio, atque apparitio inquirenti. De natura lapidis & eius origine. Cap. X. Accipe ergo ipsum, & operare ipsum, ut dixit philosophus in suo libro, quando nominauit eum sic: Accipe lapidem non lapidem, uel qui non est lapis, nec est de natura lapidis. Et est lapis, cuius minera generatur in capite montium, & philosophus uoluit dicere montes pro animali. Unde dixit, Fili uade ad montes Indiae, & ad suas cauernas, & accipe ex eis lapides honoratos, qui liquefiunt in aqua, quando commiscentur ei. Et illa aqua est ipsa uidelicet, quae sumitur ab aliis montibus & illorum cauernis. Et sunt fi368 Liber Secret. li lapides, & non sunt lapides, sed nominamus eos per similitudinem, quam habent ad eos. Et scias quod radices minerarum ipsorum sunt in aere, & eorum capita in terra, & quando euelluntur a suis locis, audietur, & erit rumor magnus; & uade fili cum eis: quia cito euanescunt. De conmixtione elementorum separatorum. Cap. Xi. Et incipe compositionem, que est circuitio totius facti: nam compositio non erit, nisi cum matrimonio, & putrefactione. Et matrimonium est, commiscere subtile cum spisso. Et putrefactio est assare; terere, & rigare, quousque commisceantur insimul; & fiant unum: ita quod non sit eis diuersitas, nenc separatio de aqua mixta aquae. Et tunc connabitur spissum retinere subtile, & conabitur anima pugnare cum igne, & pati ipsum. Et conabitur spiritus submergi in corporibus, & fundi in eis. Et oportuit hoc esse: quia corpus solutum; cum commiscuit se cum anima, commiscuit se cum ea, & cum omnib: suis partibus, & alia in aliis intrauerunt cum sua similitudine, & conuersa fuerunt unum & idem. Et ideo oportuit, quod accidat animae de commoditate, & de durabilitate; & permanentia, quae accidit corpori in loco commixtionis: Et similiter spiritui in hoc statu uel permanentia animae & corporis, conueniens fuit accidisse. Quia spiritus cum commiscetur cum ea cum labore operationis, & cominixtae fuerint partes eius cum omnibus partibus aliorum duorum, quae sunt, uidelicent anima & corpus, tunc conuersa fuerunt; spiritus & alia ambo, unum quid, & indiuisibile; secundum substantiam intengram; cuius saluae fuerunt suae naturae; & conuenerunt suae partes; unde cum obuiauerit istud compositum corpori soluto, & ipsum consequuta fuerit caliditas, & apparuit super faciem eius quod erat in eo ex humiditate, & liquefactum fuerit in corpore soluto, & transiuit in ipsum, & commiscuit se cum eo, quod est de natura humiditatis; incendit se, & defendit se ignis cum eo. Unde cum tunc ignis uoluerit cum eo suspendi, prohibebit eum apprehendere se, id est, adhaerere cum spiritu admixto aquae suae. Et ignis non adherebit ei, quousque sit purum. Et similiter aqua, ex sua natura fugit ab igne, & quando ipsam consequitur ignis, & uult eam auolare, & sic fuit corpus causa retila retinendi aquam, & aqua causa retinendi oleum, quod non comburetur nec consumentur. Et fuit oleum causa retinendi tincturam: & fuit tinctura causa faciendi apparere conlorem, & causa demonstrandi tincturam, in qua non est lumen; nec uita. Uinde hac est 370 Liber Secret. uita recta & rei perfectio, & Magisterii. & hoc est quod quaesiuisti Scias igitur & intellige, & inuenies quod quaeris, si Deo placuerit. De solutione lapidis compositi Cap. Xii. Sed postea philosophi subtiliauerunt se ad soluendum ea, ut bene se commiscerent, corpus & anima. Nam omnia que simul sunt in contritione & assatione, & rigatione, habent uicinitatem & colligationem adinuicem, ideoque potest ignis assumere naturam a debiliori, quousque deficiat & euanescat: & similiter reuertitur super partes fortiores, quousque remaneat corpus sine anima. Unde quando sic soluuntur & congelantur, accipiunt partes adinuicem, partes suas magnas uidelicet atque paruas, & fuit hoc ex eis complexio, & est eorum assumptio, & sic comuersa fuerunt illa duo unum & idem. Et quando sic fuit, assumit ignis ab anima, quantum assumit a corpore, nec addit nec diminuit, unde fuit per ea perfectio. Ex eo necesse est ei capitulum proprium in scientia Elixiris, scilicet dictum, de soluendo corpora & animas simplices. Quia corpora non intrant super animas, & erunt retinacula eis, & excusabunt eas ab omni opere sublimandi, figendi, atque retinendi, & commiscendi, & his similia, nisi cum mundificatione prima. Et scias quod solutio non trascendit hos duos modos: aut enim est extrahere interius rerum ad suam superficiem, & erit pro hoc solutio, & est exemplum, ad hoc, quod argentum est frigidum & siccum in sua apparentia, & quando apparet suum interius, est solutum: quia est calidum & humidum: Aut dicta solutio est corpus acquirere humiditatem accidentalem, quam non haebebat, & addit suam humiditatem cum ea. & ideo soluunt se sue partes, & erit pro eo solutio. De coagulatione lapidis soluti. Cap. Xiii. Et dixerunt aliqui ex sapientibus: Congela, in balneo congelatione bona, quam tibi dixi, & est sulphur luminosum in tenebris, & est hyacinthus rubeus, & toxicum igneum, & interficiens, & est Elixir, quod super nullum remanet: & leo uictor, malefactor, & ensis scindens, & tyriaca sanatrix, uel sanans omnem infirmitatem. Et dixit Geber filius Hayen: Quod omnes operationes huius magisterii sub sex contineantur rebus, que sunt fugare, fundere, & incerare, & dealbare, ut est marmor: & soluere & congelare. Et illud fugare, est fugare & remouere nigredinem a spiritu & anima. Et fundere, est liquefactio corporis. Et incerare; est proprie corporis 372 Liber Secret. & eius subtiliatio. Et dealbare est fundere cito corpus proprie. Et congelare, est congelare corpus cum anima praeparata. Rursum fugare cadit super spiritum & animam: & fundere & dealbare, & incerare & soluere, cadit super corpus: & congelare cadit super animam, & intellige. Quod unus tantum sit lapis, & de eius natura. Cap. Xiiii. Dixit Bauzan philosophus Graecus, cum interrogauerunt eum: Nunquid germinans potest fieri lapis? Dixit sic: Duo scilicet primi lapides, lapis alkali, & lapis noster, qui est uita illi, qui ipsum scit, & eius factum. Et qui nesciuit & non fecit, & non certificabitur quomodo nascatur, aut putabit lapidem: aut qui non comprehendit super omne quod de modis huius lapidis dixi, iam parauit se morti & pecuniam suam perditioni. Quia nisi hunc lapidem honoratum inuenerit, non consurget alius suo loco, & non uincent naturae super ipsum. Eius natura est caliditas multa cum temperamento. Unde qui ipsum sciuit, iam docuit ipsum, & qui ipsum ignorarit, non docuit ipsum. Habet autem proprie tates & uirtutes multas. Nam ipse mundificat corpora ab additionibus accidentium aegritudinum, & conseruat substantias saluans, ita quod non appareant, neque uideantur in eo turbationes contrariorum, nec fugimentum sui uinculi. Hic est enim sapo corporum & eorum spiritus, & eorum anima: quando commiscetur cum eis, soluit ea sine detrimento. Hic est uita mortuorum, & eorum resurrectio, medicina conseruans corpus, & purgans superfluitatem. Et qui ipsum sciuerit, sciat, & qui nescierit, nesciat. Nam huius officium non consurgit precio, nec associatur uenditioni, seu emptioni. Intellige eius uirtutem & ualorem atque honorem, & operare. Et dixit quidam sapiens: Non est tibi datum a Deo hoc magisterium solum pro tua audacia, fortitudine & calliditate, sine omni labore. Nam laborant homines, & Deus tribuit fortunam hominibus. Adora ergo Deum creatorem, qui tibi tantam gratiam suis operibus benedictis uoluit exhibere. Modus operationis lapidis ad album. Cap. Xu. Cum ergo uolueris hoc magisterium honoratum facere, accipe lapidem honoratum, & pone eum in cucurbita, & cooperi cum alembico, & claude eam bene cum luto sapientiae, & dimitte exsiccari: quod sic facies, quotie cunque claudes cum luto sapientie, postea mitte in stercore calidissimo: deinde distillabis eum, & pones sub eo recipiens, in quod distilletur aqua, & dimittes sic, quousque tota aqua distilletur, & exsiccabitur humiditas, 374 Liber. Secret. & poterit siccitas super eum. Postea extrahes eum siccum, & seruabis aquam, quae distillauit ex eo, quousque tibi sit necessaria. Accipiesque corpus siccum, quod remansit in fundo cucurbitae, & teres ipsum, ponesque in uase Chalcofolario, cuius quantitas sit secundum quantitatem medicine, & subhumabis eam in stercore equino humido excellentissime calido, put potest, & sit ipsum uas clausum bene cum piia & luto sapientiae, & sic dimittas ipsum esse ibi. Et cum noueris quod uoluerit infrigidari stercus, parabis aliud calidissimum, & in eo pones dictum uas. Sic facies cum eo quadraginta dies, renouando sepe stercus calidum, cum necesse fuorit, & soluetur medicina in se, & fiet aqua spissa, alba: & cum sic eam uideris; scias eius pondus, & adde eidem quantum est medietas ponderis ipsius de aqua, quam prius seruasti, & claude tunc ipsum uas cum luro sapientiae, & iterum reduc ad stercus equinum calidum: quia in eo est humiditas & caliditas, & non omittas ( ut prius diximus ) renouare stercus, cum infrigidari inceperit, quousque compleantur quadraginta dies. Quia tuuc medicina congelabitur in simili quantitate dierum, quibus soluta fuit prius. Postea accipe eam, & scias pondus eius integre, & accipe quantitatem eius de aqua, quam prius formasti, & tere corpus, & subtilia, & pone aquam super ipsum. Et iterum remitte in stercore equino calido, per unam septimanam & dimidiam, & sunt decem dies, tunc extrahes, & inuenies corpu? iam bibisse aquam. Postea tere ipsum & pone super ipsum de ipsa aqua, quantum praedictum est. Et subhuma eum in stercore, & dimitte ibi per alios decem dies. Postea extrahe, & inuenies ipsum corpus, quod iam biberit aquam. Postea, ut prius tere, & pone super ipsum de praedicta aqua, iuxta quantitatem praedictam; & iterum subhumabis in stercore praedicto, & dimittes ibi per decendies, & postea extrahes. Et sic facies quarta uice, tunc cum iam quarto complebitur hoc, extrahe & tere, & subhumabis eum in stercore; quousque soluatur: deinde extrahe, & reitera adhuc semel, quia tunc est origo perfecta, & iam compleuit suum factum. Tunc uero cum sic fuerit, & adduxeris rem o frater, ad hunc statum honoratum, accipe ducentas quinquaginta drachmas plumbi uel stanni, & funde ipsum. Deinde cum liquefacta fuerit, proiice super ipsum unam drachmam de Cinnabari, id est de hac medicina, quam adduxisti ad hunc statum honoratum, & hunc ordinem altum, & retinebit ipsum stannum seu plumbum, ne euolet ab igne, & albificabit ipsum; & extrahet ab eo ipsius detrimentum, & eius nigredinem, & conuertet ipsum in tincturam permanentem perpetuo. Deinde 376 Liber Secret. accipe unam drachma de istis ducentis quinquaginta, & proiice super ducentas quinquaginta stagni aut latonis, seu cupri, & conuertet ipsum in argentum melius quam de minera, & hoc est maius quod facere potest, & ultimum, si Deus uoluerit. Conuersio praedicti lapidis in rubeum. Cap. Xui. Et si uolueris hoc magisterium ad aurum conuertere. Accipe de hac medicina, quam ( ut dixi ) adduxisti ad hunc statum honoratum, & ad hunc ordinem altum, pondus unius drachmae, & hoc secundum modum exempli tui superius dicti. Et pone eam in uase chalcofolario, & subhumabis eam in stercore equino per quadraginta dies: quia solnetur: postea dabis ei ad bibendum aquam corporis soluti, primo quantum est medietas sui ponderis, postea usquequo congeletur, subhumabis in stercore calidissimo, ut prius dictum est. Deinde per ordinem facies in hoc capitulo auri, sicut fecisti superius in capitulo argenti. Et erit aurum, & operabitur aurum, si Deus uoluerit. Custodi fili huc librum secretissimum; & non ponas ipsum in manus ignorantium, secretum secretorum Deii quia perficies quod uolueris. Amen. Liber Triua Uerborum Kallid acutissimi. De Qualitate Lapidis philosophici. Caput primum. Lapis iste de quo fit hoc opus habet in se omnes colores. Est enim albus, rubeus rubicundissimus: citrinus citrinissimus, caelestinus, uiridis, grauis. In lapide isto sunt quatuor elementa. Est enim aquaticus, adreus, igneus, & terreus. In lapide isto in occulto est caliditas & siccitas, & in manifesto frigiditas & humiditas: oportet ergo nos occultare manifestum, & id quod est occultum facere manifestum: illud autem quod est in occulto, scilicet caliditas & siccitas, est oleum, & istud oleum est siccum: illa siccitas tingit & non aliud, quia alkale & non aliud tingit. Illud quod est in manifesto frigidum & humidum, est fumus aquosus corrumpens: oportet ergo ut illa humiditas & frigiditas sit compar caliditati & siccitati, ita ut non fugiat ab igne: quia inter illam frigiditatem & humiditatem est una particula calida & sicca: oportet ergo quod frigidum & humidum 378 Liber recipiant caliditatem & siccitatem quod erat in occulto, & fiant una substantia. Illa autem frigiditas & humiditas est fumus corrumpens & aquosus, de quo dicitur, quod humiditas aquosa & adustiua corrumpit corpus & tingit in nigredinem. Istas ergo infirmitates oportet destruere in igne & per gradus ignis. De lapidis ipsius proprietate. Cap. Ii. Hic est liber Trium uerborum, liber lapidis preciosi, qui est corpus aereum, & uolatile, frigidum & humidum, aquosum & adustiuum, & in eo est caliditas, siccitas, frigiditas, & humiditas: alia uirtus est in occulto, & alia in manifesto. Quod ut illud quod est in occulto fiat manifestum: & illud quod est manifestum fiat occultum per uirtutem Dei, & caliditatem, ut siccitas. Dicunt enim philosophi Persae, quod frigiditas & humiditas aquosa & adustiua, non est amicabilis caliditati & sidcitati: quia caliditas & siccitas destruit frigidum & humidum aquosum & adustiuum uirtute diuina. Et tunc mutatur spiritus iste in nobilissimum corpus. & non fugit ab igne, & currit ut oleum, quod est tinctura uiua multiplicatiua, ponderatiua, coloratiua, declaratiua, consolidatiua, pulcherrima, ingressiua, preseruatiua, atque perpetua, frangitiua, & est tamen Sol preciosus. De occulta caliditate & siccitate in humido & frigido existentibus. Cap. Iii. Opus mirabile trium uerborum, est opus lapidis preciosi, in quo est frigiditas & humiditas aquosa & adustiua, & in eodem occulta caliditas: & sic illud quod est de tribus uerbis legitur & aliter a quibusdam intelligitur, ut omnes clare & aperte non intelligant causam in tribus uerbis. hoc inquiritur in humido & frigido, in quo est occulta caliditas & siccitas, & hoc scire nos oportet, ut faciamus de manifesto occultum, & de occulto manifestum, & istud occultum est de natura Solis & Ignis, & est preciocissimum oleum omnium occultorum, & tinctura uiuam, & aqua permanens, quae semper uiuit & permanet, & acetum philosophorum, & spiritus penetratiuus: & est occultum tingitiuum, aggregatiuum & reuiuificatiuum: quod rectificat & illuminat omnes mortuos, & surgere eos facit, postquam non fugit ab igne eius caliditas & siccitas. Sed frigiditas aquosa & adustiua fugit ab igne & destruit se. De conuersione spiritus in corpus & corporis in spiritum. Cap. Iiii. Ut igitur omnia manifestemus, scilicet occul389 Liber rum: huius humidi & frigidi spiritus iste uertatur in corpus, & hoc corpus in spiritum, & iterum spiritus iste fiat corpus, & tunc facta est amicitia interfrigiditatem & humiditatem & caliditatem & siccitatem. Unde dicunt philosophi Persae, quod mirum est, quomodo hoc fiat, sed uirtute Dei fieri potest cum molli temperamento & moderatiuo termino ignis. Et huius longitudinis dierum duorum & septem. Nam a tribus duo intelliguntur, & a duobus quinque, tria non intelliguntur. Et haec sunt tria uerba preciosa occulta & aperta, data non prauis, non impiis, non infidelibus, sed fidelibus & pauperibus a primo homine usque ad ultimum. De planetarum & eorum imaginum operibus in Mercurio existentibus. Cap. U. Dico ergo quod in Mercurio sunt opera planetarum, & eorum imaginationes in suis locis, sicut in foetu suis partibus & temporibus operantur. Nam in foetu primo mense cum semen a matrice acceptum est, Saturnus operatur congelando, & constringendo sua frigiditate & siccitate ipsam materiam in unam massam. Secundo mense operatur Iupiter sua caliditate digerendo in quandam massam carneam, quae embrio uocatur. Tertio imense operatur Mars, agens in materiam; & sua caliditate & siccitate diuidit & sequestrat illam massam & membra disponit. Quarto mense Sol, ut dominus immittit spiritum & sic incipit uiuere. Quinto mense operatur Mercurius, qui foramina & spiracula facit. Sexto mense Uenus disponit, & ordinat supercilia & oculos, testiculos & similia. Septimo mense Luna sua frigiditate & humiditate laborat ad expellendum foetum. & si tunc nasceretur uiuere posset, si uero non nascitur tunc debilitatur. & iterum Saturnus octauo mense sua frigiditate & siccitate incipit operari, tunc constringendo ipsius foetus acceptionem in matrice, & si tunc nasceretur uiuere non posset. Nono mense Iupiter iterum operatur, & sua caliditate & humiditate iterum nutriendo reducit uires ipsi foetui: & sic completo nono mense nascitur, & bene uiuit. Et haec sunt uerba uera. Aqua foetum tribus mensibus in matrice conseruat: ignis totidem custodit. Aer quoque tribus mensibus fouent: qui totidem complet qui fouetur sanguis in umbilico, qui ingrediebatur preciosus ad maternas codescendentes maminas. Ibique post partus angustias niuis candorem assumit. Infanti uero nunquam patebit egressus, quousque aereos flatus exhauriat. Egressus tandem os aperit 382 Liber De obseruatione planetarum in opere Alchimiae. Cap. Ui. Ab istis tribus mensibus oportet nos intelligere, te cum acuto ingenio scire, & componere ac extrahere duo: nam a duobus non intelliguntur tria: sed ab istis tribus intelliguntur duo & septem: Unde omnes qui cupiunt scire hanc artem acuant ingenium suum ad aperiendum thesaurum ex tribus uerbis, in quibus occultatur tota praeparatio & uirtus lapidis, in quo est caliditas & siccitas, quae siccitas est oleum uiuum, & tinctura uiua, & est siccitas tincta & profunditas tincturarum, & hoc est calidum & humidum coniunctiuum. Omnes autem a principio hoc uidentes cognouerunt de uerbo, quod dictum est, & qui audierunt de tribus uerbis mirati sunt ualde, quorum hec est expositio: quia sic a principio conceptionis usque ad natiuitatem infantis, quilibet planeta suo loco dat imaginem uirtute diuina sic creante: ita ego Rachaidebi dico: & uerum est, quod in omnibus operibus alchimicis quilibet planeta suo loco suam facit imaginem usque ad complementum operis: & tunc nascitur Alchimia artificios e. Sed si uerius dicam naturaliter nascitur secundum omnes planetas sicut Deus ostendit protoplasto, hominis naturaliter habens naturam omnium tincturarum: & sic nascitur Mercurius habens in se quatuor elementa, & naturas omnium tincturarum secundum suos gradus: & in hoc opere Alchimiae multi errant, & pauci perueniunt ad finem. Nam in hoc opere est saltus Lunae, & circulus Solis, ad gradus tres. Primus debilis, Secundus firmus, Tertius perfectus. & termini tres: Primus, quando Sol intrat in ariete, & est in sua exaltatione: Secundus quando Sol est in Leone: Tertius, quando Sol est in Sagittario. Circulus autem Solis est uiginti octo annorum. Xix. annorum in his mineris, & aliis qui in tabulis Alchimiae sunt, completur Alchimia. Nam numero saltus Lunae inuenimus gradus, a nouem gradibus usque in duodecim gradus, & ab uno in duos gradus Clxiii. usque ad Xxiiii. & c. Uii. in circulo Solis inuenimus. Intellige ergo quia secundum istos gradus completur opus Alchimiae. Expositionis trium uerborum. Cap. Uii. Redeamus nunc ad expositionem Trium uerborum, in quibus tota ars consistit. Aqua enim dicitur tribus mensibus foetum in matrice conseruare. Aer tribus mensibus fouet. Ignis totidem custodit. Hoc totum. dictum est de Mercurio per similitudinem. Et uerbum istud & sermo iste, & terminus obscurus, est apertus ad intelli384 Liber gendum uerum. Nam & alia natura est in muliere praegnante, & alia in Mercurio: tamen per similitudinem caloris qui in matrice inuentus est: aestimatus est ignis qui est triginta duorum graduum. Unde istud tertium uerbum de quo dicitur, ignis totidem custodit, obscurum est, & multi errant in eo, & intrant terram regionem nescientem, quia a trribus accipiunt duos gradus, & ab istis duobus gradibus extrahuntur reliqui gradus, & in 32. particulis Craticulae partitur libellus: et in istis gradibus expletum est uerbum tertium totum, de quo dicitur totidem. Primus gradus complet aquam et aerem. Secundus gradus complet totum hoc quod diximus et totidem: et hoc est donum Dei. De gradibus ignis. Cap. Uiii. Philosophus Regis Persarum et principis Romanorum dixit, Ita diuide tria uerba in duas partes, et iterum istae duae partes diuidantur in duas partes, et super illa duo diuidantur 32. gradus, qui sunt termini ignis, et dicuntur particulae ignis, et haec inueniuntur a portionibus archae quae diuiditur in 32. parres; et dicuntur almec, Omnes isti gradus, sparguntur super primas duas partes, quae sunt termini duo, et partiti in 4. partibus 32. gradus partiuntur, sicut primus gradus est particula ignis una albechir, et est sola etiam simplex, & dicitur quasi nulla, & quod est leuis ignis, & cum isto igne incipimus comprehendere Mercurium ad rubeum, cum ad mortem ducunt magistri Persarum per subtilitatem ingenii, & ita complentur uerba duo in 6. maenchen. Post haec expletur uerbum tertium, quod est obscurum, & in quo multi errant, & perdunt sensum suum. Philosophus Regis Persarum dixit, diuidamus istud per medium. Medietas est ex tribus maenchen, & ista medietas regitur cum duobus gradibus, qui sunt duae particulae ignis, & ita explentur ista tria uerba in 22. maenchen, & hic est primus terminus & est sine errore. Secundus terminus est de 16. maenchen; & regitur cum octo ignis gradibus. Tertius terminus est de 20, maenchen, & regitur cum 16. gradibus, id est particulis ignis: Quartus terminus est de xxiiii. maenchen, & quatuor diebus, & regitur cum xxxii: ignis gradibus, qui sunt particula ignis. Raxit Aedianus, & omnes philosophi Persarum, Laudetur Deus, & sanctum nomen eius, quia hoc dictum est de temperato igne super uerbis tribus de natura mulieris impregnatae, ad exemplum ignis quod oportet in Mercurio. Diuiduntur omnes isti duo termini, qui libet per medium, quia ambo sunt. xxiii: manahen. & 7. diethen: & in fine primi termini aperi thesaurum, proiice quod inueneris, 386 Liber. quod si salierit, & fumum emiserit super rubeam laminam, nondum factum est. Reduc ergo ad ignem de 16. qui habet in se octo ignis gradus: & iterum aperi thersaurum, & pone super rubentem laminam, & uide si salierit & fumum fecerit, quia nondum factum erit. Reduc ergo ad ignem de xx. qui habet in se 16. gradus: Iterum aperi thesaurum, & si adhuc fumum fecerit, nondum coctum erit. Reduc ergo ad ignem de xxiiii. maenchen. & quatuor, diechen, qui habet in se xxxii. gradus ignis, & modo factus erit fusibilis preciosus lapis uiridis, siue aureus, siue ialneus, siue rubicundus. In hac hora laudetur Deus & sanctum nomen eius, quod est benedictum super omne nomen de hoc suo sancto dono. Libri Trium uerborum Kallid Rachaidibi philosophi finis. Tractatulus Aristotelis De Practica Lapidis philosophici. incipit. Cum omne corpus, secundum philosophum; aut est elementum, aut ab elementis genera: tum, nostro magisterio summe necessaria est generatio: ipsa autem non nisi ex quatuor naturis: quae sunt quatuor elementa consistere potest. Elementa uero quatuor sunt, aer, aqua, ignis et terra, sine quibus generatio omnis priuatur effectu. Elementorum nanque duo sunt lapidea, & duo aquatica: lapidea quidem sunt ignis & terra, aquatica uero, aer & aqua. Eorum quoque duo sunt amica, & duo inimica. Terra & aqua sunt amica: ignis & aqua sunt inimica. Eac ergo pacem inter inimicos, & totum habebis magisterium. Sed pacem inter elementa facere non potes, nisi per conuersionem eorum ad inuicem. Ea autem ad inuicem bene conuertere est bene possibile. Quia ut dicit philosophus: De aptitudine omnium elementorum, est ut mutentur ad inuicem. Nam ignis mutatur in aerem, & aer in aquam. Sic ignis mutatur in aquam, & aqua in terram, & econuerso. 388 Aristotelis Conuerte ergo elementa, & quod queris inuenies. Nam nostra compositio ut dicit Morienes, est naturarum mutatio, & earum calidi cum frigido, humidi cum sicco admiscibilis connexio. Aquae enim frigiditas, & ignis caliditas, aeris humiditas & terrae siccitas adinuicem concorditer ligata, integrum scilicet primum constituunt generatum. Sunt nanque elementa, ut dicit philosophus, circulariter conuersiua. Et ideo generantur & corrumpuntur adinuicem, sed hoc quod non nisi operatione & regimine perficitur. Modi uero operationum sunt quatuor, puta, lapidis dissolutio in aquam spiritualem, lapidis separatio in statum spiritualem, lapidis reductio in terram naturalem, & lapidis desponsatio in calcem spiritualem. Lapidis dissolutio fit per contritionem: lapidis separatio per distillationem: lapidis reductio per incerationem: desponsatio per fixationem. Primus igitur gradus nostri regiminis siue operis est dissolutio lapidis in aquam spiritualem, ut dicit philosophus. Quoniam primus modus preparationis est, ut lampis fiat Mercurius. Ipse enim est primum corpus operans in grossis rebus, ut reddat eas ad modum suum: Si enim dimitteret res grossas in sua grossitie, & non subtiliaret ens, non dissolueretur lapis, neque putresceret. Et ideo si aliud beneficium non haboremus a Mercurio, nisi quod corpora reddit subtilia ad sui naturam, satis deberet nobis sufficere. Accipe ergo filium tuum charissimum, & sorori suae albe aequaliter coniunge: propina illis poculum amoris, quia beneuolentiae consensus res rebus adiungit. Superfunde illis mulsum donec inebrientur, & in partes minimas diuidantur. Ueruntamen memoriter teneas, quod omnia munda conueniunt mundis, alioquiu sibi filios generant dissimiles. Et ideo ut dicit Auicenna, Primum quod debes facere in opee. est quod sublimes Mercunium: deinde mitte in Mercurio mundo munda corpora: hinc contere, coque, reitera, & ne tedeat te hoc facere. Cum uero uideris nigredinem in aquae superficie apparentem, collige eam caute, & repone ad partem, sciens pro certo iam lapiden tuum in parte dissolutum esse. Aquam uero totam distilla per pannum, quod in eo reperies dissolutum, reliquum ad recoquendum repone, donec totum in fuliginis modum nigrescat. Hec omnia fiant tenperato igne primi gradus calido & humido. Si enim nimius calor affuerit, nigredinem in ruborem conuertet, & calor festinae rubedinis est signum combustionis. Et ideo si bene rexeris originem artis, erit caput corui: in illa nanque corpus dissoluitur, & in primam sui materiam redigitur. Et illud ideo, quia, corpora non alterantur nisi prius in primam materiam reducantur. Et ideo ut dicit Plato, indiges, 390 Aristotelis quod in solutione eorum labores, ut grauioribus partibus abiectis, opus cum leuioribus compleatur, Quod quidem fit per sublimationem. Iugula ergo filios tuos, & sanguinem eorum recipe, carnes uero proiice canibus, ne latrent super te. Et illud ideo, quia sanguis est anima; & anima est uita, & uita lapis noster est. Nihil enim lapidi nostro conuenit; quod uiuum non fuerit, & coelum aeris non petierit. Conuerte ergo lapidem tuum in sanguinem, & sanguinem in aerem; & aerem in terram, & totum habebis magisterium. Secundus gradus nostri regiminis est lapidis separatio in statum spiritualem: que quidem separatio fit per elementorum diuisionem, & plenam eorum depurationem. Depuratio separationis ut dicit Rasis: Naturas lapidis est in quatuor elementa diuidere, & ea singulariter per distillationem mundare. Nam ignis extrahit, quod interioribus consistit. Comedit enim sordes lapidis per distillatio nem, & subtiliat ipsum per aeris leuigationem, & ideo lapis noster in quatuor elementis diuiditur, ut magis subtilietur, & a sordibus melius depuretur, & ut firmius postea coniunga tur: sed quia putrida ut magis digesta leuius diuiduntur. Elementorum diuisionem debet putrefactio praecedere necessario, ut dissoluantur in illo partes elementales, & sic aptior postea ad extrahendum per quatuor elementa reddatur. Accipe ergo ut dictum est dissolutum, pone in cucurbitam, & superfunde puluerem nigrum superius collectum: claude cum alembico suo & recipiente, ne possit euaporare: da ignem subtus lentissimum per mensem philosophicum, ut magis obscoenum fiat & corruptum. Nam ut dicit philosophus: Corruptio est substantiae rei putrefactio, ex uaporis retentione, & ignis actione. Si enim per aera dispergatur, minime putrescit. Claude ergo uas tuum ne respirare possit, peracto autem mense philosophico, distila suauiter quatuor elementa, puta aquam, terram, aerem & ignem, quod libet seorsum ponendo. Ueruntamen optime caueas ne in eorum separatione nimio igne tincturam comburas. Secretum nanque est, ut dicit Rasis, elementa subtiliter praeparare, ut sint tusa ab adustione in omni distillatione, donec tinctura sumatur ab eis. Si uero comburatur tinctura, & eius finietur effectus. Continua ergo suauiter ignem, & recipe primo aquam egredientem. Nam primum quod distillat, ut dicit Auicena, est aqua, sed nondum est pura. Postea stillat ignis cum aere mixtus. Seruentur in simul illa; donec diuidas, Quod uero remanet in fundo combustum, est terra nigra & sicc. Et sic habes quatubr elementa in parte separata, sed nondum depurata. Primum ergo elementum est aqua pura, frigida & humida in natura, quam quidem est septies distillanda; & erit splendida & cla392 Aristotelis ra, alba ut cristallus. Inhumatio autem in fine inter posita inter distillationes multum iuuat, ut ad perfectae rectificationis signum melius deueniat: quod quidem signum est splendor, cristallina serenitas absque fecibus, nisi forte albis. Feces uero quas facit aqua in rectificatioe sua, omni uice separa, & repone cum terra superius collecta. Aquam uero rectificatam serua ad parte, quoniam ipsa est Mercurius philosophorum, sal armoniacus faciens matrimonium, aqua uitae ablues latonem, & cum ipsa soluuntur, spiritus & coagulantur, incerantur & figuntur. Secundum uero elementum est aer, igne adhuc mixtum, existens in se calidus & humidus. Pone ergo ipsum in cucurbita cum aqua, uel cinere, dans subtus ignem, donec distillauerit totum. Quod uero distillatur, est aer, oleum, sulphur, arsenicum, alumen, anima, aurum & tinctura, & quod in fundo remanet, est ignis siccus & rufus, tendens ad nigredinem & rubedine, quem ponas ad partem. Rectificatio autem aeris eadem est, sicut rectificatio aque & eadem signa amborum. Quae quidem in humido distillando septies habet fieri, uel donec ad cristallinam pueniat serenitatem, absque fecibus nisi forte albis. Feces uero quas fecit aer in sua distillatione omni uice collige, & cum supradicto igne ad partem repone: aerem autem ut dictum est rectificatum reserua deorsum, bene obturatum, cuius signa sunt gutta, & spissior aqua, calor intensior, & leuitas aerea: quasi ipsum praedictae aquae miscueris, supernatabit. Et ideo dicitur aer, oleum, pinguedo, & ungentum, adeps & butirum, quod colorat, figit, & indurat res humidans, quod colorat lapides non bonos, quod etiam redigit mulierem in masculum, & leprosum efficit mundum, ac dentes concutientes facit stabiliri. Tertium quoque & quartum elementum sunt ignis & terra, quae ut dicit Rasis, propter abbreuiationem temporis insimul sunt praeparanda. Et ideo etiam ut bona sit eorum commixtio, & non confundatur praeparatio, & ne adurantur super ignis pugnam, & ut unus aliud bene tingat: & ideo praeparare eos bene insimul est magis saluum & magis propinquum. Accipe ergo elementa terrae & ignis, coniunge & tere, & calcina bene accenso igne: recipe caute aerem in illis remanentem, quia ut dicit, Rasis: Aer qui a terra tardius separatur preciosior habetur. Cum uero bene suerit calcinata, & ab omni aere uacua, erit coloris pallidi, habilis ad praegnationem. Si uero spiritus in ea remanserit, subnigra manebit, & minus bene operationi conuenit. Et ideo ut dicit Plato, Oportet te pro posse tuo separationem elementorum exercere, donec non remaneat aliquid de spiritu in corpore, nisi quod non sentiatur. Et signum huius erit, cum nihil a corpore euaporauerit. Cum autem se394 Aristotelis paraueris omnia elementa quatuor, separatione recta erit appropriatum aeri, lucidum & tingens, & corpus siccum super quo uincit substantia terrae. Consequere ergo omni tempore partem cum parte, & serua singulariter eorum unumquodque, & hoc est elementorum separatio recta, & depuratio completa. Quoniam nullo nostro operi necessaria est aqua, nisi candida, nec aer nisi croceus, nec terra, nisi pallida & subalba. Tunc enim est habilis ad soluendum aqua, efficax ad ingrediendum est aer, superabundans ad tingendum oleum. Diuide igitur lapidem tuum in quatuor elementa, rectifica ea, & coniunge in unum, & totum habebis magisterium. Tertius ergo gradus nostri operis est reductio lapidis in terram naturalem. Quae quidem reductio fit per terre contritionem, & aquae super ipsam incerationem. In ceratio autem aquae est partes terrae per calcina tionem priuatas humiditate in huiniditatem reducere, & ad modum terrae facere. Nam corpus siccum & mundum est congruum ad potandum: quoniam omne siccum appetit suum humidum. Liga ergo mulieri ablactanti manus post tergum, ut non possit affligere filium: appone super manus eius bufonem, ut ablactet eum donec moriatur, & fuerit mulier mortua in igne, erit bufo groslus de lacte. Pone ergo in uase suo terram superius calcinatam & superfunde aquam rectificatam, ut dictum est, coque lento igne per hebdomadam, & postea suauiter calcina decoctam materiam. Hinc superfunde aliam aquam; ut prius, leuiter coque per hebdomadam; leuiter calcina: iterum repone cum noua aqua ad coquendum. Sic iugiter facito, donec terra exhauserit decuplum sui de aqua. Nam omnes res aquam appetunt, quoniam ipsa tam igni quam aliis rebus praestat alimentum, & dignum admiratione complectitur arcanum. Est namque ipsa in uite uinum, in oleastro oleum, & per ipsam in arbore fructus diuersi generis transformantur. Sic etiam in terra nostra ex aqua generatur, ipsa namque est frigida, & dicitur argentum uiuum, quod in corpore magnesiae est occultatum & in eo gelandum. Itaque cum congelatur; cineri similis efficitur: quia terra desiccat, & aqua humectat. Et ideo pondus est ubique notandum, ne nimia siccitas aut superfluus humor administrando corrumpat; ut uidelicet tantum assando decoquas, quantum dissolutio adiecit, & inhumando dissoluas, quantum assando defecit. Et ideo omni uice post calcinationem terrae superfunde aquam temperate, nec multum uidelicet nec parum: quia si multum suerit, fiet pelagus conturbationis, si uero 396 Aristotelis parum, comburetur in fauillam. Idcirco postquam infuderis aquam, decoque per hebdomadam, & calcina suauiter terram, & ita hebdomadatim preparabis conterendo, irrigando, & assando, donec totum redigatur in album. Et scito quod ignis lentus in hac dispositione operis spem salutis promittit: & quia terra fructum non gerit absque irrigatione frequenti, multoties irrigare, assare, inhumare huius negocii effectum summum constituit. Et quaecunque emanant in commixta, seorsum repone, alioquin omnia corrumpis. Oportet autem terram nutriri primo paruo lacte, postea maiori, sic est uidere in infante. Et ideo ablue terram, contere & coque eam, donec de sua biberit aqua, quantum bibere possit, uel donec ipsa terra fuerit sicut pasta adhaerens cum aqua. Ad hoc autem faciendum ignis & azoth tibi sufficiunt. Et istud ideo, quia ut dicit Morienes: Ignis & azoth latonem impraegnant, abluunt & mundant, obscuritatem quoque ab eo auferunt. Nam quanto magis aliquid ablutum fuerit, tanto magis limpidius apparebit & melius. Dealbate ergo latonem, & libros rumpite, ne & corda uestra rumpantur. Coquite siccum terrae nigrae cum humido aquae suae, donec siccum bibat humidum, & totum habebis magisterium. Quia cum aqua fuerit inspissata, & coagulata, erit terra foetu impraegnata, & ad pariendum prompta. Combure ergo ipsum igne sicco, ut pariat filium, & custodi ipsum caute; ne effugiat in fumum. Et hoc est quod dicit philosophus in Turba: Terram dealbate, & igne cito sublimate, quousque exeat exipsa spiritus quem in ea inuenies, qui dicitur auis Hermetis. Hunc cinerem ne uilipendas, quoniam ipse est diadema cordis tui, & permanentium cinis, corona uictoriae, & coagulum lactis. Mundare ergo est sublimare, abluere & dealbare. Nam quod superius ascendit est efficax munditia, quod uero ad ima labitur, fex & corruptio. Hic est ergo cinis extractus a cinere, & genitum philosophorum, terra alba foliata, in qua seminandum est aurum. Unde dicit Hermes: Extrahe a radio suam umbram & fecem, quae ipsum interficit, & seminate aurum in terra alba foliata: sed istud aurum non est aurum uulgi, imo est aurum animae, quo tingitur aurum terrae foliatae. Unde dicit Calidius: Nemo unquam potuit nec de caetero poterit tingere aurum nisi cum auro. Plato quoque dicit: Cum dixeris unamquamque speciem ex partibus operis, reduc spiritus ad corpus, & sublima illud. quod uero sublimatur ex illo erit clarum & lucidum. Reduc super illa approbatum animae post hoc ut commisceantur. Nam anima est uinculum spiritus, sicut corpus est uin398 Aristotelis culum animae. Cumque steterit per moram, uincet in eo illud quod est fortius, ut conuertat totum uidelicet corpus in animam, & animam in spiritumi. Quartus gradus nostri regiminis est desponsatio lapidis in calcem corporalem, ut figatur in corpe illo unde sumptu fuit ab initioet illudideo quia spiritus cum soluerit corps & animam, ut existant in forma sua, non permanet fixum, nisi occupaueris ipsum. Occupatio uero est, ut coniungas ipsum cum corpore de quo preparasti in principio, quoniam in eo occupatur a fuga spiritus, ad supersistentia corporis. Et ideo dicit Plato: Cum spiritus soluerit animam simul, & corpus non stat fixum: Coniuuge ergo ipsum cum corpore, ut generet sibi simile. Nec coniungas ipsum cum quouis, ut constet ad se nisi cum eo, de quo fuit a principio. Si feceris hoc, fis lccir. Et scito, quod ab omnib. operantib. deficit propositum post operis complementum, si omiserit hoc secretum. Notate ergo uerba, signate mysteria. Quia spiritus cum soluerit terram albam foliatam, non permanet aliquid eorum fixum, nisi occupa ueris ipsum cum corpore illo, de quo praepara tum erat in principio. Spiritus: est Mercuris, & corpus suum primum est sulphur album & rubeum. Ideo cum spiritus soluerit corpus sulphureum in omnib. ut dictum est superius praeparatum, non figitur, nisi occupaueris ipsum cum sulphure nouo, de quo praeparatum erat in principio. Nam sulphur album & rubeum, ut dicit Aristot. congelat arg. uiu. in aurum & argentum. Coniunge ergo opus tuum cum corpore, ut generet sibi simile, si hoc feceris erit Iccir super alia corpora id quod coniungis, alioquin non figetur: quia natura non continetur nisi in sua natura. Et hoc ideo, quia ut dicit Plato: Natura naturam sequitur, & natura continet naturam, & docet eam contra ignem praeliari. Fac ergo desponsationem in uirum & uxorem, & totum habebis magisterium. Sed praeparatio eorum ut dicit Auicenna est: Ut primo uirum ex una parte, & uxorem ex alia parte mundes, quatenus mundati a sordibus melius coniungantur: quoniam si non praeparas corpora, non poteruntamari. Fac ergo pacem inter elementa, ut conuenienti amplexu se diligant. Nam acutum magisterium philosophorum imponit animam in calces corporum, tunc uigor spirituum comminuit in minimas calces plumborum. Item quando uis mittere fermentum in Elixir, prius misce illud cum spiritibus, quoniam nisi hoc faceres, non imprimeretur sua natura in ipsis. Commisce ergo bene fermentum cum elementis, & magisterium habebis. Auicenna De Congelatione Et conglutinatione lapidum. Caput I. Terra pura lapis non fit, quia continuationem non facit, sed discontinuationem. Uincens enim in ea siccitas non permittit conglutinari eam. Fiunt autem lapides duobus modis, conglutinando & congelando. In quibusdam enim est dominans terra: In aliquibus uero aqua. Aliquando enim desiccatur lutum primum, & fit quoddam quod est medium inter lutum & lapides, deinde fit lapis. Lutum uero huic transmutationi aptius est uiscosum: hoc enim continuatiuum est. In ripis quoque Geon uisa est terra, quae uidetur in lapides conuerti in spacio 33. annorum: De aqua autem fiunt lapides duobus modis. Unus est quod congelatur aqua guttatim cadens. Alius quod descendit de aqua currenti quiddam, quod residet in superficie fundi aquae illius, fitque lapis: Sunt enim certa loca super quae aquae effusae conuertuntur in lapides, qui diuersorum colorum sunt, & aquae quae sursum acceptae non congelantur, quae si prope alueum suum funduntur, congelantur, fiuntque lapides. Scimus ergo quod in terra est uis illa mineralis quae congelat aquas: Principia igitur lapidum uel fiunt ex substantia lutea, uel uiscosa, uel ex substantia in qua uincit, quae uirtute quadam minerali congelatur, uel uincit in ea terra faciens eam coagulari. Eodem modo Sal armoniacum congelatur, sed non sufficit ad salem uis terrea permutare: sed adiuuat ipsum calor. Calor autem adueniens coagulat ipsum uirtute occulta: & sortasse fit ex terra frigida sicca, & ex aqua fit terra, cum uincunt eam qualitates terrae, & e conuerso. Est autem res quaedam, qua utuntur quidam ingeniosi cum uolunt rem siccam coagulare, quae componitur ex duabus aquis, & dicitur lac uirginis, quod est eius effectus certissimus. Fiunt ergo lapides ex luto per calorem solis, uel ex aqua coagulata uirtute terrea sicca, uel ex aqua calida desiccata. Similiter quoque quaedam uegetabilia, & quaedam animalia conuertuntur in lapides uirtute quadam minerali lapidificatiua, & fit in loco lapidoso uel disconuenientia subita quadam uirtute, quae exit a terra in hora terremotus que conuertit in lapides, quod consequitur in illa hora haec transmutatio corporum aes animalium uegetabilium, & quae propinqua est, ut transmutatio aquarum. Est autem impossibile quod aliquod complexionatum totum conuertatur in unum elementum: quia elementa & elementata transmutata ad inuicem transeunt sic in dominans. Unde quod cadit in salinas fit sal: & quod in ignem, fit ignis: sed quaedam citius & quaedam tardius, secundum potentiam actiuarum, & resistentiam passiuarum. Estque locus in Arabia, qui colorat omnia corpora in eo existentia suo colore. Panis prope Toratem in lapidem conuersus est, remanserat tamen illi suus color. Sunt talia mira quia raro accidunt, tamen caussae eorum manifestae sunt. Saepe tamen etiam lapides fiunt ex igne cum extinguitur: quia saepe contingit corpora terrea & lapidea cadere cum coruscationibus: quia ignis fit frigidus & siccus ex sua extinctione. Et in Persia cadunt etiam cum coruscatione corpora aerea & similia sagittis hamatis, & non possunt liquefieri; sed per ignem euaporari in fumum cogente humiditate, donec residuum sit cinis. Cecidit quoque apud Lurgeam frustum ferri ponderis centum Marcarum, quod pre duritia sua fere erat infrangibile, missa tamen est eius pars Regi Torati, qui precepitenses inde ferri. erat autem infrangibile & infabricabile. Dicunt tamen Arabes quod enses Alemanici qui optimi sunt, de isto ferro fiant. Cum autem ceciderit massa illa resiluit aliquotiens a terra, ut pila erat: quia composita erat ex minutis frustis co haerentibus ad inuicem ad quant. tatem granorum magni milii. Similiter huic rei conueniat apud terrestres. Sic ergo fiunt lapides, quorum si quidem generatio uel erit subito per magnum calorem accedentem luto unctuoso, aut paulatim per multum temporis. De caussa montium. Cap. Ii. Montes quoque quandoque fiunt ex causa essentiali, quandoque ex causa accidentali. Ex essentiali causa, ut ex uehementi motu terrae eleuatur terra & fit mons. Accidentali, ut ex uentis, uel aquae ductu accidit cauatio profunda, & fit paulatim, donec fiat uasta profunditas: Exit igitur iuxta eam eminentia magna & haec est praecipua caussa montium. Sunt etiam quaedam terre molles, que dam durae, Molles ergo aquae ductibus uentisque tolluntur, durae remanent & fit eminentia. Sicut ergo fit generatio montium, sic generatio lapidum, quia aquaedluctus adduxit illis lutum uiscosum continue, quod per longitudinem temporis desiccatur & fit lapis, & non est longe quin sit uis mineralis conuertens aquas in lapides. Et ideo in multis lapidibus inueniuntur quedam partes animalium aquaticorum & aliorum. Montes quasi per multa tempora facti sunt, ut praediximus, si non sunt decrescentes. Substantiae 404 Auicennae autem luteae quae reperiuntur in eminentiis non sunt de illa materia lapidea, sed est de ea quae diminuitur de montibus, uel terrestris, uel alia substantia quam adducunt aquae cum lutis & herbis, quae admiscentur cum luto montis, uel forte antiquum lutum maris, ut est unius substantiae: quia pars eius fit lapis, & pars eius non, sed mollitur & dissoluitur, aliqua qualitate uincente. Maris est recessus & accessus, quaedam loca cauat, quaedam extollit, & quandoque totam terram cooperuit, & inde quaedam mollia abradit, quaedam dimisit dura, & ipsa in quibusdam locis congessit. Mollia quoque ab eo congesta cum abscinderet desiccata sunt, & in montes con uersa. De quatuor speciebus corporum mineralium: Cap. Iii. Corpora mineralia in quatuor species diuiduntur, scilicet in lapides, & in liquefactiua, sulphurea, & sales. Et horum quaedam sunt rarae substantiae & debilis compositionis, & quaedam fortis substantiae, & quedam ductibilia, & quaedam non. Et horum quae debilis substantiae sunt, quaedam sunt sales ut quae liquefiunt ex humido breuiter, ut alumen, calcamentum, & sal armoniacum: & quaedam sunt unctuosa nec liquescunt solo humore facile, ut sulphur, auripigmentum. Sed argentum uiuum est de parte secunda, quamuis sit elementum ductilium, uel simile aliquibus ductilibus. Sunt autem ductilia omnia liquabilia, & ut multum non ductilia nec liquabilia, sed non mollificantur nisi cum magna uiolentia. Et materia ductilium est substantia aquea mixta cum substantia terrea mixtura forti, & non potest unum ab altero separari, & congelatur substantia illius aquea cum frigore post actionem caloris in ipsum, quod est epthesis. Et erit exemplum a uino quod nondum gelauit propter suam unctuositatem: & ideo non est ductile. Lapidea uero de substantiis mineralibus materialiter sunt aquea, sed non gelantur sola aqua, sed etiam cum siccitate, quae alterat aqueitatem ad terreitatem: & non est in eis humor nimis unctuosus, & ideo non ducuntur, & quia coagulatio eorum est ex siccitate, non soluitur de facili ut multum, nisi per ingenia naturalia soluentia. Alumen autem & sal armoniacum sunt de genere salis: quia pars ignis in sale armoniaco maior est quam terra. Unde & totum sublimatur, & ipsum est aqua cui admiscetur fumus calidus nimium subtilis, & multae igneitatis coagulatum ex siccitate. Aqueitas uero sulphurcorum mixta est cum terra forti commixtione cum feruentia caloris, donec facta sunt unctuosa, & postea coagulata sunt ex frigore. Atramenta uero composita sunt ex sale & sulphure & lapidibus, & est in eis uis mineralis aliquorum corporum liquabilium, quae ex eis fiunt, ut calcamentum, & alachar generantur ex maioribus granis atramenti, & non soluitur nisi salledo eius cum eo, quod est in illo sulphureo, & postea coagulatur, & illud iam accipit uim mineralem ex corporibus aliquibus. Quod ergo accipit uim ferream erit rubeum aut croceum, ut alathar. Quod uero uim aeream acceperit, erit uiride. Unde possibile ista duo fieri artificialiter. Argentum uiuum est ut aqua quae miscetur cum terra nimium subtili sulphurea mixtione forti, donec in plana superficie non quiescat, & hoc est ex magna siccitate quae inest illi, & ideo non adhaeret tangenti. Estque albedo eius ex claritate illius aquae, & ex albedine terrae subtilis quae est in eo. Proprium eius est, quod ex uapore sulphuris coaguletur, & forte hoc modo gelatur per plumbum, uel ex uapore sulphuris facile. Uidetur autem quod argentum uiuum, & quae sunt similia sit elementum omnium liquabilium: uel quia omnia liquabilia cum liquantur conuertuntur ad ipsum, tamen non liquantur priusquam calefiant, & cum liquata fuerint apparent rubea. Sed plumbum proculdubio cum liquatur, est argentum uiuum, sed non liquatur nisi calefiat, & cum lique factum fuerit conuertitur ad colorem conuenientem omnibus liquabilibus, scilicet igneum ruborem: & ideo miscetur argentum uiuum cum istis corporibus: quia est de substantia eorum. Sed ista corpora differunt in compositione sua ab illo, eo modo quo differt argentum uiuum ad sibi similia, & permixtiones quae permiscentur cum eis donec congelantur. Et si fuerit argentum uiuum purum coagulabit id uis sulphuris albi non urentis, & id est res optiina quam possunt reperire illi, qui operantur Alchimiam, uel conuertunt illud in argentum. Quod si fuerit scilicet sulphur mundum optimum cum rubore clarum, & fuerit in eo uis igneitatis simplicis non urentis, erit res optima quam possunt reperire Alchimistae, ut ex ea faciant aurum. Haec enim ipsum conuertunt. Et si fuerit argentum uiuum bonae substantiae, & sulphur non purum, quod scilicet sit in eo uis adurens, conuertet ipsum in aes. Argentum autem uiuum si fuerit malum & non purum terreum, & sit sulphureum non mundum, fit ex eo ferrum. Stamnum uero uidetur argentum uiuum bonum habere: sulphur, uero malum. & haec non bene trita, sed tanquam per parua composita, & ideo non fittale. Plumbi uero grossi argentum uiuum malum est, ponderosum, & luteum, & sulphur eius malum est, mali uaporis, & foetidi, & debilis: unde non bene gelatur. Et artifices faciunt gelationem fere similem artificialiter, quamuis artificial non sunt eodem modo, quo & naturalia, nec tam certa habent similia: & ideo creditur quod compositio naturalis fiat hoc modo, uel uicine huic. Sed ars debilior est quam natura, nec sequitur eam, licet multum laboret. Sciant uero artifices Alchimiae, species rerum transmutari non posse: sed similia illis facere possunt, & pingere rubeum citrino, ut uideatur aurum, & album pingere colore quo uolunt, donec sit multum simile auro uel aerifost quoque plumbi immunditias abstergere, ipsum tamen semper erit plumbum, quanuis uideatur argentum. Sed tunc optime erunt in eo quaitates aliae, ut errent homines, ut qui accipiunt salem, & salem armoniacum. Caeterum quod differentia specifica tollatur ingenio, non credo possibile, & non est, quod complexio una in aliam conuertatur: quia ista sensibilia non sunt differentia, qua permutatur species, sed sunt accidentia, & proprietates. Differentiae autem eorum non sunt cognitae, quia cum differentia sit ignota, quomodo potest sciri utrum tollatur necne, uel quomodo tolli possit? Sed ex poliatio accidentium, ut uaporis & coloris, poneleris, uel saltem diminutio, non est impossibile: Mineralia 409 quia contra haec non stat ratio, sed proportio istarum substantiarum non erit eadem in omnibus. Haec igitur in illam permutari non poterit, nisi forre in primam materiam reducatur, & sic in aliud quam prius permutantur: hoc autem per solam liquefactionem non fit, sed accidunt ei res extraneae. Mineralium Auicennae Finis. Cuiusdam Epistolae, Quae Alexandri Macedonum Regis nomine circunfertur interpretatio, abditam philosophici Lapidis compositionem sapientibus acutissime declarans. Alexander in Epistola de arte Solis tractans ad imaginem & similitudinem mundi, breuiter dicit, quod habeas fundari in ista demonstratione: ostendit enim quod ars deriuata est ex creatione hominis cui omnia insunt. Nam quemadmodum minor mundus ex quatuor uirtutibus diuersis compositus est, ita & ars ista ex naturis mulieris: quarum quasdam breuiter narramus, 410 Expositio Epistolae demonstramus, & ponimus, eo quod maior mundus creatus est ex quatuor uirtutibus naturalibus diuersis & compositis: quarum prima est appetitiuam, secunda digestiua, tertia attractiua seu retentiua: quarta uero expulsiua quae mundificatiua est: & est quinta essentia sine aliena uita, quae alias quatuor quas tibi narraui ac descripsi gignit & unit: quarum disspositionem exposui, & est in hac arte sicut clauis ad arcam, quam si absque ea aperias tota dissoluitur. Est enim sicut nexus eius latera continens, quia totum rei huius magisterium ab istis uirtutibus caute scire conuenit in hac arte. Ista ars non perficitur nisi e: studentibus per uigiliam & per eius temperantiam. Quoniam sicut prius narraui eius actionis initium ex quatuor est uirtutibus peragentibus, scilicet appetitiua, retentiua, digestiua, & expulsiua, qua mundificatiua est. Quinta est scilicet anima ex lumine clarissima. Nunc autem has dispositiones specierum narremus, atque eius potentiam exponamus. Narremus igitur quid eorum est calidum, quid frigidum, quid masculinum, quid foemininum & per eorum colorum diuersitatem & generis differentiam non erremus nec deuiemus: eo quod si sit differentia inter calidum & frigidum, & masculinum & foemininum, opus nequaquam tibi perficietur, nisi in uia dirigatur. Et scias quod nullus nascitur absque mare & foemina & nullum germen creatur sine calore & humore, frigiditate & siccitate. Uirtus autem appetitiua masculina est calida & sicca: & est ignis continens. Uirtus retentiua foeminina est frigida & sicca, & est terra. Uirtus digestiua seu alteratiua est masculina calida & humida & est aer. Uirtus expulsiua foeminina est frigida & humida, & est aqua mundificatiua. Quinta essentia uero est uita, quae est propria, nec est calida, nec humida: nec frigida, nec sicca: nec masculina, nec foeminina: tamen si per istarum uirtutem ad siccum uertatur oppositum eius corrumpitur. Ne igitur eam in aliquo fluuiali loco requirens ab operatione erres, eius tibi ostendam locum. Si igitur uis aquam uitae frigiditate dissoluere, magis ipsam coagulas. Si uero uis aquam frigidam facere, magis ipsam calefacis, nisi quamlibet naturam uirtutis ad propositum eius quod operaris emendes, opus corrumpis. Sciendum quoque est quod uirtus appetitiua que est calida & sicca ignis confirmat. Retentiua frigida & sicca calorem in corporibus. congregat, & mollificando coloribus mergit, & est terra. Digestiua masculina mundificatiua, & quae corpus mundifieat, quia naturam cum rubigine excellit, deinde naturam accidentaliter imprimit, & est calida & humida, & est aer. Expulsiua 412 Expositio Epistolae quae mundificatiua est, foeminina est, omnem fugat immunditiam dum in eam transfunditur, transfertur in seipsam, & nunquam postea diuidi possunt ueluti uenenum in corpore funditur, postmodum non separatur. Calida agit uirtus haec in corporibus, & eadem sic disponitur natura, suaque eorum congregat unum: est autem frigidum & humidum, & est aqua. Et est quinta essentia quae totum dirigit opus & complet, & est anima corpori coniuncta, quam coniunctionem quidam male in opere operati sunt, & errauerunt inutilia pro utilibus sumentes. Quidam etiam tanquam directo tramite prout iussimus operantes diminuerunt, & secundum eorum opinionem egerunt, & ideo de uastatum est totum opus, saxumque factum est: immo significo tibi quod si diligis opus tuum perficere, incipe prout iussi. Restat nuuc ut speciebus nomina imponamus, nec a memoria recedendum est, quod ea quae operaris non lucidae naturae fore debent, ex quibus minor mundus creatus est, quae suis proprietatibus tibi nuncupabo. Scias quod Sulphur est ignis & terra Magnesiae, & aer fodinae, & aqua est Argentum uiuum, quod in corpore mergitur. Quinta essentia spiritus est, qui omnia uiuicat & alterat, & omne germen germinat, & omne lumen accendit, & omnes fructus floret. Tali quidem gubernatione necesse est hoc opus dirigere: & scias ut dictum est, naturas congrue coaptare, & masculum feminae, & calidum frigido, & humidum sicco: deinde aquam, spiritum, & lumen nutrire, quoniam ex diuersis naturis fundatum est opus. ex eius melancholia componitur corpus, & erit quantitas eius ex igne epatis: uitio colera rubea suboritur, quo facto oportet ea quae ad facta & operam spiritualem ueniunt digeri, a quibus iungitur aer qui est sanguis fluens in omnibus uenis corporis, & superueniens donec in rubeum uertatur colorem. Aqua uero est flegma que in pectore consistit & apparet in figuram aureis instrumentis, & sic deinceps illud quod tibi iam dixi uirtute predictorum omne corpus efficitur perfectum. Stude itaque naturas istas omnes prudenter regere, & uas quoque cum suo simili uel eius contrario in deuio cum tinchar pone, & opus tuum dirigitur prout gratiam meam tibi tribui, cum species tibi descripsi, quae gradatim regi oportet, donec corpora spiritus fiant: & tunc artis sapientia operatur ut natura alteretur, & in aliam conuertatur naturam, & natura per naturam apparet. post ipsius uero naturae accidentia necesse habes iungere duas naturas, donec ab eis naturam claram, & lucidam extrahas, quae cum ascendit in altissima, tenetur, lucescit & coaptatur. Et scias quod in hac arte 414 Expositio Epistolae nihil philosophice loquor, & est in liquefaciendi solutione super omnia cautela adhibenda, quod ne ascendendo modum excedas, quoniam in liquefaciendo consistit arcanum totum omnium naturarum alteratio. & scias hoc, quomodo a natura in naturam mutatur, donec substantia non fugiens nec alterans, sed fixa & constans fiat, ex quibus introitus coaptat nigros, quoniam pars discernitur. Et mox natura per naturam apparet. Rarum itaque rerum fixarum naturam liquefactione coaptat, & aqua quae a Sapientibus, aqua sapientiae est appellata, deinde arcana quae sunt temperata humida: quia nisi naturas attenues aquamque illas facias, non colorare poterunt: sic ergo corpus aquatione humefacies. Et scias quod albedo est in coagulatio he, & quod species spiritus, & in se inuicem emendant. Dico etiam tibi fili qui emendari desyderas, quod non ponas in ea species crudas & inordinatas, sed putrefactas & coaptatas, ascendentes & descendentes. Ego sine dubio comperi quaedam unguenta eleuata, lucida, illuminata, & inueni in eis arcana abscondita, quae si utique bene reges, natura eorum quae habes occulta, manifeste apparuit tibi & apparebit, id est terra alba per argentum lucidum & notum. Et scias quod corpora que dam solutione indigent, quaedam eleuatione ut tingant, & lucida & illuminata fiant in quib. omnia corpora dissoluantur. Scias etiam quod secundum naturam arcana sunt in eis abscondita: quod si regantur natura abscondira, tibi apparebunt que Hermeti Philosopho apparuerunt, & est terra alba prope argentum. Confice ergo corpora quae illa se sanant, cum terra alba est, ut fixa permaneant; & superpone ne ignis eam sua flamma comburat, sed quemadmodum ceram liquefactam liquefac ea. Et esto memor quod istud uocatur aqua intrans iterum. Igitur in artibus tuis in quibus studes martellos duos fore credas, quorum unus Soli, alter Lunae debetur. postea sequuntur duo ordines quos fegendos dubium nostro capiti satis congrue figurat. Ecce numeraui, arcanum celeste patefeci, scientiam difficile atque absconditam illuminaui, perfectanique scientiam regendi modum certificaui. Iuro itaque quod nihil celaui, nec alteram nec ullam speciem aliena descriptione descripsi, nec genera alienis locis imposui. Igitur si meas literas legeris & intellexeris, uenies ad propositum tuum, & Deo gratias ages. Si uero cui compositio debilis & complexio breuis extiterit ad suum propositum non ueniet, ignorantiae suae partem mihi non imponat, nec dicat me errasse, sed seipsum qui ad suum propositum non perueniet. Interpretationis Epistolae Alexandri Authoris Ignoti Philosophici Lapidis. Secreta metaphorice describentis, opusculum: Exemplum scientiae nostrae senex supra mortem, in eo sunt naturae coniunctae cum complemento: terra, aqua, ignis eius & aer. Et omnia hec in Saturno. Cum eo aperiuntur portae scientiarum, sicut dicit Hermes, & praecedentes sui primi. Accipe lapidem suspensum supra mare, ut senex cera alba: super fontem, ut puer ypoquistidos: Nomen eius uictor. Cum eo perime uiua, & uiuifica perempta, & ei sunt mors & uita, & istud & illud ex oriente & occidente: cum hoc habebis scientiam in qua pigritauerunt Arabes. Ueritatem dixi tibi per eum qui fecit oriri lapidis paradisi authorem lumen uitae. In eo sunt duo opposita simul, scilicet ignis & aqua: & istud uiuificat illud, & illud perimit istud: & hoc & hoc in leone coniuncta simul, per eum qui est mors & uita ueritatem dixi non mentior. Gumen nostrum coagulat lac nostrum, & lac nostrum dissoluit Gumen nostrum. Et post apparebit rubedo orientalis, & rubedo sanguinis: hic lapis mundus sine fetore inuenitur in locis altissimis, eum quo magnificauerunt se philosophi super omnes alios; & uaticinati sunt futura, Ueritatem dixi per potestatem coelorum, cui non sum mentitus scienter: Homo noster antiquus, est draco noster, iste comedit canput suum cum cauda sua, & caput & cauda est anima & spiritus; & anima & spiritus sunt creati de luto, & hoc & hoc ex oriente & occidente, per expellentem nocumenta non mentior, quia quod dixi, uidi in ciuitate. Dealba eoruum tuum si uis dealbare ipsum; cum nilo aegypti albescit primo, tunc cum Persia in secretis, & cum hoc & hoc apparebit rubedo ut papauer in eremo. per uiuificantem Deum omnia non mentior. Aqua nostra abluit sordes, mundabis omnem nigredinem & obscuritatem eius, tunc subridebit dicens, quis mundauit me? qui uidit: illud subridebit locutus, & ueritatem dixi non mentior: Terra in oculis sunt tres oriens & occidens, & super eos Saturnus albus ortus est, & anima horum trium est ignis: ueritatem dixi per familiam Mahometi. Manifestabo quod occultauerunt primi non cum inuidia. Terra nostra uertit aes tuum in Argentum primo, & ultimo in Aurum inuereratur, & habebis scientiam, in qua pigritauerunt Arabes. Opusculum Denigras cum Aegypto nostro, & non cum Persia, & cum Persia siccas, quia est domus siccitatis, & cum Aegypto hume418 ctas, quia est domus humiditatis, & hoc & hoc albedo & rubedo sine mensuratione, ut rubedo in moris, uel ut sanguis dominarum. Lapis scientiae nostrae senex primo, & ultimo puer, quia albedo eius in initio & rubedo in ultimo cum dominio. Hic est Lapis cum quo titubauerunt omnes qui abierunt & mortui sunt plurimi eorum cum dolore & tristitia, quoniam declinauerunt ad uiam daemonum, & reliquerunt uiam prudentiae. Coopertorium equi pallium nostrum album, & aequus noster leo fortis, sub pallio coopertus, & super illud & illud Griffus noster naturam gemmatam retinens. hic lapis triangulus est in esse; quadrangulus in qualitate. ueritatem dixi per operatorem, dealbans & rubefaciens omnia, non sunt singularia in occulto, sed sunt mixta oriens & occidens simul iuncta ab anima omnium. Hic coniungit & disiungit, & reiungit quando uult, lupus noster in oriente inuenitur, & canis in occidente: iste momordit illum, & iste momordit istum, & fiunt rabidi ambo, & interficiunt se adinuicem, donec fiat ex eis toxicum & tyriaca. Camelus noster albus septimus est in numero apud philosophos magnos Sol cum Luna Iupiter: Mars & Uenus noster in Mercurio nostro, & Saturnus faptimus eorum, in quo omnes sunt coniuncti simul: hic est spata, gladius, cultellus, & incisorium super edificium, & inimicus ad manum, & uas cum adiutorio uini. Episcopus noster ut color uenarum, uel uiolarum, & anima citrina ut citrinitas, & narges uel hypoquistidos. Tunc lapidem in fluuio currenti per mortem omnium non mentior, exemplum nostrum cum albo nature. Ignis & lux in claritatis essentia: & ignis & lux est scintilla nostra; & titio noster candens, & cum hoc & hoc inuenies scientiam. Ueritatem dixi per unientem omnia. Scala nostra est turris nostra de terra uiscosa, & terra uiscosa est lutum nostrum, & cerotum nostrum ex cera & sepo confectum: & hic & hic nauis nostra in mari nostro plena gigantum, Aperui quod occultauerunt priores. Non sum inuidus quemadmodum ipsi fuerunt: per illuminantem cuncta non mentior. Terra coram oculis posita oriens & occidens, & hic & hic narcissus cum lilio nostro: & hic & hic cum sene nostro; & senex noster & uter noster est corpus nostrum: & corpus nostrum est Lapis noster quesitus a multis: inuentus a paucis. Et istud exposui ex pietate, & detexi cunctis per Deum gentium. Authoris ignoti finis. Merlini Allegoria Profundissimum Philosophici Lapidis arcanum perfecte continens. Rex quidam alios cupiens superare potentes, se contra eos praeparauit ad bellum. Cumque uellet equum ascendere, praecepit cuidam ex militibus suis, ut daret ei ad potandum de aqua, quam plurimum diligebat. Qui respondens ei dixit: Domine quae aqua est illa quam quaeritis? Et Rex ait: Aqua illa quam quaero, aqua est a me plurimum affectata, & ipsa diligit me prae caeteris. Et ille perpendens, statim iuit, & eam detulit ei. Rex autem accipiens eam, bibit & rebibit, donec omnia membra sua repleta sunt, & omnes uenae eius inflatae, & tunc fuit ualde discoloratus. Hoc facto, dixerunt ei milites eius. Domine ecce equum, ascende si placet. Qui respondens dixit: Sciatis me ascendere non posse. Dixerunt milites, quare non potes? Respondit, quia sentio me grauatum, & doleo caput: & ut mihi uidetur omnia membra mea ab inuicem diuiduntur. Iubeo igitur uobis, quod ponatis me in cameram unam lucidam & ea constituatur in loco calido, & siceo continue temperato per diem & noctem, & ita sudabo, & aqua quam bibi desiccabitur in me, & ita liberabor. Fecerunt ergo sicut Rex praeceperat eis. Completo uero tempore, aperuerunt cameram, & inuenerunt eum quasi mortuum. Parentes uero statim cucurrerunt ad medicos Aegyptiacos & Alexandrinos prae caeteris honorandos, & adduxerunt ad eum, narrantes eis secundum quod Regi acciderat. Qui quidem uiso eo, dixerunt, ipsum posse proculdubio liberari. Et illi. Quis uestrum erit magister? Responderunt Alexandrini, nos si placet uobis. Dixerunt Aegyptii, non placet nobis, immo nos uolumus esse magistri. Antiquiores enim uobis sumus, licet iuniores uideamur. Alexandrini uero consenserunt. Tunc dicti magistri acceperunt Regem, & dilaniauerunt eum in partes minimas, terentes eas, & miscuerunt cum medicinis suis humectantibus aliquantulum, & ita posuerunt ipsum aptatum in camera sua, in loco calido temperato, sicut prius, per diem & noctem. Hoc facto extraxerunt eum quasi semimortuum & adhuc habentem aliquantulum uitae. Quem uidentes parentes eius, exclamauerunt dicentes: Heu Rex mortuus est. Quibus medici dixerunt, non est mortuus. Nolite clamare, dormit enim, & iam incepit terminare. Acceperunt itaque ipsum iterum & abluerunt cum aqua dulci donec sapor medicinarum recessit: & miserunt cum eo iterum de eadem medicina noua, & posuerunt eum in loco suo sicut prius. Et quando extraxerunt euin penitus mortuum inuenerunt. Tunc parentes eius fortiter clamantes dixerunt: Heu Rex mortuus est. Quibus medici respondentes dixerunt. Interfecimus eum ideo, ut melior & fortior fiat in hoc mundo post resurrectionem in die iudicii, quam fuisset prius. Quod quidem parentes eius audientes, crediderunt eos esse truffatores, & statim abstulerunt eis medicinas suas, & expulerunt de regno. Hoc facto, loquebantur adinuicem, consyderantes quid deberent agere de hoc corpore uenenato & mortuo. Et conuenerunt ut sepelirent ipsum, ne putrefieret, ac eius faetor nocumentum inferret. Alexandrini uero medici hoc audientes, iuerunt ad eos, & dixerunt: Nolite ipsum sepelire, quoniam ( si placet uobis ) restituemus cum saniorem, pulchriorem, & potentiorem quam prius. Tunc illi subridere coeperunt, dicentes: Uultis ne truffare nos, sicut & alii? Sciatis quod nisi feceritis quod promittitis, manus nostras euadere non poteritis. Medici autem ad hoc se obligantes, acceperunt Regem mortuum, sicut alii dimiserunt, terentes eum, bene abluerunt, quousque nihil de medicinis aliorum remansit, & desiccauerunt eum. Deinde acceperunt partem unam Salis armoniaci, & duas de nitro Alexandrino, & miscuerunt cum puluere mortui, & impastauerunt cum parum olei lini, & posuerunt eum in camera una, facta ad modum cruciboli in ferius perforati, & sub foramen posuerunt aliud uas mundum ad modum cruciboli factum, & dimiserunt eum ibi per unam horam. Deinde cooperuerunt eum cum igne, insufflantes donec fuit penitus liquefactum, in aliud crucibolum descendens inferius per foramen. Tunc Rex ita de morte ad uitam resurgens, magna uoce clamauit, & dixit. Ubi sunt inimici? Sciant quod omnes interficiam, nisi mihi obedientes adueniant sine mora. Omnes igitur audientes, uenerunt coram eo, & dixerunt. Domine ecce parati sumus uestris in omnibus obedire mandatis. Itaque ab illa hora ut antea, Reges omnes & potentes aliarum regionum honorauerunt & timuerunt eum. Merlini Et quando uolebant uidere de mirabilibus eius, ponebant in crucibulo unciam unam Mercurii bene loti, & proiiciebant desuper tanquam unum granum milii de ungulis, uel de capillis, aut de sanguine suo, & sufflabant leuiter cum carbonibus, dimittebant cum infrigidari cum eis, & inueniebant lapi424 dem qualem ego scio. De quo lapide proiiciebant parum super Saturnum purgatum, & statim mutabatur forma eius sicut scio. De quo postea ponebant partem unam super decem Ueneris, & erat totum unius coloris & bonitatis. Item aliter. Accipiebant dictum lapidem tritum, & miscebant cum sale, & Sole sicut prius, & liquefaciebant eum, & proiiciebant dictos sales solutos in sero caprino, & tunc fiebat optimum ad omnia. Custodi frater hunc tractatum, & serua bene, quia truffa est optima inter stultos, & non trussa inter sapientes. Haec enim est uia Regum trium dierum, quoniam parum laboris sustinentes, magnum lucruin desyderant obtinere. Laudes Creatori maximo referamus, qui fidelibus suis gratuiter inspirauit, accidentia pro uelle in substantiis transmutare, & ut quod in potentia rebus latitat, ad actum reduci ualeat sapienter. Allegoriae Merlini Finis. Rachaidibi, Uera Diani, Rhodiani, Et Kanidis philosophorum Regis Persarum De materia philosophici Lapidis, acutissime colloquentium Fragmentum. Dixit Rachaidibi filius Zetheibidae philosophus Regis Persarum & Principis Romanorum. Sperma lapidis est frigidum & humidum in manifesto, & in occulto calidum & siccum. Dicit ergo fac frigidum & humidum in occulto, & calidum & siccum pone in manifesto: & ita occultabitur frigiditas & humiditas sua, quod non minueretur unquam nam si minueretur, minueretur etiam lapis. Quando ergo occultatur frigiditas & humiditas; fac occultando, ut sic componas illud calidum & siccum, quod in occulto erat & in manifesto: & ita de spiritu fiat corpus in duobus gradibus, & fiet globus & sanguis & caro. Dicit Rodianus: Sperma est album & liquidum. Liquor hic de primo globum facit in loco ubi debet quinque diebus: & recipit carnem & sanguinem, & membra & imaginem, & imaginatiuam a Deo altissimo: & uenit ad ortum, & lucet & oritur in tempore suo. Qui sunt duo gradus & septem. Et modo dicimus de secundo spermate. Dicit Ueradian. de secundo spermate, quod est lapis solus, nec est alius ei similis in hoc mundo, qui se ipsum impregnat, & in se ipso concipit, & se ipsum parturit, & in hoc intelligitur de uno lapide, & dicitur sperma album & liquidum, postea rubeum. Dicit autem Rhodianus quod sperma istud quidam lapis est fugitiuus a caliditate & siccitate, & aereum & uolatile, & est frigidum & humidum, calidum & siccum. Et postquam hoc uiuum moritur a rubea morte, mortuum iam est compar caliditati & siccitati, & sic non fugit ab eo quod est calidum, & non fugit ignem, nec fumum emittit, nec sonum facit, & funditur ut caera, & est sicut oleum, & est siccum quae siccitas tingit tinctura rubea & alba, & ita de spiritu factum est corpus: deinde hoc corpus uertendum est in spiritum, & postea fiet aqua clara sine omni turbulentia ab inferiori parte usque ad superiorem, & omnes particulae suae sunt diuersae in aqua, ut non impediatur tinctura quae est penetratiua & subiunctiua ad retinenda & contingenda omnia corpora metallorum: & ista tinctura semper in eis permanet: & cum hac tinctura uiuificantur omnes mortui ut semper uiuant, & hoc est fermentum primum elementatum, & est ad Lunam, & hoc est lumen omnium luminum, & est flos & fructus omnium luminum, quod illuminat omnia, & est tinctura uera & uiua, rubea & alba, ac oleum tincturarum rectificatiuum. Da ergo ei secundum fermentum fermentatum ab omni elemento elementato aequaliter, quod est aurum, da ei quartam partem quod tamen prius calcinatum sit, & in aquam solutum. Haec est enim aqua elementata aequaliter ab omnibus elementis. Da etiam ei secundum fermentum, cum secundum dico, assero secundum retinaculum, & in eo est tinctura sulphurea, & dicitur oleum retinaculorum, hoc est uitriolum uiridissimum & purgatissimum, lucidissimum, quod uersum sit in aquam. Da etiam ei aquam Safferanicam de endacuto factam ut aquam uiridis aeris, que est uenenum Mercurii, & da Mercurio de aqua laborata in suum spiritum, quam extraxisti de corpore suo, & ita mortificasti eum, & ista laborata scilicet aqua argenti uiui, ita ut uersum sit argentum uiuum in aquam, quod impetuosum ignem non fugiat, ut substantiam non faciat, sed semper per uim maneat, & de unoquoque istorum da ei tantum quantum ipsum est, & da etiam ei sal armoniacum, qui est spiritus preciosus, & est resolutiuus & coagulatiuus, & uersum in aquam, prius tamen sublimatum quinque uel septem uicibus, & sit duplum primi fermenti. Rachaidibi Da ergo ei aquam siccam & calidam & iugem cum forti claratione, & sub428 tili imbibitione scilicet guttam ad guttam, & si dares ei minus de istis bibimentis confunderetur. Et hoc fac ad solem calidum uel ad cinerem lenti caloris, uel haec omnia si possunt fieri: & omnes istae aquae prius misceantur per 21. dies in loco mundissimo & calido, & bulliant simul & faciant unam substantiam. Deinde congeletur in lapidem: & iterum uertatur in aquam. Et inter haec omnia magnam efficaciam habet Anatron, siue sal nitrum, & sal gemma, & alkali. Postquam, ergo congelata sunt uersa in aquam imbibantur haec. Sed cum rubeo quod patitur longam & magnam sitim, donec fiant duplum sui, & atinkar in his habet magnam efficaciam. Et super haec omnia supernatent uncia una de hac anqua, & aqua salis armoniaci uiui, ut melius soluantur particulae fugitiui. Secundum in rubeum colorem, uel lalneum, uel uiridem, aut coelestinum. Sed uiridis color omnibus nitet. mitte compositionem in rotumba ut soluatur aqua clara a fundo usque in superficiem sicut est mel colatum, deinde congeletur in loco congelationum in lapidem uiridem, quandoque in rubeum, quandoque lalneum, quandoque coelestinum, & iterum soluatur & congeletur bis uel ter, & est duplicatio, triplicatio, quadruplicatio, & sublimatio, & acutior omnibus. Dixerunt philosophi Regis Persarum: Accipiamus frigidum & humidum, & aquosum mundetur ab omnibus superfluitatibus & a plumbo, & decoctione pura & multa desiccetur ab humido in sole decoctione & humidis pannis: & est pulchrius capitulum. His qui cupiunt scire mirum super omne mirum de humido aquoso frigido & adusto, dixit Kanide, quod in uno solo igne sine aquae temperatione factae sunt omnes distillationes, & sublimationes, & calcinationes, & rubificationes & mortes ipsius Mercurii, & tunc facta est amicitia inter ipsum & ignem, & currit ut oleum in uno ictu: quia oleum est ingressiuum, penetratiuum & aggregatiuum, permixtiuum, coagulatiuum, perseueratiuum ( uincit enim omnem rem subtilem & omnem rem solidam penetrat ) coniunctiuum, permansiuum, depuratiuum: & dicitur oleum uiuum, color uiuus & rectificatiuus, & omnes mortuos resurgere facit. Et est fermentum super omne fermentum, & semetipsum impraegnat, & seipsum parit. Unde omnes qui quaerunt hanc scientiam, scire oportet omnia quomodo est, & quomodo non est, & quomodo fieri potest: & si fallunt quomodo emendamre possunt: & post omnia scire oportet eam quae circa opus sunt necessaria, & probationes claras & manifestas. Et haec est prima omnium probationum, scilicet, ut quando iam est finis & terminus secundus, ponatur de ipso 430 Rachaidibi Etc. aliquantulum super ferrum candens, si fluat sicut cera, & non faciat fumum, nec strepitum, sed currat per omnia, & tingat laminam ferream, uel aeream, uel argenteam & figat se cum illis, & non timeat ignem, nec per ignem minuatur, nec a metallis separetur unquam, tunc perfectum est: & haec est uera probatio super omnes probationes. Si autem haec signa non fecerit, reduc ad ignem donec ita fuerit: & he probationes omnes fieri debent inter primam & secundam solutionem & cogelationem. Et post hoc sciendum est de eis, quae coniunguntur cum mortuo, & istae coniunctiones & color Safferanicus ferri euidenti, & color uitrioli, & flos aeris, quod est uenenum Mercurii, & calx salis, & aqua Mercurii laborata ut non fugiat ab igne, & est aqua uiua & permanens, & est spiritus rectificatiuus & sal antiquus armoniacus, & haec omnia sint quaelibet per se soluta in aquam, Et post haec omnia misce & ad ignem lentu congela, & factum est ita corpus uiuum. Et hoc corpus postea resolutum est in aquam, & sic fit commixtio. Omnes philosophi Persae congregati fuerunt in uno loco in montaneis partibus & erat locus secretus odoriferus, & inter illos multi multis modis dixerunt: ex tincturis qui tingunt metalla, & mutant in solem altum & preciosum: & ille modus tincture qui est preciosior sior in superficie omnium tincturarum, hic est qui manifestatus est inter eos per diuinam gratiam, scilicet quod duae particulae comprehendant totum opus Alchimie, & prima particula sufficit in pondus mollities. Secunda multiplicat primam in aliis mille millibus ponderum in Solem preciosum per gratiam Dei. Hoc autem ita fit, ut cum artificiosa canna ferrea proiiciatur haec Alchimia super duram aquam & liquidam in igne, & est quedamaqua alba, & alia subalba & mollis, & cito diffunditur ab igne; & currit, & filia est rubea & dura, & oleum tincturarum, de quo nos dicimus sic est, & penetrat omnes istas aquas, subintrando facit unam amicitiam cum illis, & unitatem citrinatam, ab igne non separatur nec minuitur in eternum, Praeterea reminiscamini quod superius dictum est, scilicet quod primus terminus mortificat frigiditatem & humiditatem inter tot, & quod terminos rubificat, secundus terminus complet mortem primi mortui, & augmentat rubedinem, & facit massam scaliginosam, & pineatam sicut fructus pini lucidam, fulgentem ut folia auri: & spargit se, & tingit sicut debet ad citrinitatem. hec est rectificatio Mercurii quod est oleum fixum subtiliatiuum, quod rectificat omnia metalla corrupta, & ducit ea ad sanitatem, & ad naturam meliorem, & hoc mortuum, ita probatur mortuum: post haec datur ei fermentum fermentatum equaliter ab omnibus naturis: de quo dicemus, quod est primum fermentum, id est, secundum a primo, & primum retinaculum. Postea datur secundum a secundo, scilicet retinaculum uiridis in ampulla soluti: post haec flos aeris, quod est uenenum, & aqua saffranica, & aqua salis armoniaci, & aqua antiqua, quae aqua est resolutiua omnium corporum & omnium spirituum, & est congelatiua eorundem. Recordemur siquidem instrumentorum in quibus debent fieri omnes decoctiones operum Alchimiae; & istius quae est prima; & est naturalis, quae demonstrat omnes operationes Alchimiae, quae sunt septem, & haec est illa quae demonstrat omnes distillationes & sublimationes, & omnes calcinationes & resolutiones & congelationes, & mortificationes secundum modum artis ignis. In arte quidem Alchimiae est una ars quae laborat quinque ignibus. Quorum primus est albus, Secundus Ialdus, Tertius uiridis, Quartus rubicudus sicut rubinus, Quintus uero complet totum opus athanor septem diebus & noctibus: & ita uidetur inspirasse a principio septem dierum donec congeletur in fundo, & uidetur quasi nigrum, rubicundum propter plenitudinem illius rubicundi coloris: & ista est firmissima operatio Alchimiae repugnans contra ignem, & contra omnes examinationes, & hoc est opus illius coloris qui extrahitur de phaulet uel endanicum, interius est totus Mercurius, & est crusta phaulet: & de isto Mercurio potest fieri perfectum opus Alchimiae. & dico quod omnia metalla interius sunt Sol & Luna secundum omnes qui nouerunt hanc artem; & de hoc phaulet potest fieri Safferanum qui est color phaulet ad tingendum in Solem. Tractatulus Auicennae. Istum Librum Diuidam in octo capitula uel partes. In primo capitulo dicam de Mercurio & eius natura, necnon de sulphure. quod in se continet. In secundo dicam de natura corporum perfectorum, & eorum sulphure. In tertio dicam de coniunctione corporis & spiritus, & lapidis dissolutionem primam materiam. In quarto dicam de extractione aqua ex terra. In quinto dicam de fundatione seu etiam fusione super terram suam. In sexto dicam de modo sublimationis terrae. In septimo dicam de lapidis multiplicatione & fixione. In octauo & ultimo capitulo dicam de modo proiiciendi medicinam, & tingendi quodlibet metallum in solem & lunam. Caput I. Argentum uiuum est frigidum & humidum, & Deus ex eo uel cum eo creauit omnia minera: & ipsum est aereum & ignis fugitiuum, sed dum in igne aliquantulum steterit, facit mira opera aliena. Et ipsum est solummodo spiritus uiuus, & in mundo non est tale, quale ipsum est, quod possit talia. operari; qualia per ipsum operantur. Et ipsum intrat quodlibet corpus, penetrat, leuat, & excedit. Ipsum est fermentum corporum quibus admiscetur, & tunc erit totum Elixir ad albedinem & rubedinem. Ipsum est aqua perennis, aqua uitae & lac uirginis, fons & alumen de quo bibens non moritur. Cum uiuum fuerit habet quaedam opera, cum mortuum fuerit habet alia opera, & cum solutum fuerit habet opera maxima. Ipsum est serpens luxurians, se ipsum impraegnans, in die uno parturiens, suo ueneno cuncta interficit, ab igne fugit. Sapientes autem faciunt ipsum spectare ignem, & tunc facit opera & mutationes: quia sicut mutatur mutat, & sicut tingitur tingit, & sicut coagulatur coagulat: igitur inter omnia mineralia argenti uiui praeferenda est generatio. In omnibus enim mineris inuenitur; & cum omnibus symbolum habet. Est autem ex terrestri & mediocri, & aqueo, uel oleo uiuo subtilibus mediocriter, & spiritu multo subtili; ex aqua terrestri ponderositatem habens & motum deorsum, luciditatem; & fluiditatem, & colorem argenteum. Exit enim de terra, & in terram resilit, & nutatim se defendit, & iterum se continuat humido ex caliditate, & spiritu extincto figitur, & omnibus mineralibus commiscetur, & cui insidet firmiter adhaerebit, unde & mineralium mater dicitur. Argentum uero uiuum densam manifeste uideturi habere substantiam, ut monoceros, propter grauedinem sui ponderis immensi: quoniam aurum preponderat, dum in sui 456 Auicennae natura fuerit, & est fortissimae compositionis, & naturae uniformis: quoniam non separatur ab inuicem, in partes autem nullatenus se diuidi permittit. Quia aut cum tota sua substantia ex igne recedit, aut cum ea in igne pernanet. In eo necessario est caussa perfectionis, quoniam ipsum solum ad perfectionis modum sufficit in uno quoque gradu, uidelicet cum ignitione, propter bonam sui adhaerentiam, & fortitudinem suae mixtionis. Sed cum partes ipsius inspissantur per ignem, ulterius non permittit se corrumpi, nec per ingressionem furiosae flammae ulterius sepatitur eleuari: quoniam rarefactionem sui non suffert propter indensitatem & adustionis carentiam, quae fit per sulphureitatem quam non habet. Argentum uero uiuum in suis operibus manifeste ac perfectissiine ab adustione est saluatiuum, & fusionis effectiuum cum figitur. Etenim est tinctura rubedinis uberrimae refectionis, fulgidi splendoris, & non recedit a commixto donec est. Est enim amicabile, & metallum placabile, ac medium coniungendi tincturas, quoniam commiscetur cum ipsis per minima; & in fundo naturaliter adhaeret eis: quia est de natura ipsorum. Ueruntamen Luna commiscetur cum illo facilius: quoniam per suam naturam habet ipsum in sua natura participare. Attamen non submergitur in eo aliquod metallorum nisi Sol. Et sic maximum habes secretum, quoniam Mercurius in se recipit quae sunt suae naturae. Aliena uero respuit, eo quod natura sua plus gaudet cum natura propria quam extranea. Ex hoc enim manifestum est, maioris esse perfectionis in illis, quae plus sunt Mercurium continentia, & quae minoris: minus, quoniam symbolum tenet in natura cum mineralibus. Et dedit Deus ipsi substantiam, & substantiae proprietatem, quam nullo modo in aliis rebus naturarum contingit possidere: quoniam ipsum solum est quod ignem superat, & ab eo non superatur, sed in eo amicabiliter gaudens quiescit. Ipsum solum cum sit metallicum, continet totum in se, quo indigemus ad nostrum magisterium. Igitur manifestum est, quod argentum uiuum continet in se sulphur suum bonum, quo coagulatur aurum & argentum, secundum diuersum, digestionis modum. 438 Auicennae De natura corporum perfectorum id est solis & lunae, & eorum sulphure. Cap. Ii. Aurum est corpus perfectissimum, dominus lapidum, Rex & caput omnium aliorum, quod nec terra corrumpit, nec res comburentes comburunt, nec in igne minuitur, sed in eo melioratur: quia in eo humiditate quadam humectatur, nec etiam aqua alteratur. Complexio eius est temperata, & natura directa in caliditate, frigiditate, humiditate & siccitate: nec in eo aliquid superfluum nec diminutum inuenitur. Est enim creatum ex subtilissima & clarissima argenti uiui substantia, & ex substantia pauca sulphuris puri & mundi, rubedinis fixae, & clare tingens ipsam substantiam argenti uiui. Aurum tenetur esse corpus & fermentum Elixiris albi & rubei. Neque melioratur, neque perficitur seu completur nisi cum eo, & non alio: quemadmodum pasta non aalio quam suo potest fermentari fermento. Aurum est corpus durans per secula seculorum manens. Et ideo philosophi praetulerunt ipsum, & magnifecerunt, dixerunt enim quod aurum sic se habet in corporibus, quemadmodum sol in stellis. Sol enim in suo lumine & splendore omnia uegetabilia germinat, & omnes fructus perficit. Ideo dicit Hermes: Nunquam fit tinctura uera absque rubeo lapide. Aurum primum gradum nobilitatis tenet inter omnia corpora: quia ipsum est temperatissimum propter mixtionem, depurationem sulphuris & Mercurii. Et multum habet de uirtute sulphuris, & parum de eius substantia, & econuerso multum habet de substantia Mercurii, & de uirtute eius parum. Propter quod ratione Mercurii est pondero sum, & ratione uirtutis sulphureae multum est rubeum. Et propter fortissimam compactionem sulphuris & Mercurii in sua calce, non est ita humidum in tactu & unctuosum, sicut caetera corpora: ideo non facit lineaturas nigras sicut alia metalla, quando protrahitur super pergamenum. Sed si admisceretur sibi argentum aut aliud metallum, tunc faciet lineaturas nigras: quia unctuositas corporis sibi admixti tendit ad superficiem, & facit ipsum albescere & humescere: & quia partes multum profundantur ad centrum, ideo est ponderosum magis quam propter argentum uiuum suum. Plumbum uero ponderosum est magis propter suum argentum uiuum, quam propter consolidationem partium sibi debiliter adhae440 Auicennae rentium, & ideo minus inter omnia corpora est sonorosum. Aurum uero propter fortem & tenacem cohaerentiam partium suarum inter omnia acutioris soni est. Aurum quoque non aduritur ab igne sibi proportionato. Uehementissimus enim ignis consumit omnia sub lunari globo existentia. Non aduritur etiam ab his rebus quae caetera corpora adurunt. sicut a sulphure, & arsenico. Et purgare solent ipsum artifices ad summum splendorem, per lateres & salem. Argentum habet de substantia sulpuris multum, & de uirtute eius parum, & de substantia Mercurii parum, & de uirtute eius multum, ideo est album: quia color sequitur multitudinem uirtutis, uirtus uero in uapore locata est. Materia eius uicinior est materiae auri quam aliquod aliud metallum, ideo faciliter uertitur in aurum. non indiget alio labore, nisi transmutando colorem, & dando pondus. Litargirium argenti prae omnibus rebus ualet ad tincturam albam: quia materia eius propinqua est. Argentum est corpus perfectum minus tamen quam aurum, & est minoris ponderis auro, & est de partibus lunae: in humido loco corrumpitur, & eius sapor est acidus: in igne minuitur, & sulphuribus comburitur. Auri interiora sunt exteriora argenti, & eius natura est frigida & sicca, & recipit tincturam. Amplius autem aurum est corpus perfectum & masculinum, sine superfluitate aut diminurione, quod si in terra solummodo liquefactione perficeretur, commixta esset Elixir ad rubeum. Argentum uero corpus perfectum est foemineum. Quod si perfecta fusione perficeretur, essent tinctura ad album uel Elixir, quod non est, quia sunt solummodo redacta in natura ad corpora perfecta. Et si ista perfecta cum imperfectis corporibus commisceren tur, non ideo imperfecta perfecta existerent: sed potius eorum perfectio cum imperfectis diminueretur. Sed si facta fuerit plusquam perfecta in duplo, uel quadruplo, uel centuplo, uel millecuplo, in tantum perficiuntur imperfecta cum ipsis, quia natura simpliciter semper operatur, & perfectio in eis simplex est inseparabilis, nisi forte duceretur infugam cum uolatili: quia summa uolatilis superat suminam fixi corporis. Et cum corpus perfectum ex argento uiuo mundissimo, & ex tali sulphure rubeo habere possumus ad Elixir rubeum, & argentum similiter ad Elixir album: ideo eligeremus ea ad Elixir nostrum, pro materia nostra, quia haec duo corpora simpliciter sunt perfecta, digesta, & decocta qualitate naturali, fortiter, sine aliqua mundatione ingeniosa. Quare utique cum igne nostro artificiali in ipsis operari ualemus. Et quamuis natura aliquid perficit, tamen non nisi simpliciter operatur super illud quod habet. Est enim corporibus duplex sulphureitas, quaedam est ex argenti uiui substantia, in eis inclusa in principio suae mixtionis, quam dicimus supereminentem. Alterum uero sulphur extraneum suae naturae, quam dicimus correspondentem. Et est Notandum diligentissime, quodistorum duorum corporum coniunctio est necessaria in hac arte, ad album & ad rubeum. Et sunt duae rationes, quarum una est: Cum aurum sit nobilius inter metalla, & magis compactum, perfectum & fixum, tamen si dissoluatur, & in partes minimas separetur, fit spirituale & euolans, sicut Mercurius, & hoc ratione suae caliditatis: & tunc habet tincturam sine numero, & ista tinctura uocatur sperma masculinum calidum. Si uero argentum soluatur in aquam tepidam, nihilominus manet fixum sicut prius, & nullam aut paucam habet tincturam: est tamen promptum ad ipsam tincturam recipiendam in temperamento calidi & frigidi: & uocatur sperma foemineum, frigidum & siccum, est ergo conueniens eorum coniunctio. Est & alia ratio, quia cum aurum & argentum quodlibet istorum per se est difficilis fusionis & liquefactionis, tamen si coniungantur, faciliter fluunt & liquefiunt, ut sciunt aurifabri, facientes consolidaturas ad aurum. Unde si in lapide nostro esset solummodo alterum istorum duorum, nunquam per aliquod magisterium de facili fluoret medicina, neque tincturam daret. Et si daret tincturam, non tingeret nisi in quantum esset, eo quod non esset receptaculum tincturae. Hoc totum non intelligas de Luna uulgari, sed de Luna Philosophica, unde & lunaria dicitur. Ergo consulo ut non opereris nisi eum Mercurio, Sole & Luna. Quoniam totum beneficium artis huius in illis tribus consistit. De coniunctione corporis & spiritus, & lapidis dissolutione in primam materiam. Cap. Iii. Certum est omnem rem esse ex eo in quod resoluitur. Nam gelu conuertitur in aquam calore mediante. Clarum est ergo illud prius fuisse aquam quam glaciem. Omnia uero metalla ex Mercurio sunt generata, ideo ipsa in ipsum resoluuntur. Primum ergo regimen lapidis est ipsum dissoluere sicut grossum argentum uiuum, ut in suam primam reducatur materiam: hoc aucem totum fit per argentum uiuum, eo quod ipsum habet posse solem & lunam in eorum naturam & materiam primam redigere. Sed cum argentum uiuum habet in se foeculentiam & adustionem absque inflammatione, & aqueitatis substantiam: necesse est ergo eius superflua demere, & absentia adimplere, si completam medicinam ex illo uolueris facere. Terram autem foeculentam omnino oportet sublimatione demere, & absentia adimplere, ne liuidum in proiectione creet colorem, & aqueitatem ipsius simili modo delere, ne & totam materiam in proiectione faciat fugitiuam. De cuius proprietate est, substantiam medicinae saluare, non aduri, sed figere, & ab adustione defendere. Ideo contingit ex illo creari Saturnum, Iouem, Uenerem, ferrum, & c. quod ex impuritate necesse est accidere. Est notandum, quod duplex est materia prima. Quaedam est propinqua, quaedam uero remota: Materia propinqua est argentum uiuum, remota, est aqua: quia argentum uiuum prius fuit aqua, & postea argentum uiuum. Uerum ergo principium nostri operis est dissolutio lapidis, quia corpora soluta ad naturam spiritus sunt redacta, quia magis fixa. Nam iolutio corporis est cum coagulatione spiritus. Patiens ergo sis, coque, tere, & incera, & non tedeat te hoc multoties reiterare: quia quae imbibuntur, per aquam mollificantur. Quanto magis teris, tanto magis mollificas, & partes grossas subtilias, donec satis existat. Et hae partes diuiduntur, cum spiritus impastantur, & omnia quae impastantur ex toto dissoluuntur: & impastatio fit cum nimia contritione, inceratione, & assatione. Nam per contritionem, assationem & ignem, diuiduntur partes ligatae & uiscosae, quae sunt in corporibus. Corpora uero soluta & ad naturam spiritus redacta, nunquam separantur, sicut nec aqua per mixta aquae. Quippe natura laetatur cum sponsus & sponsa compulantur. Quia intentio operis nostri non est, nisi quod eligatur, purissima Mercurii substantia ex ipsis corporibus, quoniam Elixir constat solummodo ex ipsis. Primus autem modus Solutionis & naturae est putrefacere. Sed tamen multae sunt species putrefactionis & corruptionis: Primum ergo principium naturale est materia sensitiua materialis, prout superius dixi. Secundum, calor mouens ipsam materiam & putrefactionem. Signa uero putrefactionis est color niger, odor foetidus, & materia in tactu subtilis & discontinua, ac si esset primus Mercurius. Quia calor agens in huimido primo generat nigredinem; que nigredo est caput corui, hoc est principium operis. Item nota, quod ingressio, submersio; connexio, coniunctio, complexio, compositio & mixtio idem significant in hac arte. Nihil enim submergitur, coniungitur, connectitur, quin & misceatur. Quia commixtio est commiscibilium per minima, id est, per indiuisibilia sibi iuncta unio. Scias etiam firmiter, quod tota fortitudo huius magisterii non est nisi in putrefactione. Si enim putridum non fuerit, solui nec fundi poterit: & si solutum non fuerit, ad nihilum deueniet: Item scias, quod in unoquoque opere sunt tres dimensiones, scilicet latitudo, altitudo & profunditas: & hoc manifeste apparet de corpore, quod uisui nostro subiacet. Uerbi gratia: Lapis noster in prima sui creatione est albus, & ita apparet in facie: quare dicimus ipsum frigidum & humidum quia ita est. Unde studeamus, quare lapis noster aquaticus, quia frigidus & humidus est, naturalis dispositio dicitur corpus manifestum seu altum. Latitudo autem est ista disponsitio media, per quam itur ad profundam dispositionem. Quae uero media est inter profunditatem & altitudinem, tanquam inter contenta, seu contraria, est impossibilis transitus per ea, nisi altera qualitas destruatur, quon iam frigida & humida est eius dispositio alta: destruatur ergo altera qualitas, uidelicet humiditas per putrefactionem, tunc inspissatur, & eius humiditas conuertitur in siccitatem, & sic fit transitus ab alta ad mediam dispositionem, quae est frigiditas & siccitas: & dicitur latitudo, quia tenet a frigido & humido frigiditatem: a sicco & calido siccitatem: ergo media. Postquam uero per calorem existentem, frigiditas quae remansit in corpore transmutatur in caliditatem, quae sunt extranea: contraria est dispositio profunda, quia caliditas est occultum corporis, quod optime apparet per Aristotelem, & c. De extractione aquae ex terra. Cap. Iiii. Postquam materia fuerit putrefacta, ad faciendum corpus & spiritum, quod tamen impossibile est fieri nisi in aere, hoc est per sublimationem. Scias ergo quod lapis noster diuiditur in duas partes principales, uidelicet in partem superiorem quae ascendit, & in partem inferiorem quae remanet in fundo fixa. Et tamen istae duae partes concordant in uirtute: Et ideo philosophus dicit: quod illud quod est inferius, est sicut illud quod est superius. Et ista diuisio est necessaria; ad perpetranda miracula rei unius, scilicet lapidis, que pars inferior est terra, quae dicitur nutrix & fermentum: & pars superior est anima, quae totum lapidem uiuificat; & reuiuiscere facit. Unde facta separatione celebrata, coniunctione lapidis multa miracula perpetrantur. Est notandum, quamuis apud aliquos lapis noster non diuidatur in quatuor partes, uidelicet in quatuor elementa in prima operatione, sicut superius dictum est: quatuor partes principales, uidelicet una quae ascendit superius non fixa: alia quae remanet inferius, quae dicitur fixa: & terra uel fermentum, quae totum lapidem nutrit & fermentat, ut dictum est. De illa uero parte non fixa, oportet habere in bona quantitate, & dare lapidi, qui est mundissimus, absque sordem totus, donec totum lapidem uirtute spiritus non fixi superius differat, sublimando. Et hoc est quod dicit Philosophus: Ascendit de terra in coelum. Postea ipsum lapidem sic exaltatum oportet reiterare super marmor, cum elemento ab ipso lapide in prima operatione extracto. Elementum illud dicitur aqua lapidis. Et debet toties assari, donec subtilitate lapis iterato descendat in terram, & sic recipit superiorem uim sublimando & inferiorem descendendo, ut corporeum fiat spirituale sublimando, & cum est spirituale fiat iterato corporeum descendendo. Et sic habes gloriam claritatis huius mundi, & fugit a te omnis obscuritas & omnis inopia & aegritudo: quia sic compositus, curat omnem aegritudinem: Et hic lapis totius fortitudinis, quia nulla est comparatio huius lapidis ad alias fortitudines. Nam uincit uisibiliter, omnem rem solidam perforabit, penetrabit & deuincendo conuertit. Philosophi dixerunt, quod sola aqua per seipsam omnia facit, omnia soluit, omnia congelat, omnia diruit sine alicuius adminiculo. In ipsa solent apparere colores amoeni. Permutatio corporis in aquam est tinctura cuiuslibet corporis. Insuper est differentia inter tincturam aquae & tiucturam olei: Nam tinctura aquae abluit & mundat; & tinctura olei tingit & colorat. De fundatione seu etiam fusione super terram suam. Cap. U. Funde igitur aquam super terram suam, & permisce conterendo, statim paulatim imbibendo, hebdomadatim decoquendo; & postea leniter calcinando, quousque terra bibat de sua aqua quintam sui partem. Scias quod terram oportet nutriri; primo modice aqua sua, & postea maiori, sicut est uidere de infantis educatione: Idcirco multotiens contere terram, & paulatim imbibe eam de octo in octo diebus: decoque, & postea mediocriter calcina in igne; ne tedeat te opus multoties reiterare, quia terra fructum non gerit absque frequenti irrigatione. Unde cum aridum fit, ut multum sitiens bibit suum lumidum & aqueum: & trituratio non est bona, donec terra & aqua fiat unum & idem corpus. Ergo non suspendas manum tuam a trituratione & assatione, donec terra sit sicca & alba, quae albedo generatur ex tali frequenti & sicca trituratione & assatione. Caueas tamen ne imbibas terram nisi paulatim, & cum longa contritione post siccationem terrae. Unde in hoc est pondus pbique notandum, ne scilicet nimia siccitas uel superflua humiditas opus corrumpant. Et in tantum de coque assando, quantum dissolutio exposcit imbibendo. Nota: Omni uice post calcinationem terrae superfunde aquam terrae temperatae, uidelicet non multum nec parum. Quia si multum, fit pelagus conturbationis: Si parum, comburetur in fauillam, quia suauiter & non festinanter, de octo in octo diebus, terram irrigando, decoquendo & calcinando, donec biberit aquam suam. Continua igitur opus multis uicibus, quia nisi per longum non uidebis tincturam, neque perfecte perficies, donec opus sit perfectum. Studeas ergo cum in opere fueris omnia signa quae in qualibet decoctione apparent, in mente recordare, & eorum causas inuestigare. Tres quippe sunt colores principales, niger, albus & citrinus. Cum ergo egreditur nigra, perfecta est, sed nondum completa. Qualibet ergo uice uigora ignem in calcinatione, quousque terra egrediatur alba ex ignis fortitudine. Nam sicut calor agens in humido generat nigredinem, ita agens in sicco generat albedinem: Idcirco cum terra non fuerit alba, tere eam cum aqua sua, & iterato eam calcina, quia azoth & ignis terram abluunt, & obscuritatem eius poenitus ab eo eripiunt. Nam praeparatio est cum aqua semper, & qualis sit aptitudo aquae, talis & erit limpitudo terrae. Et quanto magis fuerit ablutio, tanto magis erit & alba terra. Unde quidam philosophus ait: Cum inueneris ipsum nigrum, scias hoc initium operis esse. Post uero putrefactionem rubescit non rubedine uera: etiam citrinescit: De quo quidam philosophorum ait: Saepius rubescit, & saepius citrinescit, saepius liquescit, & saepius etiam coagulatur ante ueram albedinem. Unde alius dicit: Seipsum dissoluit, seipsum coagulat, seipsum rubore decorat. Ante albedinem etiam fit uiridis. Apparet etiam ante albedinem color pauonis. Unde quidam sic ait: Scias quod omnes colores mundi qui ex cogitari possunt apparent ante albedinem, & deinde albedo sequitur uera. Quidam ait. Utilitas eius expectanda est. Igitur tam diu decoquatur, donec purus appareat ueluti oculi piscium elucescunt, & tunc scias quod noster lapis in rectitudine est coagulatus. Alius philosophus ait. Cum albedinem inueneris supereminentem in omnibus, ratus esto, quod in illa albedine rubedo est occulta, & tunc non oportet illa extrahere, uerumtamen decoquere donec totaliter rubedo fiat. Sed tamen inter ueram rubedinem & ueram albedinem citrinum grisei coloris. De quo sic dicitur. Calore ignis augmentato peruenitur ad citrinum. Et alius. Cinerem ne uilipendas, quia Deus reddet ei liquefactionem, & tunc ultimo Rex dyademate rubeo diuino nutucoronatur. Oportet te ergo hoc magisterium tentare. Nam compositio non erit sine matrimonio, & putrefactione. Et matrimonium est commiscere subtile cum spisso, & putrefacere, terere & assare, rigare quousque commisceatur insimul, ut fiat unu, & non sit diuersitas sicut aqua mixta aquae. Tunc conabitur spissum subtile retinere, & conabitur anima pugnare cum igne & pati ipsum, & conabitur spiritus submergi, & cum corporibus fundi. Scias autem, cum corpus miscueris cum humiditate, & ipsi aduenerit ignis caliditas, uertitur humiditas super corpus, & soluit ipsum, & tunc non potest spiritus ab eo exire, quia imbibit se in igne, & spiritus alias sunt fugabiles, quousque commisceantur cum corpore, tunc conatur pugnare cum igne & eius flamma, attamen non conueniunt istae partes nisi cum bona temperatione, continuatione & longo labore. Antiqui uero philosophi lapidi nostro imposuerunt multa nomina, ut amalgama, uitriolum, sanguinem propter colorem rubeum, aliisque nominibus infinitis, uocauerunt ipsum ferrum, propter impossibilem fusionem. Nam istud corpus cum priuatur humiditate, necesse est corpus siccum non fluere, quod prius per humiditatem fluebat, & erat uolatile. Nam necessario corpora figuntur per priuationem humiditatis, quae a philosophis dicitur calcinatio, & rei putrefactio seu pulucrisatio ab humiditate partes consolidatas, & per calcinationem spiritus iam figuntur, & fit molle durum, & uolatile fixum, & sic mutatur de natura in naturam. Turba dicit: Fiat mutatio complexionum, uidelicet a frigida & humida in calidam & siccam, seu a flegmatica in colericam secundum medicos. Calore solis & leui decoctione coagulantur spiritus. Intenso uero & ni454 Auicennae mio calore destruitur opus, ut ait Bonellus. Quoniam si incenderis ignem fortem ante incrementum rubei, fit quod nihil nobis prodest. Nam omnes philosophi & ueri, ignem leuem asserunt fieri, & testantur propter rationes ante dictas. Inquiunt enim, quod nos oportet suauiter regere ignem, donec sulphur nostrum fiat incremabile. Unde de semine: Semina non oportet metere, donec tempus messis aduenerit. Philosophi hunc lapidem nostrum uocauerunt Salamandram, quia sicut Salamandra solo igne nutritur & uiuit, id est, perficitur, ita & poster lapis. De modo sublimationis terrae. Cap. Ui. Quidam magnus philosophus inquit: In fecibus est quod quaeris. Reclpiantur ergo feces, cum de alembico extrahuntur, & terantur fortiter, & imbibantur cum aqua sua, & in lento igne uel sole exsiccentur, & hoc multoties fiat. Nam ex tali praeparatione habilitatur fumus ille ad sublimandum. Unde dicit Geber: Ex multiplici ergo reiteratione imbibitionis & assationis, maior pars eius aqueitatis deletur. Residuum uero per sublimationem. Accipiantur ergo feces praedictae, & aptentur ad sublimandum, administrando eis primo ignem lentum proportionabiliter maiorem, quousque fumus ille mundus & albus ascendat, & si primo non fiat, reiteretur toties super easdem feces imbibitio, donec ita fiant, & ultimo sine fecibus quae adhaerent, tunc una pars fixa contingit ex illis. Secundum uero eius diuersam operationem, diuersitas medicinae creatur, aliquando Saturnus, aut lupiter; etc. Nullus autem debet sublimare terram ad opera sophistica, sed solummodo ad Elixir nostrum. Et non misceas illud quod remanet deorsum, cum illo, quod ascendit sursum, sed pone unumquodque ad partem: quoniam illud quod in fundo remanet, reiterabis ad sublimandum per Mercurium incorruptum, donec totum ascendat. Et considera bene quod nunquam debes procedere ad fusionem modo praedicto, uidelicet ad lapidem philosophicum, nisi ipsum prius sublimes, cum non fiat unio corporis & spiritus, nisi per sublimationem. Primo est materia sublimanda, est & figenda: cum praecesserit unio conueniens, fixio sequatur. Fixam autem materiam non facias uolatilem, & materiae fixae partem unam, & Mercurii praeparati partes duas simul bene incorpora, postea sublima, sublimatum collige, & semper illud quod in fundo remanet iterato cum nouo Mercurio contere, per modum praedictum, quousque totum fuerit sublimatum. Nam secundum philosophum, uis sulphuris albi non urentis congelat Mercurium. Et illud est res optima nostri magisterii, per quam fit elixir ad argentum. Et si fuerit sulphur optimum cum rubore clarum, & fuerit in eo uis argenteitatis sulphuris non urentis, erit res ex qua fit elixir ad aurum. Et ut tradunt philosophi fiat primo sulphur ad album ad argentum, & postea ad rubeum ad aurum, quia non fit aurum, nisi prius fuerit argentum. Quippe nulla res potest uenire a primo ad tertium, nisi per secundum, quia non est transitus ab extremo ad extremum, nisi per medium. ergo non potest fieri ex nigro perfecte citrinum, nisi prius fuerit album, eo quod citrinum ex minimo rubeo & albo purissimo est compositum. Nec potest fieri de citrino album, nisi prius fuerit nigrum. Sic aurum non potest fieri argentum, nisi prius fuerit corruptum & nigrum. Quia melius non potest fieri deterius, nisi per corruptionem sui: quoniam corruptio unius est generatio alterius. Idcirco qui uult aurum conuertere in argentum, sic agat per corruptionem, ac argentum in aurum: quia sulphur eorum non urens, per maiorem ignis digestionem potest fieri sulphur rubeum, quia citrinatio nihil aliud est quam completa digestio. Nigredo nil quam ablutio. Calor namque agens in humido, primo efficit nigredinem. Et calor in sicco causat albedinem, nec non in albo citrinitatem & nimiam rubedinem. Fit enim sulphur album & rubeum ex una metallorum materia, ad plenum depurata, modo tamen diuersitate decocta & digesta. Idcirco in argento uiuo est sulphur album, sicut in auro sulphur rubeum. Et omnino non est sulphur tale super terram, nec album, nec rubeum, nisi quod in istis corporibus existit. Et ideo praeparanda sunt corpora subtiliter, ut sulphur eorum, & argentum uiuum ex ipsis habere possimus, ex quo aurum & argentum efficiebatur subtus terram. Quia nisi aurum & argentum uiderem, dicerem proculdubio Alchimiam non esse ueram. Ipsa enim sunt corpora lucentia quibus insunt radii tingentes, qui tingunt caetera corpora in albedinem & rubedinem, secundum quod fuerint praeparata. Alembicus uero & cucurbita debent coniungi, ita quod Mercurius non possit exire, quia non sublimatur nisi uirtute aeris: & ideo si locum apertum inuenerit, euolat in fumo, & perit magisterium. Quoniam totius opeis intentio non est aliud, nisi ut sumatur lapis in capitulo notus. Auicennae Scias quod hic est lapis quem sciunt philosophi, qui habet uirtutes super omnes uirtutes lapidum, quem pone in ua458 se philosophico, ad sublimandum, & cum eo sublimetur lapis, donec in ultima sublimatione purificetur. Et iste est primus ordo, quae prima operatio appellatur, quae fit ut purissima & subtilissima substantia eliciatur. Secunda est solutio, ut materia soluatur in aquam. Tertia putrefactio, quoniam Morienes dicit: Nunquam fuit aliquid animatum, ad natiuitatem adductum, nec aliquid crescens, nisi per putrefactionem & mutationem: ita oportet fieri putrefactionem, quia corruptio unius est alterius generatio. Quarta est ablutio: oportet enim quod illa res putrefacta & sordida abluatur, & mundetur a corrumpente impuritate. Et benedixerunt: quia quam diu manet aqua superterram, tanto magis terra abluitur, & ceratur, ita quod ablutio & ceratio idem sunt. Quinta est coagulatio: oportet enim quod aqua suauiter coquendo in sole nostro in terram mutetur, & perfecte coaguletur & desiccetur, & in puluerem uertatur. Sexta est calcinatio. Unde scias, quod res calcinata est magis apta, quam non calcinata, & est simpliciter fixio. Unde fuerunt multi philosophi, qui calcinationem dixerunt fixionem, & bene dixerunt: quia omnes isti modi sunt in sublimatone. Pro certo enim si quis perfecte sublimat, hic totum opus perpetrat. Et scias quod hoc totum perficitur in uno furno, & in uno uase. Et has septem dispositiones quilibet. intelligens potest perficere. Igitur non sis negligens in sublimatione. Qualis enim fuerit mundatio, talis erit & perfectio. Modo uolo tibi narrare quid sit Sublimatio. Sublimatio est eleuatio partium subtilissi marum a partibus fixis. Partes non fixae eleuantur per fumum, id est, per uentum: quia sicut diximus, oportet custodire ne fugiant, imo cum partibus fixis fixantur, & remanent, & uelociorem fusionem praestant. Intelligas ueram sublimationem esse quando facimus separationem partium, quae superius eleuantur ab hiis, quae inferius remanent: Imo uolumus quod simul suo proprio conueniant, quia in lapide nostro prius primam purificationem quae per solutionem perficitur, non inuenimus aliquod diminutum uel superfluum. Propter hoc dixit Geber: Cum eo sublimetur lapis, donec ultimo deueniat in sublimationis puritatem. Dixit enim cum eo, hoc est, sine alio adiuncto, uel alia extranea re, propter hoc decepti sunt omnes laborat tes, qui sublimant cum faecibus & nesciunt quid faciunt: uel quis sit lapis philosophicus, & nihil proficiunt: quia sublimationem philosophicam ignorant. Geber dicit: Est enim lapis philosophorum una medicina, in qua totum magisterium consistit, cui non admiscetur extraneum, neque diminuitur, nisi quod superfluum est in operatione amoueatur, & est prima purificatio, quae per sublimationem perficitur. Iam sufficienter demonstraui, quando uelis facere nostram sublimationem, quod in nostro lapide nil addas uel diminuas, imo totam substantiam in uase rato ponas, prout diximus in prima dispositione, firmiter claudendo: & pone ipsum in furnum, & coapta cum cineribus subtus & inferius, ita quod duae partes uasis sint discooperte tam diu quousque materia dissoluatur, & postea administra ignem lentum, donec maior pars in puluerem uertatur, quod fit in Xxx. diebus. & quando factae sunt operationes quas diximus, facta est sublimatio, solutio, distillatio, descensio, putrefactio, ablutio, ceratio, coagulatio, uel fixio. Et scias quod philosophi posuerunt multa talia & diuersa nomina operationum & laborum, quae tamen in rei ueritate non sunt nisi unum & idem, & unica operatione omnia simul & semel, & eodem tempore & labore perpetrantur: & hoc ideo fecerunt ut esset indignis scientia obscura. Item philosophus dicit: Ut enim terra cum aqua imbuitur & teritur, & per temperatum nostri solis calorem desiccatur, & in terram uertitur tota materia, qui saltem perfecte scit facere nostram operationem. Unde dixit Hermes pater philosophorum: Uis eius integra est si uersa fuerit in terram, id est, aqua uertatur in terram. De multiplicatione & fixione lapidis. Cap. Uii. Sequitur de copulatione pulueris, ut fructum ferant, & fructus eorum in aeternum per maneat, & docebo pulueres sublimatos figere, ut igne permanere possint, & corporibus adunari & commisceri. Est autem fixio rei fugientis conueniens ad ignem aptatio. Causa uero eius inuentionis est, ut omnis tinctura omnisque alteratio praeparetur, & in alteram mutetur naturam. Figitur autem sic: Recipe illud quod est sublimatum, & diuide illud per cucurbitas seu urinalia, prout quantitas materiae requirit. & signum fixionis eius est, quando materia non plus ascendit in alembicum. Uel poteris ignem uigorare excellenter, & tunc statim apparet. Uel pone de corpore super laminam ferream, si manet fixum non reitera. 462 Auicennae Deinde recipe urinalia praedicta aequaliter, & ponendo super furnum reuerberationis & administra primo ignem lentum cinericum; per plures dies, donec per talem ignem non uideris plus ascendere, tuc modice fortifica ignem, quem continua per sex aut decem horas, & cum nihil uideris ascendere seu eleuari, circumdabis igne fortissimo, quem continua donec materia sit fixa. Et est sciendum, quod spiritus & anima non uniuntur uero modo nisi calore: quia tunc omnes colores qui in mundo excogitari possunt apparent, & tunc firmatur & perficitur opus in uno colore, scilicet albedine, & ibi conueniunt omnes colores. Dealbatio enim est operis initium, & totius corporis firmamentum. Nec deinde in diuersos colores uariatur, praeterquam in rubeum, in quo est ulterius finis. Citrinatio uero est, quae fit inter album & rubeum, & non dicitur color perfectus. In decoctione uero post albedinem non poteris errare. Nam ignis regimen paulatim augmentatur: post albedinem ad citrinitatem peruenitur, & deinde ad rubedinem ut praedixi. Et scitote quod argentum uiuum est ignis, corpora comburens, mortificans, & constringens uno regimine. Et quanto magis teruntur corpora & miscentur, tanto magis habilitantur & attenuantur. Alius philosophus dicit: quod ignis incensus superabundans facit exhalare humidum, sed frigidum ignis facit perire opus. Nota, regimen ignis sic secundum naturam & exemplo quatuor temporum regatur. In primo tempore, scilicet hyeme, terra concipit. In secundo scilicet Uere producit herbas & flores. In tertio scilicet aestate, maturantur fructus. In autumno uero, id est quarto tempore, colliguntur fructus. Unde in opere nostro a simili in prima operatione Mercurius mortificatur, & totum opus uertitur in puluerem, & terra concipit ut in aliam uertatur naturam, unde in ista decoctione fit nigra. In secunda ascendit naturam suam dealbando. In tertia iam fructus apparent: quia tunc apparet rubedo, quae est in fine operis. In quarta maturantur fructus, & ex eis colliguntur. Hec de fixatione sufficiunt. De modo proiiciendi medicinam, & tingendi quodlibet metallum in solem & lunam. Cap. Uiii. De promisso finem compleui huic usque, magisterium magnum, ad Elixir excellentissimum album & rubeum faciendum. Hic finaliter dicam de modo proiiciendi, qui est complementum operis, & laetitia desiderata & expectata. Album uero Elixir dealbat 464 Auicennae usque ad infinitum, & quodcunque metallum deducit ad albedinem perfectam. Sed sciendum est, quod unum metallum leuius altero ad Elixir deducitur. Propinqua enim perfectius quam remota. Et cum inuenimus metallum perfectum & multum propinquum, & uitium imperfectionis excusatur in ipso propinquo per multum remota, quae uero metalla multum remota seu propinqua sunt in multis libris satis claret. Et quia Elixir album uel rubeum multum spirituale sit, ultra naturam tamen operatur, non est mirum quod illud commiscibile est corporis, super quo proiicitur, solummodo liquefacit illud. Graue etiam est super mille millia proiicere, & illa in continenti penetrare. Quare uobis unum secretum magnum tradam. Commiscenda est una pars cum mille partibus corporis uicinioris, & hoc totum claude in uno uase firmiter & apto: & ponendum est illud in furnum fusionis per tres dies, donec inseparabiliter fuerit totum coniunctum. Et illud est opus trium dierum: tunc ad infinitum proiicienda est una pars illius corporis coniuncti super mille partes cuiuscunque corporis. Propinquiora tamen sunt uiciniora semper. Et illud est opus unius diei seu horae uel minutae. Est & alius modus proiiciendi. Recipe partes centum Mercurii cum sale & aceto abluti, & pone in crucibulo super ignem: cum autem fumare incipit, proiice partem unam super has centum partes Mercurii & fit totum medicina: Deinde pone partem unam istius medicinae super alias partes centum Mercurii, ad ignem feruentem: & est adhuc medicina, & sic consequenter. In ultima proiectione transmutat una pars medicinae ultimo congelatae, centum partes Mercurii in uerum aurum uel argentum; secundum quod Elixir praeparatum fuerit. Item alius modus proiiciendi: Pone partem unam medicinae praedictae super sexaginta partes Mercurii abliiti, & pone in uas uitreum, & claude uas optime ne respiret; & pone ad cineres calidos pertres dies; & si tua medicina retinuerit Mercurium; scias medicinam tuam esse perfectam: tunc omnes istae sexaginta partes sunt medicina quemadinodum prima. Et per istum modum poteris probare excellentiam Elixiris; quod semper sic est augmentandum. Aliquando una pars medicine conuertit 50: uel 100. uel 200. uel etiam 1000. uel usque ad infinitum partes. Et semper illud totum est medicina quod de Mercurio retinetur, & perfecte coagulatur: Modus autem operis est iste, ut proiicias partem unam medicinae praedictae super partes 100. auri fusi; Auicennae & facit ipssum frangibile, & totum erit medicina, cu466 ius una pars proiecta super 100. cuiuslibet metalli fusi conuertit ipsum in aurum optimum. Et si proieceris super lunam, simili modo conuertit omnia corpora in lunam. per eundem modum poteris conuertere Solem in Lunam, in Uenerem, Saturnum, louem & Martem. Si autem medicina uel Elixir praedictum non haberet ingressum. Recipe de lapide in prima operatione extracto, & Mercurii predicti ana, & simul misce & incorpora, in lapide terendo, & deinde balneo distillando, ut melius coniungatur, postea desicca. Et si uis, poteris recipere aquam per alembicum, & hoc toties reiterare imbibendo, incorporando, desiccando, quousque praedicta medicina cum praedicto Mercurio praeparato incorporetur: quo facto pone totum in urinale habens fundum rotundum, & supposito cooperatorio reuerberationis, dabis ignem candelae & cineris per gradus suos, ut supra monstratum est. Et quando tibi uidebitur, adde paulatim de Mercurio praedicto, quousque materia praedicta figatur, & efficiatur fusibilis plus quam cera. Et sic habebis Elixir, seu lapidem uerum philosophorum completum, qui conuertit Mercurium, & omne corpus imperfectum in Solem & Lunam, quo melior haberi non potest. Epilogatio totius. Dico ergo totius operis summa non est aliud, nisi ut sumatur lapis in capitulis librorum notus, & cum operis instantia assiduetur super ipsum opus sublimationis primi gradus, ut a corrumpente mundetur impuritate. Deinde cum ipso soluto subtilietur ipsius addimentum album uel rubeum, donec in ultimo sublimationis modo uolatile fiat. Adhuc uero cum fixionis modis figatur, donec in ignis asperitate totum quiescat. Deinde uero fixam partem cum non fixa parte reseruata per modum solutionis & sublimationis uolatilem facias, & uolatile fixum, & fixum solutum: ac iterato uolatile, & uolatile fixum, quousque fluat, & alteret in complemento solifico & lunifico certo. Et hoc modo operatur arcanum preciosissimum super omne mundi precium preciosum, omniumque philosophorum thesaurus incomparabilis. Incipit Semita Semitae. Et est tractatulus breuis & compendiosus simul, & utilis intelligenti, in quo principaliter pro parte prodit lapidem uegetabilem ab aliis penitus absconditum subtiliter intuenti. Reuerende pater pias aures inclina, & intellige quod Mercurius est sperma omnium metallorum decoctum, & imperfectum in uentre terrae calore sulphureo, & secundum uarietatem sulphuream ipsius, metalla in terra generantur diuersa. Et sic ipsorum primordialis materia est una, & naturaliter sola actione maiori uel minori, adurente uel non adurente diuersimode operatur, & in hoc omnes philosophi concordant. Et hoc demonstrabo taliter: Quia certum est, quod omnis res de eo & ex eo est in quod resoluitur, & est uerum exemplum & consimile. Si glacies commutatur in aquam mediante calore; ergo, prius fuit qua: sed omnia metalla conuertuntur in Mercurium, ergo iste Mercurius est prima materia eorum. Modum autem conuertendi infra docebo. Illo habito, soluitur opinio eorum, qui dicunt species metallorum conuerti non posse: & hoc uerum est, ut ipsi dicunt, nisi in materiam primam reducantur. Reductio autem ipsorum est facilis in primam materiam, ut ostendam: & transmutatio est facilis & possibilis. Nam omne crescens uel nascens multiplicatur in sua specie, ut homines, arbores, grana & huiusmodi. Nam ex uno grano mille generantur. Ergo possibile est augeri res usque in infinitum. Ex praedictis apparet subtiliter intuenti, philosophos in suis libris dixisse obscura, sed uera. Dixerunt enim quod lapis noster est ex corpore & anima & spiritu, & uerum dicunt. Nam corpus imperfectum comparauerunt corpori, propter hoc quod est infirmum, & aquam spiritum dixerunt, & uere spiritus est: quia corpori imperfecto & per se mortuo uitam tribuit, quam prius non habebat, & in meliorem formam producit. Fermentum animam dixerunt, quod sicut infra dicetur corpori imperfecto similiter uitam tribuit, & in sui naturam eleuat & conuertit. Philosophus dicit: Conuerte naturas, & quod quaeris inuenies. & hoc est uerum: Nam in nostro magisterio primo facimus de grosso gracile. Semita id est, de corpore spiritum, & postmodum de humido siccum, id est, de a479 qua terram & sic naturas conuertimus, & facimus superius inferius, quod fit quando spiritus efficitur corpus, & econuerso corpus fit spiritus. Item lapis noster ut dicunt philosophi fit ex una re, & in uno uase, & uerum dicunt. Nam totum magisterium fit cum aqua nostra, & ex ea. Nam ipsa corpora soluit ut dictum est, non tamen ea solutione prout credunt ignari, scilicet quod conuertatur in aquam nubis. Et ipsa eadem calcinat, & in terram reducit. Ipsa eadem corpora in cinerem transformat, & ea incinerat, & dealbat, & mundificat iuxta uerbum Morienis, qui ait: Quod azoth & ignis Latonem mundificant, id est, abluunt, & eius obscuritatem poenitus ab eo eripiunt. Laton enim est corpus immunduum, azoth argentum uiuum, Et corpora diuersa coniungit, praeparata modo praedicto, coniunctione tali, quod nec ignis nec actus potest ea separare ab igneitatis combustione: & eorum unum irruendo in aliud mutatio subtiliat corpora, non subtiliatione uulgari, ut idiotae siue inexperti credentes, sic quod sublimare sit superius ascendere. Et ideo accipiunt corpora calcinata, & admiscent spiritibus sublimatis, scilicet Mercurio, arsenico & sulphure, & c. & faciunt per ignem fortem sublimare. id est corpora ascendere cum spiritibus, & dicunt quod corpora tunc sunt sublimata. Et sunt delusi: quia adhuc inueniunt corpora immunda cum spiritibus plus quam fuissent prius. Ideo nostrum sublimare non est sursum ascendere: sed sublimare philosophorum est de re uilissima & corrupta ( a terra ) alteram facere magis puram: ut cum dicimus ille est sublimatus in episcopum, id est in digniori statu exaltatus seu positus. Sic etiam dicimus corpora in aliam. 1. meliorem naturam conuersam, seu exaltatam: unde sublimare idem est quod subtiliare, quod totum facit aqua nostra. Et sic intelligenda est sublimatio philosophica, in qua multi sunt decepti. Aqua etiam nostra mortificat, illuminat, mundificat, & uiuificat, & apparere facit colores nigros primo in mortificatione corporis, dum in terram conuertitur, & postmodum apparent multi colores, & uarii ante dealbationem, quorum omnium finis albedo. In commixtione uero aquae & corporis fermenti, id est, praeparati corporis infiniti colores apparent. Et sic apparet quod nostrum magisterium est ex uno, & cum uno fit, & est ex quatuor, & ex tribus unum. Unde scias pater quod philosophi multiplicauerunt nomina mixti lapidis, & hoc ut absconderent eum. Et dixerunt lapidem mixtum corporeum & spiritualem, & non sunt mentiti, prout sapiens intelligere potest. Nam ibi est corpus & spiritus, & 472 Semita corpus tantum est spirituale in solutione, & spiritus factus est, & corporale est in coniunctione spiritus cum corpore. Et fermentum quidam uocant, quidam uocant ipsum es. Morienes dicit: Quia scientia nostri ingenii, id est magisterii assimulatur ordini in creatione hominis. Nam primo fit coitus, secundo conceptio, tertio impraegnatio, quartum est ortus, quintum est nutrimentum uel nutritio. Hec uerba faciam te intelligere: quoniam sperma nostrum quod est argentum uiuum, cum terrae coniungitur, scilicet corpori imperfecto quae terra mater dicitur: quia ter¬ra est mater omnium elementorum: tunc coitus dicitur. Cumque terra aliquantulum secum retinet argentum uiuum, tunc dicitur conceptio, & cum masculus agit in foeminam, id est, argentum uiuum in terram. Et hoc est quod philosophi dixerunt, quod magisterium nostrum non est nisi masculus & foemina, & ipsorum coniunctio. Adueniente ergo aqua, id est, argento uiuo in terra crescit & augmentatur: quia terra dealbatur, & tunc impraegnatio uocatur. Deinde fermentum coagulatur, id est coniungitur cum corpore imperfecto praeparato, ut dictum est, quousque fiat unum colore & aspectu, & tunc dicitur ortus: quia tunc natus est lapis noster qui uocatur Rex a philosophis, ut dicitur in Turba philosophorum: Honorate regem nostrum ab igne uenientem, diademate aureo coronatum, & inclinate ei usque ad perfectam perfectionis aetatem, scilicet ipsum alimentando quousque ad perfectam perueniat etatem, Cuius pater est Sol, mater uero Luna. Luna pro corpore imperfecto accipiatur, Soluero pro corpore perfecto. Quinto & ultimo sequitur alimentum, quia quanto magis nutritur, tanto magis augmentatur. Nutritur autem lacte suo, id est, spermate, ex quo fuit ab initio. Imbibitur autem argentum uiuum, saepe & saepius, quousque duas partes bibat uel quod sufficiat. Sequitur nunc practica. Descendamus nunc ad practicam sicut prius dixi. Debent autem corpora ad primam materiam deduci, adhoc, ut fiat transmutatio. Et ultimo ostendam tibi praemissorum ra tionem: Rogo ergo te fili, ut practicam meam non uilipendas, quia in ea latet totum magisterium nostrum, sicut fide occulta uidi. Accipe precii libram unam, & sit limatura munda, & misce cum quatuor libris aquae nostre mundatae, terendo; & incorporando cum sale modico & aceto, quousque totum fiat amalgama. Precio autem optime amalgamato 474 Semita pone ipsum in multam quantitatem aquae uitae. id est Mercuri: & pone totum in urinali supra ignem cineris nostri, id est, purgati cineris: & fac interius lentissimum ignem per diem naturalem, tunc permitte infrigidari & quando inuenies infrigidatum, cola aquam trans cum omnibus quae in ea sunt per pannum lineum, donec pertranseat per pannum illud, quod de corpore fuerit resolutum, pars uero, quae non poterit exire, ponatur ad partem. Deinde recipe illud quod remansit in panno, & iterum cum noua aqua benedicta reponas ad ignem cum uase praedicto per diem naturalem, postea cola ut prius. Et sic toties reitera, donec totum corpus in aquam conuertatur, id est in primam materiam, quae est aqua nostra. Quo facto, totam illam aquam pone in uase uitreo, & decoque super ignem lentum, quousque uideas in superficie eius nigredinem apparere: quam remoue subtiliter quotidie colligendo, donec totum corpus solnatur in terram meram, & toties quoties melius potes, & iterum coquendo & nigredinem tollendo quousque nil appareat nigredinis, & aqua, id est argentum uiuum appareat clara, tunc habes aquam & terram. Deinde accipe totam terram istam, id est, nigredinem quam collegisti, & pone ipsam in uase uitreo, & superfunde de aqua praedicta benedicta, donec nihil emineat, & natet super eam, & coque eam tamdiu leui igne per decem dies, tere, & iterum impone aquam, & coque: sic deinceps, id est, terram sic coagulatam & cum aqua inspissatam sine appositione alterius aquae decoques forti igne, ut supra, quousque terra fiat alba e clara, Qua mundificata & dealbata, ut dictum est, aqua uite que cum dicta terra coagulata mediante calore leui inspissata fuerit, decoque forti igne in cucurbita forti, alembico superposito, donec quicquid aquae ibi fuerit, descendat per alembicum, & terra remaneat calcinata. Tunc accipe de fermento quocunque quartam sui partem, puta, si libra fuerit corporis imperfecti scilicet precii, accipi as ex fermento scilicet sole uel Luna librat tres. Et illud fermentum sit solutum, & terra factum, sicut corpus imperfectum, & eodem modo & ordine praeparatum insimul coniunge, & imbibe cum aqua benedicta praedicta, id est, cum aqua quae ascendit alembicum, & coque pertres dies aut plures: tunc iterum aqua sua imbibe, & coque ut prius, & hoc toties reitera, quousque hec duo corpora unum remaneant, id est in unum reducantur. Quod perpendes, color non uariatur in eis. Deinde super eas fundendo aquam praedictam per se paulatim, quousque dum bibat quantum possit bibere, semper dando eis nouam aquam. 476 Semita Nam in ista coniunctione corporum spiritus miscetur cum eis & fit unum cum eis, & conuertitur in naturam ipsorum, corporibus praedictis mundatis: Et sic germen conuertitur cum corporibus praedictis moderatis uel mundatis, quod ante non poterant propter eorum immunditiam & grossitiem: & in eis crescit & suum augmentat, ut in ea multiplicetur multitudine magna, Recapitulatio omnium praedictorum Nunc reuertar pater reuerende ad prius dicta singulariter applicando super perfectiones philosophorum antiquorum, & uerba eorum obscura importabilia & abscondita. Si uero iudices uerba Philosophorum, intelliges, & ita uera uerba protulisse affirmes. Primum uerbum nostri magisterii siue operis est argenti uiui reductio ( corporis ) id est, cupri, uel alii metalli, in argentum uiuum reductio. Et istud est quod philosophi uocant Solutionem, quae est fundamentum artis, ut dicit Franciscus. Nisi corpora solueritis, inuanum laboratis. De qua solutione loquitur Parmenides in Turba. Quam solutionem audientes ignari putant aquam nubis esse. Si autem nostros libros legissent, & intellexissent, scirent utique aquam esse permanentem, absque suo corpore, cum quo coniuncta, facta est unum permanens. Non est ergo solutio philosophorum aqua nubis, sed corporum in aquam liquidam conuersio, ex quo primo procreata fuerunt, scilicet in argentum uiuum, Sicut glacies conuertitur in aquam, ex qua prius fuit. Ecce per Dei gratiam iam habes primum elementum, quod est aqua, & ipsius scilicet corporis in primam materiam reductio. Secundum uerbum: Quod fit terra: & hoc est quod philosophi dixerunt: Egressio terrae aqua concurrit. Sic habes secundum elementum quod est terra. Tertium uerbum est terrae mundificatio; de qua dicit Morienes: Haec aqua cum terra putrefit & mundificatur, & c. Philosophus: Iunge siccum humido; Siccum namque est terra, humidum uero aqua. Ecce iam habes aquam per se, & terram per se, & terram dealbatam cum aqua. Quartum uerbum est, Quod aqua possit euaporare, sublimatione siue ascensione efficitur ipsa terra aerea, que prius erat inspissata cum terra & coagulata, & sic habes terram, aquam & aerem. Hoc est quod philosophus dixit in libro Turbae: Ipsum dealbate, & cito igne sublimate, quousque ex eo excat spiritus, id est argentum uiuum, quod in eo inuenies, qui dicitur auis Hermetis, & pullus Hermogenis, & remanet terra calcinata in fundo quae est uis ignea, id est, igneae naturae. Et sic habes quatuor elementa, hoc est 478 Semita teria ignis, & illa terra calcinata quae est puluis, de quo dicit Morienes: Cinerem qui infundo est non uilipendas, quia est in inferiori loco, & est terra corporis, quia est sperma tuum: in eo enim est diadema ordinis. Postmodum cum praedicta terra fermentum pone, quod scilicet fermentum philosophi animam uocant. Et hoc ideo, quia sicut corpus humanum sine anima nil ualet, immo est sicut terra mortua: sic & corpus immundum absque eius fermento, id est, eius anima, nil ualet. Nam fermentum corpus imperfectum preparat, & ad naturam suam conuertit ut dictum est. Et non est fermentum nisi Sol & Luna, tantum istis appropriatis planetis conspirans in naturali similitudine. Et hoc est quod Morienes dicit: Nisi corpus immundum mundaueris ac dealbaueris, & in eo animam mittas, nil in magisterio direxisti. Et tunc spiritus coniungitur, & gaudet cum eis, & figitur. Quia alteratur aqua, & omnia grossa subtilia fiunt. Et hoc est quod dicit Astanus in Turba, spiritus non coiungitur corporibus donec a suis immundiciis perfecte fuerint denudata. Et in hac coniunctione maxima apparent miracula, quia omnes colores qui in mundo excogitari possunt, apparent, & corpus imperfectum colore fermenti, firmo mediante fermento coloratur, ut dicit Barsen. O pie pater augeat Deus in te spiritum intellectus, ut quod dicturus sum mente per pendas. Elementa enim non generantur nisi ex proprio spermate, sperma autem est argentum uiuum. Sicut patet in generatione hominis, quia non est alicuius rei commixtio, nisi per sperma, & in uegetabilibus nisisemen, quantum ad generationem & augmentationem ipsorum. Alii subtilius intuentes sublimant Mercurium, & figunt, & coniungunt cum corporibus, & tamen nihil inueniunt Causa erroris est: Nam semen non potest permutari, nec prout est uel fuit, nec proficit nisi proiiciatur in matricem mulieris. Sic Mechardus Philosophus dicit: Nisi proiiciatur lapis in matricem mulieris, ut ipsum nutriat, non proficit. O mi pater sic habes ad uotuin descriptionem lapidis philosophorum. Laus Deo. Explicit tractatulus Arnoldi de noua uilla Papae Benedicto undecimo transclangor Buccinae Tractatus Mirabilis, simul & attentissimus, ex quadam uetustissima scriptura excerptus. De Lapide Philosophorum satis fideliter, simul & physicaliter omnibus philosophis edifferens. In nomine domini Amen. Buccinae clangor de lapide benedicto philosophico, Qui operationis & uirtutis genere mirabiliter intonat, De quo uarias philosophi posuerunt sententias & scripturas. Unde de prima essentia philosophus primus Thales Milesius dicit: Antiquissimum entium Deus, ingenitum, aeternum, Unde & Pythagoras dicit: Dico deum ante omnia fuisse, cum eo nihil fuit cum fuit. Et intellige, quod Deus cum solus fuisset in principio creauit unam substantiam, quam primam materiam nominamus. Et ex illa substantia alias quatuor res creauit, ignem, aerem, aquam & terram. Ex quibus iam creatis omnia creauit, tam sublimium quam inferiorum. Et sic ante omnia alia praeter materiam primam, quatuor creauit elementa, ex quibus postea quod uoluit creauit, diuersas scilicet naturas. Unde Deus suo uerbo creauit, quibus dixit: Estote, & facta sunt, scilicet quatuor elementa & alia: Ex iis ergo quatuor elementis omnia sunt creata tanquam ex radice, coelum, throni, angeli, stellae, Sol, Luna, mare, ac omnia quae in mari sunt, que uaria sunt, & non similia: quorum naturas Deus diuersas fecit sicut creationes, eo quod ex diuersis creatae sunt elementis. Nam si ex uno creatae essent elemento, connuenientes haberent naturas. Sed quia haec diuersa elementa cum commiscentur suas amittunt naturas, eo quod calidum frigido commixtum, nec calidum nec frigidum fit: humidum uero sicco mixtum, nec humidum fit nec siccum. Ideo creaturae inde exeuntes naturas habent diuersas. Quarum creaturarum quasdam ex uno creauit elemento, & sunt angeli, quos ex solo igne creauit, & ex duobus elementis, scilicet ex igne & aere, creata sunt illa tria, scilicet Sol, Luna, & stelle. Ideo sunt angeli soli Luna & stellis lucidiores, eo quod uno singulari quod est quartum rarius, creati sunt. Sol uero Luna & stellae ex ignis & aeris composito sunt creati: animae autem ( ut dicunt Philosophi ) quae hodie & post, quotidie corporibus infunduntur, de nouo in utero matris non creantur a nouo, sed sunt creatae ex solo igne ex primordiali principio uniuersorum, & fouentur in mente & potentia creatoris, usque ad praefinitum tempus, quando infundi debent corpori nouo, tanquam materiae praeiacenti, & hoc per medium quod est spiritus infunduntur corpori. Et a corpore non recedunt, nisi spiritus prius recesserit & euanuerit: quo recesso & euanito, recedit & anima, licet theologi dicant, quod anima corpori infunditur, & infundendo creatur, Et Deus delectatur in hoc, quod quotidie nouas creat animas, & hoc ex prima materia. Iterum creauit Deus coelum ex aqua & aere. Coelum quoque ex duobus est compositum, ex altero rariorum scilicet ex aere, & ex altero densiorum, scilicet aqua. Et ex tribus scilicet elementis creauit Deus uolatilia, bruta animalia, ac uegetabilia. Unde uolatilia ex igne & aere & aqua creata sunt, eo quod uolatilia, & omnia spiritum habentia in uegetabilibus ex aere, aqua, & terra creata sunt, uegetabilius tamen nihil ignis materia est. In uegitabilibus ignis elementum in aeris calore absconditus, solum inest, Ignis autem spissus non inest nisi spiritum & animam habentibus. Ex quatuor autem elementis pater noster Adam & filii eius, ex igne, aere, aqua, simul & terra creati sunt. Et omne quod ex una creauit Deus essentia non moritur, nisi in die iudicii. Mortis enim diffinitio est compositi disiunctio. Incompositi autem nulla est disiunctio, unde non est mortis & animae a corpore separatio. Ex duobus autem uel tribus uel quatuor compositis, unumquodoque compositum separari necesse est, quod est mortis. Et scito quod nullum compositum igne carens, comedit nec bibit, nec dormit. Et qualiter cum angeli ex igne sint creati, cur non comedunt: cum dicitur ignem esse, quod comedit. Respondetur, quod ignis simplex non comedit, uerum spissus ignis. Non enim sunt angeli ex spisso igne, uerum ex tenuissimo tenuissimi ignis & simplici. Igitur ex tenuissimo creati igne non dormiunt, nec comedunt, nec bibunt. Nota quod quatuor sunt qualitates primae, scilicet caliditas, siccitas, frigiditas, & humiditas: & dicuntur primae qualitates, quia ex ipsis omnia componuntur elementa, & omnia elementantur, & omnia complexionantur. Et elementa sunt de simplicibus qualitatibus. Ideo posse habent conuertere & mutare materiam de qualitate in qualitatem, aliquando in siccum, aliquando in humidum, aliquando in calidum, & aliquando in frigidum, secundum quod diuisio naturae est confortata per complexionem suorum elementorum, uel etiam debilitata. Et qualitates sunt sicut materia elementorum, in quas ipsa ponunt suas formas. Sunt & in eis retentae, sicut eius natura demonstrati omni generatione. Item unum solum elementum non potest corrumpi neque generari in seipso, quia non est ibi sufficiens natura, quare oportet esse plura. Item illa natura est una subtilis substantia, in quam qualitates elementorum intrant. Ideo illae qualitates elementorum de illo magis ad se trahunt in quo plus abundant. Et sic qualitates sunt sicut materia elementorum, in quas ipsa ponunt suas formas, & in eis sunt retentae, sicut eius natura demonstrat in omni generatione: & in subtili substantia condensantur in omni generatione, & in subtili substantia condensant se qualitates elementorum. Et si ista natura non fuisset de subtili substantia essentiali elementorum, tunc illa impura essentialitas elementorum non potuisset esse & dominari in substantia. Et etiam si quodlibet elementum seorsum secundum suam naturam esset minerale, tunc illa substantia non posset eam penetrare, nec in gressum habere, neque colorare. Ergo propter istam proprietatem illud conuenit, quod ignis praedominetur in substantia pre dicta elementorum, secundum suam maneriem. Haec Raymundus. Item corpora sub concauitate orbis Lunae a creatore condita participiant quatuor elementis, quatuor humoribus naturalibus, scilicet: Colera, Sanguis, Phlegma, & Melancholia: Quatuor complexionibus: Caliditas, Frigiditas, Humiditas, & siccitas: Quatuor coloribus principalibus, Album, nigrum, citrinum, rubeum. Quatuor saporibus, Insipidus, acidus, dulcis & amarus. Quatuor odoribus, bonus, foetidus, acutus, & remissus. Duobus sexibus, masculinus & foemininus, secundum eorum tres dimensiones, scilicet altitudinis, longitudinis & profunditatis. Altitudo communis, est eius manifestum: Profundum, est eius occultum: & latitudo horum medium participat. Ergo omnia corpora secundum has tres dimensiones praedictas omnibus modis habent consyderari. Idcirco corpus si in sua altitudine est terreum, in eo est quid frigidum, siccum & melancholicum; amarum, acidum, foetidum, nigrum, & foemineum. Et per consequens in suo profundo est aereum, calidum, humidum, sanguineum, citrinum, dulce, odoriferum, masculinum. Et si in uno latere est aquaticum, sequitur quod sit frigidum & humidum, album, insipidum, redolens, foetidum, foemininum. Et per consequens in alio latere erit igneum, calidum, siccum, rubeum, amarum, acutum, & masculinum. Et haec sunt ligamina quibus corpora omnia ad inuicem coniunguntur, quod in corporibus liquefactis clarissime deprehenditur, scilicet auro, argento, plumbo, stanno, ferro, & sandarico. Quoniam de proprietate cuiuslibet elementi est, habere in se contrarietatem, & agere in suum contrarium. Et nota quod quatuor sunt elementa, scilicet ignis, aer, aqua, & terra, Quia quodlibet eorum est compositum ex duabus primis qualitatibus, & non ex pluribus, sicut ignis ex caliditate & siccitate, aer ex calido & humido, aqua ex frigido & humido, terra ex frigido & sicco. Item caliditas in igne est eius qualitas essentialis, & siccitas eius qualitas accidentalis. In aere humiditas est eius qualitas essentialis, caliditas uero accidentalis. In aqua humiditas est eius principale uel essentiale, sed frigiditas est eius accidenle. In terra siccitas est eius principale principium uel essentiale, & frigiditas accidentase. Item ignis est calidus proprie & siccus a proprietate. Nam caliditas maior est in re, a qualitatibus quam a proprietate. Ita intellige de aliis qualitatibus elementorum. Item de principio elementorum quatuor dicit Mycretis. Scito quod terra prius fuerat aqua, deinde in lapidem uersa & petrosa facta est, aqua uero prius fuerat aer, deinde li487 quefactus est, & inspissatus & in aquam uersus est. aeris autem principium ignis erat, quia ex igne spisso. Ignis uero principio caret, suo creatore excepto. Et nosce, quod terra corpus aque est, de terra autem fit homo. Ignis autem tribus non desistit elementis quo & tria persistunt. Et de elementorum eorum gradibus dicimus. Quia ignis prout est in mixtione, est calidus in quarto gradu, & siccus in tertio. Et quia caliditas sibi inest in primo, patet, quia nil calidius eo: & quod sic cum secundario inest ei, patet quod si esset in eo tanta siccitas, quanta caliditas, quam cito calefaceret tam cito desiccaret, quod non contingit. Et aqua frigida est in quarto gradu, & humida in tertio, quia etsi tendit in contrarium, ut possit calefieri, cum non potest congelari in siccum, sua manente frigiditate, & ita magis est frigida, quam humida. Nota, scripsi sicut reperi, sed mihi uidetur contrarium. Aer primo est humidus in quarto gradu, secundario calidus in medio tertii, Quia humiditas obtundit caliditatem. Terra primo est sicca in quarto, secundario frigida in medio tertii. Et ita fit circulatio omnium elementorum. Ignis caliditate infundit aeri. Aer humiditatem suam per caliditatem rarefactam infundit aquae. Aqua frigiditatem suam immittit terrae per calorem aeris eam desiccando. Et terra desiccata siccitatem suam frigefactam, humefactam, & calefactam infundit aeri. Itaque recuperat ignis caliditatem suam remissam prae qualitatibus aliorum elementorum. Aer similiter humiditatem, aqua frigiditatem, terra siccitatem suam. Et sic secundum istam mixtionem fit mixtio elementorum. Est ergo ignis in aqua, quia est in aere existente in terra. Et aqua est in igne, quia est in terra existente in igne: & terra est in aere, quia est in igne existente in aere. Et ita est eorum mixtio terminabilis ad quamcunque proportionem. Item dicit Raymundus, in principio in theorica Testamenti: Quia primordiale principium uniuersorum est una natura, quam Deus creauit ex nihilo, in una pura substantia, quam quintam essentiam uocamus, in qua tota natura comprehenditur. De ista substantia diuisa in tres partes, secundum suam essentiam de puriori, creauit Deus angelos & coelum empyreum, per istam claritatem & per ueritatem participant purae animae cum angelis in natura, per quam participationem est inter illam perfecta unio in glorificatione. Et de secunda creauit Deus coelum, id est, firmamentum, planetas, scilicet Solem & Lunam, & omnes stellas. Et de tertia parte quae erat minus pura, creauit Deus istum mundum. Et istud habes intelligere, non sicut tibi traditur, sed sicut totum fuit creatum insimul, ad uoluntatem creatoris superioris sine aliqua successione operationis, & sine materia praecedente, quae respiciat successionem generis: quia non esset creatio nec opus diuinum, quae respicit ad creatorem dominum ent tatis, ducta sumentificaliter pro creatione de nihilo in uera entitate substantiali. quamobrem hoc quod dixi & iam dicam, uelis intelligere cum spiritu sumentisico & non grosso, nec uulgari: quia hic loquimur ad respectum naturae opus, cui habes assimilari in nostro magisterio. Et ideo tibi dicimus cum sermone exempli, ut nos intelligas bene, sicut iam dictum est. Quia supremus creator diuisit istam partem minus puram in quinque partes. Ex una parte puriori creauit Deus quintam essentiam, substantiam elementorum, quae participat cum re coelesti. Et istam diuisit in quatuor partes: Prima purior datur igni, quem creauit Deus ex secunda parte de natura elementorum. Secunda istius pura attribuitur aeri, qui creatus est ex tertia parte minus pura naturae elementorum, & tertia minus pura datur aque, quod est elementum creatum de quarta parte minus pura de natura elementorum. Et quarta minus pura datur elemento terrestri, quod fuit creatum de quinta parte minus pura totius naturae elementorum. Et quanto natura est minus perfecta, 490 Clangor tanto magis appetit perfectionem sui, & perficitur unum cum altero propter concordantiam suarum proprietatum cum suo quinto instrumento; quod est participans cum causa coelesti. Item, tamen est appetitus perfectionis naturae, scilicet generationis in corruptionem, & corruptionis in generationem: quia eius instinctius aut appetitus non uerit immediate a creatore naturae: quod si ueniret, res fieret a creatore & non a creatura, unde esset perfecta sine destructione: & ideo cum uenit instinctus a natura, ipsa non potest facere illam rem perfectam nisi perficiatur per scientiam diuinam intellectualem, sicut humana, quae rectificatur per intelligentiam diuinam. Sic per magisterium operis nostri, propter hoc potest intelligere naturam elementorum primorum, post diuisionem tertiae substantiae primordialiter creatam. Non intelligas quod eorum substantia sit simplex elementum quintum, sed substantia tertia uel quarta, aut secunda, aut prima, elementata a parte quinta, quam nos uocamus primordiale, & substantiam simplicem, per quam dictae substantie quatuor elementales elementatae sunt, quaelibet secundum suam naturam, sicut superius declaratum est. Ista quatuor elementa sic creata, restant ut pura & clara, ratione eorum clare partis nature, aqua erunt creata usque ad tempus praedictum quod exiuit a natura: aut adhuc usque ad Anathuel prius praedictum, sed ex post, mortui sunt homines & animalia, & nascentia terrae desiccata, cum destructione generationis: ducta a corruptione in generationem, & ex post, a generatione in corruptionem. Itaque corpus impurum resolutum manet hoc, quod contagiauit & corrupit elementa, propter quam corruptionem omnis res uisibilis est paruae durationis: quoniam natura non potest facere rem ita perfectam ratione suae materie grossae & corrupte, sicut faciebat in suo principio. Imo dum magis continuat sua operatione, plus deuastatur supra naturam, imperfectione participando cum magna corruptione propter materiam quam quotidie inuenerit minus puram elementorum; quia quod ponit nunc ad immutandum ipiam, tunc ponebat ad componendum partes firmiores ligamenti. Et per istam potes intelligere omne propheticum quod consumetur in fine mundi, quando Iesus Christus uenerit iudicare seculum per ignem, uenientem de coelo, qui ardebit totum illud quod non erit de ueritate quatuor elementorum, & totum ab impuro & malo confundetur in abysso, & quod ignis inueniet compositum de uirtute pura, & ipse supra sphaeram requiescot uisibiliter in sempiternum. Et malum impurum cadet supra damnatos, & omnis pura super beatos. Quamobrem potest elucidari tuae considerationi, quod in fine quodlibet ibit in suum proprium locum, a quo primum uenerat, Et intellige adhuc quod ista propria terra quam calcamus non est uerum elementum, imo est elementata a suo uero quinto elemento. Nec recedit quinta substantia elementalis a corpore elementato de quo terra est formata. Sicut corpus sine anima, & putrefactio assimilata in unum, uel materia sine forina composita, ab antedicta infecta est, per reciprocam actionem ad elementa de uno in aliud. Sed in centro terrae est uirgo & elementum uerum, quod ignis non poterit ardere in die tremendo, & sic de aliis elementis tu cum elucidatione clare debes intelligere, & coniungere principalem substantiam, materialem, simplicem, quae cum diuisione formet formata in unum contrarium. Cum diuisione tibi locuti sumus, non separata substantia ipsorum quae est essentia quinta, & subtrahes omne principale elementum compositum. Et ut dixi terra quam nos calcamus non est purum elementum, sed elementata conuenienti elementato. Quia in suo centro reperitur quod est uirgo & uerum elementum. Sic & de aliis elementis debes intelligere. Et quicquid non erit de ueritate pura elementorum ardebit, & totaliter annihilabitur in die iudicii. Et tunc elementa manebunt clara & pura, in terra resplendente sicut Cristallum. Et talem faciet supremus creator cum igne caeli, quousque magnus mundus reuertatur ad primam causam, scilicet omnia elementa in suam puram essentiam, quae post modum non timebit ignem coeli, quia tunc motus supernae naturae morabitur in illo sine omni corruptione. Et scias quod tria sunt principia omnium rerum, scilicet artificiale, & est Deus conditor omnium rerum. Secundum principium quod dicitur exemplare, manat ab ipso, quod dicitur sua sapientia. Tertium succedens principium, quod dicitur materia creata per ipsum, cum ipsa sapientia quae procedit ab ipso, & est primordiale elementum quod nos uocamus Yle, quod declarabimus tibi si bene nos intellexeris; quod etiam non est necesse quod praesumas ipsum perquirere in sua specie simplici, pro incipiendo nostram operationem. quamuis quod sine quinta essentia non poteris ad finem deducere: Sed debes ipsum quaerere in specie composita: quia sicut dixi; cum omnia elementa sint creata a dicta substantia, ab illa uiuificantur ad creandum & corrumpendum, quoniam necessarium est sicut apparet per naturam. Quod cum omnis res stans sub globo lunae, 494 Clangor sit creata & formata a dicta materia quod Yle uocatur, ut de illa influatur in omni re elementali, & plus in una quam in alia sicut inuenimus per naturam, & quod ibi spatietur & est suum solatium: quapropter sis securus quod nulla res mundi potest sine ipsa creari nec generari: quia ipsa colligat corpus elementare in opere naturae. Et ideo nos eam uocamus naturam, & primordiale cuiuslibet elementi, quoniam de ipsius simplici substantia elementa quae sunt materia naturae, fuerant pure creata cum diuina separatione, uidelicet, aqua, aer, ignis, que sunt corpora elementata per dictum primordiale simpliciter elementum, quod est in ipsis, & ab ipso intellectu procedit. Chronica Methaurea dicit. Quia species elementorum in solis terminis inuenitur, & in dicto principio. quod principium est primordiale rerum. Idcirco si talem materiam petis intelligere, scias ipsum esse purum subiectum & unionem formarum, in quo retinetur quaelibet forma cum possibilitate: quoniam fluxus & labilitas infinitas continet motiones; secundum diuersitatem formarum extremarum & mediarum, quam in ipsam recipit, per aliquam similitudinem coelestinarum receptionum, formarum extremarum & mediarum, quae nascitur a natura coelesti, quae fuit de sua natura. Et per alias, comparando eam uenari directione suae possibilitatis. Et per alios uocatur possibilitas: quia nullam formam habet in se actualiter, sed oportet formam tribuat cum possibilitate, sicut modo uidendo uidentur tenebrae, tali modo intelligatur ista materia nil de ipsa intelligendo. Et propterea tibi scribitur forma mundi qualis est. Et illo modo elementa sunt ordinara in mundo, a quibus quaelibet res generatur modo quo apparet, per calidum succedens. Haec Raymundus Lulii. Item de igne, id est, de calido formali dicit. Eximidius in Turba philosophorum. Omnium rerum, id est, creaturarum initium esse naturam quandam, & eam esse perpetuam & primam, omnia coquentem, & ad formam dabitam & speciem perducentem. Quare dicit perpetuam & primam? Forte aliquis intelligeret de prima essentia, scilicet de creatione, sed non est uerum. Sed dicit perpetuam, id est, spiritualem & primam, id est, digniorem omnium creaturarum existentium in elementis: quia aliter esset falsum. Omnia digerens & coquens, informans calidum naturale, quo omnia ad specificam formam & figuram deducuntur, De Luna philosophica Enigmata diuersa. 496 Clangor sol non calefacit terram, neque eius uirtutem terrae imprimit nisi mediante luna, quae inter alia sydera magis solis lumen & caliditatem est receptiua, tanquam medium inter solem & terram. Quare ut dicunt philosophi, duo sunt impedimenta, quod unum uirtutem suam alteri non imprimit, scilicetur distantia remota & medium interueniens. Et sic est ibi inter solem & terram, quia sol longe a terra distat, & quia ibi luna mediat. Sic quoque in arte nostra alchimistica, sol tincturam solam non perficit nisi mediante luna, quia remote distat, cum ad ipsam subtilitatem nondum ut tingat peruenit, & etiam propter ipsa media scilicet densitatem & grossitiem. Quare necessario requiritur ibi luna, ut ipsum solem subtiliet, rarum & uolatilem faciat, & eius impuritatem segreget: Cum ipsa magis suo lumine eget, & natura aliis planetis, id est, metallis. Ergo dicit Hermes & Aristoteles de Plantis: Sol pater eius est, luna mater existit. Ergo luna mater & ager in quo solare seminarique debet semen, & sic non indigemus alio ex quo lapis noster & alchimia nostra fiat, quam solis & lunae. Unde in epistola solis ad lunam in anno solari quando incipit in tenuitate luna cum sole coniungi, & ab eo illuminari, primo ait sol: In sorore mea luna crescit gradus sapientiae uestrae, & non cum aliquo alio ex seruis meis. Ego enim suin sicut semen seminatum in terram bonam, mundam & puram, quod nascens crescit, & germinat; & multiplicat, & adfert lucrum suo seminanti. Et dicit ultra sol lunae: Dabo tibi pulchritudinem meam; lumen scilicet solare; cum per minima coniuncti fuerimus. Deinde dicit soli luna: O sol, tu mei indiges sicut gallus indiget gallina, & ego luna indigeo operatione tua. O sol cum sis perfectus moribus pater luminum, dominus excelsus, & magnus; calidus & siccus. Et ego luna, crescens frigida & humida, quando copulati fueriinus in aequitate status & mansionem, in qua non sit aliud nisi leue, habens secum graue, in qua mansione uacabimus commanendo, & erimus simul sicut uir & mulier uacantes eius generoso partui. Tunc accipiam a te naturam adulando, id est, animam; & fiam propinquitate tua tenuis, & exultabimus tunc pariter exultatione spirituali, id est, ad modum spirituum sublimatorum, quando ascenderimus ordinem seniorum superiorum, & lucerna lucis scilicet solaris infundetur lucernae meae, id est, lunari: ex te scilicet sol, & ex me scilicet luna, fiet infusio lucis lumini, id est, commixtio luminarium, scilicet uinum cum aqua: & ego scilicet luna, prohibebo fluxum tuum, priusquam tu sol indutus fueris nigredine mea colore atramenti, post solutionem & coagulationem meam, cum intrauerimus domum amoris, tunc coagulabitur corpus meum, & ego in natiuitate mea ero sol oriens, & conuertetur corpus meum in decorem solarem. Ad haec respondit sol lunae: O luna si feceris haec quae dixisti, & non ueneris mihi in nocumentum, reuertetur corpus meum nouum, & postea nouam dabo tibi penetrationis uirtutem, id est, tinctur? per quam potens eris in praelio ignis liquefactionis, & purgationis, ex quo ibis sine diminutione, & tenebris, sicut sol, & non impugnaberis de caetero sicut aes, plumbum cum non sis rebellis. Beatus qui intelligit in eloquio meo, & c. Uirtus sulphuris Mercurii est quasi semen paternum, & luna mater, id est, propria substantia Mercurii, scilicet, aqueum subtile, mixtum terreo subtili, est quasi menstruum, & hoc est argentum uiuum, quod Mercurius a philosophis nominatur. Cum autem Mercurius, id est, argentum uiuum sit radix in arte Alchemiae, quoniam ex eo, per eum, & in eo sunt omnia metalla, ut dicunt philosophi. Uersus: Est in Mercurio quicquid querunt sapientes. Nam sub uinbra sua uiget haec substantia quinta Propter hoc: quia sua media substantia est incombustibilis, ut dicit Geber: Quia omnis res huius artis est de eo, & cum eo: quia omnis tinctura a suo simili pro cedit, scilicet a Mercurio. Dicunt philosophantes: tes: Huius autem famosae scientiae radicalia principia, super que ipsa fundatur: sunt ista scilicet, Quaedam materia uel substantia propria argenti uiui & sulphuris fumosa & subtilissima. ex natura predictor sci arg. ui: & sulphuris per nostrum artificium generata, limpidissima & clara; tanquam lachryma, in qua latet & habitat spiritus quintae essentiae. Non autem est substantia ista ipsum sulphur; nec ipsum argentum uiuum, prout sunt in natura sua in mineris suis, sed est quaedam pars istorum scilicet duorum; quae non sunt? argentum uiuum, neque sulphur; ut dicit Geber. Que substantia praedicta, fumosa & uolatilis in propria substantia existens, in aliam quam argenti uiui & sulphuris naturam fixam & firmam, quae est ignem spatiens & ipsum non fugiens; sed in eo perseuerans; figitur & mutatur. Uel quae prius: per deconctionem temperatam & continuam per magisterium huius scientiae cum aliis ad haec conuenientibus congelatur lapidem fluentem; figentem; tingentem; & in igne perseuerantem. Nota quod princis pia huius rei sunt duo, scili materia & agens. Materia autem est argentum uiuum & sulphur; seu arsenicum, quod idem est. Notandum quod philosophi dicunt, quod istud argentum uiuum & sulphur super quod fundat. natura suam actionem & operationem, est argentum uiuum & sulphur deductum seu productum ad aliquam naturam aqueam, subtilissimam, clarissimam, albissimam & amonissimam, quam philosophi uocant argentum uiuum, & ad quandam terream materiam subtilissimam, quam uocant sulphur, per artificium, quod philosophi mirabiliter occultauerunt. Est autem istud argentum uiuum & istud sulphur una res, & de una re exit. Quia una res sit, patet, quod philosophi nominant dictum argentum uiuum sulphur, & dictum sulphur argentum uiuum. Unde Geber: Est lapis unus, medicina una, in quo totum magisterium consistit. Secundum est agens, unde agens mouens ipsam materiam ad corruptionem est calor, qui est instrumentum mouens ad corruptionem. Et non est aliud agens in mundo. Omne corpus passibile reducitur ad sui primam materiam, per operationes suae naturae contrarias, quod prima materia est argentum uiuum, cum ipsum sit oleum omnium liquabilium & ductibilium. Materia autem prima metallorum est uapor unctuosus, utriusque naturam in se habentes, scilicet Mercurii & sulphuris. Item humidum unctuosum est materia nostri argenti uiui philosophici: & substantia suae unctuositatis est propria materia essentialis sulphuris. Ubi aperte poteris cognoscere, quod tu non potes fixare unum sine alio, sicut materia sine aliqua forma: quare stat sulphur sicut calor complexio nabilis in substantia argenti uiui, & stat ibi sicut uirtus spermatis masculi quod stat in semine mulieris, uel sicut alia uirtus generatina. Haec dicit Raymundus. Et nil est mundi quod non sit naturaliter compositum a substantia quatuor elementorum, testimonio cuiuslibet boni naturalis, & secundum suas experientias non est substantialiter aliud nisi ex sulphure & argento uiuo puris & mundis, incombustibilibus in primo puncto suae creationis, & istud est principium, uel genus uel materia prima, & substantia media in quam natura infigit omnes suos colores, in figurando diuersas substantias. Isti colores ueniunt per proprietatem naturae quintae sulphuris & argenti uiui, per instinctum suae naturae. Ex quibus patet quod in omni loco noster lapis reperitur ratione suarum proprietatum, & per istam experientiam cognoscimus clare, hanc primam materiam omnium rerum uniuersalium esse, quae per corruptionem & generationem formantur secundum suam compositionem, & ficut in omni re de tali materia capiunt omnia mundi suam formam substantialem, spiritualem & accidentalem. Igitur in omni loco reperitur, & in omnibus rebus quia, ut dicit Raymundus: In omnibus rebus post ultimam suam depurationem reperitur prima materia omnium rerum in qua libet illarum, in forma Mercurii: quae materia dicitur genus generatiuum, ens reale, terminus materialis naturae, in quo natura capit sua principia materialiam in actu generationis, quia est primum subiectum in natura. Tunc enim species in aliam formam quam prius erant permutantur, sed non quidem species, sed indiuidua specierum: quoniam ipsa indiuidua actionibus sensibilib. sunt obiecta, eo quod inter se sunt corruptibilia. Species uero cum sint: uniuersales, actionibus sensibilibus non sunt subiectae, & ideo inter se non sunt corruptibiles. Species uero argenti quae est argenteitas non permutatur in speciem auri, que est aureitas, nec econtra: quia species uerae permutari non possurit, sed indiuiduam specierum bene in suam primam reducuntur materiam. Quia cum forma istius fuerit corrupta & in primam materiam resoluta, tunc etiam necessario introducitur alia noua forma, quia corruptio unius est generatio alterius: sed quia materia nullo modo ita potest destrui quin sub aliqua maneat forma, unde destructa una forma metallorum, immediate introducitur alia; scilicet per transmutationem Mercurii in sulphur, ad nostram operationem quam intendimus. Etiam omne indiuiduum multiplicat formam suae speciei, & non alterius, ut dicit Aristoteles & Raymundus. Et ideo soluta prima corporis forma per elementationem conuersam in Mercurium, est in colore subnigro, in odore foetido, & in tactu subtili, & discontinuata. In tali autem natura simplici insunt quatuor elementa composita, separabilia, & resolubilia in aquam Mercurii post putrefactionem. Hec Raymundus. Et cum dico aqua Mercurialis, nolo intelligere Mercurium nudum, sed Mercurium philosophorum rubeae substantiae extractum a mineris in se habentibus materiam de sulphure & Mercurio. Ideo Lilium dicit: Necesse est congregare sulphur quod denigrat corpus. Et tale sulphur dicimus aquam esse, quae seipsam nigrefacit, albificat, & rubificat, & ipsam fixat. Ideo aqua Mercurialis est prima materia ab omnibus metallis, & cum ea soluuntur omnia metalla, quae in alia non possunt solui aqua. Et si metalla non soluerentur in eorum primam materiam per istam aquam Mercurialem, non fieret id quod quaeritur, ut dicit Aristoteles. Et hoc opus non est opus opificis, sed naturae, ministrante opifice & adiuuante eam. Dicit Albertus: Quia inter omnes artes Alchimia plus imitatur naturam, & hoc propter decoctionem eius & augmentum; quia decoquitur in aquis metallicis, igneis, rubeis, maxime habentibus de forma, & minime de materia. Nam aliae artes imitantur naturam similitudinarie, Alchimia uero mera ueritat. Ideo non est debilior natura: quia ars siue artifex tantum sibi ministrat, ipsa uero naturaliter operatur, & perfici ur, & ideo dicitur: Indiges quod in solutione luminarium primo labores, qui primus gradus est operationis ut fiant argentum uiuum. Quia dicunt Philosophi: Nisi fiant corpora incorporea, & econuerso, nil operamini. Et non sic intelligas, quod corpus fiat simplex aqua elementalis pura: quia ex tali nullum corpus metallicum procedit, cum simplex non alteretur, neque etiam in foro naturae persistat, sed bene compositum, id est, grossum: quia unum solum elementum elementatum, tardam corruptionem facit, & tardam generationem in semetipso. Et propter hoc simplicia elementa modicum prosunt in arte ista: quia in ipsis non sunt essentiae primae elementorum, in quibus sunt uirtutes quae mutant, generant, & corrumpunt. Ideo simplicia elementa sunt extra generationem & corruptionem, & hoc propter caussam, quia non attingunt naturalem humiditatem quae omnia facit nasci. Etiam si reuerteretur in aquam esset tunc siccum, per uim, non per naturam ad modum salium uel aluminum, & sic liquaretur ad ignem. Etiam secundum rei ueritatem, si corpus deberet reduci in primum elementum, secundum istos qui dicunt 505 quod debet reduci in aquam, aqua non fuit primum elementum inter elementa, licet dicant & allegent illud Gene. I. ubi dicitur: Spiritus domini ante coeli & terrae creationem ferebatur super aquas, non sequitur ergo quod in ipsa creatione elementorum ipsa aqua fuerit primum elementum, cum elementa aeris & ignis prius fuerunt, ut dictum est supra. licet bene in nostra operatione inter elementa uisibilia quae a nobis uidentur & tanguntur, ipsa aqua sit primum elementum, unde in arte solum duo sunt elementa formalia que uidentur & tanguntur, scilicet aqua & terra, cum uirtualiter sunt quatuor, scilicet aer in aqua & ignis in terra. Quia dicit Rasis: Omnia quae sub lunari globo inferius a summo condita sunt opifice, quatuor participant elementis, non tantum per uisum, sed etiam per effectum. Nam elementum aqueum uocamus ipsius aquae humiditatem, aerem uocamus ipsius aeris naturam. Ignem illam uirtutem quam habet qua comburit, calcinat, & corpora soluit. Terra est ipsum corpus spissum & grossum per se, & sic aqua & terra a nobis uidentur & tanguntur, alia duo in hiis duobus intelliguntur. Ideo sequitur & oportet, ut in arte alchimiae metalla primo reducantur in Mercurium, id est in argentum uiuum, unde omnium metallorum materia & sperma. Unde dicit Geber: Est Mercurius decoctus & inspissatus in uentre terrae calore sulphureo ipsum decoquente. Et secundum uarietatem sulphuris & ipsius mulplicationem, diuersa metalla procreantur in terra: ipsorum enim prima materia est una & eadem, ipsa tamen inter se differunt sola actione accidentali, id est decoctione maiori uel minori, temperato uel intemperato, adurenti uel non adurenti. Sic concordantes asserunt omnes Philosophi. Quoniam unumquodque illorum scilicet argentum uiuum & sulphur conuertitur primo in terream substantiam: deinde ex hiis ambabus terreis substantiis resoluitur quidam fumus tenuissimus, subtilissimus & purissimus, propter calorem in uisceribus terrae decoctus & digestus, conuertitur in naturam cuiusdam terrae, & sic fixionem quandam suscipit & in metallum conuertitur. Nota, ultimus terminus naturae recommendationis & transmutationis cocti & crudi, scilicet ad quam naturaliter tendit artista, est substantia sulphuris non urentis, quod cum fuerit conuersum, est propinqua materia nostri realis elixiris & puri metalli, prima natura & proxima, alterata tamen per calorem sui corporis, scilicet cum illa alteratione per quam magis proprie & propinquius possit suam speciem & formam suscipere, cum uoluntate cocordantiae naturae mineralis. Et haec humiditas nil aliud fuit quam argentum uiuum, erectum a corpore liquefacto intus & foris. Cum hoc argento uiuo qualitates sulphuris sunt commixtae per digestionem. Et ideo est alteratum sicut natura requirit per suum calorem sui ipsius: per conuersionem suae naturae est conuersum & congelatum in sulphur, quia tu potes sentire per naturam quod nulla alia humiditas conuertitur magis proprie & prompte in substantiam sulphuris, quam, in quam qualitates suimet sulphuris lufficienter sunt introductae per ingenium naturale, quod fit per artificium, quae humiditas est argentum uiuum in forma aque clarae, sicut lac in mammillis: & sulphur, sicut sperma in testiculis. Illud argentum uiuum non habet aliquam contrarietatem quae sibi a sua complexione ueniat, quare necesse est, quod tale argentum uiuum sit nimis temperatum respectu complexionis sui corporis, Quare ergo notifico, quod materia, huius non est argentum uiuu commune, cum tota sua substantia, & c. Causa aute quare oporteat metallum ad naturam uaporis reducere, quia uidemus omnia generari Mercurio uiuo mediante, quo ipsum genitum fuit. Uerbi gratia: Homo genitus fuit a patre mediante sper inate, generat alium filium mediante spermate, & sic de aliis: ergo natura Mercurialis, est qua pascimur, & nutrimur, sine ipso namque non est uita animalium, nec plantarum: ipso enim semoto a re quacunque, statim sequitur corruptio & mors, cum sit fermentum uitae & existentiae rerum uniuersarum, ut dicit Philosophus. Item Raymundus dicit, Quod corpus quod est principale conuertens inconuerti bile, primo conuertatur, ut prius illud conuertibile in sulphuris substantiam conuertatur, & congeletur. Quia nullum argentum uiuum promptius conuertitur in substantiam sulphuris quam illud in quo sulphuris qualitates per dissolutionem sufficienter sunt in troductae: nec ullum sulphur promptius argentum uiuum congelat quam illud, in cuius substantia ipsum argentum uiuum existit, naturae & per artis ingenium iam conuersum, id est aurum conuersum in primam materiam. Tunc enim natura naturam amplectitur propriam amicabilius, gaudet ea magis quam extranea, ut philosophi omnes clamant, natura laetatur sola eius natura, natura solam eius naturam concipit. Et Hermes: nil conuenit rei nisi quod propinquius est illi in sua natura, & generat in illa re proles similes sibi. Hoc est, Si quaeris medicinam metalla generantem, de metallis erit eius origo, cum species a suo genere tingatur, ut dicit philosophus. Etiam in habentibus symbolum facilis est transitus, & non sic intelligas quod reducantur metalla in aquam elementalem simplicem, quia ex simplici nihil fit sed ex composito. Sequitur Operis inceptio. Huius artis quatuor sunt regimina siue gradus: Primus gradus regiminis fit calcinando, id est; corpus primo debet calcinari. Secundus soluendo, quia debet solui. Tertius distillando, quia debet distillari uel sublimari: Quartus igne leui congelando. Et in istis quatuor regiminibus & gradibus consistit recta & uera praeparatio: Ideo corpus & spiritus Mercurii sunt necessaria ad perpetranda huius rei miracula, ut dicit Geber. Et ad hanc artem solum duo requiruntur ut dicit Hermes. Fiducia in duabus rebus consistit, quibus & tertium adiungitur. Et dicit, tres facies, id est, tres species uidi in uno patre, id est progenie. Quia dicit Morienus, quia tres species ad totum magisterium sufficiunt, scilicet fumus albus, id est; uis quinta, scilicet aqua coelestis, & leo uiridis, & aes Hermetis, ex qua & cum qua praeparant ipsum opus in principio, in medio & in fine. Item Eximidius in Turba Philosophorum: Per calorem temperatum extrahitur a materia metallica quoddam humidum unctuosum, subtile, terreo mixtum, & optime purgatum, quod Elixir uocatur, quo metalla transmutantur. Ergo requiritur quod calor extrinsecus, id est, ignis artificialis uel materialis sit calidus temperate, ita, quod non excedat calorem intrinsecum, scilicet ut calor intrinsecus retineat secum suuin humidum quod naturaliter secum trahit: quia si calor exterior excedit, tunc humidum unctuo sum subtili terreo mixtum a forti igne euolat, nec in corpore perseuerat. Oportet igitur quod quicquid est superfluum, grossum & nocuum, per uirtutem, & decoctionem lentam paulatim purgetur, conseruetur, subtilietur. Itemiquae libet res mundi, id est omne corpus elementatum, habet in se calidum radicale seu formale, causa cuius persistit, & est eius fixum quo persistit; & quo multiplicatu eius semen. Eti hoc est in Mercurio eius media substantia; in auro eius sulphur, quae dirigunt materiam ad finem & formam, & speciem debitam. Et non est res adeo frigida quin foueatur sub calido; scilicet in ipso inclusa tanquam radice, ut dicit philosophus: Item Mercurii est terra suapropria tinctura, subtilis ualde, in qua ignis tam solis quam menstrui retinetur, & subtilis media substantiam Mercurii, & onus & fundamentum, magisterii. Et est materia ex qua nostra conficitur medicina, quae ex argento uiuo ducit originem, & ex illa debet creari immediate: cui alienum noli aliquo modo introducere aliquid, nisi illud quod fuit ortum de eo in proprietate naturae suae: & in isto passu realiter ostenditur docttinae filio, quod ista materia de qua componimus medicinam non est argentum uiuum in sua natura, cum iam mutatum est in sulphur: nec in tota sua substantia, cum iam extremae partes. terrae & aquae fuerint separatae ab illa media substantia. Imo est lapis benedictus, & spiritus participans duabus extremitatibus. Ueruntamen quamuis. lapis scilicet sulphur factus sit de sui substantia media, uocatur simpliciter argentum uiuum. Quia sulphur illuminat, & ab adustione conseruat, quod est sibi proprium, uelut perfectionis signum. Haec Raymundus. Et ex una libra Mercurii uix medium lotonem hoc est, drachmas duas habebis, quod opus in se recipit, & in eo continet ad faciondum tincturam siue Elixir: Dicit. Calid. Aqua, id est Mercurius uel argentum uiuum non plus ponderis adiicit uel dat corpori, nisi quantum de humiditate metallina secum habet uel in se habet, quia humiditas aquae transit, & metallina manet. Et candida rubedo aeris nostri transformat substantiam metallinam argenti uiui in ruborem & i tincturam auream mirabilem. Semon paternum, & propria substantia Mercurii est mater eius, quia eius menstruum, quod debet deleri & deponi, & solum semen paternum debet seruari & recipi, quod, est eius media substantia quae perficit & ab ustione defendit. Hoc semen Mercurii non potes extrahere a Mercurio neque eius menstruum, id est; humidum superfluum ab eo deponi, nisi mediante coagulo quod tale semen in Mercurio coagulet & retineat, ne in humido superfluo etiam recedat, ut coagulum lactis lac coagulat, & eius meliorem substantiam, id est eius mediam substantiam ad se trahit & secum retinet. Et sic spiritus, id est aqua, non coagulatur nisi mediante corpore, quod in ea sit dissolutum, cum corpora sint coagulum lactis huius, id est, Mercurii: & tale coagulum debet esse aut Sol, aut Luna, in ipso Mercurio soluti. Sed tamen solummodo Luna ad album, & Sol ad album & ad rubeum opus, quia Sol dicitur es Hermetis, cum philosophi loquuntur solum de aere ipsorum, id est, Sole, quoniam talia, uel tale sunt, uel est coagulum quod coagulat Mercurium, id est, aquam nonstram. Quia dicit Constans in Turba: Nil aliud curate; quoniam duplex est argentum uiuum, uidelicet fixum in ere, & uolatile fugiens, id est, Mercurius: retinetque unum aliud quod est sui generis, & a fuga cohibet. Et hic maximum habetis arcanum. Item Raymundus dicit. Quia corpus in hac arte est ens metallicum, in quo uirtus mineralis spiritus quiescit. Et metalla sunt id, ex quorum spiritu omnis lapis componitur: Spiritus autem dicitur mineralis uirtus; in qua naturae metallorum quiescunt. Et omnis lapis componitur ex spiritu metallorum, & ille spiritus consideratione alchimistarum dicitur Mercurius, quia dicitur prima & proxima natura considerata in hac arte, & prima metallorum materia; & habet reduci super terram adhuc, ut si aliquid de spiritu remansit cum terra, quod dictus spiritus sublimetur per sublimationem ignis tertii gradus, & conuertetur in terram foliatam, quae dicitur quinta essentia terrae metallorum, & ab aliquibus philosophis argentum uiuum, uel Mercurius, uel sulphur naturae: Et terra tunc inferius manens uel puluis, dicitur fex & scoria, puluis damnatus quo non indiges; quia est puluis uituperatus, qui modica suflatione euanescitur: tamen argetum uiuum exuberatum est terra corporis; cum menstruo simul transiens per alembicum: & sulphur naturae est spiritus metallorum sublimatus, & conuersus in terram foliatam, quae est prima & proxima materia metallorum. Prima materia dicitur etiam terra foliata. Est autem necessarium quod spiritus exuberatus conuertatur in terram foliatam per sublimationem, ut separetur mundum ab immundo, subtile a spisso uel grosso terrestri, & spiritus uiuificans trahatur sicut uisus basilisci in animalibus, & sulphur in fusione metallorum. Item necesse est ut custodias spiritum quintae essentiae si aliquid uis facere, qui dependet a prima re, sicut forma formarum, quae se posuit in quatuor naturis honorabilibus & uocatur anima elementorum. Et propter hoc, quia omnis forma substantialis descendit immediate a re propinqua quinta, uolumus quod uocetur mater omnium aliarum formarum. Et non debes intelligere quod ista forma uel spiritus sit calida uel frigida, uel humida uel sicca, nec masculus nec foemina: sed bene debes intelligere, quod ratione suae magnae perfectionis ipsa participat cum qualibet aliarum quatuor naturarum: quia sine illo non esset complexio in aliquo complexionato, sicut nos uidemus manifeste & cognoscimus cum certa experientia in ligamento, & coniunctione, & commixtione quatuor elementorum, quae per suam contrariam qualitatem repugnant: quam repugnantiam dicta contraria elementa non possunt concordare, quod ipsa unirentur in unum, nisi esset hoc honorabile medium, quod uadit confuse per omnia elementa, & participat cum qualibet suarum naturarum, & facit pacem inter inimicos. Haec Raymundus. Uir515 tus sulphuris Mercurii est quasi semen primum, unaque mater. Inde dicit, pater eius est Sol, id est sulphur, lunaque mater existit, id est, propria substantia Mercurii, scilicet, aqueum subtile mixtum terreo subtili, est quasi menstruum: nutrix eius terra est, scilicet terreum subtile in quo habet humidum radicale. Et terra dicitur mater elementorum, quia portat filium in uentre suo, hoc tantum est dicere; id est, quod oportet eum nutrire ex pura prima substantia: & filius dicitur corpus aut terra foliata, id est spiritus & corpus mortuum, & opus quod spiritus in quo tota uis est iungitur inseparabiliter suo subtili terreo magno & suaui ingenio: iunge humidum sicco, & laetabitur, quia humidum est spiritus & anima, siccum dicitur terra aut corpus mortuum. Ideo animas corporum ingredi non possunt nisi mediante spiritu. Et opus quod manifestemus occultum, scilicet calidum & siccum, & occultemus manifestum, scilicet frigidum & humidum. Item lapis est Apiritus humidus aqueus, sed Mercurius noster, id est tinctura, extrahitur ex incorrupti bili grano, procreatum uirtute diuina: & pro certo hic Mercurius non est uulgaris, non enim coagularetur ita cito. Item ante omnia erit proficuum, spiritum scilicet Mercurium, a suis superfluitatibus mundare, & ex eo substantiam elicere, in qua non est superfluam humiditatem aqueam inuenire; nec terrena substantiam combustibilem opus inficientem, sed tantummodo substantiam eius unctuosam aeream in qua latet spiritus quintae essentiae, cuius solius magistraliter est aurum corrumpere, & in sui primam materiam transformare: est autem maximum in arte secretum, & ab antiquis penitus celatum: ipsum enim aurum perfectissime uolatizat, & in spiritualitatem transmutat. Cuius operationis modus est, sicut scis, etc. Item tinctura est compositio lapidis, ignis, & aeris, auri uel argenti. Uel sic: Est quoddam compositum ex igne & aere auri uel argenti. Uel sic: Est corpus tingens ortum & compositum a duobus elementis, scilicet ignis & aeris, auri ad rubeum, & argenti ad album. Istae diffinitiones sunt prout tinctura in hac arte consideratur, secundum quas poteris notare, quod omnis tinctura alchimistica necessario habet esse ex iam dictis metallis. Quia simile producit sibi simile in natura naturaliter & artificialiter. Nam aurum ita est principium omnibus artificiantibus. Qui ergo aliquid significare uult, non quaerat lapidem uel plantam, sed ignem, qui est principium iginficationis. Igitur fili, si aliquis uoluerit aurificare metaphorice, non quaerat sulphur, uel alumen uel arsenicum, sed quaerat aurum quod est principium aurificationis. Tingere est tingendo tinctum in suam naturam transformare, & secum sine ulla separatione permanere, ut in natura figentis, tingentis & tincti. Lapis est corpus compositum ex quinta metallorum essentia. Quae alias dicitur argentum uiuum, deductum de eorum potentia in actum per magisterium omnium principiorum huius artis. Oleum est limositas omnium metallorum natans super menstruum post dissolutionem illorum. Est autem necessarium ut corpora in oleum conuertantur, quia si non conuertantur in seipsis solida remanebunt, & quod quaerimus non fiet, & sequeretur priuatio omnium principiorum huius artis. Menstruum est id, ratione cuius corpora metallorum naturali dissolutione dissoluuntur, & spiritus eorum de potentia ducuntur ad actum, & secundum illam diffinitionem demonstratur quod dissolutio metallorum non debet fieri nisi cum predicto principio: & si fieret aliter nihil fieret in effectu. Elixir autem philosophorum componitur ex tribus, scilicet lapide lunari, solari, & Mercuriali. In lunari existit sulphur album, in solari sulphur rubeum, & lapis Mercurii amplecti tur utranque naturam albam & rubeam, & haec est fortitudo totius magisterii. Item Rasis dicit, album & rubeum, ex una radice procedunt, nullo alterius generis corpore interueniente pullulant, id est, ex sole: ipso enim sole absente, Mercurius priuatur effectu, quia ex materia & forma fit tantummodo generatio uera. Et dicitur in Floribus secretorum: Fac matrimonium inter uirum rubicundum, & uxorem suam candidam, & totum habebis magisterium: Et in speculo dicitur, lapis Philosophicus ex re uili consurgit in preciosissimum thesaurum, id est, ex spermate auri in matricem Mercurii proiectum per coitum, id est, per commixtionem primam. Ideo dicit Uerax: Cum componitur scilicet Sol cum suo simili, scilicet Mercurio, erit germen pregnans. Nam anima, spiritus, & tinctura; possunt tunc ab ipsis per ignem temperatum extrahi. Item natura huius lapidis albi siue rubei talis est, quod tenet medium inter metalla & argentum uiuum. Nam uiuum argentum nullo modo potest cum metallis uniri sine medio, sicut anima non potest uniri cum corpore sine spiritu, qui tenet medium inter animam & corpus, & sic tenet spiritus medium inter corpus & animam. Et propter hoc dicunt sapientes. Nostrum aes sicut homo habet spiritum, corpus, & animam: propter quod dixerunt tria, & haec tria sunt unum, & in uno sunt tria, spiritus, corpus, & anima sunt unum, & omnia sunt ex uno. Et haec praeparatio est, quam uocant conuersionem & diuisionem, quia uertitur de re in rem, sicut conuertitur in matrice semen hominis in praeparatione naturali de re in rem, donec formatur inde homo perfectus, ex quo fuit radix eius & principium. Nec mutatur ab hac nec exit a radice sua & diuisione de re ad rem sine ingressione alterius rei super ipsum: nisi sanguis menstruorum ex quo fuit semen, id est, ex sanguine ei simili, & in ipso facit incrementum eius. Et similiter ouum sine ingressione alterius rei super eo conuertitur de statu in statum, & diuiditur de re in rem, & fit demum pullus uolans sicut aliud a quo habuit radicem & principium. Et similiter omnia terrae nascentia, putrescunt & mutantur, & ingreditur super ea corruptio, deinde germinant & augmentantur sicut augmenta ex quibus habuerunt radicem & principium. Et propter hoc mineralia non nutriuntur ut exeant a radice, sed redit ad id unumquodque quuod fuit, nec conuertitur ex hoc ad aliud. Et qui aliud dicit falsum dicit. Haec est ergo conuersio & diuisio quam uolunt sapientes. Clangor Item sperma philosophorum est aqua ui520 ua, terra autem est corpus imperfectum, Quae terra merito dicitur matrix, quia ipsa est mater omnium elementorum. Ideo quando sperma Mercurii coniungitur cum terra corporis, dissoluitur in aquam spermatis, & fit aqua sine diuisione una. Item totum beneficium huius artis est in sole & Mercurio. Etenim ipsa in unum coniuncta, lapidem philosophorum constituunt, & tincturam habent infinitam: nam in corpore acquirit colorem sanguine rubicundiorem. Modicum quippo talis coloris in album, id est, in lunam infusum, conuertit albi magnam quantitatem in citrinum colorem. Praeparatio autem harum rerum a principio usque ad finem est aqua fixa honorata: nam illa manifestat tincturam in proiectione, & ipsa est mediatrix inter contraria, & ipsa eadem est principium medium & ultimum. Intelligens ista, apprehendit sapientiam. Et nota quod illud quod non est bonum in corpore imperfecto, perficiatur per illud quod est bonum in corpore perfecto: quia corpus perfectum in sua grossitie permanens, minime uirtutem habere potest separandi terram sulphuream, a commixto imperfecto, & conuertendi ipsum commixtum imperfectum ad suam perfectam naturam. Necesse est ergo, quod corpus perfectum subtilietur antequam habeat talem uirtutem. Est autem subtiliatum quando ad argenteitatem uiuam est reductum. Et cum ipsa argenteitas uiua corporis perfecti sit fixa, figit argenteitatem uiuam non fixam ipsius corporis imperfecti. Sed argenteitas uiua non fixa, que est in corporibus imperfectis, cum sua fuga & uelocitate abstrahit argenteitatem uiuam fixam, a corporibus perfectis, & facit illam ilico penetrare, transformare, glorificare, & omnino perficere. Certum est enim quod omnis res est de eo, & ex eo in quo resoluitur. Sed omnia metalla reducuntur ad argenteitatem uiuam, ergo fuerunt argentum uiuum. Et sic soluitur oppositio illorum qui dicunt, species metallorum non posse transmutari, quod uerum est ut asserunt ipsi, nisi ad primam reducantur materiam. Tunc enim habetur proprium sperma metallorum, ex quo metalla artificialiter generantur. sicut enim fuerunt generata metalla per naturam a proprio spermate metallorum, ita possunt generari ab eodem spermate per partem potissime. Quia argentum uiuum corporum perfectorum est fixum, cum sit calore sulphureo in uentre terrae decoctum actione mediocri seu temperata. Sulphureitas uero fixa, & argenteitas uiua fixa, in profundo substantiae auri & argenti sunt substantia fixa. Et talis substantia subtilissima & purissima est, facillimae, & tenuissimae liquefactionis ad mo522 Clangor dum cere, & est fixa super ignis pugnam. Per dictum ergo sulphur, & per dictum argentum uiuum coagulant argentum uiuum, & ipsum in naturam solificam & lunificam conaiertunt, & etiam conuertunt omnia corpora metallica & imperfecta, ad naturam perfectam, solificam & lunificam. Ergo ex praedictis operatur ars, ut ista scientia in paucis diebus uel horis, quod natura facit in mille annis. Nota, Omne sal fixum ponitur pro corpore uel pro retinaculo. Et tale sal extrahitur a rebus calcinatis, & sal nostrum quod est tinctura extrahitur a calce metallorum per putrefactionem, usque totum compositum exuat suam naturam, & induat alienam. De tali sale dicit Senior: Primo fit cinis, postea sal, & de illo sale per diuersas operationes Mercurius philosophorum. Dicit Raymundus: Ars semper indiget calce, id est, terra sua propria, in qua maxima uirtus mineralis est imposita, ad indurandum Mercurium: quia ipsa semper fluit per media & extrema lapidis, ideo ea non obliuiscaris. Post modum spiritus & anima debent reddi corpori, & sic corpus resuscitari, ac spiritus & anima in corpore mori, ut uerificetur dictum philosophi dicentis: Qui mecum moritur, mecum oritur. Quod sic intellige, Nam spiritus, id est, Mercurius est animae locus, id est, Mercurii corporis, & ille spiritus est aqua sicca philosophorum, scilicet media substantia. Mercurii uiui, qui scilicet spiritus extrahit hanc animam a corporibus perfectis. Ipsa autem anima est tinctura soluta in spiritu, id est, aqua philosophorum. Nam sicut tinctura uulgi portatur in aqua sua, quae tingit pannos, & aqua colorata currit in pannum, & tunc recedit aqua per exsiccationem, & remanet tinctura in panno. Sic quoque aqua sapientum in qua est tinctura eorum reducunt super terram suam albam benedictam sitientem, & currit aqua philosophorum in terram eorum, & extenditur corporaliter in illa, & terram tingit. Deinde recedit aqua spiritualis & remanet anima in corpore, que est tinctura: quia est fumus subtilis, inuisibilis, & non apparet effectus eius nisi in corpore. Nam totum magisterium nostrum fit cum aqua nostra. Et ex eo & de ea sunt omnia necessaria. Nam ipsa corpora soluit solutione uera philosophica, ut conuertantur in aquam, ex qua ab initio fuerunt, ut dicit Socrates. Secretum cuius libet rei est uita, uidelicet aqua, ut dicit Hermes. Aqua aeris inter coelum & terram existens, est uita uniuscuiusque rei: ipsa enim aqua soluit corpus 524 Clangor in spiritum, & de mortuo facit uiuum, & facit matrimonium inter uirum & mulierem, Etenim totum beneficium artis facit. Et nota quod argentum uiuum seu spiritus est duplex: scilicet praeparans & tingens. Spiritus praeparans, corpus dissoluit & mundificat a corrumpentibus causis, & extrahit secundum spiritum in corpore existentem & tingentem, & reducit ad seipsum corpora per dissolutionem, & eorum duritiem mollificat, corpora illuminat, tenebras & impuritatem eorum a partibus purissimis segregando & remouendo erigit, & exaltat corpa reducendo ea in naturam sublime, inspirat & subtiliat dum solidum facit spirituale. Et hec sunt beneficia & effectus spiritus seu arg. ui. praeparantis corpus extrahentis ab eo spiritum tingentem. Hic autem spiritus, id est, argentum uiuum primo est grossus, immundus & fugitiuus propter sulphur quod in mea tibus terre sibi occurrit & immixtum est: sed operatione artis quae fit per distillationem & sublimationem renouatur, mundatur, depuratur, decoquitur, inspissatur ac per sulphur album & rubeum coagulatur. Et hic spiritus praeparans est duplex. Primus est uapor siccus non uiscosus acedinis multae, subtilis ualde, faciem ignis fugiens, de facili, uim magnam penetrandi habens, minera corpora resoluens. Et hic spiritus ex Uocabulis in equiuocatione uocatur Mercurius, sed Mercurius spirits est, ergo & ipse ultimo rationis uocabulo spiritus siccus appellatur: & de tali spiritu necessarium est ut in ampulla bene obturata secludatur; & hoc est de intentione Alberti. Iste enim spiritus generatur ex rebus ponticis, & ipse uocat ipsum humidum siccum igneum. Alius spiritus praeparans est in uapore humidus, non unctuosus, sed uiscosus, acedinis maximae, mediocriter subtilis; ignis asperationem de facili fugiens, & in eo euanescens, uim soluendi corpora & spiritus possidens, aqua in seipso existens: Hoc etiam uult Albertus, & quam plures alii, licet sub aliis rebus. Et talis spiritus etiam uocabulo aequiuoco uocatur Mercurius, & hoc ex comparatione & similitudinaria locutione. Nam Mercurius, ut dicunt philosophi, uirtutem maximam habet alterandi & penetrandi corpora, in plano non quiescens, ignis examen non expectans, sic est de duobus spiritibus, & ratione istius ambo uocantur Mercurii: Ex istis recipe intellectum in dictis Philosophorum, & erit intelligentia leuis hic & alibi, & uidebis philosophos inter se non errare sicut putauerunt multi. Et sic notandum est, quod aliud est unctuosum, & aliud uiscosum: nam ex humido uiscoso generatur lapis, sed ex unctuoso generantur metalla. 526 Clangor. Sed spiritus tingens est Mercurius philosophicus cum suo fulphure rubeo uel albo, naturaliter sibi commixto, in ipsa minera, & terrae uisceribus mediocriter praeparato, artificis arbitrio relicto, usque ad consumationem perfectam. Aliud argentum uiuum est tinctura permanens, quod a corporibus perfectis extrahitur per dissolutionem, distillationem, sublimationem, & subtiliationem. Et tale argentum uiuum, dicitur oleum incombustibile, anima, & aer, & splendor corporum: quia corporibus metallicis mortuis & imperfectis uitam praestat immortalem, & ea illuminat. Extrahe ergo argentum uiuum seu lapidem philosophicum, tam a corporibus quam a uiuo argento, quoniam unius sunt naturae, & habebis Mercurium & sulphur de illa materia, super terram, de qua aurum & argentum generatum est in terra. Item legitur in Turba, quod quidquid ueritatis consistit in arte Alchimistica, est iniungere seu coniungere humidum sicco, & hoc ab omnibus philosophis conceditur. Pro humido intellige spiritum liquidum, ab omni sorde mundatum, & pro sicco intellige corpus perfectum purum & calcinatum: & reuera istarum duarum partium operatio constat, uel est poenitus in dissoluere & coagulare. Dissoluere est corpus in naturam spiritus conuertere, sed coagulare est spiritum econuerso efficere corporalem, & ut fixum fiat uolatile, & uolatile fixum, & obtinebis totum magisterium. Nunc iterum de principio operis, scilicet praeparationis Mercurii primi. Nota, quod quando lapis noster factus est, tunc cum tota sui substantia in uase nostro pone, & firmiter os uasis cum luto magisterii claude ut respirare non possit, & rege in igne lento, donec maior pars in puluerem nigrum conuertatur, quod erit in uiginti uno diebus. Et ibi factae sunt istae operationes scilicet solutio, distillatio, diuisio, putrefactio, ablutio, ceratio, coagulatio seu fixio. Item extractio tincturarum est primum opus, donec de corpore nil remaneat in corpore quod non ascendat cum spiritu humido, quo madificatur corpus, & in aquam uertitur claram. Primo tamen apparet nigredo, & in primo opere totum fit mundum. Secundum opus est soluere totum, scilicet corpus humidum, & fiet terra, scilicet lapis, & aqua, scilicet congelata in eo in colore picis liquidae. Unde necessaria est coniunctio eorum, scilicet corporis & spiritus. & quando uideris in principio operis eius quasi grana rubea, & in coagulatione uelut oculi piscium, & quasi piperata nigra, scias te iustam semitam ambulasse. Sin autem omnis operatio frustrabitur & cassetur, non quo modo spiritus in corpus uertitur. Dicit Assiduus philosophus: Ignis coagulatur & fit aer, aer uero coagulatur & fit aqua, aqua uero coagulatur & fit terra. Ecce in unam naturam inimici conuenerunt; qui cum impulsantur, id est, coagulantur, fiunt amica: cumque rarescunt, fiunt inimica, scilicent in separatione elementorum. Quod si hanc regulam conuertas, per contrarium uertis corpus in spiritum. Oportet te ergo totum extenuare in terra, id est, terram spirituare, id est, tingentem facere, & totum peregisti. Unde dicit Plato: Scitote omnis turba, quod omnis spissitudo in terra quiescit. Spissum namque ignis in aerem cadit, & spissum ignis & aeris in aquam, & densum quod ex ignis aeris & aquae spisso coadunatur, cadit in terram. Gratianus quomodo corpus fit spiritus, dicit: Terra resoluitur in aquam, aqua in aerem, & aer in ignem, & haec est uia qua corpus fit spiritus. Item Hermes dicit: Coniunge masculum cum foemina in proprio humore, quia sine masculo & foemina nullus natus generatur. Item alius dicit: Quando Rex uidit aquam congelare seipsam, certus fuit, quod res fuit uera sicut assignat uoluntas quaesita sulphuris cum Mercurio, nil aliud intelligas. Sequitur, tunc fiat in amplo uitro, & pone eum in putrefactionem inter cineres calidos, & cineres in quibus stat uitrum in quo senex sedet, debent transire usque altitudinem illius senis, scilicet ad altitudinem uentris ampullae. Sic dicit Rosarius, & mitte ibi stare per xl dies uel ulterius secundum quantitatem materiae, donec peragatur. Hoc addunt omnes philosophi in generali: quia omnis actio generalis unum habet tempus in quo perficitur & terminatur, Ut dicit Aristoteles. Dicit Mundus & Artamius in Turba: Et ponc eum in putrefactione per quadraginta dies, id est; per xl. hebdomadas, diem per hebdomadam, sicut in uulua sperma moratur, hoc est nouem mensibus uel circa, secundum quantitatem materiae, tunc munda ab eius nigredine. Et dicit Rosarius: Caueas tibi praecipue in eius mundificatione a priuatione uirtutis sue, ne uis actiua suffocetur in aliquo. Nam omnium terrae nascentium semina non multiplicantur, neque crescunt si uis generatiua illorum per aliquem calorem tollatur extraneum, ut dicit philosophus. Et munda per distillationem primo cum suaui igne: deinde modice fortiori igne distilla Mercurium. Qui Mercurius animam solis uel lunae secundum quod ibi est sol uel luna, secum portat, & non distilla ita forti igne, quod terra; Clangor. id est elementum terre etiam in distillatione transeat, scilicet sussi530 cit quod solus Mercurius superfluus qui cum corpore non potest exsiccari: Et quod inferius in cucurbita remanet, est sal noster, id est, terra nostra, & est in colore nigra, draco caudam suam deuorans: nam draco est materia in fundo remanens post distillationem aquae ab ea, & aqua illa dicitur cauda draconis, & draco est eius nigredo, & draco imbibitur aqua, sua & coagulatur, & sic deuorat caudam suam. Et cinerem qui est in fundo uasis ne uilipendas, quoniam est diadema cordis tui, & permanentium cinis, ut dicit Morienus: Et distilla sic calore, ne corpus reducatur in solidam massam, aut nimis siccetur & aduretur. Et distilla tali igne, quod quando gutta incipit cadere quod sexaginta octo, ut dicit Arnoldus, uel septuaginta ( aliqui dicunt octoginta ) momenta ante casum alterius guttae numerabis, & si transcedat gutta, extrahe ignem ut dicit Rosarius. Et si tardius, auge modicum ignem, & non sequaris tuam imaginationem de fortificando igne in fine distillationis, sed cum suaui igne. Unde uersus sequens: Sensibus aequato gaudet natura secundo. Et sic expecta distillationem cum patientia complementi. Signum distillationis complete est, quod medium Mercurii aut magis a terra per alembicum distillasti quam imposuisti, & quod ter531 ra remanet mollis & liquida: sicut dicit Arnoldus: Quam terram sic mollem & liquidam fac in uitro bono & longo collo & sigilla sigillo Hermeris, & pone in clneribus calidis. Primo per octo dies lente in cineribus calidis, aliis autem diebus sint cineres calidiores: & stet in tali calore ad 25. dies naturales, pel ad triginta, usque terra exsiccetur, & remaneat arida in fundo uasis: post fac agitationem uasis cum manu fortiter & subito: quia materia, id est, terra adhaerebit lateribus uasis. Quanto magis materia fuerit putrefacta, fortius adhaerebit, ut dicit Rosarius. Et si ibi ignis occasu maioraretur aliquotiens, quod materia esset nimis ad inferiores partes uasis conculcata, tunc oporteret quod fieret contritio praelicta in uitro cum pistillo uitreo. Et sic habes erram quae prius fuit, Quia solum duo sunt in lapide nostro elementa formalia, scilicet aqua & terra, licet uirtualiter in eo sunt pia quatuor elementa. Et ubi dicitur lapis noster est ex quatuor elementis, hoc non est per intellectum literalem, quod sit terra, nec quod sit aqua, nec aer, nec ignis, sed solummodo est una natura, quae continet in se de natura & proprietate elementorum omnium. Item totum magisterium est hoc, diuidere elementa a metallis, & ea purificare, & a metallis sulphurnaturae diuidere. Nam totus labor est in hoc & tota magisterii fatigatio in elementorum & sulphuris diuisione. Haec Raymundus. Sed ubi dicitur, ut Hermes dicit: Quatuor oportet te extrahere elementa, hoc profecto nil aliud est, quam ipsas seminarias uirtutes, id est, qualitates actiuas, uel passiuas excitare, quia naturaliter exponentes quamplurimi in errores inciderunt infinitos. Et nos dicimus illam uirtutem nostram spiritualem mineralem esse, quae potest intendi & fortificari, ut pullulandi & germinandi uirtus inseratur. Et uolens elementa mineralia recipere, non accipias de primis nec de ultimis, sed de mediis, ad creandum lapidem: quia prima sunt multum simplicia, & ultima sunt multum grossa. Quando uolueris comedere, capias panem & dimitte farinam: & quando uolueris facere panem, accipe farinam, & dimitte triticum. Hoc est uerbum nostrum, & doctrina philosophica. haec Raymundus. Item separatio elementorum est segregare eterogenia que sunt accidentia. Et coniunctio elementorum est cumulare homogenia, hoc est que sunt de natura humidi radicalis, ut Turba philosophorum dicit. Item Raymundus dicit: Habeas patientiam in dealbatione, quia hic iacit multa tarditas. Item nigredo est in omni putrefactione, semper maior debet esse in opere solis quam in opere lunae, ut dicit Rosarius: Quia sol in533 ter omnia alia corpora minoris est sulphuris quantitatis, maiorem autem quantitatem argenti uiui continens, ex quo haec nigredo procedit, ut dicit Geber. Postea recipe terram nigram tritam, & imbibe ipsam cum Mercurio, ita quod solummodo materia, id est, terra cooperiatur. Aliqui uolunt quod super eam natet per duos digitos aut tres. Primum tamen melius: quia dicit philosophus, ne Yesir submergatur, & sigilla uitrum sigillo Hermetis: ut supra: Et hoc ideo, ut actiua a passiuis non recedant, donec ad decoctionem perueniint perfectam. Et pone in cineres calidos ad exsiccandum. Et hoc fac secundo, scilicet imbibendo, & exsiccando, & tertio & quarto, donec terra ipsa satis alba est fixa albedine, Caue etiam diligenter ne misceas aquam Mercurialem impuram cum corpore mundo. Qualis enim erit liquiditas aquae Mercurialis, talis erit & puritas corporis, per quam abluitur: & quanto magis corpus fuerit ablutum, tanto albius erit. Nam praeparatione suae perfectae colorationis propter hoc fit cum aqua & igne. Idcirco si corpus non fuerit bene album, tere ipsum cum aqua, post iterato exsicca. Sic enim azoth, id est, aqua Mercurialis, & ignis, latonam, id est, terram nigram abluunt & mundificant, & eius obscuritatem auferunt, ut dicit philosophus. Nam preparatio terrae semper est cum aqua ideo qualis erit limpitudo aquae, talis & erit limpitudo terrae. Et hoc fiat in dealbatione terrae; & eius ablutione. Non ergo taedeat te prolixitatis repetitionis contritionis & assationis huiusmodi: Est enim actio naturalis, quae suum habet motum & tempus determinatum, ita ut quaedam in maiori spacio temporis, & quedam in minori terminentur. Dicit Methodus: Quia in xl. diebus & totidem noctibus completur totum beneficium & opus ad album, post ueram purificationem lapidis. Quia in purificatione eius non potest esse tempus determinatum, nisi secundum quod artifex bene laborat. Et in nonaginta diebus & totidem noctibus completuropus ad rubeum. Et isti sunt ueri termini ad tantam perfectione. Et in centum & quinquaginta diebus & noctibus, cum fermento ad perfectionem totam. Uersus, Coctio fit rerum ter quinquaginta dierum: Dicit enim Pandolphus in Turba, Quia corpus in eius decoctione in quarta parte diminuitur. Et Astantius dicit, quod corporis quarta pars diminuitur apud eius decoctionem. Et in impositione imbibitionis terre nigre cum Mercurio debet precaueri de fractione uitri, ut dicit Rosarius. Unde debet nota: ri, quod aqua sit calida, & etiam materia, id est terra sit calida: & cum manu debet agitariuas & teneri in denuo calore, & iterum agitari 535 tari subito: quia materia lateribus uasis adhaerebit, donec materia & totum fiat sicut lutum turbidum. Et tunc uitrum debet sigillari, & poni inter cineres calidos ad exsiccandum ut supra, usque quo fiat puluis siccus. Et est maxime cauendum, ne spiritus qui corpus exsiccat, & a corpore, exsiccatur fiat uolatilis: nam si uolauerit a corpore, corpus perfectum esse non potest: Ideo etiam requiritur uas esse sigillatum sigillo Hermetis. Quia si uas in arte nostra non esset clausum ad inclusionem spiritus, tota uis exhalaret, sicut in generatione metalli. Quia si fumus ex quo metallum generatur in terra inueniret locum apertum, expiraret, & nullum geheraret metallum. Etiam ideo fit ut actiua a passiuis non recedant, donec ad decoctionem perueniant perfectam, ut supra ostensum est. Et tempus cuiuslibet imbibitionis ad exsiccandum est uiginti quinque dies naturales, uel triginta. Sic dicit Arnoldus, licet Rosarius dicat: Si corporis imperfecti scilicet terrae fuerit una libra duodecim unciarum, fixatur cum imbibitionibus suis nonaginta diebus. Addunt philosophi, donec peragetur ut dictum est. Aliquando tamen fixatur in maiori uel minori tempore, secundum industriam operantis, & propter maiorem uel minorem quantitatem pigmentalium. Intellige haec de toto tempore imbibitionum albedinis & rubedinis. Et istam solutionem & coagulationem uel exsiccationem terrae nigrae quater reitera, & quarta uice solutione & coagulatione, id est exsiccatione istius terrae completa, remanebit haec terra fixa & lucida nigra in fractura, & proiecta super corpora, alterat in suo colore. Et quantumcunque haec terra pluries soluta fuerit & congelata, erit penetrabilior & subtilior in natura sua. Dicit alius: Erit ergo ordo imbibitionis terrae, aquae reseruatae, unionis, exsiccationis & calcinationis quater reiterandus, & sic preciosam lapidis terram sufficienter abluisti & decoctionem administrasti. Et per hos gradus contritionis, aquae imbibitionis, exsiccationis & calcinationis, caput corui, terram nigram & foetidam sufficienter mundasti, & ad albedinem perduxisti, ui ignis & calcinationis, quae apta est ad fermentationem suscipiendam, quae fermentatio est ipsius lapidis animatio. Dicit Socrates: quatuor decoctines fieri successiue, & post debet uiuificari per fermentum, & iterum coqui. Dicit enim: lungite illum aquae suae & coquite, & hoc fieri debet donec liquescat & dealbabitur: post iterum coquatur usque deueniat ad rubedinem & suauem compositionem. Et postea iterum coquatur igne fortiori, & haec ultima decoctio, in qua figitur & uertitur corpus in spiritum. Et ita sunt in summa septem decoctiones, scilicet quatuor ante uiuificationem, id est, fermentationem, & postea tres, quae designantur per septem assaturas, ut etiam dicit philosophus. Aes nostrum corpus habet hydropicum, ut Naamam Syrus leprosum, propter quod quaerit lauacrum regenerationis septies in lordane, ut ab innatis passionibus & corruptionib. emundetur. Tunc habes sulphur & arsenicum non urens, quo possunt uti alchimiste, & cum eo faciunt argentum perfectum. Gratianus dicit: Dealbate ergo Latonem, id est, aes cum Mercurio, quia Laton est ex sole & luna compositum corpus imperfectum citrinum: quod cum dealbaueris, & per diuturnam decoctionem ad pristinam citrinitatem perduxeris, habes iterum latonem eodem modo ductibilem, & ad quantitatem tibi placitam: tunc intrasti per ostium, & habes artis principium. Et tunc calcina, dissolue, & incera, & ita procede per medium, & si resuscitatum facis penetrabile, tunc ad finem peruenisti. Dicit enim Rasis, Morienus & Assiduus: Quia terra cum sit dealbata, candida, fit fixa propter fixionem lunae, sed non fixa fixione solis, & ideo tingit in lunam. Et postea in opere est saltus lune, id est, sublimatio humiditatis lunaris & circulus solis: Quia post extractionem spiritus solaris a corpore suo mortuo, fit & animae restitutio & corporis uiuificatio. Dicit Plato: Quia omni argento inest sulphur album, sicut omni auro inest sulphur rubeum, & tale sulphur non reperitur super terram, ut dicit Auicenna, sicut in istis duobus corporibus consistit. Et ideo ista corpora subtiliter praeparamus, ut sulphur & argentum uiuum de illa materia habeamus super terram, de qua aurum & argentum efficiebatur subtus terram. Uia alia practicae. Aliqui sic faciunt cum terra. Cum iam habes terram exsiccatam, tunc fac in uitro, & pone super ipsam de Mercurio sextam uel septimam eius partem, ut solnatur: quare prius pondera ipsam, & sigilla uitrum sigillo Hermetis ne flos fugiat, & super lento calore in cineribus exsicca & congela, & istam solutionem & congelationem quater reitera: quarta uice solutione & congelatione istius terrae nostrae completa, remanebit haec terra fixa & lucida, nigra in fractura, & proiecta super corpora alterat in suo colore, sed non Mercurium. Et quantumcunque pluries haec terra soluta fuerit & congelata, erit penetrabilior & subtilior in natura sua, ut etiam supra dictum est, etiam magis tendens ad albedinem, in istis quatuor solutionibus & congelationibus. Cum uero completa erit decoctio ista quae dicitur prima, uertendum est ad alias tali modo. Scias pondus totius congelati, sicut sciuisti primo per discretionem tuam, & pone in uitro, & superpone quartam partem Mercurii ut soluatur, & sigilla uitrum ut supra sigillo Hermetis, & super calore exsicca & congela, & erit una massa alterius coloris quam prima, nigra & clara aliquantulum. Continuatur autem haec dispositio dealbationis post eius aquae imbibitionem & exsiccationem, solutionem & congelationem, donec fiat alba massa, perfectae dealbationis, in igne perseuerans, fundens, fluens, & Mercurium congelans, & perfecte retinens, & transmutans quodcunquo corpus metallicum imperfectum, unificum uerum. Et si uelis Elixir tuum preparatum, secunda tertia & quarta uice uolatizare uel imbibere; hoc debet fieri cum quarta parte elixiris Mercurii. Attamen si maius pondus de ipsa aqua posueris super ipsum corpus quam quartam partem ipsius, dum tamen non submergitur, melius erit, corpus dealbabit, & erit subtilius, penetrabilius, & cum maiori pondere conuertit. Item cum aliqua res est imbibita corruptione, non potest tollerare ignem, nec ignis in se potest pati corruptionem: quare necesse est, quod lapis sit magistraliter extractus, mundatus, & separatus ab omnibus suis feculentiis corruptibilibus, antequam tu praesumas fixare eum, quousque sit purum elementum primae rei. Et nota quod subtilior est medicinam, que Mercurium conuertit quam illa, quae conuertit corpora. Unde sciendum, quod maior labor est in dealbando propter pondera & commixtiones, quam in rubificando: quia post dealbationem usque ad rubificationem non sequitur error. Et pro rubeo faciendo dicitur, quod debet fieri eodem modo & simili regimine in omnibus, sicut in dealbando ipsius fecisti, & non debetiterum ire ut incipiatur a principio, sed tantum ut multiplicetur: & pone tantum Mercurii per solutionem terrae & exsicaationem, sicut in dealbando, nisi quod calor sit maior, & scias quam tumcunque plus soluitur anima cum spiritu suo non fixo, id est, aqua sua, & coagulatur, tanto plus multiplicatur, & non solum in quantitate, sed cum hoc etiam in uirtute & tincturae subtilitate, & in proiectione magnum pondus conuertet & transmutabit. De albatione terre, dicit Hali, Accipe quod descendit ad fundum uasis, & ablue ipsum in igne calido, usque quo auferatur eius nigre do, & recedat eius spissitudo, & fac euolare 541 ab eo additiones humiditatum, donec deueniat calx nimis alba, in qua non erit macula. Tunc enim terra ad animam recipiendam est habilis & pura. Dealbatio enim est totius operis initium, & fundamentum: nam ex tunc errare non potes in decoctione, quia post dealbationem uterque fugiens, scilicet anima, id est, Mercurius corporis, & spiritus, id est, Mercurius uiuus, in non fugientem terram uertunt, & faciunt eam spiritualem, mundam a terrestreitate, aeream & subtilem. Et sic spiritus & anima non uniuntur cum corpore uero modo, nisi in albo colore: quia tunc in ipsa dealbatione omnes colores, qui hodie in inundo excogitari possunt apparent, & tunc firmantur, & in unum colorem scilicet albedinis conueniunt. Et nota, quod ista diuersitas colorum non apparet in lapide nostro nisi in coniunctione anime cum corpore, ut dicit Morienus. In una tantum uice, ignis in eo nount diuersos colores. Anima est spiritus tingens, qui demum a corpore alterato superatus, eo gaudet, ipso incorrupto facto: Et sic alter in alterum transit; & alter uim alterius recipit natura disponente. Dicit Senior: Primum opus lunarem est abluere, dealbare & putrefacerem centum quinquaginta diebus. Et dealbatio totius, & fugatio tenebrarum ab eo. Et Flidius dicit: Scitote quod totius operis initium est dealbatio, cui rubor succedit, deinde operis perfectio. post hanc autem per acetum nutu Dei tota fit perfectio, quod est soluere & coagulare. Et de ipsa terra dealbata, dicit Morienus: Quia nihil cum ea facias ipsa non existente fermentata. Et quia sine fermentonulla fit tinctura perfecta, ut dicunt Philosophi, sicut nec absque pasta non fermentata fit bonus panis, sic in nostro lapide, cum fermentum est sicut anima, que corpori imperfecto mortuo uitam tribuit mediante spiritu, id est Mercurio. Quia dicit Aristoteles, Nil completur nisi cum fermento subtiliato, ut spiritus, Uersus: Ad bonam pastam utaris aqua, nec non fermento: simili modo in lapide nostro. Haec tria reperies dictis philosophorum: consimilia. Et non est aliud fermentum quam Sol tam ad album & rubeum Elixir, & Luna solum ad album Elixir, scilicet aurum uel argentum philosophorum, non aurum uel argentum naturae: Unde fermentum auri nil est nisi sulphur suum quod album in argentum conuertit, quia illud nunquam figit, quod naturaliter fixum non est nec fuit. Item fermentum fit ex pura metallorum materia, id est sulphure nature & uapore elementorum. Item fermentum non est aliud nisi a sole & Luna. Et fermentum non est quousque dicta corpora conuertantur in suam 543 primam materiam seu naturam, quia expedit quod ex sole & subtilissima terra fermentum debeat componi. Quare si duo corpora perfecta nescis reducere in suam naturam primam, non poteris habere aliquod fermentorum. Haec Raymundus. Nota, fermentum album sic fit. Ciba unam partem Lunae purissimae minutim limatae uel subtiliter foliatae cum duplo sui Mercurii bene mundissime albi, terendo simul fortiter in mortario lapideo, donec Mercurius ebibat ipsam limaturam, & fiat quasi butirum. ita quod nil inueniatur de ipsa limatura: Deinde ablue hoc fermentum fortiter cum aceto forti & sale communi, bene praeparato, donec acetum inde exeat clarum & bene purum, & tunc ablue sal cum aqua dulci, & aquam ad ignem exsicca. Ab hinc uero superadde ei sulphuri albi partem unam, terendo insimul totum. donec redeat totum quasi in corpus unum, Deinde incera ipsum cum una parte aquae, & mitte ad sublimandum, & c. Sic eodem modo fit fermentum rubeum cum sole purissimo, ut supra, licet Pandolphus dicat in Turba, quod nullum uenenum tigens generatur, absque sole & umbra eius, quod uolunt & plures alii: Quia non sit aliud fermentum tam ad albam quam ad rubeam tincturam quam Sol. Dicit Aristoteles. Album & rubeum 544 Clangor ex una radice, nulla re alterius generis interueniente pullulat. Item Rosarius & Petrus de Zalento dicunt. Fermentum quod est medium coniungens, si ponitur in principio uel in medio, opus perficitur citius, nec indiget reiteratione: Non tamen dicunt haec per abnegationem. Arnoldus dicit: Cum autem praedictam medicinam uolueris fermentare, tunc solue eam in dicto humido distillato, sicut dictum est superius, donec sit aquatica ut Mercurius, tunc pone in uase super ignem in toto regimine, donec colores appareant, ut in primo regimine, donec habueris Elixir ut prius fusibilem & tingentem: & tunc duplicatus est eiusdem elixiris effectus in fermentatione, quantitate, & proiectionem etc. Quoniam in omni solutione & fixatione acquirit sibi decem in multiplicatione, ideo quantum plus soluitur, figitur, tingitur, & funditur medicina, tantum melius & fortius operatur. Item de fermento nota. Ex perfecto nil fit, quia iam perfectum est, prout ista materia seu artificium perficit. Habemus exemplum: Panis fermentatus & coctus, est perfectus in suo statu uel esse, & ad suum ultimum finem peruenit, nec eo plus poteris fermentare: Sic est in auro, Aurum purum deductum est per examen ignis in corpus firmum & fixum, & eo amplius fermentare est impossibile apud philosophos, nisi habeatur prima materia metallorum in qua resoluatur in primam materiam, & in elementa miscibilia. Recipiamus ergo illam materiam unde erit aurum, & mediante artificio deducitur in uerum fermentum philosophorum, & mutemus hoc cum ingenio in materiam perfectam, uel in speciem corporum perfectorum, & tunc demum incipiamus operationem. Quare multi moderni laborantes etiam philosophice sunt decepti, quia opus dimittunt ubi est incipiendum. Nota, aqua est spiritus corpus purgans, subtilians & dealbans. Et fermentum est anima, quae corpori imperfecto mediante aqua uitam tribuit, quam prius non habebat, & in meliorem formam reducit. Etiam si in lapide nostro esset tantum alterum eorum, nunquam facile flueret medicina, noque tincturam daret, & si daret, ut Mercurius in fumum uolaret, quia non esset in eo receptaculum tincturae. Et in horam coniunctionis maxima, apparent miracula: tunc enim corpus imperfectum coloratione firma coloratur, fermento mediante, quod fermentum est anima corporis imperfecti, & spiritus mediante animam cum corpore coniungitur, & ligatur cum eo simul in colorem fermenti, coniungitur & fit unum cum eis: Et sic in corpore imperfecto, primo extrahitur illud uidelicet eorum purum ab impuro, subtile a grosso. Deinde desiccatur & fixatur, & erit mortuum: tunc fermentatur & reuiuiscit per fermentum, quod anima. Quia si non misces fermentum cum Elixir; non coloratur corpus sicut debet, quoniam sine fermento non exibit neque Sol neque Luna, sed aliud quod non permanet in tinctura naturae metallicae, nisi praeparaueris ipsum sclicet corpus imperfectum. Coniunge ergo ipsum sulphur, id est corpus imperfectum, cum eo scilicet fermento, ut generet sibi simile, & fiet Elixir. Cum autem sulphur, id est, corpus imperfectum coniunctum fuerit cum suo corpore, id est fermento, corpus non definit in ipsum aliud agere, quousque conuertat totum in ipsum, scilicet fermentum. Idcirco quando uis fermentare, misce simul cum corpore; ut totum sit fermentum, quoniam fermentum redigit uel reducit sulphur nostrum, ad suam naturam; pondus & colorem, per omnem modum, qui erit & fermentum album ad album, & rubeum ad rubeum, quod patet: Quia si posueris fermentum argenti cum sulphure auri, rediget ad suam naturam, sed non ad suum colorem. Similiter si posueris fermentum auri cum sulphure argenti, conuertit ad suam naturam, & non ad suum colorem & econuerso. Non ergo misceas aquam albam cum rubea, nec econuerso aquam rubeam cum alba, quia cum aqua alba albificabis, & cum rubea rubificabis. Ueruntamen fili non putes hanc aquam esse rubeam, sed albam in aspectu, importans rubificandi potentia cum effectu. Haec Raymundus. Cum corpus mundatum fuerit, & cum spiritu incorporatum & sublimatum, tunc ambo facta sunt uapor unctuosus. Et nisi corpus fiat uapor, nihil in opere huius peregisti, cum hoc fiat mediante aqua Mercuriali depurata. Ergo dealba & ablue corpus, quia dealbatio totius operis perfecti est initium & fermentum. Si enim sulphur non fuerit sublimatum, substantiam ingredientem & uirtutem penetrantem non habebit, & per consequens ad uerum Elixir non ualebit. Et Mercurius uulgi dicitur spiritus, Mercurius corporis dicitur anima, & spiritus non coniungitur corpori nisi mediante anima, & econuerso anima non coniungitur corpori nisi mediante spiritu: tantum subtilietur, ut sit unum cum eo, & homogenium sicut suus spiritus est. Tunc enim perminima sunt commiscibilia, & primo recipit naturam fermenti, & uirtutem tingendi. Spiritus non coniungitur corporibus, donec a suis immundiciis perfecte fuerint mundati, id est donec media substantia Mercurii 548 Clangor & sulphuris corporis fuerint a suis mundiciis perfecte mundati: id est, horum coniunctio non est possibilis, nisi prius spirituales fiant, id est per mutationem utriusque a sua uirtute & proprietate, per conuersionem suarum naturarum coniunguntur omnimoda coniunctione: & tunc sic purgati debent in corporibus coniungi, id est, cum fermento mediante aqua, quae facit inter ea matrimonium, id est, coniunctionem siue unionem. Rasis dicit: Accidentia non possunt qualitates extendere, nisi fuerint substantiis sociata. Item si uis ut fiat Elixir perfectum, atquo transubstantians, & omne corpus sibi coniunctum tingat, hoc non potest fieri nisi per solutionem suam saepius repetitam. Unde quinta essentia est corpus per se differens ab omnibus elementis & elementatis tam in materia quam in forma, tam in natura, quam in uirtute, non habens in se contrarietatem, unde nec causam corruptionis. Haec Thomas in compendio, Ubi ponit differentiam inter elementum, elementatum, & quintam essentiam. Modus faciendi solutionem talis est. Postquam lapis noster in igne est factus, & & ab omni sorditie, id est, purgatus est ab omni impuritate. Nota, id est, post dealbationem & philosophicam spiritualem purgationem supra memoratam. Tunc tere ipsum in puluerem subtilem ualde in uno lapide, & in aceto nostro coelestino solue, & statim soluetur in clarissimam aquam, & quasi fontaneam. Et postquam lapis totaliter fuerit solutus ut dixi, tunc distilla nostra distillatione, & coagula temperato calore, & ultino calcina prima coagulatione secundum modum suum. Et scias quod in ista solutione lapidis una pars multo plures partes Mercurii, uel cuiuscunque corporis, in lunam ueram uel in solem, secundum quod lapis fuerit praeparatus, tingit. Et haec solutio nostra est secretum nostrum. Et sic multiplicabis lapidem, ut postea in capitulo de multiplicatione dicetur. Item terra uulgi sic separanda est a terra philosophicali: Accipienda est terra calcinata, etc. & ponenda est in uase uitreo uel uitreato, in quo sit aqua munda & pura feruentissima, & cum baculo uitreo agitare debes usque quo illud quod potest dissolui dissoluatur. & scias quod bona terra dissoluitur & efficitur aqua alba sicut lac, quam dissolutam ponas ad partem, & iterum tere terram quae remansit insoluta, & iniungas iterum aquam bene calidam, usque quo facias donec aperte uidebis quod nihil amplius potest dissolui: Cuius signum est, quod terra quae remansit in fundo posita super lignum, nihil manet. Secundum signum, si ponatur super ignem, nequaquam funditur neque adurit. Et postquam haec uidebis tunc accipias totam terram tuam dissolutam in aqua predicta, & ponas in uase uitreo, & congelabis desiccatione forti, & priusquam congelata fuerit, tunc scias te habere terram philosophicam mundam & paratam, Aliam proiicias, quia est fex & scoria: dicitur etiam terra alba. Et caue semper ne eam asses nisi fuerit sicca. Unde Hermes dicit: Seminate aurum uestrum, in terram albam foliatam, quae per calcinationem facta est ignea, subtilis & aerea, uidelicet tantum: Seminate aurum, id est animam & uirtutem tingentem, in terram albam, quae praeparatione debita est facta alba & munda, in qua non sint sordes. Ex hiis patet quod aurum naturae non est materia fermenti, imo aurum philosophorum est ipsum fermentum tingens. Item Hermes caput philosophorum ait: Cum naturas commiscere uolueritis alchimiste, lapidem auri commiscete humori, qui est aqua permanens, suoque uasi imponite super leuem calorem quousque liquaefiat: deinde dimittite quonsque arescat aqua, & se inuicem continuat. Ipsa autem aqua imbuta, id est siccata, sit ignis intensior quam prius fuerat, quousque arescat, & terra, id est puluis fiat. Hoc autem peracto, scitote hoc esse arcani initium, scilicet aqua imbuere & desiccare perfecte. Hoc uero multoties facite quousque pereant aquae partes, id est deficiant, scilicet quod non ascendat ultra, eiusque colores uobis appareant. Iubeo tamen uos non simul aquam fundere, ne ykesir submergatur, uerum paulatim, id est, septies infundite, terite & desiccate, & sic multoties facite quousque sumatur aqua. Barsen in Turba dicit: Et aqua septies imponitur ei, donec bibat totum humorem; & recipiat uim imminentem igni, apud pugnam ignis, & rubigo fiat. Hermes dicit: Humectate & conterite pluribus diebus: & hoc nouem uicibus soluere & coagulare praecepit, quae per nouem aquilas designantur. In qualibet enim solutione & coagulatione augebitur eius affectus. Unde philosophus in Turba: Uidentes autem omnes huius artis inuestigatores illam albedinem apparentem in uase, rati estote quod rubor in albedinem occultatus est. Tunc autem non oportet uos illa extrahere, uerum coquere quousque totum rubeum fiat, & sic per plures imbibitiones aquae, sola552 Clangor. ris requiritur, terream rubeam fore factam, etiam per maiorem ignis administrationem. Item Barsen: Praecipio illis aes aqua dealbare candida, qua aes rubeum faciunt, scilicet aes nostrum. Quare oportet quod prius album fiat antequam rubeum fiat: quia non est transitus de extremo ad extremum, de contrario in contrarium, nisi per medium dispensatiuum, id est, de nigredine non est transitus in citrinum uel rubeum, nisi albedine mediante; quia citrinitas causatur ex altissimo uel multum albo, & modicum rubeo claro essentialiter. Quare natura ostendit, quod citrinatio est perfecta & completa digestio. Nec econuerso potest esse transitus de citrino ad album, quousque compositum conuertatur in nigrum. Nec aurum potest fieri argentum indiuisibile, nisi prius destruatur, & fiat nigrum, & corrumpatur, nec melius potest fieri deterius, nisi per corruptionem sui ipsius, quia generatio unius est corruptio alterius. Et hoc fit cum additione rei tingentis illud, quae nota est naturae, & perficitur. Et tunc fermentum imponitur. Spiritus corpus exsiccat, & a corpore exsiccatur scilicet perfecte a suo flegmate purgatus. Nota in omni assatione & decoctione qua spiritus & corpora separantur & associantur scire debes, quod anima separabilis a suo subiecto non commode separatur a fixo, nisi in siccissione, nec uiuum commode coniungitur mortuo, nisi in humido. Sed in hiis omnibus natura non patitur subitas permutationes. Ideo maxime est cauendum, ne spiritus uolatilis fiat: nam si uolauerit a corpore, corpus imperfectum manebit. Nota, Ideo fit sublimatio, ut segregatis partibus purissimis & leuioribus a faecibus grossorum elementorum, uirtutem quintae essentiae possideant formantem & disponentem ad speciem durabilem & perfectam. Dico autem quintam essentiam animam tingentem, colorantem, & formam puram inducentem, ad quam extrahendam ualde necessaria fuit sublimatio & subtiliatio: Per eam nam que extrahitur unctuositas arsenici, siue natura oleoginosa purissima & incombustibilis unctuositatis, quae ligata & commixta est cum fecibus, scoriis, & grossioribus elementariis. Quia sublimatio non fit alia de causa nisi ut extrahatur anima tingens a corpore, & ut uertatur in spiritum penetrabilem: per sublimationem enim corpus in spiritum reducitur, scilicet cum corporalis densitas transit in raritatem. Et cum corpora sint grauia & ponderosa, ut etiam supra dictum est: si ergo debent sublimari, oportet quod cum Mercurio incorporentur & subtilentur, & coquantur, donec ex eis, scilicet ex Mercurio, & corpore fiat unum corpus, & non taedeat te hoc multoties reiterare: quia nisi Mercurius fuerit corpori incorporatus, non ascendit: incorporari autem nullatenus potest, nisi prius in Mercurio soluatur. ergo recipe primam aquam ab omni corruptione segregatam, in qua coque rem suo nomine nominatam per xl. dies in uase suo, & inuenies corpus conuersum in argentum uiuum: & quando per sublimationem fuerit priuatum. sua nigredine, fiet natura sublimis carens umbra, id est, grossa terrae foeculentia & adustione. Idcirco quanto magis poteris, ipsum corpus subtilia, & cum Mercurio mundo coque, & cum aliquam partem Mercurii corpus in se hauserit & concluserit, ipsum subtilia igne cito, & fortiori quo poteris, donec escendat in similitudine albissimi pulueris, in modum niuis, adhaerens spondilibus aludel. Cinis uero infundo manens est faex, & scoria corporum, uituperata, & abiicienda, in qua nil uitae habetur: quia puluis leuissimus, qui modica sufflatione euanescit, quoniam non est nisi sulphur prauum, a natura exclusum. Tunc abiectis fecibus, itera per se sublimationem albissimi pulueris sine faecibus suis, donec figatur, & quousque non permittit aliquas faeces, sed ascendit purissimam ad modum niuis, quae est nostra pura quinta essentia, & tunc habes animam tingentem, & coagulantem & mundificantem. & sulphur & arsenicum non urens: quo possunt uti Alchimistae, & cum eo faciunt argentum. In solari autem materia licet quaedam pars albissime ascenderit, tamen infundo remanet ignis tinctus rubore, in modum scarlati. Et illud sulphur conuertit argentum uiuum in aurum purissimum & uerissimum. Haec est perfectissima compositio sulphuris albi & rubei non urentis secundum summam operationem philosophorum: nil enim in hiis dictis superflui & diminuti inuenies, sed quae philosophica ueritas continet. Item si cum calcibus duorum luminarium, scilicet solis & lunae sublimaueris Mercurium, tunc utiliter sublimabis, & mundas cum facilitate. In illis enim est facilis opera. tionis illarum sublimatio, per generationem: & collige semper tantum solum sublimatum, quia hoc non est fixum, sed quod in medio consistit aludel supra feces, quia illud est subtilis media substantia Mercurii, ex qua nostra conficitur medicina, que ex argenti uiui materia ducit originem. quesitum bonum, terra alba foliata, arsenicum, & sulphur album, prima materia metallorum, haec Raymundus. Hanc autem sublimationem facimus, ut corpora reducamus in naturam subtilem, ut sint sicut spiritus, penetrantia & redigentia omne corpus in solificum uel lunificum uerum, uel ut ea reducamus in primam materiam, scilicet Mercurium & sulphur, & ut eorum fiat firmissima incorporatio, & etiam ut assumat perfectum colorem albedinis uel rubedinis, qui color sine sublimatione fieri non potest. Et non misceas illud, quod remanet infundo cum eo quod ascendit, sed segregatim unumquodque eorum pone. Si autem adhuc infundo aliquid de materia ualente remansit, iterabis ad sublimandum per Mercurium sibi incorporatum, donec totum ascenderit quicquid est de pura essentia ipsorum corporum: quia si non feceris, non ponas ipsum in magisterium. Alembicum uero sit uitreum, bono luto circumlinirum, quod debet coniungi cum subiecto, ita ut Mercurius non possit exhalare finaliter: quia non sublimatur Mercurius, nisi per fumositatem aeream, secum deferens partes corporis puriores: & ideo terra tunc in aerem & corpus in spiritum conuertitur, & densitas in raritatem finaliter in modum aeris ascendunt. sic quod ratione ueritatis recipiunt uirtutem fortiter, & in profundum penetrandi: & ratione perfectae clarificationis, per fectae tincturae & colorationis. Unde ergo diligenter uide ut uasa bene iungantur, quoniam si inueniat scilicet Mercurius locum apertum, euolat per fumum, sicque peribit & annihilabitur operatio, & magisterium tuum erit inane. Sequitur de regimine fixionis. Quomodo perficiatur sulphur album & rubeum in Elixir perfectum. Accipe ergo sulphur album praedictum, & ipsum fige super corpus suum, album, fixum & mundatum, id est supra argentum. Et sulphur rubeum supra corpus suum rubeum, scilicet supra aurum, ut docet Pythagoras magister Turbae, dicens: Quod argentum uiuum a corporibus, dissolutione, subtiliatione, & sublimatione extractum, non coagulatum in susphur album uel rubeum, sustinens ignem, id est, ut sit fixum, nullam uiam habet ad albedinem uel rubedinem. Prudenter ergo & discrete oportet te operari, quoniam sine fermento non poterit sol neque luna esse. Et non est aiud fermentum nisi sol & luna: non enim per manebit in essentia naturae praedictum sulphur, quod philosophi dicunt Uaporem un ctuosum, nisi ipsum cum corpore suo purgato coniunxeris, ut generet sibi simile. Et etiam propter hoc ut fiat Elixir perfectum id, quod componis. Cum autem sulphur coniunctum fuerit suo corpori purgato, non definit in id agere, ipsum totaliter penetrando, quousque totum conuertat in suam naturam. Ideoque 538 Clangor quando uis fermentare, misce corpus sublimatum cum suo corpore optime purgato ut totum fiat fermentum; quoniam fermentum reducit sulphur artis seu philosophicum in suam naturam, colorem, & saporem. Si enim sulphur non fuerit sublimatum, substantiam ingredientem & uirtutem penetratiuam non habebit, & per consequens ad componendum uerum Elixir non habebit uirtutem: quia in sua permanens densitate & corporalitate, non miscebitur rebus tingendo, nec eas poterit in formam perfecte metalli transmutare. Sed cum corpus mundatum fuerit, & cun spiritu incorporatum sublimatione descendit, tunc ambo facta sunt uapor unctuosus, & ab urentibus substantiis spoliatus, aer subtilis, clarus, nimiae penetrationis, anima a uitiis, & inquinamentis liberata? quia iuncta suo corpori mundato, mediante spiritu, id est aqua Mercuriali purificata, transit in etns purissimum & incorruptibile. Et nisi fiat uapor, nihil in opere huius artis peregisti. Ergo dealba, ablue, quia dealbatio totius operis perfecti est initium & fermentum: Quae quidem dealba tio ammodo non uariatur in colores diuersos, sed permanet inuariabilis & immutabilis, & fige iuxta praeceptum philosophorum hoc modo. Modus figendi. Apta fermentum, id est, corpus ante fermentationem, ut sit solutum & calcinatum, id est, corpus per argentum uiuum sit solutum & calcinatum, id est, argentum uiuum sit ab eo separatum & remotum, & sit calx aut cinis purissimus: quoniam si non aptaueris fermentum, nil ualebit. Et similiter apta sulphur non urens de calce per sublimationem, ut sit simplex & uiuum. Quia si non miscueris in Elixir, non colorabitur corpus supra quod fiet proiectio sulphuris. Et si non mundaueris corpus quod uis misceri in Elixir, non diriget corpus spiritum, neque retinebit eum. Et si non sublimaueris huiusmodi sulphur, quod uis mittere in Elixir, erit aurum & argentum multum obscurum. Et si non mundaueris spiritum, non sustinebit ignem, quia ipsum impurum corpori non coniungeretur per minima. Oportet te etiam multum cautum. esse, ut facias Elixir medium inter durum & molle, quia nisi hoc scieris, non erit aurum & argentum habile ad operandum; scilicet malleandum uel fundendum. Subtilioris enim substantie & liquidioris oportet esse medicinam, quia ipsa sunt corpora, & maioris fixionis & retentionis, quam sit argen. uiuum, in sua natura, super quibus proiicitur. Quia dicit Euclides: 560 Clangor Nostrum finale secretum est habere medicinam quae fluat ante Mercurii fugam. Cum autem uis componere Elixir; fac calcem de illa materia cuius est corpus, & ei immitte sulphur suum, sicut supra dixi: Si est aurum; de auro, Si argentum, de argento. Quoniam sponsalitium non est aliud, nisi ut coniungas fermentum cum suo corpore, de quibus uis facere Elixir. Dicit enim Turba: lunge haec duo, id est, cineres, uidelicet corporis perfecti, & sulphur album, id est corpus imperfectum ad inuicem. unde philosophus: Illumina primo corpus tuum, & iunge cum spiritu & corpore mundo, equalitate, id est equo pondere. De ponderibus fermenti & sulphuris & Mercurii. Nota, quia sciendum est primo, quod summa uolatilis non superet summam sui corporis mundati, fixi, alioquin ligamentum sponsalitii uerteretur in fugam spiritus non fixi, & sulphuris uolatilis. Uolatile non superet summam fixi cum eo uniti. Unde dicit Plato: Si parum sulphur proiiciatur super multitudinem corporis, ita ut supra ipsum habeat potentiam, conuertit ipsum in puluerem, cuius color erit sicut color corporis super quod proiicitur spiritus auri uel argenti. Sed quia sulphura non possunt corpora ingredi nisi mediante aqua, scilicet Mercurii, cum aqua facit eorum matrimonium: quia est medium coniungendi tincturas, id est, sulphur & fermentum: Ideo in ea dispositione primo ponas calcem corporis seu fermenti. Secundo ponas aquam, id est, spiritum. Tertio ponas aerem, id est, animam, siue sulphur a corporibus extractum. Et ut utar philosophico eloquio & doctrina: Si miscueris prius oleum in terra, erit oleum mortificatum in terra, quoniam oleum in terram intrat, & ab ea sorbetur. Si uero prius posueris aquam, & postea oleum, stabit oleum supra aquam: aut si prius posueris aquam, & postea terram, erit aqua ponderosior terra. Cum ergo coniungis elementa, scilicet aquam & aerem ut figantur in terra: Si est ad album Elixir, semper sit plus de terra quam de aliquo alio elementorum. alioquin terra non figeret spiritum, imo secum euolaretu. Et hoc sieri debet, secundum rationem, iuxta deaquationis mensuram. Uerbi gratia, ad lunare Elixir. Si est de aere unum pondus & dimidium, de aqua debent esse duo pondera, & de terra tria debentur esse pondera; & terrae fermentum sit ter tantum, quantum sit sulphur album. Ut si dimidium alterum pondus fuerit de sulphure albo, tria pondera debent esse de fermento, & duo de aqua, & erit Elixir complentum. Et ideo hanc cautelam habeas in compositione ueri Elixir, & ita opereris, ut dictum est, ut scias quantum debeas apponere de terra, quantum de aqua, & quantum de aere ad album Elixir, & quantum de igne ad rubeum. Ratio est, quia si magis poneretur de terra quam dictum est, mortificaret animam: Si uero minus, fieret Elixir, nimis humidum, nec figeretur. Et similiter de aqua, si plus apponeretur, & esset humidum & nimis molle: si minus, esset siccum & durum, nec penetraret. Et si de aere similiter minus apponeretur, non coloraret perfecto colore: & si magis, esset in perfectione coloratum in albo Elixir. Ad solare uero Elixir, cum sol sit calidior luna, debent esse duo pondera terrae, tria de aere, tria de aqua, unum pondus & dimidium de igne: nam pondus ignis est medium pondus aqueet in hoc neque est additio neque diminutio. Dicit Raymundus: Cum uolueris Elixir ad rubeum per traditionem generalis doctrinae, doctrinam faciendi Elixir ad album resumes in exemplum. Nam hic modus faciendi Elixir ad album, repeti non oportet, ni si solum pro quolibet elementato albo, elementatum ponas rubeum, quoniam in Elixire ad rubeum. apponitur ignis ulterius, qui totum rubificat, & sublimatur ut spiritus. Pondera uero elementorum, sunt duo pondera terrae, & tria aquae, & totidem & unuim pondus & dimidium de sulphure rubeo. Primo enim ponas terram: quia participat cum fermento. Secundo ponas aquam: quia est medium inter terram & acrem. Tertio ponas aerem: quia est medium inter aquam & ignem. Quarto ponas ignem, sed ignis per aerem figitur sicut & aqua per terram, etc. sicut scis. Sciendum est. Quod si lapis philosophorum purificatus adiungatur cum aliquo corpore, & qualitercunque destruatur corpus, materia lapidis semper remanet cum illa parte corporis, quae magis est purificata secundum uiam naturae. Nam lapidis materia figit ignem, neque potest comburi: quia ipse lapis super omnem ignem perpetuus est creatus. Et ideo quanto magis in igne perseuerat, tanto plus augmentatur uirtus eius in quantitate & qualitate: quia lapis philosophorum non habet humiditatem terminabilem, & licet siccus sit in experientia, copiosus est humiditate unctuosa in eius occulto, quae nunquam potest destrui per aliquam uiam. Quia si corpus cum quo commiscetur destruitur, semper remanet eius substantia subtilis uel grossa, secundum quod fuit preparata, quam est uera & res fixa. Ideoque nisi destruatur corpus, materia uel medicina de ipso creata & extracta semper perseuerat. Hec Geber dicit. Alius philosophus, dicit in Turba: 564 Clangor Sciant omnes inuestigatores huius artis. quod Elixir quantumcunque praeparetur uel subtilietur, totum nihil est, nisi post praeparationem cum uero fermento coniungatur. Nota de fermento. Notandum est, quod quando Elixir coniungitur cum corporibus, oportet quod coniungatur per minima. ut dicit Albertus. Uehemens & utilis complexionatio fieri nunquam potest rebus solidis, nisi prius soluantur in aquis, & tunc commisceantur ad inuicem, & in locis calidis agente calore naturali, uel sibi proportionabili uaporaliter se connectant spacio temporis competentis. Quia oportet Elixir primo soluere, postea corpus praeparare & soluere, ut Elixir, postea uero accipere & coniungere dissolutiones, uidelicet de Elixir partes tres, & de corporibus praedictis partem unam: postea oportet hoc totum congelare & iterum soluere & congelare, & sic reiterare, donec totum factum sit unum, sine aliqua separatione, & hoc totum completur per beneficium aque nostre Mercurialis: quia cum ipsa soluitur, Elixirque praeparatur; & cum ipsa soluuntur & praeparantur corpora. Ipsa est enim mundans, iungens, dissoluens, dealbans. & rubeum faciens. Dicit alius: Sed quia fermentum non potest ingredi corpus mortuum nisi mediante aqua, que facit matrimonium & copulam inter fermentum & terram albam: idcirco primo in omni fermentatione notari debet pondus uniuscuiusque. Si igitur terram soliatam albam ad album Elixir uolueris fermentare, ut stabit in complemento tincture super corpora a perfectione diminuta, tunc recipe terre de albatae seu soliatae corporis mortui partes tres, & de aqua uitae reseruata partes duas, & fermenti partem alteram dimidiam. Fermentum autem sit praeparatum ut fiat calx alba, fixa & subtilis, si ad album procedit tua intentio: Si uero ad rubeum, tunc sit calx citrinissima auri preparata, & non erit aliud fermentum. Ratio, quia ista duo corpora lucentia sunt, in quibus sunt radii tingentes splendidi, caetera corpora albedine & rubedine naturaliter excellendo. Postea sapienter ponas in suam fiolam ad hoc deaptatam, & in corium suum temperatum repone ut coagulentur & fixentur, & fiet unum corpus. Deinde iterum solue cum tertia parte aquae, & exsicca: & hoc reitera pluries, donec excellentissimum lapidem album per hos gradus reiterationis & praeparationis praeparabis album, fixum, stantem, perminima ingredientem corpora uelocissime fluentem ad instar aquae fixae, super ignis pugnam tingentem Mercurium & omnia corpora a per fectione diminuta in uerum argentum. Et nota, quando plus uel pluries huius complementi ordo reiteretur, solutionis, coagulationis & contritionis, tanto huius maioris exuberatione, uidelicet medicinae multiplicatur bonitas magis & magis. Nam quoties pertractaueris super ipsum lapidem eius propriam bonitatem reseruatam, toties multas lucraberis in eius proiectione super corpora partes, a perfectione diminuta. Quare philosophi laudant reiterationem ultra. Si igitur terram albam fermentare ad rubeum Elixir uolueris, diuide ipsam terram albam in duas partes, unam partem augmentabis ad Elixir album cum sua aqua alba reseruata, & sic nunquam desinit esse eius: & aliam partem pone in uitrum suum, id est in furnum suae digestionis, & auge sibi ignem, donec ui & potentia ignis digestionis in rubicundissimum lapidem conuertatur, ueluti sicut crocus siccus, combustus. Et si uolueris ut fiat tinctura rubendinis, Elixir albissimum transformans, & tingens Mercurium, lunam, & omne corpus in uerissimum solem, uel solificum corpus, tunc fermenta eius partes tres cum parte altera dimidia auri purissimi praeparata, ut sit calx subtilissima, cum duabus partibus aquae solificatae, artificialiter in unum chaos reducens, connexione per minima, usque ad occultum corporis, & pone in suo uitro, in igne suo, & coque ut elucescat rubicundissimus lapis, sanguineus, uerus. Illum iterum augmentabis de parte sua solificata, reseruata scilic. aqua sua solari, ut gradatim per modum digestionis ignis fortioris procedas in eius perfectionis augmentatione, & cumulatione bonitatis, & reiteratione operis de parte sua reseruata, sibi sue nature conueniente, solificata tandem, ut eius bonitas multiplicetur usque in infinitum, dicit Raymundus. De modo indulcorandi lapidem cum humiditate. In modo autem faciendi huius lapidis indulcorationem. Sumatur lapis, & terendo imbibe illum in uase suo, imbibitione per minima, sc. per uices, factas ad modum roris, cum una & dimidia parte sui: postea decoque cum igne leui, donec prius illa fuerit in lapidis substantiam congelata: Postmodum uigora ignem de carbonibus paulatim & paulatim, donec subtilietur ex eo quicquid resolutum extiterit, tam de aqua sulphuris, quam de argento uiuo humido. Tunc iterum quod lublimatum extiterit, reduc super feces, terendo & imbibendo cum dicto spiritu, qui magis in humiditate exuberanter abundat. Clangor Et hoc iterate imbibitione rorida, decoctione, congelatione, & sublimatione, cum ignibus suis successiuis, & diligen568 ter continuatis, scilicet cum moderamine notae ignitionis, quam natura exigit, donec per continuam sublimationem, iterationem spirituum non inflammabilium super illas, scilicet faeces, & continuo motu totum figatur deorsum. Cum autem fixum fuerit secundum proportionem ignis sibi appropriati cum mode ramine, tunc eo facias ignem fortem, bene continuatum per diem naturalem: secunda uero die naturali fortiorem, & tertia die naturali adhuc fortissimum, ut est ignis fundemdi, uel quasi. Quando uoles incerare lapidem: Mittas magis de re calida & humida, quam facias de frigida & sicca. Sed quando tu operatus fueris per intentionem fixandi, tunc mittas magis de re frigida & sicca, quam calida & humida. Et si medicina non manet plenarie contra ignem, hoc est per defectum fixationis. Igitur succurretur defectui, uel per reiterationem solutionis & congelationis, uel per sublimationem partium non fixarum, per partem fixam, quousque capiat quietem contra asperitatem ignis. Et si tu uides, quod illa non possunt fundi nisi grauitate, scilicet per defectum incerationis supple sibi, & integra ei incerationem cum oleo lapidis, guttando guttam post guttam, supra leuem ignem in crucibulo terreo, quousque fluat ut cera, sine fumo. Haec Raymundus. Demultiplicatione uel augmentatione lapidis. Nota primum quid sit augmentum. Unde augmentum est praeexistentis quantitatis additamentum. Et augmentum in qualitate & bonitate, est ipsam tincturam soluere & coagulare, hoc est Mercurio nostro imbibere & exsiccare. Uel sic, Recipe tincture preparate partem unam, & solue in tribus partibus Mercurii nostri, deinde fac in uase, & sigilla uas, & pone inter cineres calidos, per totum, ut supra expressum est, donec exsiccetur & puluis fiat. Deinde aperi uitrum, & iterum imbibe, & exsicca ut supra, & quoties hoc pluries feceris, toties aliquas partes lucraberis, & ultra tingit, ut dicit Arnoldus. Augmentum in quantitate est. Recipe materiae fixae quae tingit, id est tincturae preparatae partes tres, & Mercurii Philosophorum unam partem, & fac in uase, & sigilla uas, & pone inter cineres calidos, ut supra, & exsicca ut puluis fiat. Deinde aperi uitrum, & iterum imbibe, & exsicca, etc. ut supra. Et aqua, id est argentum uiuum uel Mercurius non plus ponderis adiicit uel dat corpori, nisi quantum de humiditate metallina manet. Haec Calidius filius Isydori, Item multiplicatio in quantitate fit per mixtionem medicinae in crucibulo cum argento uiuo uulgi. Quod quidem argentum uiuum per admixtionem lapidis conuertitur in puluerem rubeum uel nigrum, & iterato, quod mittatur de illo puluere argenti uiui super aliud argentum uiuum, & iterato conuertitur in puluerem, & sic facies reiterationes pulueris argenti uiui super aliud argentum uiuum, donec argentum uiuum non conuertatur in puluerem, sed manet conuersum in metallum perfectum. Et hoc fit quia fortitudo medicinae temperata est cum additione argenti uiui. Item multiplicatio tincture non est aliud, nisi augmentatio & multiplicatio caloris naturalis, qui est sulphur non urens in materia argenti uiui, cum sit certum, quod argentum uiuum sit materia metallorum in substantia, in qua sua claritas est infixa, quia metalla non indigent nisi natura substantiali. Et substantia in qua tinctura sulphuris infigitur, oportet quod sit de materia seruata ab omni adustione, & defectiua totius fusionis, amabilis & placens omnibus metallis. Et ideo est necesse, quod tinctura sulphuris sequatur talem substantiam, & in illa colligatur, si uis quod sit tinctura metallorum, & dicta substantia sit talis, quod possit fixari sine consumatione suae humiditatis, & sine reuersione illius in terram, & sine combustione suae propriae substantiae: & totum hoc est argentum uiuum. Quare dicitur quod illud causa perfectionis ad necessitatem metallorum, quia illud est sufficiens ad quemlibet graduin omnium fusionum cum ignitione, sicut patet in plumbo & stanno, & hoc per bonam adhaerentiam suarum partium, & per fortitudinem suae nobilis mixtionis. Haec Raymundus. Modus quomodo multiplicantur medicina rubea & alba, in uirtute & potestate. Quando perfeceris dictas medicinas, & de illis feceris proiectionem, duobus modis poteris artificialiter multiplicare suas uirtutes: Primus modus est: Dissolues in aqua Mercurii sui albi uel rubei, ex quibus fuerunt procreatae, quousque fiat aqua clara: & postmodum cum leui decoctione congeles, & cum suis oleis, inceres uero eas super igne, quosque fluant: Certa sua uirtus erit duplicacata in tinctura, cum omnibus suis perfectio nibus, sicut uidebis in proiectione: quia pondus quod proiiciebatur super mille, tunc proiicitur super duo millia. Et in ista multiplicatione non est magnus labor. Clangor Secundus modus multiplicandi suas uirtutes est maioris precii, quia si distilles quamli572 bet speciem illarum singulariter, & in suasqua per inhumationem, postimodum separabis elementa per distillationem, in recipiendo primam aquam, postmodum aerem: & nanebit sua substantia terrae fixa, tota clara in forma pulueris: reduc in illam aquam per distillationem, quousque totum biberit, & sit tota fixa in terra: & postmodum imbibe totum cum suo oleo & cum sua tinctura, quousque sit bene fixum, & fundetur totum sicut cera. Et de illa medicina proiice unum pondus super corpus quod uolueris conuertere, & inuenies certe suam tincturam multiplicatam de centum partibus, per talem modum, etc. Iterum multiplicatur medicina dupliciter. Solutione caliditatis, uel solutione raritatis. Solutione caliditatis, est, ut accipias medicinam in uase uitreo impositam, & eam sepelias in igne nostro humido septem diebus uel amplius, donec medicina soluatur in aquam sine turbulentia. Solutione raritatis: ut sumas uas uitreum cum medicina, & fuspendatur illud in olla noua aeneam, cuius orificium sit strictum, in qua bulliat aqua, & orificium sit clausum, ut ex uapore aquae bullientis ascendente uapore soluatur medicina. Sed nota quod aqua illa bulliens non tan573 gat uas uitreum, in quo est medicina, per spacium trium digitorum. Et solutio fit forte una die uel duobus aut tribus. Postquam medicina fuerit soluta, aufer ab igne ad refrigerandum, fixandum, & congelandum, indurandum, uel desiccandum, & sic soluatur pluries: & quanto plus resoluta fuerit medicina, tanto perfectior erit. Et talis solutio est medicinae subtiliatio & eius uirtualis sublimatio. Quae quanto plus reiteratur, tanto abundantius & plures partes tingit. Unde dicit Rasis. Non dependet huius bonitas multiplicationis, nisi in multiplicatione reiterationis, sublimatione & fixatione medicinae perfecte. Quia quanto plus huius complementi ordo reiteratur, tanto illius exuberantia magis operatur, & augmentatur. Nam quoties magis solito sublimaueris medicinam perfectam, & solueris. toties lucraberis omni uice ad proiiciendum uium pondus super mille. Et si primo cadet super mille, secundo cadit super decem millia, tertio super centum millia, quarto super mille millia, & sic usque in infinitum. Dicit enim Morienes philosophus: Scitote pro certo. quod quanto plus soluitur lapis noster, & congelatur, tanto plus spiritus & anima coniunguntur, & retinentur ab ipsis, & qualibet uice tinctura multiplicatur. Alio modo multiplicatur medicina per fermentationem, & 574 Clangor est fermentum ad album, Luna pura: & fermentum ad rubeum, Sol purus. Proiiciatur, ergo una pars medicinae, supra duas fermenti, & totum erit medicina: & ponatur in uase uitreo super ignem, & claudatur sic, ut aer non intret, nec exeat, & seruetur, & regatur, & subtilietur quoties uolueris, sicut fecisti de prima medicina, tantam uirturem recipiet una pars secundae medicinae, quantum habuit una pars primae medicine. Sic enim per solutionem, & fermentationem poterit medicina multiplicari in infinitum. Tripliciter lapis philosophicus multiplicatur. Primo modo fit per reiterationem notae corruptionis ad principium, hoc est corrumpendo lapidem per dissolutionem & putrefactionem, & per elementorum coniunctionem, & inhumationem in aere uel in terra, & per decoctiones aeris, & ignis communis. Et hoc ad altera opera particularia, per coniunctionem elementorum cum terra foliata, & decoctione ignis communis, in humatione fimi. Item utraque multiplicatio fit simul, si ex medicina multiplicata in quantitate duxeris ad dictas duas rotas, & feceris sicut dictum est. Nam quantumcunque medicina transit per istas duas rotas ad finem terminationis, tantum tum plus & multiplicatur in uirtute propter materiam, qua ad tantam subtilitatem deducitur. Ex quo spiritus existens in tali materia multiplicat similitudinem suam, sicut summitas ignis existens in oculo Basilisci, suam similitudinem multiplicat in igne existente in animalibus, ratione cuius suffocatur calor naturalis unius cuiusque animalis, sicut lux ignis per lucem solis extinguitur. Haec Raymundus. Modus proiiciendi omnium praescriptorum, taliter potest experiri. Sumatur una pars de medicina, & decem partes Mercurii crudi purgati, sic quod Mercurius calefiat ad ignem, usque ad fumositatem. Ex tunc proiiciatur medicina desuper quae statim fluit, minima penetrando, tunc stato uigorato igne, Mercurius fusus colligatur, cuius recipiatur modica pars, & tantum sui Mercurii uiui ponatur ad ignem, & probetur pondus. Si Mercurius additus notabiliter recesserit, tunc medicina non sufficit ad ulteriores partes. Si autem corpus in corpore notabiliter diminutum non fuerit, sed materia adhuc fuerit frangibilis, & nimis mollis uel dura, tunc sumatur huius iterum modica pars, & tantum sui de Mercurio crudo, & per omnia ut dictum est procedatur, donec habeatur intentum. 576 Clangor De proiectione medicinae multiplicatae in uirtute. Accipe unam partem uel unciam medicinae dictae multiplicatae in uirtute, & de illa proiicias super centum partes Mercurii, Sta tim cum dictis Mercurius incipiet calefieri in crucibulo, & prompte congelabitur, & cito totum in fixam medicinam; ad faciendum proiectionem super alium Mercurium, post accipe unam unciam, & de illa secunda medicina, & fac proiectionem super centum partes alterius Mercurii calidi, & adhuc erit purum totum, & uera medicina: tunc multiplicasti in quantitate tuam primam medicinam, uel etiam totum, uel in parte, quam iterum poteris multiplicare per dissolutionem, & congelationem, & inhumationem, etc. Quia modum quem dixi in multiplicatione potes multiplicare in uirtute in infinitum, & postea in quantitate. Proiice de medicina ultimo congelata, unum pondus super centum Mercurii loti cum sale & aceto, & calefac super igne statim, cum uideris ipsum fumare & congelabitur in aurum, etc. Conuertitur autem oleum, id est cum tinctura est oleum in puluerem tingentem hoc modo: Sumatur praeparati olei una pars, & fundatur supra decem partes Mercurii crudi, ponatur ad digestionem, & statim ingreditur 577 illud oleum Mercurium talem, quod non appareat, sed erit Mercurius albus uel rubeus secundum quod praeparata est medicina ad album uel ad rubeum, puluerisabilis & tractabilis in itinere, sine damno, qui ulterius poterit proiici, ut scis, semper super Mercurium, postea cum sale & aceto semper bene lotum. De uirtute, effectu, & nobilitate huius laudabilis scientiae, seu tincturae philosophicae. Est sciendum quod antiqui sapientes, quatuor principales effectus siue uirtutes in hac gloriosa thesauri arca, consolatrice & adiutrice scientia reperierunt. Primo dicitur corpus humanum a multis infirmitatibus sanare. Secundo corpora imperfecta metallica restaurare. Tertio lampides ignombiles in geminas quasdam precibsas transmutare. Quarto omne uitrum ductile facere, siue melleabile. De primo consenserunt omnes philosophi: Quod quando lapis ematites perfecte rubificatus fuerit, non solum facit mirabilia in corporibus solidis, sed & in corpore humano, de quo non ast dubium. Nam omnem infirmitatem ab intra sumendo curat, ab extra sanat ungendo. Dicunt enim philosophi, quod si datum fuerit de eo in aqua, uel in uino tepido paraliticis, freneticis, hydropicis, leprosis, curat eos. Alii sapientes dicunt, quod guttam rosaceam relidit saepe ungendo. Hinc uero passio cardiaca, aethica, iliaca, colica, ictericia, ac morbi Aegidii tum epilepsis, & omnes species febrium per eam curantur, sumendo plaerunque artetica per eam curatur ungendo, & quidquid est in aegroto stomacho, hoc tollit, & omnem fluxum humorum peccantium stringit & consumit potando uel ungendo, omnemque melancholiam siue moesticiam mentis ieiuno stomacho sumpta repellit, omnem fluxum renaticum exsiccat. Est etiam infirmorum oculorum sanatrix optima. Nam fluxum lachrymarum stringit, lipposos attenuat, ruborem depellit, pellem uel tunicam delendo mollificat. Tela, albugo, & hugo, cornu & ungula, cataracta, inuersio palpebrarum, aestus, nec non tenebrae, inflaturae oculorum: haec omnia per medicinam philosophicam facillime curantur. Cor & spiritualia confortat potando, dolorem capitis mitigat in temporibus ungendo. Praebet etiam surdis auditum, & omni dolore aurium succurrit, inflaturis neruos compactos rectificat ungendo, dentes corrosos restaurat lauando, foetorem anhelitus dulcorat. Sanantur etiam per eam omnia genera apostematum ungendo uel emplastrando, aut puluerem siccum intermittendo. Ulcera, uulnera, cancer, sistula, noli me tangere, antrax, serpigines, impetigines, stramiones, scabies, pruritus, & tinea per eam sanantur. Cicatrices per ipsam planantur, ita ut caro noua regeneretur, uinum corruptum & acidum si permiscetur, reparatur: calculus inde soluitur sibibitur: uenenum expellit sumendo: occiduntur etiam uermes si inpuluerisentur capilli sub uillo sic per eam ungendo remouentur. Rugas in facie, aut omnes maculas delet ungendo, & faciem iuuenilem facit. Mulieribus in partu laborantibus sumpta auxiliatur, foetum mortuum emplastrando educit, urinam prouocat. Coitum excitat & auget, ebrietatem prohibet, memoriam inducit, humidum radicale augmentat, naturam uigorat, nec non multa alia bona corpori humano monstrat & ministrat. Quia haec medicina est super omnes medicinas Hypocratis, Galeni; Alexandri, Constantini, Auicennae, & aliorum doctorum omnium artis medicinae: praestantior in odore, sapore, uirtute & effectu. Et est notandum, quod haec medicina est semper medicina apothecae ad morbum depellendum permiscenda. De secundo scribitur, quod omnia metal la imperfecta transmutat: hec enim transmutatio est satis manifesta. Nam omne quod est argentum facit aurum in colore, substantia, perseuerantia, pondere, ductibilitate, liquefactione, duricie, mollicie. De tertio scribitur, quod lapides in gemmas praeciosas transformat, ut dictum est supra. In libro Sextariae dicitur, quod iaspides, hyacinti, coralli rubei & albi; smaragdi, crisoliti, saphyri, ex ipsa materia formari possunt. Et in Carta sacerdotum traditur, quod ex cristallo carbunculus siue rubinus aut topazius potest fieri per eam, qui in colore & in substantia excellunt naturales. Hiis uero lapidibus, & aliis in quibus fuerit haec medicina, praestat uirtutem naturalem sua nobilitate, ita tamen, quod colores deputati ad ipsos admiscentur, nam omnem lapidem siue gemmam liquefacit & demollit. De quarto scribitur, Quod uitrum reddit malleabile in miscendo quando liquescit. Nam haec medicina est conuertibilis in omnem colorem. Alia uero sunt experimenta artifici sagacius committenda. Dicit Raymundus. Habet etiam potestatem dicta medicina rectificandi omne animal, & uiuificat omnes plantas in tempore ueris, per suum magnum & mirabilem calorem: quia si de illa ad quantitatem unius gradi milii dissoluas in aqua; & illam mittas in corde unius uitis, ad quantitatem concauiitis unius auellanae, artificiose nascentur folia & flores, & boni rami in mense Maii, & sic de qualibet alia planta facias: quoniam sic reputatur miraculum & contra concursum naturae, propter hoc, quia tales ignorant potestatem talis rei, sed non est aliud quam purus calor naturalis infusus in suo humido radicali, & quia natura per suum instinctum appetit multum esse, ad plus profundum cuiuslibet elementi ubi operatur, in multiplicando calorem naturalem corporis in centro, cuius ipsa est ingressa. Ideo habet potestatem rectificandi omnes, & illam uirtutem fixare in illis. Et haec est probata medicina philosophorum, quam omni inuestiganti fideli & pio uolenti, praestare dignetur Dominus noster Iesus Christus, qui cum patre & spiritu sancto uiuit & regnat, Deus per infinita seculorum secula, Amen. Correctio Fatuorum, Tractatulus satis Perutilis & Autenticus. Prologus in eundem. Cum omnium rerum emendatio sit ipsius augmentatio: Ideo in multis Philosophorum dictis scribitur, quod per artem emendatur natura ultra suum notum quem habuit in prima sua forma, cum nulla ars laborare potest nisi mediante natura, cum ipsa natura in arte intrinsice et occulte laboret per artificis administrationem. Ex hoc sequitur, imitationem naturae uirtutis esse augmentum & laborem, ipsiusque rei augmentationem: quoniam natura perficit suum gradum, quem naturaliter perficere potest, & illum praeterirem nequit, nisi per contrarium fuerit impedita, quamuis bene ars naturam non transcendit faciendo nouam naturam, per simplicem laborem. Et ideo dicitur quod ars imitatur naturam, non quod nouam aedificet, sed quod illius naturae uirtutem subtiliet. Propter quod incipit ars perficere, ubi natura deficit, subtilem scilicet naturam in re inclusam detegere, & ipsam manifestare. Ex quo minera generat metalla, tincturas tamen generare nequit, quamuis bene tincturam plenam in se occulte continet. sicut ait Philosophus: Natura continet in se quibus indiget, & quibus per ficitur, nisi quod moueatur arte, & operatione. Quare in nostro opere, ars non est aliud, quam adiuuamen naturae, quod patet in multis artium operibus laicorum, ubi natura primo producit lignum: secundo ustio ligni per ignem uertitur in cinerem: tertio, ars de cinere facit uitrum, & hoc taliter est intelligendum. Si in cineribus ista prima materia uitri occultata non fuisset, ars nequaquam uitrum ex co fecisset sine natura physica. Et sic perpende, quod a nullis rebus elici potest id, quod in ipsis non Existit. Ideo omnis species in sua specie, & omne genus in suo genere, & omnis natura in sua natura, naturaliter uirtutis efficit augmentum, & affert fructum iuxta naturam suam, & non in alia sibi contraria natura. Cum omne semen suo semini correspondet, ut dicumus, quo ad generationem. Ergo non generatur ab homine nisi homo, nec ab aliquo animali, nisi sibi simile. Et quo ad imitandam naturam perfectam, non facit aliqua ars simpliciter laborans ministerium naturae, nisi per illius naturae complexionem. Quoniam si aliena natura peior introducitur, immediate ars simpliciter non imitatur naturam. Sed illae peiores extraneae naturae inficiunt illam naturam, & statim non fit ex ea, quod fieri sperabatur. Quoniam omne peius laborans in aliqua arte nititur melius destruere: & omne melius laborans in aliqua arte, conatur peius perficere. Et ideo unicuique artifici naturam imitari uolenti, necesse ect illius rei naturam cognoscere, cuius rei naturam sua ars imitatur, alias, fatuus ipse per artem ueram dignoscetur. De Utilitate Studii. Studium amouet ignorantiam, & reducit huma num intellectum ad ueram cognitionem, & ad cuiuslibet rei scientiam. Ergo in primis est necessarium, per studium huius suauis operis scientiam acquirere, et per physica dicta ingenium acuere, cum in ipsis sit cognitio ueritatis. Si ergo laborantes studium non despexerint, fructum inde peruenientem dulciter degustabunt. Qui autem studere adhorruerint, & tamen laborare uoluerint, uideant an ars ipsius naturae sit imitatio, quam ars ipsius emendare debet. Quoniam impossibile est ei, secreta philosophorum ad perfectum finem praeparare. De hiis sapientes dicunt, quod ii transeunt ad practicam sicut asinus ad coenam, nescientes ad quid rostrum porrigant, nisi in quantum sensus exteriores sine intellectu per uisum & gustum ad pabulum adducit. Sic ipsi asini, sine bonis ueris principiis, & fructuosis studiis, ac sine naturarum cognitione, quaerunt perficere opera naturae, & secretum totius philosophiae, ac opus optimum, quod hominem ornat moribus, ditat beneficiis, auxiliatur pauperibus, & corpus humanum incolume conseruat, praebens ei sanitatem, prout potest dicere de illius naturae uirtute. Et ideo omnes artis huius apicem diligentes, studiis conentur insistere, & ex libris haurire ueritatem, & non ex mendosis, alias nidosis, neque fabulis fictis. Quia haec ars non inuenitur nisi per continuum studium, & philosophorum dictorum cognitionem, aut per fidelem scientem informationem. Nam qui in legendis libris deses extiterit, in praeparandis rebus prompius esse non poterit. Item non potest de facili practicae assuescere, cuius mens studiis theoricis renuit insudare. De Principiis Naturalibus Huius Artis. Caput primum. Non est dubitandum, hanc artem habere principia uera, cum ipsa natura corpora metallica format de mineralibus. Unde Aristoteles quarto Meteororum, ubi distinguit corpora mineralia in lapides, sulphura, sales. Et horum quaedam sunt rare. superbae, & quaedam illorum ductibilia, quedam non. Et quae sunt illarum rationes, & causae earum generationis, patet ibidem. Ideo non est necesse, plura hic de illis dicere. 586 Correctio Quot sunt partes mineralium. Cap. Ii. Distinguuntur corpora mineralia specialiter in duas partes, scilicet in partem metallicam, & partem mineralem. In partem metallicam, id est, in metalla quae originem ex Mercurio ducunt. Et in partem mineralem, que originem ex Mercurio non trahunt. De metallis exemplum, ut aurum, Luna, Mercurius, Iupiter, Mars, Saturnus, electrum. De mineralibus exemplum, ut sales, atramenta, alumen, uitriolum, arsenicum, auripigmentun, de metallis quae originem ex Mercurio ducunt. Sunt autem ductibilia & liquabilia omnia metalla, quae originem ex Mercurio duxerunt: quia materia eorum est substantia aquea, mixta cum substantia terrea commixtione forti, ut unum ab altero separari non possit: quare congelatur substantia aquea illa cum frigore magis post actionem caloris, & erunt ideo ductibilia seu fabrilia: & non congelatur sola aqua nisi cum siccita te terrestri, quae alterat aquositatem, cum in ipsis humor non est unctuosus: quia congelatio eorum est siccitate terrestri, ideo faciliter non soluuntur; nisi per actionem caloris uehementem in ipsis, secundum quod sunt fortius, ac fortiter commixta. Quomodo ex Mercurio generantur metalla in speciali. Cap. Iii. Rerum omnium liquefactibilium natura ex argento uiuo est & sui substantia, eo quod propter idem argentum uiuum coagulatur ex uapore, siue calore sulphuris albi uel rubei non urentis. Unde Aristoteles quarto Meteororum: Si sulphur album non urens fuerit, congelat Mercurium in argentum bonum. Si uero sulphur fuerit purum cum rubore claro, & in eo fuerit uis igneitatis simpliciter non urentis, congelat in aurum purissimum melius quam minera produxit: quia omne siccum naturaliter bibit suum humidum, ut in suis partibus sit continuatum. Uapor ergo sulphuris argentum uiuum coagulantis, est ex substantia terrea, subtili, aerea, decocta & digesta a commixtione prima, sibi unita actione caloris, postea eleuata; decocta, & digesta, donec habeat uim sulphuream coagulandi argentum uiuum in corpora metallica. Sed quando sulphur fuerit simplex uel adurens; perfectionem uel imperfectionem causat in metallis, sicut post patebit exemplum de his, quod ipsorum prima materia sit argentum uiuum: quoniam cum liquefiunt, per calorem conuertuntur in ipsum. Certum est ipsa antea fuisse argen588 Correctio tum uiuum, quia omnis res de eo est, in quod resoluitur. Exemplum de glacie. Degeneratione Mercurii & quae metalla ex eo generantur. Cap. Iiii. Argentum uiuum in prima sui radice est compositum ex terra alba, subtili, nimium sulphurea, cum aqua clara fortiter admixta, donec fiat substantia una non quiescens in superficie plana, nec adhaeret tangenti ratione siccitatis, quae alterauit aqueitatem in ipso. Est autem homogenium in natura: quia aut totum remanet in igne & fixatur, aut totum euolat in fumum, cum sit incombustibile & aereum. Et hoc est signum perfectionis. Et ideo cum prius in terra sulphurea decurrit calefactum, superius ascendit. Unde eius natura est, ut per calorem subtilietur. Ueruntamen continua sublimatione nimium depuratur, decoquitur & inspissatur, ac per sulphuralbum & rubeum gradatim congelatur. Quandoquidem sulphur dissoluitur multoties, & prius coagulatur argentum uiuum sublimatum, inceratum caloris actione, donec uix in millibus annorum successiue opere naturae in metallum perfectum coagulatur. Ex hoc quidem in uasis mineralibus ipsa natura operatur metalla. In istis ergo operibus; naturam imitari oportet quicunque uult medicinam perficere ab imperfectione perfectam: licet ipsa corpora differant compositione sua ab argento uiuo, quae ab eo generantur, eo modo quo ipsum fuerit purum uel impurum, ex sulphure mundo, uel immundo. Si enim argentum uiuum coagulatur ex sulphure puro, in quo est uis igneitatis, simplex erit aurum. Si uero sulphur fuerit malum & debile, & Mercurius bonae subantiae, connuertit ipsum in aes. Si uero argentum uiuum fuerit ponderosum, terreum & immundum, & sulphur immundum & foetidum ac terreum & fixae substantiae, fit inde ferrum, quod postea non faciliter funditur. Stagnum uero uidetur habere argentum uiuum bonum, sulphur uero malum non benem mixtum, ideo inter dentes causat stridorem. Plumbum habet grossum argentum uiuum, malum, mali saporis & foetidi, ac uirtutis debilis, unde assidue per ignis uiolentiam corrumpitur. Sic differunt corpora metallica ab argento uiuo, secundum quod ipsis inest sulphur extraneum uel adurens. Quod sic consideratur quae uirtus sit in ipsis, cum multa quantitas sulphuris est imperfectio, & multa quantitas argenti uiui est in ipsis perfectio, cum argentum uiuum sit incombustibile & aereum; quoniam sulpliur comburit & comburitur; & perfectum in omni opere impedit. Haec sunt uerba Aristotelis quarto 590 Correctio Meteororum: Non est credendum quodphilosophi in aliquo mendacio reperti sunt: ergo ipsis summe est credendum. De formatione mirabilium quae originem ex Mercurio non ducunt. Cap. U. Sunt autem minora seu media mineralia secundum quod dictum est, quae originem ex Mercurio non ducunt. Et horum quaedam sunt sales quae liquefiunt humido faciliter, ut alumen, sal simplex, sal armoniacum, sallapideum, & omnia genera salium. Et quaedam sunt uirtuosa, nec liquefiunt solo humore faciliter, ut auripigmentum; arsenicum, sulphur, cum aqueitas sulphureorum corporum est commixta cum terra uiscosa, commixtione forti cum feruentia caloris, donec facta sunt uirtuosa, & prius coagulata sunt exfrigore. Atramenta uero composita sunt ex sale & sulphure & lapidibus, & creditur in ipsis uis mineralis aliquorum corporum liquabilium, quae ex eis fiunt, ut calcantum, & olocari ager: qui generantur ex maioribus granis atramenti, & non soluuntur, nisisoluatur salsedo cum ipsis quae est in ipso sulphure, & prius congelantur in frigore. Et illud iam accipit uim mineralem ab aliquibus 591 corporibus, naturaliter in terris existentibus. Quod accipit uim ferream, erit rubeum & terreum, sicut olocar. Quod autem uim accipit aeream, hoc erit uiride calcantum. Unde possibile est ista duo, scilicet olocar, & calcantum ab ipso generari, cum tamen haec omnia praedicta participant in ui minerali cum, metallis. Sed corpora metallica ex ipsis artificialiter fieri non possunt, cum sint alterius naturae, & cum metallis ex prima materia propinqua, scilicet cum Mercurio originem non duxerunt, sed ex argento uiuo. Non nego quin cum ipsis metalla possunt purgari aut dissolui, uel forma sophistica per ea introduci, ad decipiendum homines, propter quod ilumhi nigredo abstergi potest, ueruntamen plumbum, semper manet plumbum. Sic artifices possunt facere congelationes per ea, id est, extraliere humidum ex Mercurio cum rebus siccis, ut uideatur Mercurius coagula. tus, sed illa coagulatio est pessima. Unde Aristoteles: Sciant Alchimistae, se species rerum permutare non posse, sed similia illis facere possunt, id est, tingere rubeum citrino, ut uideatur aurum, & album tingere colore quo uolunt, donec fiat multum simile argento. Ut hii qui coniungunt stannum, cuprum & Mercurium, & inde faciunt argentum sophisticum. Et fit etiam purgatio per mineralia in metallis, & non est impossibilis, & contra 592 Correctio haec non stat ratio, sed contra uerum aurum & argentum, quod nequaquam in natura & arte fieri conceditur, nisi per corporum in primam materiam reductionem. Sic species rerum transmutari possunt, ut prius Aristoteles subdit. Et hoc non fit per solam liquefactionem, sed per congelati Mercurii resolutionem, cum sui spiritus admixtione corpus in Mercurium transformatur. De differentia generationis sulphuris uulgi, & simplicis, & Mercurii. Cap. Ui. Cum dictum sulphur causans metalla, est elementum metallorum cum Mercurio, nunc pono differentiam in Mercurii generatione, & sulphuris, licet bene ex utraque parte causent metallum, scilicent Mercurio essentiali, & sulphure ex parte accidentali: Tamen illud sulphur adhuc est duplex, uiuum scilicet & urens. Uiuum causat metalla; quamuis adhuc bene differunt unum ab alio, secundum quod plus existit uiscositate terrae infectum, cum tamen sulphur simplex uiuum, causans aurum & argentum, non est nisi uapor calidus & siccus, generatus ex purissima siccitate terrestri; in qua omnibus moribus praedominatur ignis, & illud dicitur elementum cum Mercurio metallorum: Sed generatio sulphuris uulgi, differt a generatione Mercurii, ut supra dictum est: quia aqueitas sulphuris uulgi, est commixta cum terrestreitate uiscosissima, cum feruenti calore, & facta sunt unctuosa. Sic generatio Mercurii differt in parte secunda a generatione istius sulphuris, cum sit generatum ex terra subtilissima, alba, sulphurea, cum limpidissima aqua, quoniam transparet admixtione fortissima, ita quod unum ab alio separari non potest, donec non quiescat in superficie plana, nec adhaeret tangenti propter siccitatem terrae, quae alterauit aqueitatem ratione fortis commixtionis, & ideo est elem est tum cum sulphure simplici omnium ductibilium, uel prope simile est aliquibus ductibilibus. Et ideo propter concordantiam aliquo modo ipsorum in generatione commiicetur sulphur Mercurio, & unum alterat in latura. Quare unumquodque corpus meallicum in se sulphur expresse habere dignoscitur, cum liquefit calore ignis, ibi apparet Mercurius, & sulphur. Mercurius in substantia, sulphur in colore; & in cute rubea superius natante. Sic proprium est unius, quod situr adhaerentia alterius, eu unum sine alio in metallum generari non potest. Et in quantum sulphur est magis simplex, in tantum magis gaudet & cohaeret Mercurio simplici & mun594 Correctio do, ac fortius cum altero coniungitur, & sic perfectiora tunc ex ipsis generantur metalla. Quaestio. Cum generaliter philosophus loquatur, quod sulphur coagulat, dicendum quod non. Quia omne sulphur uulgi secundum philosophum, metallis est extraneum & contrarium. Auicenna: Non intrat in magisterium quod non est ortum ab eo. Quia semper inficit & denigrat, & corrumpit, quocunque modo per artificium preparetur. Est.n. ipsum, ignis infectus, ergo fusionem impedit. Si uero calcinatur, in terream redit substantiam, ut puluis mortuus. Quo ergo modo potest aliis uitam inspirare? Habet enim duplicem superfluitatem, sicut inflammabilem substantiam, & terream foeculentiam. Igitur per haec considera sulphur uulgi non philosophorum esse, cum sulphur philosophorum sit simplex ignis uiuus, alia corpora mortua uiuificans, & ea maturans, ita quodnaturae defectum supplet, cum ipsum sit superfluae maturitatis, secundum quod in natura sua sit perfectum, ac per artificium magis ac magis depuratum. Unde Auicenna: Tale sulphur non reperitur super terram, nisi in quantum exit in istis corporibus sole & luna; & in alio, quod est illud, quod nulli dicitur, nisi ex parte Dei sibi reueletur. In sole autem perfectius: quia magis est digestum & decoctum. Quomodo possibile sit minora metalla, artificialiter fieri metalla. Cap. Uii. Sed quia in praecedenti capitulo determinatum est, minora metalla artificialiter impossibile fieri metalla, propterea hic restat fore probandum. Primo sic, quia minora metalla de prima metallorum materia, quae est Mercurius, non sunt generata: quia generatio eorum cum generatione Mercurii in primis differunt in forma, in natura, in compositione, ideo etiam fieri metalla non polsunt: quia rerum unius speciei, una est materia prima, & sperma ex quibus generantur. Prima pars antecedentis patet, quod minora metalla non sunt generata ex Mercurio, quod est causa, quia semper manet in prima materia metallorum, & non extranea sulphura. Unde Aristoteles & Auicenna: Ideo si deberent fieri metalla, oporteret quod primo transirent in primam materiam metallorum. Sed quia artificialiter hoc fieri non potest, ideo minime ex eis metalla fieri possunt. Sic patet prima pars, antecedentis satis declarata. Secundo ad idem. Quia minora mineralia principium metallorum artificialiter fieri non possunt, quod est Mercurius: ideo etiam medium & finem non pertingunt, quae sunt metallum, & tinctura quam tenet: quia nutrimentum in homine per generationem non potest fieri homo; nisi prius conuertatur in sperma, & sic additum suo simili nouus generatur homo. Sed quia minora metalla a metallis sunt extraneae naturae, quamuis bene in aliqua ui minerali participant, & debilioris sunt uirtutis, & adustibilia, ideo natura metallica eo non gaudet; sed respuit, & seruat ea quae sunt suae naturae. Exempli gratia, Si aqua miscetur terre, separantur ab inuicem, quia terra petit fundum cum sit grauis & sicca, aqua superficiem, & nequaquam artificialiter sic possunt coniungi, quod istae naturae contrariae stent in una natura coniunctim. Bene quidem aqua potest abluere & mundare terram, sed quod siccitas terrae artificialiter mutetur in aqueum humidum, credi non debet, licet terra madefiat aqua. Sic minora mineralia possunt coniungi cum metallis, & ea purgare, & aliquo modo nouam formam introducere, sed cum ipsis permanere, & illud immaturum maturare; natura non concedit. Quare fatui, ut diuersa negocia & sophistica, ad decipiendum homines adducunt, scilicet res improportionabiles, quae nec materiam dant, nec eam etiam recipiunt: Scilicet secundinas, oculos animalium, testas ouorum, crines, sanguinem hominis rufi, Basiliscum, tam artificialem quam naturalem, uermes, herbas, radices, stercus humanum. Multi.n.fatui laborauerunt, & adhuc laborant in hiis rebus uegetabilibus & sensibilibus, ubi nihil tamen ueritatis inuenerunt, sed quasdam humilitates, de quib. indicamus insciis, ut euitare possint deceptiones. Nam ex hiis rebus postea dicendis, longo tempore extraxerunt quod appellabant arg. uiu. artificiale, & olea; & aquas, quas nominauerunt quatuor elementa, uidelicet aquam, aerem, terram. & ignem, & salem armoniacum, arsenicum & sulphur, & auripigmentum, quod emissent melis in foro, & citius perfecissent. Quaesierunt etiam in rebus uegetabilibus & sensibilibus humore carentium, & siccorum combustibilium & corruptibilium tincturam, quam non habent. Hii uero damnificati sunt damno apparenti. Et iste sunt rationes: Capilli humani, cerebrum, sputum humanum, lac mulierum, cruor humanus, urina, stercus, embrio, menstruum, & sperma, ossa mortuorum, oua gallinarum, & simpliciter in omnibu. animalibus brutis, piscibus & uolatilibus, uermibus, & carnibus, scorpionib. bufonib. basilisco naturali & artificiali, in quo maxima trufa est. In testudinibus, & succis quarundam herbarum, & floribus arborum, & specialiter in hiis, uidelicet herba lunari & solari, que dicitur toxicum, & in omnibus in quib. finxerunt nomina ad placitum suum, secundum metalla decipientes se & alios, uolentes cum pessimis rebus optimam perficere, & naturae defectum cum talibuis adimplere, in iis nullam uirtutem imaginantes ueraciter, nec scrutantes, uolentes stercus seminare & metere triticum, quod usui uidetur impossibile. Unde dicitur. Si quae homo seminauerit, haec & metet. Ergo si stercus seminat; merdam quoque & metet. Quare non est mirum quod uix unus inter mille, aut nullus de talibus perficit. Semina aurum & argentum, & afferet tibi fructum millesimum, cum labore tuo, mediante natura: quia ipsa solum habet quod quaeris, & nulla alia res mundi, cum alia omnia ut foetida, & naturae cedunt per ignis assiduitatem, & examen. Sunt & alii Alchimistae in mineralibus minoribus laborantes; scilicet quatuor spiritibus ut in sulphure uulgi, arsenico, auripigmento, & sale armoniaco, uolentes ex hiis tincturam perficere, sed hoc facere non possunt, ut patet per diffinitionem tincturae. Quia tingere non est aliud quam tingendo tinctum in naturam suam transsormare, & secum sine ulla transformatione permanere, & docens naturam contra ignem praeliare. Nam tingentis & tincti natura concordat. Exempli gratia. Si ex auro uel argento tinxeris plumbum, uel stannum; uel aliquid aliud tale, hoc concordat in naturis: quia originem ex utraque parte ex Mercurio duxerunt, maturum immaturo coniungitur, ut immaturum secum in tali uia perficiatur. Sed cum isti quatuor spiritus sint alterius nature cum metallis, ut sufficienter prius dictum est, ideo si tingere debent, Quaero utrum debeant conuertere, uel conuerti? Si conuerti, tunc tinctura non est, ut patet per diffinitionem. Si conuertere, ergo tingendo conuertit in suam naturam quae est terrea, natura metallicae naturae extranea; ideo metallum tingendo facere non possunt. Quia autem tingendo conuertit in suam naturam probatur: Quia omne generans generat sibi simile. Sed quia hic tinctura quatuor spirituum generans est, terra igitur generabit sibi simile, quod est terreum sicut ipsum. Sic & istam tincturam & omnem aliam quae non inuenitur in proprietate naturae despicias cum aliis uiis extraneis: quia in ipsis non est aliud quam rerum consumptio, temporis perditio & laboris, cum omnia alia apparentia sunt, & non existentia metalla, quae per minora mineralia uel consimilia fuerint laborata. Ergo stultum est quaerere in re, quod in ea non est, & caetera: ut in rebus foetidis e ustibilibus quaerero aurum & argentum, etc. Iterum de sulphure philosophico simplici non urente. Cap. Uiii. Philosophi subtiliter sunt imaginati, quomodo in istis corporibus perfectioribus sulphura illa elicere possent, & ipsorum qualitates per artem purgare, ut hoc haberent in arte mediante natura, quod in ipsis antea non apparuit, quamuis plenarie & occulte prius habuerunt. Et hoc nequaquam fieri concedunt sine corporis solutione & in primam materiam reductione, quod est argentum uiuum, ex quo facta sunt ab initio, & hoc absque ulla permixtione rerum extranearum, quae extranee nature lapidem nostrum non emendant, quoniam nihil conuenit rei, nisi quod propinquius est ei, cum sit medicina simplicis ac uirtualis naturae, ex aqua mercuriali, producta, in qua aurum & argentum prius sunt soluta. Exempli gratia, Si glacies ponitur in aquam simplicem, soluitur in ea per calorem, & redit in primam substantiam aqueam, & sic aqua tingitur ex uirtute etiam occulta quae fuit in glacie. Si autem glacies non resoluitur per calorem in aquam, non coniungitur, aquae in qua iacet, nec illam aquam tingit sua uirtute que in ea antea coagulata fuit, ex parte specierum. Sic eodem modo si corpus non resolueris in Mercurium, cum Mercurio occultam uirtutem ex eo habere non potes, scilicet sulphur digestum & decoctum per opus naturae in minera. Sic enim lapis est unus, una medicina, quae secundum philosophos dicitur Rebis ex bina re, scilicet ex corpore & spiritu, albo uel rubeo, in quo multi fatui errauerunt. Quomodo sulphur rubeum est in sole, & album in Luna. Cap. Ix. Cum dictum sit quod sulphur Philosophorum rubeum existat in sole, per maiorem digestionem, & sulphur album in Luna per minorem digestionem. Unde Philosophus: Citrinatio non est aliud quam completa digestio. Nam calor agens in humidum, primo generat nigredinem, & agens in siccum causat albedinem: quam albedinem ignis, si transcendit agens in eo, mutat in purissimam ciinitatem. Haec omnia in calcinatione plumbi attendi possunt. Etiam dicit Philosophus. uia iam actu unumquodque perfectorum corporum suum bonum sulphur cum Mercurio contineat, scilicet aurum aureum, & argenteum. Ideo sulphur album per citrinum est aurum. Quamobrem sulphur in eo est sulphur rubeum, id est, ignis substantia, qui hoc album plus digessit. Et sic sulphur album & 602 Correctio rubeum ex utraque parte existit in sole. Quare ignis est perfectio eius, & in igne generatum est. Et ideo amicabiliter gaudet natura suae igneae nature. Unde alique res extranee hoc in corporibus causare non possunt, cum ars non sit aliud mediante natura, nisi decoctio & digestio illius naturae per simplicem laborem. Exempli gratia, Mane cum surgo, & uideo urinam meam albam, iudico me parum dormiuisse, tunc repono me iterum ad dormiendum, & accepto somno, urina citrinatur. Et hoc propter maiorem digestionem caloris naturalis in me existentem. Sic sequere naturam per artem; similiter decoquere, digerere, maturare substantialiter, cum iam in actu natura contineat in se ignem naturalem quo maturatur. Hoc aliae res non habent, ideo dare non possunt. In Luna non est nisi sulphur album simplex, non tamen digestum sicut rubeum, nec sic a nigredine priuatum per actionem caloris, quem in se naturaliter continet. Sed ignis species est obtecta & occultata; agens in ea plus per artem quam per naturam. Et ideo non est impossibile quod ars mediante natura hoc plus digerat & perficiat, cum naturaliter intendat perfici, sed per se non potest, nisi moueatur arte & operatione. Sed isti labores, ut credo, non perueniunt ad hominem durae cergnicis. Et ideo non fit uerum aurum, nisi fiat ita digestum & decoctum, ut melius melioret peius. Quia omnium philosophorum intentio est, cum meliore peius perficere. Quod fatui contrarie intelligunt: quia cum peiore melius perficere nituntur. Et hoc quaerunt in re, quod nunquam fuit in illa, scilicet aurum & argentum in rebus adustibilibus, ut supra dictum est. Quod in aliis aegris corporibus non est utile hoc sulphur quaerere, quia ibi non est. Cap. X. Queri non immerito potest, utrum ex aliis aegris corporibus, hoc sulphur album & rubeum ad teingendum Mercurium elici possit: Dico quod non, quiam prius dictum est, quod non est aliqua res maioris temperantiae, quam in istis quobus corporibus reperitur. quibus insunt radii tingentes, cum prius dictum est, quod aegra corpora in se contineant sulphur foetidum & adustibile, & non uirtualis naturae, sicut in istis, & c. Cum omnis ars non ualeat, nisi praehabita natura, quam sequatur. Posses tamen cum minoribus mineralibus purgare metalla, quibus purgatis tamen adhuc non habent auream & argenteam naturam in se: quia digestio & decoctio aurea non fuit in illis, sicut in aliis, nec sulphurita maturum. Et ideo ipsis immaturis succurendum 604 Correctio est cum maturis ut maturentur. Igitur non tingunt sed tinguntur, quia tinctura auri & argenti proportionabilem naturam habet cum ipsis scilicet immaturis uel imperfectis, quia originem ex Mercurio traxerunt, Ex his manifeste patet quod minora mineralia tingere non possunt, quia corpora metallica imperfecta, quae non conueniunt cum auro & argento ex parte Mercurii maturi, tingere non possunt, nec naturam auri uel argenti infundere. Et ideo non est tingendum nisi cum illis quibus inest uirtus tingendi, Tinge ergo cum auro & argento, quia aurum aureum tribuit colorem & naturam. Quare omnia alia despicias, quibus non inest uirtualiter seu naturaliter uirtus tingendi, cum in ipsis non sit fructus, sed solum perditio rerum & stridor dentium. Quomodo aurum curet infirmitates hominum & aegra corpora metallorum. Cap. Xi. Cum autem inter uulgares & Philosophos aurum formam teneat, quod in prima sua dispositione manens, lepram curet, & plures alias uirtutes habeat, hoc autem est propter eius completam digestionem, quia excellentia ignis in eo agens, omnes malos humores consumit in corporibus aegris existentibus tam ex causa calida quam frigida. Sed hoc argentum facere non potest, quia tantam superfluitatem ignis non habet, nec tantum est digestum & decoctum naturali maturitate. Tamen isto non obstante, igneitatem occulte & uirtualiter habet, sed non ita plene, quia adhuc ignis non facit tales qualitates elementales sicut in auro. Et ideo argentum in sua prima dispositione manens non curat lepram ita potenter, nisi prius per artem digeratur, quousque habeat gradus summos auri in omni maturitate: quare alia aegra corpora metallica minus curant infirmitates, secundum quod magis differunt in imperfectione & maturitate ab eis, & ex defectu sulphuris infecti, & foetidi, & urentis, ex quo, generatione & coagulatione sua facta sunt ab initio, & ideo non curant. Cum ergo aurum tanti uigoris sit apud uulgares; & hoc in sua prima dispositione manens, quare non mirum, sicut expertum est, si aurum in medicinis per artis ministerium sequentis naturam redigatur, & eius uirtus subtilietur per digestionem decoctionis, & qualitatum purgationem, quod multas seu omnes aegritudines habeat tunc curare. Quod patet per Arnoldum de Uilla noua peritissimum medicum, qui dominum Innocentium Papam cum hac medicina ab infirmitate, caeteris medicis incurabilem liberauit. De sene facit iuuenem, & reuiuiscere facit, seruat sanitatem, corroborat naturam; & omnem aegritudinem corporis expellit: uenenum a corde declinat, arterias humectat, contenta in pulmone dissoluit, breuiter totum corpus habile reddit. Est ita preciosum quod nullus habet exsoluere, & ita rarum quod nullibi poteris reperire: ergo, etc. O foelix scientia cum sciente, qui eam habet, incomparabilem thesaurum possidet, in salubri constellatione natus est, & in hoc seculo super omnes ditatus, coram Deo & hominibus honoratus: quia non per usuram & fraudem uel falsis mercimoniis, & pauperum spolia onem, nec per subditorum oppressionem, sicut iam potentes mundi ditantur: sed per laborem manuum & industriam ingenii hic thesaurus acquiritur: ergo beatus. Philosophi ueritatem cognouerunt, ideo eam scientiam posuerunt super naturae motum, & modum eius imitantes, nunquam aliquis philosophus repertus est mendacium posuisse, licet obscure locuti sint, & hoc propter eius nobilitatem fecerunt. Aliqui scripunt in libris suis mendosis & altercatis. Caue tibi ab odore eius, ne te interficiat. Ecce qualis medicina & contrarietas, quae cum sanare debet, inducit mortem. Non est mirum, quod res intoxicatiuae ex uenenis compositis, haec facere possunt. Uidete fatui quomodo uestra opera differunt ab opere naturae, Quare fatigamini in huiusmodi rebus altis ad quas uenire non potestis taliter laborando, nisi miraculose eueniat, ut accidit beato Ioanni, qui de uirgultis fecit aurum. Dico uobis, qualis est medicina, tale fit & aurum. Cum res foetidas seminatis, merdam metetis. Reuertimini ad uiam ueritatis propter uos metipsos. Consulo uobis studere, dicta sapientum reuoluere, ex quibus ueritatem elicite, non casualiter ad opus accedite. Non aduertatis Recipe recipe, hoc & hoc, nescio quid, & fac taliter, nescio qualiter; Instrue me hoc, & ego docebo te illud. Sic deceptus alium decipit, & sic totus mundus per tales est defraudatus. Coecus enim si coeco ducatum praebeat, ambo in foueam cadunt. Ubi enim uideris; recipe, cogita quod significet decipe, mutato r. in d. Quae particularia sunt perficiuntur in hac arte. Cap. Xii. Uniuersaliter omnibus intuentibus ad quos praesentes deuenerint sermones, declaro. Quia in totius artis serie non sunt nisi duo particularia, quae particulariter perficiuntur secundum philosophos & naturam. Primum particulare, tam in albo quam in rubeo existit in Mercurio, sine administratione medicinae perfectae. Quamuis bene corpus cum quo perficitur in se occulte ipsius 608 Correctio tincturam continet, ueluti natura requirit: Primum, quod in eo particulariter perficitur ex utraque specie rerum est illud. Cum Mercurius ex prima materia omnium metallorum compositus ex terra nimium alba, sulphurea & aqua clara. Et ideo, albedo terrae transparet limpiditatem aquae, & est color in eo albissimus, ut docet experientia: Et continet in se sulphur bonum maturum & mundum, tunc possibile est ex eo particulariter fieri solem & lunam. Philosophus: Ad misceatur per artificiu aliis corporibus metallicis, quia est de natura eorum, & ipsa generata sunt ab eo. Et ideo per artificium fieri potest, ut imitetur naturam digestam in illo, ut cum eis perficiatur. Et sic quibus complectitur metallis fit simile illis, sine aliqua admixtione extranea, Cum simpliciter natura gaudet suae naturae, & non per aliquod extraneum. Sed cum sole fit Sol: cum Luna Luna: cum Uenere Uenus, etc. Cum unumquodque mittit in illud uim suam, & etiam quia in se continetur suum sulphur bonum & immaturum, quod per artem maturatur. Quare alia metalla coagulata & infecta per sulphur adustibile particulariter sicut ipssum, Sol & Luna fieri non possunt. Prima ratio est: Si enim Mercurium transformarent, & admiscerent cum sole & Luna, sunc ipsorum Mercurius haberet in se illud praehabitum sulphur malum. Et si purgaretur, tunc in tantum purgari non posset, quod reduceretur in Mercurium, sicut ante talem simplicitatem. Nec etiam posset corpus per Mercurium in eo dissolui. Et cum dissolui non posset; tunc etiam uim seratam in illud mittere non posset, sed naturalis ex utraque parte seratis, unumquodque in examine ab altero separaretur, cum in se non haberent naturam perfectam occulte, cum qua proprie per ipsorum solutiones perficere possent:. Sed cum semper ipsis necenssarium sit inediante arte, ut alia corpora perfecta ipsis subuenirent cum sua natura, que naturaliter est perfecta. Secundo si insoluta adiungerentur corporibus perfectis, minus aurum & argentum fieri possent, cum naturaliter per congelationem ex utraque parte naturae earum seratae sunt, & cum non est medium aperiens illas naturas, admittendum unam uim in aliam, tunc coniungi non possunt coniunctione naturali, ita ut redeant in Mercurium, que ex utraque parte per originem duxerunt, & ideo per uehementiam ignis ab inuicem separantur per combustionem naturae imperfectae, ut bene cernitur. Ideo cum coniungere uolueris; facias Mercurium per Mercurium, qui dissoluit & aperit naturas saeparatas, ut simpliciter unum possit transire in aliud, & perfectum mittere uim in imperfectum, ut secum perficiatur. Et isti sunt labores uiae particularis. Et sic particulariter aurum & argentum fieri posunt. Non quod Mercurius crudus dissoluit corpora, & reducit ea in primam materiam suam siue naturam: Sed Mercurius corporum hoc facere non potest, & hoc propter cruditatem sui sulphuris, quam in prima sua generatione habuit. Sed Mercurius crudus ex aqua clara ab initio factus, ille crudum semper appetit corrodere, & primo quod suae naturae uicinius est, scilicet aurum & argentum, & c. Sed alter Mercurius ex corporibus congelatus hoc facere non potest, quia per congelationem illud crudum sulphur, quod antea fuit in eo, est alteratum in natura, non corrodit sicut primum, nec seratum aperit. Et ideo una uis non mittitur in aliam, sed unum quodque per se manet, Bene quidem fluctualiter sunt coniuncta, sed naturaliter ex utraque parte sunt serata. Quare per examen, & asperitatem ignis imperfectum comburitur, perfecto manente, quia una natura alteri succurrere non potest. Sed cum argento uiuo crudo hoc facere potest, scilicet naturas reserare & aperire, ut unaquaeque res uicina, sit suae naturae adiuuamen. Ideo si dissoluitur argentum, inueni et argenteam naturam: & si aurum, inueniet auream: si plumbum plumbeam, etc. per ipsorum sulphur congelatur. Unde Philosophus, Sed non alia corpora quae suam naturam non participant, sicut tu quaeris in multis foeridis rebus & immundis. Et ideo particulariter possibile est ex utraque parte ex eo fieri aurum & argentum, & in aliis corporibus non, ut audiuisti. Nota, duplex est solutio corporum in Mercurium, per Mercurium, & in aquam Mercurialem. Prima solutio requiritur ad particularia. Secunda ad uniuersalia. Prima solutio corporum in Mercurium non est alia, nisi resolutio, id est, per solam resolutionem seratum aperitur, propter ingressum naturae unius in aliam, & ista resolutio st in patticularibus. Secunda solutio est in aquam Mercurialem, & fit uniuersaliter. Et illa sit, non per solam dissolutionem sulphuris immaturi in Mercurium, sed per putrefactionem corporis & spiritus in humido. Cum putrefactio omnium naturarum ad inuicem ligatarum est solutio & separatio. Et sic partes ligatae ab inuicem separantur, & unaquaeque pars ab ilia: & hoc fit per separationem & solutionein elementorum, quae in generatione Mercurii sunt connexa, cilicet aquae & terrae. Et eaedem partes dum purgantur in natura per conuersionem coniunguntur, Se plus se diligunt propter eorum mundifica612 Correctio tionem, quam antea in natura. Sed haec separatio fieri non potest in corporibus nisi per spiritum, sic ars transcendit naturam in una uia, licet artificialia bene subito fiant, quae tamen antea naturaliter prolixa fuerunt. Non tamen credas, quod haec sint elementa uulgaria, scilicet aqua nubis uel consimilia. Sed frigidum & siccum terra, frigidum & humidum aqua, humidum & calilidum aer, calidum & siccum ignis. Et sic sunt in naturis elementorum. Tamen nequaquam ars potest partes connexas in generatione ita separare, quod simpliciter in elementa quae fuerunt transmutentur, cum prima natura unam qualitatem mutauit in aliam, taliter ars separare bene potest, ut humidum a sicco, frigidum a calido. Sed tamen una qualitas adhuc de naturali commixtione possidet naturam alterius in aliqua parte, & per haec possunt per artem uiceuersa coniungi, sicut diuisa sunt. Si illud non esset, quod una qualitas participaret naturam alterius, scilicet aqua naturam terrae in frigiditate, aer naturam aquae in humiditate, & sic de caeteris. Tunc sequeretur, quod naturale opus esset totaliter destructum, cum simplicissima essent elementa sicut antes fuerunt. Ante Mercurii generationem ars destruxisset naturam a capite incipiens, scilicet ab auro & argento, usque ad principium, id est, argentum uiuum. Et ultra ista principia simplicium elementorum, secundum quod antea fuerunt, ante Mercuri generationem: ita remote in arte est impossibile. Si esset possibile, tunc sequeretur, quod de nouo extra primam materiam Mercurium metallorum, ars componeret elementa, & uiceuersa ars generaret Mercurium sicut destruxit, quod impossibile est artificialiter fieri. Bene quidem ars destruitur a capite usque ad pedes, id est, Mercurium a pede edificans usque ad caput in subtiliori forma cum substantia naturae, quae antea fuit, ars concedit. Sic diuiduntur species rerum cum in aliam formam quam antea fuerunt, transmutantur. Ut testatur Philosophus dicens: Sciant artifices alchemiae, species rerum permutari non posse ( quod quidem uerum est ) nisi in primam materiam transmutentur uel conuertantur, id est, in argentum uiuum. Et ultra hoc non consulit. Secus fieri est impossibile. Liber. De Arte Chimica Incerti Authoris. De Generationibus Metallorum in Uisceribus Terrae. Caput I. Omnium recte Philosophantium eadem est opinio atque sententia cuncta Metalla uapore sulphuris ac argento uiuo generari. Quoniam cum pinguedo terrae calefacta, aque substantiam adinuenerit aliquantulum globatam, eandem tum uirtute naturali, tum corporum coelestium radiis atque conatu coeli, secundum puritatem aut impuritatem utriusque aurum, argentum, cuprum, stannum, ferrum & plumbum, corpora illa speciosissima in uenis terrae consolidauit. De natura & arte. Cap. Ii. Sunt autem duae in hac mundi testudine causae effectrices, natura & ars. Natura quotidie nouas producit res atque generat: Ars uero illarum rerum similitudines per conceptum in se imprimens, naturae uestigia lineationesque miro modo prosequitur. Ita ut si in uenium hominis in quibusdam aliquando non opituletur, ipsam naturam ab operatione sua palam est defecisse. Ars etenim naturam, adiumento nature nonnunquam corrigit, supplet, & quodammodo ( praesertim in hac magnifica mineralium rerum diatribe ) superare uidetur. Quod a priscis illis philosophis iamdudum in memoriam est consecratum. Duo sunt philosophorum genera. Quidam naturam duntaxat per se inuestigantes, uirtutem ac potentiam quam habent res sublunares, tum ab elementariis qualitatibus, tum a coelo & stellis, literarum monimentis tradidere, ut sunt Medici: Et quidam alii, qui animantium naturas, arborum, herbarum, metallorum & lapidum praetiosorum descripserunt. Alteri longe quidem splendidiores, non solum naturam, sed ipsum denique naturae arcanum, eiusque penitiora adyta, sagacissime ac argutissime penetrantes, ueriori uocabulo philosophi nomen sibi usurparunt. Sed quia natura ex duobus sulphure & Mercurio cuncta producit metalla, nobisque superiora corpora ex eis generata cum inferioribus reliuuerit, certum est, diligentes eadem ex tribus suis operationibus conficere, & inferiora corpora ad naturam & perfectionem corporum superiorum deducere posse. 616 De Arte Refellit opinionem quorundam in hac Arte, & ponitur ars philosophica uerbis paucissimis. Cap. Iii. Et quoniam apud plerosque philosophiae studiosos concessum est, ipsa metalla sulphu re & Mercurio generari, arbitrati sunt nonnulli, sulphur & Mercurius cum sint metallorum radix & materia, accipi debere, & tantisper decoqui, donec in corpus metallicum essent conglutinata. Isti quidem si profundius in naturae sanctuarium descendissent, ad huiusmodi stolidas opiniones neutiquam deuenissent. Quamuis enim sulphur & Mercurius quodammodo metallorum radix ante primam coagulationem fuerint, modo tamen non sunt, cum ad aliam naturam sint deducta: unde relinquitur, Ex ipsis non posse fieri aliquod corpus metallicum. Cum item ignoretur uinculum, quo Uenus & Mercurius in debita proportione coeant. Quare non sunt accipienda ea, sed potius id, quod ex ipsis in uentre terrae est plene decoctum, & illud quidem purissimum. cuius simile comperies in natura uegetabili. Manifestum est cunctas arbusculas, flores & herbulas, ex aqua & unione terrae subtilis progigni. Et si arborem aut herbam producere coneris, non terram aut aquam capies: sed potius id quod ex ipsis est, ueluti surculum aut semen, quae terrae omnium parentis gremio commissa, & suae naturae alimento enutrita, luminisque solaris uibratione euocata, in speciem arboris & herbae ad superficiem terrae debito tempore erumpunt. Pari modo ars ea diuina, semen e corpore perfectiori docet eximere, quod terrae philosophicae per artem praeparatae immissum, & calore temperato in puluerem ilbum aut rubeum iugiter decoctum, inferiora corpora ad naturam superiorum traditur. conuertisse. Ponit, quare philosophi hanc artem quaesierint, quid eos ad hoc mouerit, & soluitur ea quaestio, Quare spiritus in metallis non possit sibi simile propagare, cum cuiuslibet rei spiritus, sit generationis author. Cap. Iiii. Causam autem potissimam, quare prisci illi philosophi hanc scientiam indagarint, inspirationem Dei alacriter asserimus. Uidentes enim philosophi cunctas res uegetabiles, animalesque, tum caeteras res suo quodam spiritu se multiplicare, & sibi producere, transmutationemque fieri in hoc mundo inferiori per aerem, qui longo tempore singulas res corrumpere uideretur, naturamque alterius se motibus alterare, suborta est inter eos hec quaestio, Quare, uidelicet, spiritus in metallis non possit sibi simile propagare, cum ex 618 De Arte uno surculo multi coalescerent, & ex uno granulo innumera pene grana sese multiplicarent. Decretum est tandem diuino oraculo, spiritum eum crassiori cohiberi materia, qui si sublimatione quadam ad ignem secernatur, secretusque in sua sede connaturali comseruetur, tanquam seminaria uirtus, praeter omne falsum, possit sibi simile generare: Ex hoc cogitarunt philosophi, corporibus inferioribus perfectissimi corporis lucem & nitorem inducere, cum inuenissent metallica corpora solum penes decoctionem aut maiorem aut minorem inter se discrepare, omniumque metallorum Mercurium fuisse primam originem, cum quo metallicum auri Mercurio extrahentes, aurum ad naturam primam reduxerunt. Quae quidem reductio cum sit facilis & possibilis, conclusum est a philosophis, transmutationem in metallis facilem & possibilem esse. Et cum primigenii illi philosophi, aurum ad naturam primam reduxissent, influxu coelesti usi sunt, ne rursus metallum efficeretur, quale prius erat. Deinde naturam eius purificabant immundum a mundo separantes. Quo facto eam rem, philosophorum lapidem transmutantem uocitarunt. Propter cuius confectionem diuersae operationes a diuersis philosophis sunt inuentae, ut compleretur artificio id quod a natura esset relictum, cum natura ipsa semper prona sit ad sui ipsius perfectionem. Pertractat. Quid sit lapis philosophorum, & agit primo de eius prima parte. Cap. U. Et quoniam philosophi eam peritiam miris uerborum inuolueris, figurarumque umbraculis adeo obscure declarassent, dubitatum est a quamplurimis, de philosophorum lapide. Quid nam sit, & de quibus conficiatur? Quod si aures diligenter arrigere uelis, Lapidem in duas secamus partes. Primam eius partem solem terrenum dicimus, quod mihi tum prisci philosophi, tum recentiores testimoniis suis liquido astipulantur in Turba. Sine sole terreno opus philosophicum non perficitur. Cum omnes asserant, nullam tincturam esse ueram, sine aere suo: quia in ipso est sulphur sapientum purissimum, in quo natura sagax continet sementem suam. Et quemadmodum sol, uiuacissimos & penetrantes rudios in hunc mundum elementarium diffundit & transuerberat: Sic philosophoruim lapis, ex auro solis, ut ita dicam, filio, philosophica operatione compositus in alia metalla sese conspergit, eaque sibi uirtute, colore & pondere equiparabit in perpetuum. Et quia in auro sunt omnia metalla, aurum merito ante alia accipimus. De Arte Cum etenim au620 rum uel argentum errare uoluerimus, necesfarium est eadem accipere. Ex homine generatur homo, ex arbore arbos, herba herbam producit, & leo leonem, cum quaelibet res secundum suae naturae contemperamentum, quam complexionem uocant, sibi simile generet & producat: uerius tamen philosophi aurum uel argentum non creant: sed natura operantis ingenio mundificata. Agit de lapidis parte secunda, ubi spiritus gloriosissimae uirgini Diuae Mariae comparatur. Cap. Ui. Secundam lapidis partem Mercurium uiuum dicimus. Qui cum sit uiuus & crudus, corpora ipsa soluere perhibetur: quia in profundo naturaliter adheret eis. Hic est lapis sine quo natura nihil operatur. Unde nobis philosophi consulunt, ut non operemur nisi in sole & Mercurio, quae iuncta lapidem philosophorum constituunt. Quis ergo Mercurii merita laude prosequi sufficit, cum ipse sit solus qui aurum tenue faciat: & qui tanta polleat potestate, ut ipsum solem ad naturam primam possit redigere? quam potestatem nulla res in hoc mundo habere dignoscitur. De ipso Mercurio ita dicitur: Est in Mercurio quicquid quaerunt sapientes. Mercurius solem foliatum destruit omnem, hunc soluit, mollit, animam de corpore tollit. Si sublimetur aqua uitae tunc generatur. Si quis ergo ex te quaesierit, Qui nam sint lapides? Respondebis: Solem & Mercurium esse lapides philosophicos. Isti uero lapides sunt mortui super terram, & nihil operantur, nisi quod industria hominis eis administratur. Auri similitudinem profundam. Coelum Aethereum fuit omnibus hominibus occlusum, ut omnes homines ad infernas sedes descenderent, & ibi detinerentur perpetuo. Sed Christus lesus Aetherei Olympi ianuam aperuit, & iam Plutonia regna patefecit, ut anime eruerentur, cum in utero uirgineo Spiritu sancto cooperante, ineffabili mysterio profundissimo, que sacramento conciperet Maria uirgo, id quod erat excellentissimum in coelis & in terra: & tandem nobis progenuit mundi uniuersi Saluatorem, qui sua exuberantissima benignitate, omnes peccato deditos saluos faciet, si saepe peccator ad eum se connuerterit. Mansit autem uirgo illaesa, atque illibata: unde non immerito gloriosissimae diuae uirgini Marie equiparatur Mercurius. Uirgo etenim est Mercurius, quia nunquam in uentre terrae aliquod corpus metallicum propagauit, & tamen nobis lapidem generat, soluendo coelum, hoc est, aurum, aperit educitque animam: quam diuinitatem intellige. De Arte portatque eam in uentre suo aliquantulo tem622 pore, & tandem in corpus mundificatum tempore suo transmittit. Unde nobis puer, hoc est, lapis nascitur, cuius sanguine inferiora corpora tincta in aureum coelum salua reducuntur, & permanet uirgo Mercurius sine labe, qualis antea fuerat unquam. Decernit quare philosophi hanc peritiam occultarint, ubi ponitur laus artis, & inuehitur in Phomasticem Zoilum. Cap. Uii. Quars autem philosophi hanc scientiam per similitudines recedentes Allegoriasque obscuras posteritati, & sapientiae filiis commendarint, praecipuam ponit causam Hamul in Seniore. Ut attribuerent eam Deo glorioso, qui reuelaret eam cui uellet, & prohiberet a quo uellet. Etiam Rasis in librum Luminum refert. Si enim omnia secundum quod se habent enodare uelim, nullus ultra prudentiae locus esset, cum insipiens sapienti aequaretur. Legitur etiam in fine Turbae: Nisi enim nomina multiplicarentur in arte philosophica, pueri sapientiam nostram deriderent. Quare illos non magni facimus, qui diuinam eam peritiam cauillantur esse adulteram, a qua celeberrimi philosophi omnem omnium pene rerum notitiam, tanquam olim a Policleti statua statuarii fabri artis suae furta & fila solebant accipere, absurdissimum itidem foret suspicari, antiquos illos uenerandae autoritatis philosophos, in hac praesertim rerum naturalium diatribe, aliquid falsitatis memoriae commendasse, qui summam operam ueritati inquirendae semper accommodarunt, licet ad fidei naturae salutifere sublimitatem summumque diuinae essentiae fastigium non ascenderint. Quis ergo nisi Zoilus hane scientiam non laudet, eamque singulari fauore non prosequatur? A qua cunctae pene detractorum artes sunt depromptae: a qua tot colores arti pictoriae multum idonei sumpserunt exordium. Taceo artem monetariam: taceo eruditam eam medicorum destillationem, qua uirtus, quam essentiam quintam uocant, elici solet. Quid de uasis illis aeneis dicam? quibus fulmina & tonatio apud mortales citari solent, si modo aduersus Christianae fidei sacrilegos hostes eis uterentur? Est preterea scientia lapidis adeo sublimis atque magnifica, ut in ea tota pene natura totaque rerum uniuersitas, tanquam in quodam liquido speculo conspiciatur. Habet etenim se instar mundi minoris, ubi sunt quatuor elementa & quinta essentia, quam coelum uocant, in quo sedem posuit alia quaedam nobilissima essentia, quam philosophi quidam omnipotenti Deo ( cum pace loquor ) sanctissimae atque indiuiduae Trinitati, soliti sunt comparare. Quae nec sit de 624 De Arte natura coeli, nec de naturis elementorum, eamque nomine peculiari animam mediam naturam uocitarunt. Et quemadmodum Deus mudi faber, ubique adest in hoc mundo maiori: ita haec essentia, quae Dei appellationem censetur, ubique est in toto mundo, id est, uitro philosophico. Et sicut omnipotens Deus immensus est & infinitus: sic ea res quasi innumera uidetur in sui similis pro creatione usque ad finem extremum mundi maioris. Tunc enim natura generatiua ab omni re procreatili auferetur. Ex quibus uerbis nature peritus colligere potest, lapidem multas partes tingere posse, quibus etiam multe aliae difficultates dilui possunt. Ualeat ergo Aristarchus Theologus, qui diuinarum se literarum interpretem fateri non erubescit, & hanc naturae a Deo conditae peritiam, qua Deus magnificentius atque sublimius, post Sacras literas huic mundo contulit nihil, suis impudentissimis conuitiis non ueretur incessere. Dic mihi per Deum immortalem, quid est iniquius? quam ut oderint homines quod ignorant. & iam si res mereatur odium, quid demum est futilius? quid abiectius? quaeue maior est deliratio ac uecordia, quam eam damnare scientiam, in qua nihil prorsus olfeceris? qui nec naturam, nec naturae maiestatem, nec proprietatem, nec occultas metallorum operationes unquam didiceris? Chimica. 625 Crocitat ac blaterat itidem lureconsultus ac Forensis ille Rabula philosophiae osor maximus, qui ex miserorum lachrymis uenalis linguae malleo numismata sibi cudit: qui sacratissimos legum praeteriens, per ambages glossematum totum mundum suis dolis est persecutus. Sed quid sannas & Satyras persequor? Maneant salebrosi isti homines eorumque pedissequi in sua opinione perpetuo, qui nihil sapiunt quod castum, quod iucundum, quod festiuum, quod denique seductum sit a uulgari disciplina: quique nihil inclitum & celebre, sed quippiam forsan gregarium e nigellis Cadmi filiis sunt consecuti. Sed quorium haec? Ego hanc lapidis philosophorum indaginem mihi familiarem selegi, eamque saepius appello, totius philosophiae occulte, aut Magiae ( haud quidem superstitiosae sed naturalis ) Mineruam unicam, atque Margaritam praecipuam. Uidetur tamen opinione indoctorum longe degenerare a studio meliori, quod a uoluntate diuina decretum est & constitutum. 626. De Arte Cap. 8. & 9. tractant de prima omnim rerumessentia, & discutitur hic, Quid sit natura, quid anima, media natura, quid anima mundi. ubi maximus ille error philosophorum, ponentium mundum esse animal, confutatur: & disseritur, quod tantum sit anima humana, participatucuius brutalis anima uideatur existere, & quod sol sit oculus mundi, & cor coeli. Cap. Uiii. Libet nunc, candide Lector, aliqua de naturae secretis e penu tum philosophico, tum theologico in medium depromere. Cum uiderim multos e ueteribus, tum etiam recentioribus ipsi naturae indagandae multum insudasse, quae toti Academiae atque palestrae philosophicae usui futura, nemo nisi mentis exors, inficias ibit. Sed hic paulo altius repetenda sunt naturae cunabula. Non afficiaris ergo taedio, si aliquanto fecero digressum longius quam huius forte fit instituri. Glorisissimus Deus omnium rerum opifex, & inenarrabilis author, ante mundi exordium nullo indigus, sed ipse sibi sufficiens atque in profundissimo suae diuinitatis sacrario semper permanens, ex uberrima sua bonitate uolens res ab aeterno cognitas pro dire inesse, earundem in principio essentiam 627 quandam creauit, crudis, ut ita dixerim, lineamentis, adhuc ineffigiatam, quam Moses ille, quem philosophiae philosophorum fontem ac primarium Antitiste appellare liber, modo terram inanem & uacuam, modo abyssum & aquam: Anaxagoras uero Chaos confusum. Alii matrem mundi, fundamentum atque naturae uultum rite appellarunt. In cuius gremio cum omnes res indiscretae atque indigestae consisterent, neque formis propriis essent conspicuae, spiritu Dei interueniente hunc mundum uisibilem, secundum mundi intelligibilis exemplar & similitudinem graphice & ad amussim Dandalius conditor expressit atque descripsit. Hinc coelum ipsum in sublimi suspensum rutilis ignibus faberrime decorauit, motumque eius & astrorum ita composuit atque digessit, ut per arcam coeli mirabili ratione decurrerent ad efficiendas succedentium sibi temporum uarietates: utque res inferiores motu ac lumine suo calefacerent, fouerent, & in essentia conseruarent. Propterea res inferiores superioribus, ut ouum gallinae fouendum, ut foeminam uiro foecundandam supposuit. Quibus a primordio seminales quasdam rationes inspersit, ut sese acceptis oportunitatibus perpetua, ut ita dicam, foecunditate atque prole multiplicarent. Fabrefecit autem Deus hanc mundi compaginem harmonia, quadam, at628 De Arte que musica sibi inuicem proportione cognatam, ut quae sint in mundo superiori, in inferiori quoque sint, sed modo terrestri: quae itidem sint in inferioribus, etiam in superioribus uisantur, modo quidem coelesti & secundum causam. Ad quod forte, opinionem Anaxagorae ponentis, quodlibet esse in quolibet, applicare posses. Quare congruum est Deum cuncta moderari & implere quae creauerit. Nec ideo Deum omnia implere dicimus, ut eum contineant, sed ut ipsa potius contineantur ab eo. Nec arbitrandum est, ita Deum esse in omnibus, ut quaeque res pro modulo suae portionis eum possit capere, utpote maiora maius, minora minus. Sed ita Deus omnia implet, ut non sit aliquid ubi non sit. Et ergo intelligimus eum intra omnia, sed non inclusum: extra omnia sed non exclusum. Ideo interiorem, ut incircum scripta magnitudine sua, omnia concludat. Quare diuus Dionysius ait: Omnes res affirmari posse de Deo, cum sit author & gubernator. Ediuerso, omnes res negari de eo uerius, cum nihil sit de his que condidit. Quod mihi etiam uidetur esse gratius & certius; cum ob uariabilem huius imundi decursum, tum propter inuestigabilem altissimae diuinitatis abyssum. Posuit etenim Deus maximum interuallum inter se & res creatas. Est autem Deus immensus quidem, & ineffabilis, inexcogitabilis, non intelligibilis, supra omnem imaginationem, supra omnem cogitatum, supra omnem intellectum, supra omnem essentiam, innominabilis, solo silentio in corde praedicandus, potentissimus, sapientimus, clementissimus, pater, uerbum, Spiritus sanctus, altitudo incomprenhensibilis, Trinitas impartibilis, essentia immutabilis. Cuius imago est omnis natura, quamuis intentiuus est oculus. Qui omnium creaturarum unitas est, & cardo omnis, & unus, qui est omni potestate ualidior, omni excellentia maior, omni laude melior. Quem diuus Plato in ignea substantia habitare posuit: Intelligens, uidelicet, inenarrabilem Dei in se ipso splendorem, & circa se ipsum amorem. Quem alii spiritum intellectualem asseruere & igneum, non habentem formam, sed transformantem se in quaecunque uoluerit, & coaequantem se uniuersis. Qui ratione multiplici quodammodo creaturis suis annectitur. Rursus ea sua infinita aeternitate ac omnipotentia excedens feruido amore, sincera fide, & spe solida, mentibus hominum expiatis insinuari possit, qui sit benedictus per omnes chiliadum chiliades. Diximus paulo ante Deum esse innominabilem, quem proprio nomine Arithmeticam Martianus Capella salutasse dicit, cum septingentos decem & septem numeros co630 De Arte plicatis in eos digitis Iouem salutabunda de promeret. Sed quid nobilissimus ille numerus sibi uelit, eiusque in membra sua respersio, nouit Arithmeticus, non qui artem numerandi mercatoriam, sed proportiones inquirit. Hoc in numero omnes numeros, omnemque proportionem, tum Musicam tum Geometricam deprehendimus. Adde aliquid magis arduum. Nomen Dei in his numeris offendi quam exactissime. Cuius nomen sacrosanctum & in eternum adorabile in hac temporis plenitudine quinque literis adnotatur. Cum tempore naturae tribus, legis uero quatuor scriberetur. Dicimus praeterea Deum habere omne nomen, quippe cum sint omnia in ipso & ipse in omnib. ut infra disputabitur. Et tamen nullum nomen, cum diuinae maiestati non possit nomen idoneum attribui. Quantum autem mysterii atque neruorum numero in se habeat, Pythagoricos belle calluisse facile crediderim, qui alium Palladem, alium Dianam, alium Patrem, alium matrem, alium denique uirilem, alium foemineum nominabant, aptaruntque numeralis scientie consultissimi Monadem opificii Deo: Diadem aut dualitatem materie: formis ipsis Triadem uirginem: tum homini eiusque uitae Hexadem & Heptadem. Enneadem uero omnib. creaturis haud abs re pulcherrime accommodarunt. Caeterum, ut ad institutum redeam, audi Dionysium recitantem, Deum esse in omnibus, uel, omnia esse in Deo, sicut numeri sunt in unitate, sicut in centro sunt omnes recti lunae circuli. Et sicut membrorum uires sunt anima. Quoniam sicut unitas omnium numerorum communis mensura, fons est & origo, omnemque numerum in se unice coniunctum continens, multitudinis omnis est principium. Sed omnis multitudinis insons, semper eadem & immutabilis: Sic pari modo res creatae se habent circa creatorem Et quemadmodum anima humana indiuidua rectrix extat sui corporis, & tota toti corpori eiusque cuique parti praesens, ita similiter Deus in hoc mundo ubique est, eumque implet & moderatur iugiterque conseruat, per uirtutem quam rebus creatis quotidie de perenni fonte spiritus sui impluit liberaliter. Unde rite per quandam similitudinem anime naturae Deum aut Dei uirtutem, qua omnes res sustinet. Animam mediam naturam, aut animam mundi appellamus. Non quod mundus ipse sit animal, quod a Christiane philosophiae uestibulo, partim in Metaphisica christiana, parti in hac lapidis consideratione explodere licet. Sed illam filo orationis tersiori contexere persuadet naturae sublimatas, hic pedestri sermone incedere placuit. Eamque inundi animam praecipue in sole collocamus. De Arte Nihil etenim est in ipso firmamenti circulo, praeter animam, quod maiorem Dei similitudinem prae se feret, quam ipsum lu632 men. Cum quaelibet res tantum sibi, ut ita dixerim, Dei uendicet, quantum capax est luminis. Et cum nihil sit oculatius sole, multi ex Platonicis Orpheum in hoc potissimum imitati, Solem, mundi oculum nominarunt. Quoniam in eo tanquam in quodam lucidissimo speculo cuncta uiserentur, atque sese ostenderent. Huic Heraclitus cuncta dicit notescere. si solem e mundo sustuleris. Quid est nostrum corpusculum, si desit anima? Nulla ibi contrectatur uena pulsatilis, sentiendum nullum inest iudicium. Nullus in eo uitalis halitus, aut ulla spiratio. Quare etiam nonnullis uisum est solem cor coeli nuncupare. Quoniam sicut in corde uiuus extat fons sanguinis, caetera humani corporis menbra humefaciens & irrigans, motumque uitalem infundens: sic in sole uidetur esse omnium rerum tum inferiorum, tum superiorum uegetatio & conseruatio: Quoniam uitam & calorem inferioribus quodammodo inspirat lumine suo. Est autem lumen actus quidam simplex, cuncta ad se uiuifico calore conuertens, cuncta permeans entia. qualitates eorum uirtutesque ducens per omnia ac tenebras caliginesque dispergens. Quare in medio considet Phoebus aurea coma fulgente, tanquam Rex & Imperator mundi sceptrum, & gubernaculum tenens: cui omnes coelestium inesse uirtutes, non solum Iamblichus, sed & multi alii confirmarunt. Et inquit Proclus, Ad solis aspectum omnes omnium coelestium uires congregari in unum atque colligi, quas tandem in hunc mundum inferiorem per eius ignea spiracula credimus, disseminari. Hoc tibi etiam uel maximo argumento esse potest. Sole ad nos uergente terram herbescere atque pubescere. Abeunte uero deflorere. Sed de naturae infantia nonnihil commentandi uoluptate capior. De natura. Cap. Ix. Naturam uim quandam esse rebus insitam ex similibus similia procreantem asserimus. Generat enim natura, cunctas res auget, alitque. Quare omnium habet in se nomina rerum. Animal est a natura, lapis, lignum arbor, & corpora quae uides sunt a natura eiusque retinaculo. Natura est ligamentum elementorum uirtusque commiscendi, quae inqualibet re huius mundi sublunaris elemenum mixctiones efficit, formamque suae speciei congruam impressit: per quam ea res aqauis alia re distinguitur atque segregatur. Nec est natura alicuius coloris, omnium tamen colorum particeps & effectrix: nullius etiam ponderis aut qualitatis, omnium denique qualitatum rerumque foecunda genitrix. Quid ergo est natura? Deus est natura, & natura Deus. Sic intellige. Ex Deo oritur aliquid 634 De Arte proximum ei. Est ergo natura ignis quidem inuisibilis, a quo Zoroaster cuncta esse genita docuit: cui Heraclitus Ephesius astipulari uidetur. Nonne spiritus Domini, qui est amor igneus, quum ferebatur super aquas, edidit eisdem igneum quendam uigorem, quum nihil sine calore generari possit? Inspirauit Deus rebus creatis, quum diceretur in mundi genitura, Crescite & multipli camini, quandam germinationem, hoc est, uiriditatem, qua sese cunctae res multiplicarent. Unde quidam profundius speculantes, omnes res dicebant esse uirides, quum esse uiride crescere dicatur, ac coalescere, eamque uiriditatem Naturam uocitabant. Sed Aristoteles inquit, Ignorato motu ignorari naturam, quum modo sit uolatilis & in continuo motu generationis, augmentationis, alterationisque, quae tandem in extrema mundi calce stabilis erit, atque fixa. Quoniam tunc eam generandi uirtutem potentiamque Deus a rebus auferet, & in reconditissimo suae omnipotentiae thesauro ubi ab aeterno erat, collocabit. Hanc ergo generandi uirtutem rerumque conseruationem Animam mundi uocare libuit: non quod mundus sit animal, ut Platonicae rationes, & etiam astrologorum Arabum, Aegyptiorum, Chaldaeorumque testimonia comprobare uidentur. Posuerunt etenim Philosophi mundum esse animal coelosque ac stellas esse animalia, & animas rerum esse intelligentes, mentem participantes diuinam. Insuper cuilibet rei Deum aut animam quandam praeesse, omniaque plena diis esse Democritus & Orpheus & multi Pythagoreorum sunt opinati: quibus statuerunt diuinos honores, praecesque & sacrificia dedicarunt eisdem, & diuerso cultuuenerabantur. Praeterea omnes eiusmodi animas reducebant ad unam animam mundi. Similiter deos omnes ad unum referebant louem. Hoc Aristoteles Aristotelicusque Theophrastus: hoc Auicenna, Algazeles: hoc Stoici, omnesque Peripatetici confitentur, ac summo opere comprobare sunt conati. Hinc omnem gentilitatis errorem: hinc Poetarum figmenta: diabolica sacrificia, & immolationes sacrilegas emanasse non ambigo: hinc Aegyptia tellus animalia quaedam, & alia monstrifica portenta in Larariis suis coluit & adorauit. Qui ergo Ethnicorum philosophiam uanam esse non dixerit? quae hoc uulgatissimo errore aliisque multis est miserrime labefactata. Ubi mihi uisi sunt Philosophi Pelidibus puellisque simul limi puteum magnum perforatis urnulis haurire satagentibus. Eos tamen uenia dignos iudicare possumus, quum ipsis nondum illuxerit uera lux Iesus Christus Saluator noster. Quare 636 De Arte Christiani philosophi, cuius authoritas est grauior iudiciumque certius, inter est, quaecumque ad fidei naturae sacramentum facere uidentur, tanquam ab iniustis haeredibus possessa, ad Catholicae ecclesiae septum deducere, Uirgiliano more. Qui aurum se colligere dicebat ex stercore Enniano. Apicularum item more, dum suauiores Hynerti intrehible flores generandi mellis gratia exuxerint. Quis non intempestiuam Pici Micandulani necem lachrimis non madefaceret? quem nostris seculis Parcae sorores singulariter inuiderunt. Qui si uitae munere aliquandiu functus esset, laceram eam philosophiam atque mendicantem, expunctis erroribus, nouo candore concinnasset. Legitimam tamen philosophiam quisque summa laude decantet: cuius natura aut mundus est fundamentum, quae mores & uirtutem homini praescribit. Que tibi lactantes primae lanuginis annos corrigit, & uitae lineamenta tuae. quae naturae interpretationem & abstrusissi marum ob oculis rerum inuestigationem sibi uendicat. Dignissima quidem cui diuinarum & humanarum rerum disceptatio deferatur. Per eam mundi penetralia terrasque tractusque maris, coelumque profundum, quantum possumus diuina gratia, & naturali lumine perquirimus. Ipsa decernit coelum astrorumque innumerabilem multitudinem: tum auricomi solis iter triuiaeque labores. Haec uias syderum radio describit. Haec docet Aeoleos folles uentique susurros. Hippotades sceptro quos domat ille suo. Cur titubet terrae moles, quid Iridis arcum Efficiat, canasque niues, rigidamque pruinam. Quid generet rorem, fulgur quid concaua nubis. Uellera quid terrae gibbos fulmenque trisulcum. Quid glomeret imbres, uitrea quid grando: Quae sint auri, quae semina ferri. Unde saeua tonatio. Unde aquarum perennium fontes sibi sumant initia. & caetera id genus. Eam philosophiam perdiscant teneri iuuenes lactantibus annis, fabulasque aniles Philosophorum ubique deuitent. ponentium mundum esse animal, ipsumque innumeris constare animalibus, eisque diuinis. Quid futilius? quid ineptius? Quid etenim est dicere, Solem animatum, aut alia corpora coelestia esse animata, mentemque participantia diuinam, quam labi ad malam haeresim & abominabilem idololatriae perfidiam? Neque concedendum est ( diuo Augustino teste ) globos illos sydereos, quibusdam propriis animis uiuere, eisque intellectualibus atque beatis: Ego certe scio, tantum animam humanam lucem esse diuinam ad imaginem uerbi causae causarum primi exemplaris creatam, substantia sigilloque Dei figuratam: cuius character est uerbum aeternum, participatu cuius 638 De Arte animam eam brutalem e nature gremio depromptam, subsistere credimus tenuem animae rationalis similitudinem modicumque uestigium prae se ferentem: quemadmodum uiuae uocis Echo imago est & simulachrum. Sed de anima uegetali caeteri riderint. Admittunt Theologi Doctores intelligentias orbium motrices, non quod ipsos orbes informent, aut sensibiles, iuxta D. Hieronymi sententiam, intellectualesue reddant, sed ut assistant eos mouendo. Licet & ii orbes possent esse diuina uoluntate iubente propria ratione uolubiles. Uoluit tamen omnipotens Deus ex ineffabili bonitate sua huic munda nae fabricae secundas causas praeesse, ut quicunque se ipso moueat. dant etiam caeteris mouendi potentiam. Unde etiam animabus humanis angelos in custodiam deputauit: licet & ipse primarie eas custodiret. Non est tamen arbitrandum huiusmodi intelligentias ex necessitate uoluendis sphaeris accommodatas, quasi non possent proprio rotatu uersatiles. Cum quidam solliciti homines ex aere, aut orichalco machinam eam coelestem consimiliter effingant in meditullio terram stabilientes. Deinde consequenter caetera elementa tum orbes syderum & coelorum rotulis quibusdam affigunt. quibus planetarum motum, & coeli faciem ad amussim conantur exprimere. Sunt alii scrupulosi homines, qui machinas horarias cum molas quasdam molendinarias perpetuo uersatiles fabricare nituntur. Quod si homo potest diuinam rationem emulari. quis non existimaret globos istos sydereos propria uirtute non posse rotari? Sed quid de uana astrologia dicam, quam Picus noster in omni genere disciplinae famigeratus superioribus diebus ualidis rationib. eneruauit? Dic mihi, quid omnia in coelum refers Astrologe? quid de naturis astrorum, & signorum, & motibus planetarum comminisceris? Qui nullo pacto, nec minime cuiusdam rei terrenae uires & proprietatem augurari queas? Quid sydera & stellas metuas, aut potius mentiris? qui ne terreum aliquod corpusculum mensione complectereris. Quid magis ridiculum? quid est absurdius, quam in coelo nono, aut decimo, tales figurationes, ac linearum imagines, aut figuras coeli octaui ex multiuaga stellarum applicatione sorte deprehendere? Quid uirtutis habere credis huiusmodi imagines imaginatas? Quid triplicitates? Quid syderum eorum aspectus? & caetera id genus folia inania ueritatis aut uirtutis prae se ferant? licet huiusmodi motus & naturae stellarum uariaeque rerum inter se adaptationes uiderentur habere aliquid significationis: mihi tamen itam persuasi, hominem non posse ea probe dinoscere, nisi miraculo quodam sibi coelitus ostendatur. 640 De Arte Hinc diuus Hieronymus Astrologos & Genethliacos ita deridet: Hi sunt qui eleuant se aduersus scientiam Dei, & omne quod geritur in seculo, fictam sibi scientiam pollicentes: referunt ad ortus stellarum & occubitus. Hi sunt qui uulgo appellantur Mathematici, & ex astrorum cursu lapsusque syderum, res humanas regi arbitrantur. & cum salutem aliis promittebant, sua ignorabant supplicia. Ego quum adhuc essem in Agrippa ciuitate, de Astrologis ita luserim: Illis quidem Astrologis, meo iudicio, solet accidere, quod Thaleti Milesio olim usu uenit: qui quum e domo spectandorum syderum gratia exiret, in subiectam foueam cecidisse fertur. Qui quum rem ridiculam cuidam aniculae faceret, ab ea derisus in aedes cum ludibrio est reuersus. Quare Christiane homo, cuiusmodi stolidos Astrologiae cornicationes, eiusque filias Geomantiam, Hidromantiam, Piromantiam, Necromantiam, Haruspicinam, & multa id genus alia deliramenta cum gregariis aemulis ultra montes Caspios in aeternum exilium relega. Et gloriam omnipotentis Dei Domini tui noli creaturis suis attribuere. Uideamus nunc quam naturam Philosophi petierint. Quid Philosophi, & qualem naturam desiderauerint, ubi spiritus aethereus, animae currus perhibetur. Cap. X. Quem Philosophi lapidem quaerunt, est spiritus inuisibilis & impalpabilis. est tinctura & spiritus tingens. Quem alter quidem spiritus uisibilis atque palpabilis in penitissimis uisceribus abdidit. Ita pariter Philosophi eundem spiritum sub aenigmatum uelamine inexplicitum nobis reliquerunt. Lapis illem est, quintum a quatuor segregatum Est ligamentum elementorum, medium atque uinculum, quod elementa auri fecit esse concordia, & quod sulphur & Mercurius in aluo terrae in corpus metallicum conglutinauit. Et quia tale ligamentum, quod est in terra, quum sit inuisibile, haberi non possit, quaesiuerunt ipsum Philosophi in corpore perfectiori: Petunt ergo Philosophi naturam eam generatiuam, que metalla generare poterit, ut eam mundificent, & in tinctura reddant potentiorem centies millies, magis quam prius in natura firma fuerit. Eamque uiuum ignem, uiuum aut ignem naturae, aut animam mediam naturam uocabulo secretiori appellare consueuerunt. Et quemadimodum Medici hominem in corpus, spiritum & animam discriminant, pari modo Philosophi lapidem suum in eas 642 De Arte partes sunt partiti. Modo spiritus est uita anime, anime uita est spiritus. Rursus illa duo uita sunt corporis. Etiam spiritus nodus est animae & corporis, & tanquam aethereus animae currus uehiculumque; quod uirtutem animae per totum corpus disseminet. Poteris etiam intelligere, cum Philosophi asserunt, lapidem ex corpore, spiritu & anima constitui quatuor elementa corporis. Aqua etenim est spiritus: itidem aer: ignis medius, ut ita dicam, est spiritus: terram non spiritum, sed corpus dicimus, quoniam aliorum elementorum retinaculum est, materia atque sedes. Docet solutionem esse necessariam, per quam spiritus generatiuus e corpore ducitur. Cap. Xi. Tale autem ligamentum non potest facile haberi, propter fortissimam ipsius auri compactionem, nisi per solutionem, quae huius nobilis scientiae fundamentum est, & principium, in qua consistit totius naturae arcanum. Ipsa est huius rei thesaurus: ipsa est quae erigit pauperem de stercore, & comparat eum regibus & principibus. Unde quaerunt Philosophi, quare soluantur corpora hoc est, aurum uel argentum, Respondent ipsi, ut separetur purum, ab impuro. Ad hoc enim soluitur corpus, ut terra ipsa in profundo possit mundificari. Quod natura non potuit, quia simpliciter operatur. Et in ea mundificatione deletur im pedimentum tincturae, ita ut innumere possit sibi simile propagare. Quod si fieri debeat ea sui similis propagatio per spiritum, quum omnis spiritus sit generationis author, & crassiori cohibeatur materia, necessariam solutionem dicimus, per quam aurum uiuum, & ( ut ita dicam ) spirituale efficiatur, & in primam naturam, hoc est, in spiritum aquae & uaporem terrae reducatur, ut tandem habeatur sulphur, & Mercurius apud nos, e quibus in uentre terrae sunt metalla generata. Perfecta autem solutio est, quum spiritum & animam auri separaueris. Sed quoniam aurum apud Philosophos corpus est temperatissimum, aequales habens partes calidi, frigidi, humidi, & sicci. Ideo ipsum difficilius propter parem elementorum concordiam atque proportionem, corrumpi potest, atque dissolui, Oportet ergo fieri discordiam in elementis per contraria elementa. & haec discordia facit corporis solutionem & mortificationem: qua facta sit naturae mundificatio, quae tamen non potest fieri sine philosophica elementorum separatioe. Elementa uero corporis separari debent, ita ut natura generatiua maneat in flore & germine. Quod si quis eum florem combusserit, atque elementa ab inuicem separauerit, sperma generatiuum perderetur; nec ea posset alisua creatura amplius coniungere, ut generent, 644 De Arte Haec est uerissima Philosophorum consideratio: si quis secus ex propria phantasia consideraret, stultus quidem est naturalis: quia contra naturam falso sillogizat. De occultatis in arte disputat, & de triplici separatione. Cap. Xii. Sunt autem tres solutiones filiae sapientiae in opere philosophico. Prima est crudi corporis: secunda terrae philosophicae: tertiam in augmentatione ponimus. Sunt item in solutione haec tria abdita, pondus, mensura temporis & ignis. Quare si pondus Mercurii & auri, mensuramque temporis quam diu fiat solutio, atque ignem temperatum cognoueris, solutionem habes: quae fieri debet in furnello secreto, & uitris paulo maioribus. Unde inquirendi sunt diuersi ignes, & tam uariae partes in uitris ponende, ut tandem diuina gratia dotatus eam offenderes. Oportet etiam in hoc praeclaro opere dies, menses & annos Philosophorum dinoscere. Asserunt Philosophi te in tribus diebus naturalibus facere periculum, si bene operatus sis. Quod si ingenio uiuaciori fueris, inquiunt, te in 24: horis cognoscere. Ipsi in philosophia duas noctes & tres dies statuerunt. Obsecra Deum opt. max ut diem ultimum rubeum uidere dignus sis. Ponunt similiter Philosophi tres philosophiae claues, solutionem, coniunctionem, atque fixionem. Aut si profunde intellexeris, tres separationes. Primo fit separatio animae a corpore per spiritum. Secundo crimina ipsa, quae sese in solutione ostenderint ab anima & spiritu secernuntur. Postremo spiritus ab anima separabitur: & hoc in naturae fixione contingit: ut infra & hic tibi tanta secreta dixerim, quod non credi possit. Ego duas claues in toto philosophie ambitu fideliter assero. Altera quidem quae corpus aperit in uarias claues potest distribui. Quecunque.n. res aurum soluerit, atque in spiritum reduxerit, clauis dicitur: quamuis una duntaxat inter alias sit clauis potentissima & naturalis, ut 8. cap. scripsi. Et talis res dicitur lapis. Altera clauis que claudit, & spiritum tingentem retinet, & coagulat, terram solam dicimus, quam cuncti Philosophi Principem lapidem uocitarunt. Sed de capite corui dicimus alacriter omnes a principio mundi Philosophos tam modicum habuisse, quod uix credi possit. Miselli tamen Philosophastri eam nigredinem, qui ex superfluitate Mercurii & corporis in superficie apparet, caput corui sunt arbitrati. Agit de praxi lapidis, de eius prima solutione, atque separatione, ubi arcanum illud naturae auoqui abstrusissimum sapientiae filio in aprico ponitur, in quo Lucifere coelo labitur. Cap. Xiii. Tempus est nunc fili, sapientiae calamum 646 De Arte ad praxim conuertere, ubi quenque philosophiae deditum imprimis monitum uelim, omnia genera salium, aluminum, & aliarum multarum & peregrinarum rerum uana esse, nec aliquid momenti aut efficaciae pre se ferre. Similiter cunctas uulgares solutiones,; sublimationesque communes, esse labores adulteros, & nihil ad ueram & naturalem Philosophorum scientiam pertinere. Quare eos homines circumforaneos effugiendos censeo, qui totum ferme inundum suis dealbationibus aut rubefactionib. deceperunt, in quibus nulla philosophiae uena calet, quique potius pseudophilosophi sunt iudicandi, cum apud Philosophos: nihil ueritate sit antiquius: nihil turpius falsitate atque deceptione. Quo fit, ut pauciores sint Philosophi, quam forsan credidisti. Nunc in praxim descendamus, quam in duo partiemur opera. In primo erit mentio de solutione prima, & separatione distillationeque. In secundo agemus de coniunctione & fixione, ubi de augmentatione secretissima habebitur consideratio, quam in nullo libro mundi inuenies. Sed hic in uniuersali gradus opis lubet interferre. Primo etenim componimus, compositum putrefacimus, putrefactum soluimus, solutum diuidimus, diuisum mundamus, imundatum unimus, & sic completur opus. De his uero particulati nostra laborabit oratio. Arbitrantur autem Philosophi, in lapidibus praxi minus quam 12. partem Mercurius accipi debere. Etiam apud eos corporis soluti periculum est, si per pellem eius fieret conpressio, Putabant itidem nonnulli e recentioribus, solutionem posse fieri tempore breuiori, si prius solius auri per molam quandam; aut mortario fieret diuturna contusio, aut contritio. Depuretur ergo primo Uenus cum sale communi parato, aut alia quauis re idonea, ut eius subtilissima substantia haberi possit. Huius aquae purificatae aliquot partes perbelle commisceantur cum unaparte solis purissimi in folia, aut tenues bracteolas ducti, & ponantur in ampulla uitrea longiori, panniculis atque crucis signaculo obstipata, & operiatur uitrum cineribus, ad aquae superficiem, deturque ignis leuissimus, ne aqua ascendere uideatur, sed uiua apud aurum remaneat, & seruetur quasi in trutina. Is calor aequilibris, quoad in aqua Mercurii super exudet terra quaedam uaporosa & subtilis, qaue in colore mirabili solet cognosci quanto sit exrahenda. Fulget autem sulphur ipsum iridis instar, per aquas, non tamen secundum omnes colores, quemadmodum iris in hoc mundo maiori. Stat ipse iridis arcus medius in pura, liquida & fluente aqua; & medius super terram. Hinc tota sulphuris proprietas, eiusque naturalis similitudo per idem exprimitur: nec conspicitur in coelo iris, nisi sole fulgente: quam etiam pluuia solet succedere. Uenientibus aut nebulis, aut nubibus opacis, sol ipse, similiter arcus iridis occul618. De Arte tatur. Iridem Physicis sic explicare placuit quando imago Solis humidam & cauam nubem, densamque, instar speculi colorat, & medietatem orbis eius intersecat, quod ad hanc diuinam & mirabilem peritiam nostram propius accedit. Non est tamen opinandum sulphur ipsum nigrescere cum ipsum extraxeris, ut nonnulli putauerunt. Extracta tandem Uenere, aquam in qua est anima Solis, aut Mercurii auri metallicus distillabis calore lento, ut inter guttam & guttam 60. momenta recenseri possint. Et uocatur aqua illa destillata, aqua nostra uiua, quae uiuificat omnia corpora, & est ex duab. naturis composita: intellige spiritum, animam fermentum, quoniam spiritus anime sedes est, eiusque retinaculum, uocaturque haec aqua nominibus multis, acetum acerrimum, luna, foemina, sperma uel menstruum foemineum, coelum, Mercurius, capilli rubei hominis: hoc est, spiritus solis. id est auri. sulphur uero dicitur corpus, sol masculus, sperma masculeum, terra & Mercurius. Sunt aut he destillationes necessariae perquas depuratur Mercurius ab omni feculentia terrestri, & cadit Lucifer: hoc est, immunditia & terra maledicta e coelo aureo. & hic fit separatio criminis ab anima, ut in c. 12 disputaui. Audi similitudinem arduam: Coelum, hoc est, aurum fuit in primordio purum, sed quum solutum esset, ostendit corruptionem. Ergo primum malum in coelo fuit, cum adhuc corruptio aut Lucifer esset, quo lapso, coelum est mundificatum. Ita ut nullus angelus iam e coelo aureo labi possit. Quod si lucifer in se animam mediam naturam aut Deum habuisset, nullo pacto ad inferos detrusus esset. De praxis parte secunda disputat, ubi de igne & coloribus secretior habetur disputatio & soluuntur hae quaestiones, An caelum descendere debeat ad terram, uel terra ascendere ad coelum: Utrum spiritus ire debeat cum anima in coelum, uel, an ambo manere debeant infra coelum: ubi spiritus angelo comparatur, qui cum anima humana in corpus uidetur descendere. Cap. Xiiii. Restat nunc pars altera philosophicae praxeos, longe quidem difficilior, longe sublimior. In qua omnes ingenii neruos, omnia denique mentis curricula multorum philosophorum elanguisse legimus. Difficilius etenim hominem faceres reuiuiscere, quam mortem appetere. Hic Dei petitur opus. Maximum quidem mysterium est errare animas, atque corpus inanime in statuam uiuentem confingere. Putas ne esse uiuacis ingenii animam ad spiritum; tum spiritum ad animam, rursus illa duo ad corpus reducere? In hoc nostro corpore scire conuenit, quantum 650 De Arte spiritus, quantum anima, & quantum sit corporis. Porro quantum animae mediae naturae sit in spiritu, & quantum in corpore, ut hac quasi duas naturas sibi congeneas atque cognatas in debita proportione coniungas. Coniungere ergo debemus duas aquas, sulphur auri ac eius Mercurii animam & corpus, Solem & lunam, masculum & foeminam, duo spermata, coelum & terram, & duo ut ita dicam, argenta uiua, & ex istis argentis uiuis fit uiuus Mercurius, ex quo solo dicunt philosophi, lapidem suum constitui; quod miselli homines de Mercurio crudo sunt hallucinati. Is uero Mercurius est omnia metalla, masculus & foemina, & monstrum Hermaphroditum in ipso anima, & corporis matrimonio: quam ego solutionem & philosophorum putrefactionem uoco. Terra auri suo proprio spiritu soluitur, quod in his proportionibus deprehendes. Corpus debet solui in medio aere subtilissimo corpus item, propria caliditate & humiditate soluitur: ubi anima media natura in calore nigredinis ubique in toto uitro principatum tenet, quam naturae nigredinem caput corui, aut solem nigrum prisci philosophi nominabant. Unde quidam hans propositionem afferebat in medium: Tres circulos, circuitu, uidi tres soles in firmamento habentes tres facies, solem nigrum uidelicet, solem album & rubrum. Uocabatur etiam ea nigredo omnium rerum nigrarum nominibus, postquam cuncti mundi colores, qui ingenio concipi possunt, solent apparere, qui tandem ad albedinem ueram tanquam ad centrum & cardinem referuntur. In albo sunt omnes colores, & ex ipso ceteri, ut ita dixerim, colorari uidentur. Album & nigrum sunt ipsa natura colores, & quidem extremi: ex quorum multiplici ad se inuicem commixtione proportioneque medii quos dicunt colores, suboriri credimus. Opinamur etiam ex albi & nigri confusione quandam constari rubedinem. Eam uero albedinem appellamus lapidem album, solem album, lunam plenam, lunamque calcinatam, argentum album, terram albam fructuosam, mundificatam & calcinatam, calcem albam, & sal metallorum, corpusque calcinatum, & aliis plerisque nominibus nuncupamus. Dicitur insuper terra uiua & sulphur uiuum albumque, quando anima introducta est, in corpus, & impedimentum est remotum. Hic quaestionem hanc soluimur, utrum terra debeat esse aerea aut ignea. Utrumque simul dicimus. Quod si solum ignea existeret, combureretur in cinerem mortuorum. Si uero solum aerea, uolatilis effecta in tingendis metallis euanesceret. Sed de igne quo fit terrae solutio, quid memorem? Uide calorem in terrae uisceribus, quem sola natura ministrat. ubi quasi nullum uideris deprehendere; qui tum a calore solis instigatus in montibus metalliferis ascendendo 652 De Arte & descendendo multis cubitis ubique aquam spissiorem coagulet, & una cum pinguedine terrae in unum corpus associet. Sed cum natura uix nonnunquam in quingentis annis suas operationes efficiat, & nobis non sit tributa tanta uitae usura, nec ultra elephantum, aut ad annum, quem aiunt, Platonis, detur uiuere. Philosophus igni gradum maiorem attribuit, quo naturam ducem tempore breuiori aemuletur. Propterea eum singulari ingenii beatitate pollere iure dixeris, qui tibi ignem naturae congruum possit ostendere. Ignem suum naturalem philospphi balneum, aut solem suum, aut fumum equinum uocant: quem alii aut ligno, aut alia quauis materia, nos uero carbonibus furnello praesertim ad hoc aptato conficimus. Solet praeterea lapis in triplici uase fictili componi, quo lentior igniculus haberi possit, calori inquam galline, dum excubat oua, quamsimillimus. Et eo calore draco, hoc est terra auri, se ipsum mortificat, quando elementa & spiritus de se dat. Ediuerso seipsum uiuificat, quando spirtus rursum ad se acceperit. Quare comparatur Iesu Christo qui se ipsum morti pro nobis obtulit uoluntarie, & sese postea per resurrectionis gloriam propria uirtute uita restituit amplius non interiturus. Dicimus hoc etiam in loco, draconem de se expuere omnem obscuritatem, & uenenum, & postea imbibere & dealbari. Et quoniam supra coelum cum terra debere coniungi diximus, oritur haec quaestio: An coelum descendere debeat ad terram, uel terra ascendere debeat ad coelum. Certum est terram non posse ascendere, nisi prius coelum descenderit. terra autem in coelum sublimari dicitur, quando spiritu proprio soluta tandem cum eo una res efficitur. Hac similitudine tibi satisfaciam. Filius Dei delapsus in uirginem, ibique caro figuratus homo nascitur, qui cum nobis propter nostram salutem ueritatis uiam demonstrasset, pro nobis passus & mortuus; post resurrectionem in coelos remeat. Ubi terra, hoc est humanitas exaltata est, super omnes circulos mundi, & in coelo intellectuali sanctissimae Trinitatis est collocata. Pariformiter cum ego morior, anima adiuta gratia & meritis Christi ad fontem uitalem remeat, unde descenderit. Corpus in terram reuertitur, quod tandem depuratum in extremo mundi iudicio, anima e coelo labens, secum perducit ad gloriam. Caeterum quia congruum est animam ad coelum ascendere, aliud quoddam dubium sese ingerit: An spiritus uidelicet. cum anima transire debeat ad coelum, uel an ambo manere debeant infra coelum? Diximus spiritum esse animae retinaculum in isto mundo, sed cum lapis ad albedinem fixam 654 De Arte peruenerit, erit alius mundus priore longe excellentior, ubi spiritus manebit in medio, Anima in caelo, Et corpus in fundo intellige terram esse coelum animae. Ediuerso, animam esse coelum corporis. Et quia spiritus animam in solutione labefecerit, ambo faciunt poenitentiam, & purgatur anima per spiritum & similiter corpus. Anima defecata solum in coelum conscendit; & abit spiritus cum suis criminibus. Quod si is spiritus apud animam & corpus manserit; perpetua ibidem esse corruptio, nec fieret elementorum recta concordia atque parilitas. Hunc spiritum angelo congrue in quibusdam aequiparare poteris, qui cum anima humana ( quaodo in punctum cordis medium & exinde per uniuersas corpusculi partes infunditur ) solet descendere. Fingimus item corpus, spiritum & animam, loqui per modum dialogi: dicente spiritu ad animam. Ego ducam te ad aeternam mortem, ad inferos, & ad domum tenebrosam. Cui anima. Anime mi spiritus. Quare ad eum sinum non reducis, a quo me adulando exceperis? credebam te mihi deuinctum necessitudine. Ego quidem sum amica tua, ducamque te ad aeternam gloriam: Sed putat corpus quod uiuificando gloriosum efficit. Cui spiritus. Faciam certe, sed miser ego abire. cogor, cum te super omnes lapides preciosos constituero beatamque fecero. Quare te obsecro, cum ad regni solium deueneris, mei aliquando memor existes. Cui corpus tandem gratias egit innumeras, quod essentiam sibi dederit excellentissimam, per quam Deum tanquam in speculo est intuitum, promisitque recordaturum, primasque ei partes in regni solio congratulatur, Explicat hanc propositionem, In umbrae solis est, calor lunae, & in calore lunae est, frigua solis, similiter quo pacto cognoscitur in luna quando sol fulgere debeat? Quid est umbra solis & lunae? Et quod necessarium est solem & lunam, similiter coelum & terram coniungi, & de Aurora citrina meminit. Cap. Xu. Diximus capite praecedenti, solem & lunam debere coniungi, credimus te sapere? quid sol, quid, denique sit ipsa Phoebe. Cinthia, id est, luna, Phoebum solem aperit. Phoebus sororem, id est, lunam suam claudit atque coagulat. In ipso solis & lune coniugio hanc propositionem intellige, In umbra solis est calor lune. Et in calore lune est frigus solis. Enimuero quando humiditas lunae calorem & lumen a sole acceperit. Sol in lunam intrare 636 De Arte dicitur, quo intrante incrementum luna suscipit atque calescere incipit. Sol uero frigescere & humescere: quoniam aquam ad se acceperit, & calorem siccitatemque perdiderit, ex quo luminis exors obtenebrescit. Cum autem luna in solem ierit, sol ipse reuiuiscere incipit, atque fulgescere: quia lux ei redditur, & luna splendore uiduata gracilescit & inumbratur. Unde solis umbra frigiditatem & humorem lunae, umbram uero lunae diem assero. Deme ergo umbram a sole, & tota lux eius ubique dispergitur. Non tamen opineris lunam a sole posse capere lumen uno horae punctulo, sed paulatim & paulatim corpus soluitur. In principio quando soli Phoebe est coniuncta, ab ipso incenditur: qua incensa paulatim ante noctem mediam fulgere conspicitur; quando uero orbe toto plena extiterit, totam noctem solet nitore suo perfundere. Qua rursus decrescente, atque a lumine hebescente, Phoebi calor uigere incipit. Ubi liquido cognoscens in luna quando sol splendere debeat, si scriptorum meorum mentem deferens, introrsum animo peruadas, licet & alio ingenio intelligi possit. Cum luna hoc est lapis albus citrinescere aut rubescere ceperit, solis fulgentis est indicium. Principium rubedinis aurora est, auroram citrinam quis non diceret? Tithonia, id est, aurora communi huic uidetur esse mancipata numeri, ut aerem perroret atque rapidum Phaethontis, id est, solis iter, luce prima demonstret. Ubi tandem fuluus Eous fundit oculatam Nabatheo cardine lucem, quae anima uidetur. Quod autem ut supra disputatum est, solem in lunam ire: deinde lunam in solem sit necessarium, duo in coelo impedimenta inter media deprehendimus Uenerem & Mercurium, quibus ablatis eorum mirabilis erit coitio, qua facta luna non perdet amplius lumen suum, sed fulgebit luce propria. Et sol identidem. Aderitque dies ultimus mundi prioris, post quem sequitur alius mundus, atque alia uita, ubi erit aut dies perpetuus apud superos, aut apud inferos umbra perpetua. Descendetque ignis coelo, & rursus ad coelum aureum conscendet, id est tinget imperfecta. De ipsa lapidis augmentatione tum priscorum philosophorum tum Neotoricorum. Et inducitur tantum unum esse diem, & unam noctem. Rursus septem dies a septem dominis mundi. Cap. Xui. Placet nunc fili sapientie, lembum eum philosophicum ad portum felicem appellere: age ergo remos: expande uela, da uentum celerem & foecundum, portus salutaris est 658 De Arte petendus. Postquam lapis noster factus est albus, filium nostrum generatum dicimus licet modo puer homo sit perfectus, corpore & anima consistens, non tamen aliam prolem generare potis est, quin prius suae naturae alimento educetur, donec ad aetatem generationi maturam perueniat, Accepimus a priscis illis philosophis, qui sola natura sunt operati, aquam suam uiuam in partes duas esse partitam. Qui cum ad albedinem fixam cum altera parte aque peruenissent, eandem cum altera parte reseruata, aut etiam solo forte igne rubefecerint. Alii in lapide rubro: quia, ad supremum gradum ascenderit, & per se augeri non possit, labores quos antea confecerint rursum sunt auspicati. Soluentes eam rubedinem cum altera parte aque reseruarae. Ipsam ad primam, ut ita dixerim, essentiam denuo reduxerunt: laboraruntque pene in omnibus sicut a primordio, sed maiori quidem tum ignis tum laborum industria: & hanc repetitionem ueriorem, aut maiorem augmentationem crediderunt. Quare etiam tempore prolixiori in lapide peragendo usi sunt primi philosophi. Quem minores natu atque posteri, anni curriculo soliti sunt absoluere. ea de re ut album lapidem quo in lunam tingare uelint spermate lunari per totum, aut ei addendo alios spiritus, albos uidelicet, e Ioue & Saturno per sublimationem eductos augmentauerint. Quin etiam lapidem album spermate solari aut spiritibus aliis rubellis e Marte & Uenere augmentando rubefecerint. Et hoc haud abs re factum esse existimes, quando eiusmodi inferiora corpora multum tincturae in se habeant. Quod si perfelius ex eis corporibus exemeris, & corpori perfectiori addideris, totum effici perfectum quid ambigitur? Et dicuntur huiusmodi corpora inferiora spiritus, cum dicimus, solue corpus, hoc est lapidem factum, & adiunge spiritus. Uocantur itidem pueri cum dici mus, Pueri ludunt cum lapide, quando ipsum maiorem pondere & uirtutem fecerint. Unde etiam in aliis laboribus urinam puerorum quatuor annorum scimus esse aquam, quatuor inferiorum corporum, quae cum sit dicta aqua fortis philosophorum. Aurum soluere dicitur, ex quibus lapidem quendam creari non imus inficias. Mineralem lapidem trifariam distinguimus. Philosophorum lapis ex solo auro solaque natura conficitur, & is est sublimior, qui omnes aegritudines curare a philosophis perhibetur. Alius simplex lapis est, quando sola radix & sulphur auri aut argenti in fine spiritibus inferiorum corporum augmentatur. ubi haec pondera: Unum ad tria, uel duo ad septem in Minori Turba posita discuntiuntur, solo sulphure indigens aut aureo aut argenteo. Ad sulphur 660 De Arte aureum tres rubelli spiritus. Ad argentum uero tres albicantes reducuntur. Modo duo sunt sulphura, & septem spiritus, e quibus nouenarius ille numerus excrescit atque colligitur. De quo plerique in hunc usque diem stolide sunt commentati. Tertium lapidem omnium metallorum sulphura cum suis spiritibus constituere dicimus. lapidem partes innumeras posset tingere. apud Philosophie consultissimos, ita decernitur: Quemque spiritum esse mulplicabilem, sed nullum corpus. Et cum lapis noster factus sit maxime uolatilis, atque, ut ita dicam, spiritualis, totusque igneus, & diuturna decoctione in igne enutritus, atque per multiiugas solutiones & coagulatioes sepius repetitus. Quid ni crederes eum lapidem innumeras partes tingere? si emunctis naribus nature rationem eiusque dotes mirificas introrsum olfeceris. Quo plus enim solem album solueris, & iterato coagulaueris, eo plus tinges. Quanto item plures foeminas uir acceperit, eo plures habebit ples. Et quidam philosophus ita inquit: Si tincturam dederis, tinges quomodo uolueris. Quod etiam in frumentariis aut semi ne uidere licet, cum ex uno granulo multa producantur: ex quibus sepius repetitis, opima tandem seges solet exurgere. Nec hoc minori argumento erit, si soli & lunam prius comiunctis pueros, hoc est, inferiores planetae Chimica. 661 addideris, & planetae sunt domini mundi, quae totam hanc molem regunt. Quid refragetur, lapidem ex omnibus metallicis compositum, totum mundum non posse tingendo rubefacere? Manifestum est etiam de lapide ex solo auro. Quoniam sol aliorum planetarum est dominus, & caeteri planete ab eo capiunt fulgores aureos. E quibus elici potest, tantum unum esse diem, unamque noctem tota aetate mundi. Rursus septem dies a planetis septem, eosque dies unum diem: quoniam unus est sol. splendor solis dies est, quo lucescente, fugit a te omnis aerumna atque calamitas. Quasdam proportiones obscuras in libris Philosophorum huius Diatribae positas explicat. Cap. Xuii. Pythagoras ille Samius cum auditores ad collegium suum erudiendos acciperet, in primis hoc praeceptum eis tradidisse fertur, ne quid ex his que in eorum scholis tractabantur in uulgum emitterent. Quare auditores suos quinque annorum curriculo fecit obmutescere, ut neque interrogare praeceptorem. de his rebus, neque inter se disserere liceret. Quem morem consecuti Pythagorei, tandem memoria labente coeperunt ea, quae a praece 662 De Arte ptore didicerant, tum de primis rerum principiis, tum de rebus diuinis literis commendare, ita ut secretaria earum rerum medulla in numerorum sacramentis delitesceret. Quod etiam Platonem fecisse, qui per similitudines recedentes Mathematicasque figuras preceptiones suas abstruserit, indicio est eius epistola, quam de natura primi entis ad Dionysium scripsit. Scribendum est, inquit, per ambages & aenigmata, ut si forte mari uel terra iactari librum contigerit, qui legerit non intelligat. Hoc etiam Poetis fabulandi locum dedisse arbitror, quo ne res sublimes ad plebem ignobilem deuenirent, sub fabellarum extraneo cortice suauissimum philosophiae uictum intus reconderent. Legimus Aegyptios, ut dogmata sua haberent in sanctuariis, literis ignorabilibus, hoc est, quibusdam animalium figuris, ipsa occultasse, utpote, naturae signaculum. Si bene memihi, uultur erat effigiatus. Draco in circulum ductus caudamque suam mordicans, anni currentis imaginem figurabat. Nonne quidam curiosiores cuilibet rei proprium characterem nituntur ascribere, quo eius rei occultior esset annotatio? Eo fit ut prisci illi philosophi hanc diuinam artem sub uerbis obscurioribus tradere censerent. Causam in capite septimo reperies. Quare putauerim frugi & operae precium esse, si tibi tanquam filio philosophiae, quasdam propositiones obscuras explicarem, e quibus facillime alias tibi obiectas excutere queas. Dicunt philosophi, lapidem suum ubique offendi, in montibus & cauernis. Ex ea propositione male intellecta, mihi persuasi omnes errores emanasse ad posteros, qui in sanguine ouis, capiliis, & caeteris rebus uanis & extraneis sunt operati. Eam sic intellige. Quemadmodum sol ipse coelestis, ubique est in hoc mundo maiori per radios suos: ita sol iste terrenus, id est, aurum, ubique est in toto uitro, id est, mundo minori. In montibus, id est, capite uitri. & coelo, atque cauernis, id est, in fundo uitri & terra. Dicunt lapidem nasci in duobus montibus. In coelo monte, & terra, intellige in uitro. Praeterea asserunt lapidem suum esse in omnibus rebus, id est, in omnibus metallis, quae eorum res sunt. Lapis item est in omni re, id est, natura est in omni re: & quia natura habet omnia in se nomina, & natura est totus mundus. Ergo lapis habet multa nomina & dicitur esse in omni re, quamuis una sit, propinquior quam in alia, cum philosophi solam naturam generatiuam metallorum efflagitent. Unde dicunt, diuites id est perfecta corpora, sicut est aurum & argentum, habent eam naturam ut pauperes id est imperfecta metalla. Est tamen perfectior & in igne permanentior auri uel argenti natura, quam in caeteris metallis. Etiam philosophi rem fixam & per664 De Arte manentem quaerunt, quam totum mundum regat, utpote solem aut luna. unde antiquitus solem, mundi dominum uocitabant: in quo est uita ad sanandum omnia, qui diem motu suo efficit, atque noctem, totumque mundum suo fulgore illuminat. Quare dicit sol: Ego sum lapis. uel, In me est lapis. Dicunt etiam philosophi. Opus lapidis esse opus mulieris, & ludum puerorum. Mulier nonnunquam terra est, aliquando Mercurius, qui totum opus uidetur perficere. pueri ludunt cum lapide, hoc est, elementa tria cu terra, uel inferiora corpora ludunt cum lapideaureo, quando ipsum in fine augmentauerint. Similiter pueri ludunt cum lapide & proiiciunt, hoc est, Ignari & imperiti proiiciunt in fundo terram ipsam, quod sublimationem fecerint. Compararunt aliqui philosophi opus lapidis creationimundi. Similiter, generationi hominis & eius naturalitati. Posteriores uero philosophi non solum hac peritiam uerbis recentib. Sed etiam imaginibus depictis abdiderunt. Uidi ego depictam filo pulcherrimo, uiginem nudam, aetate uiridem, coma eburnea, oculis fuscis, albicantibus rubentibusque genis, cuius papillae erant lactee & admodum teretes atque tornatae. Eratque ea uirgo toto corporis candore adeo in signis, atque omnibus naturae dotibus adeo uenuste decorata, continuata, ut regio thalamo, dignissima censeri posset, quam etiam cuncti philosophi, tum prisci, tum neoterici deperirent. Qualem Uenerem, aut lunonem, aut aliam quamuis uenustam puellam, aut iuuenculam Poetae solent describere. Habebat autem ea Nympha in manibus pendulis faces duas ardentissimas, & sub pede eius dextro lapis erat aureus, e cuius gremio aureus quidam fons in multas uenulas excurrebat. Sub leuo pede lapis erat argenteus, argenteam de se flammam cuomens. Depingebatur a dextris Titan ipse, radiis suis undiquaque scintillans. A sinistris depicta erant cornua Phoebes. ferebantur hinc inde quaedam auiculae, partim ad aera sursum, partim ad terram deorsum. A tergo uirginis coaluisse uides arborem uariis pomis & floribus grauide refertam, quam uitae arborem in horto Paradisi consitam putares, si modo eius gratiam & uiuacitatem delibares. Describitur in Tiara philosophica Hermes omnium Philosophorum facile Triumuir, in Cathedra sedens, super genibus geminas tabulas seruans. In quarum altera delineabantur, tum globus Solis, tum Phoebe cornicularis: sub quibus duae aues in circulum ductae mutuo sese glutientes, consistebant: quarum altera superior alata, altera sine alis depingebatur. In tabula altera depicti erant tres circuli uersicolores, in quorum medio imago erat Lunae, ad quam duo Soles, alter radium unum, alter duos diuerberabat, uolabantque circum Her666 De Arte metis Cathedram nouem aquilae habentes in pedibus arcus extensos, e quibus sagittae pennatae emittebantur in terram. Nonne scientiam nostram Ulmannus quidam, diui Francisci ordinis frater Minor, miro artificio in lingua uernacula ac populari contexuit? atque per Christi passionem uerissimam esse comprobauit? Ubi uisitur imago illa biformis, partim mascula, partim foeminea, monstrum illud androginum Imperatoriae maiestatis sceptrum in manibus gestans, & pleraque id genus alia in Philosophorum libris conspiciuntur. Ostendit quod lapis omnes aegritudines curare potis sit, quum omnis natura sit in Sole, & Sol in natura, & praesertim in lapide. Caput Xuiii. Quod uero lapis omnes aegritudines curare queat, de his omnium Philosophorum libri sunt referti. Ratione tamen naturali id ostendere pro uirili portione studebo Omnis natura est in Sole, & Sol in natura: ergo spiritum eius aucupari possumus in omnibus, & praesertim in auro. Et quando natura est aegrota, ille lapis sanat naturam. In auro propagando maxime elaborauit coelum, similiter Sol ipse, & Iupiter. Sol quidem ei cunctas suas dotes indidit. Propter ignea eius uirtutem atque splendorem. Iupiter autem, quem uitae patronum Medici uocant, temperantiam & elementorum aequalitatem ei infudit. Ab his dotibus adeo incorruptibile factum est aurum, ut nullus ignis in eius substantiam, aut uirtutem corrumpendo agere possit Accedit ad hec auri solutio, & nature eius purificatio, atque longa in igne enutritio, a quibus mirabilem & prope diuinam sortitum est operationem. Quod si eo lapidem in esculentis, aut poculentis in pondere grani sinapi uescereris, uite oleum & igni culum coelesti suo uigore, in aequalitate conseruaret, elementaque tui corporis in pace & foedere colligaret temperaretque. Quibus temperatis, anima elementis duaretur, & homo incolumis semper existeret, usque ad eum sinem. quem omnipotens Deus homini propter inobedientiam primi parentis instituit. In corpore Christi tanta erat elementorum affinitas tantaque colligatio, quia nulli crimini obnoxius erat, tum propter mirabilem essentiae diuinae unionem, quod nunquam fuisset mortuus naturaliter, nisi hominis redimendi gratia, propter quem & hatus esset, uoluntario mortem appetiisset. Age illi gratias perpetuas te creanti, te praecioso sanguine suo ab infernis sedibus redimenti, teque hoc tanto munere donanti, quo sanitatem atque uitam diuturnam in foelicitate transigeres. 668 De Arte propter quam praecipue lapis noster est petendus. Taceo diuitiarum ubertatem, quae homini confertissime ac copiosissime per hanc artem exuberant, aurum potabile, uel aureum liquorem habens. Si in aqua uitae e uino Maluatico expressa. aut alio quodam Phalerno, id est, uino nobili, lapidem eum solueris. Praxim philosophicam repetit, ubi diuina ea lapidis peritia breuibus sententiis tota contexit saepiuscule. Cap. Xix. Masculinum praecium foliatum aut limatum compone cum Mercurio in duodecima proportione se habente ad praecium. Pone ad ignem lentum, & continua eum, quoad in Mercurio corpora soluente superemineat Uenus natans, quod extrahe, donec nihil corporis in fundo remaneat: & habes primam partem operis philosophici. Secunda pars operis est sulphur, ipsum pone in uitro sine aqua, & aquam corporis, in qua est anima Lune destillando. Hanc aquam iunge sulphuri, & permitte ut multis uiribus unum cum altero quandoque surgat, quandoque deprimatur, donec Uenus aquam suam conceperit, quod fit in colore albissimo. & habes elixir ad album. Tertia pars operis est. Habitam terram albissimam forti igne citrinabis: deinde ui ignis rubificabis, & est elixir ad rubeum. De alio modo operandi Adhuc peritiam eam diuinam breuibus, & cum miro ingenio comprehendere lubet. Solue corpus. accipe sulphur, mundifica ipsum, sublima spiritum, iunge spiritum cum sulphure, & habebis artem philosophicam. In omni perfecto opere alchimico, quantumcunque etiam exiguo, spiritum & sulphur auri habere est necessarium. Spiritus tingit colore aureo. Sulphur dat pondus aureum, atque coagulat. Si altero careret, opus nihil efficeres. In Uenere auri philosophici totum naturae arcanum inquiunt delitescere, & dicunt uerissimum. Quare coagulum nominari solet, quum dicitur, Accipe coagulum a corpore, & habes magisterium, quo non est maius in natura. Similiter mundifica coagulum, & dele impedimenta, & tinges. Sed quia pannus immundus sulphuri non comparatus, mundificari non possit absque aqua: sic sulphur naturam sine aqua non abluitur. Abluere est soluere, soluere est purificare, aqua est Mercurius, ipse est clauis: solus aperit corpus, & albificat sulphur, quo albato recedit cum immunditia. Ego te singulari eruditione uigere dicerem, si eam amouerem poteris: Ipse est impedimentum & mors aeterna: 670 De Arte. Quare non ibit in coelum, ut supra in 14. cap. insigniter demonstraui. Et dico tibi per Deum creatorem coeli, quod est unum de secretis maximum. Amplius ipsa lapidis scientia nihil est aliud, quam terre aut naturae purificatio. Nec est alchimia aliud, quam nature purificatio. Non potest terra a sordibus suis defecari. ac purgari, nisi per medium aquam ad se acceperit. Et hoc totam artem breuibus complectitur. si naturam intellexeris. plura his similia per te ipsum diuina gratia poteris deprehendere. Lauda Deum per omnia secula seculorum. Finis Meae Considerationis. Uicesimum caput nunc sequitur. Ponit quaestiones factas a Necromantico Illardo ad Diabolum, de lapide Philosophorum. Caput Xx. Necromanticus quidam, nomine Illardus, in prouincia Catilania has fecit quaestiones ad diabolum. Quaestio I. Utrum possit fieri Philosophorum lapis ad conuertenda imperfecta metalla in Sole & Luna igne iudice? Respon. In auro sunt omnia metalla essentialiter cum suis terris in colore multiplici. Ex terra eius cum essentia sua conficitur lapis, quod suam natura omnem immunditiam aufert, & proiectus ad imperfecta fixat ea perpetuo. Questio. Quid & qualis est ea essentia? Resp. Est anima media natura, quae permittit unam formam conuerti in aliam. Quaestio. Quo pacto agit anima media natur? Respon. Omnes angeli aut homines non possunt introrsum per intellectus suos acutissimos ullo pacto eam uidere, aut omprehendere Quoniam hoc Dei proprium est qui suae maiestari hanc seruauit. Quaestio. Potestne homo eum lapidem conficere? Resp. Quicquid Deus reauit, proprieta tem habens, possibile est homini ut in id agat: sed ualde difficile est lapidem conficere, tamen confici potest. Quaest. Anima media natura habetne corpus? Resp. Color auri est corpus animae mediae naturae. Quaestio. Quo pacto potest color de auro separari? Respon. Anima media natura cum calore suo & humiditate diuidit & coniungit ambo simul. Quaestio. Color auri est albus aut niger, aut cuius generis? Respon. Est albus ad uisum humanum, sed spiritu est cyaneus. Quaestio. Quo pacto, & e quibus fit color? Respon. Natura facit eum ex pura terra & pura aqua. Quaestio. Est color in omnibus metallis? Respon. Non solum in metallis, sed etiam in omnibus elementis est color absconditus. Quaest. Cuius uirtutis est lapis? Respon. Lapis depurare potest omma corpora metallica imperfecta ab omni lepra, ut 672 De Arte sint perpetua, usque ad indicium extremum. Corpora humana sanat ab omni aegritudine usque ad mortem naturalem. Quaestio, Qualis & quae res est anima humani corporis? Respon. Est ignis uiuus coelestis uitae, & habet in se animam mediam naturam. Ab anima media natura uocatur Deus, creator omnium rerum quae sunt in mundo. Quaestio. Habuitne Uirgilius lapidem? Respon. Non solum ipse habuit lapidem, sed multi Philosophi habuerunt eum, & scripserunt de eo multifariam obscuris nominibus, & multis operationibus. Quaest. Quomodo & quare appellatur lapis? Respon. Ego dico tibi, lapis est nomen eius, & non est mihi data libertas tibi aliquid manifestandi amplius. Quaestio. Quanto tempore potest lapis ad finem deduci? Respon. Duodecim menses sunt necessarii a primo die inceptionis. In triginta diebus terra ex Saturno generatur, uel natura terrae facit crescere Saturnum. Incentum diebus crescit argentum uiuum in aqua. In sexaginta diebus completis creuit aer ex Ioue. In aliis diebus anni crescit ignis a Sole. In puncto anni anima media natura de coelo descendit in hanc terram, & mortificat superiores & inferiores potestates. Imago multiplicis uictoriae ad consumendum bellum in corde uentris eorum, usque ad ignis indiclum perpetuum. Non amplius tibi dicam. Artis, Quam Chemiam Uocant, Uolumen Secundum. Quod Continet. Morieni Romani scripta de Re Metallica, atque de Occultae summaque antiquorum Medicina. cum aliis authoribus, quos uersa pagina indicat. Basileae Apud Petrum Pernam Cum Priuilegio Caes. Maiestat. Authores. Bernardi Treuirensis responsio ad Thomam de Bononia de Mineralibus, & Elixiris compositione, Roberti Uallensis Tabulis illustrata. Liber de arte Chimia incerti authons nunquam hactenus in Lucem editus. Scala Philosophorum. Ludus puerorum. Rosarium. Arnaldi.{}rosarium cum figuris. Arnaldi.{}nouum lumen. Arnaldi.{}flos Florum ad Regem Aragonum Arnaldi.{}epistola super Alchimia ad Regem Neopolitanum. Rogeriu Bachos Anglus de mirabili Potestate artis & naturae. Liber De Compositione Alchemiae, quem edidit Morienus Romanus, alid Regi Aegyptiorum: Quem Robertus Castrensis de Arabico in Latinum transtulit. Praefatio Castrensis. Legimus in historiis ueterum diuinorum, tres fuisse Philosophos, quorum unusquisque Hermes uocabatur. Primus autem illorum fuit Enoch, qui alio nomine Hermes, & alio nomine Mercurius. Secundus uero fuit Noe, qui similiter alio nomine Hermes, & alio nomine Mercurius est nuncupatus. Eorum autem tertius, fuit Hermes, qui post diluuium in Aegypto regnauit, & eius regnum diu obtinuit. Iste autem a nostris antecessoribus dictus est Triplex, propter trinam 4 Praefatio. uirtutum collectionem, sibi uidelicet a domino Deo attributam. Erat autem iste Rex, & philosophus, & propheta. Iste uero fuit Hermes, qui post diluuium omnium artium, & disciplinarum, tam liberalium, quam etiam mechanicarum, primus fuit inuentor & editor. Omnes namque qui post ipsum fuere, suo itinere incedere, & suis uestigiis inhaerere nitebantur. Quid plura: longum esset nobis, & etiam difficile, tanti ac magni uiri uirtutum ornamenta & acta, ad memoriam in praesens reducere. Cum & hoc genus docendi in huius libri diuini translatione non suscepimus: nec etiam nostri ingenii tenuitas, aut studium uel scribendi negotium, uobis ad hoc explicandum possint sufficere. Sed idcirco eius nomen in huius libri Prologo introduximus: quoniam iam ille hunc librum primus inuenit & edidit. Hic est nanque liber diuinus, & diuinitate plenissimus. In eo enim duorum testamentorum ( ueteris scilicet & noui ) continetur uera & perfecta probatio. Si quis namque in hoc libro multum studuerit, & eum plenarie intellexerit, ueritas uirtusque testamenti, nec non & utriusque uitae modus, & sufficienter illum latere non poterunt. Hic est autem liber, qui nominatus est liber de Compositione Alchymiae. Et quoniam quid sit Alchymia, & quae sit sua compositio, nondum uere uestra cognouit latinitas, in praesenti sermone elucidabo. Posui istud uerbum, licet ignotum & admirabile, ut sub diffinitione claresceret. Hermes uero philosophus, & alii qui post ipsum fuere, hoc uocabulum ita diffiniunt, ut in libro de Substantiarum mutatione: Alchymia, est substantia corporea ex uno, & per unum composita, preciosiora ad inu: cem per cognationem & effectum coniungens, et eadem naturali comixtione, ingeniis melioribus naturaliter conuertens. In sequentibus uero hoc quod diximus explanabitur: ubi & de eius compositione ad plenum tractabitur. Sed nos, licet in nobis iuuene sit ingenium, & latinitas per modica: hoc tamen tantum ac tam magnum opus ad transferendum de Arabico in Latinum suscepimus. Unde et de singulari gratia nobis a Deo inter modernos collata, summo illi Deo uiuo, qui trinus extat & unus, grates referimus. Nomen autem meum in principio Prologi taceri non placuit, ne aliquis hunc nostrum laborem sibi assumeret, & etiam eius laudem & meritum sibi quasi proprium uendicaret. Quid amplius? humiliter omnes rogo & obsecro, ne quis nostrorum erga meum nomen mentis liuore(quod saepe a multis fieri consueuit ) tabescat. Scit namque Deus omnium, cui suam conferat gratiam: & spiritus ex gratia procedit, qui quos uult inspirat. Merito igitur gaudere debemus, quum omnium creator & conditor omnibus quasi particularem suam monstret diuinitatem. Morieni Roman. Eremitae Hierosolymitani Sermo. Omnes Philosophiae partes, mens Hermetis diuina plenarie attigit. Quum autem ille per annos multos in magisterii superioris inuentione & editione studuisset, tandem magisterium inuenit primus, & edidit: ac de eo librum composuit, quem sibi met proprium deputauit; & post suum obitum suis discipulis in haereditatem dereliquit. Post obitum uero illius, discipuli eius in hoc libro & eius praeceptis. per multa tempora studuere, ut scilicet eius effectum adipisci possent. Postquam ergo suum consecuti sunt effectum, de eo uaria, & otiam innumerabilia dedere praecepta. Quod idcirco fecerunt, ne ipsi qui post ipsos hanc adepti fuissent scieniam, eam quasi uulgarem insipientibus detegissent. Post multum uero temporis a passione Domini nostri Iesu Christi, surrexit quidam homo diuinus, donis spiritualibus praeditus, qui quum in diuinitate permultum teporis studuisset, inter libros diuinos hunc librum inuenit. Fuit autem uir iste ab Alexandria oriundus: unde suo nomine Adfar Alexandrinus uocabatur. Morieni Rom. Hic uero postquam li8 brum praefatum inuenit, mente peruigili atque industria in eo studere non desinebat. Postquam uero in eo studuisset diu, eius effectum atque scientiam ad plenum est adeptus. Ex hac igitur scientia uir iste diuinus multa uaria & innumerabilia dedit praecepta: quae quum sub suo nomine per uniuersas nostrae regionis partes diuulgata fuissent, mihi tunc temporis in urbe. Roma moranti, huius uiri nominis, & illius scientiae fama quasi uolando peruenit. Nam in eo tempore fui ego Romae ( unde & ortus fueram ) constitutus. Eram autem tunc iuuenis, cuius uidelicet mentum prima lanugo nondum obduxerat, studens scilicet, & doctrina Christianus a primae aetatis gradu ab utroque parente effectus: cui etiam se tota iam latinitas detexerat. Audito ergo huius uiri nomine & fama, parentes & patriam simul festinus deserui, nec quieti nimiae meos artus exhibui; quousque Alexandriam deuenissem. Ingressus uero sum ciuitatem, ac tandiu per uiros & calles nouus hospes incessi, donec huius uiri domum inuenissem. Tandem uero illius domum inueni, & eam ingressus sum: quam cum ingressus fuissem hunc uirum ini suo oratorio sedentem, & in suis libris studentem inueni. At ille postquam oculos suos in me defixit, intuens me ait: Amice huc accede. Accessi autem ad illum, & iuxta cum super stramentum, quod ibi fuerat appositum, consedi. Erat uir iam multum aetate decrepitus, sed adhuc uultu strenuus, & facie & statura corporis decorus. Nam & eius uultus omnia quae in illius mente latebant, se diligenter intuentibus indicabat. Postquam autem confabulati sumus, quaesiuit ille, quo nomine nuncuparer, & unde essem oriundus, & quae meae uiae causa extitisset. At ego respondi & illi dixi: Ego Morienus uocor, natione Romanus, quem uidelicet tui nominis & scientiae fama, de parentibus & patria discedere coegit. At ille subiunxit: Quae nam est sides tua, aut cuius deorum cultor existis? At ego respondi: Fidem meam Christianam profiteor nam Christi sum cultor, & illum deum trinum & unum adoro. Postea dixit Adfar: Bonum est autem te me quaesiuisse, & adhuc me homine mundano septum inuenisse. Propalabo namque tibi totius diuinitatis secreta, quae fere omnibus hactenus detegere recusaui. Tu uero mihi totis mentis tuae uiribus intentus adesto: nam & ego te faciam totius meae disciplinae filium. His igitur altrinsecus dictis, nimio gaudio sum gauisus. Quid plura? Longum esset nobis in huius operis institutis singula de quibus ad inuicem tractauimus, enumerare & dicere. Remansi tandem cum illo, & me illi in tantum amabilem exhibui, quod ille mihi totius diuinitatis secreta dixerit. Postea mortuus est Adfar: Et ego post eius obitum, post dies paucos ab Alexandria recessi, & Hierosolymam deueni, in cuius etiam finibus mihi eremum elegi, in quo uitam meae fidei & professioni habilem ducere potuissem. Inde uero non post multos annos surrexit quidam rex in Aegypto nomine Macoya. Hic autem genuit filium, nomine Gezid, qui post mortem sui patris in Aegypto regnauit, & illius regnum obtinuit Gezid autem genuit filium nomine Calid, qui post mortem sui patris diu in Aegypto regnauit. Fuit autem Rex iste sapiens & prudens uir, & in omni scientia perspicuus: diligebat enim - multum sapientes & philosophos, propter huius libri scientiam. Iste uero non sinebat incessanter per prouincias notos & ignotos inquirere, si aliquem inuenisset, qui sibi huius libri documenta reuelare potuisset. Hoc igitur amore compulsus, multos sapientum & philosophorum secum retinebat, qui huius libri magisterium se scire professi essent, cum penitus ignorarent. Hos multis & maximis ditabat donis, in eorum uerbis diu confisus. Me itaque die quadam in eremo existente, fama huius regis mihi a quodam peregrino delata est: quam quum audissem, eremum dimisi, & quam citius potui, ad suae regionis fines transineaui: non scilicetut ab eo diuitias, seu dona inquirerem, sed ut diligenter donis spiritualibus instruerem. Postquam uero suos fines sum ingressus, locaquam plurimaeundo lustraui, & tandem regem inueni. Quem cum inuenissem, & de quibusdam secum contulissem, inueni illum magnae sapientiae uirum, & omni uirtute ornatum ac prudentissimum. Dixi ergo ad illum: O bone rex, Deus te ad melius conuertat. Uolo autem ut iubeas mihi domum, & meo magisterio commodam praeparari. Iussit ergo rex mihi domum praeparari, & ad meum uotum ornari. Introiui autem hanc domum, neque ab illa exiui, donec totum compleuerim magisterium, & completum domi reliqui: sed circa uas in quo fuerat positum, haec uerba depinxi: Omnes Qui Secum Omnia Habent, Alieno Auxilio Nullatenus Indigent. Postquam haec scripsi uerba, ab urbe, & omni ipsa regione clam discessi, & ad meum eremum sum regressus. Postea uero rex domum, quam dimiseram, est ingressus & magisterium perfectum quod dimiseram inuenit. Quod cum magis ac magis diligentius intueretur, uidit uerba, quae circum uas scripta dimiseram: quibus perlectis ac bene intellectis, ilico me absentem defleuit, & omnibus quos huius magisterii causa per multos annos secum retinuerat, iussit capita amputari. Dixit postea rex: Aduocate Galip meum seruum fidelem. Erat autem Galip suus captiuus, quem sibi eius pater Gezid ante eius obitum, ob sui fidelitatem dederat. Confidebat enim in eo rex multum, qui dixit ei: O Galip serue mi, nescio quid mihi posthac sit agendum. Dixit autem Galip ad regem: Dux mi, Deus prouidebit quid deinceps simus acturi. Tristatus est autem rex multum, & ultra quam credatur die ac nocte condoluit. Factum est autem deinde post annos, aliquot, dum rex quadam die ad locum, qui dicitur Dirmaroni, uenandi studio exiret, quod Galip captiuus, hominem quendam in solitudinibus orantem inuenisset: Interrogauit eum & dixit ei: Amice quis nam es tu, aut unde uenis, uel quo uadis? At ille homo respondit: Ego Hierosolymitanus sum: nam ego in Hierusalem natus sum, & per multos annos in montibus. Hierosolymitanis cum quodam eremita conuersatus sum: me autem ibi morante, audiui quomodo Rex Calid incessanter perquireret, qui sibi magisterium Hermetis demonstraret. Postquam autem hoc de rege audiui, mox a mea patria discessi, ut & hoc Regi Galid nunciassem. Scio enim hominem in hoc magisterio doctissimum quem Regi demonstrare ualde desydero. Tunc ait Galip: Tace frater, tace, hucusque tibi dixisse sufficiat. Malo autem te uiuere quam mori: nam multi ad Regem uenerunt, qui hoc magisterium se scire prositebantur. qui cum ad suae professionis exitum peruenire non potuissent, a Rege interfecti sunt, Timeo ergo, & tu si cum huiusmodi sermone in conspectu Regis astiteris, ne intersiciaris. Tunc homo ille ait: Noli timere hoc, sed in conspectu Regis me uenire ne differas. Galip igitur dicit: Hoc mihi iam placet, sed caue ne moriaris. Adduxit ergo Galip hunc hominem, & statuit cum coram Rege & ait. O bone Rex, ecce homo qui mori non meiuit. Ut ergo rex suos oculos in cum defixit, intuens illum ait: Quis nam es tu? At ille respondens ait: Hierosolymitanus sum, qui quum in montibus cum quodam Eremita conuersatus fuissem, audiui a multis tui nominis & bonitatis famam: & quomodo tu indesinenter quaeras sapientes & doctores, qui uidelicet magisterium Hermetis serio tibi ostendissent. Ueni ergo ad te o bone rex, & tu meis acquiescas consiliis, & tui desyderii compos efficiaris. Scio namque uirum in montibus Hierosolymitanis habitantem, cui omnis sapientia a domino Deo reuelata est. Nam in sua fide firmissimum a Deo & hominibus iudicatur. Die namque quadam, quum in suo eremo de rebus quamplurimis tractaremus, contigit casu quod mihi diceret, se hoc magisterium posse perficere. Quo audito, cum in sua ueritate saepius mihi cognita confisus, tum ex hoc, quod in omni anno multa auri & argenti pondera, uti ego saepius uideram, ad Hierusalem ciuitatem transmittebat, suo sermone certissimus mecum conferebam: quod si ego in conspectu tuo assisterem, multis me ac magnis ditares donis, & nunquam a tua gratia me separares. Tunc rex ait: Quis est huiusmodi sermo, quem tu dicis? aut quae mens ignara huc usque te uenire persuasit? Nescis stultissime, nescis quot & quales propter huiusmodi sermonem a me interfecti sunt? Sed & si ea quae tu dicis ( quod non opinor ) uera essent, & multis tu ditareris donis, & nunquam a mea gratia a modo separareris. Nam si uera non fuerint, maximum, scias te subire tormentum. Tunc homo ille ait: O bone rex utroque tui promisso sum placatus: tu tamen meis acquiescas consiliis. Item rex ait: O homo de qualitate huiusmodi uiri & eius habitu mecum pauca conferas: uenit namque ad me annis praeteritis uir quidam, qui, ut uerum tibi confitear, mihi hoc magisterium perfecit: qui cum perfecisset, rem effectam, sed non eius scientiam mihi dimisit, & clam secessit & abiit. Tunc homo ille ait: Uir iste nimis est aetate decrepitus, statura manus, uultu & facie praeclarus, moribus ornatus: cuius eiam uita & habitus Deo non displicent: est enim in montibus Hierosolymitanis eremita. Sed etsi nomen eius multum scire desideras, Morienus Romanus, senex, eremita nominatur. Tunc conuersus Rex ad suum seruum Galip, dicit: Hic uere est homo ille, de quo hactenus tecum condolui. Dixit autem, Galip: O bone rex, ita est, ut ego existimo. Gauisus est rex multum, & ultra quam credi potest, hunc hominem benignius accepit. Iussit ergo rex huic homini dona dari quamplurima, & insuper maiora ei promisit. Haec est igitur historia Morieni Romani, quo modo scilicet ipse magisterium Hermetis est adeptus. Incipit sermo Galip, serui & captiui, regis Calid, filii Gezid, filii Macoya. Dixit Galip captiuus: Post paucos quidem dies, postquam haec ab eo homine regi nunciata fuissent, uenit hic homo & stetit coram rege & ait: O rex bone, Deus ad bonum te conuertat. Nolo autem ut ea quae tibi promisimus diutius differamus. Aduoca ergo omnes tuos subditos seruos natu meliores, & ex eis mihi aliquos accommoda, qui mecum 16 Morieni Rom. ueniant, & mecum simul reuertantur: grandis enim nobis restat uia. At rex uultu placido illum intuens ait: Benedicis, fiat. Tunc iussit me rex festinanter coram se aduocari? qui quum coram se stetissem, dixit: O Galip serue bone, congrega omnes meos natu meliores tecum, & ex illis quot & quales huic homini placuerint elige, qui uidelicet uobiscum simul uadant & reuertantur: nam ille dixit, grandis nobis restat uia. Feci igitur iuxta quod rex mihi praeceperat: & post paucos dies iter nostrum incepimus. Hierusalem quidem iter incepimus, & per multa loca inuia & deserta eundo, multos dies consumpsimus, & tandem Hierosolymam deuenimus. Qui quum in solitudinibus montium errando fatigaremur, inuenimus eremum, in quo Morienus Romanus, senex eremita uitam suam ducebat. Quem quum ingrederemur, inuenimus ibi quendam uirum senem, statura longum, in corpore macrum, uultu & facie praeclarum, de cuius etiam situ & habitu multum sumus admirati. Eius namque tota cutis ab asperitate cilicii, quo erat indutus, rugosa existebat. Tunc dixit nobis homo ille, qui nos secum huc adduxerat: O socii, hic est Morienus Romanus senex Eremita. At ego dum magis ac magis illum diligentius intuerer, eum illico agnoui: quo agnito, illum ex parte regis Calid salutaui. Cuius audito nomine, uir bonus subrisit, & nos propius iussit accedere. Gauisi sumus ergo, & laeti cum eo consedimus. Interrogauit autem nos uir Dei, & de statu nostri regis, & de statu regni. que quum illi nuntiarem, uiae nostrae causam sibi propalaui. At ille ad se conuersus ait: Multum gaudeo filii quoniam me inuenistis. Ibo enim uobiscum: ut & Rex Calid me diu exoptatum uideat, & quae sit mira creatoris potentia a me recognoscat. Postquam igitur per dies aliquot artus nostros labore itineris fatigatos recreauimus, redeuntes iter incepimus, & in nostram patriam regressi sumus. Qui quum coram rege uenissemus, uidit rex uirum Dei: quem cum uidisset, ilico eum cognouit, & me recipiens ait: O Galip serue bone, hic est uere uir propter quem tecum diu condolui. Uolo autem ut ea quae uobis in itinere obuiauerunt, mihi protinus edisseras. At ego totam rem a suo principio sibi ordine digessi. Aduocauit ergo rex uirum Dei, quem adduximus, & eum iuxta se sedere fecit, & dixitei: O senex, ego uolo ut tu nomen tuum. mihi dicas, & tuae professionis modum pandas: non enim in altera uice licuit haec omnia a te inquirere. De tui namque uerbis adhuc diffidebam. Tunc uir Dei respondit: Ego Morienus Romanus uocor, Mea autem professio, fidei Christianae est. Mea quoque religio & habitus, sunt eremitae. Tunc Rex ait: O Moriene quot transierunt anni, postquam uitam & habitum Eremitae elegisti? At ille respondit: Post quatuor quidem annos a morte Herculis Regis, eremita incedo. Placatus est igitur multum Rex super huius uiri prudentiam, & eius humilitatem, & eius patientiam & uerecundiam ac uenustatem. Non enim erat ille lingua uerbosus, aut mente elatus: erat autem humilis, prudens & beneuolus, uti talem esse decebat. Postea dixit rex. O Moriene nonne esset tibi melius cum conuentibus qui Deum orant, in ecclesiis consistere, quam solus in montibus & eorum solitudinibus habitare? At Morienus dixit: Bene habeas mi rex: Bonum quod nunc habeo, & in futuro expecto, ex Deo est, & in eius manu collocatum. Ipse autem quod uelit faciat. Nec ego dubito, quin mihi inter conuentus & coetus maior inueniatur requies, & in solitudinibus & montibus labor, sed nemo merit nisi qui seminat: & quod seminauerit, hoc etiam metet. Spero itaque quod diuinitatis bonitas, in uita huius mundi me non derelinquat: nam requiei aditus nimis est coarctatus, neque ad illam quisquam potest ingredi, nisi per anime afflictionem. Dixit ergo rex: Omnia quidem quae dicis, indubitanter uera sunt: sed quia ex fideli procedunt animo, falsa uidentur. Hoc autem dicebat rex, quoniam adhuc cultor idolorum erat. Respondit autem Morienus: Si ea quae profero, tu uera esse concedis, animum, a quo illa procedunt, te uerum esse & ueridicum concedere necesse est. Nam ex ueris & uera procedunt: & ex falsis, falsa: ex aeternis, aeterna, ex transitoriis, tarnsitoria: ex bonis, bona: & ex malis, mala. Dixit itaque rex. O Moriene multa quidem mihi de te, & tua constantia, & tua fide sunt relata: unde uehementer admiror, cum & illa uideam & audiam iam esse uera. Haec itaque fuit causa, quare multum & te uidere, simulque audire diu exoptaram. Uolo namque ut inter quaedam ( de quibus erimus tractaturi ) me quibusdam. aliis quasi documentis instruas, simulque edoceas. Tunc dixit illi Morienus: O rex, omnipotens Deus te ad melius conuertat: nam ego non sum de quo multum debeas admirari. Ex filiis Adae unus existo. Omnes quidem ex uno processimus, & iterum ad unum, licet diuerso tramite, reuertemur. Temporum quidem longa mutatio, hominem sub tempore constitutum confundit, & mutat. Nec ego adhuc in tantum sum mutatus, quod alii multi, qui ante me fuerunt, magis non mutentur. Ultimam autem mutationem mors dira subsequitur, qua uidelicet nulla poena deterior iudicatur. Nam ante corporis & anime coniunctionem & post eorum dissolutionem, poena omni morte crudelior animam expectat. Sed & omnipotens creator, qui omnia ex seipso creat & format, semper sit in nostro auxilio. Tunc dixit illi Rex: O Moriene, ex his quae modo dicebas, uideo quid tu existimes me te uelle deridere. Iuxta ergo hanc opinionem, licet senex & prudens uidearis, potius es deridendus quam laudandus. Posthaec aduocauit me rex & dixit mihi: O Calip serue bone, uade & quaere huic homini domum, intus scilicet & extra pulchram & multo ornamento ornatam, sitque uicina palatio: simul quaeras & hominem sue fidei professorem, doctum scilicet & senem ac moribus ornatum, cuius dictis & monitis consoletur, & eius animus in pace resideat. Uideo enim illum quasi deterritum, & in me minime confidentem. Feci igitur iuxta quod rex mihi praecepit. Rex uero ad eum quotidie ueniebat, & cum illo per horas aliquot residebat. Alloquebatur enim illum, & confortabat, nihil tamen de suo magisterio eum interrogabat. Postquam autem inter illos magna notitia creuit, & amor, Morienus se regi multum credidit, & in eo confidit. Interrogabat autem Rex de Romanorum legibus, & utrum secundum temporis circuitum eorum leges mutarentur: de Regum, & Consulum consuetudine, nec non & de Graecorum historiis simul interrogabat. Et Morienus in his omnibus illi decenter respondebat. Dilexit igitur Rex Morienum intantum, in quantum antea neminem dilexerat. Factum est igitur, dum quadam die in unum fabularentur, quod Rex Morieno diceret: O se nex sapientissime omnium, scito quod diu ego a multis quaesiui magisterium Hermetis, sed neminem hactenus inuenire potui, qui rem eius ueram mihi panderet. Ob hoc igitur in altera uice, quando tu a nostris finibus clam discessisti, postquam literas, quas circa uas, in quo positum fuerat magisterium, scripseras, legissem, & earum intellectum accepissem, omnibus, quos propter hanc scientiam mecum per annos multos retinueram, ilico iussi capita amputari. Rogo igitur te o senex bone, et omnium sapientissime, quatenus eius rationem ueram, atque eius speciem & substantiam mihi edisseras, ut mea diuturna expectatio gaudenter per te compleatur. Quod quidem si feceris, & me ipsum, & omnia quae mecum possideo, acquires: & si libuerit, in tuam patriam una reuertemur. Nolo enim amodo te in me quoquomodo dubitare, neque tuo animo ullum timorem ex ulla opinione conferas. Tunc Morienns respondit: O bone rex & sapiens, Deus te conuertat ad melius: Nunc autem bene intelligo, quaproter ad me misisti: indigebas enim me multum & idcirco misisti. Ego autem ad te gaudenter adueni, ut & te hoc magisterium edoceam, & quae sit mira Dei uirtus, manifeste demonstrem. Timorem autem, de quo paulo ante dicebas, non timeo, nec de te hactenus despero. Omnis enim qui timuerit, in ueritate non est perfectus. Et maxime sapientem timere aliquid non decet. Nam si timuerit, cito desperabit. Quod si desperauerit, eius animus uacillabit: nec ullatenus suae intentionis consequetur effectum. Et quoniam iam nunc intelligo te me minimo amore amplecti, uideoque te multum in tua inquisitione seuerum moribus esse, & actu pium, & patientem, non decet me diutius hoc magisterium tibi recondere, uel celare. Iam nunc ad tuum propositum, & tuam longam inquisitionem facilius omnium peruenisti. Sit nomen Domini per secula seculorum benedictum. Ad haec ergo subrisit rex, & ait: Nunc uero scio quod omni homini praestat Deus patientiam crudeliter confunditur: Festinatio enim ex parte diaboli est. Ego autem sum nepos Machoya, & filius regis Gezid. Et non est aliqua fortitudo, nisi cum summo Deo qui unus est altissimus. Dixit autem Morienus: O bone rex, Deus ad melius te conuertat, Esto modo ad iudicium huius magisterii, & scies illud bene, & intelliges. In illius uero introitu, & exitu, multum studere memento: quoniam omnia quae illi pertinent, annuente Domino, facilius consequeris. Haec enim res, quam iamdiu quaesiuisti, per uim aut iram non accipitur, nec perpetratur. Accipitur enim per patientiam, & humilitatem, & amorem certum, ac perfectissimum. Confert enim Deus hanc diuinam, & puram scientiam suis fidelibus & seruis: illis scilicet quibus eam a primaeua rerum natura conferre disposuit, sua mirabili fortitudine. Quae quum alicui ex suis fidelib. collata fuerit, decet ipsum prius praeuidere, cui postea eam committat & detegat. Nam haec res nihil nisi donum Dei altissimi potest: qui prout uult, & etiam cui uult, ex suis seruis & fidelibus illud committit, & monstrat. Decet igitur, omnipotenti Deo esse in omnibus humiles, & omnino subiectos. Tunc rex ait: nos quidem uere scimus & cognoscimus, quoniam nulla est rerum perfectio, absque diuinitatis auxilio, & eius demonstratione. Ipse enim est altissimus & impermutabilis. Postea adiurauit me rex, & mihi dixit: O Galip serue bone, sede cito, & tuo stylo omnia, de quibus nunc inter nos conferemus, memorie commenda. Tunc dixit Morienus: O24 Morieni Rom. mnipotens dominus, & omnium creator, ex omnipotentia sanos omnipotentes creauit: quoniam ipsi nequeunt eis ordinem transmutare: id est, nequeunt postponere ea, quae ipse preponit, aut praeponere ea quae ipse postponit. Nec est aliquid scire possibile illis, nisi per illius demonstrationem: nec etiam aliquid consequi poterunt, nisi ille eos consequi illud praeiudicauerit: Nec quicquam retinere ualebunt, nisi per fortitudinem a summo Deo sibi diuinitus collatum. Sed & ( unde magis est admirandum ) animos suos etiam ipsi regere non possunt diutius, nisi usque ad terminum, qui a Deo super eos constitutus est. Praeponit enim dominus ex suis seruis quos uult, & eligit, ut hanc scientiam diuinam homini celatam querant, & quaesitam secum retineant Haec enim scientia est, quae dominum suum abstrahit ab huius mundi miseria, & ad scientiam bonorum futurorum reducit. Temporibus uero praeteritis semper uicissim hanc sapientiam sibi haereditabant: postea uero ista scientia fere fuit contempta. Sed libri multi ueterum dominorum remanserunt, in quibus illa continetur tota uera, & sine mendacio: nec tamen quisque inueniebatur, qui uidelicet ipsam tunc ad effectum perduceret: propter nomina multa & diuersa, quae rebus ei attinentibus a sapientibus antiquioribus iamdudum fuerant imposita. Sed ego huius rei ueritatem, ut olim tu cognouisti, perfecte retinui. Nostri quidem antecessores, huius magisterii nomina multiplicata & uariata tradebant, grauissimis sophisticis circumtecta: sed omnia tamen ueridica, & saepius comprobata. Quod totum egisse arbitrabantur, propter stultorum insipientiam: ut dicta sua non intelligerent, nisi qui tali & tanto magisterio digni iudicarentur. Si quis ergo eorum dicta inuenerit, in illis diligenter studeat, donec ea recto modo intelligat. Non enim decet quenquam se ab hoc magisterio retrahere: sed debet suam fidem, & suam spem in Deo altissimo firmiter configere, & illum assidue hoc efflagitare, quatenus istud diuinum & admirabile opus possit perficere. Similiter Deum omnipotentem, & eius auxilium implorare, ut eum Deus ad res meliores pulchriori modo conuertat: & faciat illum huius magisterii scientiam super lineam rectam absque omni deuiatione foeliciter adipisci. Tunc rex ait: Iam si libet o Moriene, haec dicta atque mandata dici sufficiant. Ego enim intellecta consequor, & intellecta pro uirili obseruabo: & maxime quum tu senex & sapiens, hoc magisterium mihi edocere non negligas. Morieni Rom. Explana igitur mihi hoc quod diu exopto, explanatione facilli26 ma: ne eius studii grauitas in hac re me diu confundat. In primis igitur ab eius exordio mihi iam edisseras, & dicas, ut omnis ordo praeposterus procul a nostra dispututione abiiciatur. Ad haec Morienus respondit. Rem quidem ex ordine digestam tibi declarabo. Tu uero ea quae uelis nunc inquirere non differas. Incipiunt Interrogationes Regis Calid, & responsiones Morieni, de omnibus, de quibus artificium magisterii Hermetis constare comprobatur. Calid. Rex: O Moriene, primum quaerere libet, quae & qualis sit huiusmodi rei principalis substantia & materia: & utrum multae aut plures sint: aut ex una tantumodo conficiatur. Morienus. Omnis autem res, usque dum per suum effectum dignoscatur, multorum testimonio uerior comprobatur. Sed antequam antiquiora testimonia tibi ad praesens adducam, hoc quidem quod nos de eius principali substantia & materia saepe comprobauimus, explicabo. Si autem ea quae tibi dixero, & testimonia antiquorum recte inspexeris, aperte cognosces nos omnes in uno conuenire, & omnia quae dicimus uera proferre. Quod igitur interrogasti, sic accipe. Huius rei prima & principalis substantia & materia est una, & de ea est unum, & cum ea sit, neque aliquid sibi additur uel minuitur. Ecce iam habes quod interrogasti. Nunc uero testimonia antiquorum tibi adducam, ut omnes in unum concordare iudicemur. Hercules uero quidam rex sapiens & philosophus, cum a quibusdam suorum interrogaretur, dixit: Hoc autem magisterium ex una primum radice procedit, quae postmodum in plures res expanditur, & iterum ad unum reuertitur: Et scito fore necesse recipere acrem. Arsicanus quoque philosophus ait: quatuor autem elementa, id est calor, frigus, humiditas & siccitas, ex uno fonte procedunt, & eorum quaedam alia ex aliis iisdem conficiuntur. Ex his uero quatuor quaedam sunt quasi radices: & quaedam quasi ex his radicibus composita. Que uero sunt radices, sunt aqua & ignis: quae uero ex his composita, terra & aer. Item Arsicanus ad Mariam: Nostra inquit, aqua nostram terram habet superantiam, quae est magna, lucida & pura. Nam & de grossitie aquae terra concreatur. Hermes quoque ait: Terra est mater elementorum: de terra procedunt, & ad terram reuertuntur. Hermes iterum ait: Quomodo omnia ex uno 28 Morieni Rom. procedunt, sic meum magisterium ex una fit substantia, & materia. Et ut elementa quatuor in corpore humano continentur, sic Deus creauit illa sita & distincta, & coniuncta, collecta quoque ac per totum corpus diffusa: quoniam unum corpus illa commergit, & in unum retinet, & tamen unumquodque illorum efficit opus ab opere alterius dissimile. Et licet in uno sint corpore: tamen diuersum habent colorem & diuersum dominium. Eodem igitur modo de hoc magisterio intelligendum est. Multa quoque huiusmodi testimonia, philosophi de hoc magisterio dixere: quorum quaedam in sequentibus dicemus. Rex Calid: Quo modo, & qua ratione fieri potest, quod huius magisterii una sit radix & una substantia & una materia, quum apud Philosophos eius radicis nomina multa, & multiplicia inueniantur? Morienus: Multiplicia quidem sunt eius radicis nomina, sed si ea quae supradicta sunt, recto ordine inspexeris, unam eius radicem & substantiam & materiam inuenies. Quod ut facilius accipias, adhuc quae dam antiquorum testimonia tibi reserabo. Rex. Calid: Perfice, mihi narrando huius operis magisterium. Morienus: Hercules quidam ad quosdam discipulorum dixit: Lapillus autem dactili, ex palma nutritur, & palma ex suo lapillo, & cuius etiam radice plurimi Ramuli concrescunt, qui suum numerum multiplicent & augeant propter eam. Hermes autem ait: Respice Rubeum completum, & Rubeum a sua rubedine diminutum, omnemque rubedinem: Considera quoque citrinum completum, & citrinum a sua citrinitate diminutum, omnemque citrinitatem: & nigrum quoque completum, & nigrum a sua nigredine diminutum, omnemque nigredinem. Similiter spica ex grano procedit, & multi Ramuli ex una arbore exeunt, licet arbor a suo germine ortum assumat. Quidam quoque homo sapiens, qui propter Deum, totum mundum dimiserat, exemplum consimile nobis adducit. Ait enim: Prima hominis creatio est sperma, & de uno grano centum grana procreantur, & de germine, magna concrescit arbor, & de uno homine sibi similis mulier extrahitur, ex quibus saepe multi filii & filiae in colore & aspectu, uel apparentia nascuntur dissimiles. Iterum idem sapiens dicit. Considera sartorem, qui scilicet uestes suere consueuit, quoniam de panno interulam, siue uestem quamlibet aliam componit, cuius scilicet partes, diuersa nomina sortiuntur: quae etiam si naturaliter considerentur, ex ipso panno formatae inuenientur. est tamen unus pannus et materia principalis ex qua uestis conficitur. Nam torale, & manicae, & girones, licet, quantum ad uestis partes, diuersa habeant nomina, tamen principalis eorum materia est pannus. Nam & de ipso panno fila, quibus partes ipsius uestis in unum iungantur, extrahuntur, non quod ipse pannus alio a se diuerso ad hoc indigeat. Simili igitur modo hoc magisterium est unum per se existens, nec alio indiget. Quoniam apud philosophos hoc magisterium est tectum & absconsum, & ubicunque fuerit, mille nominibus nominatur. Est etiam sigillatum, neque nisi sapientibus apertum: quoniam sapientes hoc magisterium multum quaerunt, & quaesitum inueniunt, & inuentum simul amant & ornant: stulti uero illud derident, & apud illos pro minimo, aut quod uerius, pro nihilo reputatur. Ignorant enim quid hoc sit: & haec nomina sunt illa, quae sapientes nominauerunt in lib. suis, quorum unum est sperma, quod quando uertitur, in sanguinem mutatur: ac demum coagulatur, & fit quasi frustum carnis commixtum: & tali modo fit, donec una creatura alteram habeat formam, scilicet hominis succedentem, & tunc hominem fieri necesse est. Ex his quoque nominibus, est aliud nomen ut palma, quemadmodum ex colore pomorum eius, atque ex colore naturarum eius, antequam ad suam perfectionem perueniant. Aliud quoque nomen est ut arbor malorum granatorum: & ueluti triticum & lac, atque alia nomina quamplurima, quorum omnium est una radix: sed secundum diuersos effectus, diuersos colores, diuersas naturas, & nomina multaatque diuersa ipsi rei imponunt, ut Herizartem ait philosophus: Ego ueritatem dico, quod nihil aliud huius magisterii artifices in errores detrusit, nisi uarietas & eius nominum multitudo. Sed si quis recte cognouerit, quod haec nomina non sunt nisi colores in coniunctione apparentes, in huius magisterii uia non deuiabit. Rex Calid. Multum autem intelligere desidero, utrum isti colores, de quibus paulo ante dicebas, cos sc. de uno in aliud mutari, una dispositione uel confectione, uel duabus seu plurib. sic mutentur. Morienus. Una sola confectione uel specie sic materia mutatur: sed quanto magis ei ignis colorem innouat, tanto magis ei plurima nomina imponuntur: unde Dautin philosophus ait ad Euticem. Ego tibi ostendam, quod sapientes huius magisterii dispositiones uel confectiones alia de causa non multiplicauerunt, nisi ut sapientes in hoc magisterio instruerent, & insipientes penitus excaecarent. Quoniam hoc magisterium unum nomen habet, & hoc proprium sibi deputatur: sic etiam unam habet dispositionem atque etiam unam uiam linearem, & hoc modo, licet Sapientes eius nomina & sua dicta murarunt, tamen noluerunt nisi rem unam intelligere, & unam dispositionem. Sufficiat igitur tibi o bone rex, de huiusmodi hactenus inquirere ac perscrutari. Nam sapientes qui ante nos fuerunt, multas nominauerunt confectiones, & multa pondera & multos colores: & sic super uulgus dicta sua allegorizauerunt: neque tamen sunt mentiti: sed locuti sunt ut eis bonum uidebatur, & ut ipsi ad inuicem intelligebant, ut etiam hoc alios lateret. Rex Calid. De eius natura atque substantia tibi iam dixisse sufficiat. Nunc uero de eius colore mihi manifestare digneris: quia nolo ut sub allegoria aut similitudine aliquid mecum inde conferas. Morienus: Mos autem erat sapientum, quod suum assos de eo & cum eo semper faciebant. Assos Arabice, alumen interpretatur Latine. Sed & hoc faciebant, antequam aliquid cum eo tingerent. O bone rex, sufficiunt tibi haec quae ego profero: an ad antiquiora reuertemur testimonia? Quod si exemplum desideras, dicta Datin philosophi sic accipe. Ait enim: Noster quidem Lato, quamuis primum sit rubeus tamen est inutilis: sed si post rubedinem in album uertatur, multum ualebit. Ob hoc itaque idem Datin dicit ad Euthicem: O Euthice ista restent sic firma & omnino bene credita: nam sapientes de hoc sic dixerunt: Iam abstulimus nigredinem, & cum sale anatron, id est, sale nitri, & almizadir, cuius complexio est frigida & sicca; fiximus albedinem: quare ei hoc nomen imponimus Borreza, quod Arabice Tincar dicitur. Dictum autem Danti philosophi, per dictum Hermetis comprobatur. Dicit autem Hermes: In primis est nigredo: postea cum sale anatron sequitur albedo: & in primis fuit Rubeum, & in ultimis album, & sic eius nigredo omnino aufertur, ac demum uerritur in ruborem lucidum & nimis clarum. Maria quoque dicit: Quando autem Laton cum allzebric, id est, sulphure comburitur; & mollicies super eum funditur, ita ut feruor illius tollatur, tunc omnis eius obscuritas atque nigredo, ab illo aufertur, & sic in aurum purissimum conuertitur: Item Danti philosophus ait: Si autem Laton cum sulphure comburatur; & mollicies super eum frequenter fundatur, einus natura de bono in melius auxilio Dei conuertetur. Alius quoque dicit: Quando autem purus laton tamdiu decoquitur, donec ueluti oculi piscium elucescat, eius utilitas expectanda erit. Et tunc scito, quo dille ad suam naturam atque colorem reuertetur. Et alius similiter dicit: quod quanto magis aliquid abluitur, tanto magis limpidius 34 Morieni Rom. hoc melius apparebit: Quod si ablutus non fuerit, limpidus non apparebit, neque ad suum colorem reuertetur. Et item Maria dicit: Nihil est, quod a latone suam obscuritatem, uel suum possit auferre colorem. Sed Azoc est quasi eius tegumentum. Primum uidelicet quando decoquitur: nam & eum colorat & album reddit: ac iterum dominatur lato Azoc, id est, uinum, uel Rubeum reddit. Alius quoque philosophus ait: Quod Azoc nequit substantialiter Latoni suum auferre colorem, uel eum mutare, nisi quantum ad uisum, sed latonem ab Azoc, suam auferre substantialem albedinem: quoniam inest mirabilis fortitudo, quae super omnes colores apparet. Nam quum colores abluuntur, & nigredo atque immunditia aufertur, ita quod album appareat, laton quidem Azoc postea nominatur, & eum reddit rubicundum. Datin quoque philosophus ait, quod omnis res, non est nisi de eo & cum eo: & quod omnis tinctura, a suo consimili procedit. Adarmath similiter sapiens & philosophus ait: Quod omnia harum rerum nomina, & earum similitudines, nulla alia de causa antiquis uocantur, neque uariantur, nisi ut uos intelligatis, quod huius rei principium super suum finem testificatur, & suus finis, super suum principium. Et ut sciatis, quod hoc totum non est nisi una res, quae scilicet habet patrem & matrem: & eius pater & mater eam nutriunt, atque pascunt. non quod ipsa a suo patre aut matre aliquo modo differre possit. Euthicen quoque dicit: Qui fieri potest, quod species a suo genere tingatur? Datin quoque Philosophus similiter dicit: Unde est quidem quod ex eo processit, & in illum reuertetur? Rex Calid: Hactenus & de huiusmodi lapidis natura & eius colore satis disputauimus: Nunc uero de illius naturali compositione, eius tactu, nec non & illius pondere & gustu disseramus. Morienus: Tactus autem huius lapidis, mollis est: & maior mollicies est in eo, quam in suo corpore. Pondus uero illius multum est graue: & eius gustus dulcissimus: & eius natura aerea. Rex Calid: Qualis est ergo eius odor ante & post suam confectionem? Morienus: Ante confectionem nimis est grauis & foetidus: & post confectionem est eius odor bonus iuxta hoc quod sapiens dicit: Ista quidem aqua a corpore mortuo, & iam inanimato tollit odorem. Nam & eius odor est malus, & odori sepulchrorum assimilatur. Unde etiam ait sapiens: Quicunque animam dealbauerit, & eam rursum ascendere fecerit, & corpus bene custodierit, & ab eo omnem obscuritatem abstulerit, & odorem malum ab illo extraxerit, ipsam in corpus infundere poterit. Et in hora coniunctionis maxima miracula apparebunt. Unde quidam philosophorum, dum coram Maria simul conuenissent, ad illam dixerunt: Beata es Maria, quoniam diuinum secretum occultum & semper ornatum tibi reuelatum est. Rex Calid: Expone mihi naturas mutantes, id est, quomodo id quod est inferius, superius ascendit, & qua ratione, quod est superius inferius descendit: & qualiter unum eorum alteri coniungitur, ita quod ad inuicem misceantur? Quid etiam sit hoc, quod ea faciat misceri: quomodo etiam ueniat aqua benedicta, illa adaquare & rigare, & a suo odore foetido mundare. Hic enim est odor, qui assimilatur odori sepulchrorum, in quibus uidelicet mortui sepeliuntur. Morienus: Ista quidem res est, de qua merito scribit philosophus Azinabam. Ait enim Oziambe, quibus nominibus potest haec res naturaliter appellari? At ille dicit: naturaliter haec res uulphi, id est, animal appellatur. Et postea fir eius odor suauis & bonus, nec remanet in ea quicquam obscuritatis neque foetoris. Rex Calid: Haec a modo de huius rei communi inquisitione nobis sufficiant. Nunc autem quaerere libet, utrum haec res multum uilis, an cara inueniatur? Tu ergo inde mihi uerum responcas. Morienus: Uide quid dixerit sapiens: quod uidelicet hoc magisterium ex una sola re fieri consueuit. Hoc igitur tuo animo adhibeas, & tecum inde conferas: neque sit aliquid quod tibi in hoc contradicat. Scito igitur quod sulphur zarnet, id est, auripigmentum cito comburitur, & a combustione cito consumitur: Sed Azoc diutius sustinet combustionem: Omnes enim species ini appositae cito consumuntur. Quomodo ergo expectabis bonum ab eo, quod cito ab ignis combustione consumitur, & ab igne comburitur, & in carbonem redigitur? Hoc etiam te scire conuenit, quod nullus lapis neque germen huic magisterio conuenit. Sed considera si poteris rem puram atque mundissimam recte dirigere; sin autem tua peratio inefficax esset. Sapientes autem disposuerunt, & dixerunt, quod si hoc quod quaeris in sterquilinio inueneris, illud accipe: si uero in sterquilinio non inueneris, tolle manum a marsupio. Omnis enim res quae magno emitur precio, in huiusmodi artificio mendax, & inutilis reperitur. Haec igitur expositio, in hoc loco tibi sufficiat. Sed caue ne in hoc magisterio quicquam expendas: quoniam postquam completum fuerit, expensis non indigebis. Unde Datin philophus ait: Ego autem tibi commendo, ne in specierum ponderibus quicquam expendas, & maxime in auri magisterio. Item ait: Quicunque ad hoc magisterium aliud ab hoc lapide quaesiuerit, assimilabitur uiro per scalam absque gradibus nitenti ascendere, quod quum nequiuerit, super suam faciem pronus in terram decidit. Rex Calid: Hoc quod tu dicis est ne rarum, an multum de eo inuenitur? Morien. Non est hoc nisi, sicut sapiens dicit, ad diuitem scilicet & pauperem, & ad largum & ad auarum, euntem quoque & sedentem. Nam hoc in uiis proiicitur, & in sterquiliniis suis calcatur, & multi iam in sterquiliniis foderunt, ut hoc ab eis extraherent, & in hoc decepti sunt: Sed sapientes ipsam rem cognouerunt, & eam rem unam sepius probauerunt: quae scilicet in se continet quatuor elementa, & illis dominatur. Rex Calid: Quo in loco, uel in qua minera quaeritur haec res, donec inueniatur? Ad hoc Morienus obticuit, & fronte demissa, diu cogitauit quid regi posset respondere: tandem erexit ie, & dixit: O Rex, uerum tibi confiteor, quod haec res diuino nutu in sua creatione magis configitur. Omnis enim qui a Deo creatur, sine ea persistere non potest. Rex Calid: Explicandum est hoc quod dixisti. Morienus ait: Discipuli autem Herculis ipsum interrogauerunt & dixerunt: O bone magister, sapientes qui ante nos suerunt, libros de hoc magisterio expositos, suis filiis & discipulis dimiserunt: Precamur te magister, quatenus huius magisterii expositionem nobis non taceas, sed hoc quod ab antiquis quasi obscurum relinquitur, nobis declarare non differas. At ille dixit: O filii sapientiae, scitote quod Deus creator altissimus benedictus, mundum ex quatuor elementis dissimilibus creauit, posuitque hominem inter ipsa elementa maius ornamentum. Rex Calid: Adiunge mihi adhuc super hoc ( quomodo dixisti ) explanationem. Morienus: Quid tibi multa referam? Haec enim res a te extrahitur: cuius etiam minera tu existis. apud te namque illam inueniunt, & ut uerius confitear, a te accipiunt: quod quum probaueris, amor eius & dilectio in te augebitur. Et scias hoc uerum & indubitabile permanere. Rex Calid: Nouisti ne unquam alium lapidem, qui huic lapidi assimiletur, & cuius effectu & potentia, hoc idem possit perpetrari? Morienus: Non noui ego alium lapidem, qui huic lapidi assimiletur, neque qui illius habeat effectum. In hoc enim lapide quatuor continentur elementa, assimilatur que mundo, & mundi compositioni neque in mundo alius lapis inuenitur; qui huic assimiletur, in creatione scilicet uel natura. Quicunque igitur alium lapidem in hoc magisterio quaesierit, eius operatio omnino frustrabitur. Ad huc etiam est tibi aliquid addiscendum, scilicet huius magisterii principium. Nam & ego ab omni errore te auseram. Uide ergo ne hanc radicem praetereas, neque aliquando quaeras eius mutationes: quoniam fructum neque bonum tibi quaesitum poteris inuenire. Item te moneo, ut ea quae dicta sunt superius, penitus obserues. Rex Calid. O Moriene, mihi modo edissere qualitatem hnius dispositionis. Deus enim in nostro iam erit auxilio. Morienus. Ego eam tibi dicam, ut ab antiquis est mihi tradita: Bene enim interrogas. In directione igitur huius confectionis, has dispositionis partes suo ordine rationabiliter constitutas obserues, & nullatenus praetermittas. Prima earum est coitus: secunda est conceptio: tertia praegnatio: quarta, ortus: quinta, nutrimentum. Si non fuerit igitur coitus, non erit conceptio, & si non fuerit conceptio, non erit pregnatio: & si non fnerit pregnatio, ortus ullo modo non sequetur. Haec est enim huius dispositionis directio, quae scilicet hominis creationi assimilatur. Ommnipotens enim creator altissimus, magnus, cuius nomen semper sit benedictum, creauit hominem, non ex partibus constitutiuis, ut est domus, que ex suis partibus constat constitutiuis: Non est enim res quae homini esse constituat. Domus autem constat ex suis partibus constitutiuis: ut est paries, tectum, & fundamentum. Haec enim sunt partes domus, & res inuente dicuntur. Homo uero non sic constat: quoniam creatura est. Nam homo quum mutatur eius essentia, de re ad rem meliorem transire uidetur: & sic semper persistit homo in creatione, qui a rebus inuentis multum distare uidetur: & sic procedit de die in diem, & de mense in mensem, usque dum creator altis simus magnus suam compleat creaturam, in tempore scilicet certo, diebus diffinitis. Quia licet quatuor elementa prius in spermate fuis sent, creator tamen Deus posuit illius tempus diffinitum, in quo scilicet compleatur: quod quum finitum fuerit, firmatur & ipsa creatura. Talis enim est fortitudo & sapientia Dei altissimi. Scire etiam tibi conuenit, o bone rex, quod hoc magisterium nihil aliud est nisi arcanum & secretum secretorum Dei altissimi & magni. Ipse enim hoc secretum suis prophetis commendauit: quorum scilicet animas in suo paradiso collocauit. Si autem sapientes qui post illos fuerunt, suas expositio, nes de qualitate uasis in quo conficitur, non inuenissent, nunquam ad huius magisterii perfectionem peruenissent. Ergo haec tuae commenda memorie. Ostendi namque superius, quod hoc magisterium non multum distat ab hominis creatione: nunc quoque tibi dico quod nunquam fuit animatum aliquid, aut natiuitate creatum, neque crescens, nisi post putredinem, & eius mutationem. Unde ait sapiens, quod tota fortitudo huius magisterii non est nisi post putredinem. Ait enim, si putridum non fuerit, fundi aut folui non poterit: & si solutum hoc non fuerit, ad nihilum reuertetur. Rex Calid, Quidnam erit hoc post putredinem? Morienus. Post putredinem uero ad hoc deueniet, cum quo omnipotens Deus & omnium creator altissimus perficiet quaesitam compositionem. Scito itaque quod istud magisterium duabus indiget creationibus, atque duabus confectionibus: quae ita ad inuicem sunt connexae, quod quando una earum perficitur, altera earum tunc incipit: & quando altera perficitur, totum magi sterium terminatur. Rex Calid. Quonam modo indiget hoc magisterium duabus creationibus atque duabus confectionibus, quum antea dixisses eius rem, ac eius uiam unam & linearem persistere? Morienus. Uerum est hoc quod dixi: nam totum hoc magisterium ex re una, & uia una constat. Eius namque una dispositio talis est, qualis & altera. Rex Calid. Quaenam est igitur illa dispositio, qua paulo ante dixisti totum posse perfici magisterium? Morienus. O rex bone, Deus ad melius te conuertat. Haec est illa dispositio, quae scilicet manibus perfici non potest. De illius namque difficultate, quamplures sapientes conquesti sunt. Dixerunt namque: Si quis sua eruditione & labore dispositionem hanc inuenerit, facile totum magisterium eius scientia perficiet. Qui uero illam eius labore & eruditione non inuenerit, totum magisterium latebit. Rex Calid. Quaenam est igitur hec admirabilis dispositio? Morienus. Si sapientum dicta diligenter inspexeris, facile illam scire poteris: de ipsa namque dixerunt. Haec namque dispositio est naturarum mutatio: & earum naturarum calidi & humidi, cum frigido & sicco subtili dispositione admirabilis commixtio. Rex Calid. Quum haec dispositio hominum non fiat manibus, igitur quaenam est res ipsa, qua perfici possit? Morienus. Hec autem dispositio fit, ut ait sapiens, qui dicit, quod Azoc & ignis Latonem abluunt atque mundificant, & eius obscuritatem ab eo penitus eripiunt. Nam & sapiens ait: Si recte ignis modum disposueris, Azoch & ignis in hac dispositione, dante Deo, tibi sufficient. Unde Elbo interfector ait: Dealbate latonem, & libros rumpite, ne corda uestra corrumpantur. Rex Calid. Haec autem dispositio est ne ante uel post putredinem? Morienus. Dispositio putredinem praecedit: sed ante talem dispositiouem nulla penitus est. Rex Calid. Quidnam est ergo? Morienus. Tota operatio nostra non est aliud nisi extractio aquae a terra, & huius aquae super terram remissio, donec ipsa terra putrescat. Haec enim terra cum aqua putrescit & mundificatur: quae cum mundata fuerit; auxilio diuinitatis totum magisterium dirigetur. Haec est enim sapientum dispositio: quae est tertia pars totius magisterii. Hoc etiam te scire conuenit, quod si corpus immundum perfecte non mundaueris, & illud non desiccaueris, neque ipsum bene dealbatum reddideris, & in illud animam non miseris, & eius omnem foetorem non abstuleris, donec post suam mundificationem tinctura in illud decidat, nihil penitus huius magisterii direxisti. Hoc quoque te scire decet, quod anima cito corpus suum ingreditur, quae cum corpore alieno nullatenus coniungitur. Rex Calid. Creator in nostro semper sit auxilio. Tu uero secundam dispositionem mihi edissere: utrum scilicet illa sit finis prioris dispositionis. Morienus. Ita est ut dicis. Nam quando corpus immundum ut iam dictum est, direxeris, mitte cum eo postea de fermento quartam sui partem. Fermentum enim auri, aurum est: sicut panis fermentum panis est. quod quum in eum miseris, pone illud in Sole ad decoquendum, donec haec duo in unum corpus redigantur. Inde uero sub Dei benedictione illud abluere incipias. Ad illius ergo ablutionem partem unam de re mortifera accipias, quam uidelicet per tres dies decoquas: & caue ne de suis diebus aliquem aut obliuiscaris, aut minuas. Eius quoque ignis indesinenter aequaliter ardeat: ita scilicet, quod neque inualescat, neque debilior existat. Sit ergo eius ignis blandus & mitis; qui per suos dies ardendo aequalis perduret: aliter maximum sequetur damnum. Post xuii. noctes, uas in quo haec omnia coquuntur uisites, & aquam quam in eo inuenies extrahas, & alteram ei imponas: quod scilicet tribus uicibus agendum est. Uas autem praedictum fornaci suae semper immobiliter adhaereat, donec totum tempus fermentationis auri compleatur, & donec ad octauam partem suae tincturae dirigatur: quod quum post xx. noctes extractum sit, deinde bene desiccatum fuerit. Arabice hoc Uexir nuncupatur. Inde uero corpus ablutum & praeparatum accipias, & super fornacem artificiose adaptes: ut ibi in suo uase quotidie cum quarta parte rei mortiferae, quam scilicet tunc tecum habeas, irrigetur cauendo etiam ne flamma ignis praefatum uas attingat: nam in damnum omnia uertuntur. His igitur omnibus perfectis, praedictum uas in fornace magna artificiose locetur, & ignis super os eius accendatur: qui scilicet duobus diebus ac totidem noctibus, ibidem aequalis sine augmento aut sui diminutione ardeat. quibus omnibus expletis, a fornace, cum omnibus quae in eo sunt, tollitur: quoniam auxilio Dei expleta est artis iteratio. Rex Calid. Hoc modo quod tu dicis, & nos similiter agemus, sitque nomen Domini benedictum. Morienus. O rex bone, scire etiam te oportet, quod omnis huius magisterii perfectio in captura corporum coniunctorum, & concordantium constat. Nam, & haec corpora naturali artificio substantialiter ad inuicem coniunguntur, & concordant, & funduntur, & etiam ad inuicem recipiuntur. Nam semetipsa ad inuicem emendant & dirigunt, ut super fortitudine ignis pulchriora appareant. Quum enim inquisitor sapientiae horum corporum capturam, & eorum de cantationem, eorumque solutionem atque dispositionem necessariam, & eorum mixtionem atque decoctionem perfecte cognouerit, sciat postea eorum ignis quantitatem, & suae fornacis constitutionem, & sui ignis accensionem, in quo scilicet loco fornacis accendi debeat ignis: numerum quoque dierum suorum, & eorum ponderum mensuram. Nam si haec omnia prouidentia & ratione tractauerit, auxilio diuinitatis impleta erit eius intentio. Omnis igitur festinatio procul ab ipso artisice pellatur, & prouidentia, & ratio, & firma expectatio adhibeatur. Quod antem haec corpora maxime coaptat, sanguis est. nam illa uiuificat atque coniungit, & ex istis omnibus unum corpus efficit. Quapropter ignis blandus diutius apponi debet, qui in suis diebus semper duret aequalis. Nam calore ignis in corpore cito serpente, festina combustione ipsum corpus consumit. Nam si eudica eis apponitur, ipsa corpora in terram mutata, ab omni combustione curabit. Nam corpora postquam suas iam non retinent animas, cito comburuntur. Eudica ( fex uitri ) quidem bene omnib. corporibus conuenit: nam ea uiuificat & aptat, & ab omni combustione defendit: immittit namque quaedam eorum in aliis, & ista simul post immissa a nimio calore postea defendit. Et quando eudicam quaerere uolueris, in uitreis uasis eam quaere: quam quum inueneris, eam reconde, neque quicquam cum ea facias, donec acidum fiat: azima non existat: quoniam tua intentio penitus destrueretur. Terra quoque foetida cito recipit albas scintillas, & uetat sanguinem; ne ille in decoctione damnetur: uis namque sanguinis & eius fortitudo nimis est magna: quamobrem sanguis est frangendus ne impediat, aut proficiat: quae quidem fractio fiat postquam fuerit dealbatum. hoc quod de coloribus remansit, nigredinem occupat: coloribus, inquam, uenarum prius effusarum, ex nono esse, quod quidem huic magisterio pertinet: in cuius initio ueritatem non uideris, est omnino fallax & inutile. Illud quoque huius magisterii secretum est, quod hic in unum breuiter collegi, & collectum tibi exposui: quod uidelicet huuius rei pars una, mille partes argenti in aurum purissimum conuertit. Haec ergo quae iam dicta sunt, ad hoc magisterium tibi sufficiant. Sed adhuc restant quaedam, sine quibus magisterium compleri non potest. Sed & te scire conuenit, quod intentio hominis hanc scientiam diuinam & puram quaerentis, aliud arbitrari non decet, nisi donum Dei altissimi & magni, qui eam suis commendat, cuius nomen semper sit benedictum. Sed & tu bone rex, nunc totus sis mihi mente, ut audias & intelligas ea, quae tibi nunc dicam. Rex Calid. Dic ut libet: nam & erectis auribus tibi assisto praesens. Morienus dicit de nominibus specierum. O bone rex etiam perfectiss. in primis te scire decet, quod fumus rubeus & fumus citrinus & fumus albus, & leo uiridis, & Almagra, & mortis immunditia, & limpidum, & sanguis & eudica, & terra foetida, sunt ea, in quibus tota huius magisterii constat efficacia: quae sine his nullatenus recte tractari potest. Rex Calid. Explana mihi haec nomina. Morienus. In fine libri exponam ea: quoniam ad praesens de illis, quorum haec homina, coram te magisterium conficiam; ut ea quae iam diximus, per ipsius rei effectum comprobentur. Est enim haec huius scientiae radix, ut scilicet ille, qui eam discere uoluerit, eius doctrinam prius a magistro suscipiat, & postea magister coram discipulo suo eam frequenter pertractet. Sunt autem quidam. qui hanc scientiam si uenis diu quaerunt, neque tamen illam inleniunt. Tu autem semper in his, ut me operi uidebis, operare: nec aliud in hoc magisterio quaeras. quod si feceris, proculdubio errabis. Sunt autem multa huius scientiae obstacula. Nam ut ait Sapiens, Multa distantia est inter sapientem & insipientem, & inter caecum & uidentem: neque enim ille; qui dispositionem huius magistrerii, etiam comprobationem perfecte cognouit, est ut ille qui adhuc in eius inquisitione per libros persistit. Sunt namque libri sub figura de hac arte composia 50 Morieni Rom. ti, quorum pars maior multum obscura uidetur, ac scientia connexa, nec nisi a suis compositoribus potest intelligi. Sed haec est scientia quae inter alias maxime inquiri debet, quum per illam, ad aliam magis admirabilem peruenire possimus. Rex Calid. Omnia autem quae profers uera loqueris, & eorum ueritas in sua expositione florescit, & admirabiliter illucescit. Incipit Dispositio Sapientum, ad aptationem corporis immundi, antequam Elixir super illud mundum durum effectum ponatur, & antequam album efficiatur, & antequam anima in eo mittatur. Dicit Morienus. Quoniam Elixir nisi a corpore benemundificato, neque foetido, ut eius tinctura quando supereum introiuit formosior appareat, non recipitur. & haec prima dispositio est. Incipe ergo sub Dei auxilio, & primum fac ut fumus rubeus fumum album capiat, ac deorsum ambos effunde ac coniunge, ita scilicet, ut in eorum commixtione ex utroque par pondus apponatur. Quibus commixtis in uase spisso, iuxta mensuram fere unius librae perfecte ponantur: cuius scilicet os cum bitumine conuenienter obfureur. Sunt enim in eis uenti, qui si in uase detenti non fuerint, euadent, & sic magisterium annihilabitur. Bitumen uero sit illud, quod in libris philosophorum Lutum appellatur. In quo uidelicet ante conclusionem modicum salis apponas, unde magis confirmetur, & ignis combustioni diutius possit resistere. Inde uero fornacem calefacias, & ea iam calefacta, uas praedictum cum omnibus quae in se continet in eo sublimetur: quae scilicet sublimatio post Solis occasum siat, & ibi donec dies frigescat, dimittatur. Postea uas ipsum extrahas, & cum confringas. Quod si eaquae intus posueras in unum corpus ad modum lapidis commixta inueneris: accipe illud, & tere bene atque tantarisa: quod quum feceris, aliud uas cuius fundus sit rotundus accipe, e hoc iam bene tritum atque bene tantarisatum intus pone, & os uasis cum bitumine philosophorum undique claudas: inde uero fornacem philosophorum construas, in qua ignem philosophicum more philosophorum accendas, qui etiam spatio xxi. dierum aequalis perduret ardendo. Ignis uero philosophicus talis est, quod eius materia bina partitione partitur. Aut enim eius materia ex stercore ouino erit composita, aut ex foliis oliuarum: nihil enim est quod ignem in combustione aequalem faciat perdurare melius his: Igitur diebus praedictis transactis, praefatum uas a fornace extrahas, & quod intus inueneris exsicca: postea uero ex ea unam partem accipias, & eam cum decem partibus mundati commisceas, & iterum unam partem mundati assumas, & eam cum decima parte mundi similiter misceas, & sic deinceps iuxta hunc ordinem & numerum eorum alteri apponatur, ut in unum misceantur. quibus in unum commixtis, fac ex eo Elixir, hoc est, illud dissipa, & si in eo album remanserit, & bene firmatum, neque propter ignis adustionem recenssum inueneris, iam duas partes huius magisterii expleuisti. Hic est igitur modus, quo album cum immundo recentissime coniungitur, neque praeter istum modum alius inuenitur. Anima enim cito corpus suum ingreditur; quam si alieno corpori coniungere studueris, in cassum laborabis. Nam ipsa ueritas magis est lucida. Rex Calid. Omnia quae dicis uera sunt, ut iam nos uidimus: & Deus animas suorum prophetarum in manu sua recipit. Incipit Dispositio Secunda ex dictis Morieni Romani, quam cum Calid rege, filio Egezid. filii Madoya habuit. Dixit Morien: Sume fumum album & leonem uiridem, & Almagra rubeum, & immunditiam mortui: hec omnia dissolue: quib. dissolutis, fac ea ascendere, & post ascensionem in unum coniungere: ita scilicet quod in unaquaque parte uiridis leonis tres partes de immunditia mortui apponantur. Similiter de fumo albo unam facias partem, & de Almagra duas, quae in uase uiridi omnia ponantur, & in eo coquantur. Os autem eius uasis firmiter, secundum quod praedictum est, claudatur. Postea uero hoc in Sole ponatur, & desiccetur ibi: & quando desiccatum fuerit, Elixir sibi appone, ac demum pone super eum aquam sanguinis, quanta super eum natet. Post tres dies similiter & noctes riga cum aqua foetida, cauendo ne de suis diebus aliquem minuas, neque eius ignis extinguatur, aut ardendo inualescat, aut minuendo eius adustio minuatur. Transactis igitur septendecim noctibus, praedictum uas aperies, & aquam quam intus nueneris extrahas, & iterum alteram foetidam aquam in 54 Morieni Rom. eo reponas: quod scilicet tribus noctibus agendum est, cauendo etiam ne uas ullatenus a sua fornace remoueatur: apposito uero aque foetidae, semel in unaquaque noctium trium, fiat. Inde uero transactis xxi. noctibus, uas a fornace extrahas, & Elixir quod in eo fuerit, desicces, postea corpus album sumas, in quo uidelicet album iam fixisti; & ponas cum in uase paruissimo, quod est iuxta quantitatem fornacis magisterii, quam postquam construxeris fiat. Inde uero uas illud firmiter fornaci coniunge, ne eum flamma ignis comburat, uel contingat. Elixir quoque quod superius in eo diximus debet proiici taliter, ut si de albo corpore partem ei proieceris, de elixir partes xi. proiicias: quibus commixtis super unamquanque huius corporis commixti uuciam, quartam partem unius dragmatis de Eudica solum proiicias. Hoc ita facto, in magna fornace hoc uas ponas, & per duos dies, & totidem noctes eum ibi dimittas: super cuius caput ignis per tot dies & noctes non extinguatur. His igitur diebus & noctibus completis, hoc quod in uase inueneris extrahas, & lauda creatorem altissimum magnum, super ea quae tibi tribuit. Incipit Expositio specierum. Dixit Morienus: O rex bone & sapientissime, haec est expositio specierum, quae huic magisterio pertinent, quas scilicet antecessores nostri multis atque diuersis nominibus nominabant, ut hi qui hoc magisterium indigne quaererent, contra ipsius ueritatem penitus errarent. Scito igitur, quod immundum corpus est plumbum, quod alio nomine Affrop interpretatur. Corpus uero mundum est stannum, quod alio etiam nomine Arena nuncupatur. Leo uiridis est uitrum, Almagra quoque est laton, licet superius eam esse terram rubeam diceremus. Sanguis quoque est auripigmentum, & terra foetida est sulphur foetidum. Sed & Eudica omnium horum est secretum, quod scilicet alio nomine Moszhacumia dicitur, quod quidem Latine fex uitri, uel uitri immunditia dici potest. Fumus uero rubeus est auripigmentum rubeum. Fumus quoque albus est argentum uiuum, & fumus citrinus, est sulphur citrinum. Ecce iam nomina specierum tibi exprimo, quarum tamen tres ad totum magisterium tibi sufficient: id est fumus albus, & leo uiridis, & aqua foetida. Habes igitur tres species, nec suam confectionem nemini, dicas uel detegas: sed sine stultos circa hoc magisterium quae libet alia quaerere, & quaerendo errare: quoniam ad eius effectum non peruenient: usque dum Sol & Luna in unum corpus redigantur, quod ante Dei peaeceptum euenire non potest. Existimant enim quidam, quod secretum huius magisterii sit terra, aut lapis, aut uinum, aut sanguis, aut etiam acetum: & per se haec omnia terunt, & coquunt, & a sua de conctione extrahunt, & extractum sepeliunt: quia iuxta opinionem suam facere credunt, ui suus error magis confortetur, & ne desperent de hoc, quod quaerunt inuenire. Sed scito quod terra & lapis, & haec omnia ad magisterium sunt inutilia, & malum exitum habentia. Hoc etiam te scire conuenit, quod maxima huius operis efficacia in suo igne perpenditur: nam cum eo minerae aptantur, & malae animae in suis corporibus retinentur. eius quoque ignis est tota eius natura, huius rei natura atque perfecta probatio. Quicquid etiam ad hoc magisterium effeceris, in cuius principio unum non inueneris, inutile est. Quod namque bonum sperari potest, quum ipsa res non faciat, neque secum in mundo conficiat? Ita scilicet ut in unum corpus redigatur. Si autem secundum quod diximus, ista tractaueris, auxilio Dei tua complebitur intentio. Quid ergo diximus, tu bene intellige, & intellectatuae commenda memoriae, & iuxta suum ordinem illam dispositionem, & in eorum dispositione frequenter stude. Nam eius frequens studium, uiam eius rectiorem tibi ostendet. Similiter scias, maior radix huius operis est in inquisitione specierum, quae sunt meliores ad hoc magisterium. Nam unaquaeque minera, multorum est generum. De hoc quoque, quod de fumo albo interrogasti, scire te conuenit, quod fumus albus est tinctura, & etiam anima horum corporum solutorum, & etiam mortuorum, quorum uidelicet animas iam extraximus, & iterum eas, suis corporibus coniunximus. Nam omue corpus, quando anima caruerit, tenebrosum & obscurum erit: & fumus albus est qui in corpus, ueluti anima defluit, ut eius nigredinem, atque eius immundiciam ab eo penitus auferat, & corpora in unum consolidet, & eorum aquam multiplicet. Nam immundum, nigrum est, & multum leue: & ideo quando sua aufertur nigredo, sua albedo confortatur, & sua aqua multiplicatur, ac sua pulchritudo magis erit apparens, & tinctura tunc magis in eo operabitur. Quid plura? Si haec omnia bene tractata fuerint, tinctura in eo bene operabitur, & exibit eius aurum purissimum & rubicundum, quo scilicet nullum melius, atque magis purum inuenire poteris. Ob hanc igitur causam, hoc aurum a quibusdam aurum, uel Ethees Romanum solet appellari. Hoc etiam te scire uolo, quoniam si fumus albus non esset, nullatenus aurum ethees Alchymiae purum, siue utile perpetrari posset. Hoc est etiam huius magisterii capitulum, & quasi tota suadirectio. Quod si quando alchymia confecta fuerit, eius una pars inter nouem partes argenti ponatur, quoniam totum in aurum purissimum conuertetur. Sit ergo Deus benedictus Amen, per cuncta seculorum secula. Explicit liber Alchymiae de Arabico in Latinum translatus, Anno millesimo centesimo octuagesimo secundo, in mense Februarii, & in eius die undecimo. Robertus. Uallensis Rugl. Spiritus intus inest, quem sumito, ( corporis haec est Sectio ) seiunctis faecibus: arte leui. Faecibus ac terra demissis, fonte benigno Sepius aspersis: sic tibi Elixir erit. Bernardi Treuirensis ad Thomam de Bononia medicum Regis Caroli octaui Responsio. Obsequiis mihi possibilibus tibi exhibitis uenerande Doctor, & domine honorande. Noueris me per dominum Aldericum recepisse immensam & copiosam epistolam tuam, una simul lapidem secretissimi operis tui: quod certe insigne argumentum fuit amicitiae: ex quo manifesta & grauissima quidem est confidentia tibi mihi exhibita, & quammagno & acri praefulgeas ingenio. Nunc autem tuae epistolae lubens respondebo. Quaedam enim a te docte & ingeniose scripta approbo, quaedam uero non arroganter redarguam, sed strictius & philosophice perstringendo, aliter honoris tui causa & obseruantia pertractabo. In hac enim arte sacra & occulta, ut in aliis, experientia practicae ueritatem theoricae debet corroborare. Quare uenerande Doctor, nunc talibus rescriptis & libellis nos mutuo uisitemus, quando praesentia corporali uniri non ualemus. Caeterum tuae sapientiae est ( ut optime nosti ) res per causas cognoscere & intueri, quoniam experimentum fallax est, cuius notitia nonnon praecesserit. Philosophantibus enim inest firma discretionis meditatio, ut operis quod fieri debeat perfectio ad extremum commode perducatur. Erroris nempe contingentia euenit ad opus accedere uolentibus. omisso & neglecto mentalis practicae iudicio, quam theorica in anima operatur priusquam ad opus conficiendum operationes accedant. Nam opus sequitur naturam, & non contra. Qui ergo uult quicquam efficere, animam disponat, ut rerum naturas & euentus intelligat: postea uero tuto manus ad operandum emittat. In his siquidem animum tuum aperte nosco sublimem, experimento tuo in epistolatua praescripto. Nam ut aqua quae natura sua frigida & humida est, si uegetabilibus permixta fuerit, aliam suscipit qualitatem, & in decoctione rei permixtae suscipit & induit qualitatem: Sic & argentum uiuum in rebus sibi familiaribus & permixtis, alteras sucipit naturas & qualitates: ut si soli iungatur, solis qualitates: si lunae, lunae qualitates: si ueneri, ueneris: & ita in aliis speciebus metallicis: unde hae species decoquendae sunt in eo, & ipse mercurius est aqua earum, in quo alterando conuertibiliter suscipit mutationes harum. Et aqua haec naturam ab ipsis contrahit in similitudine uegetabilium in simplici aqua decoctorum: quamuis haec species extrinsece sub forma fluxus non alteretur in colore, ratione densitatis materiae & terrae immersae unitae proportionabiliter saquae mercurii: in caeteris uero humoribus diaphanis aliter reperitur. Alterata enim hec natura alteratur, & color extrinsece ei latet sub specie mercurii, qui uisui non apparet. Hoc autem est a te diffusius disputatum & ostensum, quomodo aqua simplex fluminum est prima materia & nutrimentum uegetabilium, & ideo omnium animantium & sensibilium: Quare si quid omnium istorum in ea decoquatur, uirtutem & proprietatem naturae illorum recipit & induit: unde cum summe frigida, ratione tamen in ea decoctorum, operatur in nobis effectum calidi in primo gradu, ut tuo utar sermone. In super nihil est quod magis nutriat quam iusculum siue decoctum bonarum carnium, & si aqua in qua carnes & olera sunt decocta, siue res ipsae in qua decoctae, si madidae sumantur, aut si ipsa aqua simplex post decoctionem sumatur aut bibatur: nihil quidem nocet, imo multum prodest & iuuat, quamuis prius in eius simplicitate & natura fuisset nociua. Hoc autem fit, quia illa aqua non est talis qualis fuit ante. Similiter argentum uiuum est omnium metallorum materia, & est ueluti aqua propter homogeneitatem quam habet cum uegetabilibus & animalibus, & recipit uirtutem eorum quae sibi in decoctione adhaerent & commiscentur: quod cum sit frigidissimum, potest reddi calidissimum breui tempore: Et eodem modo temperatum potest fieri cum temperatis subtilissimo artis ingenio. Nullum autem metallorum melius sibi adhaeret quam aurum ( ut dicis ) ideo ut quidam opinantur, Aurum non est aliud quam argentum uiuum coagulatum ui sulphuris, & caet. Ideo uis concludere, ut puto, & bene, quod si aurum in argento uiuo decoquatur seu dissoluatur debite & uia naturali artis, ipsum argentum uiuum naturales proprietates illius auri acquiret. Ueruntamen huius decoctionis & solutionis metallorum uia, paucissimis nota est ac patet. quoniam eius dissolutionis causa est argenti uiui humiditas restricta densitate homogeneae terrae, & contra: terrae frigiditas aqua sibi homagenea, homogeneitate qualitatum permanente: ut est simplex siccum in ea, & duplex frigidum, & simplex humidum sub disproportione immaturitatis ad anaticam proportionem maturi solis digesti. Differt ergo soluens a soluendo, proportione & digestione, & non materia: quia praeter ullam admixtionem natura hoc formaret ex illo, quemadmodum mirabiliter natura ex argento uiuo aurum mirabiliter ac simpliciter procreat, ut docte tua epistola disseruisti. Nam in uegetabilibus humor aquae simplicis pro dissolutione intrinseca sumitur, ut res arte congelatae diffundant in illam suos effectus: & rerum dissolutio contingit cum aquarum congelatione, & congelatio aque cum rerum dissolutione, & contra: sic & eodem modo in aqua minerali cum suis speciebus. Qui ergo nouit artem & secretum dissolutionis, peruenit quidem ad artis secretum, quod est species permiscere, & naturas ex naturis extrahere, quae in ipsis latent effectuose. Quomodo ergo ueritatem reperit, qui argenti uiuinaturam humidam destruit? ut fatui, qui ipsius speciem a metallica dispositione, siue dissolutione difformant, & humidum naturale dissoluendo corrumpunt, & disproportionant argentum uiuum a qualitate prima minerali, quae nihil aliud requirit quam puritatem & simplicem decoctionem. Exempli causa: Qui in salibus, uitriolis, & aluminosis rebus ipsum deturpant, destruunt, & in aliud mutant quam sit natura argenti uiui. Semen enim quod natura sagacitate & clementia construxit, ipsi uiolando & destruendo conantur perficere, quod indubitanter destruunt ad operis effectum. Semen enim in humanis & sensitiuis a natura forma. 64 Bernar. Treu. tur, & non ab arte, sed arte coniungitur & permiscetur: nihil tamen ei abstrahendo, nihilque addendo, si eadem species nouitate generis debeat procreari: sic manente & stante eadem materia, subsequitur eadem forma, & non aliter. Quare egregie Doctor, falsa & uana est omnis doctrina, quae alterat mercurium, qui sperma est, ante coniunctionem metallicarum specierum cum ipso. Si enim exiccatus fuerit, non dissoluit. Quid igitur faciet in dissoluendis speciebus? Nam si calefactus fuerit praeter digestionem naturalem, non efficiet nec generabit calorem ueluti febrilem in mineralibus speciebus, & impertinenter de frigido calidum, & de passiuo faciet actiuum: unde error in corrigibilis erit et uanum opus. Exempli causa: fatui ex minoribus mineralibus faciunt & extrahunt aquas corrosiuas, in quas proiiciunt species metallorum, & eas corrodunt. Putant enim propterea illas solutas esse solutione naturali, quae quidem solutio requirit permanentiam simul, scilicet soluentis & soluti, ut ex utroque, nempe masculino & foeminino semine noua species resultet. Amen dico tibi, quod nulla aqua naturali reductione speciem metallicam dissoluit, nisi illa quae permanet eis in materia & forma, & quam metalla ipsa soluta possunt recongelate. Quod in aquis fortibus non contingit, sed potius est deturpatio compositi, utpote, corporis dissoluendi. Nec corporib. pertinet aqua in solutionibus, quae eis in congelationibus non permanet, & tandem mercurius est huiuscemodi, & non aquae fortes, seu quam fatui existimant, aquam mercurialem limpidam & diaphanam. Si enim diuiserint seu obstruxerint homogeneitatem mercurii, quomodo stabit & conseruabitur proportio prima seminis foeminei? Quia mercurius non suscipit congelationem cum corpore dissoluto, nec resurget species in administratione artis in posterum, imo quid aliud sordidum & inutile. Sic tamen soluere se putant, in natura errantes; sed non soluunt. Quia aquis fortibus abstractis, corpus ut prius liquefit, nec aqua illa erit ei permanens, nec substat illi corpori pro humido radicali. Corpora quidem corroduntur, sed non soluuntur, & quanto magis corroduntur, tanto magis a metallica specie alienantur. Quare huiuscemodi solutiones non sunt fundamentum artis transmutatoriae, sed potius imposturae alchymistarum sophisticorum, qui putant in his hanc artem sacram latere. Dicunt quidem se solutiones. facere, sed perfectas species metallicas non efficient: quia naturaliter non manent sub proportione uel specie prima, quam mercurius aqua in speciebus inetallicis permittit. Corrumpitur enim mercurius cum eis alteratius & non dissipatiue. Quia dissoluta corpora in eo, nunquam ab eo separabuntur, sicut ab aquis fortibus uel caeteris corrosiuis, & species speciem induit atque occultat habens illam latenter & perfecte: ueluti sol & luna in eo dissoluta occulte retinentur. Nam natura illorum abscondita est in mercurio usque ad sui reinspissationem, cuius ipsa latentia erunt causa cum lateant in ipso: & sicut mercurius dissoluit ea, & abscondit in uentre suo, sic & ipsa congelant eum: & quod fuit durum fit molle, & quod molle durum, specie tamen permanente: quae specie sunt metalla & argentum uiuum. Qui ergo sic dissoluit, potius congelat, & species corruptae coniunctae pristinam formam recipiunt artis decoctione. Quamuis hec dissolutio diuersos faciat apparere colores, propterea quod species remanent uelut mortue: proportione tamen intrinseca manente & integra. Unde Dominus in Euangelio si militudinarie loquitur de Uegetabilibus: Nisi ( inquit ) granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet: si autem mortuum fuerit, multum fructum adfert. Ista igitur alteratiua corruptio formas abscondit, naturas absoluit, proportiones custodit, & colores alterat ab initio ad finem. Quia incipiente aqua cooperire terram, incipit abscondi color niger sub albo; & aere cooperiente aquam & terram, apparet color citrinus, qui tandem uertitur in rubedinem, igne uidelicet tegente aerem siue reliqua tria elementa. Et isti colores ultimi absconse & intrinsece permanent & apparent sub specie spiritus albi in mercurio liquido, usque ad sui reinspissationem in puluere qui est in corporibus: quia anima latet in spiritu, sicut in inspissatione spiritus & anima latent in puluere seu in corpore. Est enim corruptio in alterandis rebus, sed non dissipatio partium, nisi fuerint partes superfluae abiiciendae, & inutiles generationi unde artifex opus depurat, ut melius digestio contingat. Exemplum patet in granis. Nam duorum granorum tritici, si unum in terram bonam proiiciatur, ibi putrefit & moritur, & exteriorem amittit formam, & nihil inde dissipatur, imo tempore suo crescit ad multitudinem fructus, & ita dicitur, & fit tantum corruptio formae & non dissipatio materiae. Si uero aliud granum in ignem proiiciatur, tunc corrumpitur & in materia & in forma, totumque dissipatur: & illa corruptio inutilis est generationi. Quare corpora non dissoluit aqua, nisi illa quae fuerit suae speciei, & quae a corporibus poterit inspissari: nec unquam nutriuntur corpora ad generationem, nisi consimili adconseruandum species perditas a corpore illo transmutatorio per operis artificium: quanuis uegetabilia ex diuersis speciebus nutriantur, quae tamen antequam primum illa nutriant, dissolutione prius facta ad proportionem attrahentium assimilantur. Notandum est igitur quod diuersis modis dissolutiones metallorum contingunt: Una est quam sciunt fatui: ut supradictum est; cum rebus extraneis non permanentibus cum ipsis metallis solutis: quae uocatur potius destructio corrosiua & deturpatio compositi. Secunda solutio est quae fit ignis potentia & ui, quae etiam non est uera solutio; sed potius liquefactio partium elementalium adinuicem ligatarum. Ignis enim ardor extrinsece compositum eius intrinsece naturalem ignem siue natiuum interius reperit soluendo, qui eriam ignis interior & proportionalis in aere habitat, ideo ipsum aerem soluit. Aer autem ille solutus, in aqua residet & habitat, & aqua in terra, ipsaque aqua terram soluit, ita quod actiuum & passiuum liquefacit, sed illa lique factio non est uera dissolutio, imo dissipatiua est: quia sunt sibi ibidem elementa homogenea de proportione fixa ex digestione mixta, & unum de potentia alterius a reliquo generaliter est eductum. Et ideo hoc contingit in corporibus mundis, in quibus fixae sunt naturae elementales. Quare in eis ignis flamma liquefacit, & totum idem soluit compositum ad fluxum, & non ad separationem: quia ignis fluere non potest nisi fluxerit aer substantialis sibi: nec aer fluit nisi soluatur aqua; nec aqua fluit nisi & terra fluat, & contra: ut terra ab aqua dissoluitur, sic uice uersa, aqua aerem retinet & congelat, & eodem modo sursum ascendendo, aer retinet ignem in congelatione: quia magis fixa & figentia elementa sibi coagentia fixionem efficiunt, utpote terra & aqua, & uiceuersa, ignis & aer ad dissolutionem sibi coagunt. Sed ista solutio dicitur liquefactio compositi, & non proprie eius solutio, quia partes non soluuntur abinuicem seperabiles in generatione compositi, sicut in tertia & uera solutione philosophica sit, quando compositum praedicto modo dissoluitur, partes tamen permanent inseparatae, quamuis separabiles, ita quod uirtus digestissimorum elementorum a dissoluendis per dissoluens extrahi potest, scilicet per argentum uiuum: & partes grossae in dissolutione tali capiunt latitudinem subtilitatis: propterea quod corpus in spiritum uertitur, & contra, spiritus in corpus. & fixa in uolatilia, & uolatilia in fixa conuertuntur. Ista enim solutio est possibilis & naturalis, scilicet per artem nature administrantis, & sola est & necessaria in opere philosophorum: quae per nullam aliam rem fieri potest, nisi persolum argentum uiuum cum proportione sagaci. ut bonus artifex noscens intrinsecus naturas & proportiones, in operis initio debet proportionare. Istud enim opus, domine mi, possunt haec duo, & nihil aliud ingreditur seu generat & multiplicat, ut prius dictum est. Praeterea dicis, quod aurum secundum opinionem multorum nihil est aliud, quam argentum uiuum coagulatum naturaliter ui sulphuris: ita tamen quod in substantia auri nihil remaneat de sulphure, quod ipsum aurum coagulauit: sicut in foetu humano quando in utero concipitur, nihil remanet de semine patris, secundum opinionem Aristotelis, sed tantum semen uiri coagulauit sanguinem menstrui mulieris. eodem modo postquam argentum uiuum sic est coagulatum, dicis, quod forma auri perficitur in eo uirtute coelestium, & maxime solis: Uerum pace tua ac reuerentia dixerim, non ita sentiendum esse. Nam cum philosophice credendum sit, aurum nihil aliud esse, quam mercurium anatizatum, id est, aequaliter digestum in uisceribus terrae mineralis & huiuscemodi philosophi significarunt fieri ex contactu sulphuris coagulantis ipsum mercurium, & ex causa operis eius, hoc est ex mercurio, calore proportionali ipsum digerente & inspissante. Quare scire oportet, quod aurum simul est sulphur & mercurius: hoc est, coagulans & coagulatum: & nihil aliunde accedit ei, nisi pura digestio uel maturatio que multiplicat qualitates, & excitat elementum ab elemento de potentia pura eorum in actum, nulla re alia quauis adiecta. Haec autem digestio seu maturatio prodit actiue: ab altioribus elementis, utpote igne & aere, quae non actu, sed potentia sunt in mercurio: calore tamen extrinseco excitata & coadiuta, & proprio ac naturali calore digerente: subtiliant elementa passiua in mercurio actu, & non tantum potentia existentia uersus aquam ipsam, & aqua subtiliatur ad aerem, & aer subsequitur ad ignem. & in hac proportionali actione naturae & mercurii digestione, masculinum & foemininum simul manent naturis clausis. foemininum quidem, ut terra & aqua: masculinum uero, ut aer & ignis: quam terram & aquam mercurii in auro temperant philosophi, sed aerem et ignem ipsi uelut sulphur in eo dixerunt: necest alia extranea additio in uisceribus terrae. Et ideo nec in arte super terram extranea additio ad mercurii digestionem & in spissationem ad aureitatem seu speciem metallorum reperitur. Quamobrem philosophi dixerunt quod sulphur et mercurius efficiunt solem, h. e. corporeitatem & permanentiam. Et ideo non ex hoc concluditur, calorem extrinsecum artificialem excitantem & coadiuuantem proportionalem intrinsecum ad digerendum & maturandum reliqua duo elementa minus digesta & immatura in mercurio, utpote aquam & terram, esse de compositi substantia. Calor enim extrinsecus non est permanens intus cum quantitate seu pondere rei, nec est addens ad ipsa. Calor uero intrinsecus proportionalis & naturalis simplex est permanens cum quantitate & pondere digesti ab eo mercurii: quia calor ille pars est intrinseca & essentialis ipsius mercurii, scilicet duo elementa actiuiora in eo, utpote aer & ignis. Quare stulti male & absurde dictum illud philosophicum intelligunt, quod sulphur & mercurius solem generant: quia ( ut notum satis est ) quemadmodum nec aer in prima compositione mercuriali, uel posthac digestione naturali metallica, recedunt & secernuntur ab aqua & terra: ita nec sulphur ( quod idem est quod aer & ignis ) recedit nec secernitur a mercurio, qui idem est quod aqua & terra. Qui autem aliter sentit, aut contrarium asserit, non est philosophus naturalis: quia auri digestio tantum contingit ac fit ex proportione prima mercuriali, nulla additione facta subtus terram a nanatura, nec super terram ab arte, ut dictum est. Nec repugnat praedictis, quod in hac arte purus Sol, & Mercurius mundus simul coniungantur: quia hoc ideo non fit, ut asseratur, aliud sulphur esse in Sole, & aliud in Mercurio: aut alium esse mercurium in Sole, & alium in Mercurio: sed quia in sole est maturior & per fectior digestio quam in mercurio, & in sole sulphur est maturius, digestius, & ideo actiuius quam in mercurio. Unde Philosophi dixerunt, Solem nihil aliud esse nisi maturum argentum uiuum. Nam in Mercurio sunt tantum duo elementa actu, scilicet, terra & aqua, quae sunt passiua: elementa autem actiua, ut aer & ignis sunt in eo potestate tantum. Sed ( ut notum est ) quando illa, aer & ignis, in mercurio mundo deducuntur de potentia ad actum, scilicet ad debitam digestionem & proportionalem decoctionem, tunc fit aurum. Quare in auro sunt quatuor elementa in aequali & anatica proportione coadunata, in quo propterea actu est sulphur maturius & actiuius, scilicet aer & ignis, quam in mercurio. Ea propter aurum dissoluitur arte cum mercurio, ut ex maturo subueniatur immaturo, & sic arte decoquente & natura perficiente, maturatur compositio, Christi gratia. Unde causa elici potest, quare opere artis philosophicae citius & breuiori tempore generatur aurum perfectius, nobilius, & in gradibus sublimius, quam opere naturae. Quia natura hoc tantum agit & operatur, solum Mercurium in uisceribus terrae absque quouis adminiculo coquendo & digerendo: quod non potest ad debitam proportionem auri aut alterius metalli paruo tempore contingere. Ars autem nostra iuuat opus naturae admiscendo mercurio aurum maturum, in quo est sulphur optime digestum, & ideo maturans & cito digerens ipsum mercurium ad anaticam auri proportionem, elementa illius subtiliando. Unde arte sequitur mira huius operis naturalis abbreuiatio. Quare mi doctor, ut ad priora reuertar, non est existimandum secundum errorem illorum qui dicunt, quod ipsum agens masculinum foeminino in coagulando accidit, postea uero recedit: quia ut notum est in omni generatione, foetus est actiuum & passiuum. Oportet autem & passiuum, id est, omnia quatuor elementa simul semper manere, aliter non fieret permixtio, & spes generationis foetus excideret. Nam in quouis homine semen masculinum ad finem usque uitae dicitur in eo agens cum permiscetur spermati foeminino ab initio: si autem effunditur aut consumitur, ob id tunc natura uegetat & augetur mirabiliter & nutritur, & conficit sibi in eodem homine in eius lumbis simile semen specifice. Similiter sentiendum est de semine foeminino in muliere: quare ambo semina semper stant & habenda sunt pro originalibus agentibus & patientibus primis. Est tamen uaria & differens natiuitas seu generatio mixtorum & uegetabilium. Nam simpliciter mixta dicuntur quae praeter nostrum intuitum sub terra nascuntur, aut circa eius superficiem ex sola commixtione elementorum ad inuicem compositorum: seu ex resolutione eorum prima: quia non uegetant, sed quantum materiae in eis compacta & mixta fuerit, tantundem pristini ponderis eisdem compositis reseruatur. Exempli causa: Quantum primo ponderat substantiae mercurialis massa in uisceribus terrae sub dispositione minerali, tantundem auri inde digesti pondus permanebit: & potius diminuitur scoria & fex a se abiecta, quam multiplicetur, propterea quod non suscipit alimentum. Huius autem primae & simplicis mixtionis naturalis multiplex est gradus. Primus enim est elementorum quatuor nuda compactio seu conpositio & immediata, in qua nondum est facta mutatio, seu exaltatio unius elementi ad aliud: sed simplex simbolizantis compositionis eorum unio perseuerans & permanens. Cuius generis sunt lapides. Secundus autem gradus primum subsequitur, quia ex lapidibus praedictis mineralia ( de quibus noster est sermo ) generantur, & nobiliores subterraneae species hinc emergunt & oriuntur: Quia in his incipit elementorum actio & transmutatio ad inuicem, quamuis actio eorum non sit in tanta uiuacitate & uirtute, ut in uegetalibus & sensilibus, quia non uegetant nec sentiunt, ut prius dictum est, Tertius uero gradus lapides nobiles & gemmas comprehendit. Quia in ipsis actio perfecta & completa reperitur uirtute elementorum compactorum, agentium ad inuicem: ut fusius declaraui in philosophia mea: ubi perspicue ostendi, hunc tertium gradum simul cum secundo medium esse inter primam compositionem rerum naturalium, & secundam. Ergo altera rerum natiuitas seu generatio est, quae non simpliciter mixtorum, sed uegetabilium compositorum censetur: quae quidem in quatuor genera seu impositiones distinguntur & diuiduntur: ut in altero meo libro ad te misso diffusius disserui. Sunt enim uegetabilia, maxime uero sensitiua, quae ut plurimum ex masculi & foeminae seminibus coitu commixtis & concurrentibus, sibi similia generant quod naturae opus ars philosophica imitatur ad generationem auri. Spermata quidem humana artificialiter nemo perficere potest, sed hominem disponere ad sui productiuam generationem, utique per artem possumus: Nam semina uitalia tantum a natura uegetabiliter in lumbis utriusque parentis digeruntur: possumus tamen ipsa parentum semina per coitum in uasis naturalibus commiscere, qui coitus est uelutiars disponens & commiscens illa naturalia semina ad hominis generationem: Exempli causa: Semen uiri tanquam maturius, perfectius & actiuius coniungitur artificio cum semine foeminae immaturiori ueluti passiuo. Quod uiri semen quia magis actu in se continet elementa agentia, ut sunt aer & ignis: quare est maturius & actiuius ad digerendum. Foeminae uero semen actu magis continet elementa indigesta & passiua, ideo digerenda; ut sunt terra & aqua, quibus in uasa naturalia foeminae effusis & permixtis, nullare extranea sibi addita ( calore tamen extrinseco mulieris excitante & coadiuuante intrinsecum calorem proportionalem seminis uiri, actiua elementa seminis uiri digerunt, & maturant semen foeminae, unde homo generatur perfectus in natura. Ita consimilis est huic hominis generationi, ars nostra philosophica: quia ut in mercurio ( ex quo aurum a natura in uasis mineralibus procreatur ) fit naturalis coniunctio amborum seminum masculi & foeminae, ita artificio nostro fit artificialis & consimilis coniunctio agentium & patientium. Nam elementa actiua quae seminis masculini nomen sortiuntur cum elementis passiuis, quae sunt ueluti semen foemininum, naturaliter coniunguntur, proportione tamen naturae debita semper obseruata. Dicitur autem coniunctio haec prima mercurialis digestio, in qua de potentia surgit actus, scilicet masculinum a foeminino: hoc est, aer & ignis a terra & aqua, mediante pura digestione & subtiliatione ipsorum. Philosophi tamen & ingeniosi artifices naturam imitantes, praeter hanc naturalem in mercurio seminum digestionem, aliam subtilissimo ingenio coniunctionem ac digestionem fecerunt: unde ne dum aurum simpliciter, sed longe nobilius & perfectius procrearunt. Ipsi enim aurum ( in quo actiuiora sunt elementa ) tanquam semen masculinum cum mercurio ( in quo passiua existunt elementa ) ut debite dissoluatur, coniungi praeceperunt, omni re extranea semota, praeter calorem extrinsecum adhibitum, qui adiuuando excitat intrinsecum naturalem auri, ad digerendum & actiue maturandum mercurium: Et ut generatur per naturam homo, ita & per artem aurum. Quamuis tamen arte eorum spermata seu semina generari non possint, propterea quod illam mixtionem proportionis ad semina producenda ars nescit, ignoratque & compositionem in homine, & mixtionem siue proportionem primam, & causas subterraneorum quae effluunt ex terra, ubi est proprius & naturalis locus generationis eorum. Sed illa semina a natura producta artificialiter coniunguntur, ut inde ex ipsis compositiue producatur generandum, in quo ambo semina permanent simul permixta: quamuis Arist. ut scribis, aliter sentire uideatur. Non ergo post coagulationem mercurii recedit semen masculinum siue sulphur nostrum, ut falso quidam asserunt hoc ita accidere, in ipso mercurio uirtute Solis maxime, & quod calore eius praecipue forma auri perficiatur, ut nonnulli putant, in subterraneis, imo potius ui motus globi & orbis eius, ac uniuersaliter totius coeli: quia radii solares tantum superficiem terrae excalfaciunt & non intrinsecus loca eius profunda, in quibus specierum mineralium generatio contingit, cum nec ad ea loca infima influentia coeli per radios deducta pertingat, quamis motus elementorum subterraneus proueniant primum a motu coeli, & non a radiis luminis eius, nec ex eorum calore, uel alia influentia preter motum quomodo autem hoc contingat, & quaenam sit causa huiuscemodi motus subterraneorum, puto tuam reuerentiam non latere: ideo nunc superfedeo. Sol igitur non est praecipua causa auri, 80 Bernar. Treuir. aut forma eius, licet sit in eis similitudo nominum: quia sicut Sol est calidior caeteris planeiis, sic aurum calidius est caeteris metallis, & consimili proprietatum differentia. Caetera etiam metalla planetis consimilia sortita sunt nomina, unde surgit error stultorum. Credunt enim quod quilibet septem planetarum generaliter & specialiter per suam propriam influentiam unam speciem metallicam generet, cui proprietate quadam conuenit & in natura assimilatur. In subterraneis autem & uegetabilibus alio modo contingit, ubi coelum seu sol non tantum propter motum est causa generationis ipsorum & augmentationis, imo etiam ratione caloris radiorum eius. Sol enim calefacit ipsa uegetabilia, & superficiem terrae, reflexis scilicet elementis intentius usque ad ipsam terrae superficiem per radios eius, propterea quod radii eius illuc usque peruenire possunt. Exempli gratia: A duodecimo enim coelo quod ultimum gradum sublimitatis continet, inferius procedendo semper densiores seu minus subtiles subsequuntur orbes usque ad concauum orbis lunae, ubi alterabilia localiter consistunt, seu incipiunt & terminantur elementa sub hemispherio generabilium & corruptibilium rerum permixta. Ideo ibidem ignis subtilior reperitur atque magis simplex, quamuis non omnino purus. Quia ignis simpliciter purus nequaquam in speciebus alteralibus reperiri po test separatim, sicut nec aliquod aliorum elementorum, quamuis in quolibet composito simplex ignis mixtus cum aliis elementis simplicibus reperiatur, aliter non essent elementa plura, sed unum tantum. Radii igitur stellarum coeli, maxime uero Solis, pertranseunt regiones praedictas irrefracti, quousque ultra deorsum descendentes, in igneratione densitatis eius reflectantur: deinde descendentes ultra per sphaeram ignis, ipsum ignem in aerem densiorem mouendo reflectunt. Et consimiliter ipsi radii perpendiculariter progrediendo ad inferiora per sphaeram aeris in ipsam aquam aere densiore a qua in aerem reflectuntur. Et sic suo modo ab aqua per eos mota in aerem reflectuntur, quod etiam multo magis in terra conspicitur cum densitate alia super elementa. Ex hac autem decoctione & reflexione mouentur elementa inuisibiliter, licet non imperceptibiliter. Quia sentimus ex coeli motu calorem, & semper ad superius seu subtilius elementum in suum inferius & densius reflectitur, usque ad superficiem terrae mediantibus radiis stellarum perpendiculariter a sursum in infima descendendo: sic autem reflexis motis, & per Solis radios reflexos calot accidentalis in medio producitur, licet aliquando per radios aliorum stellarum aliae qualitates hic in ferius producantur: ut siccitas, frigiditas, ut ex Astronomia patet: non tamen propterea, quod radii sint ex se calidi, sed tantum sunt causa caloris, ratione iam dicta. Haec autem uera esse aperte notum est ex Astronomia & arte Perspectiua, unde agnoscuntur quomodo generationes contingant seu influentiae in uegetabilibus & sensitiuis. quare haec sufficiant. Astrologi autem uani aliter sentiunt, & putant influentias coeli esse uirtute actiuitatis eius, & non uirtute motus ipsius: quod falsum est: quia radii coeli in orbibus superioribus nihil producunt aut efficiunt, ex quo actiue coelum influat in inferiora. Nam tales radii in praefatos orbes reflecti non possunt, nec eis commisceri, sicut in elementis reflectuntur & cum eis commiscentur, non quidem compositiue: sed eadem elementa motiue reflectendo & commiscendo, ut iam dictum est. in supercoelestibus autem non est receptio nouarum qualitatum, seu peregrinarum impressionum: quamuis ipsi radii in elementis motis reflexibiliter miras efficiant qualitates. Quare domine mi, Sol singulariter non est causa generationis auri, nec etiam mediante suo calore est causa uegetabilium, aut super terram, aut circa superficiem eius miscibilium, quae scilicet a radiis Solis calefieri noscuntur, ut iam diximus, quod & Astronomiae consonum est. Horum autem noticia longiorem non requirit disputationem, ob id ad reliqua pertranseo. quoniam si animum ad ea quae diximus referas, sic intelligendum est, & uerum reperies, quod actiuitate sulphuris mercurium digerentis & coagulantis forma eius ab auro specialiter perficiatur: non tamen ex quouis metallo alio aut stella quauis hoc sentire debes, quod in tua epistola scripseris. Quod autem dictum est, sic sentiendum est de aliis metallis suo modo, differenter tamen: quoniam in aliis metallis est duplex sulphur. Unum, quod est superfluum, & quod potest separari manente forma metalli. Aliud sulphur est pars essentialis metalli, unita tamen argento uiuo inseparabiliter, & non manente forma metallica ipsa: licet ipsum metallum imperfectum & sulphureum perfici possit per medicinam corrumpentem formam ipsius metalli & aliam introducentem. Sed quid sentiendum sit in arte philosophica de duplicitate ipsius sulphuris quam asseris, precor mi doctor pretre, ut saluo iure amicitiae nostrae, & tuae auctoritatis considerare uelis. Non est haec duplicitas sulphuris sic distincta in mercurio coagulato in diuersa metalla, ita ut unum ad generationem metallicam pertineat intrinsece & essentialiter, tanquam pars realis metalli censeatur, & aliud corruptioni tribuatur. Sed est in qualibet specie metallica aeque ut in auro uel argenro simplex & unicum sulphur: quod dicitur argentum uiuum de compositione prima mercuriali, sicut declaratum iam est in generatione auri. Quoniam sulphur & argentum uiuum tantummodo sunt quatuor elementa in ipso mercurio, sic aut sic proportionabiliter disposita, ut requirit haec uel illa species metallica. Illud autem quod existimatur sulphur secundum, & abiiciendum est quaedam scoria & faex metallorum in coagulatione mercurii contracta, siue quedam superfluitas quae immunda & impura in mercurii digestione ad metalli formam non sustinuit congelationem: quia non erat de natura homogenea & proportionali mercurii apta coagulari & digeri in metallum. Hanc autem scoriam quidam philosophi appellauerunt sulphur combustibile, quia in examine metallorum non potest subsistere, sed euanescit, aut in faecem secernitur. Et hoc adducam exemplum: Sanguis in sensitiuis, & humor in uegetabilibus in coagulatione alias & alias sustinuerunt partes: quia quaedam partes sanguinis carneae sunt proportionis, & ideo inspissari possunt & uerti in carnem, & carnis retinent uniformitatem, & carnis nomen sortiuntur. Quaedam uero superflui humoris sunt partes in poris residentes, quae in soliditatem carnis minime conuertuntur, & ideo per sudores aut per medicamenta reiiciuntur extra, & a uera carne separantur. Multo autem pauciora sunt superflua in sanguinea complexione, quam in caeteris. Sic suo modo similitudinarie dicendum est de auro, & de aliis speciebus metallicis. ut mercurius purior uel impurior in sua prima coagulatione plures uel pauciores continuerit & contraxerit superfluitates uel scorias naturales. Quamobrem differentia fit in mercurii coagulatione, quae specificat & efficit diuersa metalla: & quicquid est mercurii in speciebus metallicis: incombustibile & inseparabiliter permanens dicitur: quamuis in corporibus fixis fiat per artem uolatile, per naturam, tamen remanet inseparabile in proportione elementali. Quicquid uero erat scoriae contractae in mercurio, & in eo permixtae a principio, utique hoc est in congelatione per calorem in prima compositione mercurii ad speciem metallicam digerentem: & ideo a mercuriositate seu mercurii natura homogenea, ueluti deiecta & heterogenea per examen tollitur, & a speciebus metallicis separatur. Hoc autem proprie non dicitur sulphur, sed scoria & superfluitas quaedam, quia sulphur non 86 Bernar. Treu. est aliud quam actus purus aeris & ignis calefaciens & digerens seu decoquens terram & aquam sibi proportionales & homogeneas in mercurio. Scoria autem est id quod in prima compositione ad mercurii naturam non pertinet, nec in primis elementis componendis & digerendis in mercurio ad metallicam speciem tenet proportionem. Ex his ergo notum est, quod in aliis metallicis speciebus ab auro uel argento non sunt sulphura distincta aut plura, sed unicum sulphur & simplex, quamuis in eis sint plures superfluitates, & maiores quam in auro. Unde ex hoc ueritas dicti uestri nota est, quod aurum inter caetera metalla magis adhaeret mercurio. Hoc autem fit ratione puritatis utriusque, propterea quod in illis minus est scoriae, siue faecis aut superfluitatis, quam in aliis. Unumquodque enim naturaliter appetit permixtibiliter & unitiue coniungi magis sibi in natura simili & proportionali in homogeneitate, quam dispari sibique dissimili, ut notum, est, quemadmodum aqua facilime absque contradictione aquae alteri identitatiue & unionis mixtione cito coniungitur. In auro autem nihil est aliud quam mercurius, propterea cum sint in eo modicae scoriae ( quae sunt praeter naturam mercurialem, ut ostensum est ) non fit magna resistentia, quin mercurius purus facilins adhaereat auro & argento, quam caeteris metallis, in quibus multae superfluitates & scoriae prohibent & impediunt ipsorum metallorum, aut eorum mercurii congelati cum alio mercurio crudo permixtionis contactum uel adhaerentiam. Superfluitates enim illae, ut iam prius dictum est, non sunt de prima compositione mercurii, nec de homogeneitate naturali seu proportionali eiusdem: & quam uis essent de commixtione, non sunt tamen de proportione eius: quia quicquid est de proportione rei, non est superfluum. Propterea non possunt inseparabiliter cum Mercurio permisceri, non solum cum mercurio coagulando per artem, sed nec cum Mercurio coagulato, qui a natura mineralitatis in eadem specie metalli coniunctus cum eis est: cum tales scoriae per examen ignis sint quid combustibile, & ideo separabiles. Quid ergo mirum si impediant naturadem commixtionem & unitatem permanentem eorum metallorum quibus accidentaliter superuenerunt, cum mercurio coagulato, aut cum alio mercurio crudo? ob hanc enim causam ipsum aurum quantumuis purum, longe difficilius permanere, coniungi & adherere potest cum mercurio immundo & scorioso, siue coagulato, siue non coagulato, quam cum puro & mundo. Quia simplex natura simplici naturae sibi in homogeneitate prima & proportione elementali simili & identica adhaerendo congaudebit & perficietur: atqui ut dictum est, aurum non est aliud, quam mercurius digestione propria & elementali actione inspissatus. ideo quamuis in terra inter aurum & mercurium differentia sit in maturitate ( quia aurum mercurio est maturius ) nulla tamen in eorum materia diuersitas est. Quare quicquid aurum per maturttatis digestionem acquisiuit, potest id etiam idem mercurius sine quocunque extraneo sibi acquirere. Ars autem ad opus breuiandum & contrahendum iungit aurum mercurio, ut dictum est, & ex duobus spermatibus artificio efficit & generat illud idem, quod natura ex uno spermate actu in mineralibus creauit: identitate tamen materiae semper ubique seruata, sed non potentia actus. Et ideo ut in hoc opere in prima eius compositione nihil extraneum suae naturae ingreditur, sic nec ipsum aliud multiplicat quod non est de dispositione eius prima. Quamobrem falso quidam putant lapidem philosophicum ex diuersis rebus, seu ex omnibus rebus componi, & ex his nutriri loco spermatum praedictorum, etsi eidem diuersae nominationes sint imposite. Nec comedit seu in se conuertit hoc opus philosophicum aliquid suae naturae extraneum, quia non uegetat. Ideo quamuis in dicto ladide philosophico sit corpus & anima seu spiritus, non propterea est uegetabiliter animatus ut arbores & plantae. Iste enim lapis sicut omnia mineralia, est primae impositionis praedictae, & non secundae, aut alicuius superioris impositionis, ut alibi dictum est. Arbores autem & plantae sunt impositionis secundae, ut sensitiua sunt tertie, aut quartae, aut quinte, aut ultimae impositionis: in istis enim quatuor postremis impositionibus mixta uegetant. Nam in eis elementa per plures transmutationes & pluries alterata, magis sunt subtilia, quare sunt actiuiora & perfectiora, quamuis non sint in permixtione durabiliora & permanentia: quia elementa in eis non sunt fixae compositionis, sed resolubilis: propterea uegetabiliter nutrimentum suscipiunt. Lapis autem noster ut omnia mineralia, est impositionis primae: quia non uegetat nec uegetabiliter nutritur, sed potius contingit in eo nutrimentum per appositionem consimilis naturae sibi, & non per uegetationem. Exempli gratia: nam, ut experimento patet, ex spermate foeminino, scilicet ex mercurio unitiue, insensibiliter, & compositiue sibi apposito, hic lapis philosophicus nutritur: mediante tamen caloris digestione. Simile enim sibi assumit & assimilat ad seipsum appositiue, & non uegetabiliter multiplicandum. Quare in quantitate ponderosior, & in qualitate actiuior & perfectior inde euadit: nec ignis siue calor hunc nostrum lapidem multiplicat, tanquam debitum sibi nutrimentum, quia non est de prima eius compositione, sed extrinseco accidenti calefacit ipsum. Quomondo enim flamma siue ignis multiplicabit ipsum lapidem, aut magis ponderosum reddet per se, cum non possit fixe & permanenter cum ipso commisceri, neque sit primae compositionis nec formae? Nihil ergo dictum lapidem nutrit & multiplicat ad generationem eiusdem formae, nisi sperma foemininum, quod nutrit ipsum mediante colore: non quidem uegetabiliter, sed appositiue nutrit ipsum & commixtiue. Qui ergo sic multiplicat & nutrit, non errabit, quoniam hoc multiplicans & nutriens in eandem speciem conuertitur. Potest autem quis ipsum lapidem, et eius pondus per res extraneas augere: sed hoc fieret extra speciem suam naturalem, nec in ipsum conuersibilem. Illud enim pondus praeter naturam fieret: hoc est, non in eandem speciem, uel unius speciei unitatem, imo diuersarum specierum fieret aggregatio & compositio accidentalis, que examine separari posset. Quando uero philosophi dixeruut, lapidem fieri ex omni re, non sane intellexerunt ( ut quidam peruerse interpretantur ) quod ex diuersis rebus sibi & specie & natura dissimilibus componatur lapis ille: aut ( quod magis absurdum est ) ex flamma extrinsecus administrata multiplicetur: ea potissimum causa, quia ignis & flamma eius fere ex omni re posset quadam productione emergere: impugnatio autem huius opinionis patet exantedictis. Sed cum philosophi dicunt, quod lapis fit ex omni re, intelligunt ipsum fieri ex quatuor elementis ad inuicem proportionabiliter anatizatis digestione debita & naturali: ex quibus quatuor elementis fit omnis res generabilis & corruptibilis. Quare hac similitudine dicunt philosophi: noster lapis ex omni re procreatur, id est ex omni elemento: quia uno eorum mortificato aut destructo, tota proportio aureitatis periret, ac species eius. & quanuis in latitudine & genere alterabilium quodlibet generetur ex quatuor elementis actu uel potentia permixtis: non tamen de quolibet sic productibili, sed tantum de aureo lapide nostro, uel caeteris anatizatis proprie dicitur, quod fiat ex omni re: ea potissimum ratione, quia in his quae non anatice, sed proportione adaequata elementorum producuntur, non omnia elementa insunt actu, sed in sua adequata actiuitate & pastione existentia. Quaedam enim elementa insunt potentia tantum siue actiua siue passiua, reliqua uero insunt actu. Sed in lapide philosophico, qui est aurum, cum sit anaticum opus naturae, omnia elementa quatuor actiua & passiua insunt actu & in aequali proportione permanentia. Aureitas enim non est aliud, quam quatuor elementa anatizata, non tamen quod forma & materia illa anatica dicantur, sed potentia & actus, hoc est: non sunt anatica & adaequata quantitate scilicet, sed qualitate: propterea quod actiuum non excedit passiuum in agendo, nec contra passiuum excedit idem actiuum in plus patiendo: quoniam aequa proportio mensurarum est in auro, seu medicina nostra, duplex calidum, duplex humidum, duplex frigidum, duplex siccum, & omnia insunt actu actionis & passionis, scilicet ignis, aer, aqua, & terra: ut iam prius dictum est. Haec autem omnia dicuntur anatica, & adaequata qualitate & non quantitate, quia sunt aeque actiua & passiua, & ideo durabiliter in auro permanentia. Quia in eo passiuum permanenter consistit in actiuo: & contra, pas siuum non insurgit in actiuum. Nec oportet ut sint anatica quantitate, id est, ut tantundem sit de materia ignis, quantum de materia terrae. Quia tunc ignis praeter sui qualitatem esset ubique non adequatae actiuitatis cum terra passiua, sed longe maioris. Quare in auro est multo magis de elemento grauiori & passiuiori, materia scilicet, & non qualitate; quam de leuiori & actuiori, id est, quantitate. in eo maior est terrae quantitas, quam aquae: & maior quantitas aquae, quam aeris: & maior aeris, quam ignis. Propterea omnium metallorum est gra uissimum. In hac tamen inaequali proportio ne quantitatis, est aequalis & anatica proportio qualitatum, calidi, sicci, humidi & frigidi: quia quodlibet horum est in auro, ut iam prius dictum est. Cuius causa ponderis est permanentia soliditatis terrae & aquae, & solutio aquae homogeneae cum terra: quia aqua soluit terram homogeneam. Item causa ponderis; est intrinseca eorum per minima permixtio: quia aqua non patitur terram poros habere, tam in auro quam in argento uiuo: quod aliter est in reliquis metallis, in quorum congelatione propter scoriam a mercuriositate seu mercurii natura reiectam & heterogeneam eisdem metallis permixtam, pori insensibiliter fiunt: unde superuenit leuitas, quae non est aliud quam absentia materie: & eiusdem porositas ut grauitas. non est aliud quam solida appositio materie. Quare si aequali quantitate commensuratiua tantum esset de materia ignis soliditate, quantum de materia terrae, ignis tanti esset ponderis quanti esset terra. Causa autem grauitatis Saturni, est immatura eius congelatio, quae adhuc non reiecit scoriam ad partes, unde fiunt pori, sed simul in eo purum cum impuro permixtim permanet, sicut in primo argento uiuo crudo in quo debilis est inspissatio & coagulatio, ob id saturnus siue plumbum retinet eius argenti uiui pondus, non ob puritatem materiae solidae, ut est aurum, sed propter coagulationem siue immaturam eius coctionem. Quare si in hoc opere non uis destruere ignem & aerem, conserues in proportione distincta & anatica compositi caliditatem. Si autem non uis destruere aerem & aquam, tunc in eodem composito foueas humidum: ita eodem modo serues aquam & terram, aut terram & ignem in dicto opere: oportet conseruare debite & artis philosophicae artificio, frigidum & siccum. Quia corum quolibet destructo, perit proportionalis & forma & species aureitatis. Ob id philosophi dicunt ex omni re, i: ex omni elemento lapidem nostrum componi, elemento quidem intrinsece sibi seruato, & ipsum componente actu. Quare omnia elementa sunt principia intrinsece actu uel potentia commponendarum rerum omnium alterabilium: ea propter omnes res dicuntur. Insuper honorande mi Doctor honoris ueltri causa oportet uos philosophorum dicta intelligere ad naturae possibilitatem, & non ad sonum uerborum. Illi enim hanc sacram artem & abditam, eiusque secreta sub similitudinibus, fabulis, aenigmatibus, & uerbis obscuris tractauerunt, & data opera occuluerunt, ne indoctis, impiis, & indignis patefieret. Demum, ut ad alia tue epistolae capita progrediar, lapidis tui artificium ex auro quidem factum, intellexi, sed ex scriptis tuis animo conprehendere non possum: quianon praescribis primam illius compositionis originem. Proinde dissusius de ipso pertractare non est opus, donec apertius compositionem & operationem edocueris. Neque uero Elixir, aut lapidem philosophicum consistere existimo ex signis in eo apparentibus, atque ex proprietatibus nutritiuae uegetationis flammae, quas sibi attribuis, ut ex iam dictis aperte ostensum est. Quando uero opus tuum ac donum tanti secreti ad me missum accepi, tuum erga me studium uno animo, tuamque in me fiduciam, ac immerito, cognoui. Quapropter ipsum lapidem amicitiae tuae gratia mihi conseruo, & ut gratissimum donum custodio, plura de illo ad te quando apertius declaraueris, scripturus. Quod autem dicis in lapide tuo esse tria: corpus, spiritum, & animam ( quod tibi tanquam experto & operanti patet ) philosophi quando in eorum lapide artis naturalis illa tria esse dixerunt, similitudinarie quidem & experimento intellexerunt. Terram enim uocauerunt corpus & ossa eius: quia ipsa est astringens compositum & prohibens fluida elementa a sua fluxibilitate cruda, habens secum iguem symbolice in siccitate. Aquam autem et aerem, spiritum dixerunt: quia ipsa sunt humectantia elementa & terram dissoluentia. Aerem autem & ignem, Animam uocauerunt: quia ipsa sunt maturantia & digerentia totum compositum. Et sic nominauerunt in similitudinem humanam. Quia in carne complexionata oportet esse ossa sustentantia corpus, & in carne oportet similiter adesse uiuacitatem accidentium uegetabilium, quae dicuntur spiritus eius: Contra paganorum philosophorum errores, qui putarunt spiritus uitales esse quid distinctum a corpore composito & componentibus ipsum: sic in carne humana oportet esse animam informatiuam digerentem in homine actus brutales, & facere in eo opus intellectuale. At in lapide nostro philosophico aliter sentiendum est, in quo terra, ossium nomen habet, aqua & aer, spiritus nomen sortiuntur, nec in eo est anima, nisi quia aerem & ignem continet: quod te perfecte scire satis intelligo. Sed hoc modo philosophi diuiserunt. Nam per spiritum crudum, spiritum digestum extraxerunt de corpore soluto, & remansit eis cinis fixus ulterius dissoluendus, in quo repererunt oleaginositatem & gummositatem lapideam & incombustibilem, quam animan dixerunt: quae uiuificat, coniungit, incerat, & naturas facit unitas: & in spiritu, naturas disiunxerunt. sic in oleo reconiunxerunt. Lapis enim noster non habet formam formabilem, ut uegetatiuam uel sensitiuam, sed tantum habet formam formatam, quae forma est ipsamet elementa: propterea quod homogeneus est. Corpus uero humanum & aliorum sensitiuorum, est heterogeneum. Quia os, caro, sanguis, medulla, crines & ungues in ipso differenter dignoscuntur. Quod aliter est in auro, in quo quicquid inest, unicae speciei reperitur. Quare uenerande mi Doctor, hoc similitudinarie dicunt philosophi propter artis administrationem, & naturae operationem: non propterea quod in lapide sit anima, nisi metaphorice ( ut scite intelligis ) nec spiritus, nec corpus, ut forma formabilis, sicuri in homine, & caeteris sensitiuis reperitur. Amen dico tibi, quod oleum naturas naturaliter incerans & coniungens, ac naturaliter introducens medicinam in alia corpora tingenda, non componitur ex alio extraneo, sed tantum ex uisceribus corporis dissoluendi. Quod oleum spiritus colorem retinet semper usque ad sui reinspissationem, & tunc primo arma regalia induit, scilicet citrinitatem & formam metallicam, quam omnibus facit apparere: si in auro, aureum: si in argento, argenteum. Quod oleum, si sol est, rubicundum dissolutum esse dignoscitur intrinsecus, quamuis extrinsece album appareat sub forma liquidi argenti uiui. Quidam autem oleum componere putant aeque generosum & potens, ut oleum istud, utpote ex mercurio exiccato, aut ex stanni substantia, aut ex corpore solis cum mixtionibus rerum diuersarum specierum: sed eis ad opus nostrum fallax experimentum contingit. Possunt quidem species metallorum in speciem olei reducere: in speciem autem metallicam; minime, salua & integra commiscendorum proportione. Illud tamen oleum sensitiuis ad medicinam prodesse posset: quia auri species in eo soluta est: impertinenter tamen & inutiliter ad opus nostrum philosophicum. Praeterea, honorande mi Doctor, ut reliqua tuae epistolae capita perstringam; diligenter & scite animaduertere debes, quod ignis & azoc latonem abluunt. Azoc autem non est argentum uiuum crudum a minera simpliciter extractum, sed est illud quod a corporibus dissolutis per ipsum argentum uinum extrahitur: quod utique maturius esse comprobatur. Quapropter, si laton fuerit corpus immundum, a tali azoc depuratur: quod scribis te quondam habuisse. & hoc latone per azoc abluto, medicina nostra conficitur ad omnem aegrum curandum. Sane hoc azoc ex Elixire fit: quia Elixir non est aliud, quam corpus in aquam mercurialem resolutum: post cuius resolutionem; azoc ex eo extrahitur, id est, spiritus animatus. Dicitur autem Elixir ab e; quod est ex, & lixis; quod est aqua: quia ex aqua ista omnia fiunt: & est Elixir pars secunda in opere philosophorum, sicut Rebis pars prima dicitur in eodem opere. Tinctura uero tertia pars constituitur, quia ut materia huius compositionis diuersos facit effectus: sic alia & alia nomina sortitur: Unde liquido constat, quod azoc non requiritur ad Elixir: quia in hoc opere Elixir praecedit azoc, & non contra: sicut aqua, oleum, & spiritus animam. Nam ex Elixire, elicitur & extrahitur aze, tanquam ex aqua oleum, & non contra: unde alibi fit mentio. Exempli causa, ut in arte medica, aqua pura fontana, simplici & prima decoctione per elixationem cum carne pulli coniungitur, & inde primo decoctionis gradu emergitius & 100 Bernar. Treu. decoctum perfectum & bonum, dissolutis scilicet humidis partibus aqueis & aeris actu pulli in aquam praedictam: quamuis & ibi sint alia elementa actu. Uerum ut fiat medicina multo perfectior, & ad sanitatem corpori humano aegroto restaurandam generosior, carnes pulli decoctae cum praedicta aqua iam in ius & decoctum alterata, aut parte eius contunduntur, & fortiori decoctione destillantur, unde fit ius & decoctum multo nobilius & generosius totius pulli naturam participans. Quia non tantum hac secunda decoctione partes pulli humidae, sed etiam calide, id est aereae & igneae in ipsum ius seu decoctum liquatae permixtiue soluuntur: & ideo tota uirtus pulli tali decoctione in praedictum liquorem extrahitur. Similiter contingit in opere philosophico, quia spiritus mineralis crudus tanquam aqua; coniungitur cum corpore suo ipsum prima decoctione soluendo: unde Rebis nominatur: quia ex re bina & duplici componitur, nempe ex semine masculino & foeminino: hoc est, ex dissoluendo: quamuis unica sit res & materia. Unde uersus. Res Rebis est bina coniuncta. sed tamen una, Soluitur ut prima sint, aut sol aut spermata luna. Ex istis autem duabus rebus simul. dissolutis, componitur Elixir, id est, aqua tincta. Unde uersus. Elixir grace pars dicitur arte secunda, Lixis nam de se sunt facta corpora munda. Ex hoc autem Elixere, honorande mi Doctor, ut ex primo simplicis decoctionis iure seu decocto, azoc extrahitur, fortiori scilicet destillatione ac iterata: quod azoc refert & participat haturam, quae est calida, corporis sui, ex quo extrahitur, illiusque uirtutem in se retinet, utpote oleosam naturam, quae est calida & humida: quia ipsum est ignis & aer actu: quamuis in eo sint omnia elementa essentia & compositione. Possunt ergo ex dictis metallis alio & alio artificio medicinae compont ad morbos sensitiuorum curandos: illae tamen operi Philosophorum sunt impertinentes, sicut pertinet Elixir ad Azoc: hoc est, spiritus uitalis & anima fugitiua non sunt diaphana, hec transparentia, nec sicut oculi lachryma clara, nec quiuis spiritus dissoluens: quanuis sint sibi inuicem altiorum naturarum secundum gradus suos. ut anima est altior spiritu crudo, cum sint unius formae. Quia ut anima latet sub specie spiritus dissoluti ante reinspissationem ( anima enim ut argentum uiuum ex corpore extracta semper apparet ) sic post inspissationem, anima & spiritus latent sub specie corporis. Hulus enim dicti reuerentia tua expe102 Bernar. Treu. rimentum uidit in puluere quondam regi misso, cuius es, physicus, in quo experimento argentum uiuum sub specie argenti uiui repertum est, quod si in fundo remanens coagulatum fuisset, eandem certe pulueris speciem suscepisset. Puluis autem ille nomine tantum tinctura dicetur, & non medicina metallorum, quia nondum plane fixus, quamuis ut medicina humana optime ualeret. Sed hanc medicinam humanam, fixa medicina absque dubio omni uirtute excedit, & ad metallum, & ad hominem: quod in diaphano liquore claro & transparenti fieri non potest. Quoniam si Elixir & azoc predicta, id est, spiritus & anima diaphanitatem referrent ac haberent, iam in proportione terra aquam dimisisset, & ab illa separata esset, quae inspissauit & coagulauit partes eius, opacitatem fecit in Elixir & azoc, fecitque formam stare congelabilem metallicam. Nam in fixis speciebus metallicis restringendis, oportet ut restringens agat in restringibilem, & congelans in congelabilem: quod fieri non potest in praedicta aqua diaphana et clara. Aliter autem accidit in uegetabilibus, in quibus aqua simplex & diaphana per decoctionem in ipsa uegetabilia inspissatur, que tamen examine ignis tandem euanescit & euaporat: quia non est permanens & fixa in compositione: Transm. Metal. 103. quia terram naturaliter sibi homode geneam secum compositione non habuit sicut argentum uiuum. quae quidem terra causa est permanentis fixionis in homogeneis. Quare aqua simplex congelatione non potest fixari cum uegetabilibus, sicut mercurius cum metallis. Si ergo mercurius diaphanitatem acceperit in opere philosophorum, iure irrestringibilis substantie permanebit, nec congelabitur super latonem ad formam, speciem & proportionem metallicam, qui secum nec in se defert suimet ipsius congelationem, scilicet aqua terram: quequidem terra ( ut dictumest ) est mercurialis, & causa prima inspissationis, coagulationis & fixionis. Si ergo ista aqua ita maneat extra proportionem metallicam, quomodo similes species ex hac compositione procreari poterunt? Errant quoque illi qui sic putant aquam limpidam transparentem ex mercurio extrahere, & ex illo multa mira operari. Nam sit ita, quod talem aquam perficiant, nihil tamen prodesset opus, nec adeius naturam et proportionem, nec posset restaurare seu edificare specie perfectam metallicam. Quam cito enim mercurius a sua prima natura permutatur, tam cito prohibetur ingredi opus nostrum philosophicum, quoniam perdidit naturam spermaticam, et naturam metallorum. Ex his ergo notum est, quid ueritatis contineat, et in quo cotraria et aliena sit opinio tua, cum dicis, oportet ( ut 104 Bernar. Treu. existimo ) ad perficiendum summum Elixir habere gummam, in qua sunt omnia ei necessaria, & continentem quatuor elementa; & est aqua clarissima, sicuti oculi lachryma spiritualis facta, etc. quod facit aurum merum esse spiritum. Nam corpus non penetrat corpus, sed subtilis substantia spiritualis congelata, quae corpus penetrat & colorat. Esto, ut dicis, honorande mi Doctor, quod naturae non coniunguntur nisi gumma, uel re oleosa & anatice proportionata, habente naturam spiritualem: clausis tamen in ea fixe elementis: ad quam gummositatem: ultimo inceratiuaa reducitur totus lapis philosophicus sub fluxu leui inceratiue referens omnia elementa, itans ut aes & aeris natura, stans insuper ut subtilis substantia spiritualis, corpora metallica penetrans & colorans. Nam hic lapis in splritu primo crudo sublimando non amisit speciem, scilicet eiusdem spiritus, nec etiam in gumma perfecta & magna amittit naturam suam primam. Quare oleum & gumma nihil ad hunc lapidem pertinent, nisi ut elementa anatizata simul clausa, resolubilia, unita in uiscositate terrae, oleosa, retenta, sepulta, inseparabiliter permixta. Haec enim gumma seu oleum primo ex corpore extrahitur, in inceratum spiritum ducitur quousque aque superflua humiditas in aerem uertatur, & elementum excitetur de elemento per digestionem, & id quod fuit aqueae formae, fiat oleosae naturae: & sic totus lapis ultimo nomen gumma suscipit & susphuris. Hoc enim Geber docet, quando dicit, ut tua epistola scripsisti: Si quis sulphur nostrum sciuerit coniungere & amicari corporibus, inuenit unum de secretis maximum, & unam uiam perfectionis: quasi diceret. Si quis corpus ad hoc perduxerit, quod efficiatur guinma permixtibilis caeteris corporibus imperfectis, inuenit maximum naturae secrerum, etc. quia lapis iste perfectus est gumma & sulphur, ut ex iam dictis notum est. Oportet autem te intelligere; quood Geber summa prudentia & imiro artificio ueritatem sub uelamine occultat, multas obscuritates aut falsitates intermiscens, quas inscii prima fronte existimant ueritatem esse: ille tamen philosophice sub his paleis occulte loquens, ueritate aperte, philosophice et docte describit: quare imperiti et sophistae mentem ac ingenium illius, & rei ueritatem non intelligentes, ad uulgarem expositione ac sonum uerborum peruerse sese conuertunt. Inquit enim ille: Si illud scis, tibi diximus aliquid: si uero non scis, nihil tibi dixius. Quare in legendis philosophorum libris naturae possibilitatem in primis considera: Bernar. Treu. quanquam aliquos huius artis philososophicae scriptores aliquando errasse, & ma106 le aut ambigue tractasse contingit in natura ueritate. Ut notatur Arnaldus de Uilla noua dixisse, libro, quem Rosarium nominauit, quod Mercurius crudus, id est, argentum uiuum quod sua natura est frigidum & humidum, per sublimationem efficitur calidum & siccum. Deinde per reuiuificationem fit calidum & humidum simile complexioni humanae. Quid ergo, inquis, mirum erit, si coniungatur cum Sole, utique effici Solis naturae. Est enim Mercurius conuersibilis naturae, sicut coelestis Mercurius, qui talis est, qualis est ille planeta cum quo in coelo coniungitur. Ille enim Arnaldus, licet in aliis scientiis fuerit reuerendus doctor & ingeniosus: in hac tamen arte forte experimenta sine causarum doctrina tractauit. Quod autem in prima purgatione, spiritum crudum a minorihus mineralibus salsuginosis: sublimari dicit, & quod ipse Mercurius, qui sua natura frigidus est & humidus, efficitur puluis natura calidus & siccus, ut ait, nihil tamen operi nostro philosophico prodest. Sit ita uero, quod ex Mercurio talem faciat puluerem qualem dicit, utpote per sublimationem a salsuginosis exiccatum & calidum. Illae tamen purgationes uanae sunt & impertinentes, imino nociuae ad opus nostrum perficiendum. Quando etsi minora mineralia communicant cum metallis natura, non tamen specie & proportione. Sunt enim maiora & minora mineralia de natiuitate seu impositione subterranea, unius & eiusdem impositionis uniuersaliter, & ideo eiusdem naturae: differunt tamen proportione, qualitate & specie, seu forma. Quare si Mercurius cum ipsis minoribus mineralibus destillatus fuerit & exiceatus, tunc confunditur & disproportionatur eius intrinseca natura, & prohibetur, & inutilis est ad effectum spermatis foeminini, & inualidus efficitur ad opus metallorum. Quam cito enim uertitur in speciem pulueris praeterquam a suo corpore Solis uel Lunae, tam cito exiccationem recipit operi philosophico inutilem. Non tamen improbo, quin possit & debeat scoriosus & immundus Mercurius per simplex sal semel aut pluries secundum experientiam philosophicam debitam sublimari seu purgari, ad scoriam & immunditiam exteriorem mineralem amouendam, manentetamen illaesa semper mercurii fluxibilitate, seu humido radicali.i.mercuriositate stante incorrupta, quae est ex proportione naturali eius. Oportet.n.speciem mercurialem & formam in tali opere manere incorruptam, sicut iam prius dictum est: nec debet in puluerem exiccatum eius forma extrinseca deduci. Quoniam species extrinseca corrupta ostendit intrinsecam eius naturam 108 Bernar. Treu. confusam, nisi forma generationis ipsum alteraret, ut perspicue uidetur insignis in opere apparentibus uia naturae. Sunt enim quedam mercurii sublimationes ab eius propriis corporibus, quae sibi per intima amalgamando coniunguntur & commiscentur, ex quibus pluries releuatus & reconiunctus superfluitates reiicit & amittit, & non confunditur in natura. postea autem operi philosophico conuenit & potens est in speciebus me tallicis soluendis, non tamen intrinsece alteratur ualde ad opus philosophicum, nisi a fixis corporibus in eo dissolutis alteretur. Possunt etenim ex puluere exiccato mira fieri in medicinis sensitiuorum, siue in oleum reducatur, siue in aquam, seu in puluere remaneat, nihil tamen pertinebit ad ex perimentum philosophorum. Et ideo uniuersaliter notandum est, quod quam cito mercurius in puluerem cuiuscunque speciei uertatur, praeter corporis sui dissoluendi naturam, tam cito operi philosophico erit inutilis. Sunt quidam sophistae deceptores, qui adiuncta sibi uenere, uel caeteris speciebus additis, opus sophisticum faciunt, hoc est, aeri imperfectodant colorem, sed non naturalem, apparentiam quidem inducunt, sed non speciem, id est, transmutationem: sicut qui imaginem depingit mortuam, uel ex ligno componit: quae apparet tantum, & non est, & quantum differt homo uiuus ab eius imagine aut pictura, tantum differt opus eorum ab opere philosophico: unde ista permixtio in examine ignis non perseuerat, quamuis sit mineralis: quia natura non trahit eam a digestione proportionis, nec illa ars uehementer decoxit alterando permixtas naturas: quare illud aes ad superficiem tantum & non intrinsece permanens apparet esse tinctum. Quorum sophistarum deceptorum experientiis non est adhaerendum: quia ueritas artis naturalis hoc opus sophisticum inutile confutat, & falsum ostendit. Et si instando dicatur, quod sicut per scoriarum mercurii purgationes dictus Arnaldus sublimando exiccauit in natura: sic etiam ( ut dicis ) per reuiuificationem ipsum rehumectauit, & reddidit ipsum mercurium calidum & humidum, & conformem suo corpori in natura. Hoc quidem non obstat, mi Doctor reuerende, nec ueritatem artis philosophicae impugnat, imo magis error in arte naturali apparet. Nam, ut clarum est, Arnaldus docet, si sonum uerborum spectes, mercurium sic exiccatum per aquam feruentem, in quam proiicitur, reuiuificari, & dicit effici calidum & humidum, cum primum sublimatus esset calidus & siccus. Sed quis uere phi110 Bernar. Treu. losophus diceret, mercurium uel aliud metallorum per aquam simplicem, quantumuis calidam & feruentem interna qualitate in natura mutari, seu humiditatem sibi naturalem acquirere, & sic reuiuificari? Nihil ergo in hac reuiuificatione acquirit Mercurius, propterea quod aqua communis ipsum non decoquit, nec alterat: quia ipsum non intrat nec ingreditur, & quod non intrat & ingreditur, non alterat: quia omne alterandum primo est permiscendum. Potest siquidem talis aqua quasdam scorias supernatantes in mercurio abstergere ab eodem, sed nouam qualitatem illi infundere non potest. Qualem enim naturam Mercurius retinuit in puluerem redactus, & mortificatus per sublimationes, talem omnino naturam seruabit per aquam reuiuificatus: Hoc autem in reuerentiam & honorem dicti Arnaldi dictum esse uolo: sed naturae ueritatem & experimentum contemplor & defendo: Insuper mi honorande doctor, ut hac mea responsione tuae epistolae satis faciam & sinem imponam, qua paucis disserui, bono & aequo animo feras supplex oro, quod seci non redarguendo, sed tantum disputando. Si quid uero tibi respondi quod tibi scrupulum ingerat, prudenter aequo & bono animo accipias, aut De Transm. Metal. 112 mihi literis significes, & pro uirili tibi satisfaciam largiente & docente ueracissimo doctore domino nostro Iesu Christo filio Dei benedicto in secula seculorum. Gratiae sint Christo. Ingeniosissimo Uiro Petro Douet Medico doctiss. Robertus Uallensis Rugl. Mineralia quae sunt ex sulph. & arg. ui } { Maiora mineralia, siue metalla. { Minora mineralia, siue atramenta, sales & sulphura. { Lapides. Raym. Lul. in praxi testamenti. Mercurius } { Communis, qui est communis materia omnium mineralium. { Uulgi, notus uulgo. Alia diuisio ex eodem Raym. rius } { Philosophi cus qui est, uel, } { Azoc, extrahitur a corporib perfectis dis solutis per ipsum ar. uiu. Mercu { Communis, qui non est de materia, mineralis tamen, sed tantum excitat calorem siue sulphur internum materiae. { Uulgi, notus uulgo. Definitio, quid est explicat, siue nallhiethodus ram rei. rerum co¬ Diuisio, quol species habet. gnoscen¬ Resolutio, ex quibus partibus constat. darum. Demoiistratio, causam, passionem, & omnium inexistentium rei docet. Resolutione enim res agnoscitur, quare Elixiris seu pulueris philosophici compositio resolutione tibi notaerit; si eius partes, quibus constat, probe noueris, quae hac sequenti tabula; ex quampluribus authoribus collecta comprehenduntur. Naturalem tamen mineralium compositionem ne contemnas. Uolatilis.2 Ar. ui.3 Superius. 4aqua. 5 Foemina. 6beya. 7lund. Sfons. 9 Humidum. i0 Fuyant.11 Mer curius. ii Aqua. i3. Frater uterinus. 14 Uultur. 15 Uiuum. 16 Aquauitae. 17 Ar.ui. 18. Anima siue spiritus. is Cauda. 20 Coelum. 21 Mulier candida. 22 Sudor eius. 23 Nebulae nigrae. 24 Compositio¬ Tinctura. 25 Anima subtilis & tinnis pillueris gens. 26 Regina. 27 Pars figenda. philosophici 28. Pars seruata non fixa. 29 Pars partes duae! subtilis. 30 Spiritus mundatus. 31ehomogeneae ius aqua. 32 acetum acerrimum. i Fixa.2 Sulphur.s Inferius. 4ter quae ex eora. 5 Mas. 6 Gabertus. 7 Sol. s Rex. dem sublima 9 Siccum. 10 Poursuiuant. 11 Mercu tione extrarius. 12 Carbo. 13. Frater uterinus. huntur, et e14 Bufo. 15 Mortuum. 16 Nigrum arum nominigrius nigro, siue corpus priuatum na. suo spiritu. 17 Calidum siccum. 18 Corpus. 19. Draco. 20 Terra. 21 Ra beus maritus. 22 Cinis. 23 Corpus ea rum unde exierunt. 24 Terra: 25 Cor pus calcinatum 26 Rex. 27 Pars cae Eunula randa. 28 Pars terrae administratae. singulis re29 Pars terrea & grossa. 30 Corpo spondent. ris limatura optime calcinata. 32 Terra siue puluis. 32 Aes siue sulphurquibus saepius coniunctis, sublimatio uera & philosophica fit. Unde Acuboces: O natura, quomodo uertis corpus in spiritum? sic enim spiritus uertitur in corpus, & corpus in spiritum. Hoc fac igne philosophorum ex extrinseco excitante adhibito, & ( Deo concedente ) laetaberis: Incipit Liber. Scala Philosophorum dictus. Ut dicit Uenerabilis Raymundus Lulii: Intentio naturae ad faciendum nostrum magisterium est, quod Lapis diuidendus est in quatuor elementa, ut quodlibet per se, secundum exigentiam naturae possit purificari, Et illa est praeparatio rerum quae praecedit operationem perfectae praeparationis, & proprie dicitur Separatio elementorum, quoniam illa diuidit omnes partes impuras a partibus puris, ut cum leuioribus & purioribus fiat successiue cum naturali coniunctione nostra perfecta praeparatio, quae fit per reductionem humidi cum sicco, statim & immediate praeparatorum, per beneficium separationis elementorum, aliter humidum non amaret siccum, nec corpus spiritum; si primo non esset bene ab eorum infectionibus lauata cum distillationibus & calcinationibus solutionibus & coagulationibus. Nam per separationem elementorum crematur salsatura suae sulphureitatis comburentis, quae ueniebat ei per maculam originalem nostri menstrualis, quod est corruptio nostri lapidis. 116 Scala Idcirco terra corporum calcinatur post extractionem aeris, ut a sulphureitatibus salsis, & combustionibus sit optime depurata. Ergo constat, quod si tunc materia corruptibilis non esset posita per corruptionem lapidis, nunquam oporteret eam purgari. Et cum sic necesse est, ut post corruptionem lapidis compositum depuretur ipsius lapidis ab omnibus suis sordibus, post separationem illius per quatuor elementa cum distillatione & calcinatione, antequam Mercurius coniungatur cum corpore ad incipiendam realem praeparationem, quae est creatio nostri lapidis. Ideo necesse est, quod lapis diuidatur per quatuor elementa cum distillatione & calcinatione. Et ista diuisio est solummodo, ut substantia lapidis sit fortiter munda, & quod totum sit purus Mercurius, qui portat in se proprietatem fundendi & fixandi. Tunc quando uis corpus dissoluere post suam calcinationem, dissolue illud cum argento uiuo, tracto ab ipso purificato septena distillatione: quoniam tunc corpus est multum efficax ad penetrandum, & intrandum per spongiositatem illius sui corporis. Spiritus congelantur beneficio dissolutionis naturae fixae, & corporis, & mixtionis illius cum argento uiuo: & ista, si me intelligis, est solennis materia dissolutionis, quae fit cum congelatione spiritus, & sine illo non: sed separationem elementorum non intelligas quod fiat, aut fieri possit, nisi putrefactione, per quam miscetur spiritus in corpore, & cum suis elementis: & illa est quae reddit uolatilia, sicut apparet in eorum separationibus. Propterea ergo digere, & putrefac elementa in eorum fimis ad finem, & hoc quando erit bene digestum ad satisfaciendum nostrae uoluntati, ut possit bene separare: & postea innuma, ut res separata possit melius depurari, & efficiatur argentum uiuum in forma aquae clarae. Sed si non diuidis lapidem, uidelicet substantiam quintam per quatuor elementa, scias, quod ipsa uniri non poterit naturaliter, nec coniungi cum corpore sicco, si quodlibet eorum non tenet de natura quintae essentiae: quoniam illa est commixtio omnium elementorum, & reductio eorum in unam puram substantiam. Et conuenit, quod illa elementa sint bene depurata ab eorum infectionibus. Et dicimus tibi, quod sulphureitates combustiuae & combustibiles per beneficium calcinationis separentur, & de toto anhilentur ab igne & a terra, & corpus comminuatur & subtilietur multum per talem digestionem, & aquae depurentur multum ab illorum sordibus cum distillationibus, & subtiliando uertantur in naturam aeris, per leuigationem leuitatis. Deinde potes facere coniunctionem masculi cum foemina, ut inter se gignant filium ignis, qui tantus est amore omnium philpsophorum. Et si me bene intelligis, hic iacet tota nostra philosophia. Et hic notandum, quod in occulto nostri lapidis est caliditas & siccitas, & in manifesto frigiditas & humiditas: quare oportet eius manifestum occultare, & eius occultum manifestare: eo quod caliditas quae est in occulto, est elementum, oleum quoque est siccum. Hoc enim siccum figit, quoniam siccitas ignis tingit. Illud autem quod est in manifesto, est frigiditas & humiditas. Oportet ergo habere proportionem inter ista, ut frigiditas & humiditas sint contemperata caliditati & siccitati, ita ut non fugiant ab igne. Fac ergo ut humiditas & frigiditas recipiant caliditatem & siccitatem, quae erant in occulto, ut fiant substantia una. Illa quidem frigiditas & humiditas est fumus aquosus & adustiuus, qui corrumpit & parit nigredinem, & ille lapis est alterius uirtutis & naturae in occulto, & alterius in manifesto: sed in integra commixtione est eiusdem uirtutis & naturae: & sic mutatur species in corpus nobilissimum. Deinde fit currens ut oleum, quod est tinctura uiua, multiplicatiua, consolidatiua, coloratiua, declaratiua, purgatiua, perpetuatiua & confirmatiua. In qua enim compositione sunt opera planetarum & corum imagines suis locis & temporibus sicut in foetu operatiua? Nam in foetu primo mense cum semen in matricem recipitur, operatur Saturnus coagulando & stringendo materiam sua frigiditate, & sic in ipsa natura in primam massam coagulatur. Secundo mense operatur Iupiter digerendo caliditate in quandam massam erudam, quae uocatur Embrio. Tertio mense operatur Mars agendo in materia sua caliditate & siccitate, diuidens ac sequestrans illam massam, membraque disponens, Quarto mense operatur Sol, qui nutrit spiritus, & incipit uiuere partus. Quinto mense operatur Mercurius, qui foramina & spiracula facit. Sexto mense operatur Uenus: disponit enim & ordinat oculos, supercilia & testiculos. Septimo mense operatur Luna sua frigiditate & humiditate, laborat ad expellendum infantem. & si tunc nascitur, uiuere potest: si uero non nascitur, debilitatur. Et octauo mense iterum Saturnus operaconstringendo, fit foetus in matrice, & si tunc 120 Scala nasceretur, uiuere non posset. Nono autem mense iterum Iupiter caliditate & humiditate nutriendo, reducit uires foetui, & sic complete nascitur, & bene uiuit, Igitur sciendum, quod tribus mensibus aqua foetum in matrice conseruat. Aer quoque tribus mensibus fouet: ignis uero totidem custodit. Quibus completis, sanguis eius qui fouetur in umbilico, eo praeciso egreditur ad mammas, ibique candorem niuis assumit. Igitur infanti nunquam patebit egressus quousque aeris flatus exhauriat. Tunc autem egressus aperitur, & os eius, & lactatur. Ab istis tribus oportet nos intelligere, & acuto ingenio scire componere & extrahere duo: nam a duobus non extrahuntur tria, sed bene e conuerso, Unde omnes qui cupiunt hoc scire, acuant ingenia sua ad acquirendum futurum thesaurum ex tribus uerbis, in quibus occultatur lapis, in quo etiam occulta est caliditas & siccitas, tinctura & profunditas tincturarum, & oleum calidum, & humiditas coniunctiua. Sciendum, quod quatuor sunt principalia lapidis nostri regimina, scilicet, soluere, abluere, coniungere & figere. Soluere est corpora diuidere, & materiam facere. Abluere est inhumare, distillare, ascendere & descendere. Coniungere est in praegnare, dealbare & rubificare. Figere uero est fermentare & desponsare. Solutio conuertit lapidem in primam suam materiam, id est, suam aquam, ablutio in aerem, coniunctio in ignem, fixio in terram spiritualem & tingentem. Unde Aristoteles: Cum habueris aquam ex aera, & aerem ex igne, & ignem ex terra: tunc habebis plenam artem. Quia quatuor elementa sunt, tunc bene & perfecte praeparata, & omnia ista magister operis & ignis benefacit in uno solo uase, in quatuor gradibus, scilicet quatuor colorum species conuersionis, sicut inferius dicetur, Ignis secundum Auicennam soluitur, ut in Mercurium conuertatur, & in quatuor elementa diuidatur, ut suam primam originem habeat: & ut sulphur philosophorum a corpore extrahatur, & argentum uiuum mundum habeatur super terram, de illa materia, de qua aurum & argentum subtus terram efficiuntur, ac illa simul coniuncta decoquantur, quousque fiant unum, stans, penetrans & profundans, tingens & permanens: cuius una pars conuertit mille millia Mercurii, uel cuiuslibet corporis imperfecti in uerissimum aurum uel argentum, secundum quod Elixir fuerit praeparatum. Et hoc admiratus Richar 122 Scala dus philosophus, & filius regis Persarum ait: Super omne mirum est, quod uno igne & uno uase fit distillatio, sublimatio, mortificatio, calcinatio, dealbatio, rubificatio, fusio cum solutionibus & congelationibus. Et uult dicere de frigido & humido, & facta est eius amicitia cum igne, & fit oleum currens, penetratiuum, coloratiuum, perpetuatiuum, oleum uiuum, perseueratiuum, depuratiuum, color uiuus, uiuificatiuus, faciens resurgere mortuos. Et est fermentum seipsum impregnans, se concipiens, se parturiens. Haec omnia oportet eos scire, qui hanc quaerunt artem. Et notandum, quod nulla alia est ueritas in hac scientia, nisi ista solummodo: uidelicet quod si argentum uiuum mundum, purum, coagulatum fuerit, per uim sulphuris non urentis, illud erit res optima, quam recipere possunt Alchymistae, ut exinde faciant eorum aurum, ut dicit Aristoteles quarto Meteororum. Et ideo concluditur, quod sine sulphure albo non urente, nec aurum nec argentum fieri possunt: Eo quod sulphur optimum cum rubore clarum, non potest ad aurum, nisi primo fuerit album, eo quod citrinum ex multo albo & permixto nigro componitur. Et ideo tradiderunt primo philosophi compositionem sulphuris albi ad argentum: & postea sulphuris rubei ad aurum: quia non potest fieri aurum, nisi prius fuerit argentum. Sulphur autem album ex purissima argenti uiui substantia habetur, eo quod ipsum continet in se totum quo indigemus. Ideo oportet artistam esse constantis uoluntatis, nec pluribus uti, sed solum complemento intendere. Quia in rerum multitudine ars nostra non perficitur. Artem autem hanc: quia ualde ardua est scire, doctrinam dare intendimus de secretis ipsius: & primo de Mercurio & eius aqua, de corpore, spiritu & anima, & deeorum operationibus, quae apud quamplures omnino non sunt incognitae & occultatae. Est enim aqua Mercurii aqua illa, qua, & non alia uti debemus in tota operatione nostra. Sed in eius regimine constat totum secretum. & ideo in principio oportet te scire naturam Mercurii, & eius regimen, cum quo debite praeparato, totum opus perficitur. Quia Mercurius calefacit & infrigidat, desiccat & humectat, & facit opera contraria secundum diuersitatem, & modum regiminis eius. Ergo in eius regimine consistit totum secretum. Ideoque oportet operatorem eius regimen bene cognoscere, sine errore, cum per eandem operationem non operetur in eodem gradu contraria, quantum est ex se: sed contrarietas operationis debet praece124 Scala dere a se sic disposito, & non ab alio, uidelicet per sublimem solutionem & congelationem, & permixtionem eius aquae cum aqua solis, cum sole purificato, & ante eius congelationem non operatur, nisi unicam operationem, ut si proiiciatur supra cuprum, tantummodo tingit illud, & non adducit aliam complexionem, quam prius habuit: & hoc totum quantum ad apparentiam, non quantum ad existentiam: quia per examinationem ignis possit fieri separatio tincturae a corpore, non obstante tinctura fixa, sicut luna separatur a sole. Sed in uera transmutatione cupri, uel alterius metalli requiritur uera colorati, & uera colorantis unio cum colorato, & colorationis omnium elementorum uera transmutatio. Secundus erit coloris fixio, & nouae formae inductio, ad quam sequitur coloratio propria. Ideo principia quae tradidit Geber, per ea non potest fieri medicina uera, nec per dicta philosophorum in Turba, ut ego firmiter teneo. Praeterea Turba dicit: quod medicina debet esse composita ex quatuor elementis, consyderate eius complexionem. Ideo Turba non loquitur hic nisi de basis operibus, id est de fundamento. Sic enim ait Geber: Ubi magis aperte & plane locuti sumus, ibi magis scientiam occultamus. Quare sciendum secundum authores, quod unus est lapis, si quis errat ab illo uno in principio, taedium sortietur in fine. Hoc tamen unum non est unum in numero, sed genere. sicut masculus & foemina sunt sufficientes ad prolem procreandum sine aliquo alio additamento. Et sic lapis philosophorum ex duobus compositus sufficit ad medicinam intentam, scilicet spiritus & anima, quae sunt sol & luna. & dicunt quidam quod his duobus addatur tertium, scilicet corpus. Nam sicut homo ex corpore & anima & spiritu constat: ita & lapis noster. In hoc tamen sunt diuersae opiniones: Quidam enim dicunt: quod alterum ipsorum est spiritus & corpus, & decipiunt homines de additione tertii. Alii dicunt, quod tertium dicitur compositum ex duobus: quoniam neutris componentium assimilatur, & uocatur nomine omni corporum. Alii dicunt quod debet uere corpus his duobus adiungi: quia fortius erit opus, & in breui tempore ipsorum operatio finietur. Sed quocunque modo teneatur opinio, numerus non augetur. Ad euidentiam notandum, quod Kibric est pater Mercurii & omnium liquabilium: Et hoc dicitur illud unum, quod est carum & uile: argentum uero uiuum, quod est filius eius, licet ab eo sit complexionatiue diuersum & extraneum, & sic se habet, sicut pater & filius, & addatur his duobus tertium, uidelicet corpus metallicum, numerus duorum propter hoc non multiplicaretur, nec etiam nomina, eo quod corpus metallicum ex his duobus est compositum. Constat ergo manifeste, quod eius compositio, quocunque modo reiteres ex duobus constat. Et sciendum est, postquam ista duo coniunguntur, semper uocantur uno nomine. Hoc tamen unum quod dicitur aes philosophorum nominatur nominibus omnium rerum istius mundi. Et propter hoc toti errant, tum propter multiplicitatem nominum, tum etiam propter ignorantiam debitae proportionis. Item quando audis aliquid de fermento philosophorum, nihil aliud intelligis quam corpus perfectum. scilicet perfectissime mundum & sublimatum. Et tamen non credat aliquis, quod possit spiritum et animam coniungere corpori, per solam contritionem, aut per simplicem solutionem. Exemplum de argento uiuo iunctum plumbo, uidetur sibi mixtum, sed in ueritate non est: quia ignis uiolentia separatur. Quod autem philosophi dicunt: Solue & coagula: sic sine dubio intelligitur solutio corporis & animae in aquam, & congelatio facit animam & spiritum corpori commisceri. Unde si propter solam solutionem & simplicem congelationem animae & spiritus perfecte coniungeretur corpori, non dixisset philosophus, Iterum solue, & congela, & iterum solue & congela, ut accrescat lapidis tinctura, si in congelatione una iungi potuissent. Scito ergo pro certo, quod quanto saepius soluitur & congelatur, tanto plus anima & spiritus corpori coniunguntur, & retinentur ab ipso, & ad hoc qualibet uice tinctura multiplicatur. Et hic sciendum maximum arcanum, quod lapides rubei & albi, facti ex aliarum rerum elementis, possunt coniungi cum Elixiri perfecto, & tunc addunt ad eius tincturam & non aliter. Aliud quoque secretum: ut fiant aquae acurae, cum quibus soluitur corpus cum animabus & spiritibus perfecta solutione: & postea congelatur, Deo donante. Ueruntamen omnes partes nostri lapidis sunt concreti & coessentiales. Huius autem lapidis operatio multiplex a philosophis ponitur. Quidam enim rectificant singulariter, & componunt, & postea perficiunt: Et ista operatio multipliciter uariatur, & est laboriosa ac difficilis & subtilis, ideo multi in ea errant: quoniam adminiculum, id est, adiuuamen illius multa extranea exigit. Ueruntamen huius lapidis operatio est una, linearum, & in uno solo uase perficitur: Ignis tamen non est uniformis in actione totali. Et ideo ut studentibus tra128 Scala ctatus iste sufficiat, & proficiat: Dico quod ignis huius operis intrans, est sicut calor solis in mundo maiori. Sol uero tempore Ueris est moderatus & leuis in calore: aliter uero herbae quae tenere sunt arefierent, & fructus nullatenus perferrent. Est autem iste calor intrans plantas, donec paulatim crescant, & quanto plus crescunt, tanto magis calor solis gradatim quotidie crescit & augetur, quousque segetes dealbantur, & finito Uere, incipit aestas: & quia tunc sol fortior est: deinde fortissimus usque ad finem Leonis, donec omnia suam debitam recipiant formam & perfectionem. Et benedictus Deus haec sua sapientia mirabiliter ordinauit. Simili ergo modo iste lapis regendus est. Dicunt enim quidam, quod calor primi regiminis debet esse sicut gallinae cubantis oua sua ad pullos, procreandos. Alii autem dicunt, quod debet esse sicut calor naturalis digerens cibum, & nutriens corpus: alii, ut calor fimi, eo quod calor iste est temperatus: Alii, ut calor solis in Ariete existentis, eo quod sol habet ibi principatum & exaltationem suam: quia ibi incipit mediocriter oriri & calescere. Et propter hoc dixerunt quidam, quod debemus incipere sole existente in Ariete, & luna in Tauro commorante: Que quidem omnia ad designandum calorem moderatum circam primam huius operis actionem dicta sunt. Et quamuis huius lapidis actio unica sit, scilicet decoctio cum igne naturali, tamen status caloris huius tripliciter uariatur: quia primo erit ignis moderatus, & durat ad nigredinem: e etiam donec illa in albedinem conuertatur, que nigredo durat forte 46. diebus, uel plus uel minus, secundum studium operantis, & regimen fortunae: & iste calor assimilatur calori solis ex Ariete labentis in Taurum. Albedine quadam apparente augeatur ignis gradatim, usque ad perfectam lapidis exiccationem seu incerationem, & iste calor assimilatur calori solis in Tauro, discur reatis in Geminos. Desiccato uero lapide & incinerato, iterum fortificatur ignis, donec lapis perfectissime rubeat, & regali ueste induatur ab igne. Et iste calor assimilatur calori Solis in Leone. Haec enim est suae dignitatis domus. Deinde continuetur donec fit uenenum. Tunc enim draco noster in fixatione solari fulgens, radio coelestium & terrestrium uirtute decoratur. Hinc autem lapis philosophicus omnia uincens, omnia digerens, qui corpori cuncta uitia corrigit & emendat. Huius nomina multiplicantur secundum multitudinem colorum apparentium. Nam in re130 Scala gimine primo, cum niger est uocatur terra, & Saturnus, & nominibus omnium nigrorum & terrestrium corporum. Deinde cum dealbatur, uocatur aqua uiua, & nominibus omnium aquarum & salium, aluminum, & rerum habentium albedinem. Postquam autem incitrinatur & sublimatur, & subtiliatur, tunc uocatur aer, oleum citrinum, & nominibus omnium spiritualium & uolatilium. Deinde uero cum rubescit, uocatur coelum, sulphur rubeum, aurum, carbunculus, & nominibus omnium rubeorum preciosorum pulchritudinem habentium, tam in lapidibus quam in animalibus & plantis. Hic notandum, quod aqua nostra dicitur Masculus, & terra dicitur Foemina, quae est spissitudo lapidis, & sic terra fit spiritualis & aerea, & subtilis, & haec spissitudo siue terra dicitur aes nostrum & plumbum nostrum. Oportet ergo ipsum suauiter regere, ut sulphur fiat incremabile, cum aqua, in qua illud est. Aqua enim ipsum dissoluit, & dealbat. Sed dicunt quidam; quod alterum istorum, scilicet fex remanentis in fundo, quae dicitur fumus, est terra, et alterum quod ascendit a terra, scilicet a fece, est coelum. Toties ergo reiterandum est coelum super terram, donec terra fiat coelestis & spiritualis, & coelum fiat terrestre, & iungatur cum terra, tunc completum est opus Et hoc sciendum, quod cum corpus sit grossum, & spiritus subtilis, uniuersaliter permisceri non possunt, nisi primo corpus in tantum subtilietur a spiritu, ut ipsum corpus eidem spiritui aequipolleat in subtilitate, & tunc fit mixtio talis, quam ignis non separat uel superat, si per mille annos continue in ipsum ageret: quia sic per minima permiscentur, quod nullo ingenio postquam sic se inuicem ceperint, poterint seperari. Sic enim morietur draco, & sine illo non, hoc est, nisi cum ipso interficiatur. Et iste draco, id est, sulphur, extrahitur de corpore per magisterium, & est nostrum secretum sulphur. Quando ergo uolueris tentare medicinam, pondus unius grani tritici super laminam candentem cupri ponas; & si intrans cum pauco calore lamina se diffuderit per totum intus & extra, est perfecte tingens, & in igne secum perseuerans est lapis, tunc est perfectus. Et sic patet quod sunt tria, quae complent nostrum Elixir quod fecimus: primum coniungit, duo componunt medicinam. Itaque sunt uno corpore tria iuncta. Sed hoc notandum, quod si iterum medicina soluatus, & per omniaregatur ut prius: Scala postea non erit finis suae tincturae, & constringit poros lunae efficiens illam ponderosam, & in caeteris corporibus faciet exire spumam & foe132 torem, & ea perfectissime tingit, & tandem mutabit in aurum uel argentum: Et sic per artem nostram fit uera alteratio unius naturae in aliam. Sed hic sciendum, quod omnis alteratio mineralium ad perfectionem mineralium stat in gradu sublimiori spiritualium. Non loquimur de angelis, nec de intelligentiis, sed de gradu sublimiori perfectionis omnium metallorum, & hoc est in spiritu minerali: quia mineralia mineralibus, uegetabilia uegetabilibus conueniunt, ut nulla contrarietas sit, imo maxima conuenientia: quoniam spiritus iste est minerae aureus, nec ab auro differt nisi in hoc, quod ipsum est fixum, spiritus uero non fixum. Sic aurum nostrum non est aurum uulgi, quoniam nostrum est spirituale: quia dissoluit omnia compora imperfecta, separando purum ab impuro: quoniam natura non recipit nisi quod suae naturae est: alienum uero respuit, quod signum per fectionis eius est. Et ideo illud omnia corpora dissoluit, separat, diuidit, depurat, & illustrat, tingit, & in aurum optimum transmutat: quia sic est corpus fixum, spirituale factum, & secundum diuersum digestionis modum. Nam primo fuit argentum antequam fuit aurum: ideo aurum est maxime digestum, etc. Primus gradus Scalae Sapientium incipit. De modo nascentibus nati. Bachon in speculo Alchymiae dicit: Nullus natus nascitur, nisi ex uiro & muliere, nec etiam ullum germen gignitur, nisi ex calidita, te, humiditate, frigiditate & siccitate. Ergo nihil est operis, nisi ex eo quod est uere lucidum ut ex sole purissimo, qui suo lumine omnia lumina est illuminans, qui illuminat aerem, & calefacit terram, calore suo generat & nutrit animalia, plantas & lapides, & eiicit tenebras illius Mercurii & aliorum corporum imperfectorum, cum proiectus fuerit super ea, ut dicit Geber, de Essentia & Procreatione solis. Quia sulphur est irradians & splendens in sua clarissima & mundissima substantia, illuminat & irradiat non solum in die, sed etiam in nocte in tenebris, & similiter omnia in quibus est splendor & magnitudo illuminans, suo lumine. Quae quidem omnia sunt ex opere suo cum ex uestimentis suis sunt induta. Ergo qui quaerit illum, faciat pacem inter ipsum & uxorem suam, ita quod non separentur ab inuicem, sed misceantur inseparabiliter. Et hoc fiet quando ipsum extraxeris, partim a natura sua, & similiter uxorem suam, 134 Scala partim a natura sua, hoc facto interficiantur, ut cum interfecti fuerint ( ut plenius patebit ) resuscitentur resurrectione noua incorruptibili: ita quod postea sint immortales. Nam post eorum refurrectionem induentur gloria, & fortitudine sempiterna, & tunc gaudebunt in prosperitate magna omnes qui sciunt secretum illorum. Natura ex eis mundus maior creatur, qui sunt sulphur, magnesia, Ceduae. argentum uiuum, & similiter spiritus sulphuris, & simili modo est spiritus occultus huius scientiae. Magnesia est terra, Ceduae est aer, argentum quoque uiuum est aqua, & corpus fluens. Spiritus quoque est aqua secunda, de qua omnia praedicta nutriuntur. omne germen uegetatur, omne lumen accenditur, ergo & omnes fructus facit. Has ergo naturas, scilicet masculum & foeminam, calidum, frigidum, humidum & siccum, uere coniunge, & nutrias ea aqua uiua, spiritus lumenque eius tinctura habetur. Opus coque, compone illud ex quibus corporibus est. Nam apud philosophos aqua Sapientiae uocatur, a quibus sapiens artis coniungiteam, ut natura alteretur, & in aliam naturam conuertatur, & natura per naturam appareat. Ergo duas naturas coniunge, donec naturas tibi attrahas, & fiat res lucidissima & clarissima, quae lucescit & illuminatur. postquam fuerit in sua magna & excellentissima perfectione coaptata: Ad talem utique & tantam perfectionem non peruenitur, nisi scala sapientum, quae ex duodecim gradibus constituitur, primitus ascendatur. Primus gradus est calcinatio, quae est lapidis nostri benedicti modulati summa purgatio, caloris restitutio, humoris innati conseruatio, & solutionis inductio. Et omne calcinatum in suo genere est fixum. Et sic sol & luna cum prima aqua calcinantur philosophice, ut corpora aperiantur, & fiant spongiosa & subtilia, ut aqua secunda melius possit ingredi ad operandum suum opus, quod est exaltare terram in salem mirabilem, sola sua uirtute attractiua, quae aqua secunda est ignis non naturalis, cuius uirtute fit huius magisterii complementum. Et hinc loquens de ignibus Raymun. dicit: Notandum est quod hic iacent contrariae operationes: quia sicut ignis contra naturam dissoluit spiritum corporis fixi in aquam nubis, & corpus spiritus uolatilis constringit in terram congelatam: ita contrario ignis naturae congelat spiritum dissolutum, corporis fixi in terram globosam, & corpus spiritus uolatilis fixum per ignem contra naturam resoluit, non in aquam nubis, sed in aquam philosophorum: quia 136 Scala fixum naturae ignis reuertitur uolatile, & corpus spirituale in spiritum, & humidum fit siccum, & ponderosum fit leue, & spiritus humidus, secundum formam aquae nubis, & ponderositatem constrictiuam. Ignis innaturalis est ignis balnei, uel sunt quilinii, uel uindemiae, uel equi, uel alius occasionatus ex abundanti industria. Ignis autem elementalis est, qui combustibilibus enutritur, & nutrit flammam. Cognitis autem eorum ignium arcanis, & uerae nostrae medicinae principiis, de facili peruenitur ad nostrum magisterium. Unde si quaeratur ex quibus fit nostra medicina: Dico quod ex illis elicitur per artem, in quibus habitat potentialiter per naturam. Et secundum Auicennam, ex illis in quibus perfectio seu propinquitas primae materiae reperitur, nostra elicitur medicina. Non autem de imperfectis extraneis, quia imperfectum non potest perficere, nec immundum mundare. Et quia a radice conuenit naturas extrahere, dicit Aristoteles: Sciant artifices alchymiae, species metallorum transmutari non posse, nisi prius reducantur in primam materiam & formam, quae sunt partes essentialitatis primarie, & omnibus corporibus inest scientia. Non tamen sunt cruda operi nostro necessaria omnino: sed centrum lapidis philosophorum est neutralitas extremitatum, quia dicitur, sperma metallorum in matrice terrae contentum, cuius extremitas unius lateris, inferius est metallum, quod in sinu terrae tamen a natura creatur, & alterius lateris extremitatis superius est elixius completum, quo ars mediante natura super terram operatur. Et non est transitus de extremo ad extremum, nisi per medium, quo neutralitas quaeretur oportet, ut corpus ad centrum suum reducatur per artem, quae imitatur naturam, in quantum potest, in quibusdam tamen debilior est, & in quibusdam naturam corrigit. Unde sciendum, quod intentio nostrae mutationis est, incipere ubi natura finiuit, eo quod origo operis naturae omnium homogeniorum interius aquosa, ad tres gradus extrenitatis diuisionabiliter extenditur, uidelicet ad altitudinem corporum perfectorum, seu profunditatem perfectorum, uel ad latitudinem neutralitatis illorum uidelicet uiuificando mortuum, & occidendo uiuum, cuius uinificatio mortifera est. Unde philosophus: Omne totum componitur in tribus, quo circa potest opus natura esse. Primo naturas elicere, colligere, depurare, & in specie aquosa proportionabiliter coniungere, ac insuper congelare, quod ab humana penitus ignoratur memoria. Sed quo ad artificialem operationem superius a sensu contrario spiritualiter operari nitimur: naturam tamen imitando, scilicet uiuum occidendo, atque spiriualiter mortuum resuscitando, & ad plusquamperfectum exterius disponendo. Unde si fuerit quantitas aquae aequalis quantitati ipsius sulphuris, & paulatim maior, scilicet quantum fufficit ipsum incorporare, generatur ex eis aurum uel argentum, secundum quantitatem ipsius decoctionis. Sciendum quod non accipiemus illud, ex quo sunt ipsa scilicet corpora, sed accipiemus illud, quod est sui ipsius, scilicet omnium illius: & postquam sciuerimus unde illud omnium generatur, oportet ipsum ex eisdem nutriri. Et Mercurius noster non est Mercurius uulgi, sed est Mercurius mortificans Mercurium odore suo. Et secundum Albertum: Mercurius noster fit ex corporibus perfectis & non imperfectis, hoc est, cum aqua secunda, postquam per primam aquam fuerit debite calcinata. Ex quibus tunc fit aqua alcali, quae coagulata argento uiuo, quia sunt nostri cineres clauellati, & soda nostra combusta. Secundus gradus Scalae Sapientum est Solutio. Quae est occulti reuelatio, grossitudinis attenuatio, ac rei durae, siccae terrae, in quandam liquidam substantiam reductio. Unde philosophus: Donec omnia siant aqua nihil operamini. Et illa aqua est Mercurius philosophorum, quo & non alio debemus uti, qui tamea non sit, donec summa uolatilis superat summam fixi. Haec aqua secundum Hermetem patrem philosophorum ex repugnantibus dicitur unica, & magnesia, continens in se spiritum, animam & corpus cineris, eius nomine impar, quia nihil ei simile, cuius conuenit occulta manifestare naturam: eius secretum non est in aliis, eo quod secundum philosophos dicitur aqua coelestina, & sunt repugnantia in hac aqua una. Conuerte ergo rem in rem, & habebis magisterium. Et in hac solutione dum turbabitur rerra, transferentur montes in cor maris, & tunc destruitur forma, sed destructa una, immediate introducitur alia. Quia omne quale adueniens quali, facit ipsum tale, quale ante non fuit, eo quod non est dare qualitatem naturalem, quin sub aliqua maneat forma, continens in se qualitates actu uel potentia. 140 Scala rior trahit entitatem a qualitate, quae est eius prior. Solutio autem lapidis est reductio eius in aquam mineralem, ex qua erat compositus operante natura: qui quidem lapis non fructificat, donec ad nihilum deueniat, tanquam aqua decurrens. Ex quo ergo soluendo ipsam reductionem fieri conuenit, leuius ac competentius est ad neutralitatem, & postea ad eius primam naturam aqueam, uel aliter ad aliquam aliam subtilitatem finaliter reduci. Et quod fieri potest per pauciora, frustra fit per plura. Quare dicit Philosophus: Quod si ex solo Mercurio perficere poteris, preciosissimi operis indagator eris. Et scias quod illud non est extraneum in quo se conuerti habet per naturale magisterium, prout per glaciem congelatum patet, qui cum resoluitur, in aquam uertitur: patet ergo ipsam prius aquam fuisse. Quare dicit: Nisi quodlibet uertatur in aquam, nullatenus deuenietur ad perfectionem. Unde Hermes: Non emendatur natura nisi in sua natura, cuius nature emendatio fit artis ingenio, & ars in natura non corrigit quod natura nequit. Succurrendum est ergo naturae, per artem quod omissum est per naturam. Nam quod natura in millenis annorum terminis habet tantum perficere inferius, nos supremum artis industria minori termino quam solo anno, habemus plusquam perfectum perficere, & sic natura ab ingenio iuuatur, & ingenium ab arte. Dicit enim Aristoteles: Nisi aurum & argentum uiderem, pro certo dicerem, quod alchymia non esset uera, nisi perfectionem operis naturae speculatiue uiderem alchymiam pro uera non reputarem. Sciendum quod plures sunt modi solutionum, quorum tamen omnium solutio una tantum est nobis necessaria, quae solum habet fieri, ut dixi, ex se cum se & c. cruda, clara, sine uiolentia. Unde philosophus: Melior est solutio cruda quam cocta, rorida quam arida, uoluntaria quam uiolenta, temperata quam festina, flagra quam foetida, clara quam spissa, nigra quam rubea. Et ideo in omni solutione cauendum est intime a uitrificatione materiae cum odoribus & saporibus corporum imperfectorum, ac etiam ne uis illius forme generatiua cum corrosiuis adurentibus in aliquo suffocetur. Adiuna ergo solutionem per Lunam, & coagulationem per Solem. Cuius solutionis digetio ualde in nobis necessaria. Et dicitur nostra digestio, humoris rarificatio, destructiua maturatio, connexorum relaxatio, dispositionis excitatio, & separatio142 Scala nis habilitatio, quae diuersimode fieri poterit, ut postea dicetur. Sed ut Auicenna dicit, Soluere corpus, & congelare spiritus, est opus nostrum primum, quia non soluitur corpus nisi congeletur spiritus. Nec spiritus congelatur, nisi cum solutione corporis. Nam si simul coniunguntur, agit uterque in alterum, sicut aqua agit in terram sibi commixtam: ergo subtilietis eum ad modum suum. Nam non subtiliatur terra nisi inspissetur aqua, nec inspissatur aqua, nisi subtilietur terra. Sic enim inter congelationem spiritus, & solutionem corporis non est differentia temporis, nec opus diuersum, eo quod utrumque agit in alterum ad modum suum. Non enim resultat actio, & passio contrariis in specie & similibus, in genere & natura, & unum contrariorum excedens destruit seu alterat reliquum secundum corpus humiditati mixtum, lentoque igni diu appositum soluitur: quia conuertitur humiditas super ipsum, & ipsum dissoluit: ac corpus suo frigido & sicco claudit, retinet & inspissat humidum; incinerans ipsum siccum, & tamen non potest exire humiditas a corpore, nisi imbibat se cum igne. Nam calore debito operante putrescendo, humidum uertitur in siccum. Et ideo cum corpus dissolueris, humidum congelas, & hoc cum mora: quae est maxime propter quatuor elementa repugnantia, ut pax fiat inter ea, etc aet. Tertius gradus Scalae sapientum. Praedicta quatuor repugnantia inter se distincta, postea per distillationem rectificatiuam, in hoc tertio gradu scalae Sapientum separantur: & ideo iste gradus dicitur nostra separatio. Quae est uaporis aquosi scureiliquorose a fecibus separatio, seu depuratio, raritatis leuigatio, partium grossarum extractioconnectentium diuisio, principiorum productio, homogeneitatis segregatio. Unde Psalmus: Eduxit aquam de petra, & oleum de saxo durissimo. quia fieri debet in balneis debitis, postea in stufis siccis, secundum exigentiam rationis. A quibus tunc in balneis primo flegma eorum separatur & euacuatur. Scala Deinde quatuor ista principia secundum signa requisita ab initio separantur, & maxime Luna, prior masculus quam foemina, sicque matre illorum in fundo relicta in prima distillatione, scilicet saphiram citrinam reseruabs, postea auripigmentum tam ab humore, iquam per se totiens in stupha sic144 ca separatiue rectificatur, quousque rubore meridionali nihil ascenderit, & auripigmentum clarum & album remanserit, quod in tertia uel quarta uice perficitur: cuius signa perfectionis sunt uiriditas, candor, puritas absque fecibus, nisi forte albis. Cuius uiriditas ex anime frigiditas abundantia creatur. Dicit enim Abakuc: Ignis est terra nigra in fundo uasis relicta, quae dum nigra fuerit, corrumpit. Ergo calcinatur ipsa ut candescat, & suum oleum omnino recedat, ita quod ab omni pinguedine priuetur, ne ab bibendi opere impediatur, ut fiat sicca ignea, quae prius frigide humida fuit, ut terra. Unde Senior dicit: Terra nostra ex duabus naturis sumitur, similiter aqua ex duobus corporibus, sicque separatur subtile a spisso. Nam ignoranti ex uno plura extrahere, ignorat quoque ex pluribus unum componere, tuncque perficietur coniunctio concupiscentiae. Propter hoc efficitur haec anima illius, quae ingreditur cum uita & spiritu per attractionem eius aeris, ex reiteratione distillationis, cuius reiterationis super eam fit ignea: secundum, fortioris caloris est quam sit ignis. Haec est enim praeparatio, quam plures ignorant: nam philosophi occultauerunt praeparationem lapidis, quae clauis artis est & difficilimarum rerum. Praepara ergo praeparando, purgando, separa rectificando magisterium conquirendo. Diuide ergo lapidem in duas partes principales, uidelicet in partem superiorem superius ascendentem, & spiritualem, & acream, & inferiorem uiam, & terrenam: & tamen istae duae partes sunt unius naturae, quarum diuisio est necessaria ad perpetranda miracula rei unius naturae, id est, generationis lapidis philosophorum. Nam pars inferior terrea illius est nutrix & fermentum, totum lapidem figens: & pars eius superior est anima totum lapidem uiuificans. Ad hanc diuisionem faciendam in furno philosophico inferius specificato, requiritur calor debitus & nuttitiuus, ac continuus, scilicet per denam & quindenam, & quanto diutius, tanto melius perficitur digestio aquae, ex qua oritur aes nostrum. Et omne aes est sulphur, sed non omne sulphur est aes. quia sulphur naturae sulphuribus continetur. & omne aurum est aes, sed non omne aes est aurum: sicut omnis homo est animal, sed non omne animal est homo quia de genere ad speciem, ut Plato dicit, non est bona consequentia. Haec enim aqua nostra est clauis artis, & caput operis, & spiritus & anima, & corpus aes nostrum componunt. Et dicuntur alias fratres uterini, quia procedut de codem utero. Et cum habueris aquam 146 Scala ex aere, & aerem ex igne, & ignem ex terra, tunc fit separatio perfecta. Nam ignem habes ex terra in rarefactione, calcinatione, & lique factione: & terram habes ex igne, & congelatione & inspissatione. Cumque habueris temperatum, id est, aequaliter complexionatum, in uase philosophico, ignem suppone naturalem uasi tuo, cuius calore sunt omnia calefacienda, & ad ignis centrum tendentia. Quibus in coelum elongatis, collatis, & residentibus super cacumina montium nostrorum, ad modicum tempus, aer ille factus est generatio, omnia in naturam suam conuertendo, cuius leuia grauibus sucumbunt, leuia quae prius uicerant cum eis, & in eisdem in illo rore coelesti in terram descendunt in infinitum multiplicandum. Unde philosophus Caesarius dicit. Uena prior fontis stillat ad uerticem montis. Terram mouens undam, soluit additque secundam. Tertia splendescit, sed cum luna dira quiescit. Quarta sub immunda pruinali nascitur unda. Ignea uis quintae generalis nascitur in te. Sexta marinarum uenis reperitur aquarum. Septima terrenis tingens reperitur arenis. Uis nihil octaua nescit praebere suaue. Citrinis plenam uenis dat gleba nouenam. Nigra prior denam tellus componis arcnam. Crescit in undenam lapidis graue pondus arenam. Rimarum uenis splendet duodena serenis. Is ergo uenis, uel ab his distillat arenis. Uena tamen fontis ueniens de uertice montis. Quartus gradus scalae nostrae sapientiae est, & dicitur Coniunctio. Igitur separatis ut praemittitur, quatuor distinctis, & rectificatis, ipsa quatuor coniungimus & connectimus: & dicitur nostra coniunctio, qualitatum commixtio, complectentium copulatio, dispersorum replicatio, principiorum coaequatio, repugnationi dispositio. Dicit enim Rosarius: Dispone substantiam aeream per discretionem, ut sic habeatur terra ex duabus naturis, & aqua ut praedicitur ex duobus corporibus: quia sic separatur subtile a grosso, rarum a spisso: uidelicet quod praediximus est faciendum suauiter, & cum magno ingenio, id est, calore debito & nutritiuo. Non enim est operi nostro aqua necessaria, nisi candida: nec oleum, nisi album lucidum citrinitatis: nec terra, nisi pallida & subalba: quia tunc terra est lubilis ad nectendum, aqua ad soluendum, aer ad tingendum superabundans. Et duo sunt terre & duae aquae in nostro opere. Prima terra quae in prima distillatione 148 Scala in fundo remanet, proprie est pallida, super quam fit rectificatio nostra, separatoque oleo ab ista terra, sicut superius, confuse tamen innuitur, & ab aqua similiter. Iterum oleum per se distillatur, & tunc quod in fundo remanet, dicitur ignis, qui interdum dicitur, Terra secunda. De quibus duabus terris Aristoteles loquitur, ut puta de terra e igne, quae simul sunt in album calcinatae: acetiuae, quae duae sunt aquae, scilicet aqua & oleum. Et aliquando sumit nomen unius pro nomine alterius, ut indigni inquisitores deuient a tramiteueritatis. Rursum dicit Aristoteles: Adiunge ei duas uirtutes operatiuas, scilicet aquam & oleum, rectificando aquam & aerem, rectificabitur etiam terra & ignis. Hoc ideo addidi pro eo, quod in praecedenti capitulo de separatione minus dixi. Et propter eos qui solent libros deflorare, ne simul in uno capitulo totum ordinate positum inueniant quod requirunt. Sed quo ad coniunctionem dico, quod tres sunt modi coniungendi, scilicet, dyptatiua, ut inter agentem & patientem, rarum & densum, masculum & foeminam, sulphur & Mercurium, materiam & formam. Unde philosophus: Et materia & forma tantum continetur generatio naturae. Item alibi dicit: Sufficit operatori huius artis, reducere rem ad simplicem puritatem raritatis & densitatis: quamnis non singillatim in elementis. Coniunge ergo Sabricum Beyae, ut inter se gignant sibi simile, quorum semen multiplicabitur sicut stellae. Et sic patet, quod dyptatiua coniunctio est sufficiens in magisterio. Triptatiua coniunctio, id est, trinitatis unio fit ex corpore, spiritu, & anima. Nam secundum philosophos, sicut anima est uinculum spiritus, ita & corpus est uinculum animae, eo quod spiritus penetrat, corpus figit, anima copulat. Sic ista trinitas in essentia est unitas: quia coaeterne simul sunt & coequales. Tetraptatiua coniunctio dicitur principiorum correctio, ut illorum unum quod perpetretur in altero: quare pro laudabilissima coniunctione necesse est, ut sicut in opere nostro quatuor elementa, in compositione liquida, recenti, tepida, & debite proportionata. Quoniam non consurgit aequalitas ex tribus, sed ex quatuor repugnantibus, in natura communicantib. Et sicut mulier habet quindecim uenas, & uir quinque: ita Sol in coniunctione, primo habebit tres partes aquae suae; & uxor eius nouem, cuius caudam masculus cum ascenderit super eam tenebit rostro, & in uase philosophico requisito, ac in furno philosophico collocato, & subtiliter 150 Scala obturato ante dicto humore supposito stare debet. Et sciendum, quod nunquam nisi simul imponitur lemen in matricem, & in continenti clauditur matrix, quousque producatur in lucem Et cum steterit in eclipsi, uidelicet per quinque menses, tenebrositate recedente, & lumine claro superueniente, calor augeatur temperate, & sic maxime diebus abstinentiae, quousque Sol refulgens oriatur: & ex tunc in calore tripio nutriatur continue, eo quod tunc non timet poenas certantis ignis. Et sic est corpus causa retinendi aquam, & aqua saluandi oleum a combustione, & oleum causa retinendi tincturam igneitatis, causa apparentiae coloris: sicque conabitur spissum retinere subtile, & conabitur anima pugnare cum igne, & ipsum pati, & conabitur spiritus submergi, & fundi in corporibus. Et tunc simile applaudit suo simili, propter conaupiscentiam adhaerentiae materialis maxime & fomae sulphureae. Unde Uometras phiiosophus: Duo sulphura habitant in corpore, tanquam ignis in lignis & lapidibus, quae arte subtilissima oportet extrahi absque combustione. Nam qui non differt sulphura duo, & sulphura, nihil nouit, uno tamen odore opus incipitur & finitur. Duplex tamen est modus compositionis: una uidelicet humida, altera uero sicca, & decoctione fiunt unum. Itaque neutrum dimittat reliquum: quia humidum faciliter impressionem facit atque dimittit. Cumque humidum & siccum se simul contemperauerunt, adipiscetur ab humido facilem impressionem, & humidum a sicco, ut firmiter retineat impressionem omnem, sustinens ignem. Unde de propter humidum a sua fluxibilitate ad perfectionem. Igitur non per tingens donec Sol & Luna, & spiritus, & anima in unum corpus, id est, in terram conniunctiue conuertantur. Exemplum huius est opus figuli, cuius fidentia in duobus consistit, uidelicet sicco & humido: sicco ut conuertat humidum, humido ut soluat siccum, sicque spiritu cum corpore mixto littemperamentum, non ita rarum, ut spiritus, nec ita densum ut corpus. Nam sol uere & coniugere sunt principalia huius artis, & operis exordia, & pollis unus. Nam qui non soluit & coagulat, multipliciter errat. Quintus gradus nostrae Scalae est, et dicitur Putrefactio. Quae quadraginta sex noctibus in umbra purgatorii celebratur. Et est necessaria putrefactio: quia est corruptio, & regenerationis 152 Scala abilitatio. Unde Arist. Ex roratu coelorum felicia & infelicia germinant in terris. Idcirco in initio nascendi oportet, ut diximus, elementa praeparare, recta atque suprema, & aequata supra leuem ignem comisceri, & ignis intentionem cauere, quousque elementa coniungantur, & se inuicem assequantur, & tali coniunctione complexentur, quae paulatim sic assentur, & tandem leui igne sic desiccentur, & eorum conceptio fiat, cuius calor usque ad 16. diem duraturus erit, antequam cooperiatur nigredine. Quod cum humationis decoctione totum est prosequendum: igne autem accenso Mercurius ascendet superius propter naturam spiritualem ad aerem scandentem. Quare suauiter oportet regere uirtutes donec sua humiditas igne siccetur. Nam calore solari firmiter congela, deinde paulatiue uigora ignem, ut siccatus possit tolerare. Unde Morienes: Scias nihil natum uel crescens, nec animatum nisi post putredinem, eo quod si putridum non fuerit, lapis fundi non possit, neque resolui. Et illlud ideo: quia cum per corruptionem moritur, compositum corporale per regenerationem consurgit simplex spirituale. Unde Saluator: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet. Si autem mortuum fuerit, multum fructum affert, & nisi humiditas uteri esset coniuncta, & calor continuus, sperma non maneret, nec foetum procrearet. Unde Quatuor calorum gradus notandi sunt. Primus lentus & tepidus uelut carnalis seu embrionis. Secundus mediocris & temperatus ut sol in lunio. Tertius magnus & fortis uelut ignis calcinationis. Quartus feruens & uehemens, quasi fusionnis, quorum quilibet duplicabit alterum. Hermes dicit: accipiantur lapides permixtionis in principio operis recentis, & permisceantur aequaliter in terram, & donec desponsentur & alii in aliis cumulentur quadraginta sex noctibus ut fiat conceptio in fundo uasis. laec autem conceptio fit in putrefactione per uim caloris, donec corrumpantur, morianur, denigrentur, ut pix liquida calore insuper debite operante putrescens, humidum uertitur in siccum. Ignis autem continuus equaliter temperatus totum adlibitum explet negotium. Sed si calor inualuerit, nimium consumitur humidum, & terra cadet in puluerem corruptum & rubeum: Scala liquet ergo quod in calore humido fit humidi putrefa154 ctio. Dicit enim lohanninus: Terra est mater elementorum, & omnia ex ea exeunt, & ad eam reuertuntur, & in ea quiescunt, & terminantur omnia mixta: quare oporter corpus esse fixum, calcinatum, cum debeat figere fugitiuum. Corruptio nanque est rerum putrefactio, ex retentione uaporis & actione caloris temperati. Unde calor connectens humidum generat primo nigredinem: ideoque obscuratus est Sol in ortu suo: & haec denigratio est operis initium, putrefactionis inditium certumque commixtionis principium, & corporis solutionis signum, & susceptio utriusque in alterum: in qua quidem nigredine & uariabili purgatorii umbrositate, circa quinque menses restat permansurus, & calore temperato distincte regatur tempore uernali in Aquilonem, uelut infans matris suae ante inanimationem, & est medium operis primi. Et ut habetur in Historia Noe: Obtinuerunt aquae terram, & dominationem eorum 156. diebus, in cuius nigredine occultatio ante ueram albedinem omnes mundi colores successiue manifestabuntur secundum exigentiam naturae, eo quod literae barbarae descriptae in thalamo sapientis, ac colores medii dicuntur. Unde dicit Sapiens: Inter sapientiae suc. cessus in 156. diebus egressiue florigeratur unum, in fine 36. peragitur. Et sic certum est de his qui de hoc mundo ad purgatorium uadunt, priusquam examinentur in elementis ad plenum transire ad paradisum terrestre, ubi est uita cum gloria, qui est dealbatio prima: cuius nigredo est, quae non aperit fugitiui ianuam, quia est aer formalis, sulphurei caloris actione solutus, & alio corpore extractus: ibidem accipiens uitam a suo humore, sicut homo ab aere & terra consequitur, sicut magnes ferrum. De iure ergo aqua suscipit aquam, sicut naturam propriam, cuius uis est spiritualis sanguis sine quo nihil fit. Conuertitur autem in corpus, & corpus in ipsam uertitur, id est, in spiritum. Nam unde fit corruptio, inde fit uita & regeneratio: quia unde mors oriebatur, inde uita resurgeret, & mors ei ultra non dominabitur. Egressio autem animae a corpore cum spiritu ipsam extrahentem, est quando alteratum fuerit corpus, & dissolutum panlatim, & paulatim aliquid post aliquid uice post uicem. Non enim egreditur, & postea in greditur una uice: quae quidem partes sunt despiritu uno, praeter quem non est alius, anima est ex eo, sed diuersifscatur ab isto spiritu qui est radix eius ex eo quod acquisiuit sibi a calore igneo: & a rectificatione facta est 155 Scala qui prius erat calidum, siccum, igneum. Et sic similiter quando extitit calidum & humidum, intellige, hunc modum cum conuertentibus in frigido humido, ad calidum humidum. Similiter quando dicunt: aqua & aquas, intelligunt per hoc unam aquam, quae est spiritus ex quo parturient aquae, intellige hoc esse uerum. Modus est in iis animabus, & spiritibus: quoniam masculus & foemina, & quaelibet pars ingrediens super eos, scilicet corpus & spiritus, & anima, propter quod dixerunt, corpora, animas & spiritus, quod uerum est & planum, & non obscurum, & propter multiplicitatem conuersionum, & statuum ex alterationibus, & morte, & uita, & generatione, et balneis, & lectuariis, et nutritura, nominata est sapientia, et semen mundi. Quia lapis est diuersus ab omnibus lapidibus huius mundi, in naturis suis et perfectione sua, et susceptione nutrimenti & augmenti, et separationibus suis, quibus nihil naturarum preparationum assimulatur, quia est de semine mundi, multam habens benedictionem: et si essent, ut opinantur idiotae ex lapidibus suis et rogeniis, non nominaretur sapientia: cum neque mortificatio, nec uiuificatio sit in eis, nec desponsatio, nec conceptio, nec prolis generatio, nec nutritura, cum sint praeparationes nostre, quas nouimus ab animalib. et lapidibus stris, quas uidimus & stetimus super eis ex uanitatibus, & preparationib. eorum inanibus Dicitur enim in expositione statuae loseph capit. 10. Duae sunt aues inferius colligatae, quorum caudam foeminae masculinus cum ascenrit, tenebit eam rostro, quod est principium lucis, & constellationis albificatiue in ortu Lunae clarissimae: sic quoque completur dictum, Psalmistae dicens: Abierunt in sicco flumina, etc. Sextus gradus dicitur Congelatio albificatiua & naturaliter fixatitia. Et est congelatio mollis induratio, humoris occultatio, spiritus fixatio, diuersorum colligatio, homogeniorum seu homogeneitatis renouatio, fugientiumque ab igne ad ignem conueniens adaptatio, ut ostendit tinctura unius, & natura extrauersiua perpetuatur in altero. Et sciendum, quod mortificatio grossi terrestri in humido, generatur nigredo, & constricto frigido humido in siccum, generatur albedo. Nam siccitas procedit dealbando, sicut humiditas denigrando calore mediante: quoniam absque calore nutritiuo mundo est da158 Scala re motum. Rubeum uero magis nigrum quam album cum igne sine caliditate: Croceum de paruo nigro, & multo albo cum aere humiditatis. Citrinum est magis album quam nigrum cum multitudine aeritatis aquae desiccatae, quam igne, quod de nigro non deuenies ad citrinum, nec ad rubeum, nisi primo fuerit album: quia non est transitus de primo ad tertium, nisi per secundum. Et sciendum, quod elementa non uniuntur, nisi in albo colore. Cumque album sit semicoctum, non exigit inagnum calorem, sed rubeum per ignem fortem, ut complete digestum totum uertitur in ignem, ut nullum timeat ignem. Unde cauendum est intime nonnunquam a coniunctione usque ad albedinem, materia ne frigescat, nec aliqualiter moueatur propter periculum imminens: quia si praecepta nostra obseruaueris, de perfecta elementorum commixtione prosperaberis. & scias quod aqua nostra est oleum, & terra nostra est ignis siccus: eo quod nec aer absque aqua, nec ignis absque terra tractari bene queant. & scias, quod nigredo est color mortis, & eradicatio humidi: albedo uero regenerationis, & semicoctionis siccae. Rubedo etiam incorruptibilitatis, & digestionis complete, cuinque uideris materiam per 156. dies eclipsatam cum caeteris coloribus infinitis successiue transitoriis, scias tunc corporis solutionem, eiusque inanitionem atque naturarum unionis appropinquationem praenosticare, & quod in illius nigredinis uentre occultatur. Unde philosophus: Ita lapis noster est ille Sol stellatus, ut flores Ueris pullulantes, a quo procedit alteratione omnis color. Quae quidem mirabilis alteratio non est tantum manualis operatio, sed & naturarum permutatio, scilicet calidi cum humido, frigidi cum sicco: prout patet in infantis procreatione, & generationis regeneratione, post quorum putrefactionem mortiferam multum fructum afferunt, eo quod indiuiduum multiplicat formam sue speciei. Et sperma non generatur in matrice, nec fanguis in homine, nisi prius diligenter coquatur in epate, donec intensum habeat ruborem. Solus enim calor epatis chylum rubificat, sic & calor ignis rubificat sulphur album nostrum. Nam prima digestio stomachi, in quouiget siccitas, omnia dealbat. Secunda uero epatis in quo uiget caliditas, omnia rubificat, quod a complexione digestionis creantur. Et sciendum, quod natus sapientis in aere nascitur, propter quod sit aqua nostra uiuificans terram eorum, & est anima quae est in corpore eius. Scala scilicet quando reducitur circa finem operis pri160 mi. Et scito quod aer extensus inter coelum, & terram, per quem consistit uita unius cuiusque rei currit super omnes quatuor naturas in manifesto eorum, & in occulto, quae sunt quatuor elementa in statu rectitudinis & meliorationis, & ignis lapidis, & in illo aere eorum est aer, & non aer. Item ignis quem tibi ostendimus, ast aqua, & ignis noster est ignis, & non ignis, & per attractationem aeris uiget spiritus, & per ipsum est uita eius: uer uero est ex aqua, nec separatur ab ea: quia ex am bobus consistit uita uniuscuiusque rei. Item lapis noster medius, qui est anima, & oleum lapidis, de quo processit sermo uirtutum & tincturarum, nec ingreditur, nec egreditur per ignem, sed aqua extrahit eum operatione naturae, eo quod uelocioris egressionis est cum aqua: quoniam est de genere aque, & de genere spiritus, qui est aqua. Quoniam dicit Hermes: Secretum & uita cuiusque rei, est aqua, eo quod genitum habet principium ex emanatione aquae, quae egreditur ante partum a muliere, & uocatur albineum. Et haec est potissima causa: quare philosophi mandarunt, patientiam habere in dominatione subtilis aqueitatis terrae nigrae, crudae propter aduersantium qualitatum repugnantiam. Scias etiam, quod haec praeparatio conuersionis, de re in rem, de statu in statum, effieitur, sicut conuertitur semen hominis solum in matrice praeparatione naturali de re in rem, donec frometur inde homo perfectus, ex quo fuit radix eius, & principium: quare non ab hoc mutatur, nec exit de radice sua diuisiue de re in rem; ingressionis alterius rei super ipsum sanguis menstruorum, ex quo fuit semen, id est, ex sanguine ei simile, ex quo fuit nutrimentum eius, & similiter omnium sine ingressione alterius rei supereo exteriori calore conseruatiuo & nutritiuo, qui ingreditur super eo; & conuertitur de statu in statum, & diuiditur de re in rem, & fit pullus a nido uolans: & sicut illud a quo habuit radicem, & principium, & similiter semina omnium terrae nascentium putrescunt; & mutantur per ingressionem corruptionis super eis. Deinde germinant & augmentantur, sicut illa ex quibus habuerunt radicem. Et propter hoc mineralia non nutriuntur ut exeant a suam radice, sed corpus reddit ad id ex quo fuit, nec conuertitur ad aliud quo ad conceptionem & extractionem spiritus, quae egressio sanguinis mulieris, quod menstruum appellatur, cum quo foetus, quam diu in utero est, tantum pasci debet: quia tempore putrefactionis huius foetus nihil de eo apparebit. Uadis enim Sol tum ad aquilonarem partem; & aqua quae egreditur de mulioro, bone tunc dicitur 162 Scala menstruum: quia cum illa & in illa sanguis menstrualis nondum bene digestus a corpore egreditur, & est pura illa essentia, quae illam primo illuminauit, quam accepit a Sole, quae est uita eius post mortem eius, quae etiam egredi incipit ab ipso in prima solutione, cuius color est uiridis, propter suam abundantiam frigiditatis animae: & sic menstruum appellatur aqua cum qua tribus mensibus primis administrabitur compositum. Cum uero foetus incipit uiuificari attrahit in corpus suum hoc menstruum paulatiue, donec abstrahitur a uentre, & hoc per cursum ad umbilicum, & sic producitur ad lucem. Est enim menstruum sanguis non bene digestus, propter defectum caloris quod bene digeritur conuertitur in lac, quod corona uocatur. Unde patet, quodest sanguis biscoctus. Et scias quod aqua nostra ignea acuta est aqua menstruosa, tunc quatuor partes calcis primae intus solute, cuius quatuor naturae cengelatae appositae subito putrefactione denigrat omnia, quae est secunda aqua, de qua loquitur Rosarius, dicens: Aqua nostra diuidenda est in duas partes, quarum una parte corpus congelatur, scilicet cum 7. suis imbibitionibus & congelationibus: altera uero parte putrefacit, & liquatur ut aqua ignea supra dicta, acuata euomatur. Unde pro prima, secunda & tertia imbibitione apponendum est uicissim ad 4. 2. terrae 12. aquae recentis, & semper & qualibet uice scilicet 45. b. 2. sed septem uice apponuntur 52. quae cum aliis b. 2. aquae acuatae post congelationem apponendae faciunt 3. actum cum quibus, ut prius omnino denigratur, & ulterius per decoctionem tantum ad perfectionem dirigatur sine additione. secundum Rosarium: cuius processus completio per sublimes, & dicendum est, completur. Unde Aurois: Soluere corpus & congelare spiritus est opus naturae primum, ut praedictum est, Nota. Scripsi ut reperi depingendo magis quam scribendo. Septimus gradus est & dicitur Cibatio. Quae est ingrossati subtiliatio, subtilis ingrossatio, albedinis & rubedinis, bonitatis ac quantitatis augmentatio, & colorum uarietatis plenaria denudatio. Unde philosophus: Hoc est in corpus, sed quod terra eorum est alba, in qua seminatur aurum eorum, & anima eorum est aurum. Et illud corpus est locus scientiae, congrogans illam, & mansio tincturarum. Unde illud Barbae assimilauerunt, id est, domui scientiae eorum, id est, 164 Scala congregationis philosophorum, hoc est, corpori in quo congelauit, aquam benedictam: quamuis ponitur albi barba pro cucurbita, quo constat totum opus nostrum: duae faciunt res rem, scilicet secunda, tertia, quarta: id est, quo ad hanc cibationem, dicitur, Nisi quis renatus fuerit ex aqua & spiritu sancto, non intrabit in regnum uitae. Quare dicit Hercules: Refundite, id est, soluite corpus magnesiae, quod dealbatum est, & factum simile foliis Rubi: nam ipsum est quod fugit in optimam: & aurum extractum ab eo dicitur Aurum philosophorum, & est tinctura quae est anima: cum aqua enim ascendit spiritus ad aerem altiorem: & hoc corpus album, quando dealbatum fuerit aurum, post denigrationem eius nominauerunt Aurum nostrum. Unde Senior: Commisce aurum cum auro, id est, aquam cum cinere. Et Hermes: Seminate aurum in terram foliatam: quare dicunt philosophi, quod aurum nostrum non est aurum uulgi. Quare quidam ob albationum duo ordines, scilicet albificandi & rubificandi. Unde in expositione statue loseph: Cibatur terra margaritarum ac foliorum cum duobus aquis mediis conclusiue, atque reseruate: uicissim responsorie, transitorie denigrando, & primarie multiplicando, cum quibus completur rosa alba tempore aestiuali in riente: & sol oriens in luna crescente secundum Seniorem. Nam istarum duarum terrarum, id est, humores, qui reducuntur super feces materiales, Lunae & Solis, id est, super terram albam uehuntur ad altum eius radium, sed simpliciciter perficiendum. Nam cum ingressa fuerit secunda, rapietur de purgatorio in paradisum, quae uocatur albedo prima, dicti operis sequentis: & secunda terra foliorum. Est tamen haec albedo secunda de primo opere narurali. Iam sufficit dixisse de prima & de secunda dimensione Tyriaci nostri: & de tribus qualitatibus & naturis eius. Nunc restat dicere de tertia dimensione, & quarta qualitate nostra & colore, qui mediat tertio radio, efficietur rubea in manifesto tempore autumnali in meridie: & haec rubedo dicitur prima operis secundi solis, quae tamen est nouissima de primo opere naturali, & cum rebus trinariis dictae aquae coniunge integre in b. phiala seruatis, & tertie terrae solis uicissim appositae, completur opus secundum rubicundissimum, uidelicet Tyriacus benedictus dimensione spirituali uelut cinaprium. Nam secunda, tertia, quarta, unum fiunt conuertendo quadrangulum in rotundum. Unde Alphidius: Igne sicco & calcinatione sicca cum suo humore decoque siccum, donec fiat 166 Scala cinaprium. Et utrumque opus concordat, excopto quod opus album est opus hyemis, & rubeum aestatis: quia opus rubeum maiori ignitione indiget in triplo, & cibatione acetosa in septuplo. Et sciendum quod anima est uinculum spiritus, sicut corpus est uinculum animae. Nam spiritus penetrat corpus, & figit: anima copulat, in quibus est summa nigredo & mors, quae nisi ablatae fuerint, perpetue non erunt: ab aqua ergo extrahe suam ab anima nigredinem a corpore mortem expelle, frequenti irrigatione, sed quantum in humido solueris, tantum assando desicces. Quare dicitur coque & iterum coque, & ne taedeat hoc pluries reiterare, uidelicet denigrando, dealbando, et completiue rubificando. Cum in opere fueris, ad sit assiduitas, & patientia cum expectatione congrua: cuius inis commodum & laetitia: absit etiam pigrities, & negligentia & festinatio diabolica, cuius finis damnum & tristitia. Octauus gradus dicitur, & est Subblimatio. Quae non est in alembicum accensio, sed nebulosae materiae notatio, seu in aqua deportatio. Nam modi sublimationis, & exaltationis nostrae non differunt in esse, nisi quod per solam hanc sublimationem intelligitur lapis habilitatio, & persecte coniunctionis fermenti cum ipso. Tunc quoque est medicina simplex, sed non perfecta, nec perfectissima, quousque per exaltationem nobilitetur medicina, & erigatur, ut inferius paret. Et sciendum, quod quatuor de causis facimus sublimationem. Primo, ut corpus fiat spiritus desubtili materia. Secundo, ut Mercurius incorporet se cum corpore, & fiat unum cum eo. Tertio, ut fiat totum album: & deinde rubeum & mundum, & salsedo sulphuris minuatur, & praecipue ut restituatur innata lapidis humiditas, quam primus in calce perdidit, & ad citissimam liquefactionem permotiue abilitetur: quia medicina debet esse puluis simplex substantiae subtilissimae, purissimae, adhaerentis argento uiuo, ex natura sua, & facili mae liquefactionis, occultae subtiliationis, & tenuissimae ingressionis ad modum aquae, & super ignis pugnam fixe ante fugam Mercurii: tunc quidquid apponitur illi, erit eiusdem complexionis, cum eo cui apponitur, ut si aquam illi apposueris, totum soluetur in aquam: ii uero in ignem, totum ignis erit. Cumque Elixir fixaueris, reducas super ipsum apparatum 168 Scala spiritum, quod commiscentur & liquefiat per secretum naturae in uase philosophiae. Nam cum steterint per moram temporis, uincet fortius eorum, conuertens totum in spiritum sibi similem: & ipsum cum impotens sit uinculo suo non stat: coniunge ergo ipsum, ut generet sibi similem, nec coniungas ad ipsum cum quouis alio, ut se conuertatur, nisi cum eo, de quo fuit in principio: & ratio est, quia sulphura cum sulphuribus continentur, & humiditas similiter cum humiditate. Nam spiritus conuertens sulphur in spiritum sibi similem, factus est uterque fugiens, & spiritus aerei simul in aerem scandentes se diligunt, ut Hermes inquit: Portauit illum uentus in uentre suo. Quia generatio geniti nostri fit in aere, & nascens in aere sapienter nascitur. Ascendit enim a terra in coelum, iterumque descendit in terram, conquirendo uim superiorem & inferiorem. Unde Arnoldus: Oportet a terra exaltari filium nostrum ad aerem in cruce: nam sic oportet ipsum pati, & ita intrare in gloriam suam. Nonus gradus dicitur Refermentatio. Quae est duplex, scilicet alba & rubea. Quorum fermentum Solis est Sol, & Lunae lumina. tio, saporis restauratio, odoris inspiratio, entium suppletio. Et sicut corpora substantialia & super ignem fixa non possunt suas qualitates manifestare, nec de se uiuunt, nec eriguntur nisi beneficio spiritualitatis, primum purificentur & uiuificentur: sic nec accidentia spiritualia possunt ostendere suas uirtutes permanentes, nisi cum fixis corporibus prius uniantur & perpetuantur: tuncque corpus omplectitur spiritum, docens uigorando ipsum contra ignem preliari. Et spiritus corpus docens ipsum actiue penetrare grossa, subliare densa, remeliorare imperfecta & perficere, omnibus quoque generaliter corporum infirmiratibus finaliter mederi. Dicit insuper Auicenna, quod corpus & fermentum quod ibi misces, debet esse puluis simplex & subtilis: non tamen facies omnino eorum mixtionem, donec utrumque eorum soluatur in aquam, eo quod in illa specie fit tantum commixtio per minima: quia leuius est separare uinum a terra quam ab aqua. Sed aqua quando miscetur cum aqua, recipit aquam tanquam naturam propriam, quod nunquam separantur ab inuicem, eo quod Natura natura laetatur, & Natura naturam appetit, desierat, concipit, amplectitur, nutrit, renouat, dirigit, confortat, dealbat & rubificat. Fermentum autem praeparare secundum 170 Scala Auicennam, & ipsum abluere, calcinare & soluere, ut possit coniungi cum subtili opere, uel corpore, uidelicet album cum albo, rubeum cum rubeo: fermentum tamen non mutat puluerem lapidis ad formam aliquam, nisi suam, uerum dat sibi saporem & odorem, cum uigore transmutandi alia corpora ad suam naturam. Nam cum conuersa natura sit, fit unumquodque cum singulis, cuius complectitur essentiam primitus, eo quod quousque formentur ad omnem formam suscipiendam, semper aptatur ad solutionem: igitur ponunt solutionem, & huic solutioni dant diffinitionem. sic autem fermentum quarta pars aeris nostri. Et sciendum, in qualibet tinctura plus esse millesimam partem tingens in liquida substantia, quam in sicca, ut patet in croco cum ponitur in liquorem. Unde fermentum reducit sibi appositum ad sui naturam, colorem & saporem ad omnem modum, uidelicet de potentia ad actum. Nam confectionem dealbat, seu multiplicat, spiritualitatem corroborat, combustionem annihilat, tincturam continet ne fugiat, corpora leuiat, & se inuicem facit ingredi & coniungi, quod finis est operis, sine quo Elixir non peragitur, quemadmodum pasta sine fermento non fermentatur, quod dicitur fermentum fermenti, & coagulum coaguli. Et sciendum, quod omnis dissolutio fit secundum conuenientiam: omne enim quod dissoluit lunam, dissoluit etiam solem, eo quod corpus calidissimum est, nec illud penetrare potest, nisi spiritus subtilissimus, qui & aer dicitur. Et haec omnia dicuntur spiritus secundus, unde est homogeneum inter duo corpora, quasi inter Deum & hominem: quia superiori spiritu terminato recipit secundum. Et hic est spiritus de duobus humoribus complificans, & spiritus est illorum fermentum. Quare liquet, quod per argentum uiuum noncoagulat album ignem patiens, & argento mero non coniungit, nullum exigit ad albedinem: & sic de auro mero ad rubeum: quia nec sibi, nec alteri, nec mundo proderit. Una tamen & eadem est operatio amborum, nisi quod opus album est opus hyemis, ut dixi, & rubeum aestatis: unde tempore aestatis, & fluctuum, inundatio aquarum corrumpit magisterium tertium. Non tingit Sol, ut praedixi, nisi tingatur, nec etiam tingit ad complementum, nisi plenius dissoluatur. Ad plenum autem dissoluitur, si in quartum gradum per sublimationem confixentur. Et sic patet quod sine fermento non exibit neque Sol neque Luna. Nam secundum Platonem: Nisi sit in eo, quod eum emendet, non fiet quod quaeris. 172 Scala Quare iubemus coniungere lapidem cum suo corpore, ut generet sibi similem, id est, cum agento uel auro mero, quae sunt fermenta Elixiris finalis nostri. Et sciendum quod cinis fermentum est auri, & aurum est aqua eorum, & aqua eorum est fermentum corporis, & corpora eorum sunt. terra eorum. Et fermentum huius aquae diuinae cinis est, qui est fermentum fermenti. Commisce ergo aurum cum auro, id est, aquam cum cinere. Item, coniunge spiritum cum terra sua dealbata & calce, quod est suum fermentum, tere & confice totum aqua sua, quousque fermentetur, & fiet ut pasta fermentata. Nam paste fermentum nihil aliud est, quam leuamen de sua natura. Et sic pulueris fermentum nihil aliud est quam aurum & argentum, sine quibus completiue Elixir non peragitur: quia complificans tincturarum & spirituum est. Unde quod Philosophus: Regem nunc uestrum generosum dyadema tretaronatum ab igne honorate. Decimus gradus dicitur. exaltatio. Quae est nostrae magnesiae dealbatae ingeniosa nobilitatio, quae est potissime per spiritus augmentationem terrae sublimationem liquefactionis pronotationem, elementa rectificata exaltando, & ex eis uiuificatiue quintam essentiam constituendo. Unde Aristoteles: Quando habueris aquam ex aere, aerem ex igne, & ignem ex terra, etc. Hic autem lapis in elementis dicitur finali operatione, non manuali. Primo amittit aquam quam habet ex aere post eius resolutionem in ipsam: aer namque & aqua sunt elementa contigua & media, unde leuiora sunt mixtione, atque meliora operatione ignis. Cum frigidum uicerit calidum, aer uertitur in aquam: cum uero calidum uicerit frigidum aqua uertitur in aerem: aerem uero habens ex igne, per eius solutionem, putrefactionem & multam conuectionem super ipsum, donec bene ablutum sublimatione fiat album. Nam ut dicit Marchos: Cum suam biberit aquam adurentem, denigratur, manetque, ut praedixi, in umbra purgatorii cum noctibus. Concipit autem in balneis, & parit in aere. deinde rubescens, graditur super aquam, & super cacumina dealbatur, & fit albus leuis & aereus, qui prius fuit grauis, siccus & obscurus ignis, exaltato sole incalescit aer & arescit. Unde Psalmus: Exibit spiritus eius, & reuertetur in terram suam, in illa die peribunt omnes cogitationes, id est, dominationes hu174 Scala morum. Ex quo tunc uersa sunt in terram, & abierunt in sicco flumina, eo quod uolans cecidit in nidulum, unde prius exiuit. Ignem uero habes a terra exaltatum per lapidis diuisionem, aquae distillationem, & terrae calcinationem: quia sicut ab aere aquam habes distillatione, sic ignem a terra habes calcinando. Et sic scias quod terra suam frigiditatem aquae praestat, aqua suam humiditatem aere donat, aer suam caliditatem igni communicat. Et sicut ignis uiuit de aere, & aer de nutrimento aquae, & aqua de nutrimento terrae: ita uiuit lapis noster de omnibus elementis. Et sciendum, quod aer subterraneus, qui terram sustinet, non demergetur in aqua, quae sub se est prohibens in terram humectari ab aqua. Factus est ergo aer complexionis, & diuidens inter diuersa, uidelicet, inter terram & aquam, & factus est aer substantia solaris inter aduersantia concordans, ne se inuicem destruant, uidelicet inter aquam & ignem. Exemplum huius est ouum, quod unum est, continens in se plura, scilicet albumen & uitellum, pro materia & forma, nec non testam: albumen & uitellum, pro corpore; spiritu & anima: pro, quatuor autem elementis, uidelicet testam, praeterea pelliculam inferiorem, pro aere frigido subterraneo, qui est diuidens terram ne demergatur in aqua. Deinde albumen pro aqueitate, postea & pellicula superior pro aere calido subsolari inter aduersantia concordans, uidelicet inter aquam & uitellum igneum, ne se inuicem repugnando destruant. Omnia tamen unum sunt. Aer autem inferior ac frigidior superat terram, scilic. aquae densioris, aerisque altioris. Ideoque altior aer altiorum, calidior, rarior & subtilior est aere inferior. Et sic in uno continentur quinque, scilicet una quaternitas, id est, terra, aqua, aer, & ignis, & punctus Solis in medio rubeus. Et hic pullus est auis Hermetis. Quare omnium philosophorum ab omnibus ueteribus nostris lapis noster nuncupatus est, maxime etiam ptopter albedinem & siccitatem eius, ac manifestam aqueitatem iipsius circundantem, ac intensissimam rubedinem eiusdem occultatiue implicantem. Dicit enim Aristoteles, quod non fit transitus rectius inter extrema, nisi per medium. Ideoque non uertitur calidum in frigidum, nisi per humidum, quod est eorum medium: nec etiam aqua uertitur in ignem, nisi primo uertatur in aerem: nec terra uertitur in aerem, nisi prius uertatur in aquam: nam ignis & aqua sunt elementa contraria, siue extrema & aer & terra sunt eorum media: quia sicut 176 Scala aqua est iuxta aerem inferius: sic aer est iuxta ignem superius: ideoque aqua contrariatur igni, sicut terra aeri, eo quod aqua & aer conueniunt in humido, ignis & terra in sicco. Terra immediate mutatur in ignem; sicut aqua in aerem: sed ignis & aqua, aer e terra non rotantur, nisi terra in aquam, & aer in ignem prius conuertantur. Ignis uero in sua altitudine secundum Rogerium Bacconem est calidus & siccus in quarto naturaliter, quae si uis uertere in aquam, reduc corpus ad temperamentum, ut sit fusceptibile, reduc in calcem, nunc ad ignem, & apponenda est aqua, quae est frigida & humida: in quarto tamen est temperanmentum nec calidum nec frigidum: & sic aqua cum igne mixta, facit temperamentum nec humidum nec siccum. Eodem etiam modo mediantibus qualitatibus remittentibus & augentibus, terra & aer ad temperamentum educuntur: sicque spiritu cum corpore mixto; ut praedixi; fit temperamentum, non ita rarum ut spiritus, nec ita densum ut corpus. Insuper etiam cum in opere fueris, studeas omnia signa naturae, quae in qualibet decoctione apparent, iccordare in mente, & eorum causas inuestigare. Per hoc enim apparebit tibi scientia huius regiminis certa, uidelicet, in quo gradu moderandus est ignis. Sed si ad statum rubeum finalem ante terminum albedinis debitum in administrando opus deducitur, conficiendum est quod corrupti ud errasti, quod absit. Tunc pro remedio aufer rubedinem, cum aqua alba recenti imbibendo inhumando, & ad plenum cum calore in nigrum conuertendo, & sic semper tepido quousque putrescat iugiter, & iterum nigrum efficiatur: quo rubore praecipue caue propter periculum, Signum autem perfecte albedinis primae, uidelicet totius materiae, est manifestatio cuiusdam parui circuli capillaris: quia circa materiam per latera uasis subcitrini, ubi prius post suinmam nigredinem apparuit circulus albus. Et non cures de coloribus ante ueram albedinem apparentibus: quia ueri non sunt. Nam bis nigrescit, bis uilescit, bis albescit, & bis rubescit. Nam componitur quatuor diebus putrefactus, colorem dabit nigrum obscurum, diu moraturum, secundo nigrum citrinum, tertio rubeum nigrum: quarto rubeum claro similem croco sicco: quinto demum calorem recte albedinis circa quam nullum consequeris effectum. Cum autem apparuerit candescens per totam materiam, ad instar terrae foliata, uel foliorum rubum, fixa firmiter illam & calcina. Deinde addendo nouum humorem exalta, & iterum fixa, & hoc iteratius. Scala Demum mortificato igne ut praedicitur, & continue exalta albedi178 nem in aurum solis aurigum, ut ascendat in curru igneo ad coelum, post Heliam uel in paradisum gloriae dyadematae regio insignito. Et tunc fit nostra tyriaca perfecta & lapis rotundus: quia in qualitarem temperatus quatuor elementa lapidis concorditer exaltantur. Undecimus gradus dicitur multiplicatio. Quae est bonitatis augmentatio, coloris exaltatio, & quantitatis infinite artificiosa accumulatio. Et quare in infinitum multiplicari, haec nostra medicina debet, haec est causa. Ipsa namque medicina est, sicut ignis in lignis, & sicut muscus in aromatibus bonis. Ergo est magis crescens. quo magis fuerit usu conculcatus: quare oportet te partem illius relinquere omni tempore, quoniam ditatus ter ab illa, sicut qui habet ignem ditatus est ab igne. Duobus autem modis multiplicari poterit medicina. Primo per solutionem & reiteratam coagulationem, & haec est eius multiplicatio uirtualis in bonitate, Secunda per fermentationem, & haec est eus multiplicatio in quantitate. Citius autem augmentationem per sermentationem perficies, eo quod soluta no bene operatur, nisi prius figentur in suo fermento perfectius ergo per solutionem & exaltationem nostra medicina multiplicatur, & hoc modo spiritualia, & post primam solutionem, exaltationem & coagulationem, pars una in prima proiectione cadit super 100. secunda super 1000. & sic ulterius decuplare, semper exaltando, usque in infinitum, quod preciosissimum est Dei donum. Sic ergo concluditur quod abundantius operatur in multa medicina fermentata, & soluta: quoniam solum fermentum, quia magis est subtiliata, licet per solam fermentationem multiplicari poterit in infinitum. & illud ideo: quia fermentum reducit sibi appositum, ad sui naturalem colorem & laporem, per omnem modum. Uidentes ergo philosophi, quod illud non fugiebat, cum fugientibus factum est fugiens. Reiteranerunt ergo illud ad simile corpus non fugiens, & tulerunt in id ipsum, a quo minime fugere potuerunt, propter propinquam suae nature conuenientiam. anima certe suum corpus citius ingrediens, quam si in alio mitteretur: quod si mittere studueris in uanum laborabis, quoniam non est communicatio tenebrarum & lucis. Ad corpus ergo simile corporibus, ex quibus tracta sunt ipsa reuixerunt, & parata sunt: quia sic tingens & tingendum una tinctura facta sunt. Non putes ergo illud quod tingit & fugit esse ueram tin180 Scala cturam philosophorum. Quia sulphura tingunt, & fingunt, nisi simili argento uiuo sui generis sint iuncta. Ideo oportet ipsum admisceri argentum uiuum alio albo, alio rubeo sui generis, & tincturae fugiat. Quare iubemus argentum uiuum commisceri argento uiuo, ut praedicitur, donec una aqua munda fiat. Et hoc sciendum Adarnech, quod omnia rerum nomina, & eorum similitudines nulla alia de causa ab antiquis contrariantur, nisi & uos intelligatis, quod huius rei principium super finem testatur. Et etiam sciatis quod hoc totum non est res nisi una, quae patrem huius & matrem, & eius pater & mater ea miscuorunt, & pascunt, nec ipsa a sua matre aliquo modo differre possunt. Rebus ergo mixtis, ut per confixationem multiplicentur, pone uas ad ignem, & custodi fumum, precauens ne fugiat ab eo aliquid, & regimen totum est. in tempore ignis morare prope uas & intuere medicinam quomodo mouebitur de colore in colorem; in minori tempore quam in una hora diei; quousque ueniat ad metam albedinis. citissime namque liquefiet in igne, & congeletur in aere: quia fumus, cum senserit ignem, penetrabit in corpus, & spiritus confringetur in siccum, eritque corpus unum fixum, clarum, album, uel rubeum, secundum quod medicina fuerit & fermentum. Tunc decide ignem, dimitte totum infrigidari: quia cadit unum pondus super mille milia, & ducenta milia, cuiusuis corporis ut conuertatur in aurum optimum uel argentum secundum Elixiris qualitatem. Duodecimus gradus & ultimus huius scalae sapientis & totius operis completiuus dicitur Proiectio. Que ad desideratiuam laeticiam artificem perducit. Unde pro proiectione in paucis uerbis, Sciendum est, quod prius dicitur pice, id est, pondus unum super mille, etc. Melius tamen est proiicere, nunc dimittis super fundamenta, & fundamenta super uerba mea, & uerba mea super Diligam te domine, & diligam te, super attendite. Exemplum ex eo de croco, qui si siccus proiiceretur parum tingit, sed si solutus iungatur cum paruo liquore, & illud paruum cum multo tingeret in infinitum. Sic ergo facies proiectionem: primo multiplica decem in decem, & erunt 100. & 100. in mille, & erunt decem millia: & sic per communes usque in ininitum. Causa autem horum omnino est dux, scilicer bonitatis, & necessitatis, & perfectionis. Bonitatis, ut abundantius tingat, ut melius perficiat, & plura conuertat. Necessitatis, ut melius coloretur, melius figatur, & sibi simile ingrediatur perfectionis: quia me 182 Scala dicina perfecta habet conuertere Mercurium in perfectissimum aurum & argentum. Numerus perfectus est, denarius, centenarius, millenarius. Ideo a principio ad ultimum facies proiectionem. Nam si ita parum supra ita magnum in ignem mitteretur, periclitaretur ab eo propter sui paruitatem. Uerum omnia medicinae fundamenta sunt multum subtilianda & tingenda. Quia quanto plus subtiliatur & tingitur, tanto abundantius operatur, etc. Epilogatio totius, & omnium supradictorum sumaria recapitulatio. Sumatur ergo lapis in capitulis sufficienter notus, & cum operis instantia assiduetur, super ipsum perfectio sublimationis, ut mundetur per hoc & subtilietur, donec in ultimam subtilitatis puritatem deueniat, & ultimo uolatilis fiat. hic quidem est primus eius administrationis gradus: Ab hinc uero cum modis fixionis figatur, donec in ignis asperitate quiescat: sic autem opus lunae nimis album, & opus solis nimis rubeum: quia album opus est hyemis, rubeum uero aestatis: ideoque subtiliationis maioris partium indiget per modos proprios in maiori decoctione digestionis, scilicet donec rubicundissimum assumat colorem. Et in hac una perfectione secundi gradus praeparationis meta consistit. Sed & in tertio est totius operis complementum ut scilicet iam fixum lapidem cum modis subtiliationis uolatilem facias, & iterum uolatilem fixum, & fixum solutum, & solutum iterato uolatilem, & uolatllem iterato fixum quousque fluat & alteret in complemento solifico & lunifico certo: quoniam ex iteratione praeparationis huius tertii gradus in medicina, resultat alterationis, & bonitatis multiplicatio. Ut unumquodque imperfectorum corporum conuertat in infinitum solificum & lunificum uerum. Sic etiam habet uirtutem efficacem, ad sanandum omnem infirmitatem. super omnes alias medicorum medicinas. Nam animum letificat, uirtutem augmentat, sanitatem conseruat, iuuentutem renonat, senectutem retardat, etc. ut Arnoldus dicit. Et aurum sic factum per magisterium fit potabile per accumulationem quinte essentie nostre super ipsum, donec periter inspissentur: cum quibus etiam elemeta aliarum rerum medicinalium poterunt in spissitudinem olei circulari. Et tunc habeatur aurum potabile uerissimum balsamum philosophorum efficacissimum, quod est preciosissimum Dei donum. Cuius nomen glorificetur hic & in aeuum, Amen. Tractatus Opus Mulierum, Et Ludus puerorum dictus, incipit fauste. Operis processio dicitur omne opus mulierum, & ludus pueorum. Post ingressum operis continuat subtilis indagator nature diuae progressum. Uerba ergo ista non fabulosa sunt; nec contemptu digna, imo uerba ista sic attendas, quod te non decipiant antiquorum librorum textus, qui uerba nonnunquam transponunt, ut inquit Apuleius philosophus, in lib. de Secretis naturae. Debet autem triplex ludus puerorum praecedere opus mulierum. Pueri enim ludunt in tribus rebus. Primo cum muris frequenter uetustissimis. Secundo cum urina. Tertio cum carbonibus. Primus ludus materiam lapidis ministrat. Secundus ludus animam augmentat. Tertius ludus corpus ad uitam praeparat. Ex flore namque sanguinis fit sal petra, cum primo ludo puerorum. Quo facto restat ipsum animare, & frequenter cum suo compari in aquam soluere, cum duobus aliis puerorum ludis, qui necessarii sunt, usque ad tertium calorem nostri Elixiris in opere mulierum, quod opus earum est coquere, qui ergo potest capere capiat. Preterea lapis noster, quem omnes philosophi quaesierunt, in quo sunt prima elementa mineralium, ei tinctura, calx & anima, spiritus & corpus fixum & uolatile. Mercurius non quilibet, sed ille circa quem natura suas primis operationes incepit, & eas primas operationibus determinauit, ad naturam metallicam, sed imperfecte rem illam reliquit. Si ergo ab illa re extraxeris, in qua inuenitur, & cum ea inceperis operari, incipiendo in eo ubi natura reliquit, imperfectum inuenies in eo rem perfectam, & gaudebis sicut dixit rex Geber. Et hanc rem de qua extrahitur lapis habent tam pauperes, quam diuites. Et est opus mulierum & ludus puerorum, & flos eius est lapis. Recipe ergo in Dei nomine rem illam, quae non est perfecta. Ex perfecto enim nihil fieri potest: quoniam species rerum perfectarum a sua natura non permutantur, sed potius corrumpuntur. Nec illa res ex qua noster lapis extrahitur, uel materia lapidis est poenitus imperfecta, cum secundum artem ex tali scilicet imperfecto, nil fieri posset, ratio quia ars primas dispositiones naturae inducere non potest. Sed ipsa est res media inter corpora perfecta & imperfecta. & quod natura in ipsa no perficit, sed tantum incepit, hoc per artem poterit reduci ad per 186 Ludus fectum. Ideo Fledius philosophus dicit: Cum homo sit dignissimum creaturarum, cuius gratia & amore omnia sunt condita, eidemque subiecta. Et illud cuius corpus non recipit extimationem; quoniam in eo est quod sanitatem iuuentutemque conseruat morbos atque languores ab homine & metallis repellit, & omnem superfluitatem consumit. Et hoc totum operatur nostrum Elixir super omnes Galeni, Hippocratis, Auicenne, & aliorum philosophorum medicinas, potationes & confectiones quascunque: etiam lepram ab homine repellit. Hinc dicit Albertus in suis Minerallbus. Maxima uirtus est in quolibet homine, & maxime in capite, inter dentes, ita quod insepulchris antiquorum mortuorum inter dentes aurum in granis minutis & oblongis saepius inuentum fuit tempore nostro. Quia quod non posset esse nisi in homine esset ista uirtus mineralis, quae uirtus mineralis est in nostro Elixiri. Et ideo dicitur quod lapis in quolibet homine. Et Adam portauit secum de paradiso, ex qua materia in quolibet homine lapis noster uel elixit eliciatur. Hinc dicit Arnoldus, quod nunquam fuit intentio philosophorum, quod lapis noster esset de principiis mineralium, scilicet argenti uiui fixi, & sulphuris. Sed in corporibus perfectis, in quibus est perfecta comnixtio, argentum uiuum fixi, & sulphuris uiui optimi. Cum corpus commiscentur cum spiritibus fit unum cum eis, ita quod nunquam ab inuicem separantur, quemadmodum aqua commixta aquae: quoniam omnia ad naturam suae homogenietatis sunt redacta. Nam philosophi non dixissent, nisi corpora uerterentur in non corpora, nihil in hac arte effici. Notate bene haec uerba, signate mysteria: Quoniam in hoc opere declaratur, quod sit lapis noster, cum principium omnium philosophorum sic dissolueret lapidem. Si enim lapis noster esset de primis principiis mineralium, oporteret ipsum subsimare, calcinare, figere, & demum soluere. quod est omni philosopho contrarium. Unde dicunt, nisi corpora fiant in corporea & e conuerso, nil operamini. Ergo conclusiue dicendum, principium operis nostri est dissolutio lapidis nostri. ratio, quia corpora soluta ad naturam spiritus sunt redacta, & magis fixa. Nam solutio corporis est congelatio spiritus. Unde Anaxagoras philosophus, lapis noster est sol sublimatus, & conuersus in maxima uirtute minerali. Unde Liliator dicit: Ex hoc auro e gemma nostra ex puro auro multa emimus. Alphidius philosophus dicit: Congelate argentum uiuo. cum corpore Magnesiae. Non intellexerunt philosophi argentum uiuum quod uidetur, nec magnesiam, 188 Ludus quae uulgo uidetur: Sed per argentum uinum intellexerunt humiditatem illius mixtionis quae est humiditas radicalis lapidis nostri. Et per Magnesiam intellexerunt totam mixtionem de qua extrahitur ista humiditas, quae argentum uiuum nostrum uocatur: que quidem humiditas currit in igne, & in eodem igne totum compositum dissoluit, congelat, denigrat, dealbat, rubificat, & perficit. Alphidius philosophus dicit: In nostro lapide sine composito sunt sol & luna, in uirtute & potentia, & argentum uiuum in natura: quia si hoc non esset in nostro lapide & composito, non facerent nec solem nec lunam. Et tamen non est aurum commune nec argentum commune. Quia ipse sol & luna existentes in opere nostro sine lapide uel composito, sunt meliores. quam sunt sol & luna uulgares, eo quod sol & luna existentes in nostro composito & lapide, sunt uiui & uirides. Sol uero & luna uulgares sunt mortui. Ideo sol & luna in nostro lapide & composito sunt potentialiter & non uisibiliter. Lapis noster qualis sit in tactu, in pondere, gustu & odore. Mitridates ad Plodium dicit. Tactus nostri lapidis mollis est, & maior mollities est in eo quam in suo corpore. Pondus eius grane est. Cuius gustus dulcissimus, licet eius natura sit acuta. Odor enim eius, ante confectionem est grauis & foetidus, & a corpore mortuo tollit odorem. Etiam odor eius est malus, & assimulatur odori sepulchrorum. Nec ergo noui alium lapidem qui huic assimilatur in effectu. Et in isto lapide continentur quatuor elementa, & assimilatur mundo & mundi compositioni, nec in mundo alius reperitur lapis pro nostra arte. Et quicunque alium lapidem pro nostro opere quaesierit, eius intentio omnino frustrabitur. Qualiter lapis noster debet cognosci per circumstantias. Et si modo non intelligitis lapidem, nunquam eum intelligetis. Hali philosophus & rex in Turba dicit, Lapis noster inuenitur in omni tempore, in omni loco, & apud omnem hominem, etc. Arnoldus de Noua uilla dicit: Firmiter teneas quod expensae nostre nobilissime artis, non excedunt precium duorum aureorum, in prima sua emptione, id est operatione. Oportet tamen ipsam medicinam diutius assuescere super ignem, sicut puer super ubera matris enutritur. Idem Arnoldus dicit: Tres esse mineras in quibus lapis noster extrahendus est. Ex 198 Ludus quolibet uegetabili potest argentum uiuum elici, & emanere, quod in se habet quatuor elementa, a quo potest fieri lapis phisicus. Ab alio uero non. Ueruntamen scias, quod Deus creator altissimus creauit naturaliter tres Mercurios principales, & excellentissimos. in mineralibus est unus, scilicet solis & lunae. Et in uegetabilibus, id est inter uegetabilia est alius, scilicet in uite. Tertius in anima libus. id est, inter animalia, scilicet in eptate. Ex his ergo tribus Mercuriis elicitur. Mercurius uiuus, quem philosophi quaerunt, habentem in se quatuor elementa, & quatuor colores. De quo argento uiuo sumitur, & praecipue fit lapis philosophorum. Melius enim argentum uiuum siue minerale. siue uegitabile, siue animale est illud, quod est aureum & clarum. Et tale argentum uiuum est assumendum pro nostro lapide, quia color eius est sicut uentus in uentre suo, ut dicit Hermes. De uase siue ouo philosophorum, in quo lapis noster ponendus est, ut igne & arte perficiatur. Morienes. Si antiqui sapientes quantitatem uasis non inuenissent, in quo lapis noster poneretur, nunquam ad huius magisterii perfectionem peruenissent. Hinc dicit rex Hali: Cognosce modum siue gradum uasis nostri operis, quod uas est radix, & principium nostri magisterii. Et idem uas est tanquam matrix in animalibus, quia in eo generant & concipiunt generationem pariter & nutriuntur. Ideo nisi uas nostri magisterii idoneum sit, totum opus destruitur, nec lapis noster producit effectum generationis, quia non inuenit uas generatio ni aptum. Hinc dicit loannes Austri philoso phus: Sufficit tib lapidem in nostro uase semel ponere, & t claudere quousque totum conpletur magisterium. Quod autem amplius est. a malo est, quia propter superfluum pro culdubio argentum uiuum, non uertitur in ru beum, nec in album. Totum ergo residuum ad artis occultationem in eo ponitur. Uerbi gratia: Ad generationem hominis anima uegetabilis nunquam nisi semel imponitur materia seminis. Si autem secunda uice imponeretur, tunc unum destrueret reliquum, puta propter sanguinis cruditatem, uel aeris ingressionem, aut matricis superbundantiam. Et ideo mulieres se multis & ariis uiris exponentes, raro concipiunt. Si uero concipiunt, pariunt abortum. Quia si cruda coctis, indigesta digestis supponuntur, foetum non nutriunt, sed occidunt. Ratio est qauia foetus de menstruali semine tantum nutritur, & crescit usque dum ad lucem producitur. 192 Ludus Et ideo rex Hali de uase nostro loquens dicit: In uase nostro fit passio, & ideo ad mensuram unius libre ponatur, & non plus, quia in lapide nostro sunt uenti inter nostrum uas & materiam lapidis contenti. Qui si non bene fuerint obstructi euadunt, Et sic magisterium annihilatur. Morienes dicit: Accipe quum, id est, uas, & igneas, percute gladio, animamque eius recipe: haec enim est clausura. Philosophus dicit: Conserua uas, & ligaturam eius, ut sit potens in conseruatione. Nam aqua quae prius erat in terra, & fugere nequibat, rediit iam ad superiora uasis a sua terra: & sic terra pariet aquam mediante igne, quae prius erat in suo corpore, id est, terra. Albertus Magnus de Generatione nostri lapidis sic dicit. Locus est principium generationis, & locus generat locatum per proprietates caeli, quae proprietates influuntur, ei per radices stellarum. Et quod ibi uirtutes elementales & coelestes faciunt in uasis naturalibus, hoc idem faciunt in uasis artificialibus. Si tamen artificialia bene formantur ad modum naturalium. Hic dicit Plato, Sicut per motum firmamenti fit reuolutio elementorum, per quam reuolutionem corpora subtilia nituntur superius ascendere, & id quod ponderosum est manet inferius: sic quoque est in opere peritorum alchimicorum. Necesse ergo bene munire uas, per quod totum firmamentum in circuitu suo reuoluitur. Nam id quod quaeritur in nostro opere, est illud quod prouenit ex elementis. Hermes dicit: Uas philosophorum est aqua eorum. Nota sub uegetabilis Mercurius materiam & spiritus ex sua uisconsitate continens & conseruans. Ad cognoscendum quae intrant ad opus & magisterium nostrum. Morienes dicit: Scitote quod martirisando in opere corpora mineralium & spirituum, scilicet sulphur, Arsenicum, Auripigmentum, & c. quae nota sunt uulgo, & nil penitus in eis reperiunt. Sed opus nostrum e philosophorum est ualde honorabile. Hinc Iacobus philosophus: Claret quod opus nostrum sit compositum ex corpore, spiritu & anima, & non de spiritibus mineralibus, puto argentum uiuum, sulphure, arsenico, uel sale armoniaco, quia omniam illa uana sunt inutilia: & proprie non sunt spiritus, nisi aequiuoce, sed potius sunt corpora, licet conuertuntur in fumum. Et in se nullam habent constantiam. Et ideo non possunt esse radix in nostro opere benedicto, nec per se, nec cum aliquo adiuncto proficiunt, nec prosunt. 194 Ludus De lapidis diuisione in quatuor elementa. Et proprictas cuiuslibet elementi existentis in lapide, diuiditur in quatuor elementa. Iohannes Austri philosophus dicit: Omne corpus aut est elementum, aut ex elementis compositum. Sed omnis compositio & generatio consistit ex quatuor elementis simplicibus. Quare oportet necessario ut lapis noster sit reductus ad primam materiam & originem sulphuris & Mercurii. Deinde diuidatur in elementa, alias depurari non potest, nec comminui, nec etiam suae partes minime possunt ingredi, nisi corpus eius diuisum fuerit in minutissimas partes. Tunc enim bene purificentur eius partes, & per communes bene coniunguntur, & elixir quod quaeritur operatur. Nam experimentum destruit eius formam specificam, & nouam inducit speciem. Unde post diuisionem elementorum non uidetur ex eis quicquam nec tangitur, nisi aqua & terra: quia aer & ignis nunquam uidentur in nostro lapide, nec eorum uirtutes sentiuntur, nisi in purioribus elementis, quia rara et simplicia facta sunt, ita quod oculis corporalibus uideri non possunt. Ille ergo lapis sic extractus sufficit tibi, ut reducas eum ad simplicem suae uirtutis effectum Item quatuor in eo sunt elementa, scilicet ignis, aer, aqua, & terra. Ibi quatuor princicipia sunt siue qualitates, scilicet casidum, humidum, frigidum, & siccum: quorum principiorum duo sunt amica, & duo inimica. Item duo sunt actiua & duo passiua. Duo ascendunt, alia duo descendunt. Unum est in medio, & aliud sub illo. Et ratio illius est, quia contraritum a suo contrario non coadunantur nisi per medium. Igitur, quod non est contrarium per se est coadunatum. Sicut calidum & siccum, per se coadunantur, quoniam in nullo contrariantur: quia illa duo elementa ignis & aer bene adunantur per se simul, sed calidum & frigidum non coadunantur nisi per medium, scilicet per humidum & frigidum: quoniam per se simul stare non possunt, cum semper unu contrariatur reliquo. Nam humidum & frigidum bene consistunt simul, sed calidum & frigidum congregant & disgregant homogenia, & non eterogenia, dissoluendo & congelando. Sed humidum & siccum aggregantur & disgregantur constringendo & humectando. Elementorum ergo operatio est simplex generatio & naturalis permuta tio: Igitur manifestum est, res uniuersas uariari per calidum & frigidum. Et simpliciter generari & naturaliter permutari. Nam calidum & frigidum uiuificat materiam: cum uero uincuntur agentia, liquet quomodo secundum partes uariabiles sunt: Quia ex quolibet non sit 196 Ludus quodlibet, sed determinatum ex suo determinato: Quia nulla fit generatio nisi ex conuenientibus in natura. Item Arnoldus dicit de operationibus & effectibus elementorum: Terra desiccat & figit, aqua mundat & abluit: aer uero & ignis faciunt fluere & tingere. Ideo oportet quod sit aqua multa, aer multus: quia multitudo tincturae tanta erit, quanta fuerit aeris multitudo: aqua enim purgatiuum est, & causa efficiens claritatem totius corporis & medicinae. Hinc est quod frequens destillatio est elementorum ablutio. Et sicut aqua coniungitur aeri, sic terra igni. Nam terra calcinata ignita est, & ei praedominatur ignis: aqua etiam est congelata, & inspissata cum terra & aere. Et quamuis sit una & eadem substantia, habens diuersos effectus conformes elementis: ideo etiam aqua nostra uel lapis noster diuersis appellatur nominibus. Nam aqua duo operatur in terra, nam lauat eam & tingit: in quantum lauat, dicitur aqua: in quantum tingit, dicitur aer. Primo separatur aqua, deinde aer: ignis uero qui est comiunctus aeri, calorem augmentat & consolidat, & superfluam humiditatem tollit ipsius aquae. Deprimit & compactum facit illud, quod est rarum & molle. Item ignis & aer conueniunt in qualitate, ideo uix ab inuicem separantur: Ideo etiam simul depurantur ut aqua. Cum ergo primo cum leui igne aqua mundatur, aer uero & ignis difficilius e ultimo separantur a terra, que terra postquam calcinata est, quasi ut ignis sicca remanet. Item aer melior est quam aqua, quia licet aqua abluit terram & dealbat, facies matrimonium tincturarum: tamen aer tingit terram, & infundit ei animam & fusibilitatem. Et nota bene quae dixi, & habebis ex opere tuo lapidem ad aquam & terram solum, & utaris lapide sicco ad ignem & aerem tantum, aer sane est oleum, tinctura, sol, anima & unguentum philosophorum, quod totum perficit magisterium. Aer est aqua tincta, & eius tinctura est ignis. quoniam ipsa aqua est corpus, & aer est spiritus deferens ignem. Oleum uero est similitudo animae in corpore existentis, quod oleum nunquam extrahitur de corpore nisi mediante aqua per longam decoctionem ignis. Nam aqua est spiritus extractus. Oleum est sicut anima in corpore, & non aliud. Item Arnoldus iterum de effectibus quatuor elementorum dicit. Aer nutrit ignem sicut aqua terram nutrit. Nam ignis uiuit ex aere, & aer uiuit de elemento aquae, & aqua de elemento terrae. 198 Ludus Fige ergo terram & aquam ut aer possit figi in aqua, quoniam si aquam bene occidisti, omnia elementa occidisti, & mortua sunt. Uerumtamen est quod aqua minime surgit flne terra, & nunquam consurgit sine corpore fructus, in quo dum moritur semen; fructum dare potest, quoniam terra manet in se fixa, ideo etiam secum figit & retinet alia elementa. Aqua uero cum sit frigida & humida mundat terram; & constringit, quoniam frigidum & humidum est siccitatis constrictiuum. Uerumtamen est quod humidum cito recipit impressionem & cito dimittit, siccum autem grauiter recipit impressionem & grauiter dimittit. Idcirco humidum & siccum ad inuicem complectuntur & contemperautur, & adipiscitur siccum ab humido per partium continuationem: ideo faciliter impressionem recipit & acquirit humidum a sicco, ut firmiter teneat impressionem; & omnem ignem patitur. Unde propter humidum prohibet siccum a sua seperatione, & propter siccum prohibet humidum a sua fluxibilitate: aer uero circundat aquam, clarificat & rubificat terram & tingit ipsam, ut apta sit ad extensionem & fusionem. Ignis autem totum compositum maturat, subtiliat & rubificat, & aerem perungit, & consolidat, terrae & aquae frigiditatem constringit, & ad meliorem complexionem, & ad quantitatem reducit. Elementa grauia, ut sunt terra & aqua, ad fixionem & quietem: Elementa uero leuia, ut sunt ignis & aer, plus iuuant ad fusionem & tincturam. Hinc dicit Aristoteles: Ego diuidam tibi lapidem in quatuor operationes, id est, quatuor elementa: Cum ergo habueris aquam ex aere, & aerem ex igne, & ignem ex terra tunc habebis plenam artem & tincturam. Dispone ergo substantiam terream per destillationem in humiditatem & caliditatem, donec conueniant & coniungantur, & non discrepent nec diuidantur. Et tunc adiungam eis duas uirtutes operatiuas, uidelicet aquam & ignem. Quia si permisceris aquam solam dealbabit: Et si adiunxeris ignem rubificabit largiente natura & creatore, etc. De separatione elementorum in nostro lapide philosophice intelligenda. Rasis philosophus dicit: Scias pro uero quod nunquam philosophi intellexerunt. quod lapis noster diuideretur in quatuor elementa separatim, ut faciunt stulti alchimistae, sicut clare patet per illud quod dicit Arnoldus: Scias pro uero quod elementa non diuiduntur in lapide nostro secundum 200 Ludus substantiam, sed bene secundum uirtutem: quoniam aliquod purum & simplex elementum non inuenitur nisi in sua sphera tantum. Uerumtamen est quod elementorum qualitates actiuae & passiuae, secundum aliquam praedominationem possunt a se inuicem separari & partiri, utputa dum separatur aqua uiscosa & eius substantia, in qua prae dominatur frigiditas, tunc dicitur quod separatur aqua. Dum uero separatur substantia magis depressa in qua dominatur caliditas, tunc dicitur quod separatur aer & ignis, uel substantia aerea & ignea. Qui hoc capere potest capiat, & qui non, de scientia & arte se minime intromittat. Ergo conclusiue dicendo: Aqua nostra extrahitur a substantia manus, & non ex alia, eo quod in eis maior tinctura. De terra uero non curo cuius sit coloris, uel substantiae, donec illa fuerit subtilis, clara, atque fixa, & c. De uera putrefactione philosophica nostri lapidis. Arnoldus in suo Rosario dicit: In opere nostro putrefactio est necessaria, quia nunquam fit aliquid natum, uel crescens, nec animatum, nisi post putrefactionem. Quia si putridum, non fuerit, fundi non poterit, nec solui. Etsi solutum non fuerit ad nihilum redigetur. Nostra ergo putrafactio non est sordida nec immunda, sed est commixtio aquae cum terra, & terrae cum aqua per minima, donec totum corpus fiat unum. Hinc dicit Morienus philosophus: In putrefactione nostri aeris spiritus uniuntur cum corpore, & desiccantur in illo. Et nisi aqua cum terra de siccaretur, non apparerent colores. Etiam putrefactio nostra nil aliud est, quam mortificatio humidi cum sicco. Et nostra putrefactio non fit absque humido & sicco, eo quod terra in siccitate continetur, nec per se surgere potest ratio: quia non possunt grauia superius ascendere: nec leuia cum grauibus inferius manere, & detrudi sine suo consortio, sed utrumque est initium & finis alterius. Hinc dicit Hali rex: Scias quod nisi sublimaueris corpus quousque fiat aqua, aqua in toto non putrefiet: nec poterit congelari, nisi per ignem. Nam ignis commixtionem nostri lapidis congelat. Et similiter soluimus corpora, ut caliditas adhaereat profunditatibus eorum. Et sic solus ignis mutat aquam & terram a suis naturis & coloribus. Qualiter aqua nostra a sita natura denigratur, audi Iohannem Austrum. Iohannes Austri dicit: Aes quidem nostrum primo de quanto magis coquitur, de tanto 202 Ludus magis soluitur & denigratur, & fit aqua magis subtilis & spiritualis. Secundo de quanto magis coquitur, de tanto magis inspissatur, & desiccatur, & fit maioris albedinis. Tertio de quanto magis coquitur, de tanto plus coloratur & rubificatur, & fit tinctura intentionis rubedinis. Quia autem sit necessarium quod lapis noster primo fit niger. Hoc sic probatur, Quia generatio unius non fit nisi per corruptionem alterius. Sed corruptio putrefactionis non fit nisi per calorem agentem in humido. Sed calor agens in humido efficit primo nigredinem: quare liquide patet, quod principium nostri operis est nigredo & caput corui. Ideo philosophus in Turba dicit. Cum uideris illi aquae nigredinem euenire, scias tunc corpus esse liquefactum. Tunc oportet ignem leuem continuare super ipsum, donec conceperit nebulam tenebrosam, quam peperit. Tota intentio omnium philosophorum est & fuit, ut corpus iam solutum in puluerem nigrum; suam ingrediatur aquam; & fiat totum unum, & pura aqua suscipit aquam sicut naturam propriam. Hinc dicit Rosarius philosophus: Oportet illam nigredinem aquae, leui igne decoquere, donec in sua aqua nigratur, scilicet donec totum fiat aqua. Tunc enim aqua miscetur aquae, & aqua aquam amplectitur, ita quod ab inuicem non poterint separari. Insipientes & falsi Alchimistae audientes aquam, putant eam aquam esse uulgi. Si autem libros philosphorum legissent, utique scirent eam rem aquam esse pregnantem. Quae tamen absque corpore suo cum quo coniuncta est; facta sunt una aqua permanens. Hinc dicit Auicenna: Quam diu apparuerit nigredo dominatur obscura foemina, & ipsa est prior uis nostri lapidis: quia nisi primo fiat nigrum, non fit album uel rubeum, eo quod rubeum ex albo & nigro est compositum. Sequitur opus dealbationis. Et qualiter lapis noster debeat dealbari. Audi Rosarium, Medicina nostra est una in essentia, & in agendi modo: quoniam necessarium est, quod illa eadem medicina, scilicet alba, nunquam fit rubea, nec potest rubificari, nisi primo fuerit alba. Et ratio huius est: quia nemo potest transire per primum ad tertium nisi per secundum. Sic etiam non est transitus de nigro ad citrinum, nisi per album: quia citrinum ex multo albo, & purissimo nigro est compositum. Ideoque hanc medicinam albam & rubeam facere nequimus, nisi primo fuerit nigra, & deinde alba etiam: medicina alba & rubea non differt inter se in essentia, 204 Ludus sed in eo tantum differunt, quod rubea maiorem inducit subtilitiationem, & longiorem decoctionem in regimine sui ignis. Et hoc est ideo, quia finis operis albi, est principium operis rubei, & quod completum est in uno, incipiendum est in alio. Nam totum magisterium nostrum uno modo incipitur & finitur, scilicet coquendo. Hinc dicit Rosarius: Argentum uiuum ex aere nostro sublimatum, ex quo omnia fiunt, est aqua munda & tinctura uera. Nam ex aere nostro fit sulphur album, quod aes nostrum dealbat, & quo spiritus retinetur ne fugiat. Illud autem sulphur non poterit aes nostrum rubificare, nisi prius operatus fueris ad album, eo quod solum sulphuralbum aes nostrum dealbat. Quare liquet, quod tanta erit pulchritudo aeris nostri, quanta fuerit albedo sulphuris. Ideo in Turba philosophorum dicitur. In colore albo spiritus uniuntur, quod fugere nequeunt, Quare praecipitur: Dealbate latonem, & runpite libros, ne corda uestra corrumpantur. Terra namque cum aqua putrefit & mundatur. Quae cum mundificata fuerit nigredo, recedit & dealbatur. Et tunc peribit tenebrosum, & uir ascendit super mulierem, & aufert sibi suam nigrediuem. Et sic tunc Mercurius, id est, seruus fugitiuus penetrabit corpus, & spiritus constringetur in siccum, & tunc cessabit nigrum corrumpens, & deformatum, & fiet album & lucidum. Hinc philosophi in Turba dicunt: Magnesia nostra cum dealbatur spiritus fugere non permittit, nec aeris umbram ulterius apparere. Ipsa namque est sulphur album fixum, quod omnia corpora tingit, perficit, & conuertit in album. Hinc dicit philosophus: Si fuerit argentum uiuum purum; coagulabit illud uis susphuris albi non urentis, in album: & illud est res optima, quam possunt habere operantes alkimiam, & conuertunt illud in album: quia natura continet in se naturam, & uero matrimonio copulatur ad inuicem. Et non est nisi sola una natura, que in unoquoque gradu operationum suarum in aliam conuertitur nituram: eo quod natura natura letatur, & gaudet, & natura naturam superat, & natura continet naturam, docens eam praeliare contra ignem. Nec tamen sunt diuersae naturae, nec plures: sed una tantum natura est, habet se naturas & res omnes, quibus sufficit ad artem nostram: quia uno ordine natura opus suum incipit & finit. Qualiter lapis noster debet rubificari, audi Rosarium. Nisi primo dealbaueris aes nostrum, ipsum rubeum facere nequitis: quia nemo po206 Ludus test transire de extremo ad extremum, nisi per medium. Hoc est dicere: nemo potest uenire de nigro ad citrinum, nisi per album, eo quod citrinum ex multo albo & purissimo nigro est compositum. Dealba ergo nigrum & rubifica album, & habebis magisterium. Quoniam sicut annus diuiditur in quatuor partes, sic etiam opus nostrum benedictum. Nam primo est hyems, id frigidum & humidum, & pluuiosum. Secundum tempus est Uer, quod est, calidum & humidum & floridum. Tertium tempus est aestas, quod tempus est calidum & siccum, id est rubicundum. Quartum tempus est autumnus, quod est tempus frigidum & siccum, & tempus colligendi fructum. Hac dispositione tingimus res naturales donec fructum afferant ad uota: quia iam hyems transiit, imber abiit, noxque recessit, & flores apparuerunt in terra nostra, & tempus putationis aduenit. Sed cum stamus supra rosam albam, solum sortiemur effectum istum, conuertendo corpora metallica; & aegra in album arte & operatione. Et cum uideris illam albedinem supereminentem, laetus & certus esto, quod in illa albedine rubedo est occultata. Et hanc rubedinem non oportet extrahere, sed solo igne regere, usque quo totum fiat rubeum: Et sic consequenter patet, quod color rubedinis creatur maxime ex complemento digestionis. Quia sanguis non generatur in homine, nisi prius diligenter coquatur in epate, & post illam rubedinem de caetero nequaquam imponas aquam uel rem aliquam aliam, quousque ad complementum rubedinis decoquatur. Nam tempore aestatis & fructuum, inundatio aquarum pluuialium corrumpit fructum, quare oportet igne sicco absque humore comburere, donec rubificetur rubedine perfecta: igitur noli cessare quamuis rubeum aliqualiter tardauerit apparere. Quia sicut prima digestio stomachi omnia dealbat, sic secunda digestio quae fit in epate omnia rubificat. Quare liquet ex primis dictis, quod igne augmentato post albedinem, ex primis coloribus habebis rubedinem: in medio tamem colorum illorum apparebit citrinum. Sed ille color citrinus non est stabilis: quia post citrinum mox oritur rubeum. quo apparente, opus nostrum est completum: quoniam tunc habebit uirtutem masculi, & conuertit omne corpus incompletum in uerum solisicum. Hinc dicit philosophus: Si fuerit sulphur mundum & clarum cum rubore, & fuerit in eo igneitas simplicis non urentis, erit res optima, quam recipere possunt Alchimistae, ut ex eo faciant au208 Ludus Iterum de elementorum naturali & reciproca circularique uicinitate ad inuicem. Albertus Magnus dicit: Non est silendum, quod in omnibus que se habent ad inuicem circulariter per generationem, facilior est eorum transitus, eo quod in pluribus habent conuenientiam. Hinc est quod ex argento facilius fit aurum, quam ex alio metallo, bene ergo ordinauit natura, ut elementa circulariter sibi communicarent qualitates, quatenus circulares transmutationes ex ipsis fierent, & ex circulari transmutatione elementorum fieret. Ut puta terra communicat suam siccitatem igni, ignis uero caliditatem suam aeri, aer humiditatem suam aquae, aqua uero communicat suam frigiditatem terrae, & terra iterum siccitatem suam igni. Et sic circulariter materia terrae appetit esse sub forma ignis: quia ignis quasi sitiens naturaliter agit in terram, & conuertit materiam terrae in suam formam. Iterum eadem materia terrae, appetit esse sub forma aeris, qui aer est quasi naturaliter sentiens ignem. Et ideo agit in ignem & terream materiam. Et ignis, qui fecerat terram in suam formam, tunc illa materia naturaliter appetit esse sub forma aquae. Aqua hoc sentiens agit in aerem, & in illam materiam, quae fuit ignis, aeris & terrae, & sic conuertit in suam formam. Tunc illa materia naturaliter appetit esse sub forma aquae; aqua hoc sentiens, agit in aerem, & in illam materiam quae fuit ignis, aeris, & terrae, & sic conuertit in suam formam. Cum ergo illa materia fuerit in omnibus formis elementorum fabricata, apperit naturaliter simul omnes. Elementa hoc sentientia, & quasi rixantia naturaliter omnia uolunt simul esse: quia sunt actiua, & passiua & contraria. Ex illa igitur contrarietate & rixa, destruuntur forme elementales, & remanent sub forma elementali. Sed quo ad se, id est per circularem transmutationem materia elementorum efficitur elementatum. Hinc beatus Thomas de Aquino de forma elementorum, in eodem corpore coniunctorum ita dicit. Uidi & feci per artificium latura cooperante. Nam accepi quoddam sulphur, quod erant naturae igneae, & transmutaui ipsum in aquam puram, quam per artem iterum transmutaui in aerem & in aquam & cum uolui transmutare in terram, ut terra purior fieret, inueni, quendam lapidem rubeum, clarissimum, dyaphanum & lucidum, & in eo conspexi, omnes formas elementorum, & etiam eorum contrarietates in illa materia lapidis, nescio qua ex uirtute nisi ex appetitu. Ex rubedine enim respexi formam ignis: 210 Ludus Ex diaphanitate formam aquae, & ex luciditate formam aeris. Unde Arnoldus ad propriam 10. dicit: Beatissime pater, Hermes philosophus dicit. Quod metalla ex quatuor elementis comsistunt, & quodlibet elementum in sua materia abundat ex quatuor elementis, cum elementum simplex non nobis dare actum sit. Etiam in materia metallorum oportet, quod elementa habeant unam materiam communem corporum, quae sit commmunis forme elementorum, ita ut per ipsa possint transmutari. Et illa eadem materia quae erat aquae, sit aeris, terrae, & ignis. Sunt ergo quatuor qua litates siue uirtutes progredientes ab esse elementorum, & quaelibet istarum potest dici de materia elementali. & istae uirtutes sunt, calefaciendi, infrigidandi, siccitatis & humiditatis. Et duae istarum qualitatum sunt actiuae, scilicet calidum & frigidum: duae uero passiuae, scilicet humidum & siccum. Sunt ergo duo elementa per comparationem ad res elementales, scilicet ignis & aqua actiua, & quasi duo passiua, sicut terra & aer. Quantum ergo inter se sunt actiua & passiua, & communicant in natura. Hinc est quod unum elementum communicat suam qualitatem alteri, ut sic circulando qualitatem illius possit conuertere in ipsum, & transmutatur. Est etiam sciendum quod commune est omnibus metallis, quod ipsorum materia est ualde propinqua ad inuicem in natura, in uirtute, & potentia. Hinc dicit Albertus Magnus: Quia in naturae operibus didicit proprio uisu, quod ab una origene fluunt aque uiuae, & in quadam parte fuit aurum, & in alia argentum, quae tamen materia fuit una, sed diuersus fuit locus in calore. Ideo diuersitas loci depurationis metalli, diuersitatem secundum speciem fuerit operata. Recapitulatio totius operis Alchimiae, & lapidis nostri secundum intentionem omnium philosophorum. Plato dicit, Artifex nostri operis primo debet lapidem soluere: deinde coagulare: quoniam opus nostrum nil aliud est, quam facere perfectam solutionem & conagulationem. Unde Rosarius dicit: Nisi quodlibet uertatur in aquam, nullatenus peruenit ad perfectionem. Ideo nonnunquam oportet uti aliqua commixtione & contritione in toto nostri operis regimine, sed solum uersari circa aquam permanentem, cuius uis est spiritualis sanguis, id est tinctura sine qua nihil fit. Conuertitur enim in nostra operatione corpus in spiritum, & spiritus in corpus. Sic enim mixta in unum reducuntur & se inui212 Ludus cem uniunt. Nam corpus incorporat spiritum per sanguinis tincturam: quia omne quod habet spiritum, habet & sanguinem. Nam omnis res cuius radix est terra, & aqua fit moriens. Hoc est dicere, terra fit aqua, & uincunt eum aquae qualitates, sic est solutio corporis, & coagulatio spiritus, & econtra. Nam unam habent operationem: quia non soluitur unum, nisi coaguletur reliquum. Ideo in principio operis tu aduna solem per lunam, & coagula per solem, quoniam inde apparebunt effectus, eo quod pars inferior deprimitur, cum naturaliter superiora inferioribus dominantur. Hinc dicit Hali rex & philosophus: Haec ambo, scilicet solutio corpois, & congelatio spiritus, erunt in una operatione, & non fit unum sine altero. Ratio est, quia corpus & anima, quando simul coniunguntur, utrumque eorum agit in suum socium. Uerbi gratia, cum terra & aqua simul coniunguntur, conatur aqua dissoluere terram, cum sua humiditate, sua uirtute & proprietate, quae in ea est, facit terram subtiliorem, quam prius erat: & reddit terram sibi similem in corpore, ita ut fiat aqua, & econuerso, aqua inspissatur cum terra, & fit similis terrae in densitate, quia terra spissior est quam aqua. Ideo dicit Albertus in Secretis secretorum: Scias inter solutionem, & coagulationem spiritus nullam esse differentiam temporis. nec opus diuersum, ita quod unum non fiat sine alio, quemadmodum inter aquam & terram, non est aliqua pars diuersa, nec temporis differentia, quo cognoscatur in earum operationibus, ut una ab alia separetur, sed est una & eadem operatio, & fiunt simul. Ideo Arnoldus dicit: Opus lapidis nostri est ipsius dissolutio, sciens, quod nullo modo materia lapidis possit destrui, quin sub aliqua remaneat forma. Unde soluta prisma forma corporis, immediate inducitur noua forma, quae quidem in colore est nigra, in odore foetida, in tactu subtilis. Haec enim sunt signa perfectae solutionis, & putrefactionis corporis. eo quod calor agens in humidum primo conuertit in nigredinem, quae nigredo est caput Corui, & hoc est principium operis nostri. Et sic lapis dissoluitur in aquam, quae aqua Mercurius noster, & philosophorum, uocatur. Hinc dicit Hali rex: Compositio nostri magisterii, est coniunctio siue matrimonium spiritus congelati, cum corpore soluto: & sua coniunctio, & sua passio fit super ignem. Nam caliditas est eius nutrimentum, & anima non amat corpus, nec cum eo coniungitur omni moda coniunctione, nisi per mutationem utriusque, & hoc fit uirtute ignis & caloris, per conuersionem suarum naturarum. Hinc 214 Ludus dicit Morienes: Magisterium nostrum non est aliud, nisi extractio aquae a terra. Et econtra aquae super terram, donec putrefiat terra cum sua aqua, quae cum putrefacta fuerit, & mundificata, totum mugisterium Deo auxiliante bene dirigitur. Hinc Plato dicit: Accipite lapidem nostrum; & in tabellas tenues coaptate, & ponite in uase nostro bene clauso, & assate cum igne leui, donec confringatur. Et sciatis quod totum magisterium nil aliud est, quam facere perfectam solutionem & coagulationem: hoc est dicere, primo soluere, deinde ut aqua congeletur, ad calorem solis decoquere. Sequitur modus proiiciendi. Qualiter lapis noster proiici debet ad metalla. Ponatur pondus unius denarii super decem pondera Mercurii uulgi, loti cum sale & aceto, & exsiccato. Deinde ponatur in crucibulo super ignem, & quando Mercurius incipit feruere & fumigare, tunc statim proiice medicinam tuam albam super Mercurium fusum, & tunc medicina incipit se fundere in superficie in modum olei. Deinde illud oleum cito intus ingreditur, & tunc Mercurius in colore diuersificatur, & congelabitur in forma uitri albi: quem Mercurium sic uitrificatum extrahe ab igne. quo infrigidato, sumatur unum pondus, & proiiciatur luper 60. pondera louis fusi, tunc statim euenient stelle quae cito transibunt. Tunc bene cooperiatis crucibulum cum carbonibus uiuis, & stet in illo igne per quartale unius horae. Deinde extra hatis, & fundite, & erit pulcherrimum album & delectabile. Sequitur modus proiiciendi lapidem rubeum. Fundatis mediam unciam Mercurii, & dimidiam unciam Iouis, quodlibet seorsum: deinde pone tuam medicinam super louem fusum, & stet sic mixta in crucibulo aliquantulum, ut bene se incorporent: & debent esse tres crucibuli, unus, in quo est medicina cum Ioue mixta: in secundo debet esse Mercurius crudus dimidia pars uel duae. Tertium crucibulum debet esse uacuum. Deinde medicina existens cum loue in crucibulo proiiciatur in aliud crucibulum uacuum. Tunc statim Mercurius euacuetur ad crucibulum, ubi est medicina cum Ioue, ut bene moueatur, ut bene permisceatur. Deinde totum repone ab igne, & permitte infrigidari extra ignem. Alia uero crucibula semper stent ad ignem. Et cum Mercurius fuerit infrigidatus, medicina euacuetur in crucibulum uacuum. Deinde euacuetur aliud crucibulum, in quo fuit medicina, & apponatur Mercurius. Ludus Et sic semper procedendum est, quous216 que medicina congelauerit Mercurium: quo congelato in uitrum rubeum & diaphanum, & transparens, huius uitri rubei ponatis unum pondus super 44. pondera Iouis fusi, & erit ualde bona proportio. Et faciatis cum eo eodem ordine, quo supra fecistis in proiectione medicinae albae. Et est notandum, si est metallum frangibile, tunc debetis plus addere de corpore imperfecto, scilicet de Ioue uel Saturno, si proiectio fuit super Saturnum. Et sic potestis per eundem modum de omnibus aliis metallis facere. Et scire debetis, quod additionem corporis imperfecti debetis addere paulatim, & in debita proportione & quantitate. Quia si nimium apponeretis, tunc oporteret uos ipsum effundere: quoniam aliter non remaneret corpus imperfectum & superfluum. Sequitur de lapidis nostri multiplici uirtute, & ineffabili eius medicinali effectu, & operatione, & multiplicatione. Menander philosophus dicit: Cum ad finem operis nostri perueneris, non indigebis operis nostri reiteratione, cum eius actio fortior sit actione ignis, eo quod totum consumit, quod non facit ignis artificialis: quia ignis artificialis habet ligna, & uegetabilia, & consumit ea, non tamen omnes rerum partes, sed dimittit cineres & carbones. Sed medicina nostri lapidis non dimittit aliquid in rebus, sed res totaliter conuertit a sua forma in suam essentiam. Est enim medicina nostra sicut fauilla ignis, quae in actu augmentatur, & augetur in quantitate, ut dicit Hermes. Et in tantum augmentatur & multiplicatur, quod oportet operantem ex illo ab actione cessare adtempus tedio affectus. Et hoc est uenenum, de quo se philosophi iactauerunt, cum quo lapides uiuificauerunt, quorum naturae fuerunt diminute. & reduxerunt eos ad naturam temperatam. Quare honora lapidem nostrum. Hermes dicit: Cum lapis noster ad suum terminum peruenerit, nihil eo subtilius uidetur. Non ergo miremini, si corpora super coelestia sunt in se incorruptibilia, cum in inferioribus, in natura incorruptibilitas sit reperta, nullique aliorum corporum inferiorum subiecta. Nam si lapis noster staret in igne usque ad nouissimum diem, nunquam consumeretur, nec transmutaretur. Et subdit idem Hermes dicens: Cum ad eius finem perueni, tale gaudium mihi fuit, quale nunquam diebus uite mee habueram, uidens, quod tantaessentia sine elementali materia in his inferioribus possit detineri. O natura maxima creaturarum, quae continet quod ignis non potest. Qualiter medicina nostra lapidis curat omnes morbos, & infirmitates, & modus utendi ea. Modus utendi medicina talis est secundum omnes philosophos. Si uis nostra medicina ueicendo uti, tunc recipe de Elixir nostro pondus duorum florenorum ducatorum; ad unam libram alicuius confectionis, & comede de ista confectione in hyeme pondus unius dragmae, Quod si feceris, omnes infirmitates corporales, ex quacunque causa siue calida, siue frigida fuerint, depellit. Et conseruabit sanitatem, & iuuentutem in homine, ac ex homine sene facit iuuenem, & facit cadere canos crines. Item nostrum uenenum philosophicum curat lepram confestim. Flegma dissoluit, sanguinem mundificat, uisum & omnes sensus acuit, & ingenium miro modo super omnes medicinas philosophorum. Quare nostra medicina aestimationem non habet, quoniam omnia facta sunt propter hominem, etc. 219 Ludus dam doctorem in famosa ciuitate Lypsiae commorantem, ex uetustissimo libro exscriptus, Qui liber antiquus, fuit quondam Caroli quarti Romanorum Imperatoris, ex quo etiam laborare fecit lapidem nostrum: & perfectissime adimpleuit. Qui etiam multa monasteria diuersorum ordinum multasque egregias collegiatas Ecclesias & cathedrales erexit & funincipit Liber Rosarium Philosophorum, Compositus, & in unum compilatus diligentissime. Qui desiderant artis Philosophicae scientiae maioris cognitionem uerissimam habere, libellum hunc diligentius inspiciant, & saepissime perlegant, & optatum prosperum consequentur. Audite haec filii priscorum Philosophorum, quam altissima possum uoce libet proclamare. Uenio namque uobis praecipuum humanarum rerum statum aperire, secretissimum omnium secretorum, totius mundi thesaurum, non ficte nec irrisorie, sed certissime & humanissime palam ipsum efficiam. Quapropter uos mihi talem exhibeatis audiendi deuotionem, quale uobis afferam doctrinae magisterium: nempe eorum quae uidi propriis oculis, & manibus meis palpaui, aliquod nunc possum uobis rectius testimonium perhibere. Quidam & confidentius quam fallaces multi iactatores, qui post multas tandem expensas & labores, nullum sibi nisi miserabilem inueniunt effectum. Clare ergo uobis loquor & aperie quatenus tam periti quam etiam imperiti ualeant ex hoc magisterio secretum intelligere. Nec merito poterit me quisquam blasphemiis afficere: Nam cum antiqui Philosophi tam obscure quam & confuse scripserunt, ita ut nedum intelligantur, sed nec conuenire uideantur, quatenus preciosissimam artem hanc inquirentes, aut fallerent, aut a proposito deterrerent. Ego quidem remota omni fallacia & obscuritate, uobis plane experimentum omneante oculos apponam uerissimum, simul & cum Philosophorum santentiis, ad propositum adductis ipsum quamoptime facientibus, qnatenus res de qua agitur, eo apertior fiat & clarius intelligatur. Unde primo notum facimus, omnes extra naturam operantes, deceptores esse, & in re non debita laborare. Porro ex homine non nascitur nisi homo, & ex bruto non nisi brutum, & omne simile profert non nisi suum simile. Quapropter qui de proprio non habet, de alieno ad libitum suum habere non potest. Hoc autem dicimus, ut nemo amittat suam pecuniam. Nam cum quidam decepti sint ingenii sui traditate, & ad inopiam deducti, alios tentant etiam seducere, & ad miseriam compellere. Consulo autem, ut nemo se arti huic intromittat ad inueniendum, nisi principium uerae naturae & eius regimen agnoscat, qua cognita pluribus non indiget rebus, nisi una, nec magnas requirit. expensas, quoniam unus est lapis, una medicina, unum uas, unum regimen, unaque dispositio. Et scias quod ars est uerissima. Porro philosophi nunquam studuis ent tot colorum diuersitates, & ordinem exprimere, nisi uidissent & tetigissent. Quare illud repetimus, Omnes extra naturam laborantes deceptos esse ac deceptores. Igitur in natura nostrum sit exercitium, & intentum obsequium: quia lapis noster de re animali, uegetabili & minerali. Unius ergo esto uoluntatis in opere naturae, nec modo hoc, modo illud attentare praesumas, quia in rerum mulltiu dine ars nostra non perficitur. Quantumcunque enim diuersificentur eius nomina, tamen semper una sola res est, & de eadem re: non enim introducitur in naturam, quod in ea non est de sua natura. Quare oportet esse necessarium, ut agens & patiens sint in genere res una & eadem, In specie autem altera & diuersa, secundum Mercurium; quo diuersificatur mulier a uiro, quia licet in uno genere conueniant, tamen inter se habent differentiam distinctam, ut differunt materia & forma. Materia namque patitur actionem, forma uero agit sibi assimilans materiam. Ideo materia naturaliter appetit formam; sicut mulier uirum, & turpe pulchrum. Sic liberius complectitur corpus spiritum, ut ad suam perueniat perfectionem. Cognoscendo ergo radices naturales, melius facies ex eis opus tuum: quia non possum alio modo lapidem nostrum exprimere, nec alio nomine nominare. Patet ergo ex praemissi quod lapis noster est ex quatuor elementis: Et habent eum tam diuites quam pauperes, & inuenitur ubique, & assimilatur omnibus rebus, & est uompositus ex corpore, anima, & spiritu: & conuertitur de natura in naturam, usque ad uitimum suae perfectionis gradum. Dixerunt etiam quod lapis noster fit ex ex una re, & uerum est: nam totum magisterium fit cum aqua nostra: ipsa namque est sperma omnium metallorum, & omnia metalla resoluuntur in ipsam, ut est ostensum. Item: Sal metallorum est lapis philosophorum. lapis enim noster est aqua congelata in auro & argento, & repugnat igni, & resoluitur in aqua sua, ex qua componitum in genere suo. Ergo reductio corporum in primam materiam, sed in argentum uiuum, non est alia nisi congelatae materiae resolutio, per quam seratura aperitur per ingressionem unius naturae in aliam. Unde philosophi dixere: Solem nihil aliud esse, quam maturum argentum uiuum. Nam in Mercurio sunt soluim duo elementa actu, 224 Rosarium. scilicet terra & aqua, quae sunt passiua. Elementa autem actiua, ut aer & ignis, sunt in ea in potentia solum. Sed quoniam ista in Mercurio mundo deducuntur de pura potentia ad actum, secundum debitam digestionem, & proporationalem decoctionem, tunc fit aurum. Quare in auro sunt quatuor elementa in aequali proportione aptata: & ideo ibi est sulfur maturum & actiuum. Ars autem nostra iuuat naturam, super administrando Mercurio Aurum maturum, in quo ( ut dictum est ) est sulphur maturum & optime digestum: a natura autem per opus nature. Arnoldus: Quicunque uelit ad hanc scientiam peruenire, & non est Philosophus, fatuus est: quia haec scientia non est, nisi de occultis philosophorum. Senior: Ars enim illa in Dei potentia reseruata, quae Laycis est inimica. Unde Geber: Non ergo haec scientia pauperi & egenti conuenit: sed potius est illis inimica. Secundo Politicorum dicit philosophus: Impossibile est indigentem philosophare. Duplex est uia in ista arte secundum philosophos: scilicet uniuersalis & particularis. Uia uniuersalis est facilis & rara. Et est talis quae ex principiis ueris & naturalibus educitur: quibus uirtus seminaria & reformatiua statim, & in momento indurat mercurium, & quodlibet metallum debite praeparatum tingit in uerum aurum uel argentum, secundum quod talis uirtus primordia liter ad suum finem fuerit actiuorum ad passiua coniunctione. Secunda uero uia dicitur particularis, & est difficilis & laboriosa. Nota, licet Alchimia in uia uniuersali partim sit naruralis partimque artificialis, magis tamen est naturalis: quia natura in uia uere Alchimiae nil alienum uel extraneum introducitur: quia natura habet in quod operatur, eo quod actiua iunguntur passiuis per competentem unionem seu applicationem, caetera uero natura per se operatur. Plato, lapis noster est res quam ignis non tentigit, a qua noster Mercurius surgit. Tria sunt genera laborantium artem Alchimicam, scilicet Alchimista, Lauchimista & Lachrimista Non omnis qui dicit, recipe, recipe; intrabit in artem, quia unum tantum est recipe: unum corpus non intrat alterum. Gratianus, Accipe hoc & hoc, & fac sic & sic, & habebis hoc, & illud est uerum apud omnes Philosophos. Unde Philosophus: Primum uerbum recipe recipe, multos errores fecit. Ideo primum opus est dissoluere rem lapidis, id est, Mercurium non uulgi. 226 Rosarium. Arnoldus: Fatui autem intelligentes ad literam dicta philosophorum caecutiunt, & non inueniunt nisi mendacium, & tunc dicunt: falsa est scientia, quia tentauimus & nihil inuenimus. Et tunc sunt sicut desperati, & uilipendunt libros & scientiam: Et ideo scientia uilipendit eos, quia scientia nostra de occultis naturae, non habet inimicum nisi ignorantem. Uersus: Hic lapis exilis extat, precio quoque uilis, Spernitur a stultis amatur plus ab edoctis. Sicut & Alphidius dicit: Scito quod hunc lapidem, de quo hoc arcanum agitur, Deus non posuit magno precio emendum, quoniam in uia eiectus inuenitur, quatenus tam a paupere quam a diuite haberi possit, ut ratione & scientia ad eum quisque possit leuiter peruenire. Argentum uiuum non est lapis. Unde Constantinus: quia fusibilis, ergo non est lapis. Argentum uiuum est ignis, unde Philosophus: Scitote ergo, quod argentum, uiuum est ignis, corpora comburens magis quam ignis. Wir sind der metall anfang und erste natur / Die kunst macht durch uns die hochste tinctur. Keyn brunn noch wasser ist meyn gleych / Ich mach gesund / arm ynd reych. Und Bin doch izund gyfftig und dotlich. Philosophorum. 227 Uegetabil Succus lunarie, Aqua uite. Quinta essentia, Ardens uinum, Mercurius uegetabilis, omnia idem sunt: Succus lunarie sit ex uino nostro, quod paucis filiis nostris notum est, & cum illo fit solutio nostra, & fit aurum potabile nostrum mediante illo, & sine illo nequaquam. Corpus namque imperfectum conuersum est in primam materiam, & iste aque coniuncte cum aqua nostra faciunt unam aquam mundam, claram, omnia mundans, omnia tamen 228 Rosarium necessaria in se continens: & ista est cara & uilis, de qua & cum qua perficitur nostrum magisterium. Nam corpora soluit non solutione uulgari, prout tradunt ignorantes, qui conuertunt corpus in aquam nubis, sed solutione uera philosophica, in qua conuertitur corpus in aquam primam; ex qua fuit ab initio, ipsa eadem aqua corpora in cinerem transformat. Scias autem quod ars Alchimie est donum spiritus sancti. Et scias quod diebus nostris habuimus magistrum Arnoldum de Noua uilla, in curia Romana, summum medicum & theologum, qui etiam magnus Alchimista fuit, qui etiam uirgulas auri faciebat, quas consentiebat omni probationi submitti. Arnoldus: Sciant artifices Alchimie species metallorum transmutari non posse, nisi forte in primam materiam reducantur, & tunc quidem transmutantur in aliam quam prius erant speciem. Et hoc ideo, quia corruptio unius est generatio alterius, tam in artificia libus quam in naturalibus. Ars enim imitatur naturam. & in quibusdam corrigit & superat eam, sicut iuuatur natura infirmi medicorum industria. Speculum: Uenerabili ergo utimini natura, quoniam non emendatur natura, nisi in sua natura: cui alienum nolite introducere, nec puluerem; nec aliquam aliam rem: quippe quia diuersae naturae lapidem nostrum non emendant, nec intrat in eum quod non sit ortum ex eo, quoniam si aliquid extranei sibi apponatur, statim corrumpitur, & non fit exeo quod quaeritur. Unde notifico, quod nisi similes res initio coquendi receperis, & absque manuum contritione subtiliaueris, donec omnia aqua fiant, nondum opus inuenisti. Quare scire facio preciosissimum arcanum studentibus, ut non fatigentur in uanum, quia hoc magisterium nihil aliud est, quam coquere argentum uiuum, & sulphur, donec unum fiat. argentum uiuum, quod defendit sulphur a combustione, si fuerit uas bene clausum, itaquod argentum uiuum non possit euanescere, nec sulphur possit comburi, nec deuastari: quia argentum uiuum nostrum est aqua clarissima nostra. Et uidemus per exemplum. in aqua comuni, quod omne quod cum ea coquitur, nunquam comburitur donec ipsa aquaconsumatur, quantumcunque etiam ipse ignis, sit fortis. Et quando aqua consumpta est, hoc quod in uase est comburitur: & ideo philosophi iusserunt claudere os uasis, ut aqua benedicta nostra non exhalaret, sed defenderet a combustione, hoc quod in uase est: Aqua uero cum illis posita rebus, prohibuit ne ignis combureret, & facte sunt ille res. Quanto magis flamma occupatur, tanto magis aqua in intimis absconditur, ne ignis calore ledatur, aqua uero in suo uentre eas recipit, & ignis 230 Rosarium flammam ab eis repellit. Iubeo autem omnes inuestigatores huius artis in principio facere ignem leuem, donec facta sit patientia inter aquam & ignem. Et postquam uideris aquam fixam sine ascensione aliqua, non cures qua lis sit ignis, sed bonum est regere cum patientia, donec spiritus & corpus unum fiant, ita quod corporea fiant incorporea, & incorporea corporea. Ergo aqua est illa res que dealbat, & rubere facit: Aqua est que occidit & uiuificat. Aqua est que comburit & candidat. Aqua est, que dissoluit & congelat. Aqua est que putrescit & postea facit germinare nouas, & diuersas res. Unde fili moneo te, quod totum intentum tuum sit in decoctione aque, & ne taedeat te, si uis habere fructum, & non cures de alii reb. uanis nisi de sola aqua. Coque ipsam paulatim putrefaciendo, donec mutetur de colore ad colorem perfectum. Et caue quod in principio non combures suos flores, nec suam uiriditatem: & noli cito perficere opus tuum. Et nota, quod ianua tua bene & firmiter sit clausa, ut ille qui est intus euolare non possit, & deo concedente, ita puenies ad effectum. Natura facit suam operationem paulatiue: ego uero uolo quod tu ita facias, imo secundum naturam tua sit imaginatio. Et uide secundum naturam, de qua regenerantur corpora in uiscerib. terre. Et hoc imaginare per ueram imaginationem & non fantasticam. Et uide similiter quo calore it decoctio eorum, si est uiolentus uel suauis. Geber de ueritatis inuestigatione. Considerauimus in nostris uoluminibus ex secretis & naturalibus potentiis, & naturalium proprietatibus, etiam per experientiam nostram inuentione inuestigationis materiam omnino certam. Non enim omnino inuenimus aliud, nisi quod ea ex quibus elicitur nostra medicina, in corporibus transmutandis, habeat in se has qualitatum proprietates. Primo quod habeat terram subtilissimam in se, & incombustibilem, aptamque ad figendum omnimode fixam cum suo proprio radicali humore. Secundo: humiditatem aeream & igneam, uniformiter coniunctam, sic, quod si unum fuerit uolatile quod & reliquum. Et quod ipsa humiditas est super omnes humiditates, ex pectans ignis calorem usque ad sui sufficientis inspissationis cineris complementum, quoad indigentiam ipsius cum permanentia inseparabili terre scilicet annexe sine euaporatione. Tertio, quod humiditatis dispositio naturalis sit talis, quod perbeneficium suae hoanogeneitatis, in omnibus suarum proprietatum differentiis, terram habet annexam connersione utriusque, quia in alterutris homogeneitate sit contemperatum uirtuose, & unio me totali, & uinculo connexionis inseparabilis aequaliter post finalis praeparationis gradum fusionem bonam prestet. Quarto, quod hec homogeneitas sit tantae puritatis essentiae, & ab omni re combustibili seu urente artificialiter emundata, quod omnia cum quibus coniungitur per minima non comburat sed a combustione praeseruet. Quinto, quod claram & splendidam habeat tincturam in se albam, rubeam, mundam, & incombustibilem, stabilem & fixam, quod ignis nequaquam ualeat ipsam permutare, nec sulphura adustiua seu acuta corrodentia corrumpere, nec perfraudare. Sexto, quod totum compositum inseratum cum suo complemento finali sit tantae subtilitatis materieque tenacitatis, quod post finalem suae decoctionis termini iniectionem tenuissime maneat fusionis, ad modum aquae, & penetrationis profundae usque ad ultimae rei permutabile, cuiuscunque fusionis ipsum extitit in complemento, & cum uicinitate & affinitate sua adhaereat suo fumo naturaliter, cum inseparabili consolidatione, contra impressionem ignis in ipsa hora sua, spiritualiter corpora in sui naturam reducens. His consideratis inuenimus inuestigatio ne nostra septem proprietates rerum in nostro lapide necessarias & oportunas: Et sunt hae: oleagineitas, materie tenuitas, affinitas, radicalis humiditas, puritas, Claritas, Terra figens, & Tinctura. Prima uero differentiarum proprietas est ipsa Oleagineitas, dans in proiectione uniuersalem fusionem & apertionem medicinae. Nam primum quidem necessarium est post proiectionem medicinae, est ipsius medicinae subita & conueniens fusio, quae cum oleagineitate naturali perficitur & inuisceratur. Secunda est materie tenuitas, siue ipsius subtilitas spiritualis, tenuis siue fluens infusione ad instar aquae, penetrans in profundum rei alterabilis. Quia secundo post fusionem medicinae, necessaria est ingressio eius immediate. Tertia est Affinitas siue uicinitas, inter Elixir & rem transmutandam, dans inhaerentiam in obuiationem sui similis & retentionem. Quia tertio post medicinae ingressionem, immediate adhaerentia conueniens est & necessaria. Quarta est radicalis Humiditas & ignea, congelans & consolidans partes retentas cum adhaerentia sui similis, & unione omnium partium consimilium inseparabiliter in eternum: quia quarto post adherentiam, oportuna est partium consolidatio sua radicali humiditate uiscosa & necessaria. Quinta est Puritas & claritas mundificata, dans splendorem eminentem in combustione existenti, non adiunctis post consoli234 Rosarium dationem partium putrificatarum quae relinquuntur, quod ignis agens actualis habeat comburere omnes superfluitates extranea non consolidatas: quare sequitur putrefactio immediate, & est necessaria. Sexta est Terra figens, temperata, tenuis, subtilis, fixa, incombustibilis, dans fixionis permanentiam, in solutione adhaerens, secum stans & perseuerans contra ignem: quia sexto necessaria est fixio post purificationem & oportuna. Septima est Tinctura dans colorem splendidum & perfectum, album & citrinum intensum, dans lunificationem & solificationem rerum transmutabilium: quia septimo post fixionem necessarius est, & ultimus cofor tingens seu tinctura, colorans materiam conuertibilem in uerum aurum uel argentum cum omnibus suis differentiis certis & notis. Calidius philosophus de aqua nostra dicit: Est enim ignis quia omnia comburit & terit. argentum uiuum est acetum. Unde Socrates in Turba dicit: Prima uis est acetum, id est argentum uiuum. Unde Turba: Si corpus absque aceto super ignem ponatis compuretur, id est, absque argento uiuo. Turba dicit: Est acetum acerrimum quod facit corpus merum sine quo nullus color uenit. Nota bene: In arte nostri magisterii nihil est celatum a philosophis excepto secreto artis, quod non licet cuiquam reuelare: quod si fieret, ille malediceretur, & indignationem domini incurreret, & apoplexia moreretur. Quare omnis error in arte existit, ex eo quod debitam materiam non accipiunt. Igitur uenerabili utimini natura, quia ex ea & per eam & in ea generatur ars nostra, & non in alio: Rosarium & ideo magisterium nostrum est opus natu236 rae & non opificis. Et sic qui nescit principium finem non consequitur: & qui nescit quid quae rit, nescit etiam quid inueniet. Scias ergo quod aes, quod est philosophorum aurum, est aurum eorum. Dixit autem Senior: Aurum nostrum non est aurum uulgi. Quaesiuisti autem de uiriditate, putans quod aes esset corpus leprosum propter illam uiriditatem quam habet. Unde enim tibi dico quod totum illud, quod est perfectum in ere, est illa sola uiriditas quae in ipso est, quia illa uiriditas per nostrum magisterium uertitur cito in uerissimum aurum nostrum, & hoc experti sumus. Nullo tamen modo poteris lapidem praeparare absque duenech uiridi & liquido, quod uidetur in mineris nostris nasci. O benedicta uiriditas, quae cunctas res generas, unde noscas quod nullum uegetabile, atque fructus nullus apparet germinando, quin sit ibi uiridis color. Similiter scias, quod huius rei generatio uiridis est, quare philosophi germen ipsum appellauerunt. Et similiter eam aquam uocauerunt suae purificationis seu putrefactionis, & ueritatem dixerunt, quia cum sua aqua putrificatur seu purificatur a sua nigredine: abluitur & album reddit ipsum, postea rubeum. unde scias quod nulla fit tinctura uera nisi ex aere nostro. Coque ergo ipsum cum sua anima, tere, coque, reitera, donec spiritus coniunga tur cum suo corpore, & unum fiant, & habebis intentum. Sapientes autem multa nomina illi imposuerunt, sed tu considera illam solam rem, que argento uiuo & corporibus ad haeret, & habebis scientiam ueram. Sed ut non erres, scias quid sit adhaerere in corporibus. Aliqui dixerunt, quod argentum uiuum uulgi adhaeret in corporib. quod est falsum. Putant enim se intelligere capitulum Gebris de argento uiuo, ubi dicit: Cum in rebus caeteris exquirentes, non inuenimus inuent one nostra rem aliam magis quam argentum uiuum corporum naturis amicari, & c. Hoc autem totum intelligendum est de argento uiuo philosophico. Ipsum enim solum adhaeret in corporibus, & nullam aliam rem innenire potuerunt philosophi antiqui, nec moderni inuenient aliam rem, quae corporibus adhaeret, nisi argentum uinum philosophicum. Quoniam argentum uulgare non adhaeret in corporibus, imo corpora adhaerent ipso argento uiuo. Et hoc est uerum per experientiam, quia si coniungitur argentum uiuum uulgi cum aliquo corpore, argentum uiuum manet in natura propria, aut re cedit, & non uertit corpiis in suam naturam: & ideo non adhaeret corporibus, sed corpora adhaerent sibi. Et propter hoc multi sunt decepti in operando in illo argento uiuo uulgi. Quia lapis noster scilicet argentum uiuum occidentale quod praetulit se auro & uicit illud, est illud quod occidit & uiuere facit. Scias ergo quod argentum uiuum coagulatum, mortificatum propria natura, est pater mirabilium omnium huius magisterii nostri, & est spiritus & corpus, id est spirituale corpus, quia sublimatione ascendit. Et hoc est quod Geber dixit: Consideratio uerae rei quae omnia perficit, est consideratio electorum purae substantiae argenti uiui. Sed ex quibus maxime haec argenti uiui substantia elici possit, solet quaeri. Et nos respondentes dicimus, quod in his in quibus est, ex illis elicitur. Ergo fili considera, & uide ubi sit illa substantia, & istam accipe & non aliam, si peruenire desideras ad uerum intellectum, etc. Dico tibi in charitate Christi, quod nullo modo inuenire potuimus, nec philosophi similiter inuenire potuerunt aliquam rem perseuerantem in igne, nisi solam illam unctuosam humiditatem perfectam non cremabilem. Et illa quando est preparata ut oportet, omnia corpora quae tangit, ducit ad uerissimum solare complementum, & super omnis corpora, & maxime lunam. Radix artis, est sapo sapientum, & est minera omnium salium, & dicitur sal amarum: quia oritur de minera maris, & est acutior omnibus salibus in suo genere, quia est minera, & cum eo calcinantur corpora & spiritus, & cum eo fiunt resolutiones & coagulationes Elixir. Geber: Nota, quod nullum argentum potest fieri nisi omnia prius soluantur. Secundo, quod nulla solutio debet fieri, nisi in sanguine proprio uel appropriato, id est, in aquae Mercurii, quae dicitur aqua draconis. Terno, quod illa aqua draconis debet fieri per alembicum sine omni alia re addita: & quod in faciendo ipsum est maximus foetor. Quarto, quod cum illa aqua potest solui amalgama, corpus & spiritus, cinabrium, & breuiter omnia & singula quae sunt de natura ipsius. Quinto, quod illa aqua debet esse munda: ergo non debet fieri, nisi de dracone purgato? purgatur autem draco ipsum ter eleuando. & inde ipsum uiuificando. Sexto, quod oportet ut solutum putrefiat in calido & humido, id est in fimo equino. ex hac oritur una nigredo. Septimo quod coaguletur in sicco solis in humido, id est in balneo Marie. Octauo, quod tempus perfectionis Elixir est ad minus unus annus. Est tamen uidere, quod debet esse tempus foetus humani in utero matris. Nono, quod mercurius nullo modo interficitur, nisi cum odore corporis perfecti rubei ad rubeum, & albi ad album: & quod corpus potest dare pondus suo pondere remanente. 240 Rosarium pletur, uidelicet pondus, ignis, corpus & spiritus. Decimo, quod omnes receptae sunt spernendae in arte. Undecimo, quod rebus praeparatis in uase positis, erit ludus puerorum, & quod in uno uase potest magisterium adimpleri. Item quicunque habet Mercurium uerum, habet Elixir, & quod Elixir est mercurius mortificatus, seu fixus cum odore corporis, quia draco non moritur nisi cum fratre & sorore sua. Item notura, quod oportet omnino, quod de corpore fiat Mercurius, id est, quod fixum fiat uolatile cum uolatili, id est, cum mercurio mundo, & est necesse quod plus sit de uolatili quam de fixo, a duplo usque ad quintuplum uel sextuplum usque ad decimum & non ultra. Et quanto plures sunt partes uolatiles, tanto tardius fixantur, & fixum fit uolatile in spacio unius mensis. Et nota quod non potest esse Elixir, nisi corpus & spiritus transeant per omnia elementa, id est, per naturas omnium elementorum, ut prius fiant terra, postea aer, id est uapor, tertio aqua, quarto ignis. infixa quod fugiat ab igne: nam ignis uocatur omne illud quod non fugit ignem, &, quod in igne non marcescit, nec consumitur. Qui uult inuestigare huius artis secretum, cognoscere eum oportet materiam primam nostrorum corporum, alioquin labore suo frustrabitur. Prima materia corporum non est mercutius uulgi, sed est uapor unctuosus & humidus. Nam ex humido fit lapis mineralis, & ex unctuoso fit corpus metallicum. In talem namque uaporem unctuosum oportet ut corpora conuertantur, & in conuersione corpora interimuntur, & granum corporis in mortem prosternitur, & totaliter mortificatur. Et hoc fit mediante nostra aqua alba & rubea. Et sic intellige, nisi granum frumenti, id est granum corporis proiectum fuerit in terram, id est in suam primam materiam, id est, in unctuosum uaporem uel Mercurium philosophorum & sapientum, & c. Et talis uapor dicitur lapis in capitulis librorum notus, & principium materiae nostrae operationis, & sulphur unctuosum, ex quo in complemento extrahitur quinta essentia, Mercurius, tingens omne corpus in Solem uel Lunam, secundum quod lapis fuit finaliter preparatus. Item nota, quod quasi omnes Alchimiae Sapientes antiqui, quoniam multa dixerunt, concludunt de sale, quod dicunt saponem Sapientum, & clauiculam quae claudit & aperit: & iterum claudit & nemo aperit: sine qua clauicula dicunt neminem in hoc seculo posse peruenire ad perfectionem huius scientiae, id est, nisi sciat salem post suam preparationem calcinare. Rosarium Et dicunt quod debet esse in loco tenperato per tres dies, ut calor ignis & fumosi242 tates euaporent. Et ergo ex hoc concludo, quod omnis bona & perfecta medicina Alchimie & Elixir, seu puluis, oportet quod sit in modum salis, & sit sal, & habeat uirtutem salis, & sit lentissimae fusionis & penetrationis, proiecta super corpora metallorum, fusa uel ignita. Et hoc Geber etiam monet, cum dicit: Oportet quod medicina sit uelocioris fusionis quam Mercurius, ita quod citius fluat ante Mercurii fugam. Et quod. ignis ipsum consumere nec destruere possit. Et tunc dicitur sal fusibile, & oleum incombustibile, & sapo sapientum. Item, Nota, sal metallorum transmutat Mercurium in uerum solem & lunam. Et sic sal animalium transmutat quodlibet animalium in ueram temperantiam & optimam complexionem. Ignis fimi est causa agens in opere digestionis lapidis nostri, nec ualet ignis balnei Marie, quamuis etiam temperatissimus sit, loco illius. Unde Alphidius dicit: Igne coquere quem tibi ostendam est se abscondere in equorum stercore humido, quod est sapientum ignis, humidus & obscurus, & est calidus in secundo & humidus in primo gradu. Cuius ignis, proprietas est non destruere oleum. id est materiam. sed augmentat propter suam temperatam humiditatem. Solus enim ille calor est aequalis & temperatus, & talis est summe necessarius in generatione istius rei. Unde Geber dicit: Quia sunt fumi subtilissimi, & temperata indigent decoctione. ut in seipsis. secundum aequalitatem inspissentur. Solus enim calor temperatus est humiditatis inspissatiuus & mixtionis perfactiuus, & non super excedens. Nam generationes & procreationes rerum naturalium habent solum fieri per temperatissimum calorem & equalem, uti est solus simus equinus humidus & calidus. Hermes libro quarto Tractatuum. Oportet illum qui introduci uult in hanc 244 Rosarium artem & sapientiam occultam, arrogantiae uitium a se repellere; & pium esse ac probum, & profundum rationis, hominibus humanum, & sereni uultus & hilarem: salutare diligenter, ac arcanorum permanentium, sibi patentium obseruatorem. Fili prius ante omnia moneo te, Deum timere, in quo dispositionis tuae uisus est, & adiuuatio cuius liber sequestrati. Geber libro perfecti magisterii. Artificem huius scientiae, oportet esse subtilissimi ingenii, & naturas metallorum & eorum generationes, infirmitates & imperfectiones in suis mineris scire & cognoscere, antequam perueniat ad hanc artem. Non autem ad ipsam indagandam accedat artifex grosso ingenio & duro repletus, nec cupidus; nec auarus in sumptibus uel expensis. Nec uir duplex animo, sine felle & ceruice, uel mente uariabilis, nec nimis festinus aut capitosus: Sed doctrinae filius; uir subtilissimo ingenio decoratus, sufficienter locuples; largus, sanus, firmus in proposito & constans, patiens, mitis, longanimis & temperatus. Alphidius: Scito fili, quod istam scientiam habere non potes; quousque mentem tuam Deo purifices, & sciat te Deus habere certum animum ac rectum, & tunc mundo dominari te faciet. Aristoteles: O si Deus sciret ret fidelem mentem in homine, utique reuelaret sibi arcanum. Corrector Fatuorum. Unicuique arti scoriam imitari necesse est, illius naturae cognoscere cuius rei sit natura, & sic ars imitatur suam naturam. Scias fatue per artem ipsa dignoscitur natura, nec emendari potesti nam naturae non imitatori impossibile esset philosophorum secreta ad perfectum finem peruenire. Hermes & Geber. Qui hanc artem semel perfecerit, si deberet uiuere mille millib. annis, & singulis diebus nutrire quatuor milia hominum non egeret. hoc confirmat Senior dicens: Est ita diues habens lapidem de quo Elixir sit, sicut qui habet ignem potest dare ignem cui uult & quando uult, & quantum uult sine suo periculo & defectu. Aristoteles uigesimo de anima: Naturalissimum & perfectissimum opus est generare tale quale ipsum est. Tabula scientiae maioris. In primis habetur in Leone nostro uiridi uera materia, & cuius coloris sit, & uocatur Adrop, Azoth, aut Duenech uiride. In secundo habetur similer, & in trigesimo qualiter corpora soluuntur in argentum. uiuum philosophorum, id est in aquam mer246 Rosarium curii nostri & fit unum corpus nouum. In quarto, habetur putrefactio philosophorum, quae nunquam fuit uisa diebus nostris, & uocatur sulphur. In quinto, habetur qualiter maior pars istius aquae, facta est terra nigra & foeculenta, de qua loquuntur omnes philosophi. In sexto, habetur qualiter ista terra nigra in principio stabat super aquam, & paulatiue submersa est in fundo uasis. In septimo, habetur qualiter ista terra soluta est in aquam iterum in colore olei, & tunc uocatur oleum philosophorum. In octauo habetur, qualiter natus est draco in nigredine, & pascitur Mercurio suo, & interficit seipsum, & submersus est in eo, & aqua aliquantulum dealbatur, & istud est Elixir. In nono habetur, qualiter. aqua mundatur totaliter a nigredine & remanet in colore lactis, & multi colores apparent in nigredine. In decimo habetur, qualiter illae nebulae nigrae quae erant in uase supra aquam, descenderunt in corpus suum unde exierunt. In undecimo habetur, qualiter ille cinis factus est albissimus, ut marmor coruscans, & illud est Elixir ad album & foetus est cinis: In duodecimo habetur, qualiter illa albedo conuersa est in rubedinem transparentem ut rubinus, & istud est Elixir ad rubeum. Et si uis bene intelligere totum opus lege de parte in partem, & uidebis mirabilia. Hec omnia uidi in diebus nostris usqui ad leonem. Ego non dixi omnia apparentia & necessaria in hoc ope, quia sunt aliqua quae non licet homini loqui. Depinxi tamen usque ad complementum, licet non uiderim. Scio quia de necessitate opus ad talem perueniat naturam. Et impossibile est hoc sciri. nisi a Deo sciatur, aut a magistro qui eum doceat. Et scias quod haec est longissima uia, ergo patientia & mora sunt necessarie in nostro magisterio. Argentum uinum est sal commune. unde Rosarius dicit: Sal commune aurum & argentum soluit. & auget in auro rubedinem, & in argento albedinem, & mutat aes a corporalitate ad spiritualitatem, & cum ea re calcinantur corpora. Unde Lumen luminum: Si hoc sal omnipotens Deus non creasset, non perficeretur Elixir, & uanum esset studium Alchimicum. Nota, quatuor sunt Mercurii, uidelicet Mercurius crudus. Mercurius sublimatus, Mercurius Magnesiae, & Mercurius unctuosus. Sed magnesia est luna plena. Mercurius philosophorum, id est materia in qua continetur Mercurius philosophorum. Et est ille quem natura paululum operata est, & in metallicam formam formauit, tamen imperfectum reliquit. Haec ille: Notandum quod talis res que dicitur medium ingressionis que neque est perfecta, nequ ex toto imperfecta. Rosarium Quia ex nihilo nihil fieri potest, & quod natura non perfecit in ipsa, ipse artifex adiu248 uando naturam ipsam potest reducere de imperfectione ad perfectionem. Et ille dicitur lapis inuisibilitatis, lapis sanctus, res benedicta. Geber. Argentum uiuum adustionem non habet. Est ergo eius depuratio terrestreitatis & aquositatis remotio per ingenium, quod si fuerit puru, coagulabit illud uis sulphuris albi non urentis, in argentum: & illa est res optima ut per attificium ex eo fiat Elixir ad argentum. Si autem fuerit sulphur rubeum optimum naturae non urentis, erit res optima, ut fiat ex eo Elixir ad aurum. Tale sulphur est sulphur nostrum & sapientum, & non reperitur super terram, nisi quod ex illis corporibus extrahitur. Arnoldus: Sulphur quod est occultum in argento uiuo, est dans formam auream ipsi argento uiuo per uirtutem coloris sulphuris mineralis eius extrinseci. Auicenna: Tale sulphur non reperitur super terram, nisi illud quod est in corporibus. Ideo corpora illa subtiliter praeparentur, ut sulphur habeamus super terram. Nam corpus perfectum per nostrum magisterium iuuat & perficit imperfectum, sine mixtione alicuius rei extraneae. Alias sulphur cuiuscunque generis fuerit, fusionem rectam impedit, ut patet in ferro, quia non funditur, quia sulphur fixum in se habere dignoscitur. Si uero fixum non fuerit fusionem rectam anticipans, impeditur ab igne & comburitur & euaporat, ut patet in plumbo & in aliis corporibus infirmis. Ideo sulphur uulgare non est de ueritate nostrae artis, neque de perfectione eius, quoniam perfectum impedit in omnibus operationibus suis. Unde Geber: Sulphur nunquam nisi calcinetur potest figi: & cum fuerit calcinatum, nullam dat omnino fusionem. Senior: Sulphur & arsenicus non est uera medicina huius magisterii, quia non complent nec perficiunt, ut sufficienter notum est de omnibus minoribus mineralibus. Albertus: Sulphuris proprietatis est Mercurium congelare & cum Mercurio perficere. Sed tinctura solum exstit ex duobus perfectis corporibus, ex quibus sulphura illa elici possunt. Philosophus: Fundamentum artis est Sol, & eius umbra. Morienes dicit: Tres species sufficiunt ad totum magisterium, scilicet fumus albus, id est uis quinta, scilicet aqua coelestis: & Leo uiridis, id est Aes Hermetis: & aqua foetida, quae mater est omnium metallorum, ex qua & per quam, & cum qua praeparant Philosophi ipsum, scilicet Elixir in principio & in fine. Has igitur tres species ad eius confectionem nemini detegas. Sed stultus hoc magisterium tractat circa quam libet aliam rem. Arcanum philosophorum secretissimum. Hermes pater philosopho250 Rosarium rum dicit: Tres partes habet philosophia scilicet Solem, Lunam, Mercurium. Ex illis coniunctis pater Hermes sciuit conficere tincturam. Iohannes de Aquino: Qui auri destructionem ignorat constructionem eius excursu naturae necessario habet ignorare: facilius itaque est aurum construere quam destruere: Qui uero sine his tincturam efficere credit, caecus procedit ad practicam, sicut asinus ad coenam. Quia corpus non agit in corpus, nec spiritus in spiritum; eo quod forma non recipit impressionem a forma, nec materia a materia, quia simile in suo simili non habet actionem & passionem, cum neutrum eorum sit dignius altero, quia par in parem non habet imperium. Unde Aristoteles: Nulla est generatio uera nisi ex conuenientibus in natura. Quoniam res non fiunt nisi secundum earum naturam. Nunquam enim sambucus profert pira, nec rubus maia granata: Nec arbor mala bonos potest facere fructus. Item dicit Philosophus, Mercurius noster conuertitur in omnem naturam uel naturas, cum quibus iunctus fuerit uel diuisus. Philosophus: Qui aurum scit destruere quod per amplius non erit aurum, ille ad maximum arcanum peruenit. Alius dicit Philosophus: Difficile est aurum destrui, difficillime construi, facilius est destruere accidentale quam essentiale. Aurum est totum Mercurius, quod patet ex ipsius pondere: & ex ipsius Mercurii facili combinatione: ergo in ipso est totalis & radicalis philosophorum intentio & uoluntas. Has enim uirtutes & excellentias acquisiuit mediante calore coeli & planetarum motu, quas per se creare est impossibile nisi per accidens. Ad hec autem omnia in Mercurio, si artifex opus incipit peruenire quidem posset cum meditatione, suffragio ignis, & ingenio, quod laboris est copia. Albertus. Unde patet quod multa quantitas argenti uiui est causa perfectionis in corporibus. Multa uero sulphureitas, scilicet immunda, est causa perfectionis & corruptionis. Euclides uir sapientissimus nobis consuluit ut nihil operemur nisi in sole & Mercurio simul iunctis. in quibus lapis philosophorum consistit. Ex perfecto nihil fit quia iam perfectum est, prout ista natura seu artificium, habemus lexemplum in pane. Panis fermentatus & coctus, est perfectus in suo statu seu esse, & ad suum ultimum finem peruenit, nec ex eo plus poterit fermentari sicut est in auro. aurum purum deductum est per examen ignis in corpus firmum & fixum, & cum eo amplius fermentare omnino impossibile est apud Philosophos, nisi habeatur materia prima metallorum, in qua resoluatur aurum in primam materiam, & in elementa miscibilia. Recipiamus ergo illam materiam, unde 252 Rosarium erit aurum, & mediante artificio, deducitur in uerum fermentum philosophorum, Et mutemus hoc cum ingenio in materiam perfectam, uel in spiritum corporum perfectorum. Quare multi inter modernos laborantes etiam Philosophi sunt decepti, quia opus dimittunt ubi esset incipiendum. Heu uobis doctrinae filii, qui speratis fructum colligere antequam maturi sunt, & speratis metere ante messem. Alius Philosophus: Ex perfecto nihil fieri potest quoniam rerum species perfecte in sua natura non mutatur, sed potius corrumpitur: neque ex imperfecto penitus secundum artem aliquid fieri potest. Ratio est, quia ars primas dispositiones inducere non potest. sed lapis noster est res media inter perfecta & imperfecta corpora, & quod natura ipsa incepit, hoc per artem ad perfectionem deducitur. Si in ipso Mercurio operari inceperis, ubi natura reliquit imperfectum, inuenies in eo perfectionem & gaudebis. Perfectum non alteratur, sed corrumpitur. Sed imperfectum bene alteratur: ergo corruptio unius est generatio alterius. Speculum: Necesse est quod lapis noster extrahatur de natura duorum corporum. antequam de eo fiat Elixir completum: quoniam est necessarium quod Elixir magis sit depuratum, & digestum quam auruin & argentum; eo quod ipsum habet conuertere omnino a persectione diminuta in aurum philosophorum uel argentum, quod ipsa minime perficere possunt: Quia si de perfectione sua alteri darent, ipsa imperfecta remanerent, eo quod non possunt tingere nisi in quantum se extendunt: quoniam nulla res dealbat, nisi secundum suam albedinem: nec ulla res rubificat, nisi secundum suam rubedinem. Et ideo ad hoc fiunt opera in lapide nostro ut melioretur eius tinctura in eo plus, quam in sui natura. Et etiam ut fiat Elixir iuxta Sapientum allegoriam compositum ex speciebus limpidis condimentum, antidotum, medicina & purgamentum omnium corporum purgandorum, transformandorum in lunificum & solificum uerum. Hermes. Ibi fit coniunctio duorum corporum, & est necessaria in nostro magisterio. Et si unum istorum duorum corporum tantum non esset in nostro lapide, nunquam aliquo modo tincturam daret. Ideo dicit Philosophus, portauit eum uentus in uentre suo. Planum est ergo quod uentus est aer, & aer est uita, & uita est anima, id est oleum & aqua. Arnoldus: Ordines inter quantitatem ignis experimentum demonstrat mediocrem. Quoniam in solutione ignis semper erit lenis, in sublimatione mediocris, in coagulane temperatus, in dealbatione continuus. in rubificatione fortis. Si uero istis nescienter erraueris, casum saepissime & laborem deflebis. Oportet ergo ut sedulus operi insistas. quoniam ars ab ingenio iuuatur, & ingenium ab arte similiter Sed & soli complemento intendas, alia praetermittas, Sanctus Thomas de Aquino: Est autem materia lanidis aqua grossa. Agens autem est calor aut frigus congelans illam aquam. Idem. Et credas preciosiores esse lapides qui procedunt ba nimalibus, quam alii. Lumen luminum: Nullum tamen genus lapidum poterit praeparare, absque duenech uiridi & liquido quod ualet, & in mineris nostris nascitur. Rasis: Fili contemplare altissima mundana, que sunt a dextris & a sinistris, & ascende illuc ubi lapis noster inuenitur, & in illo monte qui fert omne genus pigmentorum & specierum similiter & in nera. Malchamech: Lapis qui est in hoc opere necessarius de re animata est. Hunc inuenies ubique in planitie, in montibus & aquis, & habent eum tam diuites quam pauperes. Estque uilissimus atque carissimus, crescit ex carne & sanguine. quam preciosus homini scienti illum. Ex thesauro philosophiae. Dixerunt philosophi, quod lapis noster est ex spiritu corpore & anima, & uerum dicunt. Nam corpus imperfectum dixerunt corpus, fermentum animam, & aquam spiritum, & bene quidem, Nam corpus imperfectum per se est corpus graue & infirmum & mortuum. Aqua est spiritus, corpus purgans, subtilians & dealbans. Fermentum est anima que corpori imperfecto uitam tribuit, quam prius non habebat, & in meliorem formam perducit. Corpus est uenus & 256 Rosarium foemina, spiritus est Mercurius & masculus, anima est sol & luna. Corpus habet liquefieri in primam materiam suam, que est Mercurius. ut dicit Morienes: Mercurius noster non habetur nisi ex corporibus liquefactis liquefactione non uulgari, sed ea tantum quae durat donec coniuges uero matrimonio sociantur & uniuntur, & hoc usque ad albedinem. Morienes dicit: Accipe flegmaticum & colericum; & terite sanguineum cum eis donec sanguineum fiat coelum tingens. Hermes: Intelligite filii sapientum, quod hic lapis preciosissimus clamet, Protege me protegam te: largire mihi ius meum ut te adiuuem. Sol enim meus & radii mei intimi sunt in me. Luna uero mihi propria est, & lumen ineum omne lumen superat; ac mea bona omnibus bonis sunt sublimiora. Gaudet & laetitiam, & diuitias, & delitias optantibus largior multas, & cum quid inquiro agnoscunt: eos intelligere facio, & diuinam uim possidere facio. Ego gigno lumen, tenebrae autem naturae meae sunt, nisi metallum meum esset siccum. Omnia corpora mei indigent, eo quod ea liquefacio: eorum rubiginem deleo, & substantiam extraho. Me igitur & & filio meo coniuncto, nil melius ac uenerabilius in imundo fieri potest. Uasis dispositio ad opus nostrum conueniens secundum traditionem cuiusdam Ferrarii nomine dictum. Fiat concha uitrea rotunda, cuius fundus paruae sit quantitatis ad modum parapsidis. Et in medium eius spondilium formetur zona uitrea circundans eam. Et super illam zonam paries fundetur rotundus aeque distans a conchae pariete ad grossitiem cooperculi ipsius conchae, ita quod in distantia hac cadat paries coopertorii large sine pressura. Altitudo uero parietis huius sit ad mensuram alitudinis parietis conchae, aut parum plus aut parum minus. Formentur uero duo coopertoria ad mensuram huius concauitatis duorum parietum aequalia, quorum longitudo sit aequalis, & sit quaelibet duarum magnarum palmarum, & figura eorum una scilicet piramidalis, In quorum capitibus duo aequalia sint foramina, unum uidelicet in uno & alterum in altero, in quibus ambobus possit cadere una gallinae penna. Est autem tota uasis intentio, ut polsit remoueri secundum artificis uoluntatem coopertorium illius: & quod iunctura sit ingeniosa, per quam sine lutatione aliqua, non pateat splritibus, id est, Mercurio & lazm regressio. Specialis intentio super hoc est, ut concha inferior cum spondilibus suis usque ad medium subintret coopertorium suum. Hermes: Draco non moritur nisi cum fratre & sorore sua interficiatur, non per unum solum, sed per ambo simul, scilicet per Solem & Lunam. Philosophus: Mercurius nunquam moritur nisi cum sua sorore interficiatur, id est. cum luna uel sole illum congelare opprtet: Nota quod Draco est argentum uiuum, extractum a corporibus, habens in se corpus, animam & spiritum, super quo dicit: Draco non moritur nisi cum fratre suo & sorore sua, id est Sole & Luna, id est, sulphure extracto habente in se naturam humiditatis & frigiditutis ratione Lune. cum illis Draco moritur, id est argentum uiuum ab eisdem corporibus extractum a primordio, que est aqua permanens Philosophorum que fit post putrefactionem, & post separationem elementorum & aqua illa alio nomine dicitur aqua foetida. Unde Philosophus: Omnia fert secum quae indiget haec aqua foetum: Aristoteles secundo Phisicorum: Ridiculum est ex perfecto facere imperfectum melius. Bonellus Philosophus: Aes quod praedixi non est Aes; neque stannum uulgi, sed est uerum opus nostrum. Quia oportet corpori magnesiae misceri ut coquatur & teratur cum aqua uitae, donec diruatur. Habere antem uos oportet huius filii artis aquam multam & hoc continuo, donec per partes aquae apposuisti, & maxima pars terrae fuerit soluta. Auicenna, Quod fit spirituale in uase sursum ascendit. Quod uero spissum & grossum in uase remanet deorsum. Et nisi corpus ita deni graueris & destruxeris, donee aqua non uult misceri ei, uel recipi a terra, nihil consequeris. Nam, quando fit puluis spiritualis in uase, manet deorsum. Ideo nisi omnia uertas in puluerem spiritualem nondum eam contriuisti. Et quod facis in albo corpore, fac & in rubeo: quia hec medicina est in essentia una, & in modo agendi similiter una. Uersus. Aes in aquam puram nil plus perficere cura, Tinctura gymine rebus fixis in igne. Soluitur in igne rata, lapis est aqua fixa gelata, Quum redit in formam primum sic percipe normam, Tunc erit aes nostrum lapis instar philosophorum. De sale philosophorum. Tres sunt lapides, & tres sales sunt, ex quibus totum magisterium consistit: Scilicet mineralis, plantalis, & animalis. Et sunt tres aquae; scilicet Solaris, Lunaris, & Mercurialis. Mercurius est minera Luna planta, quia recipit in se duos colores, albedinem & rubedinem. Et Sol est animalis quia recipit tria, scilicet constrictionem, albedinem & rubedinem, & uocatur animal magnum. Rosarium Et Sal armoniacus fit ex eo260 Et Luna uocatur planta, & sal alkali fit ex ea. Mercurius uero uocatur lapis mineralis, & fit sal comune de eo. Item: Quando Philosophi uiderunt rem huius artis dissolutam, uocauerunt eam, salem armoniacum. Et quando fuit putrefactum, tunc dixerunt lapis noster est uilis, & in sterquilinio inuenitur. Et multi foderunt, & in stercore operati sunt, & nil inuenerunt. Et quando fuit in aquam conuersus habent eum tam diuites quam pauperes, & inuenitur in omni loco, & in quolibet tempore, & apud omnem rem, cum inquisitio aggrauat inquirentem. Et quando fuit dealbatus uocauerunt eum arsenicum, & nomine omnis rei albe, & lac uirginis. Et quando fuit rubeam, uocauerunt sulphur, lacintum, & sanguinem, & nomine cuiuslibet rei rubeae. Gratianus: De omni re potest fieri cinis, & de illo cinere potest fieri sal, & de illo sale fit aqua, & de illa aqua fit Mercurius, & de ilio Mercurio per diuersas operationes fit sol. Arnoldus: Cinis uero iste fusione caret: qualiter autem ingrediatur ut tingat, certe liquefactio sibi redditur, siue sudor, per modum a Philosophis traditum. Quis ergo modus est ille, est ne in aquam soluendo. certe non: quoniam Philosophi non curant de aquis tangenti adhaerentibus, & huiusmodi humiditatibus. Philosoph. 261. Philosophus: Quicunque uult corpora & spiritus alterare, & mutare a sua natura, oportet ut prius reducat ad naturam salium & aluminum, aliter nil faciet: deinde soluat es. Philosophus: Salia & alumina sunt, quae ab operibus nostris fiunt. Unde Arnoldus: Qui haberet sal fusibile, & oleum incombustibile, laudaret Deum. Auicenna ait, Si uis ditari, praepara sales, donec sint aqua pura: quoniam sales conuertuntur in spiritum igne. Sales sunt radices tui operis. Hermes: Omnia salia cuiuscunque generis arti nostre sunt contraria, dempto sale nostre lunariae. Arnoldus, Ratio autem quod non sit in salibus seu aluminibus est: quia factus est: qui quaerit a natura quod in ea non est. Philosophus: Sal metallorum dat soluere Mercurium in aqua pura sub fimo. Et illud mixtum coagulatum erit perfecta medicina. Nota, omne sal bene praeparatum, redit ad naturam salis armoniaci, & totum secretum est in sale comuni praeparato. Nota: Uitriolum Romanum habet naturam lapidis metallorum, & est calidum & siccum. Item: Alumen uidetur esse Mercurius coagulatus, sed deficit a suo complemento, calidum & humidum: & dicitur compar unius, id est Mercurius. Qui ergo scit salem & eius solutionem, ille scit secretum occultum antiquorum 262 Rosarium sapientum. Pone ergo mentem tuam super salem, nec cogites de aliis. Nam in ipsa sola occultatur serentia & arcanum praecipuum, & secretissimum omnium antiquorum philosophorum. Coniunctio Siue Coitus. O Luna durch meyn ummgeben / uun susse mynne / Wirstu schon / starck / uun gewaltig als ich byn. O Sol / du bist uber alle liecht zuo erkennen / So bedarffstu doch mein als der hander hennen. Arisleus in uisione. Coniunge ergo fil ium tuum Gabricum dilectorem tibi in omnibus filiis tuis cum sua sorore Beya, que est puella fulgida, suauis & tenera. Gabricus est masculus, & Beya foemina, quae ipsi dat omne quod ex ipsa est. O natura benedicta, & benedicta est tua operatio, quia de imperfecto facis perfectum. Idcirco non assumas ipsam naturam nisi puram, mundam, crudam, amoenam, terream & rectam. Si uero secus feceris, non proderit quicquam. Uide quod nil contrarium intret cum lapide nostro, nisi ipsum solum pone. Coniunge ergo seruum nostrum sorori sue odorifere & inter se filium gignent, qui non assimilabitur parentibus. Et quamuis Gabricus fit charior Beyae, tamen non sit generatio sine Gabrico. Gabrici enim, cum Beya concubium protinus mortuum est. Nam Beya ascendit super Gabricum, & includiteum in suo ute ro, quod nil penitus uideri, potest de eo. Tantoque amore amplexata est Gabricum, quod ipsum totum in sui naturam concepit, & in partes indiuisibiles diuisit. Unde Masculinus ait: Uersus. Quae quasi lac fuerat conceptio sanguinem mutat, Pallida nigrescunt, rubea diffusa litescunt, Candida mulier, si rubeo sit nupta marito, Mox complexantur complexaque copulantur. 264. Rosarium Per se soluuntur, perse quoque conficiuntur, Ut qui duo fuerant, unum quasi corpore fiant. Unde Maria soror Moysi dicit. Matrimonifica gummi cum gummi uero matrimonio, & fac illa sicut aquam torrentem. Astanus: Spiritus non coniunguntur corporibus, donec perfecte fuerint depurati. Et in hora coniunctionis maxima apparent miracula. Tunc enim corpus imperfectum coloratione firma coloratur fermento mediante, quod fermentum est anima corporis imperfecti. Et spiritus mediante anima cum corpore coniungitur & ligatur, & cum ea simul in colorem fermenti conuertitur, & fit unum cum eis. Basius dicit: In perfecto magisterio lapides non recipiunt se ad inuicem, nisi utrique prius fuerint mundati, Non enim recipit corpus spiritum, neque spiritus corpus, ita quod spirituale fiat corporeum, uel corporeum spirituale, nisi prius fuerint ab omni sorde depurati perfectissime. Senior: O Sol tu mei indiges, sicut gallina gallus indiget, & ego indigeo opere tuo. Alexander in secretis naturae: Scias quod nullus natus nascitur, nisi ex uiro & muliere. Hermes tractatu secundo: Hoc fili noscas, quod nisi quis sciat ducere, & pregnantem facere, & generare species nil fit, nec aliquid peragitur. Si autem hoc fecerit, maximae dignitatis erit. Rosinus philosophus, Artis auri arcanum. fit ex masculo & foemina, quia foemina masculi uim recipiens letatur, eo quod foemina masculo roboratur. Alphidius: Fili per fidem gloriosi Dei, complexio est ex complexione inter duo luminaria, masculinum & foemininum. Deinde seipsa complectuntur & coeunt, & lux moderna ab eis gignitur, cui nulla lux similis est per totum mundum. Senior: Ex duabus aquis unam facite aquam. Si uerbulum meum intellexistis, omne regimen sub pedibus uestris erit. Rosarius: Oportet te duas aquas habere, una est alba, altera uero rubea. Senior: Haec aqua est in qua congregatae sunt potentiae albedinis & rubedinis. Hali, philosophus & rex Arabiae in suo Secreto dicit: Accipe canem coetaneum, & catulam Armeniae, iunge simul, & hi duo parient tibi filium canem, coloris coelici: & iste filius seruabit te in domo tua ab initio in hoc mundo & in alio. Senior: Seruus rubicundus candidam duxit uxorem, & in istorum coniunctione uxore grauida remanente, peperit filium, qui in omnibus suos genitores seruauit, & est splendidior & lucidior. Rosinus philosophus: Hic enim lapis est clauis: eo namque excepto nihil fit. lapis enim noster est fortissimi spiritus, amarus & aeneus, cui corpora non miscentur quousque dissol266 Rosarium uatur. Et si uero nomine nuncuparem, insipientes eum esse non crederent. Arnoldus Tu qui cupis inuestigare huius artis secretum cognoscere te oportet primam metallorum materiam, alioquin tuo labore frustraberis Rosinus: timur uera natura, quoniam natura non emendat naturam, nisi in suam naturam. Tres sunt lapides philosophorum principales, uidelicet, Mineralis, animalis, & uegetabilis. Lapis mineralis, uegetabilis, animalis, triplex in nomine, unus in esse. Spiritus est duplex, scilicet tingens & preparans. Albertus: Spiritus praeparans aes dissoluit, & a corpore magnesiae extrahit, & iterum ad ipsum corpus reducit. Senior dicit: Et ipse est praeparator & extractor animae a corpore eius, & ipse reducit ad corpus suum. Spiritus tingens dicitur quinta essenria, quae est uis & anima stans profundans & penetrans. Unde liber trium uerborum. Oportet te extrahere quintam essentiam, aliter inuanum laborabis, & hoc sine dubio absque aqua fieri non potest. Secundus uero spiritus est extra corpus; & est aqueae naturae, & est tigens corpus in Elixir, ut Turba dicit. Masculus uero hic est corpus; & foemina haec est spiritus. Arnoldus: Quod spiritus non alteratur a corpore ita quod amittat suam uirtutem spiritualem, sed omne corpus alteracur a spiritibus & tingitur. Aristoteles: Nota te ergo uerba, signate mysteria, quia spiritus qui soluit terram albam foliatam, non permanet aliquid eorum fixum, nisi occupaueris ipsum cum corpore illo de quo praeparatum erat in principio. Aqua permanens siue perennis siue uinum ardens, dicitur aqua corporis, id est quando corpus est redactum in Mercurium. Item absque aqua permanente nihil fit. dicitur etiam aqua uitae. Unde philosophus: Iuro per Deum coeli, nihil aliud est ars, quam lapidem soluere & coagulare semper. Et iterum: Solum cum ardente uino posses complere Elixir perfectum. Aqua philosophorum uocatur uas Hermetis, de qua philosophi sic scripserunt. In aqua nostra fiunt omnes modi, scilicet sublimatio, distillatio, solurio, calcinatio; fixio. In dicta aqua fiunt tanquam in uase artificiali, quod est maximum secretum. Et aqua est pondera sapientum, ideo aquam & ignis tibi sufficiunt ad torum opus aquam nostra fortior est igne: quia facit de corpore auri merum spiritum, quod ignis facere non potest. Et ignis respectu eius est tanquam aqua respectu ignis uulgaris. Ideo dicunt philosophi: Comburite aes nostrum igne fortissimo. Aristoteles: In regimine pricipum dicit ad Alexandrum de quatuor elementis. Quando habueris aquam, id est Mercurium ex aere, id est sole, & aerem ex igne, scilicet spiritt m Mercurii; & ignem scilicet Mercurium ex terra scilicet lune, tuo 268 Rosarium plene habebis artem. Unde philosophus: Lapis noster transit in terram, terra in aquam, aqua in aerem, aer in ignem, ibi est status, sed descendetur econuerso. Opus album completur tribus elementis, in quo non est ignis, scilicet tria pondera terrae, duo aquae, unum aeris. Ad Elixir uero solis, mitte duo ponderaterrae, aque tria, aeris unum cum dimidio, & de igne, id est fermentum rubeum. Rasis in Libro magno praeceptorum sic ait: Quicunque ignorat pondera, non laboret in nostris libris, quia philosophi nil suarum rerum posuerunt, nec aliud occultauerunt nisi haec. Turba dicit, Nostra contritio non fit manibus sed fortissima decoctione. Calidius: Minor ignis omnia terit. Nota, differentia est inter elementum & elementatum, & quintam essentiam. Elementum est primum componibilium, unde nec terra, nec aqua, nec aer, nec ignis purum elementum est, & simplex apud nos: quia inter se inuicem ista comiscentur, & maxime in illa parte ubi se coniungunt. Sed quinta essentia est corpus per se subsistens, differens ab omnibus elementis & elementatis, tam in materia quam in forma, tam in natura, quam in uirtute, non habens in se causam corruptionis, & dicitur quinta essentia: ideo quia ex omnibus elementatis est extracta, nec in ea est motus elementalis, sicut in aliis corporibus elementalibus. Lapis ergo dicitur omnis res: quia habet in se & de se omnem rem necessariam de sua perfectione. Ubique inuenitur propter elementorum participationem: omnibus nominibus nominatur, propter naturae suae dignam & mirabilem colorum uarietatem: & uilissimus per putrefactionem, & charissimus per uirtutem, apud philosophos est hoc magisterium tectum & absconditum. Lapis noster dicitur una res. quando corporis substantia & aqua preparatur indiuise, ita quod unum illorum separari ab altero non potest. Lapis noster dicitur esse de materia combustibili, & solus Mercurius spiritus est incombustibilis & aereus, & ideo oportet quod sit in magisterio. Item, Lapis quem philosophi quaerunt, in quo sunt elementa prima mineralium, tinctura & calx, anima & spiritus cum corpore, fixum & uolatile, est Mercurius scilicet non quilibet, uerum ille circa quem natura suas primas operationes determinauit ad naturam metallicam, & imperfectum reliquit. Hunc autem lapidem si extraxeris ab illa re, in qua inuenitur, & circa ipsum inceperis operari ad perfectionem, incipiendo in eo, ubi natura illum reliquit, inuenies in eo perfectum, & gaudebis. Argentum uiuum per se nil ualet, cum uero mortificatur cum corpore suo occulto, tunc ualet & uiuit uita incorruptibili, & hos corpus est de natura solis, ideo necesse est quod totum argentum uiuum conuertat in naturam solis, licut fermentum totam pastam conuertit in fermenti naturam, non autem econuerso: quia semper dominatum transfertur ad dominans. Lapis noster apud omnes philosophos nominatur Mercurius qui non est natus, ut multi putant, sed de corpore extractus. Lapis philosophorum ex tribus, scilicet sole, luna & Mercurio, id est, fac Mercurium ex sole & luna in suo esse sine Mercurio uulgi, sed per uiam philosophicam. Nota: Hic lapis est unus in toto mundo, & qui ab hoc uno in principio operis errauerit in uanum laborat. In toto mundo non est alia res necessaria in opere nostro nisi iste lapis nobis solis filiis datus. Arnoldus: In nostro lapide sunt sol & luna in uirtute & potentia, ac etiam in natura. Si hoc esset non fieret inde sol neque luna, quia sol & luna in nostro lapide sunt meliores, quam uulgaris in ipsorum natura, eo quod sol & luna in nostro lapide sunt uiui, & uulgares sunt mortui respectu solis & lunae in nostro lapide. Ideo philosophi nominauerunt ipsum lapidem, solem & lunam inuicem: quia in ipso sunt potentialiter & non uisib liter, sed in uirtute & in essentia, Quare dicit Hermes: Quia lapis noster clamat, dicens, fili adiuua me, & ego adiuuabo te. Conphilosoph. 271 Conceptio Seu Putrefactio. Hie ligen Konig und Konigin todt / Die seele scheidet sich mit grosser noth. Aristoteles Rex & philosophis. Nunquam uidi aliquod animatum crescere, sine putrefactione, nisi autem fiat putridumin uanum erit opus Alchimicum. 272 Rosarium Morienes: Haec terra cum aqua sua putrefit & mundificatur, quae cum fuerit mundificata, auxilio Dei totum opus dirigetur. Parmenides philosophus, Nisi corpus diruatur, confringatur & putrescat, & conuertatur in substantia substantiali, non potest illa uirtus occulta extrahi nec corpori commisceri. Baccho philosophus, Quando naturae corrumpuntur & putrescunt tunc gignunt. Plato philosophus: Habemus exemplum in ouo quod putrescit primo, & tunc gignitur pullus, qui post totum corruptum est animal uiuens. Plato. Nota, quod sine corruptione generatio fieri non potest, unde studeas in putrefactione. Philosophus, Corruptio unius generatio est alterius. Hermes, Secundus gradus est putrefacere & terere. Dispositio itaque eius ipsum primo denigrare & putrefacere. Plato. Primum regimen Saturni est putrefacere, & soli imponere. Compositio uero fit ex quatuor noctibus. Democritus, Non sis piger nec uelox multum in putrefaciendo calculos, & corpora collocata & coniuncta, attende in opere tuo, & proficies. Rosinus ad Euthiciam: Accipe animal marinum, desicca & putrefac. Morienes, Nullum crescens & nascens fit nisi post putrefactionem. Si autem putredo non fuerit, fundi nec solui poterit, & si solutum non fuerit: in nihilum redigetur. Morienes: Lapis noster est confectio ipsius magisterii; & assimilatur in ordine creationi hominis. Nam primum est coitus, secundum conceptio, tertium praegnatio, quartum ortus, quintum sequitur nutrimentum. O charissime, haec uerba Morienis intellige, & non errabis in ueritate. Aperi ergo oculos tuos & uide, quod sperma philosophorum est aqua uiua: terra autem est corpus imperfectum, que terra merito dicitur mater: quia est mater omnium elementorum. Ideo quando sperma coniungitur cum terra corporis imperfecti; tunc coitus appellatur. tunc enim terra corporis dissoluitur in aquam spermatis, & fit aqua sine diuisione una. Unde Hali: Solutio corporis & conagulatio sunt duo, sed habent unam operationem. Quia spiritus non coagulatur, nisi cum solutione corporis. Nec corpus dissoluitur, nisi cum coagulatione spiritus, & corpus & anima quando coniunguntur, agit utrumque in suum simile. Exemplum: Cum aqua coniungitur terrae, aqua cum sua humiditate & uirtuite conatur eam dissoluere: nam facit eam subtiliorem; quam prius erat, & reddit eam consimilem sibi: quia aqua est subtilior terra. similiter facit anima in corpore. Et eodem 274 Rosarium modo inspissatur aqua cum terra, & fit consimilis terre indensate, quia terra spissior est aqua. Ideo inter solutionem corporis & coagulationem spiritus non est differentia, nec diuersum opus in aliquo, ita quod fiat unum sine alio: sicut non est inter aquam & terram in sua coniunctionem diuersa pars temporis, quod cognoscitur uel separatur una ab alia in earum operationibus. Sicut sperma uiri non separatur a spermate mulieris in hora sui coitus: sic e earum unus est terminus, unum factum, & una & eadem operatio in simul cernit super ipsa duo. Ideo dicit Merculinus: Rerum mixturam coitum uocat & genituram, Semina miscentur quasi lac, quae mixta uidentur. Secundum est conceptio, cum terra in nigrum soluitur puluerem, & incipit aliquantulum de Mercurio secum retinere: tunc enim agit masculus in foeminam, id est azoth in terram. Ideo dicit Arisleus: Masculi ad inuicem non gignunt, nec nulieres concipiunt. Generatio enim est ex maribus & foeminis, & maxime ex composito. Maribus namque ducentibus foeminas natura gaudet, & fit generatio uera: natura autem alienae naturae ineptae coniuncta, nullam ueritatem gignit spermatis. Hoc est quod Merculinus dicit: Quiquasi lac fuerat conceptio sanguinem mutat, Pallida nigrescunt, rubea diffusa litescunt. Arnoldus: Quicunque color post nigredinem apparebit, laudabilis est in Turba philosophorum. Et cum uideris materiam tuam denigrari, gaude: quia principium est operis. Idem: Combure ergo aes nostrum igne leui, sicut ouorum nutrix, donec corpus constituatur, & tinctura extrahatur. No autem extrahas eam totam simul, sed per parum & parum egrediatur omni die, donec in longo conpleatur tempore. Ego sum nigrum albi, & rubeus albi, & citrinus rubei, & certe ueridicus sum & non mentiens. Et scitote, quod caput artis est coruus, qui in nigredine noctis & diei claritate sine alis uolat. Ex amaritudine namque in suo gutture existente, coloratio accipitur, a suo uero corpore rubor, ac suo dorso mera aqua accipitur. Intelligite ergo donum Dei, & recipite, & ab omnibus celate insipientibus. De cauernis namque metallorum occultum est, cuius lapis est mirabilis & animalis, color splendidus, mons sublimis, & mare patens. Etenim confitemur, quod in lapide philosophico post ueram mundisicationem, maior pars est argentum uiuum. Et propter hoc non comburitur, nisi per accidens. Et est illud uerbum preciosissimum. Hoc autem totum factum est a natura, & non est credendum quod hoc facere sit possibile per aliquod artificium, sicut quidam fatui putauerunt & putant. Lapis enim philosophicus creatus inuenitur a natura, & per Deum altissimum nihil plus indiget, nisi quod remoueatur quod est superfluum in eo. Ergo ipsa praeparetur materia, ut ex eo eliciatur quod est purum, terreum autem & foeculentum remoueatur. Unde Tudianus philosophus: Scias quod lapis noster aereus & uolatilis est in suo manifesto frigidus & humidus, & in suo occulto calidus & siccus est. Et illa frigiditas & humiditas quae est in manifesto fumus aquosus, corrumpens, denigrans & destruens se & omnia, fugit ab igne. Et caliditas & siccitas quae est in occulto, est aurum calidum & siccum, & est oleum mundissimum, penetratiuum in corporibus, & non fugitiuum: quia caliditas & siccitas Alchimiae tingit, & non aliud. Fac ergo quod frigiditas & humiditas aquosa, que est in manifesto, sit compar caliditati & siccitati, quae est in occulto: ita ut insimul conueniant & coniungantur, & fiant insimul una penetrans, tingens & profundans. Has autem humiditates oportet destrui per ignem & gradus ignis, cum molli temperamento & congrua ac moderata digestione. Putrefactio philosophicalis nil aliud est nisi corporum corruptio siue destructio. Una enim forma destructa, statim introducit sibi natura aliam formam meliorum & subtiliorem. Putrefactio idem est quod fractio putridi: nam per putrefactionem omnis res digeritur, & fit fractio inter putridum, id est foetidum & mundum. Mundum enim corpus putrefactum immediate crescit, & multiplicatur in suo simili, ut patet in grano, quod postquam stetit per multos dies sub calore terrae, tume scit, ut & quod mundum est ex eo crescat & multiplicetur: foetidum uero euanescat. necessaria est ergo etiam in opere nostro propter praedictas causas putrefactio. Conceptio & desponsatio fit in putredine in fundo uasis, & generatio genitorum fiet in aere, scilicet in capite uasis, id est alembici. Corpus nihil facit nisi putrefiat, & non potest putrefieri, nisi cum Mercurio. pro una parte corporis uidentur accipiendae propter putrefactionem trigesimae sextae partes aquae. Putrefactio fiat igne lentissimo fimi calidi & humidi, & nequaquam alio: ita quod nihil ascendat: quia si aliquid ascenderet, fieret separatio partium, que fieri non debet donec masculus & foemina sint perfecte coniuncti: & unum recipit aliud, cuius signum est in superficie ingenio perfectae sosutionis. Et licet azoth appareat in prima mixtione seu coniunctione albus, pro eo quod foemina uincit suo colore: nihilominus in putrefactione per ignis beneficium deni278 Rosarium grantur ambo. Per ignem augentem in humido calorem putrescit nigrum, qua est tinctura, & ideo seruanda est. Secretum magnum. Natura auri in aqua forti putrefacta, excellit omnes naturas. Ideo in compositione lapidis est notandum, quod nullus lapis excellit lapidem mineralem in uirtute. Philosophus: Fac de masculo & foemina circulum rotundum, & de eo extrahe quadrangulum, & quadrangulo triangulum: fac circulum rotundum & habebis lapidem philosophorum. Geber probat in libro Examinum, quod si Sol & Luna insimul incorporentur cum arte, non separantur de facili. Et sic unum appetit reliquum, eo quod unum siccum sit & aliud humidum. Et postquam unum ademptum est aliud; adeo se forti nexu complectuntur, & se inuicem continent, quod unum ab altero de facili auelli non possit. Multo fortius hoc erit si alterum illorum sit spirituale, id est, medicinale: & sic tingibile, ratione suae spiritualitatis. Aurum est aurum actu, & ipsa materia: quod si spiritualizetur, factum est ex actu potentia, &: ex materia forma, & ex acto agens, & ex foemina uir, & ex renata res naturans. Ergo cum nulla sit materia auri; nullum aurum quod non fuerit prius argentum, ut dicit philosophus: Si ergo talis forma coniungatur suae materiae, id est lunae, certe auidissime se amplectentur: & perfectum maius perficit perfectum minus, & hoc naturaliter & amicabiliter, quia omnis natura perfici appetit, & destrui abhorret naturaliter. Sciendum, quod secundum Auicennam in epistola ad Hasen de re tecta. Intentio operantium in hac arte, imo potius intentio ipsius artis, secundum possibilitatem naturae rerum, est materiam unius induere formam & naturam alterius. Uerbi gratia. Cuprum induere formam & naturam argenti uel plumbum auri, & sic de caeteris similiter. Cum enim forma sit natura rei uniuscuiusque ( ut habetur secundo Phisicorum ) spoli ta aliqua re a forma sua, & alia superinduct. eidem, procul dubio & natura ipsius transmutata est a sua specie. Dicimus itaque quod nomen Alkimia in Greco, sonat Transmutatio. Et inde Alkimiam dicimus scientiam esse transmutationis rerum a suis formis & speciebus, secundum quod formae rerum diuisae sunt. 280 Rosarium Animae Extractio uel impraegnatio. Hie theilen sich die uier element / Ausz dem leib scheidt sich die seele behendt. De nigredine plura. Hermes Rex tractatu secundo: Scito fili, quod lapis noster hic plurimorum nominum & uariorum colorum ex quatuor ordinatus & compositus est elementis, quem nos oportet diuidere & in membra secare, arctius sequestrare, ac partes mortificare, & in naturam quae in eo est uertere. Aquam & ignem in eo habitantem custodire, qui ex quatuor elementis est, & eorum aquas sua aqua continere, siqua non est aqua, forma ignea uerae aquae, ascendentes in uase suo sinere, quae suis corporibus spiritus continent, & tingentes fiunt & permanentes. In artificio Sorin distinctione prima: Accipe ab eo paulatim, totum diuide, tere feriatim quousque morte occupetur ex nigredinis intensione ut puluis. Hoc est ergo magnum signum, in cuius inuestigatione nonnulli perierunt, deinde quodlibet discernes separatim, tere seriatim. Morienes: Omne corpus cum anima caruerit, tenebrosum & obscurum inuenitur. Hermes: Oportet nos duo argenti uiui simul mortificare. Idem: Accipe cerebrum eius, aceto acerrimo terite, uel urina puerorum, quousque obscuretur. Hoc peracto uiuit in putrefactione, & fuscae nubes quae super ipsum fuerant, & in suo corpore antequam moreretur, reuertuntur. Reiteratus autem prout scripsi iterum moriatur prout narraui. Idem, Oportet autem ipsum a duobus sulphuribus sequestrare: continue coquatur quousque aqua nigra fiat. Idem, Qui ergo denigrat terram ad propositum perueniet, & bene habebit. Arnoldus: Uerum cum primum denigratur, clauem operis dicimus esse, quoniam non fit absque nigredine: nam ipsa tinctura quam quaerimus, qua in quolibet corpore tingamus, Quae quidem occulta fuit in suo ere, quemadmodum anima in humano corpore. Speculum: Ideo charissime fili, cum in opere fueris, fac ut in principio habeas colorem nigrum, & tunc certus eris quod putrefacis, & uiam rectam procedis. O natura benedicta, & benedicta est tua operatio, quia de imperfecto facis perfectum cum uera putrefactione que est nigra & obscura. Postea facis germinare nouas res & diuersas, eum tua uiriditate facis diuersos colores apparere. Ista nigredo nuncupatur Terra, que fit leui decoctione totiens reiterata, donec nigredo superemineat. Et sic habes duo elementa, primo aquam per se, dehinc terram ex aqua. Nam ut dicit Auicenna in titulode Humoribus: Calor agens in humido corpore, primo generat nigredinem, ut est uidere in calce quae apud uulgum fit. Ideo dicit Menabdes: lubeo posteros facere corpora non corpora per dissolutionem, & incorporea corporea per suauem decoctionem, in qua summe cauendum est ne spiritus conuertatur in fumum & euanescat per nimium ignem. Unde Maria dicit: Custodi ipsum, & caue ne fugiat aliquid in fuimum. Et sit mensura ignis caliditas solis Iulii, quatenus ex sui & longa decoctione inspissetur aqua, & fiat terra nigra. Sic ergo habes aliud elementum quod est terra, & tantum denigredine pro modo sufficiat. Stephanus Philosophus: Aperi oculos tuos & cor tuum, audi & intellige, ostendam & dicam tibi uerba intelligibilia, quae scire poteris si fueris de intelligentibus. Scias quod ex homine non exit nisi homo: sic ex quolibet animali sibi nascitur simile. Uidemus tamen aliquas res natas a radicibus suis dissimiles, quia uidemus res habentes tales generatas ex non habentibus alas. Uidemus etiam & scimus res aliquas, quas homines nesciunt, de quibus egreditur natura, quam scimus quod sufficit nobis, & ignoratur, quia sunt res profundae: etsi quaeris de eis, forsitan subtus terram sunt. Et scias quod de ista natura minerali fit ars non de alio. Auicenna: Cognosce ergo radices minerales faciens exeis opus tuum. Aristoteles secundo de Anima, Naturalissimum & perfectissimum opus, est generare tale quale ipsum est, ut planta plantam, capra capram. Idem: Opera artis alchimiae nil in ipsa proficeret, nisi apparentes naturas absque 284 Rosarium errore cognoscere. Hermes: O aqua forma permanens regalium creatrix elementorum. O natura maxima naturarum creatrix, quae naturam contines, & mediocriter natura superat, quae cum lumine uenit & cum lumine genita est. Ex Lucidario Arnoldi. Dixerunt aliqui, quod in opere Lapidis apparent omnes colores qui in toto mundo excogitari possunt. Hoc est sophisma philosophorum, cum non appareant nisi quatuor principales. Et quia ex eis omnes alii trahunt originem, ideo dixerunt omnes colores. Etsi tibi non apparent omnes colores non cures, dummodo possis elementa segregare. Nam citrinitas coleram significat adustam & ignem, rubedo sanguinem & aerem, albedo flegma & aquam, nigredo melancoliam & terram. Unde Hortulanus ait: Quatuor habens colores, quatuor elementa sunt. Scias tamen quod dicti colores apparent in nostra dissolutione. Quaero in quanto tempore possit fieri hic lapis benedictus: ad quod respondetur quod quidam author Philosophus Lilius testatur, magisterium suum fecisse in octo diebus, & quidam per septem, & quidam per tres menses, & alii per quatuor, alii per dimidium annum, & alii per unum annum. Et hoc Maria dicit se fecisse in trib. diebus. Ad hoc dico quod causa diuersitatis scilicet breuitatis & prolongationis defectus potuit esse uirtute aquae Mercurii. Uel quia operabatur de Sole & Luna. Et quidam ipsorum apponebant plus & alii minus. Sol autem fixus est & non fugiens, & cum istis solum operabantur. Unde propter suam impotentiam fixionis, & impatientiam ignis, quando per fusionem erat commixta cum sole, faciebat eum ascendere pro magna parte. Et quando ascendebat, sic uocabant aquam & animam & spiritum, dicentes quod aqua eorum non erat aqua uulgi, nec Marcurii: & tunc remanebat terra in fundo, tunc reducebant aquam illam supra corpus, & iterum faciebant ascendere per uirtutem ignis, & iterum commiscebant cum terra, quousque secum totam terram portabant in uentre suo. Unde dicit quidam: Portauit eum uentus in uentre suo. Unde necesse erat eis habere magnam quantitatem de dicta aqua. Et tunc fixus erat de corpore spiritus. Reiterabant ergo ipsam sublimationem, quousque totum remanebat fixum, & impotens ascenderet. Et tunc spiritus fixus erat in corpore, & luna erat soli incorporata; & per minima commixta: & sic erat operatio completa. Unde dicta diuersitas in agendo, opus potuit esse in imponendo plus de fixo cor286 Rosarium pore, quam de non fixo, uel econuerso, quia non erat plus de non fixo citius ascendebat, & quando plus de fixo tardius ascendebat. Sed quid dicitis de hoc quod dicunt philosophi, scilicet: Aurum nostrum non est aurum uulgi, & argentum nostrum non est argentum uulgi. Dico quod ipsi dicunt aquam aurum, id quod uirtute ignis ad superiora ascendit. Et uere istud aurum non est aurum uulgi: uulgus namque non crederet ipsum posse ascendere ad superiora propter suam fixionem. Scias insuper quod talis per Deum consueuit esse modus philosophorum, semper scilicet, quod in passu certissimo claudicare, & rem quasi dictam quandoque per typos & figuram, & quandoque per uerba metaphorica, & quandoque per falsam & alienam practicam occultare, & ubi se uerum dixisse sentiebant, se tunc similitudinarie locutos fuisse dicebant. Unde Geber dicit: Ubicunque aperte locuti sumus; ibi nihil diximus; sed ubi sub aenigmate aliquid posuimus & figuris, ibi ueritatem occultauimus, etc. Unde quidam dicit: Sales & alumina non sunt lapis, sed adiutores lapidis. Qui non gustauerit saporem salium, nunquam ueniet ad optatum Fermentum fermenti, fermentat etenim finitum per excellentiam. Tale superius quale inferius. Combure in aqua, laua in igne. Coque & recoque, & iterum coque. Saepissime humare & semper coagulare. Interfice uiuum & resuscita mortuum. Et hoc septena uice. Et habebis uere quod queris. Si scis regimen ignis, sufficit tibi Mercurius & ignis. Uersus. Aes nostrum bene si scis sufficit, si caetera nescis. Ex antiquo libello Hortulanus super Epistolam Hermetis ait. Solus ille qui scit facere lapidem philosophorum, intelligit uerba eorum de lapide. Philosophi enim hanc artem manifeste conati sunt patefacere dignis, & indignis abscondere. Et sic de uirtute intentionis semper dixerunt uera, sed de uirtute sermonis non: & dixerunt sic lapidem philosophorum fieri ex ouo, quia in ouo tria sunt similia tribus que integrant lapidem. Hermes ait: Pater eius sol, Mater eius est luna. Et sic innuit quod iam duo hic lapidis compositionem intrant, & probat hoc Hortulanus. Quia aqua solis est uolatilis, & corpus eius fixum. Et econuer so de luna, & tunc declarata sunt uerba illa dicentia per Gebrum & alios Philosophos, Fac fixum uolatile & uolatile fixum, & fixum uolatile. Periuadent enim multiplicem solutionem, quia totum opus stat in solutione. Item cum dicit, quod est superius est & inferius. Hic per superius intelligitur dignius, & per inferius indignius, ut scilicet fiat unus ex illis tribus, uel ex Sole & Luna fiat una res, cuius partes sint aequales: & appellatur haec coniunctio sublimatio Philosophorum. Et dicitur sublimatio, exaltatio, siue dignificatio, quia Luna dignificatur & Mercurius. Nam cum facta est unio in tanta dignitate est Luna sicut Sol & Mercurius. Similiter & cum facta est fixatio, que appellatur corpus mortuum, ita uilis est Sol sicut Mercurius, & litera uult illa & istud est ascendere & descendere philosophorum. Item, Lapis dicitur habere quatuor elementa, quae exponit Arnolfus. Quia cum facta est solutio, dicitur unum elementum scilicet aqua. Et cum corpus est immundum, dicitur secundum elementum, scilicet terra. Et cum est calcinata dicta terra, dicitur ignis: & cum iterum solutus est lapis, dicituraer. Item, Lapis dicitur habere corpus spiritum & animam. Per corpus intelligitur corpus immundum, ut supra. Per animam intelligitur fermentum, & per spiritum qui se habetin proiiciendo, qui alio nomine dicitur Quinta essentia, quam acquisiuit haec compositio, ueram habet uirtutem conuertendi. Item, praedictus lapis dicitur Rebis, id est una res quae fit ex duabus rebus, id est corpore & spiritu, uel ex sole & luna, ex corpore mundato & fermentato. Item, dicitur lapis ubique repertus propter ueram compositionem: quia quando illa tria Sol, Luna & Mercurius sunt coniuncta simul, uirtus lapidis est per totum & in montibus & in planis, id est, in corporibus, & Mercurio, & in mari, id est, aqua dissoluta. Et uolantes accipiunt ab eo iuuamentum. Uolantes sunt Mercurius uiuus, & corpora imperfecta, quae conuertuntur in Solem & Lunam. & dicitur Scorpio, id est, uenenum: quia mortificat seipsum, & seipsum uiuificat: quia illa trina res proiecta super Mercurium uiuum, uiuificat ipsum: quia facit ipsum uerum corpus, & sic ulterius possunt exponi omnium philosophorum dicta: & tamen a philosophis dicitur, argentum uiuum minerale. sed materia lapidis philosophorum est aqua, & intelligitur de aqua illorum trium, ut probat Ortulanus. Nec debent esse plura nec pauciora: & dicit quod Sol est masculus, Luna foemina, & Mercurius sperma. Sed ut fiat generatio & conceptio, oportent ut masculus iungatur foemine: & ultra hoc requiritur semen, & sic ante fermentationem debet fieri conceptio & impraegnatio & cum multiplicatur materia, dicitur quod infans crescit in utero matris, & cum fermentatur. Ortulanus & Arnoldus, quod infunditur anima corpori, & nascitur rex coronatus. Item in libro Turbae philosophorum habetur haec 300 Rosarium doctrina: Soluite corpora & imbibite spiritum. Et dicunt corpora in plurali, quoniam oportet quod ad minus sint duo. Et dicunt Spiritum in singulari: & sic oportet, quod sit unus. Et nullum est sperma sine materia corporum nisi Mercurius. Et cum dicitur Imbibite spiritum, intelligitur operatio ea, quae fixat Mercurium, & multiplicatur lapis, multiplicatur, id est, reiteratur. Item, quando materiam Solis & Lunae mortificat Mercurius, remanet materia sicut cinis, & uocatur a philosophis Cribratio & contritio eorum. De quo cinere dicitur in libro Turbae & Arnoldi, Cinerem hunc ne uilipendas. Item, Praedictus cinis qui est illis tribus, appellatur a philosophis, Corpus immundum: quia oportet decoqui & calcinari usque ad albedinem. Ideo dicit Morienes in libro Turbae: Nisi corpus immundum mundaueris, & ipsum dealbatum reddideris, & in ipsum animam miseris, nihil in hoc magisterio direxisti. Et sic habentur duo, scilicet, calcinatio ipsius lapidis, & fermentatio. Calcinatio, id est, in modum albi cineris, seu terre, seu calcis albae per spiritus operationis reductio, quae fit igne nostro, id est, aqua Mercurii nostri. Item, cum dicitur tinctum tingit, intelligitur, quod si medicina haec calcinata, dissoluta & coagulata fermentatur ad album, fit luna, cum sole, fit sol. Item, Geber de medicina tertii ordinis probat, & dicit ad literam: quia tam ad album & rubeum est una atque eadem uia cum Sole & Luna, differunt tamen fermentatione. Cuius haec tertii ordinis medicina est duplex, scilicer, Solaris & Lunaris: & est tamen in essentia una, & modus agendi unus. Est tamen additamentum citrinitatis sen cicitrini coloris, qua medicina perficitur a substantia sulphuris fixi, hoc est, quod utraque medicina incipitur cum Sole & Luna. Sed ad rubeum fit fermentum cum Sole, ad album cum Luna. Sol capitur dupliciter, uno modo pro aqua solis, alio pro corpore solis, ut supra. Item, cum dicitur quod apparent omnes colores, uerum est: quia ante fermentationem in calcinationibus, dissolutionibus, & fixationibus apparent omnes colores. Item, Lumen luminum sic ait: Et scitote quod eadem sunt, quae dealbant & rubificant intrinsecus & extrinsecus, scilicet, Sol, Luna, Mercurius. Quae tria dissoluta & fermentata appellat argentum uiuum, dicens: Argentum uiuum habet in se corpus, spiritum & animam. Ibidem, talis est causa, coquite masculum & foeminam simul, quousque coaguletur, & fiat lapis, Item, Notandum quod nostrum Elixir non fit nisi ex mineralibus. Et amplius notifico, quod draco 302 Rosarium non moritur nisi cum fratre & sorore sua interficiatur: & non per unum tantum; sed per duo simul. Frater est sol, soror est luna. Ultimo ait Arnoldus: Quia philosophi dixerunt uerum de lapide quicquid dixerunt. Quia de uirtute sermonis loquebantur, indignis ad celandum; De uirtute autem intentionis loquebantur dignis & semper uerum: & philosophi sciunt, quod talis materia debet tradi mistice, sicut poesis fabulos e & parabolice. Et cum philosophi loquuntur de magnis rebus non admiscent parabolas, nec fabulas, ut dicit Macrobius. Ablutio Uel mundificatio Sie felt der Tauw uon himmel heraβ / Und wascht den schwartzen leyb im grab aβ. Dealbatio Primi lapidis prima Senior in epistola Solis et Lunae. Aqua uero quam memoraui, est res de coelo descendens, & terra cum humore suo su304 Rosarium scipit eam & retinetur aqua coeli cum aqua terrae, & aqua terrae propter seruitium suum &, arenam suam honorat eam, & congregatur aqua in aquam, & retinebit aqua aquam, & dealbabitur Albira cum Astuna. Hermes: Spiritus non ingreditur corpora, nisi munda. Alphidius: Accipe albedinem, & nigredinem dimitte. Democritus: Mundifica stannum cum praecipua ablutione, extrahe ab eo nigredinem eius, & obscuritatem eius, & apparebit candor eius. In opere Sorin: Dissolue albo igne quousque uideatur ut gladius denudatus, & fac dealbando corpus esse candidum. Rasis: Aqua cum miscetur Aeri, ipsum interius dealbat. Haec dealbatio dicitur a quibusdam impregnatio, quia terra dealbatur. Dominante namque aqua, terra crescit & multiplicatur, & augmentatio nouae prolis inde generatur. Alphidius: Tunc oportet te terram nigram abluere, & igne calido dealbare. Unde Hali dicit: Accipe quod ad fundum uasis descendit. & ablue istud cum igne calido, quousque auferatur eius nigredo, & recedat eius spissitudo, & fac ab eo euolare additiones humiditatum, donec deueniat calx nimis alba, in qua non erit macula. Tunc enim terra ad recipiendam animam est habilis & purata. Unde dicit Merculinus: Firmans mutatum praegnatio spondet hiatum. Qui bene praegnantur, concordi pace ligantur. Unde dicit Morienes: Haec terra cum aqua sua putrefit & mundificatur, quae cum mundata fuerit, auxilio dei totum magisterium dirigetur. Hermes quoque ait: Azoth & ignis latonem abluunt, & nigredinem ab eo auferunt. Ideo dicit Philosophus: Dealbate latonem, & libros rumpite, ne corda uestra rumpantur. Haec est enim compositio omnium Sapientum, & etiam tertia pars totius operis. Iungite ergo, ut dicitur in Turba, siccum humido. id est, terram nigram cum aqua sua, & coquite donec dealbetur. Sic habes aquam & tertam per se, & terram cum aqua dealbatam: illa albedo dicitur aer. Salomon, Sapientiae septimo: Hanc scientiam pro luce habere proposuit, & super omnem pulchritudinem & salutem. In comparatione illius lapidis preciosi non comparauit illum: quoniam omne aurum tanquam arena exigua est, ueluti lutum aestimabitur argentum in conspectu illius. Melior est enim acquisitio eius negociatione argenti & auri purissimi. Fructus illius preciosior est cunctis opibus huius mundi; & omnia quae in mundo desiderantur, huic non ualent comparari. Longitudo dierum & sanitas 306 Rosarium in dextera eius: in sinistra uero eius gloria & diuitiae infinitae. Uiae eius operationes pulchrae & laudabiles, non despectae, & semitae eius moderatae, & non festinae, sed cum laboris diuturni instantia, lignum uitae est his qui apprehendunt eam, & lumen indeficiens: beati qui tenuerinteam: quia scientia Dei nunquam peribit, ut Alphydius testatur, dicens: Qui hanc scientiam inuenerit; cibus eius legitimus erit & sempiternus. Aristoteles: O quam mirabilis est illa res, habet enim in se omnia quae querimus, cui nihil addimus uel diminuimus: sed in sola praeparationem superflua remouemus. Arnoldus: Materia prima metallorum est quaedam substantia fumosa, continens in se humiditatem unctuosam, a qua substantia artifex separat humiditatem philosophicalem, quae apta est pro opere, quae erit tam clara sicut lacryma, in qua habitat quinta essentia metallica, & illa est metallum placabile, & in: ea est nedium coniungendi tincturas, ideo quia habet naturam sulphuris, & naturam argenti uiui. Geber: O quam utilis est ista res, quia nos utimur ea medicina cruda, quae tes postquam cocta & digesta fuit, est maximum uenenum super omnia uenena. Gratianus philosophus: In Alchimia est quoddam corpus nobile, quod mouetur de domino ad dominum, in cuius principio erit miseria cum aceto, sed in sine gaudium cum laeticia. Astanus in Turba. Accipite ipsum spiritum nigrum non urentem, & cum eo corpora soluite & diuidite. Idem, ipse est totus igneus, & soluens per igneitatem suam, diuidens omnia corpora cum suis coaequalibus. Rosarius: Quicunque uult intrare Rosarium nostrum, & ibi ui¬dere, & habere rosas tam albas quam rubeas absque illa re uili, cum qua nostrae reseraturae reserentur, ille assimilatur homini ambulare uolenti absque pedibus: quia in illa re uili est clauis, ex qua septem portae metallicae aperiuntur, & absque illa re uili nunquam preciosum perficitur. Ablutio est nigredinis terminatio, uel mundatio, donec album fiat perfecte album, & rubeum plene rubeum. Azoth enim & ignis obscuritatem ignis euellunt, Mortificatio est duritiei a corpore separatio: quia anima tunc est mortua, corpus autem uiuum; ratione caliditatis & siccitatis. Omne enim habens calorem, habet uitam. Et propter hoc calx alchimica dicitur habere uitam: quia illorum uitam imperfectam philosophi studuerunt occidere, & uitam perpetuam reddere.. Rosarium Reuiuificatio est ratione nutrimenti, scilicet sui humoris perfecti, & humiditatis recti198 ficantis restauratio expeditione humoris ipsius imperfecti. Ex Quadam Cartula lacerata. Nunc manifesto tibi naturali cognitione in hoc proposito meo de lapide omnium philosophorum & occulto, qui est lapis triplici ueste decoratus, lapis diuitiarum, lapis charitatis, & lapis releuationis ab omni penuria, & lapis curationis ab omni languore. Et in eo continetur omne secretum, & dicitur diuinum mysterium a Deo datum, & in mundo non est res sublimior post animam rationalem. Diligenter notare debes: Dixi tibi, quod lapis noster sit ornatus triplici ueste, id est, in tres partes diuidendus, in corpus, animam & spiritum. Unde corpus mortuum, quod anima caruerit, tenebrosum est. Si uis fili ut corpus illud reuiuificetur, redde sibi animam suam; & statim uiuit, O magister non intelligo. Fili tibi dico expressius: Unus lapis, siue una res tantum: quia corpus in suam naturam est redactum, uidelicet, in aquam suam, id est, in primam suam materiam: quia prima materia corporum est aqua unctuosa, & tunc primum dicitur una res, cum corporis substantia & aqua unionis per partes minimas indiuise uniuntur, & lapis Philosophicus ex quo rami infiniti multiplicantur. Et hoc dicitur Lapis in libris philosophorum notus. Ideo, Fili, ab illo lapide axtrahitur aqua sua propria, & in spiritu per modum separationis. Sublimatio nostra est partium non fixarum. eleuatio a partibus fixis. Partes uero non fixae eleuantur per fumum & uentum. Sed uolumus ut haec duo simul fixentur, & praestent fusionem facilem. Et sic intelligas nostram sublimationem ueram & certam. & lapis quem nemo potest tangere sua lingua. Hermes dicit: Diuide subtile a grosso, & caet. Terra calcinatur, aqua sublimatur: terra manet deorsum, aqua ascendit sursum: terra purgatur per calcinationem, aqua per sublimationem: ambo per putrefactionem. Aqua defendit terram ne comburatur, terra ligat aquam ne fugiat, ambobus sufficienter purgatis fiunt unum ultra non separabilia: quia unum sine alio non potest esse, cuius prima pars proiectum super centum argenti uiui, in uerum argentum tingit. Et si talis tinctura fuerit, una pars in rubeum uersa, tingit tot partes in uerum aurum, quo auro melius non reperitur, & hoc ex natura occulta, & acquisita per calorem ignis, etc. 310 Rosarium. Nota. Spiritus domini ferebatur super aquas ante coeli & terrae creationem, Genesis primo. Uidendum ergo, quod omnia ex aqua creata sunt. Hanc aquam deus diuisit cum dixit, & praecepit aquae partem in ariditatem, & illam uocauit terram, & aquam non conuersam pro terra conseruauit irrigandam & humectandam: quia terra sicca non multum fructum facit, nisi aqua sua pluuiali de sursum humectetur saepius, & sine aqua uix, aut nunquam. Animae Iubilatio, seu Ortus, seu sublimatio. Zie schwingt sich die sele hernider / und erquickt den gereinigren leychnam wider / Modo sequitur quartum uerbum, & est, quod aqua quae cum terra fuerit inspissata & coagulata, ascendat sublimatione. Sic habes terram, aquam & aerem. Et hoc est quod dicit philosophus: Ipsum dealbate, & cito igne sublimate, quousque ex eo exeat spiritus quem 312 Rosarium in eo inuenies, qui dicitur Auis, aut cinis Hermetis. Unde & Morienes ait: Cinerem ne uilipendas: nam ipse est diadema cordis tui, & permanentium cinis. Et in libro Turbae dicitur: Ignis regimen augmentate: quia post albedinem peruenitur ad cinerationem, que dicitur terra calcinata. Unde dicit Morienes: In fundo remanet terra calcinata, quae est naturae igneae: & sic habes in praedictis proportionibus quatuor elementa, puto aquam dissolutam, terram dealbatam, aerem sublimatum, et ignem calcinatum. De istis quatuor elementis dicit Aristoteles in libro de Regimine principiorum: Cum habueris aquam ex aere, & aerem ex igne, & ignem ex terra, tunc plenam habebis artem philosophiae. & hic est finis primae compositionis, ut Morienus dicit. Patientia & mora sunt necessariae in nostro magisterio. Festinantia quidem ex parte diaboli est in hoc magisterio. Hermes: Mortuum uult uiuificari, & aegro tum curari. Idem: Oportet te corpus & animam coniungere contritione in Sole. Idem: Seminate aurum uestrum in terram albam foliatam. Senior: Descendet fumus superior ad inferiorem, & concipit fumus a fumo. Idem: Haec aqua diuina est rex de coelo descendens. Idein: Ipse est reductor animae ad corpus suum, quod uiuificat post mortem suam, & per cum uita est, postquam non erit mors. Rosinus: Corpus enim laetatur, cum anima in ipsum ingreditur. Idem: Corpus uero occupat aniinam, & omne corpus, quod animam inuenit, facile eam occupat. Et notum habeas, quod anima punitur cum corpore, & cum eo incarceratur, & ab eo in corpus uertitur. Hermes: Ipse spiritus est extractor animae, & reductor, & totius operis reformator, & omnia quae querimus sunt in eo. Senior: Nihil eo aspectu uilius, & nihileo in natura preciosius, & eum Deus precio emendum non posuit. Senior: Praeparatio nostra natura surgit per seras aperientes seraturas. Hermes: Oportet nos scire cognitionem principii tam naturalium quam artificialium, Nam qui principia ignorat, ad finem non uenit. Idem: Hoc secretum est uita cuislibet rei, & est aqua, & aqua suscipit nutrimentum hominum & aliorum, & in aqua est maximum secretum. Sed ut minus erres, scire te couenit, quod nostrum sublimare nihil aliud est quam corpora exaltare, id est, in spirium ducere, quod no fit nisi igne leni. Sic enim dicimus: ille sublimatus est in episcopum, id est, exaltatus. Rosarium Et ideo uulgaris sublimatio, quae tantum est effectus, scilicet, quod iam corpus sublimandum, sit ita spiti314 tuale factum, quod possit sublimari. Nihil confert operi nostro, nec ultra requiritur post praeparationem primi lapidis: quia talis sublimatio non spiritualizat, sed tantum effectum spiritualitatis ostendit. Ideo bene dicit ille regalis philosophus Geber: Quia in opere magisterii nostri non egemus nisi unico uase, una fornace, unaque dispositione, quod intellige, post praeparationem primi lapidis. Genesis. Ex aqua omnia facta sunt, & super aquam ferebatur spiritus dei, & principium generationis hominis ex ea. Hermes: O natura fortis, naturas uincens & superans, fusasque naturas gaudere faciens. Geber. Expedit huius artis principia & radices principales, quae sunt de esse operis non ignorare. Basius: Sulphur nostrum fortius est omni igne. Alanus philosophus. Una res ex omnibus eligenda, quae est liuidi coloris, habens speciem metallicam, limpidam & liquidam, & est res calida & humida, aquosa & adustiua, & est oleum uiuum, & tinctura uiua, lapis mineralis, & aqua uitae mirae efficaciae. Aristoteles: Nuullum tingens uenenum generatur absque Sole & eius umbra, id est, uxore. Sublimatio est duplex: Prima est remotio superfluitatis, ut remaneant partes purissimae a fecibus elementaribus segregatae, sicque uirtutem quintae essentiae possideant. Et haec sublimatio est corporum, in spiritum reductio, cum scilicet corporalis densitas transit in spiritus subtilitatem. Secunda. Sublimatio est extractio, quod in ipsa est de natura quintae essentiae, a fecibus elementaribus separata. Dico autem quintam essentiam animam tingentem, ad quam necessaria est ablutio, ut per eam extrahatur unctuositas arsenici, siue natura oleaginosa, purissimae unctuositatis, quae ligata est cum fecibus suis, que feces non permittunt ipsam sublimari. Uincentius de Lapide Elixir. Uincentius in Speculo naturali, libro primo. In corporibus mineralibus ad instar operationis nature conati sunt Alchimistae facere breui tempore quod natura facit in annis mille, unde & docuerunt rem quandam facere, quae corpora super quibus proiicitur transmutat. Haec uocatur ab eis Elixir, & dicitur lapis non lapis: lapis quia teritur, non lapis, quia funditur, & currit absque euaporatione, sicut aurum, nec est alia res cui proprietas illa conueniat. Auicen: Elixir ergo est res que proiicitur super maius corpus, & mutat rem a natura sua in aliam. Fit autem quando miscetur corpus minus, & spiritus, & elementa, & fermentum, fitque de omnibus una confe316 Rosarium ctio. Et est Elixir uerbum graecum, quod sonat magnum thesaurum, uel meliorem de thesauris. Et Elixir quidem quod se cum corpore miscet, est quasi Tutia cum Cupro. Sed augmentatur uel crescit Cuprum de illa Tutia, cuius ratio est, quia Tutia res terrenalis est, Elixir autem res spiritualis, & reuertitur natura sui generis ad aliud genus. Alchimista: Fit autem Elixir duobus modis. Uno modo ex spiritibus mineralibus & corporibus mundis praeparatis: Alio modo ex quibusdam rebus prouenientibus ex animatis, scilicet ex capillo, uel ouo, uel sanguine, etc. Primo modo sic: Mortificantur quidam spiritus, & sublimantur, donec mundi fiant, Post hoc unum de corporibus a natura generatis comburitur, donec possit teri: deinde calcinatur, donec in modum calcis mundum efficiatur. Tandem, uero spiritus & corpora sic praeparata teruntur, & imbibuntur cum aquis acutis distillatis. Postea tam diu inhumidantur, donec in aquam claram conuertantur, deinde congelantur, ad extremum tam diu ponuntur in igne, donec fixa efficiantur. De Complemento Elixir. Auicenna in epistola ad Hasen: Elixir itaque tinctura sua tingit, & oleo suo submergitur, & calce sua figitur, & album quidem completur tribus, in quibus non est ignis. Citrinum uero completur quatuor totis. Glossa: Uerum est, quod Elixir album non indiget nisi tribus, scilicet, oleo, tinctura, & calce. Sed rubeum quatuor, scilicet, oleo, calce, tinctura, & iterum tinctura, quae dicitur Ignis. Et ideo subdit Auicenna: In quibus non est ignis De igne multiplici. Est autem Ignis multiplex, & eius qualitas diurrsa, per quosdam gradus distincta. Quidam enim in primo gradu est calidus ignis, & humidus in secundo, scilicet uentris equi cuius propietas est, quod non destruit oleum, sed augmentat propter suam humiditatem: nam alii destruunt propter siccitatem: Huic ergo non assimilatur alius in mundo nisi materialis ignis corporis hominis sani. Ignis quidem Solis calidus est in eodem gradu; sed siccus est. Hic autem est qui domat rem, & de re animata fit, ac nutritur, sicut puer cui datur in principio lac. Nam puer ex calido & humido nutritur & augmentatur. sic & ignis equi augmentat oleum sua humiditate. figit autem lapidem suo calore temperando, Est inter hos duos & alius, qui est calidus & siccus in secundo gradu, ut ignis furni post panis extractionem. hic fundit leniter, & non comburit: quia non est in eo flamma, nec fortitudo caloris. Calor enim paulatim declinado recedit: sed si staret, spiritum figeret in corpore, uel extra corpus: Ignis autem equi nec fundit, nec comburit: sed domat, & humidum augmentat. Est & quartus furni fixionis ignis. hic fundit & figit, non autem comburit: quia flammalis non est, nec differt a praecedenti, nisi quod in hoc est calor continuus, in illo non. Quintus dicitur flammalis, & est calidus & siccus in tertio gradu. hic calcinat tantum; & non fundit, scilicet, ad comparationem auri & argenti, & aliorum corporum in eodem gradu, uel ultra: & est ignis in furno calcinationis. Sextus est calidus & siccus in quarto gradu: & hic fundit & figit fortiter, mollificando corpora suauiter, nec dissipat ea uel dispergit. Hic est ignis furni fusionis in eodem gradu, Est & ignis follium, qui corpora dissipat & dispergit, & fundit. & hic est septimus. Octauus est qui fundit & calcinat, & est flammalis: quia in eo fola flamima operatur. Substantia ignis carbones & flamma. & in ista sola flamma lignorum. hic etiam est in eodem quoque gradu cum precedentibus. In eodem quoque gradu est nonus, scilicet, qui omnibus est magister: ut ignis officiationis, id est, examinationis. hic fundit & comburit, & dissipat, & dispergit malum, saluat & rectificat bonum, & est quasi iudex, discernens iustum ab iniusto. Iuniperorum ignis. Ignis artificialis continuus, durans in eodem gradu quo uolueris, per unum, aut duos, aut tres menses, donec nudes carbones, ideo semper coopertos debes seruare, & potes augmentare uel diminuere calorem pro beneplacito tuo, & hoc secundum additionem plurium uel pauciorum carbonum incensorum. In primis, habeas cineres sufficientes, & solum factas de ligno Iuniperi. Tunc habeas ollam magnam fictilem, in cuius medio sit alia minor olla siue crucibulum, & imponendo cine res magna olla stet super calorem ignis, quatenus ipse cinis calescat, & sic circumquaque ollam minorem super cineres pones carbones: etiam de praedicto ligno luniperi tantum factos. Habeas denique adhuc plures cineres calefactos eiusdem ligni, quos supersperges praedictis carbonibus, & cooperies eos suo cinee calido peroptime. Et in illam minorem ol320 Rosarium lam siue uitrum habeas tuam materiam digerendam, & desuper maiorem ollam coopertorium pones, & in stubam pones subter scamnum, uel supra, super lapidem tamen, ne forte damnum inferatur. Poteris tali practica plures huiusmodi praeparare ignes. poteris etiam in minorem ollam ponere aquam calidam, uel uentrem equi humidum, & in illum fiolam materiae. Carbones praedictos facies in hunc modum: Secabis lignum iuniperi in paruas particulas, ad grossitudinem duorum digitorum, uel maiores, illos pones in magnam ollam bene undique clausam, & perlutatam, & repletam, illam ollam ponas per integrum diem in ignem fortem furni uenti, uel flammae lignorum. Deinde permittas per se infrigidari: aperi ollam, & habebis quod optas. Cineres autem communi modo combures. Hic ignis potest esse ignis primi uel secundi gradus fixionis spirituum. Hie ist geboren die edle keyserin reich / Die meister nennen sie ihrer dochter gleich. Die uermeret sich / gebiert kindrt ohn zal / Sein und otlich / rein / und ohn alles mahl. Die konigin hasset den todt und armuth. Sie ubertriffet goldt / silber / und edelgestein / Alle arzney / groß und klein. Nichts ist auff erden ihr gleich / Des sagen wir dank Gott uon Himmelreich. O gewalt zwingt mich nackendes weib / Dann unsalig was mein erster leib. Und noch nie mutter was ich worden / 322 Rosarium Biß ich zum andern mahl ward geboren. Da gewan ich aller wurtz uund kreitter Krafft / Inn aller kranckheyt ward ich sigkhafft. Meines Sones nam ich da war / Und am mit ihm selb ander dar. Da ich seiner wardt schwanger / Und gebaret uff ein unfruchtbarn anger. Ich wardt Mutter / und bleib doch Magt / Und wardt in ineinem wesen angelagt. Daß mein Son mein uatter wardt/ Wie das Gott geschickt hat wesentlicher arth. Die Mutter die mich hat gebaret / Durch mich ward sie geborn auff erdt. Eins zubetrachten / naturlichen uerbunden / Das hat das gebirg meisterlich uerschlunden. Darauß kommen uier inn ein / Inn unserm meisterlichen stein. Unnd Sechs / inn dreifalt bedacht / Unnd inn ein wesentlich arth gebracht. Wer das bedencken kan eßen / Dem ist uon Gott der gewalt gegeben. Daß er alle kranckheyt thut uerdreiben / An metallen / und menschen leiben. On gottes hulff das niemand mag Bawen / Dann der sich selbs kan durch schawen. Auß meiner erd entspringt ein brun / Darauß rinnen zween straum. Der ein fleust gen Orient / Und der ander gen Occident. Darauß zwen Adler fligen und uerbrennen ir gefider / Und fallenbloß in die erd nider. Und werden hinwider gefidert schon / Ihm sein underthenig Son und Mon. O Herze Iesu Christ / Du der die gahen geben bist. Durch deinen Helligen geist so gut / Der hat es als in seiner hut. Wenn er es gibt furwarder uernimt der Meyster spruch gar. Daß er bedenck das kunfftig leben / Als leib und Seel gefugt werden eben. Daß sie schweben in ihres uatters reich / Also helt sichdie kunst auff erdtreich. Hermes: Scitote rumorum inquisitores, & sapientiae filii, quod uultur supra montem existens in cacumine, clamat uoce magna, inquiens: Ego sum albus, niger, & rubeus, citrinus. ueridicus sum, & non mentior. Alphidius: Argentum autem uiuum, quod ab eo corpore nigro extrahitur, est humidum, album, & corticibus mundum ne pereat. Morienes: Scire te conuenit, quod fumus albus est anima, & spiritus illorum corporum solutorum. Et certe si fumus albus non fuisset, aurum albi alchimiae non fuisset. Rosarius: Hic est Mercurius noster nobilissimus, & deus nunquam creauit rem nobiliorem sub coelo praeter animam rationalem. Plato: Haec est materia nostra & secretum nostrum. Ortulanus: Sic habes uerum Mercurium extractum ab istis duobus corporibus praenotatis, & est bene lotus & digestus. & iuro per Deum, 324 Rosarium quod nullus alius Mercurius est in uia uniuersali, nisi iam declaratus, in quo dependet tota philosophia: qui aliter dicit, falsum dicit Parmenides in Turba: Quidam audientes aquam a philosophis nominare, putant aquam nubis esse. certe non: sed si haberent rationem, scirent undique, aquam esse permanentem, quae quidem aqua permanens esse non potest absque suo corpore cum quo soluta est. Alphidius: Istam medicinam uocant philosophi omnibus nominibus: quia tot nomina sunt huic Mercurio imposita, quod uix aut nunquam possit aliquis noua ratione uocabula imponere. & dicit Plato philosophus: Nos omnia reuelauimus, excepto secreto artis, quod nemini licitum est reuelare: sed attribuimus illud deo glorioso, qui cui uult, inspirat, & cui uult aufert. Salomo rex: Haec est filia, ob quam regina austri ab oriente dicitur uenisse, ut aurora consurgens audire, & intelligere, & uidere sapientiam Salomonis, & data est in manu eius potestas, honor, uirtus & imperium, & florens regni corona in capite suo radiis septem stellarum rutilantium, tanquam sponsa ornata uiro suo, habens in uestimentis suis scriptum literis aureis, Graecis, & Barbaris, & Lanis: Ego sum unica filia sapientum, stultis penitus ignota. Hermes: Quemadmodum sol in stellis: ita aurum in metallis Sol dat stellis lumen, & omnem continet fructum: similiter & aurum omnem continet fructum. Item, Dies est natiuitas lucis, Sol quoque lucerna diei quem deus creauit ad opus nostrum, id est, pro mundo regendo. Item, tinctura debet esse corporea, a corporibus metallicis extracta perfectis, per beneficium & medium mineralium. Regulae generales. Omnis res de eo est in quod resoluitur: nam glacies conuertitur in aquam, calore mediante: necesse est ergo, ipsam prius aquam fuisse quam glaciem. Sic omnia metalla prius fuerunt argentum uiuum, quod patet: quia cum in igne liquescunt, conuertuntur in ipsum. Hic nota, quod philosophus liquatum metallum etiam uocat Mercurium, siue argentum uiuum: ergo reductio metallorum in argentum uiuum isto modo dicitur liquatio ista, quamuis fiat per uiolentiam ignis: tamen quia in liquatione illa forti tenet speciem argenti uiui, ideo etiam nominat ipsum argentum uiuum. Sed non est ista solutio philosophicalis, sed laicalis: ergo ad particulare tibi notum, aliquo modo correspondet dictis philosophiae. Secunda Regula. Omnis natura naturaliter perfici desiderat, & destrui abhorret & fugit: ergo auide ample 326 Rosarium ctitur illud, quod suiipsius emendatiuum, & contrarium respuit in quantum potest, & secundum istud ars debet imitari naturam, alias semper errat. Tertia Regula. Omne peius laborans in aliqua arte, de sua naturali malitia nititur melius destruere. Et omne melius laborans in aliqua arte, conatur peius perficere, ergo in primis tibi sciendum erit naturas rerum, ut scias discernere quid sit melius aut peius naturae, & unde perficiatur, & unde prohibeatur: & quod quantitas peioris non excedat quantitatem melioris, alioquin maxime errabis. Quarta Regula. Omne siccum naturaliter appetit bibere suum humidum, ut in suis partibus sit continuatum. Hic nota quid sit humidum radicale omnium liquabilium, & tali humido ciba nimis siccum, & fiet temperatum, etc. Et sic habebis optatum. Ex Tractatulo quodam probato. De Differentia Sulphuris uulgi & simplicis philosophorum non urentis. Cum generaliter philosophus loquatur, quod sulphur coagulat, dicendum quod non: quia omne sulphur uulgi secundum philosophum; metallis est extraneum & contrarium. Auicenna: Non intrat in magisterium, quod non est ortum ab eo: quia semper inficit & denigrat, & corrumpit, quocunque modo per artificium praeparetur. Est enim ipsum ignis infectus, ergo fusionem impedit: Si uero calcinatur, in terream redit substantiam, ut puluis mortuus. Quo ergo modo potest aliis uitam inspirare? habet enim duplicem superfluitatem, scilicet, inflammabilem substantiam; & terream foeculentiam. igitur per haec considera, sulphura uulgi non philosophorum esse, cum sulphur philosophorum sit simplex ignis uiuus, uiuificans alia corpora mortua, & maturans ea, ita quod naturae defectum supplet; cum ipsum sit superfluae maturitatis; secundum quod in natura sua fit perfectum, ac per artificium magis ac magis depuratum. Unde Auicenna: Tale sulsulphur non reperitur super terram, nisi in quantum existit in istis corporibus, sole & luna, & in alio quidem est illuc quod nulli dicitur, nisi ex parte dei sibi reueletur: In sole perfectius: quia magis est digestum & decoctum. philosophi enim subtiliter sunt imaginati, quomodo in istis corporibus perfectioribus sulphura illa elicere possent, & ipsorum qualitates per artem purgare, ut hoc haberent in arte, medianre natura, quod in ipsis antea non apparuit, quamuis plenarie & occulte prius habuerunt. & hoc nequaquam fieri concedunt sine corporis solutionem, & in primam materiam reductione, quod est argentum uiuum, ex quo facta sunt ab initio, & hoc absque ulla permixtione rerum extranearum, quae extrancae naturae lapidem nostrum non emendant: quoniam nihil conuenit rei, nisi quod propinquum est ei, cum sit medicina simplicis ac uirtualis naturae, ex aqua mercuriali producta, in qua aurum & argentum prius sunt soluta. Uerbi gratia. si glacies ponitur in aquam simplicem, soluitur in ea per calorem, & redit in primam substantiam aqueam, & sic aqua tingitur ex uirtute etiam occulta, quae fuit in glacie. Si autem glacies non resoluitur per calorem in aquam, non coniungitur aque, sed in aqua iacet, nec illam aquam tingit sua uirture, quae in ea antea coagulata fuit ex parte specierum: sic eodem modo si corpus non resolueris in Mercurium cum Mercurio, occultam uirtutem ex eo habere non potes, scilicet sulphur digestum & decoctum per opus naturae in minera. sic enim lapis est unus, una medicina, quae secundum philosophos dicitur Rebis, ex bina re scilicet, ex corpore, & spiritu albo uel rubeo, in quo multi fatui errauerunt. Quomodo sulphur rubeum est in Sole, & album in Luna. Cum sit dictum, quod sulphur philosophorum rubeum existat in sole per maiorem digestionem, & sulphur album in luna per minorem digestionem. Unde philosophus: Citrinatio non est aliud quam completa digestio: nam calor agens in humidum primo generat nigredinem, & agens in siccum causat albedinem: quia ignis si transcendit, agens in eo mutat in citrinitatem purissimam: haec omnia in calcinatione plumbi attendi possunt. Et dicit philosophus, quod iam actu unumquodque perfectorum corporum suum bonum sulphur cum Mercurio contineat, scilicet aurum aureum, argentum argenteum. ideo sulphur album per citrinum est aurum: Quamobrem sulphur in eo est sulphur rubeum, ignis substantia, qui hoc album plus digessit: & sic sulphur album & rubeum ex utra330 Rosarium que parte existit in sole: quare ignis est perfectio eius, & in igne generatum est. & ideo amicabiliter gaudet natura suae igneae naturae. Unde aliquae res extraneae hoc in corporibus non possunt causare; cum ars non est aliud mediante natura, nisi decoctio & digestio illius nature per simplicem laborem. Uerbi gratia: Mane cum surgo, & uideo urinam meam albam; iudico me parum dormiuisse: tunc repono me iterum ad dormiendum, & accepto somno, urina citrinatur: & hoc propter maiorem digestionem caloris naturalis in me existentem. Sic sequere naturam, per artem similiter decoquere, digerere, maturare, sublimare, cum iam actu natura contineat in se ignem naturalem, quo maturatur. hoc illae res non habent, ideo dare non possunt. In Luna uero non est nisi sulphur album, simplex, non tamen digestum sicut rubeum, nec sic a nigredine purgatum per actionem caloris, quem in se naturaliter continet. Sed ignis species est obtecta & occulta, agens eam magis in arte quam in natura, & e conuerso: & ideo non est impossibile, ut ars mediante natura. Hic nota mediantem naturam, siue mediam naturam, quod plus digerat & perficiat, cum naturaliter intendit perfici: sed per se non potest, nisi moueatur arte & operatione. Sed isti labores, ut credo, non peruenient ad hominem durae ceruicis, & ideo non fit uerum aurum, nisi fiat ita digestum & decoctum, ut melius melioret peius. Quia omnium philosophorum intentio est, cummeliore perficere: quod fatui contrarie intelligunt: quia cum peiore melius perficere nituntur. & hoc quaerunt in re quae nunquam fuit in illa, scilicet, aurum & argentum in rebus adustibilibus, ut prius explanatum est. Quod in aliis aegris corporibus non est utile hoc sulphur quaerere, quia ibi non est. Quaeri non immerito potest: Utrum ex aliis aegris corporibus hoc sulphur album & rubeum ad tingendum Mercurium elici possit: Dico quod non: quia prius dictum est, quod non est aliqua res maioris temperantiae quam in istis duobus corporibus reperitur, quibus insunt radii tingentes: cum prius dictum est, quod aegra corpora in se contineant sulphur foetidum & adustibile; & non uirtualis naturae sicut in istis, & c. Cum omnis ars non ualeat, nisi praehabita natura, quam sequatur: posses tamen cum minoribus mineralibus purgare metalla: quibus purgatis, tamen adhuc non haberent auream & argenteam naturam in se: quia digestio & decoctio 332 Rosarium aurea non fuit in illis, sicut in aliis, nec sulphur ita maturum: & ideo ipsis immaturis succurrendum est cum maturis ut maturentur. Igitur non tingunt; sed tinguntur: quia tinctura auri & argenti proportionabilem naturam habet cum ipsis, scilicet immaturis uel imperfectis: quia originem ex Mercurio traxerunt. Ex his manifeste patet, quod minora mineralia tingere non possunt: quia corpora metallica imperfecta quae non conueniunt cum auro & argento ex parte Mercurii maturi, tingere non possunt, nec naturam auri uel argenti infundere. Et ideo non est tingendum, nisi cum illis quibus inest uirtus tingendi. Tinge ergo cum auro & argento: quia aurum aureum tribuit colorem & naturam, & argentum argenteam. Quare omnia alia despicias, quibus non inest uirtualiter seu naturaliter uirtus tingendi, cum in ipsis nullus sit fructus, sed solum perditio rerum & stridor dentium. Fermentatio. Hie wirt Sol aber uerschlossen / Uno mit Mercurio philosophorum ubergossen. Hermes tractatu septimo de Sole: Filii, philosophorum corpora sunt septem, quorum primum est aurum eorum optimum, rex & caput, quod nec terra corrumpit, nec res comburentes comburunt; nec aqua alterat, eo quod eius conplexio est temperata, & natura directa in caliditate, & frigiditase, & humidirate, & siccitate, tiec in eo est quod superfluum, nec minus, quare ipsum am pretulerunt philosophi & magnificarunt, & dixerunt, quod aurum sic se habet in corporibus, quemadmodum Sol in stellis suo lumine & splendore. eo namque uegetabilia germinant in terra, & omnis fructus perficitur nutu dei. Similiter aurum in corporibus omne corpus secum continent & uiuificat, quod Elixir fermentum est, sine quo nequaquam peragitur. quemadmodum pasta absque fermento non fermentatur, nec eleuatur: sic cum corpora dealbas, sublimas, mundificas, & ex eis fecem & turpitudinem extrahis. deinde uolens ea coadunare; coniungere, & simul miscere, impone fermentum eis: inspice qualiter pastae fermentum, nihil aliud est quam fermentum. Meditare igitur & contemplare, utrum rei fermentum sit, nisi etiam ex sua natura. Haec est clauis omnium philosophorum: Et notandum, quod fermentum confectionem dealbat, combustionem inhibet, & tincturam continet ne fugiat, corpora lenificat & se inuicem ingredi facit & coniungit, quod est finis operantis, & sua scientia corpora mundantur, & earum opus deo annuente peragitur: Raymundus in Apertorio: Nunc per secundam partem colorabit se lapis, fixatur & fermentatur: fermentum autem lapidis ad album est argentum, & ad rubeum est aurum, sicut philosophi demonstrant: quia sine fermento non uenit sol neque luna, nec aliquid aliud quod sit, suae naturae: coniunge ergo fermentum cum sulphure suo, ut generare poterit suum colorem, & etiam ad suam naturam, & ad pondus, nec non ad saporem & sonum suum: quia quodlibet simile generat suum simile: quia fermentum ut Sol tingit, & mutat suum sulphur in medicinam permanentem & penetrantem, Ideo dicit philosophus: Qui nouerit sulphur & argentum uiuum tingere, ille peruenit ad maximum arcanum. propter: huc oportet, quod Sol & Lunam sit in tinctura & fermentum ipsius spiritus, & aquae permanentis argenti uiui, & per illam aquam illae naturae debent fixari, & nutriri cum naturali calore tamdiu usquequo habebunt suam fixationem & fusionem perfectam. post hoc fit regimen coniunctionis lapidis cum suo fermento, scilicet usque donec ad complementum suum opus peruentum sit, & hoc non fit una uice simul: quia hoc de intentione naturae non est, sed bene per copulationem, scilicet parum & iterum parum: & etiam per coagulationem fit uera medicina uniformis, & propter hoc illa copulatio causatur a subtilibus partibus transmutatis & alteratis in formam & essentiam spiritualem: quia scriptum est: quod corpus grossum cum simplici, & simplex cum grosso propter earum contrarietatem se coniungere non possunt, nisi grossum conuertatur in subtilitatem 336 Rosarium suam per suum simplicem spiritum, & tunc sint commiscibilia simul, & hoc notificant philosophi declarando cuidam filio ueritatis, & dicunt quod perfecta mixtura est commiscibilium alteratorum corporum per indiuisiibilia sibi iunctorum unio: quia illa hic requiruntur per patentem rationem, quod mixtio siue unio non potest fieri sine alteratione, que est subtiliatio corporis, & reductio in formam spiritualem. Et de illa parte dicunt Philosophi, quod iam medicina completa est ab una manerie in aliam maneriem cristallinam: & tunc apparebit, quod illa lamina composita est de subtilibus partibus naturalibus, per naturale ingenium uniformiter coniuncta, sine diuisione illarum partium per modicum & iterum modicum: quia talis causa non potest fieri sine subtiliatione & homogeneitate naturae. Et propter hoc conuenit, quod ueniat illa materia ita subtilis, quod omnes partes in natura aequales sint mixtae cum aqua. Et hoc uidere poteris per tuum intellectum, cum factum sit unum corpus transparens, & in unum continuatum per coniunctionem aut commixtionem multarum partium sine diuisione, discontinuatione & terminatione in unam spissitudinem & figuram transparentem per omnes partes suas. Iam filium modo habes non modicum secretum: illumina igitur primo corpus, antequam imponas animam: quia alias nunquam posset suscipere, aut in se retinere spiritum: Haec Raymundus. Calidius philosophus: Nemo unquam potuit, uel postea poterit tingere terram foliatam, nisi cum auro. Ideo praecipit Hermos dicens: Seminate aurum uestrum in rerram albam, foliatam, quae per calcinationem facta est ignea, subtilis & aerea. In istam ergo terram aurum seminamus cum tincturam auri illi imponimus. Sed nun quam aurum potest perfecte aliud corpus tingere, quam seipsum, Cette hoc non potest nisi perficiatur arte. Aurum est fermentum operis, sine quo nequaquam peragitur: quia est sicut fermentum pastae, coagulum lactis in caseo, & sicut muscus in aromatibus bonis, & cum eo fit compositio maioris Elixir: quia illustrat, & ab adustione conseruat, quod est signum perfectionis. Et scias quod sine auro, nec perficitur, nec emendatur opus: quia aurum capistrum est argenti uiui, & nullus congelat argentum uiuum, nisi in corpore magnesie, in quo est unum cremans, alterum uero fugiens, & ipsum aurum est tertium illorum tincturas recipiens, & est tinctura rubedinis, & argentum 338 Rosarium uiuum transformat omne corpus cum eo. Unde quidam, Nisi aurum in auro ponas nil agis, Arisleus: Scias firmissime quod si parum aurum in compositione ponatur, exiet tinctura patens candida. Per fermentum Solis intelligitur sperma uiri: & per fermentum Lunae sperma foeminae: ex illis fit primo coitus, postea fit generatio uera & casta. fermentum auri aurum est: sicut fermentum panis, panis est. Rosarius: Sicut in operatione panis modicum fermenti leuat & fermentat magnam copiam paste: ita & illud modicum terrae, quod continet iste lapis, sufficit ad nutrimentum totius lapidis. De duplici differentia mineralium ex eodem tractutulo. Distinguuntur autem corpora mineralia specialiter in duas partes, scilicet, in partem metallicam & in partem mineralem, in partem metallicam, id est, in metalla quae originem ex mercurio ducunt, & in partem mineralem, quae ex Mercurio non ducunt. De metallis exemplum, Sol, Luna, Iuppiter, Mars habet & electrum. De mineralibus exemplum, Sales, atramenta, alumina, uitriolum, arsenicum, auripigmentum. Sunt autem ductibilia & liquabilia omnia metalla quae originem ex Mercurio duxerunt: quia materia eorum est substantia aquea mixta cum substantia terrea commixtione forti, ut unum ab altero separari non potest. quare congelatur substantia aquea illa cum frigore magis post actionem caloris, & erunt ideo ductibilia seu fabrilia, & non congelatur sola aqua nisi cum siccitate terrestri, quae alterat aqueitatem, cum in ipsis non est humor unctuosus: quia congelatio eorum est ex siccitate terrestri, ideo faciliter non soluuntur nisi per actionem caloris uehementem in ipsis, secundum quod sunt fortius commixta, Sunt autem minora seu media mineralia secundum quod dictum est, quae originem ex mercurio non ducunt: & horum quidam sunt sales, qui liquefiunt humido faciliter, ut alumen, sal simplex, sal armoniacum, sal lapideum, & omnia genera salium: & quidem uirtuosa sunt, nec liquefiunt solo humore faciliter, ut auripigmentum, arsenicum, sulphur, cum aqueitas sulphureorum corporum est commixta cum terra uiscosa commixtione forticum feruentia caloris, donec facta sunt uirtuosa, & postea coagulata suntex frigore. atramenta uero composita sunt ex sale, & sulphure, & lapidibus, & creditur in ipsis uis mineralis aliquorum corporum liquabilium, quae ex eis fiunt, ut calchantum & olocari: sed corpora 340 Rosarium metallica ex ipsis artificialiter fieri non possunt, cum sint alterius naturae, & cum metallis ex prima materia propinqua, scilicet cum mercurio originem non duxerunt, scilicet ex argento uiuo. Non nego, quin cum ipsis metalla possunt purgari aut dissolui, uel sophistica forma per ea introduci, ad decipiendum homines, etc. Duplex est sulphur, uiuum scilicet & urens. Uiuum causat metalla, quamuis adhuc bene differunt unum ab alio, secundum quod plus existit uiscositate terrae infectum, cum tamen sulphur simplex uiuum causans aurum, & argentum, non est nisi uapor calidus & siccus generatus ex purissima siccitate terrestri, in qua omnibus moribus praedominatur ignis, & illud dicitur eleinentum cum mercurio metallorum, & c. sulphur, patet supra. Quod impossibile est minora metalla artificialiter fieri metalla. Sed quia in praecendenti capitulo determinatum est, minora mineralia artificialiter impossibile fieri metalla, propterea hic restat, fore probandum primo sic, quia minora metalla de prima metallorum materia, quae est Mercurius, non sunt generata, quia generatio eorum cum generatione Mercurii in primis differunt in forma, in natura, in compositione: deo etiam fieri metalla non possunt: quia rerum unius speciei una est materia prima, & sperma ex quibus generatur. Prima pars ante cedentis patet, quod minora mineralia non sunt generatiua ex Mercurio, quod est causas quia semper manet in prima materia metallorum, & non extranea sulphura. Unde Aristoteles & Auicenna: Ideo si deberent fieri metalla, oportet quod primo transirent in primam materiam metallorum: sed quia artificialiter hoc fieri non potest, ideo minime metalla ex eis fieri possunt. sic patet primapars antecedentis satis declarata. Secundo ad idem, quod minora mineralia principium metallorum artificialiter fieri non possunt, quod est mercurius: ideo etiam medium & finem non pertingunt que sunt metallum & tinctura quam tenet: quia nutrimentum in homine per generationem non potest fieri homo, nisi prius conuertatur in sperma, & sic additum suo simili, nouus generatur homo. Sed quia minora metalla a metallis extraneae sunt naturae, quamuis bene in aliqua ui minerali participant, & debilioris sunt uirtutis, & adustibilia, ideo natura metallica eo non gaudet, sed resoluit & seruat ea, quae sunt suae naturae. Uerbi gratia: Si aqua misceretur terrae, separatur ab inuicem: quia terra petit fun342 Rosarium & nequaquam artificialiter sic possunt coniungi, quod istae naturae contrariae steterint in una natura coniunctim, bene quidem aqua potest abluere & mundare terram: sed quod siccitas terrae artificialiter mutetur in aqueum humidum, credi non debet, licet terra madefiat aqua, sic minora mineralia possunt quidem coniungi cum metallis, & ea purgare, & aliquomodo nouam formam introducere: sed cum ipsis permanere, & illud immaturum maturare natura non concedit. Quare fatui, ut diuersa negotia & sophistica ad decipiendum homines adducunt, scilicet res improportionabiles, quae nec materiam dant, nec eam etiam recipiunt, scilicet, secundinas, oculos animalium, testas ouorum, crines, sanguinem hominis rufi, uermes, herbas, radices, stercus humanum. Multi enim fatui laborauerunt, & adhuc laborant in his rebus uegetabilibus & sensibilibus, ubi tamen nihil inuenerunt ueritatis: sed quasdam humilitates, de quibus indicamus insciis, ut euitare possint deceptiones, nam ex his rebus postea dicendis longo tempore extraxerunt, quod appellabant argentum uiuum artificiale, & olea, & aquas, quas nominauerunt quatuor elementa, uidelicet, aquam, aerem, terram, & ignem, & salem armoniacum, arsenicum, & sulphur, & auripignentum, quod emissent melius in foro, & citius perfecissent. Quaesiuerunt etiam in rebus uegetabilibus & sensibilibus siccorum & humore carentium combustibilium & corruptibilium, in quibus quaesierunt tincturam quam non habent. Hi uero damnificati sunt damno apparenti, & istae sunt rationes, capilli humani, cerebrum, sputum humanum, lac mulierum, cruor humanus, urina, stercus humanum, embrio, menstruum, & sperma, ossa mortuorum, oua gallinarum: & simpliciter in omnibus animalibus brutis, piscibus; & uolatilibus, uermibus; scorpionibus, bufonibus, basilisco naturali & artificiali, in quo maxima trufa est: in testudinibus, & succis quarundam herbarum, & floribus arborum, & specialiter in his, uidelicet herba lunari, & solari, quae dicitur Toxicum, & inomnibus in quibus finxerunt nomina ad placitum suum secundum metalla, decipientes se & alios, uolentes cum pessimis rebus optima facere, & naturae defectum cum talibus adimplere. Sed quia in his nullam uirtutem imaginantes ueraciter, nec scrutantes, uolentes stercus seminare, & metere triticum, quod usui uidetur impossibile. Unde dicitur: Si quid homo seminauerit, hoc & metet: ergo si stercus seminas, merdam & metes: Quare non est mirum, quod uix unus inter mille, sut nullus de talibus perficit. Semina aurum & argentum, & affert tibi fructum millesimum, cum labore tuo mediante natura: quia ipsum solum habet quod quaeris, & nulla res alia mundi, cum alia omnia sint foetida, & naturae cedunt per ignis assiduitatem & examen. Sunt & alii Alchimistae in minoribus mineralibus laborantes, scilicet in quatuor spiritibus, ut in sulphure uulgi, arsenico, auripigmento, & sale armoniaco, uolentes ex his tincturam perficere: sed hoc facere non possunt, ut patet per definitionem tincturae: quia tingere non est aliud quam tingendo tinctum in naturam suam transformare, & secum sine ulla transformatione permanere, & docens natura naturam contra ignem preliari. nam tingentis & tincti natura concordat. Uerbi gratia: si ex auro uel argento tinxeris plumbum uel stannum, uel aliquod aliud tale, hoc concordat in naturis: quia originem ex utraque parte ex mercurio duxerunt: maturum immaturo coniungitur, ut immaturum secum in tali uia perficiatur. Sed cum isti quatuor spiritus sint alterius naturae cum metallis, ut sufficienter prius dictum est: ideo si tingere debent, quaero, an debeant conuertere uel conuerti? Si conuerti, tunc tinctura non est, ut patet per eius definitionem. Si conuertere, ergo tingendo conuertit in suam naturam, que est terrea; nature metallicae extranea. Ideo metallum tingendo faere non possunt. Quod autem tingendo conuertit in suam naturam probatur, quia omne generans generat sibi simile. Sed quia haec tinctura quatuor spirituum generans est terrea, ergo generabit sibi simile, quod etiam est terreum, ut ipsum. Illuminatio. Sie ist Sol wider gar uersuncken. Und im Mercurio philosophorum ertruncken. Sic & istam tincturam & omnem aliam quae non inuenitur in proprietate naturae despicias cum aliis uiis extraneis: quia in ipsis non est aliud quam rerum consumptio, temporis perditio & laboris, cum omnia alia apparentia sunt, & non existentia metalla, quae per minora mineralia uel consimilia fuerint laborata. Reymundus: Quamuis hic lapis noster iam in se tincturam naturaliter contineat: nam in corpus magnesiae est creatus perfecte; per se tamen motum non habet, nisi perficiatur arte & operatione. Geber dicit in operatione radicum: Ad hoc fit operatio, ut melioretur tinctura auri in auro plus quam est in sua natura; & etiam ut fiat Elyxir iuxta sapientum allegoriam compositum, etc. Sed nunquid solo auro, & non alio corpore indigemus? Audi Hermetem dicentem. Pater eius, id est primae compositionis est Sol, mater eius Luna. Pater est calidus & siccus, tincturam generans. Mater eius est frigida & humida, genitum nutriens: igitur si in lapide nostro esset tantum alterum ipsorum, nunquam facile flueret medicina, neque tincturam daret, & si daret, non tingeret, nisi in quantum esset, & reliquum, & mercurius in fumo euolaret: quia non esset in eo receptaculum tincturae: sed nostrum finale secretum est habere medicinam, quae fluit ante fugam Mercurii: ergo duorum coniunctio est necessaria in opere nostro. Dicit enim Geber in perfecto magisterio: Preciosius metallorum est aurum. Ipsum enim est anima coniungens spiritum cum corpore scilicet imperfecto: quia sicut corpus humanum sine anima est mortuum & immobile: sic & corpus immundum sine fermento; quod eius est anima, terreum & uegetabile: ipsum enim est tinctura rubedinis, transformans omne corpus: ipsum est fermentum, totam massam conuertentes ad suam naturam: quia sicut sol & Luna caeteris planetis dominantur: sic ista duo corpora dominantur aliis corporibus metallorum, quae ad naturam praedictorum corporum duorum conformiter conuertuntur, & ideo fermentum dicitur: nam sine ipso germina non emendantur, & sicut modicum fermenti totam massam corrumpit, id est, transmutat & eleuat: sic & in nostro quoque lapide accidit. Unde Hermes dicit: Fili extrahe a radio suam umbram: accipe ergo quartam partem sui, hoc est, unam partem de fermento, & tres partes de corpore imperfecto, dissolue fermentum in aequale sui aquae mercurii: coque insimul lentissimo igne; & coagula illud fermentum, ut fiat sicut corpus imperfectum, & orificio uasis clauso. eodem modo & ordine, ut dictum est, fit per omnia praeparatum. Aristoteles: Elige tibi pro lapide, per quem reges uenerantur in Diadema348 Rosarium tibus suis, & per quem physici habent curare aegrotos suos, quia ille est propinquus igni, Fili recipe de simplicissimo & de rotundo corpore, & noli recipere de triangulo uel quadrangulo, sed de rotundo: quia rotundum est propinquius simplicitati quam triangulus. Notandum est ergo, quod corpus simplum nullum habens angulum: quia ipsum est primum & posterius in planetis, sicut Sol in stellis: quia in Astronomia firmamenti uidemus, quod Sol est dominus omnium planetarum, & omnes planetae egent lumine suo: quia dat lumen suum sursum usque ad Saturnum, & deorsum usque ad Lunam: deinde respicit omnia tam superiora quam inferiera. Aristoteles: Fili accipere debes de pinguiori carne: fili tu debes scire, quod unumquodque semen suo germini respondet: quia ea quae seminas, ea etiam & metes. Quae sunt particularia quae perficiuntur in hac arte. Uniuersaliter omnibus intuentibus, ad quos sermones praesentes deuenerint declaro, quod in totius artis serie non sunt nisi duo particularia, quae particulariter perficiuntur secundum philosophos & naturam: primum particulare tam in albo quam in rubeo existit in Mercurio sine administratione medicinae perfectae: quamuis bene corpus cum quo perficitur in se occulte ipsius tincturam continet, ueluti natura requirit, primum quod in eo particulariter ex utraque specie rerum est illud, cum Mercurius sit ex prima materia omnium metallorum compositus, ex terra alba nimium sulphurea, & aqua clara: & ideo albedo terrae transparet limpiditatem aquae, & est color in eo albissimus, ut docet experientia, & continet in se sulphur bonum, maturum, & mundum, tunc possibile est ex eo particulariter fieri Solem & Lunam. Philosophus: Admisceatur per artificium aliis metallicis corporibus: quia est de natura eorum, & ipsa generata sunt ab eo, & ideo per artificium fieri potest; & imitetur digestam naturam in illud, ut cum eis perficiatur, & sic quibus complectitur metallis, fit simile illis sine aliqua admixtione extranea, cum simpliciter natura gaudet suae naturae, & non per aliquod extraneum: sed cum Sole fit Sol, cum Luna Luna, cum Uenere Uenus, & caet. cum unumquodque mittit in illud uim, suam: & etiam quia in se continet suum sulphur bonum, sed immaturum, quod per artem maturatur. Quare alia metalla congulata & infectaper sulphur adustibile particulariter, sicut ipsum, Sol e Luna fieri non possunt. Prima ratio: Si enim in Mercurium transformarentur, & admiscerentur cum Sole & Luna, tunc ipsorum Mercurius haberet in se illud praehabitum sulphur malum. Et si purgaretur, tunc in tantum purgari non posset, quod reduceret in Mercurium, sicut ante talem simplicitatem. Nec etiam posset corpus per Mercurium in eo dissolui, & cum dissolui non posset, tunc etiam uim seratam in illud mittere non posset. Sed naturis ex utraque parte seratis unumquodque in examine ab altero separaretur, cum in se non haberet naturam perfectam occulte, cum qua prope per ipsorum solutionem perficere possent. sed cum semper ipsis necessarium sit mediante arte, ut alia corpora perfecta ipsis subuenirent cum sua natura, quae naturallter est perfecta. Secundo, si insoluta adiungerentur corporibus perfectis, minus aurum & argentum fieri posset, cum naturaliter per congelationem ex utraque parte naturae eorum seratae sunt, & cum non est medium aperiens illas naturas ad mittendum unam uim in aliam, tunc coniungi non possunt coniunctione naturali, ita ut redeant in mercurium: unde ex utraque parte originem duxerunt: & ideo per uehementiam ignis ab inuicem separarentur per combustionem naturae imperfectae, ut bene cernitur. Sed cum coniungere uolueris, facias Mercurium per mercurium, qui dissoluite aperit naturas seratas, ut simpliciter unum possit transire in aliud, & perfectum mittere uim in imperfectum, ut secum perficiatur. Et isti sunt labores uiae particularis, & sic particulariter aurum & argentum fieri possunt. Nota quod Mercurius crudus dissoluit corpora, & reducit ea in primam materiam suam siue naturam: sed mercurius corporum hoc facere non potest: hoc est propter cruditatem sui sulphuris, quod in prima terra alba habuit, cum qua ex aqua clara factum est ab initio: quia illud crudum semper appetit corrodere, quod suae naturae uicinius est, primo aurum, secundo argentum, etc. Sed alter mercurius ex corporibus congelatus hoc facere non potest: quia per congelationem illud crudum sulphur, quod antea fuit in eo, est alteratum in natura: ideo non corrodit sicut primum, nec seratum aperit, & ideo una uis non mittitur in aliam, sed unumquodque per se manet. unde quidem fluctualiter sunt coniuncta, sed naturaliter ex utraque parte sunt serata. Quare per examen & asperitatem ignis imperfectum comburitur perfecto manente: quia una natura alteri succurrere non potest, sed cum argento uiuo erudo hoc facere potest, scilicet naturas reserare & aperire, ut unaquaeque res uicina sit suae naturae adiuuamen: ideo si dissoluitur argentum, inueniet argenteam naturam: & si aurum, auream: si plumbum, plumbeam, etc. Per ipsorum sulphur congelatur, unde philosophus: Si uero ista corpora quae suam naturam participant, sicut tu quaeris in multis rebus foetidis, & immundis, & ideo est particulariter possibile ex utraque parte ex eo fieri aurum & argentum, & in aliis corporibus non, ut audiuisti. Nota, duplex est solutio corporum, in mercurium, per mercurium, & in aquam mercurialem. Prima solutio requiritur ad particularia: secunda ad uniuersalia. Prima solutio corporum in Mercurium non est nisi resolutio, id est, quod per solam resolutionem seratum aperitur propteringressum naturae unius in aliam: & ista resolutio est in particularibus. Secunda solutio est in aquam mercurialem. & fit uniuersaliter: & illa fit non per solam dissolutionem sulphuris immaturi in mercurium: sed per putrefactionem corporis & spiritus in humido. cum putrefactio omnium naturarum ad inuicem ligatarum est solutio & separatio: & sic partes ligatae ab inuicem separantur, & una quaeque pars ab alia: & hoc fit per separationem & solutionem elementorum, quae in genaratione mercurii sunt connexa, scilicet aquae & terrae, & eaedem partes dum purgantur in natura per conuersionem coniunguntur, & plus se diligunt propter eorum mundificationem, quam antea in natura. & haec separatio fieri non potest in corporibus nisi per spiritum. Sic ars transcendit naturam in una uia, licet artificialia bene subito fiant, quae tamen intea naturaliter prolixa fuerunt. Non credas, quod haec sint elementa uulgaria, scilicet, aqua nubis, uel consimilia: sed frigidum & siccum terra, frigidum & humidum aqua: humidum e calidum aer: calidum & siccum ignis. Et sic sunt in naturis elementa: tamen nequaquam ars potest partes connexas in generatione ita separare, quod simpliciter in elementa quae fuerunt transmutentur, cum prima natura unam qualitatem mutauit in aliam: taliter ars bene separare potest, ut humidum a sicco, frigidum a calido: sed tamen una qualitas adhuc de naturali commixtione possidet naturam alterius in aliqua parte. per haec possunt per artem uice uersa coniungi sicus diuisa sunt, si illud non esset quod una qualitas participaret naturam alterius, scilicetaqua naturam terrae in frigiditate, & aer naturam aquae in humiditate, & caeteris: tanc sequeretur, quod naturale opus esset totaliter destructum, cum simpliciss. essent elementa, sicut antea fuerunt. ante mercurii generationem, ars destruxisset naturam, a capite incipiens, scilicet ab auro & argento to usque ad principium, id est, argentum ui354 Rosarium uum, & ultra ista principia simplicium elementorum, secundum quod antea fuerunt ante mercurii generationem, ita remote in arte est impossibile. Si esset possibile, tunc sequeretur quod de nouo extra primam materiam metallorum ars componeret elementa, & uice uersa ars generaret Mercurium, sicut destruxit, quod impossibile est artificialiter fieri. bene quidem ars destruitur a capite usque ad pedes, id est, Mercurium a pede aedificans usque ad caput in subtiliori forma, cum substantia naturae, quae antea fuitars concedit. Sic diuiduntur species rerum, cum in aliam formam transmutantur, quam antea fuerunt. Quia dicit Aristoteles: Sciant artifices alchimiae, species rerum transmutari non posse. quod uerum est nisi in primam materiam reducantur uel conuertantur, id est, in argentum uiuum, & ultra hoc non consulit, secus fieri est impossibile, & caet. Philosoph. 355 Nutrimentum. Hie ist Sol worden schwartz Mit dem Mercurio philosophorum als ein hartz. Secundum Particulare in est sole, mercurio, & sulphure philosophorum. Cum supradictum est quod luna contineat 356 Rosarium in se sulphur album, sicut aurum rubeum, tamen ignis species sub albedine in eo est obtecta: ideo omne argentum possibile est fieri aurum. Unde philosophus: Non est aurum nisi prius fuit argentum: sic argentum continet in se aliquas qualitates indigestas, quae possunt ab eo purgari per artem, ita quod particulariter transit in mercurium fixum, & in uicinissimam naturam auri: quia omne tunc continet in se quod & aurum, per appositionem sulphuris rubei philosophorum, quo plus digeritur, & citrinatio in eo causatur in adiunctione corporis perfecti, cum sint simpliciter unius naturae. hoc autem in aliis corporibus fieri est impossibile, cum tantam uicinitatem naturae perfectae non habeant sicut ipsum, quod est impeditum in generatione ipsorum per sulphur adustibile & foetidum, nec ipsa sunt mercurii. de quo loquitur philosophus: Non fit transitus ab extremo ad extremum, nisi per medium, id est, ex mercurio non generatur aurum nisi prius fuerit argentum, nec in se habet sulpbur ignis simplicis non urentis, sed sulphur adurens, & ideo in mercurium fixum particulariter transformari non possunt, ut supra dictum est per Aristotelem: Sciant artifices, se similia illis facere possunt, & tingere per rubeum citrinum, ut uideatur aurum, & album tingere albo, donec sit multum simile argento. possunt quoque plumbi immunditiam abstergere, uel aliorum corporum aegrorum, ut uideantur aurum & argentum: ueruntamen plumbum manet semper plumbum: quia in se non habet qualitates digestas apri & argenti, ut dictum est supra. ut hi qui accipiunt salem armoniacum, uel alia minora mineralia ad illudendum homines, & coniungunt cuprum uel stannum cum mercurio, ut appareat hominibus argentum, & aliquo modo fabricabile, & in igne examinabile secundum eos qui in igne experti sunt. qui tamen in hoc illuduntur: quia ueram naturam argenteam in se non habet, sicut apparet in colore & examinatione. Prima ratio est: Cuprum continet in se mercurium aliqualiter mundum, nisi in quantum ex sulphure existit deforis: sed sulphur foetidum & adustile quod ipsum comburit, & rubedinem non bene digestam habet, sed ratione sulpburis rubei & immundi, cum Mercurius praehabet substantiam prae sulphure, & ideo tardius deficit in igne quam plumbum uel stannum, quia Mercurius resistit, nisi quantum uiolentiam patitur a sulphure sibi commixto: sed quod plumbum citius comburitur, hoc est ratione mercurii infecti: Rosarium quia infectus mercurius cum infecto sulphure sicut plumbum est, quaerit aliquod uicinatum suae imper358 fectionis, & cum argentum & cuprum commixta sunt in argento, non inuenit quam rem infectam, sed in cupro inuenit primo sulphur adurens, cui citius admiscetur, & in commixtione uniuersali Mercurius cupro magis inficitur, cum plumbum sit ex utraque parte scili cet mercurii & sulphuris infectum. Et iam quia plus malum citius adhaeret malo, in tantum debilius & peius erit, & ideo citius adhaeret cupro uel argento, inficiens e comburens illud, cum natura cupri & argenti, ut audisti, ex utraque parte sit serata, peiori subuenire non potest: & sic plumbum comburit cuprum ab argento, quod tardius separatur sine plumbo, quoniam in quantum magis imperfectius est tanto debilius erit & combustibile. Sed in coniunctione statim cum cupro & mercurio aliquo modo aperit naturas, & coniungit hec duo, scilicet, stannum & cuprum. Mercurium ex utraque parte aliquo modo mundum, cum stannum habet Mercurium mundum, & sulphur malum debiliter commixtum, coniungitur Mercurius Mercurio. Et Mercurius semper habet potentiam sulphuris, uariando colorem cupri, qui existit in sulphure, ita quod noua forma appareat, et etiam cito sulphur comburere non potest: sicut antea ipsum Mercurium, & cum Mercurius crudus coagulatur per ipsum, alteratur cum eis in natura, sieut aliquo modo appareat argentum, quamuis uere non est argentum, cum in eo non fuerit debita digestio & decoctio, & sulphur ignis non simplicis & uirtualis naturae, sicut ipsum argentum uiuum, ex quo aurum & argentum ex utraque parte, scilicet mercurii & sulphuris, sufficienter sunt digesta, & bonae maturitatis, & in omni digestione perfecta. Sic habes argentum sophysticum ex cupro. stanno, & mercurio: & si tunc admiscueris aliquos pulueres minorum mineralium, non est impossile, si Mercurius super potentiam agat, sed semper cum adhuc sit imperfectum in fine diminuitur & comburitur in igne, cum sulphur non sit ui rtu alis naturae, sicut ipse Mercurius, sed semper obnoxius occulte, & inficiens Mercurium: quamuis bene Mercurius sit suppeditatus, & sic postmodum in stercus redibit, sicut antea fuit. Sic ergo intellige quomodo uerum aurum & argentum differunt a sophistico: licet plures sophisticationes fiant eodem modo per alia metalla in rubeum & album, adiunctis minoribus mineralibus uel aliquo ipsorum. Sunt autem illi laborantes delusi, cum aestimant se bonam inuenisseapparentiam: hoc facit eorum ignorantia: quia naturas metallorum non cognoscunt, etc. 360 Rosarium Hie hat der Lune leben gar ein end / Der geist steigt in die hohe behendt. Raymundus: Nunc dicam fixationem tincturae siue aeris qui portat in se tincturam, etc. qui fit calcinatione, de quo modo supersedebo. Lilius philosophus: In fine exibit tibi rex suo diademate coronatus, fulgens ut sol, clarus ut carbunculus, foris effluens ut cera, perseuerans in igne, penetrans & retinens argentum uiuum. Arnoldus: Color namque rubedinis creatur ex complemento digestionis: quoniam sanguis non generatur in homine, nisi prius diligenter coquatur in epate. Sic nos cum uidemus de mane nostram urinam albam, scimus nos parum dormiuisse, redimus ad lectum: somno autem recepto, completur digestio, & nostra citrinatur urina. sic per solam decoctionem potest albedo deuenire ad rubedinem, ignem sic continuando. Aes nostrum album si diligenter coquatur, optime rubificatur. igne ergo sicco, & calcinatione sicca decoquatur, donec rubeat ut cinabrium, cui de caetero nequaquam impones aquam, neque aliam rem, quousque ad complementum decoquatur rubeum. Fusionem & ingressionem simul & fixationem quid praestet. Geber libro secundo capite quinto dicit Dicimus quoniam omnis solutionis perfectio adducitur cum aquis subtilibus, & maxime acutis & acribus, & ponticibus, fecem nullam habentibus: sicut est acetum distillatum, et uua acerba, & pira multae acritudinis, & mala granata, similiter distillata, & his similia. Fuit autem 362 Rosarium causa inuentionis eius subtiliatio eorum, qui nec fusionem nec ingressionem habent, de quibus magna utilitas amittebatur spirituum fixorum, & eorum quae naturae sunt. nam omne quod soluitur, necesse est salis aut aluminis, uel eorum consimilium habere naturam. Est autem natura eorum, quoniam fusionem dant ante illorum uitrificationem. Ergo & spiritus soluti fusionem praestabunt, similiter similem. Cum ergo multum ex natura sua corporibus, & sibi inuicem conueniant, habita fusione, necesse est per illam corpora penetrare, & transmutando penetrare, & penetrando transmutare. Ad hoc uero sine magisterio non peruenitur, quod est scilicet, ut post solutionem & coagulationem illius, administretur illi aliquis ex spiritibus purificatus non fixus, & totiens ab illo sublimetur, quousque secum maneat, & illi uelociorem praestet fusionem, & ipsum in fusione a uitrificatione conseruet. De natura enim spirituum & corporum est non uitrificari, & a uitrificatione commixtum saluare, donec in eo fuerint spiritus; ergo qui magis naturam seruat spiritus, magis a uitrificatione defendit: magis autem seruauit spiritus solummodo purificatus, quam purificatus, fixus, calcinatus atque solutus: ideo necesse est illi admisceri: resultat enim in his bona fusio, & ingressio, & fixio stans. Ex operiribus ergo naturae probare possumus, sola salium & aluminum, & similium naturam seruantia solubilia esse: non enim in operibus ilius omnibus considerantes inuenimus alia solui praeter illa: igitur quecunque soluuntur necesse est per illorum naturam solui per reiterationem calcinationis & solutionis: ideoque probamus per illud, omnia calcinata ad salium uel aluminum naturam approximare, ideo sese in proprietatibus necesse est concomitari. Modus uero solutionis duplex est, scilicet per fimum calidum, & per feruentem aquam: quorum est una intentio & unus effectus. Modus ergo per fimum est, ut ponatur talcinatum in ampullam uitream, & super illud fundatur quantitas aceti distillati uel consimilis dupli eius, & obstruetur caput suum ne respiret, & sub fimo tepido triduo dimittatur, & postea per distillationem philtri solutum remoueatur, non solutum uero iterato calcinetur, & post calcinationem iterato similiter soluatur, donec per reiterationem operis super illud totum soluatur. Modus uero qui per bulitionem aquae fit, uelocior est, & est, ut calcinatum in ampullam. similiter ordinetur cum aceto, obturatoi foramine ne respiret, quae in caldario pleno aqua & stramine sepelietur, ut in destillationis modo per aquam praeceptum attulimus per ordinem: Rosarium & postea accen364 datur sub ea ignis, donec per horam ferueat: post hoc uero solutum distilletur, & seorsum seruetur, & c. ut supra. Fusio medio igne, qua fit ingressio, est perfectionum ultima, ut dicit Geber libro septimo capite decimo septimo: Coagulantur cuncta resoluta cum solo adiutorio ignis, & hoc in uasis firmiter clausis. & hoc a me tene secretum, quod res perfecte coagulata est, quae fluit cum ignitione conuenienti, & cum expectatione examinis ignis: sin autem, reitera opus, & peruenies pet reiterationem ad propositum deo adiuuante. Raymundus: Noster infans habet duos patres & duas imatres: & quia ipse chare nutritus est ex tota substantia in igne, propter quod nunquam moritur. Ceratio est reductio humoris super terram igne mediante, ut ipsa per calcinationem priuata humore, & arefacta mollescat, & ad fluiditatem reducatur, & per consequens habeat ingressum. non autem liquefactione communi, quae uulgus per ignem liquefacit, sed philosophica, quae fit per aquam. Fixio est, cum corpus recipit spiritum tingentem, & aufert eius uolatilitatem; & fit per frequentem iterationem, donec fiat cinis perpetuae durationis, & totum in igne permaneat. Quomodo ex Mercurio generantur. metalla in speciali. Rerum omnium liquefactibilium natura ex argento uiuo est, ex sui substantia, eo quod proprium est argentum uiuum, quod coagulatur ex uapore, siue calore sulphuris albi uel rubei non urentis. Unde Aristoteles quarto Meteororum: Si fuerit sulphur altum non urens, congelat mercurium in argentum bonum: si uero sulphur fuerit purum cum rubore claro. & in eo fuerit uis igneitaris simpliciter non urentis, congelat in aurum purissimum melius quam minera produxit: quia omne siccum naturaliter ebibit suum humidum, ut in suis partibus sit continuatum. Uapor ergo sulphuris argenti uiui coagulandus est ex substantia terrea subtili, aerea, decocta & indigesta a commixtione prima sibi unita actione caloris, postea eleuata, decocta, & digesta, donec habeat uim sulphuream coagulandi argentum uiuum in corpora metallica. Aurum habet multum de uirtute sulphuris & parum de substantia eius, & multum de substantia mercurii, & parum de uirtutem eius, propter quod ratione mercurii est maxime ponderosum, & ratione uirtutis sulphureae multum est rubeum: argentum autem per omnia contrario modo se habet, quia habet de substantia sulphuris multum, & de uirtute eius parum, & de substantia mercurii parum, & de uirtute eius multum: ideo est album, quia color sequitur 366 Rosarium multitudinem uirtutis, uirtus uero in uapore locata est, materia eius uicinior est materie auri quam aliquod aliud metallum, ideo faciliter uertitur in aurum. non indiget alio labore nisi transmutando colorem, & dando pondus. Differentia olei et aquae in ratione tincturae. Arnoldus. Differentia est inter tincturam aquae & olei, quia aqua abluit tantum & mundat, oleum uero tingit & colorat. Exemplum autem huius est, quia si pannus mergatur in aquam, mundatur ab ea, & quando desiccatur, aqua recedit, & pannus manet in statu suo, & in colore suo, in quo prius erat, nisi quod ast magis mundus. Econtra est in oleo: quia si intingatur pannus in eo, non separatur ab eo per calorem ignis uel aeris, nisi ex toto id destruatur: nec poterit separari oleum ab ipso panno, nisi per ablutionem & iguis desiccationem: aqua autem est spiritus, extrahens hanc animam a corporibus. Cum uero extrahitur anima ab ipsis corporibus, remanet in ipso spiritum deportata, sicut deportatur tinctura tinctorum per aquam super pannum: deinde recedit aqua per desiccationem, & remanet tinctara in panno fixa propter oleoginositatem: sic ergo aqua est spiritus, in quo portatur tinctura aeris, quae cum reducitur super terram albam foliatam, statim siccatur aqua spiritualis, & remanet in corpore anima, quae est tinctura aeris. Spiritus ergo retinet animam, sicut anima retinet corpus: quoniam anima non moratur in corpore, nisi mediante spiritu, cum uero coniunguntur, nunquam separantur: quia spiritus retinet animam, sicut anima retinet terram. Unde praecipit Hermes, animas uenerari in lapidibus: est enim mansio eorum in ipsis. Sunt autem retentiuae fugitiuarum cum eis: ergo est coagulatio nostra, quoniam retinent fugientem. Seminate ergo animam in terram albam foliatam; quoniam ipsa retinet eam: quoniam cum ascenderit a terra in coelum, iterumque descenderit in terram, recipiet uim inferiorum & superiorum, etc. De inceratione, siue modo reducendi aquam super terram: Arnoldus: Infunde ergo aquam per uices conterendo, & post leniter calcinando, quousque ipsa terra biberit de sua aqua quinquangesimam partem sui, sciens quod oportet primo terram nutriri modica aqua, & post maiori: sicut est uidere in infantis educatione. Idcirco multum confere terram paulatim im368 Rosarium bibendo cum aqua, de octo in octo dies: decoque in fimo: quia per inhumationem adustio tollitur, & res in primam suam nateriam redigitur: & postea mediocriter calcina in igne, & non taedeat te multoties hoc reiterare, quoniam terra fructum non gerit absque fraquenti irrigatione. Et si trituratio non fuerit bona, donec aqua unum fiat cum terra, corpus nihil proficit. Non ergo suspendas manun a tribulatione triturationis, uel a trituratione & assatione: quia terram facit albam. caueas tamen ne imbibas terram, nisi paulatium, & paulatim. cum longa trituratione supple post exsiccationem terrae. Deinde est pondus in hoc ubique notandum, ne scilicet nimia siccitas aut superfluus humor administrando corrumpant, ut uidelicet tantum assando decoquas, quantum dissolutio adiecit, & imbibendo dissoluas, quantum assando defecit. Ideo omni uice post calcinationem terre superfunde aquam temperate, neque multum uidelicet, neque parum: quia si multum fuerit, fiet pelagus calcinationis: si uero parum, comburitur in fauillam. Quare suauiter & non festinanter de octo in octo diebus terram irrigabis, decoques infimo, & calcinabis, donec de aqua biberit quinquagesimam partem sui. Et hota, quod post imbibitionem debet inhumari pec septem dies. Itera ergo opus multis uicibus, quanquam sit longum; quoniam non uidebis tincturam neque proficuum profectum, donec sit completum. Studeas ergo cum in omni fueris opere, omnia signa, quae in qualibet decoctione apparent, in mentetua recordari, & eorum causas inuestigare. Tres quippe sunt colores, niger, albus, & citrinus: cum terra egreditur, nigredo imperfecta est, & nigredo completa. Qualibet ergo uice paulatim & paulatim uigora ignem in calcinatione, quousque terra egrediatur alba ex ignis fortitudine. Nam sicut calor agens in humido praestat nigredinem, ita agens in sicco praestat albedinem. Idcirco si terra non fuerit alba, tere eam cum aqua, & postea calcina iterato: quoniam Azot & ignis latonem abluunt, & obscuritatem ab eo auferunt, nam praeparatio sua semper fit cum aqua. Ideo qualis limpida aqua, talis limpida terra. & quanto magis fuerit abluta terra, tanto magis alba. Ex multiplici ergo reiteratione imbibitionis cum forti contritione, & frequenti assatione aqueitatis mercurii maior pars deletur, scilicet aqueitatis: cuius residuum per sublimationis reiterationem similiter remouetur. Haec Arnoldus in suo Rosario de uerbo ad uerbum. 370 Rosarium De modo sublimandi & albificandi, & recapitulatio totius magisterii. Cum autem terra exhauserit de aqua quinquagesimam partem sui, cito illam sublima fortiori igne quo poteris, donec ascendat sursum ad modum albissimi pulueris. Cum autem uideris terram sicut niuem albissimam, & quasi puluerem mortuum, Aludel & spondilibus, & ad latera adherere, tunc super eum reitera sublimationem sine fecibus inferius remanentibus: quoniam adhaeret pars illius fixa, & fixaretur cum fecibus, & nunquam per aliquod ingeniorum genus posset separari ab eis. Puluis autem ascendens a fecibus superius est cinis a cinere & terra extractus matus, honoratus. quod uero reinanet inferius, est cinis cinerum, & cinis inferior uituperatus, damnatus, fex & scoria. Fac ergo differentiam inter clarum & limpidum eius: quoniam cum albissimum, ut nix ascenderit, completum erit. colliges ergo eum caute ne euolet in fumum: quoniam ipsum est quaesitum bonum, terra albam foliata, congelans congelandum, & mundificans arsenicum, & sulphur album: de quo Aristoteles dicit, quod est res optima, quam recipere possunt alchimistae, ut gede ea faciant argentum. Nullus debet sublimare terram ad opera sophisticorum, sed debet sublimare ad Elixir nostrum perfectum: & illa quae sublimantur, duobus modis sublimantur, aut per se: quia spitus sunt: aut cum aliis: quia in se incorporant cum spiritibus. Mercurius enim cum sit spiritus, sublimatur per se: terra uero nostra, cum sit calx, non sublimatur, nisi quia se incorporat cum mercurio. Conuerte ergo calcem, & imbibe mercurium, & de coque, donec fiat corpus unum: & non taedeat te hoc ipsum multoties iterare: quia corpus nisi cum mercurio sit incorporatum, non ascendet sursum: ideo necesse est, ut in quantum poteris naturam suam subtilies, & cum mercurio fortiter pistes, quousque fiat unum: quia sublimationem non facimus, nisi ut reducantur corpora ad subtilem materiam, scilicet, ut sint spiritus, & quod corpus sit leue ad regendum in omnes res, siue in solem, siue in lunam: & hanc sublimationem facimus, ut corpora redigamus in suam primam materiam scilicet in mercurium & sulphur. Facimus ergo hanc sublimationem tribus de causis, una est, quod corpus sit spiritus de subtili materiam & natura. secunda est, quod mercurius se bene incorporet cum calce. tertia est, quod totum sumat colorem album uel rubeum. Idcireo quando calae sublimatur ad lunam, debet esse alba, & mercurius similiter albus, & calx quando sublimatur ad solem, debet esse rubea, & mercurius similiter rubeus igne calefactus, & debet esse puluis inceratus. Non mittas mercurium rubeum ad album, nec album ad rubeum: sed pone unamquanque speciem cum sua specie, & pone ad ignem accensum, & sublima totum, & non misceas illud quod remanet deorsum cum illo quod ascendit sursum: quoniam quod in fundo remanet, reiterabis ad sublimandum per mercurii incorporamentum, donec ascenderit totum, alioquin non ponas ipsum in magisterium. Ale nbicum, in quo sublimas mercurium, sit uitreum, & cucurbita terrea uitreata, cuius os fundi sit amplum, quod possit mercurius ascendere liberius. Alembicum uero cum cucurbita debet iungi, ita quod imercurius non possit exire seu euaporare, ne depereat magisterium, etc. Capitulum Gerbis septuagesimum nonum libri tertii. Solaris medicinae praeparationi, non adurentis fit additamentum sulphuris, per modum figentem & calcinantem cum astutiae industria, administrati perfecte, atque solutiogis modum multiplicem, cum reiteratione multa Multiplicatio. Hie thut sich das wasser sincken / Und gibt dem erdtrich sein wasser wid zu trincken. quousque mundum fiat. his quidem administratione perfecta preueniente, quae per sublimationem perficitur, & est huius scilicet additamenti modus per reiterationem patris, non fixi lapidis sublimationis cum ingenio coniungendi quousque eleuetur cum ea, & iterato figaturcum illa ut stet, & quando huius complementi exuberantiae ordo reiteratur pluries, tanto & huius exuberantia medicinae multiplicatur magis: & illius magis augetur bonitas, & multiplicatur illius augmentum perfectionis maximae. Et nos quidem ne mordeamur ab impiis, complementum narramus totum huius magisterii, sub breui sermone completo & noto. Et est illius intentio, ut per sublimationis modum mundetur perfectissime lapis, & illius additamentum. Et ab hinc quidem cum ingeniorum modo uolatiuum ex eis figatur. Dehinc uero? fixum uolatile fiat. Et iterato uolatile fixum, & in hoc ordine completur arcanum preciosissimum, quod est super omne huius inundi scientiarum arcanum, & thesaurus incomparabilis: & tu quidem exciteris ad illum cum laboris instantia maxima, & cum diuturnitate meditatignis immensae, cum illa enim inuenies, & sine illanon: & huic quidem medicinae reiteratio bonitatis administrationis, cum talis cautelae industria potest in praeparatione lapidis euenire, quousque argentum uiuum mutet in infinitum solificum, & uerum, lunificum: & non dependet nisi in multiplicatione illius: iam enim laudetur sublimis naturarum deus benedictus & gloriosus, qui nobis omnium medicinarum reuelauit seriem cum illius experientia, quam illius inuestigationis bonitate, & nostri laboris instantia perquisiuimus, & oculo uidimus, & manu tetigimus, complementum illius nostro magisterio indagatum. Sed etsi quidem hanc palliauimus; non miretur doctrinae filius. non enim illi palliauimus: sed malis & improbis eam tali sermone tradidimus, quam latere insipientem necessario accidit, & eodem ad illius ininuentionis perquisitionem prudentes allici possint. Filii ergo doctrinae perquirite, & hoc excellentissimum dei donum uobis solis seruatum, filii insipientes nequitiae, & maleuoli prauitatis immensae, ab hac scientia fugite: quoniam uobis est inimica & aduersa, & uos in miseriam paupertatis constituet: quoniam uobis penitus hoc dei donum diuina prouidentia est occultatum indicio, & denegatum omnino: Haec Geber. Idem dicit libro primo capite uigesimo sexto: Innuimus ergo tibi secundum antiquorum opinionem, qui fuerunt de secta nostra artem imitantium; quod principalia naturalia in opere naturae sunt spiritus foetens, id est sulphur & aqua uiua, quam & siccam aquam nominari concedimus. Spiritum autem foetentem diuisimus: est enim albus in occulto, & rubeus & niger uterque 376. Rosarium in magisterio huius operis: in manifesto autem uterque tendens ad rubeum. Idem libro secundo capite trigesimo nono: Consideratio autem rerum iuuantium perfectionem est consideratio naturarum illarum rerum, que corporibus sine artificio uidemus adhaerere, & mutationem facere, ut sunt, marchasita, magnesia, thutia, antimonium; & lapis lazuli, & consideratio illorum, quae sine adhaerentia corpora mundificant, & sunt, scilicet, sal & alumina, nitrum & boracia, & quae suae naturae sunt, & quae consideratio uitrificationis mundantis per consimilem naturam. Mundatio aceti acerrimi secundum Gebrum in libro Inuestigationis magisterii. Acetum cuiuscunque generis est, seu acerbum, subtiliatur & depuratur, & illorum uirtus siue effectus per distillationem melioratur, de eorum mundatione & depuratione sufficienter tractauimus, cum quibus corpora imperrecta praeparari possunt, & depurari, & meliorari, & subtiliari, igneque semper debito mediante: praeparantur enim & depurantur per ista ad intentionem ignis per hunc modum. Habent enim haec corpora imperfecta humiditates superfluas, & sulphureitatem adustibilem, nigredinem in ipsis admiscendis generantem, ipsa praedicta corpora corrumpentem. Habent enim terrestreitatem immundam, foetulentem & combustibilem, nimis grossam, ingressionem impedientem, & fusionem. ista & talia sunt superflua in his corporibus praedictis, quae in ipsis nostra experientia & inuestigatione, certa & ingeniosa sunt inuenta: & quia haec superflua accideniliter his superueniunt corporibus, & non radicaliter: ergo & spoliatio accidentalium possibilis est. Oportet ergo nos cum igne artificiali his praedictis mundandis & superflua demere accidentia cuncta, sola substantia argenti uini & sulphuris radicalis permanente. Et haec est integra praeparatio imperfectorum, & depuratio perfecta, melioratio; depuratio, & subtiliatio horum, uel huius substantiae purae remanentis fit multis modis, secundum quod indiget Elixir praeparationis: ergo & depuratioin generali modus hic est. Primo enim eleuanda est cum igne proportionali tota humiditas superflua, & corrupta in illorum essentia, etiamque superfluitas subtilis & comburens, & huc calcinando: deinde totalis substantia remanens corrupta, in illorum calce superfluae humiditatis comburentis & nigredinis, corrodenda est cum his mundatis praedictis corrosiuis, acutis, seu acerbis, 378 Rosarium donec calx fuerit alba, siue rubea: aut secundum corpus, naturam & proprietatem colorata & munda, & pura ab omni superfluitate seu corruptione praenarratis, & haec cum his corrosiuis mundantur, terendo, imbibendo, & lauando: postea uero delenda seu deponenda est totalis terrestreitas immunda, & foetulentia combustibilis & grossa, cum rebus praedictis, mundatis uel puris, fusionem metallicam non habentibus, cum calce praedicta modo praedicto depurata, commixtis & bene tritis, quae in fusione seu calcis reductione retinebunt secum terrestreitatem grossam & immundam, remanente corpore puro, ex omni superfluitate corrumpente mundato. Ex hoc totum descendendo meliorationis & subtiliationis horum substantiae purae in generali modus hic est. Primo hoc corpus purgatum & redactum est iterum calcinandum cum igne & adiutorio mundatiuis praedictis. Deinde cum his quae sunt solutiua soluendum. haec enim aqua lapis noster est argentum uiuum de argento uiuo, & sulphur de sulphure ex corpore spirituali extractum & subtiliatum, siue attenuatum, quae meliorari potest confortando in ipsum uirtutes elementales, cum aliis praeparatis, quae fiunt ex genere sui generis, & augmentando colorem, fixionem, pondus, puritatem, fusionem, & alia, & omnia quae pertinent ad Elixir perfectum. & iste est modus. per solos nos inuestigatus, praeparationis, depurationis, subtiliationis, & meliorationis corporum mineralium in generali. Multiplicatio Elixir fit duobus modis, una per reiterariam solutionem & coagulationem lapidis. secunda per proiectionem primilapidis Elixir super corpus, aut album aut rubeum tali quantitate, quod idem corpus etiam conuertetur in medicinam: & tunc simul imponentur haec ad soluendum in sua aqua & menstruo. & sic Elixir primum est fermentum talis tincturae, & sic mulicres pistrices faciunt. De inceratione Elixiris albi. Ab hinc ergo extrahe de lamina cristallina, quam in fundo reperies lucidam, & primo tere & cera inceratione ultima, guttando super ipsum guttam ad guttam in crucibulo, super ignem leuem de suo aere albo iam dicto, donec fundatur sicut cera sine fumo: tunc proba super laminam ignitam, si se resoluerit uelocissime sicut cera, cerata est. si uero non, reduc ipsam ad cerandam guttam ad guttam de oleo suo albo, donec fundatur ut cera sine fumo. Et hoc quidem est preceptum omnium philosophorum, ut cum partes sublimatas sixaueris, mundissimam terrae partem. reiteres sublimationem residuae partis non fixe super eam fixam, donec ipsa similiter figatur. hinc tenta super ignem: si bonam dederit fusionem, tunc sufficienter sublimationem reiterasti. Si uero non, reitera super illam uice post uicem non fixae partis sublimationem; donec fundatur cito, sicut cera sine fumo: tunc extrahe & infrigidari perinitte. Ex iam dicto capitulo nota attente intentionem zelosam authoris in eo, quood toties reiterat modum incerationis: forte suffecisset semel illud repetisse, Sed ut fortius & tenacius imprimeret lectoris intellectum de necessaria infatigabili incetionis multiplicatione, ideo toties illam repetit, quia in illa tota uis Elixiris dependet, etc. Etiam considera, quod idem sunt ceratio, fixio, & sublimatio: & sunt idem actus: inceratione enim figitur spiritus, & sublimatur corpus. Idem Arnoldus capite priori ait: Aqua uero septies distillata serua eam ad partem, quoniam ipsa est mercurius philosophorum solutiuus; faciens matrimonium, & aqua uitae abluens latonem. Et ut fecisti de alba aqua, ita facies de rubea: quoniam unum & eundem modum habent ablutionis; & consimilem effectum, nisi quod aqua alba est ad albificandum, & aqua rubea ad rubificandum. Non ergo misceas unam cum alia: quoniam errabis si feceris. Idem Arnoldus alio capitulo dicit: Si autem fundatur grauius quod est ex defectu cerationis, suecurre ei cum oleo, id est acre, guttando guttam ad guttam super ignem leuem, donec fundatur ut cera. quoniam quando inceras, misces de re calida & humida magis, quam de frigida & sicca: & quando figis. misces magis de re frigida & sicca, quam de calida & humida. Ergo intellige quae dico. quoniam huius operis perfectio est naturae permutatio. Ex supradictis nota, quod aqua, aer, e oleum idem sunt, id est spiritus mercurii mineralis, & c. Idem alio capitulo: Modi regiminis ad inuicem conuertentes sunt quatuor principales, scilicet, soluere, abluere, reducere, & figere. Soluere gressum in simplum & subtiliare, abluere obscurum in lucidum, reducere humidum in siccum, sigere uolatile supra corpus fixum. Soluere est diuidere corpora, & materiam uel naturam primam facere. Abluere est inhumare, distillare & calcinare. Reducere est impinguare, incerare uel impregnare, subtiliare. Figere est desponsare, resoluere, & coagulare. Per primum mutatur natura interius: per seeundum exterius: per tertium superius: per quartum inferius. 382 Rosarium Hie kompt die Seele uom Himel schon und klar. Und macht aufferstehen der philosophi tochter fur war. Geber libro tertio capite nonagesimo Epilogatio totius. Quia pertractauimus huius magisterii causarum sufficientiae experientias notas, secundum nostri propositi sermonis exigentiam restat nos ad complementum totius operis diuini peruenire in capitulo uno, & in summam contrahere sermonis abbreuiati in capitulis dispersum magisterium. Dicimus igitur, quoniam totius operis intentionis summa non est, nisi ut sumatur lapis in capitulis notus: deinde uero cum operis instantia assiduetur super illum opus sublimationis primi gradus, & per hoc mundatur a corrumpente impuritate Et est scilicet sublimationis perfectio, & cum ea subtilietur lapis, donec in ultimam subtilitatis puritatem deueniat, & ultimo uolatilis fiat: ab hinc uero cum fixionis modis figatur, donec in ignis asperitate quiescat, & hic secundus praeparationis gradus consistit. Sed & tertio similiter lapis administratur gradu, qui in ultimo constat praeparationis complemento, scilicet ut iam fixum lapidem cum modis sublimati quis uolatilem facias, & uolatilem fixum, & fixum solutum, & solutum iterato uolatilem, & iterato uolatilem fixum, quousque fluat. & alteret in complemento solifico & lunifico certo. Ex reiteratione igitur praeparationis huius gradus tertii in medicina resultat bonitatis alterationis multiplicatio. Ex diuersitate igitur reiterationis operis super lapidem in gradibus suis resultat multiplicationis bonitatis alterationis diuersitas: ut ex medicinis quaedam quidem septulum, quaedam uero decuplum, & quaedam centuplum, quaedam uero millesimum, & quaedam in infinitum solificum, & uerum perfectionis lunificum transmutet corpus. Ab hinc igitur & ultimo tentetur. utrum in perfectione consistat magisterium. Attendat ergo quis proprietates actionis seu modos compositionis Elixir maioris: nos enim quaerimus substantiam unam facere, tamen ex pluribus aggregatam, coadunatam, fixam, quae super ignem posita ignis eam non exprimat, & liquantis permisceatur, & liquescat cum ipsis, cum eo quod est in ea de substantia ingressibili, & permisceatur cum eo quod est de substantia permiscibili, & consolidetur cum eo quod est de substantia consolidatiua, & figatur cum eo quod est de substantia fixatiua, & non comburatur ab his quae comburunt aurum & argentum, & afferat consolidationes cum ignitione debita & perfecta. Non tamen eatenus breui tempore intelligas, cum paucis diebus uel horis possit prima uice restitui. Sed quod respectu aliorum medicorum modernorum, respectu etiam naturae operationis ueritatis: haec uero citius terminatur. Unde dixit philosophus: Medicina est cuius temporis longum spacium anticipauit. Quare uobis dico, quod sustineatis patienter: quia forte moratur, & festinantia quidem ex parte diaboli est. Ergo qui patientiam non habet, ab opere manum suspendat: quia impedit eum ob festinantiam credulitas. Omnis enim actio naturaliter suum habet modum, & tempus determinatum, in quo maiori & minori spacio terminatur. Ad hanc tria necessaria sunt, scilicet patientia, mora, & instrumentorum aptatio: de quibus in Summa nostri magisterii perfecti artificem allocuti sumus in capitulis diuersis, in quibus experiri potest, si in nostris dictis fuerit sufficienter inuestigatus, in quibus manifesta probatione & aperta concludimus, lapidem nostrum nihil aliud esse, quam spiritum foetentem, & aquam uiuam, quam & siccam aquam nominauimus, & per naturalem proportionem mundatam, & unitam unione tali, quod sibi nec abesse potest. quibus addi debet, & tertium ad opus abbreuiandum, hoc est corpus perfectum attenuatum. Ex praemissis igitur patent res, in quibus ueritas est propinqua, & perficientes ipsum opus. De coagulatione & praeparatione primi lapidis, & eius sublimatione. Sequuntur nunc aliqua notabiliora ex libello cuiusdam dicti Ademarus super Gebrum re386 Rosarium gem Persarum, capitulo quarro ubi dicit: Quantumcunque lapis sit mundatus per sublimationem, & eius adustio sit deleta per eius olei extractionem, & eius fuga sit destructa per eius fixionem, nihil ominus non funditur, nec ingreditur, nec permiscetur: sed uitrificatur, ut habetur capitulo decimo Gebri circa medium: imo oportet ipsum in aquarum acumine dissolui, & calcinari multis uicibus, ut habetur capitulo sexagesimo septimo, & & septuagesimo tertio Gebri. Idem capite sexto dicit, quod ex multiplici reiteratione imbibitionis cum contritione & leni assatione aqueitatis eius maior pars deletur. Haec est ergo sublimatio primi gradus, per quam aqueum mercurii deletur: postea in aludel uase, quod describitur in capitulo uigesimo octauo, ista tota substantia spargatur in ipsius fundo: deinde ignis augeatur; ut dicitur in capitulo tertio circa medium, donec ipsius pars albissimam praecellens niuem, sua albedine quasi mortua spondilibus aludel adhaereat. Et haec est sublimatio nostra, per quam terrea foetulentia, & partes sulphuris cum fecibus in fundo remanet, & in ea natura eius purificatur, & ab hinc cum fixionis modo figatur, id est, fermentetur: quia quod fixum est figit, i. fermentum: deinde ad fimum ponatur. Sequitur, donec in ignis asperitate quiescat, & hic secundus praeparationis i. sublimationis gradus appellatur. Si autem queratur, quomodo mercurius subtiliari potest, cum in actu habeat subtilissimam substantiam, ut habetur capite trigesimo nono: dicendum quod in capite septuagesimo tertio dicitur, quod per sublimationis uel subtiliationis modum, id est, cum sublimatione primi gradus mundetur & subtilietur: ergo & ultimouolatilis stat, id est, sublimetur cum ignitione, ita ut de fecibus ad uasis spondilia cristallo nitidior ascendat. Geber: Dealbate latonem, id est, terram, & libros reponite, ne corda uestra rumpantur. Et alibi: Ignis & aqua latonem abluunt, & eius nigredinem abstergunt. Sequitur: Recipe ergo ipsum sublimatum in uase aludel, reitera uice una, id est, sublimando fixa, sicut dicit capite sexagesimo secundo circa medium, quod plusquam fulgidissima, & cum cautelain administratione ignis, ut ipsins humiditas in tantum deleatur, quod sufficiat ad fusionem perfectam complendam: quia ignis lentus, ut dicitur ibidem, est humiditatis conseruatiuus, & fusionis perfectiuus. Item capite uigesimo nono dicitur, quod argentum uiuum primo debet sublimari, postea figi. Item capite uigesimo octauo dicitur, quod mercurius figitur per successiuam illius ite388 Rosarium rata uice sublimationem, ita ut fusionem det metallicam, hoc idem saepe in dictis suis reperies. Haec omnia praedicta intelligi debent de praeparatione primi lapidis & dealbatione eius, ante impositionem ipsius in fimum, quod scilicet toties debet incerari aquis acutis: & solui & coagulari super cineres, donec nimium mollescat, dealbescat, & tandem fluat ut luna splendida, etc. Haec est enim sublimatio eius, scilicet in altiorem dignitatem & uirtutem, & eius uera purificatio, etc. Sequitur capitulum septimum: Sed consulo quod hoc opus imperfectis lapidibus inchoes: hoc enim fuit de principali & occulto. ipsius Gebri intellectu: sic habes in capitulo decimoseptimo: quod natura mercurii est ita in corporibus, sicut est in mercurio, imo in mercurio, imo in lapidibus notis est perfectissimus. Item in capitulo tertio dicitur, quod in marcasita est natura mercurii mortificati, & mediocriter preparati, qui melius ualet. Iste philosophus in suis operibus solum uult naturam mercurii, sed tota solis natura est ex mercurio, ut dicitur capite octauo. Item philosophus iste uult istam substantiam mercurii mortificatam, sed naturalitermercurius illius est in illo uenerabili lapide, ut omnibus est manifestum: ergo: & c. Item iste philosophus uult istam substantiam mercurii esse fixam, ut pater: quia ingenia fixandi docet cum cautelis multis & ingeniis. sed quis dubitet substantiam istius lapidis preciosi esse fixissimam? certe nullus qui cognoscit eum, igitur, etc. Item philosophus uult suum lapidem sigi cum cautela ignis. ut eius humiditas conseruetur, sed ubi temperantior calor quam in terrae uisceribus? ergo, etc. Item philosophus uult suum lapidem sundi: ergo, etc. patet ergo quod philosophorum magister lapis est quasi diceret, quod naturaliter etiam per sefacit quod tenetur facere: & sic philosophus non est magister lapidis, sed potius minister. Ergo qui quaerit perartem extra naturam per artificium inducere aliquid in rem. quod in ea naturaliter non est, errat, & errorem suum deflebit. Sol principium pro opere rubeo, luna pro albo a suo sulphure comburente, & combustibili purgata. Quod autem in ipso sit talis substantia, habes capite quadragesimoseptimo. Quod autem luna sit lapis pro opere albo, habetur de cimooctauo. Recipe ergo hunc lapidem preciosum, habentem spiritum, corpus & animam, & calcina cum suo humido uel cum mercurio, ita quod non sit in eo tactus. qui in ultimo consistit preparationis complemento: & est scilicet, ur iam fixum lapidem cum modis sublimationis uolatilem facias, & cum spiritibus non fixis sublima. Fixum sublimari nihil aliud est, quam corpus in spiritum conuerti. quod secretum ex dictis philosophi sic extrahitur. In capitulo namque trigesimo septimo habetur, quod corpori, id est, substantiae fixae, quaecuuque sit illa, non commiscetur spiritus, nisi prius cum magisterio, id est, lapis prius soluatur & coaguletur. Sed quaeris, quomodo lapis soluatur, dicendum quod cum aquis acutis ponticitarem habentibus, & acredinem sine fecibus existentibus, ut acetum est uini, etc. Si autem quaeras cur lapis soluatur: dicendum ut habetur capite trigesimoseptimo: quod omne quod soluitur, acquirit naturam salium & aluminum: quia soli sales prius funduntur quam uitrificantur, & similiter secundum suam naturam, ipsi soli scilicet sales soluuntur. Si ergo lapis noster soluitur, salium naturam acquiret: sed quod funditur ingreditur: & quicquid ingreditur, transmutat, & c. Capite quinquagesimoseptimo habetur, quod corpora sublimantur per excellentissimum ignis gradum, quousque fixum cum non fixo leuetur totaliter, ut capite duodecimo: quod si totum non fuerit sublimatum, addatur illi non fixae partis, quantitas iterato, quousque ad totalem eleuationem sufficiat. Per ignem fortissimum, intellige ignem putrefactionis & mercurii nostri; quo tantummodo corpus eleuatur, id est, in spiritum conuertitur. Cum ergo leuata fuerit, reiteretur eius sublimatio, quousque administratione reiterationis figatur totum. Et fixum solutum, id est, ad acetum pone ut supra, quater omnia reiterando, ut habes satis supra declaratum. Et solutum uolatile: quasi dicat, quod per solutionem lapis fit uolatilis. Et iterum: Uolatile fixum facias. sic enim continuat se philosophus: haec in capite quinquagesimo septimo, etc. quousque fusionem praestet uel fluat: Capitulum decimum: Opus hoc nem est ad album, uel ad rubeum? Respondet Adamarus: Ad utrunque. Sic enim scribitur in capitulo sexagesimo lexio, quod lapis lunaris & solaris sunt idem in essentia: quia ex solo mercurio perficitur uterque. Est etiam una uia in modo agendi: quia per easdem operationes, & eodem ordine operatur. Est ergo una medicina secundum omnes philosophos: differunt ta392 Rosarium Perfectionis ostensio. Aenigma Regis. Hic ist geboren der keyser aller ehren / Keinn hoher mag uber in geboren werden. Mit kunst / oder durch die natur / Uan keiner lebendigen creatur. Die philosophi heisen in ihren sohn Er uermag alles was sie thuen. Was der mensch bon ihm begeren ist / Er gibt gesundtheit mit starcker frist. Goldr / Silber und Edelgestein / Sterck / Iunckheit / schon und rein. Zorn / trawren / armut / Kranckheit er uerkert / Selig ist der mensch dem es Gott beschert. Responsio Lunae Reginae. Hie ist geboren die edel Keyserin reich / allle philosophi nennen sie ihrer tochter gleich. Die mehret sich und geburt kinder on zal / Die seind untodtlich / rein on alles mal. Sie uerrreibt den Todt und haßt armut / Sie gibt reichthumb / gesundtheit / chr und guet. Und uberifft Gold / Silber uud Edelgestein / Alle artzney groß und klein. Nichts ist auff Erdtrich ihe geleich / Des sagen wir danck Gott uom Himelreich. Geber: Inuestigatione uero nostra qua certi sumus & per experientiam manifestam considerauimus omnia uerba uera esse, quae iam per nos solos in nostris uoluminibus scripta sunt, secundum quod uidimus per experimentum & rationem in uolum inibus istis redacta: ea uero quae per nostram experientiam digitis extraximus, & uidimus oculis, & manibus tetigimus, scripsimus in Summam nostri perfectionis magisterii. Sapiens ergo artifex in nostris studeat uoluminibus, colligendo nostram dispersam intentionem, quam in diuersis locis proposui394 Rosarium mus, ne malignis seu ignaris publicetur, & collectam probet, donec ad cognitionem studendo, & experimentando cum laboris instantia ingeniosi peruenerit totalem: exerceat ergo se artifex & inueniet. Sed ne nos quidem mordeamur ab inuidis, narramus, quoniam non tradidimus scientiam nostram sermonis continuatione: sed eam sparsimus in diuersis capitulis. & hoc ideo: quoniam tam probus quam improbus, si continuatim fuisset tradita, usurpasset indigne, & eam similiter occultauimus, ubi magis aperta locuti fuimus. Non tamen sub aenigmate, sed sub plana sermonis serie artificem allocuti fuimus & sermonis modo eam asscripsimus, quam solius dei altissimi & benedicti, sublimis & gloriosi, & nostrae qui illam scripsimus, menti recolligi accidit, aut diuinae gratia bonitatis infusi, qui cui uult largitur & subtrahit. Non desperet igitur doctrinae filius: quoniam si illam quaesierit, eam inueniet, non doctrinae, sed proprii modus indagatione nature. quoniam qui per suae industrie bonitatem quesierit, scientiam inueniet: qui uero per librorum insecutionem quaesiuerit: tardissime ad hanc perueniet artem preciosissimam: quia nobis solis artem per nos solos inuestigatam aedidimus, & non aliis: uerissimam tamen & omnino certam. Solum igitur prudentes ad artem alicuius, & per ingenia nobis tradita uiam inuestigationis eisdem exposuimus: non autem eam inuentam nisi solis nobis scripsimus, sed & inuentionis modum, & modorum ingenia. Per ea igitur quae tradidimus, exerceat se bonae mentis artifex, & Dei donum altissimi se adinuenisse letabitur. Ad artis igitur excelsae perquisitionem haec dicta sufficiant. Haec Geber. Geber in Summa sua, capite decimosexto de naturalibus Principiis sic dicit: Notandum est enim, quod postquam lapis fuerit purificatus, atque perfecte mundatus ab omni re corrumpente, & postea fuerit fermentatus; non indiges amplius mutare uas, nec ipsum aperire, sed solummodo quod Deus custodiat ipsum ne frangatur, & propter hoc dixerunt philosophi, quod in uno uase conficitur totum magisterium. Et est sciendum quod in quadraginta diebus & noctibus completur opus ad album post ueram purificationem lapidis: quia in purificatione non potest esse tempus determinatum; nisi secundum quod artifex bene laboret: & in nonaginta diebus & noctibus completur opus ad rubeum; & isti ueri sunt termini ad totam perfectionem: Rosarium hoc intellige de coagulatione, quae fit post purificationem, quae purificatio non habet aliter fieri, nisi in putrefactione & conuersione cor396 poris in merum spiritum, & cum hoc habueiis, lauda Deum. Senior: Ego sum luna cresces humida & frigida, & tu sol calidus & humidus ( alias siccus ) quando copulati fuerimus in aequitate status in mansione, quae non fit alias nisi igne leui, habens secum grauem, in quo uacabimus, & erimus, sicut uacat mulier & uir eius generosi partus, hoc est uerum ex locutione, & ego & sol cum coniuncti fuerimus, uacaturi in uentre domus clausae, recipiam a te animam adulando, si abstuleris pulchritudinem meam, & decoram figuram ex propinquitate tua, gaudebimus & exultatione spiritus exaltabimur, quando ascenderimus ordinem seniorum, tunc lucerna lucis tuae infundetur lucernae meae, & ex te & me fit commixtio uini & aquae dulcis, & prohibeo fluxum meum, postquam fueris indutus nigredinem meo colorem, qui fit uelut atramentum post solutionem meam & coagulationem: cum intrauerimus domum amoris, coagulabitur corpus ineum, & ero in uacuitate mea. Respondit sol lunae dicens: Si feceris hoc, & non inferes mihi o luna, nocumentum, reuertetur corpus meum: & postea dabo tibi nouam uirtutem penetrationis, per quam potens eris in praelio ignis liquefectionis & purgationis, ex qua exibis sine diminutione & tenebris, sicut aes & plumlum, & non impugnaberis cum non sis rebellis. Haec ex Ademaro. Raymundus Lulius ad Rupertum regem Franciae in Epistola scribit. Scire debes quod ex plumbo philosophorum extrahitur quoddam oleum aurei colotis: uel quasi, cum quo si lapidem mineralem, uegetabilem, uel animalem, uel mixtum post fixionem primam sublimaueris tribus aut quatuor uicibus, excusabit te ab omni laboresolutionum & coagulationum. Ratio est: quia hoc est occultum quod facit medicinam penetrabilem, amicabilem & coniungibilem omnibus, & augmentabit eius effectum ultra modum, sic quod in mundo non est secretius. Unde mirabilia dico, quae omnibus antiquis philosophis incredibilia forent, scilicet quod sciueris oleum hoc bene ab aqueitate separare, & laboraueris in modo mixtionis im dicto; poteris in triginta diebus lapidem componere. Hoc autem non est necessarium per se, quoniam solutiones & coagulationes illius ( ut lictum est ) cito fiunt. Tamen si fieret sublimatio illius, credo tin398 Rosarium cturam lapidis multum ampliari: elige ergo ex his intentum tuum. Galeni ratio unde fiat ccir, Yuel Elixir: & dicit quod diuersi doctores ponunt diuersas medicinas. Aliqui dicunt, Yccir esse de mineralibus montium: alii de herbis: alii de bestiis & urina, & c. Fit tamen de una istarum rerum, quae ponitur in ymbie, & primo exit aqua in fumo, id est, spiritus: secundo oleum in liquore, id est anima: tertium uero quod in uase remanet, terreum est, & uocatur corpus: ex his enim tribus, spiritu, anima & corpore, ita coctus ut commisceri & fundi possit, fit Yccir: alii dicunt quod sulphur & argentum uiuum, si quis ea fusibilia faciat, fit Yccir. Nota quod nulla aqua, aut oleum, aut ignis, habet suam ad tingendum efficaciam: quin prius rectificetur per reiterationem reductionis ad feces & distillationes, addimus usque octies uel decies: In omnibus igitur tam soluendis quam figendis, quam tingendis perficiendisque tenendus est modus, eo quod intentio debito modo rem ornet & compleat, scilicet quod corpora imperfecta calcinentur debite, lauentur subtiliter, & mollificentur, imbibantur, siue cerentur, foecundentur, & ad solutionem modo predicto ponantur: spiritus uero subtiliter lauentur, & depurentur, & disponatur ad mollificationem humiliationem, quae calida sunt & sicca soluantur, calcinentur, siue sublimentur secundum quod uiderit, & melius iudicatur secundum sanum sensum operantis. Ich bin der war grun unnd guldisch Lowe ebn sorgen Inn mir steckt alle heimlichkeit der philosophen uerborgen. 400 Rosarium De nostro Mercurio, qui est Leo uiridis Solem deuorans. Mercurius est ille: Et scias, quod ipse est frigidus & humidus, & ex eo creauit Deus omnes mineras. Nam ipsum est elementur & aereum, fugiens ab igne. Cum ergo figitur ei aliqua pars, efficit opem sublimem, & est spiritus utilis, & non est aliquod in mundo nisi ipsum, nec est quod stet loco eius, & est profundans solum in omni corpore, erigens ipsum. Cum ergo miscetur corpori, uiuisicat ipsum, & illuminat & conuertit de dispositione in dispositionem, & de colore in colerem. Est ergo totum Elixir albedinis & rubedinis, & est aqua permanens, & aquauit & mortis, & lac uirginis, herba ablutionis, est fons animalis: de quo qui bibit non moritur, & est susceptiuum coloris & medicina eorum, & faciens acquirere colores, & est illud quod mortificat, siccat & humectat, calesat & infrigidat, & facit contraria secundum mensuram regiminis eius. Et sunt ei, quando est uiuum, operationes aliae, & quando est mortuum, aliae operationes ab aliis: Et quando est sublimatum, aliae operationes. Et ipse est Draco, qui maricat seipsum, & impregnat seipsum, & parit in die suo, & interficit ex ueneno suo omnia animalia, & ignis perdit ipsum, & disperdit tempore breui propter argentum uiuum: non enim potest super ipsum, nec comedit; sed fugit ab ipso. Ingeniauerunt autem ei sapientes primi Philosophi modos ingeniorum, donec paulatim factum est expectans ignem: non ergo cessat gradari super pugnamentum ignis: & cibatur eo, ita quod quando ei figitur aliqua fixio, perueniunt mirabilia & mutationes: quoniam cum ipse mutatur mutat, & apparet nigredo eius, & sonitus eius, & splendor eius: cum ergo tingitur est tinctum & tingit: cum soluitur, solutum est & soluit, & ipsum albisicat in uisione oculi: & rubificat in successione, & est aqua congregans, & lac & urina fortis, & oleum mollificans, & pater mirabilium omnium, & est caligo & nubes, & seruus fugitiuus, & mercurius occidentalis, qui praetulit se auro & uicit illud: dicit ergo ei aurum: an prefers te mihi? & ego sum dominus lapidum, expectans ignem. Dicit ei noster mercurius, utique: sed ego genui te, & ex me natus es, & una pars ex me uiuificat multas partes de te: sed tu es auarus, & non das aliquid in comparatione ad ne, & qui ligauerit me cum fratre meo & sorore mea, uiuit & 492 Rosarium. gaudet, & sufficit ei in uita sua & si uiueret mille millibus annis, & si reficeret omni die septem millia hominum, non egeret: & ego sum secretum totum, & in me occultatur scientia: quia conuerto omnia corpora in solem & lunam, cum natura mea talis sit quod durum mollifico, & molle induro: & ideo nota quod lapis philosophicus ad ipsam Alchimiam ueraciter procreandam, est unus in toto mundo, & qui ab hoc uno errat, in praecipitium abiisse credatur, non tamen est perfectus in sua natura, ad quam perduxit ipsum artificium: Nam sine magisterio nihil ualet nobis, nec alicuius utilitatis est, nec perfecte prestat quicquam, sed potius corrumpit: & hoc ideo dico, quatenus eo utaris cum magisterio: quia ipsum est phlegma purum. Philosophi quandoque uocant ipsum sulphur & melancholicum citrinum, propter suae mirabilis uirtutis effectum: ut enim quidam uoluerunt, ex ipso creauit Deus omnes gentes, & earum statuit originem. Hunc etiam lapidem nostrum, aliqui aes album uocauerunt. Unde Lucas & Eximeus. Scitote omnes scientiam quaerentes, quod nulla fit tinctura nisi ex aere nostro albo: aes enim nostrum non est aes uulgi: aes uulgi corrumpitur & inficit omne cui imponitur: aes uero philosophorum perficit & dealbat cui associatur. Ideo dicit Plato: Omne aurum est aes, sed non omne aes est aurum. Itaque aes nostrum habet corpus, animam & spiritum, & illa tria sunt unum: quia ipsa omnia sunt ex uno & de uno & cum uno quod est radix ipsius. Aes ergo philosophorum est Elixir eorum, ex spiritu, corpore, & anima completum & perfectum. Sic philosophi lapidem diuersis nominibus nominauerunt, ut sapientibus esset manifestus, & insipientibus occultus. Sed quocunque nomine nominetur, semper tamen est unus & idem, & de eodem, Unde Merculinus. Est lapis occultus, & in imo fonte sepultus, Ui is & eiectus fimo uel stercore tectus, Unus habet unius lapis omnia nomina dinus, Unde deo plenus sapiens dixit Morienus, Non lapis hic lapis est animal quod gignere fas est. Et lapis hic auis, & non lapis, aut auis hic est. Hic lapis est moles, stirps & Saturnia proles. Iuppiter hic lapis est Mars, Sol, Uenus, & lapis hic Alliger & Luna, lucidior omnibus una. ( est Nunc argentum, nunc aurum, nunc elementum, Nunc aqua, nunc uinum, nunc sanguis, nunc crisolinum, Nunc lac uirgineum, nunc spuma maris uel acetum, Nunc in sentina foetenti stillat urina, Nunc quoque gemma salis, Almisadir sal generalis, Nunc auripigmentum primum statuunt elementum, Nunc mare purgatum cum sulphure purificatum. 404 Rosarium Siccine transponunt, quod stultis pandere nolunt. Sicque figuratur, sapiens ne decipiatur. Es quod tractatur stultis ne distribuatur. Haec Luna uocatur omnibus nominibus una. Hi autem sunt modi operationis istius lapidis, quibus mediantibus, haec res quam nos quaerimus generatur, & in esse actuale deducitur. Et est unus modus Sublimatio, alter Descensio, tertius Distillatio, quartus Calcinatio, quintus Solutio, sextus Congelatio, septimus Fixio, octauus Iteratio, nonus Ceratio, & his similibus dicunt infinita. qui quidem modi, licet sint ad inuicem ratione diuersi, sunt tamen idem in re. Aliquando enim philosophi considerantes materiam eorum, quae quando in uase est, & sentit solem, & calorem in continenti exhalat, seu euaporat in speciem fumi subtilissimi, & ascendit in altum in capite uasis, uocauerunt talem ascensionem Sublimationem. Uidentes postea talem materiam, quae ascenderat, descendere ad fundum uasis, uocauerunt distillationem seu descensionem. Adhuc uidentes inspissari istam materiam & denigrari, & foetorem malum dare, uocauerunt putrefactionem: Uidentes colorem nigrum seu fuscum; & foetorem malum post longum tempus dimittere, & albedinem aliqualem ad modum cineris coloris uenire, uocauerunt Incerationem seu dealbationem. Ideo Morienes ait: Totum magisterium nihil aliud est nisi extractio aquae ex terra, & aquae super terram dimissio, donec putrefiat ipsa. & haec terra cum aqua putrefit, & cum mundificata fuerit auxilio cuncta regentis, totum magisterium perficitur. Adhuc uidentes terram cum aqua commisceri, & aquam paulatim propter temperatam decoctionem diminui, & terram crescere: dixerunt omnes quod hec erat Ceratio perfecta. Unde ait philosophus, quod tera cum aqua ceratur, imbibitur, & temperata decoctione solis, id est, caloris desiceatur, & in terram uertitur tota materia. Unde idem: Haec uis integra, si uersa fuerit in terram. Denique uidentes, quod tota materia ueniebat in quandam dissipationem, & quomodo reducebat se ad solidam substantiam & quia non fluebat, imo stabat stricte, dixerunt, quod haec esset perfecta Congelatio. Unde ait Plato: Soluite lapidem nostrum, & postea congelate cum magna cautela, sicut uobis est demonstratum, & habetis quasi totum magisterium. Idem alibi: Rosarium Accipe lapidem nostrum, & pone in uase & assa igne leui, doneo confringatur, & postea coquite ad calorem solis, donec congeletur, & scitote quod totum magisterium nihil aliud est, nisi facere ueram solutionem, & perfectam & naturalem con406 gelationem. Haec Plato. Idem dicit: Soluite & congelate, & sic scietis totum magisterium. Item uidentes materiam praedictam, perfecte congelatam et inspissatam, ita quod nullo modo ulterius resoluebat se in aquam, nec in fumum, dixerunt, quod uere erat fixata: quia eandem congelationem & inspissationem seu fixionem, propter maiorem decoctionem caloris uiderunt uenire ad perfectam desiccationem & dealbationem: & quod ista albedo erat super omnes albedines, dixerunt quod haec erat perfecta calcinatio, uidentes hanc materiam ad suum colorem stare, & coloribus in finitis mutari: quia hoc fieri non poterat, nisi per materiae resolutionem: ideo hanc resolutionem dixerunt solutionem, nam ipsa resolutionem discontinuantur elementa, uicissim agunt & patiuntur, & ideo philosophi dicta elementa coniuges uocant. Quare turpiter errant insipientes, qui credunt medicinam philosophicam creari exalia re, cum tamen dicant philosophi: Fili alchimici ac credentes suis cunctis dissolutionibus, sublimationibus, coniunctionibus, separationibus, congelationibus, praeparationibus, contritionibus, aliisque insistunt deceptionibus: & sileant praedicantes aliud aurum a nostro, aliam aquam a nostra; que etiam dicitur acetum acerrimum: aliam dissolutionem & congelatioem a nostra, quae fit igne leui, aliam putrefactionem a nostra, etc. Plato in summa: Tuum quaesitum itaque sit de genere amborum luminum mundi: nam aurum circundat partem superiorem, argentum uero inferiorem lunarem. Aristoteles: Nullum tingens uenenum generatur absque sole & eius umbra, id est uxore. Hermes in suis secretis, pater eius est Sol, mater eius Luna. Rosarius: Quicunque conatur aliam tincturam quaerere absque sole & luna, ille assimilatur homini uolenti scalam asscendere absque gradibus. Oportet ergo ut habeamus receptaculum nostrum tincture idoneum, quod est sibi consonans cum quadam similitudine ad patrem, & hoc receptaculum debet esse ipsa luna: quia sol per se est ualde difficilis fusionis, & liquefactionis: similiter & luna per se. dum autem simul coniunguntur; tunc ualde faciliter simul fluunt & liquefiunt: & ideo aurifabri sic faciunt eorum consolidaturas. Philosophus: Mulier est quoddam receptaculum uirili seminis, quia ipsa conseruat semen in suis cellulis & matrice, e ibi nutritur, & pullulat usque ad tempus maturitatis, ideo eligamus sibi nunc coniugem, ut receptiuum sui seminis habeat; quam possumus sic eligere in uxorem, quae propinquior est sibi in simplicitate & puritate: quia nihil propinquius uiro quam 408 Rosarium uxor, quae sunt homogenea. Hermes in allegoriis: Luua est lucerna noctis: nox est natiuitas tenebrarum, quam deus creauit pro mundo regendo. Luna autem a Sole lumen recipit & est dilecta, eo quod Solis lumen in ea est, ideo quod Solis natura Lunae naturam superat. Mercurius noster fit ex minerali & uegetabili iunctis pariter: quia coniucta simul magis prosuunt, quam si per se forent separata. Ex istis cofisidera necessitatem utrorumque mercuriorum. Democritus philosophus. Oportet te ut in primo negocio dissoluas corpora super cinerem candidum, & non fiat tritura nisi cum aqua. Auicenna: Primum quoque in opere est dissoluere lapidem in suam primam materiam. Senior & Hermes: Soluite corpora in aquas. Plato in Summa: Tu indiges, quod in corporum solutione labores: ideo oportet ignem lentum continuare super ipsum, donec soluatur totum hoc, & per eum efficitur opus. Nota, omnium rerum circularium reuersio circularia nequaquam perficitur, donec in primam deducantur materiam. Rasis: Nisi corpora solueritis, in uanum laboratis. Albertus magnus: Scias pro certo, quod nullus corporum spiritus tingi potest, nisi prius soluatur. Morienes: Nisi in uaporem cuncta transeant naturalia per suam naturam, alias frustra fit operatio in hac arte. Et si solutum fuerit, praeparatum est opus alchimicum, multiplicetur, congaudebit. Hic subalternantur scientie naturales, quod in solutione consistit pariter operando. Sorin Distinctione undecima: Regiminis initium est perfecta solutio. ut autem corpus rarescat, & sicut spiritus tenuissimus fiat, oportet eos dissoluere: corporum autem regimen, ut praedixi, est solutum. Alphidius: Argentum autem uiuum, quod ab eo corpore nigro extrahitur est humidum album, & a corticibus mundum ne opus pereat. Morienes: Scire te conuenit, quod fumus albus est anima & spiritus illorum corporum solutorum: & certe si fumus albus non fuisset aurum, ibi Alchimia non fuisset. Rosarius: Hic est mercurius noster nobilissimus, & Deus nunquam creauit rem nobiliorem sub coelo, praeter animam rationabilem. Hermes rex Graecorum: Corpus solutum est aqua perennis, congelans mercurium perpetua congelatione. Hipocras: Corpora ubi quis uult purgare, oportet fluxa facere. Nigredo putrefactionis durat secundum quosdam quatuor diebus uel quinque. Senior: Prima clauis est humorum extractio & pinguedinis, cuius sunt haec signa, scilicet nigredo superabundans, qua consumpta iam anima est in aqua. Albertus: Nisi animam corpus suum exierit, & in coelum sursum ascenderit, nihil proficies in hac arte. Parabola Senioris de tinctura alba: Si parentes dilecti mei de uita gustauerint, & lacte mero lactati fuerint, & meo albo inebriati fuerint, & in lectulo meo nupserint, generabunt filium lunae, qui totam parentelam suam praeualebit: & si dilectus meus de tumulo rubeo petrae portauerit, & fontem matris suae gustauerit, & inde copulatus fuerit, & uino meo rubeo: & mecum inebriatus fuerit, & in lecto suo inihi amicabiliter concubuerit, & in amore meo sperma suum cellulam meam subintrauerit, concipiam; & ero praegnans, & tempore meo pariam filium potentissimum; dominantem & regnantem prae cunctis regibus & principibus terrae, coronatum aurea corona uictoriae, ad omnia a deo altissimo, qui uiuit & regnat in seculorum secula. Turba philosophorum: Uidentes autem huius artis inuestigatores illam albedinem apparentem in omnibus supereminentem in uase, rati estote, quod rubedo in albedine illa occulta est, & tunc non oportet illam extrahere, sed quousque totum rubeum fiat coquere. Senior phiilosophus: Facite nigrum album, & omne album rubeum: quia aqua dealbat, & ignis illuminat. Nam lucet in colore ut rubinus per animam tingentem, quam acquisiuit uirtute ignis. Hermes: Regimen septimum est lunae, uidelicet assare, rubificare, calefacere & frixare per uiginti quinque dies. & sic habes operis peractionem. Idem Animae color rubeus est. Item: Album uult rubificari: Item: Albedo est rubedo nostra: Item: lapis noster hic est ignis ex igne creatus & in ignem uertitur, & anima eius in igne mo412 Rosarium ratur. Aenigma Hermetis de tinctura rubea: Ego coronor, & diademate ornor, & regiis uestibus induor: quia corporibus laeticiam ingredi facio. Hermes Tractatu tertio: Uenite filii sapientum ex nunc gaudebimus, & delectemur simul: quia mors consumpta est, & filius noster iam regnat, ac rubeo ornamento & carne indutus est. Iam filius noster genitus rex sumit tincturam ab igne: illum uero mors mare & tenebrae fugiunt, & solis radios Draco fugit, qui foramina obseruabat, filiusque noster mortuus uiuit, & rex ab igne uenit, ac coniugio gaudebit, & occulta apparebunt, filiusque noster iam uiuificatus fit igne bellator, & tincturis supereminens. Metaphora Belini Philosophi de Sole: Scito te quod Pater meus Sol dedit mihi potestatem super omnem potentiam, & induit me uestimento gloriae, & totus mundus me quaerit, & currit post me. Ego enim sum maximus, iam sciuerunt uirtutem meam & altitudinem: ego enim unicus sum, & assimilor patri meo, qui unicus est, qui dedit mihi uirtutem istam ex gratia sua, & homines quaerunt a seruis meis fustibus id quod quaeritur a me, & non peruenerunt ad id nisi per me, & terra cum omnibus uiribus suis me humiliare non potest. Imo ego sum supeream, & super seruos meos, donec humiliem eos, & extraho de potentia & natura eorum, & induo eos de splendore & lumine meo pulchro, quem dedit mihi pater meus, in omnibus operibus eorum. Ego enim sum excellens, qui exalto, & deprimo cuncta, & nullus seruorum meorum potest super me, nisi unus, cui datum est, quod contrarius est mihi. Et ipse destruit me, non tamen destruit naturam meam. Et ipse est Saturnus, qui separat omnia mea membra. Postea uado ad matrem meam, quae congregat omnia membra mea diuisa & separata. Ego sum illuminans omnia mea, & facio lumen apparere patenter in itinere de patre meo Saturno, & etiam de matre mea, que mihi inimicatur. Ueruntamen nisi hoc fieret non possem bibere de animabus animalium & plantarum. Sed ego uenio cum calore ignis, ad expellendam uirtutem & iniquitatem eorum a me, Ego sum habitans super faciem minerae, & tribuo seruis meis de extremitatibus meis, & nomen meum uocatur nominibus magnis, & qui studet in me non curat de aliquo, sed non saturatur ex me. Ego defero naues per mare, & fabrico ciuitates densas. Non quaeratis in eis magnitudinem meam. Nuncio ergo uobis omnibus sapientibus, quod nisi me interfeceritis, intellectus uester non erit perfectus, & in sorore mea luna crescit gradus sapientie uestre, & non cum alio ex seruis meis & si sciretis secretum meum, ego sum frumentum seminatum in terram puram, quod nascens crescit & multiplicatur, & adfert fructum seminanti: quia omne quod generatur genere suo, & quodlibet indiuiduum multiplicat formam suae speciei, & non alterius, quemadmodum ex frumento nascitur, & sic de aliis: & in hoc exposui omnes figuras. Cum itaque egero cum uxore mea alba, pura, & humida, & munda, tactu, addo pulchritudini faciei suae, bonitati & uirtuti sue: ipsa enim est obediens mihi. Unde cuum fuero iunctus cum ea, nihil melius in mundo, nec aequipollens: ipsa enim impraegnabitur, & germinabit, & erit sicut ego sum in substantia & colore: quoniam hoc magisterio multiplicatur semen. Ex ine enim simile nascitur, sicut quando seminatur unum granum frumenti, nascitur, multiplicatur, teritur, cribellatur, & fit panis, ex quo uiuit totus mundus, & fabricatur minera terrae ex me, nec deficit, quia donum dei est. Ego illumino aerem lumine meo, & calefacio terram calore meo, genero & nutrio naturalia, plantas & lapides, & demo tenebras noctis cum potentia mea, & facio permanere dies seculi, & illumino omnia luminaria lumine meo, & etiam in quibus non est splendor & magnitudo: quae quidem omnia ex meo opere sunt, cum insuor uestimentis meis: & qui quaerunt me, faciant pacem inter me & uxorem meam. Itaque nisi separetur a me, & misceatur mixtione inseparabili: & hoc fiat, quando extraxeris me partim a natura mea, & partim uxorem meam a natura sua, & postea occidatis naturas, & suscitamur resurrectione noua & incorporali, eo quod postea mori non possumus. Nam post resurrectionem habebimus gloriam & fortitudinem sempiternam, tunc gaudebunt omnes in prosperitate magna, qui sciunt nostrum progressum. Et in hoc completur preciosum dei donum, quod est super omne mundi scientiarum arcanum, & incomparabilis thesaurus thesaurorum. Quia ut dicit Plato: Qui habet istud Dei donum, mundi habet dominium: quoniam ad finem diuitiarum peruenit, & naturae uinculum confregit. Non tamen ex eo quod habet potestatem conuertendi omnia corpora imperfecta in purissimum solem & lunam. Sed magis ex eo, quod hominem & quodlibet animal praeseruat in conseruatione sanitatis. Lamina uero cristallina, quae est Elixir album, si detur in quantum granum sinapis febricitanti, curat ipsum. Etiam leprosus si per quatuor anni tempora de eadem lamina purgatus fuerit cum puluere rubeo, unde fit Sol bis in anno, in Martio & Septembri, curatur. Et uterque puluis albus & rubeus sanat schiaticos in periculo mortis: sanat etiam paralysim. Item, si puluis teneatur ad nares in partu laborantium, liberantur. hoc dicit Hermes. Geber quoque dicit, quod Elixir rubeum curat omnes infirmitates chronicas, de quibus medici desperauerunt, & facit hominem iuuenescere ut aquila, & per 500. annos uiuere & amplius, ut aliqui philosophi fecerunt, qui usi fuerunt eo tribus uicibus in hebdomada quantum granum sinapis. Est herba quae uocatur Saturnus de canalibus, de qua fit talis medicina. Quare nota quod omnes infirmitates quae a uertice capitis usque ad plantam pedis generantur, si fuerint unius mensis, in die: si unius anni, in duodecim diebus: si ex longo tempore, in mense curantur: quia sicut curat omnia metalla infecta ab omni infirmitate, sic & humana corpora. Quapropter noster benedictus lapis non immerito Tiriacus maior tam corporum humanorum quam me tallorum dicitur: de quo Hermes rex Graecocorum, & pater philosophorum ait: Si de Elixir nostro omni die usque ad septem dies sumpseris pondus carrobiarum, capilli tui cani de capite tuo cadent, & renascentur nigri, & ita de sene fies iuuenis & fortis. Arnaldus dicit: Hic lapis noster uirtutem habet efficacem omnem sanandi infirmitatem super omnes alias medicinas medicorum. Nam animam laetificat, uirtutem augmentat, conseruat iuuentutem, & remouet senectutem. Non enim permittit sanguinem putrefieri, nec flegma superdominari, nec choleram aduri, nec melancholiam superexaltari: imo sanguinem supra modum multiplicat, contenta in spiritualibus purgat, & omnia corporea membra efficaciter restaurat, & a laesione custodit, & generaliter omnes tam calidas quam frigidas, tam siccas quam humidas infirmitates arctissime sanat prae omnibus aliis medicinis medicorum. Quoniam si aegritudo fuerit unius anni, sanat in duodecim diebus: si uero antiqua fuerit ex multo tempore, sanabit in uno mense. Et breuiter omnes malos expellit humores, bonosque inducit: confert amorem & honorem ipsum deferentibus, securitatem & audaciam, & in prelio uictoriam. Et in hoc completur secretum naturae maximum, quod est super omne precium preciosissimum secretum, thesaurus incomparabilis & preciosissimus, quem habentibus deus in suamente recondat, ne insipientibus patefiat. Amen dicat omnis uiuens. 418 Rosarium Nach meinem utel und manches leiden und marter groß / Bin ich erstanden / clarificiert / unnd aller maarnaldi De Uilla Noua Philosophi Et Medici Excellentissimi Liber dictus Thesauris thesaurorum, et Rosarium philosophorum, ac omnium secretorum maximum Secretum, de uerissima compositione naturalis Philosophiae, qua omne diminutum reducitur ad Solificum & Lunificum. Proemium. Iste namque Liber uocatur Rosarium, quod ex libris philosophorum abbreuiatus: in quo, Deo teste, nihil occultum, nihil deuium, nihil diminutum est: Sed quicquid est necessarium ad nostri Operis complementum, est in ipso. Diuiditur autem iste liber in Theoricam & Practicam: & etiam in diuersa capitula. Quippe quia iustum est, de naturali & sublimiori rerum processu non pigeat, qui de eorum sublimiori effectu tractare uoluerit. Tunc enim supplicium naturae beatae, & naturali quale procedit intentio, cum & ipsius studii precium securius spectat, & ad arcanam rationis seriem, in illo declinare paratus est. 420 Rosarium Nullus negligat finalem, praecipuam totius Philosophiae matrem ab editis effodere, quae hominem ornat moribus, & ditat beneficiis: auxiliatur pauperi, & etiam corpus incolume sanat, & prebet etiam sanitatem. Qui enim in legendis libris deses extiterit, in praeparandis rebus promptus esse non poterit. Liber nanque librum aperit, & sermo sermonem explicat: quia quod in uno est diminutum, in alio est completum. Non enim potest in Practicam bene assuescere, cuius mens in Theorica renuit desudare: quoniam procedit ad Practicam, sicut asinus ad coenam, ignorans quomodo, & ad quid porrigat rostrum & os. Istum autem librum nominaui Rosarium, eo quod ipsum abbreuiaui ex libris philosophorum quantum potui melius, & in diuersa diuisi capitula. In ista arte duo sunt libri, quos ponam in capitula per ordinem. Capitula Libri Primi. De modo generationis metallorum, Caput I Quod argentum uiuium est medicina tallorum, cap. Ii Quod sulphur extraneum, siue uulgi est causa imperfectionis, cap. Iii Quod solum argentum uiuum est perfectio metallorum, cap. Iiii. Quod argentum uiuum continet in se sulphur suum, cap. V Quod unus est lapis Philosophorum caput Vi Ex quibus extrahatur lapis Philosophorum, cap. Vii Quod difficile est opus nostrum in prima metallorum materia, cap. Uiii. Quid sit opus primum philosophicum, caput Ix Quid sit lapis, & quo indiget, cap. X De modo generationis metallorum. Caput I. Utrum natura omnia liquabilia sint naturaliter ex argento uiuo, & sulphuris substantia: eo quod proprium est argento uiuo quod coagulerur, ex calore siue uapore sulphuris: quoniam omne siccum naturaliter exhibet suum humidum. Uapore ergo sulphuris argenti uiui coagulatum est ex sua substantia terrea, subtili, aerea & digesta, admistione prima sibi unita actione caloris: postea eleuata, decocta & digesta, donec habeat uim sulphaream coagulandi argentum. Argentum uero uiuum in prima sua radice est compositum ex terra alba, nimium subtili, sulphurea, cum aqua clara fortiter admista, donec fiat substantia una, non quiescens in superficie plana. Est enim homogeneum in natura: quoniam aut remanet totum in igne fixum, aut totum ex eo uolat in fumum, cum sit in combustibile & aereum. Et hoc est signum perfectionis: & ideo cum postea in terra sulphurea decurrit calefactum, superius ascendit: quoniam de sua natura est, ut per calorem sublimetur: ueruntamen continua sublimatione nimium depuratur, decoquitur & inspissatur, ac in sulphur album & rubeum gradatim congelatur. Quod quidem sulphur Arnal. Lib. 423 dissoluitur multoties, & postea congelatur per argentum uiuum, illius sublimati inceratum caloris actione, donec uix in millibus annorum successiue opere nature in metallum congelatur perfectum. Et hoc quidem uasis mineralibus, ipsa natura mediante operatur metalla. In istis ergo operibus naturam imitari oportet, quicunque uelit perficere medicinam imperfectorum perfectiorem. Quod argentum uiuum est medicina omnium metallorum. Cap. Ii. Dicit ergo Aristoteles, quod argentum uiuum est Elementum omnium liquabilium: quoniam omnia liquabilia cum ligantur in eo conuertuntur; & admiscetur cum ipsis. quia est de substantia eorum: licet ista corpora differant in compositione sua ab argento uiuo, eo modo quo ipsum fuit purum a sulphure immundo sibi extraneo. Fit enim argentum uiuum ex uero sulphure non urente. Nam ut dixit Philosophus: Sulphur album non urens congelat mercurium in bonam lunam. Et illud est res optima quam suscipere possunt qui Alchimiam operantur, et conuertunt illud in argentum honum. Si uero sulphur purum, mundum & optimum fuerit cum 424 Rosarii rubore clarum: & fuerit in eo uis igneitatis sulphureae non urentis, erit res optima quam suscipere possunt Alchimistae, ut ex eo faciant solem. Si enim fuerit argentum uiuum bone substantiae, & sulphur non purum adurens, conuerte ipsum argentum uiuum in aes. Argentum etiam uiuum si fuerit petrosum, immundum, terreum, & sulphur non mundum fiet ex eo ferrum. Stannum uero uidetur habere bonum argentum uiuum & purum: sulphur autem malum, & non bene mistum. Plumbum uero grossum argenti uiui & malum, & ponderosum & luteum: Sulphur autem malum mali saporis & foetidi ac uirtutis debilis: unde non bene coagulatur. Haec de uerbo ad uerbum sunt uerba Aristotelis in quarto libro Meteororum: Cui philosopho naturali in omnibus est credendum, non fabulis nec operibus mendacibus, ab operibus nature omnino extraneis. Et sic fateris sequiet qui credit in mendaciis, secretum philosophorum perdit. Quod sulphur extraneum siue uulgi est causa imperfectionis omnium metallorum. Cap. Iii. Notate ergo uerba, signate mysteria: quoarnol. Lib. I. 425. niam tota ueritas istius scientiae, ex iam dictis philosophorum est corripienda, eo quod a uanitate relinquatur, per ipsam duplicem corporis superfluitatem inesse: unam quidem in profunditatem argenti uiui inclusam in principio suae mixtionis superuenientem: alteram extra naturam suae naturae, & corruptibilem: quarum ista cum labore tollitur: altera uero nullo artificis ingenio tolli potest. Quare sulphureitas adustibilis calcinatione ignis tollitur, uel a corporibus deletur. Et illud ideo: quia argentum uiuum tenet, & ab adustione defendit illud quod suae naturae est alterum respuit igni exponens, qui ipsum inficit: unde est amicabile, & suae naturae placabile. Ipsum argentum uiuum argento uiuo magis adheret, & etiam magis amicatur: post illud uero aurum: post illud argentum. Unde ex hoc relinquitur, ipsa duo magis participare suam naturam: talia uero corpora non habent tantam conformitatem ad ipsum: quoniam habent in se sulphur extraneum, terreum, immundum & foetidum. Ideo & ipsa uere dicere possumus, quod minus participant naturam: quoniam sunt corpora foecida adustibilia. Et illud ideo: quia sulphur quoquomodo praeparetur per artificium, semper comburit & comburitur. & nigredinem in omni opere praestat. Ideo enim dicit Auicenna: In magisterio nostro non trat: quoniam non est de argento uiuo, uel de argenti uiui substantia; nec de perfectione eius; cum ipsum semper inficiat, denigret & corrumpat. Relinquitur ergo, argentum uiuum corporum esse perfectissimum, & adustionis esse saluatiuum, eo quod corpora illa omnino comburuntur, quanto plus suam naturam participant & possident. Unde patet, quod multa qualitas argenti uiui est caus perfectionis in corporibus: Multa sulphureitas est causa corruptionis, id est; quod quaedam magis, quaedam minus comburuntur secundum examinationem ignis, ut illa quae sunt pluris sulphureae quantitatis continentur magis: quae uero minus, minus. Habetenim sulphur in se duas causas corruptionis, puta inflammabilem substantiam; & terream foetulentiam: quare per primam naturam stare facit: quoniam comburit semper & comburitur, ac semper nigredinem in omni opere praestat. Per alteram uero neque fusionem habet, neque ingressionem: quonam si fixum fuerit, prohibet fusionem, & ipsum nunquam figitur: nisi prius calcinetur, nullo modo funditur in artificio quoniam in terrenam substantiam redigitur. Arnal. Lib. I. 427 Quod solum argentum uiuum est perfectio omnium metallorum. Cap. Iiii. Hoc autem in argento uiuo minime contingit: quoniam figitur absque eo quod in terram uertatur: & similiter figitur conuersione eius in terram. Nam per festinantiam ad eius fixionem, quae fit per praecipitationem figitur, & in terram uertitur, & per successiuam iterata uice illius sublimationem figitur similiter, & non uertitur in terram, imo dat fusionem metallicam. Et illud ideo est, quia uiscosam & densam habet substantiam: cuius signum est contritio illius cum imbibitione, & commixtione cum rebus sui generis sortitus. Itaque manifesta in illa uiscositas illius propter multam sui adhaerentiam constat. Densam autem illud habere substantiam, manifeste uidet monoculus, propter grauedinem sui ponderis immensi: quoniam praeponderat auro, dum in sua fuerit natura. Est autem fortissimae compositionis & naturae uniformis: quia non separatur in partes, ut nullatenus se diuidi permittat: quia aut cum totasui substantia in igne permanet stans, aut ex igne recedit cum tota sua substantia. His ergo relinquetur argentum uiuum figi posse sine ipsius humiditatis radicalis consumptione, & absque illius in terram conuersione. Et ideo notatur in eo causa perfectionis uera: quoniam ipsum solum ad fusionis perfectionem sufficit in unoquoque gradu, scilicet cum ignitione & sine ignitione. Propter enim bonam partium adhaerentiam fortitudinem suae mixtionis, si aliquo modo partes illius inspissentur per ignem ulterius non permittit se corrumpi, nec per ingressionem furiosae flammae illud se in fumum patitur euolare: quoniam rarificationem sui non suffert propter sui densitatem, & adustionis carentiam, quae per sulphureitatem quam non habet perficitur. Hoc satis sufficienter probatum est superius. Sulphur quod est terra sicca grauis esse dicimus perfectionis corruptiuum: quoniam si fixum fuerit, fusionem rectam impedit: ut patet in ferro quod non fundititur quia sulphur fixum in se habere cognoscitur. Si uero fixum non fuerit, fusionem rectam impedit, uel anticipat, uel ab igne corrumpitur, comburitur & euaporat: ut patet in plumbo & aliis corporibus infirmis. Et ideo sulphur non est de uirtute nostrae artis, neque de perfectione eius: quoniam perfectionem impedit in omnibus operibus suis: sed Mercurius uiuus in omnibus suis operationibus est manifeste perfectissimum & probatissimum: quoniam adustionis est saluatiuum, effusionis effectiuum cum figitur: & est tinctura uberrimae perfectionis, fulgidi splendoris. Et non recedit a commixto, donec est, & est amicabile, & metallis placabile, ac medium coniungendi tincturas: quoniam miscetur per minima cum ipsis. Et etiam in profundo naturaliter adhaeret: quia est de natura ipsorum: ueruntamen cum Sole & Luna miscetur faciliter: eo quod ipsa magis naturam suam participant: attamen non submergit aliquid in eo nisi Sol. Ex hoc itaque secretum elicias maximum: quod Mercurius in se recipit, quod suae naturae fuerit, & alienum respuit, eo quod sua natura gaudet magis quam extranea. Ex hoc enim manifeste relucet, corpora maioris esse perfectionis, que plus Mercurii sunt continentia: & quae minus, minoris. Laudetur ergo omnium opifex Deus gloriosus & benedictus, causator optimus & altissimus; qui ex uili creauit preciosum, ut cum mineralibus maxime in natura teneat symbolum, & dedit illi substantiam, & substantiae proprietatem, quam contingit ullam minime ex rebus in natura possidere: re: quoniam ipsum solum est quod ignem superat, & ab igne non superatur, sed in eo amicabiliter quiescit gaudens: ipsum nanque solum cum sit metallicum, continet in se totum quo indigemus in nostro magisterio: quoniam omnia alia cum sint combustibilia, igni cedunt, & in fauillam deficiunt. Quod argentum uiuum continet in se sulphur suum. Cap. U. Manifestum est igitur quod argentum uiuum continet in se sulphur suum bonum, fixum, quo coagulatur in aurum & argentum, secundum diuersum disponendi modum. Nam secundum philosophum argentum uinum, & sifuerit purum coagulabit illud uis sulphuris albi non urentis in argentum. Et illud est res optima ut per artificium Alchimistae faciant Elixir ad argentum. Si uero sulphur fuerit optimum cum rubore clarum: & fuerit in eo uis igneitatis simpliciter non urentis, erit res optima: ut ex eo fiat Elixir ad aurum. Et be ne tradidit philosophus primo sulphur album ad argentum, & postea rubeum ad aurum: quia non potest fieri aurum nisi prius fuerit argentum: quoniam non est transitus de extremo ad extremum, nisi per medium: Non ergo potest fieri transitus de nigro ad perfectum citrinum, nisi fuerit primo album: quoniam citrinum ex multo albo & paruissimo rubeo est compositum. Nec potest fieri etiam de citrino transitus ad album, nisi prius fuerit nigrum: quoniam non potest aurum fieri argentum, nisi primo fuerit destructum, & corruptum, & nigrum; quia quod est melius non potest fieri deterius, nisi per sui corruptionem. Nam generatio unius est corruptio alterius: Ideo qui scit aurum conuertere in argentum; scit & argentum conuertere in aurum: quoniam sulphur non urens album ad argentum, potest fieri per maiorem digestionem sulphur rubeum ad aurum: quoniam citrinatio nihil aliud est, quam completa digestio; nec albedo aliud est, quam nigredinis ablatio. Calor namque agens in humido, efficit primo nigredinem: & agens in sicco operatur albedinem: & in albo citrinitatem. Et hoc quidem in calcinatione plumbi attendi potest, quod conuertitur in cinerem nigrum: postea in album: deinde in nimium citrinum, uel rubeum. Sic sulphur album uel rubeum, habetur ex una metallorum materiam ad plenum depurata, modo tamen diuerso digesta & decocta. Idcirco dicit philosophus, quod omni argento inest sulphur album, sicut omni auro lum corpus in sua natura manens Mercurium coagulat, nec ei firmiter adhaeret: nec etiam ipse Mercurius per se medetur in firmis corporibus: quoniam in examinatione separatur ab eis. Nam grossa simplicibus, & simplicia grossis minus bene conueniunt. Subtilioris ergo substantiae, & liquidioris fusionis necesse est illam medicinam esse, quam ipsa corpora: & fixionis ac retentionis, quam sit argentum uiuum in sua natura. Ex quibus extrahitur lapis physicus. Caput Uii. Quaeri ergo non immerito potest: unde hec nostra maxime possit elici medicina. Quibus respondentes dicimus, quod in quibus est, ex illis elicitur. Est autem tam in corporibus, quam etiam in argento uiuo secundum naturam, cum unius sint reperta naturae: sed in corporibus quidem difficilius, in ipso uero mercurio uiuo propinquius, non autem perfectius. Et illud ideo: quia non est corpus dignius sole, aut purius, aut eius umbra, scilicet Luna, sine quibus nullum argentum uiuum generatur tingens. Qui uero absque isto argento tingere nititur, cecus procedit ad practicam, sicut asinus ad coenam: nam aurum aureum, argentum argenteum tribuit colorem. Qui ergo argentum uiuum cum sole et luna tingere nouit, uenit ad ararnal. Lib. I. 435 canum, quod dicitur Sulphur album, optimum id argentum, quod cum rubeum efficitur, erit sulphur rubeum optimum ad aurum. Ab illis igitur corporibus extrahitur sulphur nimium album & rubeum, cum in ipsis sit purissima sulphuris substantia, ingenio nature summe deprauata: quod secundum Alberrum clarius est & subtilius: quia in deprauatione ipsius est ars debilior natura, nec consequitur eam, licet multum laboret. Pater enim eius est Sol, Luna mater est: quia ex illis corporibus cum suo sulphure, uel arsenico praeparato, nostra elicitur medicina. Ex corporibus similiter Solis elici potest ipsa. Ex solo autem argento uiuo facilius & propinquius, & perfectius inuenitur, cum ipse sit pater omnium istorum luminarium, & omnium liquabilium. ab ipso siquidem omnia sunt: & ideo in ipsum omnia resoluuntur: quoniam natura naturam amplectitur propriam, amicabilius, magisque gaudet cum ea quam cum extranea. In ipso namque est facilitas extractionis illius subtilis substantie, cum iam in actu habeat substantiam. Relinquitur ergo, medicinam nostram esse purissimam & subtilissimam substantiam, quae ex argenti uiui materia originem suam ducit, & ex illa creata est. Non est autem materia argenti uiui in sua natura, nec in sua sub stantia tota, sed fuit pars illius. Non autem quae 432 Rosarii inest sulphur rubeum. Sed tale sulphur non inuenitur super terram, ut dicit Auicenna: quod in istis duobus corporibus existit. Et ideo ista duo corpora subtiliter praeparemus, ut sulphur & argentum uiuum de illa materia habeamus super terram, de qua aurum & argentum efficiebatur sub terra. Ipsa namque corpora lucentia: sunt, quibus insunt radii tingentes, cetera corpora albedine & rubedine uera, secundum quod ipsa fuerunt praeparata. Nam per nostrum magisterium corpus perfectum iuuat, & imperfectum perficit sine admixtione alterius rei extraneae. Aurum itaque cum sit preciosum, omnibus metallis est tinctura rubedinis tingens, & transformans omne corpus. Argentum uero est tinctura albedinis perfecta albatione tingens caetera corpora. Cum illis namque corporibus, scilicet, sole & luna miscetur Mercurius. & figitur per ipsa maximo ingenio, quod minime peruenit ad artificem durae ceruicis. Quod unus est lapis philosophorum. Cap. Ui. Oportet igitur inquisitorem huius scientiae constantis uoluntatis esse in opere. Nemo hoc modo illud praesumat attendere: quoniam in rerum multitudine ars nostra non perficitur: una enim est. Est enim lapis unus, una medicina, cui nil extranei additur, nec dim nuitur, nisi quod superflua remouentur. Omne enim sulphur, linternum, id est. uulgare, uel butyrum argenti uiui est extraneum, eo quod sui ipsius est destructiuum, uel corruptiuum. Econtra uero illud non est extraneum, in quo habet ipsum conuerti per magisterium nostrum, scilicet in aurum & argentum. Nihil ergo conuenit rei, nisi quod est ei propinquius, ex sui natura. Non enim generatur ex homine nisi homo. neque ex aliis animalibus nisi similia sibi. Quoniam quodcunque quod generatur, sibi simile consequitur. Uera igitur utamur natura: quoniam non emendatur, nisi in sua natura, cui nihil alienum iungitur. Nolite ergo, introducere, nec puluerem, nec aquam, nec ullam rem: quippe diuersae naturae lapidem nostrum non emendant, nec intrant in eo, quodnon sit ortum ab eo: quoniam si aliqua extranea sibi apponantur, statim corrumpitur, & non fit exeo quod fieri quaeritur. Ex rebus ergo corporalibus maxime conuenientibus. in natura, necessario est medicinam colligere. Unde oportet, quod ipsa medicina illis. in natura conueniat, & eis in profundo maxime cohaereat: ita quod diminutum perficere compleat, & etiam quod Mercurius per minima ante illius fugam inisceatur: sed nullum corpus in sua natura manens Mercurium coagulat, nec ei firmiter adhaeret: nec etiam ipse Mercurius per se medetur in firmis corporibus: quoniam in examinatione separatur ab eis. Nam grossa simplicibus, & simplicia grossis minus bene conueniunt. Subtilioris ergo substantiae, & liquidioris fusionis necesse est illam medicinam esse, quam ipsa corpora: & fixionis ac retentionis, quam sit argentum uiuum in sua natura. Ex quibus extrahitur lapis physicus. Caput Uii. Quaeri ergo non immerito potest: unde hec nostra maxime possit elici medicina. Quibus respondentes dicimus, quod in quibus est, ex illis elicitur. Est autem tam in corporibus, quam etiam in argento uiuo secundum naturam, cum unius sint reperta naturae: sed in corporibus quidem difficilius, in ipso uero mercurio uiuo propinquius, non autem perfectius. Et illud ideo: quia non est corpus dignius sole, aut purius, aut eius umbra, scilicet Luna, sine quibus nullum argentum uiuum generatur tingens. Qui uero absque isto argento tingere nititur, cecus procedit ad practicam, sicut asinus ad coenam: nam aurum aureum, argentum argenteum tribuit colorem. Qui ergo argentum uiuum cum sole et luna tingere nouit, uenit ad arcanum, quod dicitur Sulphur album, optimum ad argentum, quod cum rubeum efficitur, erit sulphur rubeum optimum ad aurum. Ab illis igitur corporibus extrahitur sulphur nimium album & rubeum, cum in ipsis sit purissima sulphuris substantia, ingenio nature summe deprauata: quod secundum Albertum clarius est & subtilius: quia in deprauatione ipsius est ars debilior natura, nec consequitur eam, licet multum laboret. Pater enim eius est Sol, Luna mater est: quia ex illis corporibus cum suo sulphure, uel arsenico praeparato, nostra elicitur medicina. Ex corporibus similiter Solis elici potest ipsa. Ex solo autem argento uiuo facilius & propinquius, & perfectius inuenitur, cum ipse sit pater omnium istorum luminarium, & omnium liquabilium. ab ipso siquidem omnia sunt: & ideo in ipsum omnia resoluuntur: quoniam natura naturam amplectitur propriam, amicabilius, magisque gaudet cum ea quam cum extranea. In ipso namque est facilitas extractionis illius subtilis substantie, cum iam in actu habeat substantiam. Relinquitur ergo, medicinam nostram esse purissimam & subtilissimam substantiam, quae ex argenti uiui materia originem suam ducit, & ex illa creata est. Non est autem materia argenti uiui in sua natura, nec in sua substantia tota, sed fuit pars illius. Non autem quae est nunc, cum lapis noster factus est simpliciter est argentum uiuum, licet fuerit pars eius: quoniam ipsum illuminat, & ab adustione defendit & conseruat, quod est causa perfectionis. Igitur cuiuscunque causa tantum generationis fit medicina, tam quidem in corporibus, quam in ipsius argenti uiui substantia, lapidis preciosi indagatur substantia. Consulo tamen quod non opereris, nisi cum mercurio & sole ad solem & mercurium, & luna ad lunam: quoniam totum beneficium huius artis consistit in ipsis tantum. Quod impossibile est, lapidem perfici ex sola metallorum substantia siue materia. Cap. Uiii. Igitur si in prima naturae materia opus nostrum uellemus incipere, esset longissimum & incompossibile, & etiam magnae, & quasi infinitae requirerentur expensae ad hoc perficiendum. Et cum demum per difficilimum artificium lapis fuerit factus de natura metallorum, tamen opus philosophicum, siue phisicum nondum est inceptum: quiqpe quia est necessarium, quod Lapis philosophorum elici possit de natura duorum corperum, antequam de eo fiat Elixir completur. Quoniam est necessarium, quod illud quod est Elixir, magis sit depuratum & digestum, quam aurum uel argentum, eo quod ipsum Elixir habet conuertere omnia imperfecta alia perfectione diminuta corpora in aurum uel argentum, quod ipsa minime perficere possunt: quia si de perfectione sua alteri darent, ipsa imperfecta existerent: eo quia non possunt tingere, nisi quantum se extendunt. Et ad hoc fiet operatio in lapide nostro, ut melioretur eius tinctura in eo plus quam in sua natura, & ut fiat Elixir iuxta Sapientum allegoriam, compositum ex speciebus limpidis, ondimentum, antidotum, medicina, purganentum omnium corporum purgandorum, & transformandorum in solificum & lunificum uerum. Sed moderni operantes, finem redunt operis esse cum incipiunt opus: quoiam tamen in tantum laborauerunt, quod opus eorum fit de natura metallorum, credunt compleuisse Elixir perfectum. Sed quando faciunt proiectionem, nihil ibi inueniunt: qui operari desistunt, ubi incipere debuissent. Quid sit opus primum phisicum Caput. Ix. Opus namque philosophorum est dissoluere lapidem in suum Mercurium, ut in primam reducatur materiam. Unde philosophus in quarto Meteororum, huius artis sophisticos illudit artifices alchimiae, dicens: Species transmutari non posse: quod quidem similiter uerum est, nisi ut species ipsae ( ut postea subdit ) in primam suam materiam rediguntur. quae quidem materia prima est argenti uiui, cum ipsum sit elementum omnium ductibilium. Tunc enim in aliam formam quam prius erant bene permutantur: non quidem species, sed indiuidua specierum. quoniam ipsa indiuidua actionibus sensibilibus sunt subiecta, eo quod in se sunt corruptibilia. Species uero cum sint uniuersales, actionibus sensibilibus non sunt subiectae, & ideo non sunt in se corruptibiles. Species igitur argenti, quae est argenteitas, non mutatur in speciem auri, quae est aureitas, nec e conuerso: quia species uere permutari non possunt, sed indiuidua specierum bene permutantur, cum in primam suam materiam rediguntur: quia cum forma istius fuerit corrupta, uel illius, uel in primam materiam resoluta, bene permutatur, & necessario introducitur alia forma: quia corruptio unius est introductio alterius. Et scias, quod nulla materia, potest. ita destrui, quin sub aliqua maneat forma: unde destructa una forma, immediate introducitur alia, ad hanc operationem, uel ad illam disposita. Et ideo dicit philosophus: Indiges tu qui uis operari quod in solutione, & sublimatione duorum luminarium primo labores, quia primus gradus operationis est, ut fiat argentum uiuum ex ipsis. Notate ergo uerba, signate mysteria: quoniam in hoc opere declaratur, quis sit lapis, cum principium sui operis sit dissolutio ipsius. Oportet igitur sublimare, figere, & calcinare ipsum, ut sic demum soluatur in argentum uiuum, quod philosophis est contrarium. Unde etiam dicunt philosophi: Nisi corpora fiant incorporea, siue non corporea, uel uolatilia, & e conuerso, nihil operamini. Uerum, ergo principium nostri operis est dissolutio lapidis: quia corpora soluta in naturam primam spirituum sunt redacta, nisi quia magis sunt fixa: quia spiritus sublimatur cum eo. Nam solutio corporis fit cum congelatione spiritus, & congelatio spiritus est cum solutione corporis: tunc enim miscetur cum spiritibus uel spiritu, & sit unum corpus cum eis, uel cum eo, & nunquam separantur: sicut nec aqua mista cum aqua. Quoniam omnia tunc ad suam naturam homogeneam primam sunt redacta. Prima uero homogeneitas metallorum est argentum uiuum. Cum ergo in ipsa homogeneitate soluuntur, insimul coniunguntur, & nunquam separantur: quoniam tunc utrunque agit in suum socium sibi similem. Et ideo dicit Aristoteles, quod Alchimistae corpora metallorum uere transmutare non possunt, nisi prius ipsa redigantur ad suam primam materiam: tunc enim in aliam formam quam prius erant, bene rediguntur. Quoniam contra hoc non stat ratio: quippe quia destructa una forma, immediate introducitur alia, ut patet ex operibus rusticorum, qui de lapidibus faciunt calcem, & de cineribus uitrum. Sic & multo fortius potest sapiens studio suo per magisterium naturale, seu artificium nostrum ista corpora corrumpere, & illis nouam formam introducere: quia intentio nostrae operationis non est aliud, nisi quod eliciatur, & eligatur purissima substantia Mercurii in istis corporibus: quoniam Elixir consistit in illis tantum, & non in aliis. Quid sit lapis, & quo indiget in operatione, ut sit Elixir completum. Cap. X. Hic igitur est lapis noster famosus: quia non fit transitus de extremo ad extremum, nisi per medium. Extrema autem nostri lapididis in primo latere est argentum uiuum: in secundo uero est Elixir completum. Media namque istorum aliqua aliis sunt magis depurata, decocta & digesta: & illa sunt meliora & operi propinquiora, quod te charissime ignorare non credo, sed bene scire. Non ergo ob hoc erres: quoniam si seminauerit homo haec & metet. Nam semen suo semini correspondet, & omne arbustum, proprium adfert fructum iuxta genus suum. Natura quippe est sapiens, semper perfici appetens: quoniam in se semper continet incrementum suum. Idcirco dicit Auicenna. Nisi aurum & argentum uiderem, pro certo dicerem, quod alchimia non est uera ars. Igitur quamuis lapis noster hic tam in se tincturam materialiter contineat, quam in corpore tenue creatus a quocunque per se motum non haberet, ut sit Elixir completum, nisi moueatur arte & operatione. Et ideo artes diuersae a diuersis philosophis sunt inuente, ut compleatur per artificium, quod a natura est relictum incompletum: quoniam natura prona est ad sui perfectionem. Prudenter ergo & non casualiter operare. & scias naturas lapidis & fortitudines, & quis lapis; cuius lapidis sit amicus uel inimicus. Uide quod agnoscas quod ipse fecerit. Et antequam scias grossum, fac gracile, ponderosum alleuia, asperum lenifica; durum mollifica, amarum dulcifica, & habebis totum magisterium. Scias ergo quod suarum operationum aliae meditinae auri, quibus conuenit participare argento in aliquibus, & in aliquibus diuersificare: quoniam in principio suae operationis opus auri & argenti per omnia conuenit: in modo uero fermentationis discoueniunt: quoniam fermentum operis argenti argentum est. Fac ergo unamquamque speciem cum sua specie: & unumquodque genus in suo genere: quoniam opus albi ad albificandum, & opus rubei ad rubificandum. Non ergo misceas opus unius lapidis cum opere alterius lapidis: quoniam uehementer errares si secus saceres. Alia quippe corpora possibise est quod separentur, sed non erunt bona sicut illa: quippe quia medicinam quam non habent, dare non possunt. impossibile siquidem est, non fixum figere, & immundum mundare: quia non inuenitur in re, quod in ea non fuerit antea: nec aliquis dare potest quod non habet. Quare licet uti possis, uel indiges tu cum non possis habere in istis illud quod est maioris temperantiae, & minoris faecis, si indigueris usu eorum, oportet primo ut conuertas ea in similitudinem duorum corporum perfectorum: quod nunquam fiet, nisi sol & luna in uno corpore coniuncta proiiciantur desuper ipsa: quippe quia mercurius cum fit de sua natura conuersiuus, fit unumquodque cum singulis quos amplectitur ex planetis. Si iungatur cum plumbo, plumbum erit: si cum ferro, ferrum erit: & si cum aliis corporibus erit consimile eis. Si autem cum istis duobus iungatur radiis fit Elixir perfectum. Non ergo operandum est, nisi de ista nobili materia: quia non fiunt res aliqua ratione, nisi secundum eorum naturam. Quicunque ergo quaerit a natura quod in ipsa non est, fatuitas est & perditio laboris. Non comedas ergo de filio cuius mater menstruum patitur. Quem si comedis leprosus. & tu, & opus tuum: sed frustum comede de carne pingui, & habebis aurum & argentum quantum uolueris. Et non quaeras a natura quod in ipsa non est: quoniam fatigares aninam tuam in uanum. Hec extracta sunt a Moieno doctore ueracique philosopho. Nihil reputans inde lucrum si ita faceres, sed bene facias ungendum de Sulphure & lanqueto: quoniam res, cuius caput est rubeum, pedes albi, oculi uero nigri est, magisterium. Intellige quod dico: quoniam omnia uere sunt uerissima: qualia nunquam philosophus aliquis tradidit meliora. Explicit liber Primus. Capita Libri Secundi. De inuestigatione perfecti lapidis philosophici, Caput. I De regimine, cap. Ii. Quomodo depuretur Mercurius, cap. Iii De lapidis inhumatione, cap. Iiii De capitulatione tertii regiminis, cap V De secundo regimine quod est abluere, cap. Vi De diuisione lapidis per quatuor elementa, ca. Vii De ablutione aquae, cap. Viii De ablutione aeris, cap. Ix Quomodo ab omni re extrahatur oleum, cap. X Quae differentia est inter aquam & oleum, ca. Xi De ablutione ignis terrae, cap. Xii De causa ablutionis secundum Plat. cap. Xiii Detertio regimine, quod est reducere, ca. Xiiii De modo reducendi aquam super terram, ca. Xv De modo sublimandi & albificandi terram, ca. Xvi Quomodo sulphur album fit rubeum, cap. Xvii De recapitulatione tertii regiminis, cap. Xviii De quarto regimine quod est figere, & quod fermeitum album fixum est necessarium ad finges dum, cap. Xix Quod pondus fermenti debet excedere pondus sulphuris, uel esse aequale, cap. Xx Quae sunt utilitates magisteriorum, cap. Xxi Quomodo debemus seritare qualitatem unius cuiusque, cap. Xxii xxii Quomodo elementa sunt corrigenda, & quomodo acquiratur fusio medicinae, cap. Xxiii Deponderibus obseruandis in fixione, c. Xxiiii De fixione Elixiris in compositione ad album, cap. Xxv Arnal. Lib. Ii. 445 De reductione aeris super Elixir album, c. Xxvi De iteratione Elixiris albi, cap. Xxvii De compositione Elixiris rubei, cap. Xxviii De multiplicatione medicinarum, cap. Xxix Quomodo intelligitur solutionem & sublimationem fieri, cap. Xxx De modo faciendi proiectionem, cap. Xxxi De recapitulatione totius magisterii, c. Xxxii De inuestigatione perfecta lapidis phisici. Caput I. Manifestum est ergo per operation medicine esse operationem nature, ipsamque medicinam esse eandem naturam: eo quod ipsa medicina solum est composita ex natura. Certum quippe est, omnem rem esse de eo, in quod resoluitur. nam gelu conuertitur in aquam calore mediante. Clarum est ergo, aquam ipsam prius fuisse, quam ipsum gelu. Sic omnis lapis noster resoluitur in argentum uiuum per magisterium nostrum: ergo prius ipse fuit argentum uiuum. Modus autem conuertendi ipsum argentum uiuum est conuersio naturarum in suam primam radicem: naturam namque conuertere, est elementa circulariter rotare: sunt autem elementa de aptitudine sua ad inuicem conuersiua, & ideo generantur & corrumpuntur, & ad inuicem alterantur. Conuerte ergo elementa, & quod quaeris inuenies: quia nostra operatio non est nisi naturarum mutatio, & eorum elementorum frigidi cum calido, humidi cum sicco amicabilis commixtio. Ueruntamen non conuertitur siccum in humidum, nisi prius fuerit frigidum, id est aqua: nec frigidum conuertitur in calidum, nisi prius fuerit humidum: namque transitus non fit ab extremis nisi per medium. Terra non conuertitur in aerem, nisi prius uertatur in aquam: Aer quippe & aqua sunt elementa media: ignis & terra sunt elementa extrema aer uero est iuxta ignem, sicut terra iuxta aquam: & ideo quia aqua contrariatur igni, & terra aeri: quia aqua frigida est & humida, & ignis ca lidus & siccus: terra uero frigida & sicca, aer autem calidus & humidus est. Et sic aqua & aer conueniunt in humiditate, ignis & terra in siccitate: & ideo unum in aliud conuertitur: & similiter ad inuicem, ideo immediate conuertuntur, ac tardius ab inuicem separantur. Econtra autem aer & terra, ignis & a qua ad inuicem non conuertuntur, nisi ignis in aerem, & terra in aquam prius conuertantur. Siergo siccum conuertitur in frigidum, Arnal. Lib. Ii. 447 & frigidum in humidum, ac humidum in calidum, & calidum in siccum; tunc habebis totum magisterium. Modi uero regiminis ad inuicem conuertentes, sunt quantuor principiles, scilicet, soluere, abluere, reducere & figere. Soluere grossum in simplum & subtiliare: abluere, obscurum in lucidum: reducere humidum in siccum: figere uolatile supra corpus fixum. Soluere, est diuidere corpora & materiam, uel naturam primam facere. Abluere, est inhumare, distillare & calcinare. Reducere, est incerare, impinguare uel impraegnare, subtiliare: figere & desponsare, resoluere & coagulare. Per primum mutatur natura interius, per secundum exterius, per tertium superius, per quartum inferius, De primo lapidis regimine. Cap. Ii. Lapidem siccum, grossum dissoluere in argentum uiuum, ut in suam reducatur materiam primam. Et hoc totam solum fit per argentum uiuum, eo quod ipsum solum habet solem & lunam ad suam materiam, uel materiam primam redigere. Sed quia argentum uiuum habet in se foeculentiam terream & adustibilem absque inflammatione & aqueitatis substantia, accesse est superfluam demere, & absentia implere uel supplere, si plenam medicinam uolumus facere, uel trahere. Terrenam autem feculentiam oportet omnino per sublimationem demere, ne humidum in proiectione creat calorem & aqueitatem ipsius. Simili modo fugitiuam oportet quo ad medicinam illius substantiam saluare, de cuius proprietate est mundare, & ab adustione defendere, & etiam figere, ac fixum facere. Ideoque contingit ex ipsius medicinae diuersitate, secundum eius diuersam deprauationem, quandoque creari Saturnum ex illa, quandoque louem, quandoque Uenerem, quandoque uero Martem, quod ex impuritate necesse est euenire, uel accidere. Quomodo depuratur Mercurius, & purgatur. Caput Iii. Ingenium igitur ipsius terreae substantiae superfluae remotionis, est ipsum semel uel bis sublimare a uitro & sale, donec ipsius albissima sumatur substantia. Cum uero albissima ascenderit, proiice in feruenti aqua, donec redeat in argentum uiuum. Post tolle ab eo aquam, & operare cum eo: quoniam non est bonum operari cum ipso, nisi prius hoc modo purgetur. Unde dicit Auicenna: Primum quoque facere incipere est, quod sublimetur Mercurius: postea soluecum ut redeat in primam materiam suam, & sublima totum. Tunc in hoc mercurio mundo mitte corpora munda, equali lance librata: ueruntamen non misceas corpus album cum rubeo, nec corpus rubeum cum albo: sed unumquodque seorsum dissolues in partem: quoniam aqua alba est ad albificandum, aqua rubea ad rubificandum. Non ergo misceas aquam unius lapidis cum aqua alterius, aut cum alio lapide: quoniam ueliementer errares & excaecaberis, si secus feceris. Ab hinc uice post uicem contere & imbibe, & coque in balneo Mariae: post distilla perfiltrum quousque transeat ipsum: collige tamen ad partem supereminens nigrum: quoniam illud est oleum, ac uerum dissolutionis signum: quia quod est solutum, peruenit ad sublimitatis finem, unde separatur ab inferioribus, ascendens sursum, & petens altiora loca, ut corpus aureum. Custodi autem ipsum caute, ne euolet in fumum, & quod facis in albo, facias etiam in rubeo: quoniam haec medicina in essentia est una, & in modo agendi similiter una: est tamen in rubea additamentum citrini coloris: quia sulphuris fixi substantia mundissima efficitur. Differentia tamen inter solarem & lunarem medicinam: eo quod haec quidem illud continet, illa uero non: quoniam indiget mundissimo sulphure albo, sicut haec indiget rubeo. Sufficiunt haec duo corpora, eo quod assimilantur quaesito, uel illi quod quaeris. Sed indiges quod in solutione, sublimatione, & subtiliatione eorum labores. Sunt enim fortia, & indigent praeparatione longinqua & operatione continua, ut primo calcinentur, & postea soluantur: quoniam cum calcinata fuerint, facilius soluuntur: eo quia calor ignis penetrans partes corporis, facit aquam ingredi post ipsum: & sic est magis solutionis susceptiuum. Ueruntamen si calcinaueris corpus grossum, quod etiam dissolutiuum est, pone ad partem, & quod remanet in filtro, accipias caute ipsum, ne perdatur in fumum, & pereat magisterium. Idcirco cum istud grauesit perficere & difficile, expedit corpora soluere peraquam solum, id est, per argentum uiuuin sine calcinatione: quoniam istud est securius, licet in operatione sit tardius. Esto ergo longanimis, & non festinanter extrahas tincturam, nec festinanter aut uelociter quaeras perficere: quia primus error in hac arte est festinatio: quia comburit omnia, & ad remotum perducit. Nam ignem si multum seceris, in principio mixtionis eius eueniet in tincturis detrimentum: quoniam comburuntur medicinae per nimias caliditates. unde uersus: Arnal. Lib. Ii. 451 Dissipa rem captam prius per partem satis aptam, Leuiter extractam sic massam contere factam. Haec non festine, sed temporis ordine sine, Albumen urinae disponit membra ruinae. Patienter igitur sustine, & contere, & coque, reirera, & non taedeat te hoc ipsum reiterare: quia quae imbibuntur, per aquam mollificantur. Et quanto magis teres, tanto magis mollificas: & quanto magis mollificas, tanto magis partes grossas subtilias, donec uniantur, & ab inuicem non diuidantur: quoniam spiritus cum corpore tunc inspissantur, & omnia quae impastantur, dissoluuntur, & impastatio fit cum nimia trituratione & assatione. Nam per contritionem, & incerationem, ac assationem diuiduntur partes ligatae uiscositate aque, quae uiscositas est in corporibus. Corpora uero soluia ad naturam spiritus sunt redacta, & nunquam separantur, sicut nec aqua mista aquae: quippe, quia natura laetatur: quoniam sponsa cum sponso compulatur: quae uero non dissoluuntur, non habent partes subtiles, nisi mollifices. Ideo charissime indiges, quod in dissolutione lapidis labores, scil. partes suas priores disgregas ab ipsis, ut grauioribus partibus abiectis, opus cum leuiorib. perficiatur, De inhumatione lapidis. Cap. Iiii. Lapide autem dissoluto, accipe totum, & pone super calorem temperatum, ut putrefiat & digeratur melius, uidelicet per mensem philosophorum, id est, per triginta dies: quoniam adustio in animalibus per inhumationem tollitur, & decoctionem. Decoquas ergo complete, ut ebulliant omnia leui igne, & in suam materiam primam redeant, & sint argentum uiuum. Hoc autem habito soluitur illa authoritas Aristotelis in quarto Meteororum: Sciant artifices Alchimistae: Species rerum transmutari non posse. quod quidem uerum est, nisi prius, ut subditur, in suam primam reducantur materiam. Tunc autem in aliam formam quam prius erant, bene permutantur, non quidem species, sed indiuidua specierum permutantur: quoniam sunt corruptibilia ipsa, & actionibus sensibilibus subiecta. Materia nanque nullo modo potest ista destrui, quin semper maneat sub aliqua forma. Unde soluta prima corporis forma in Mercurio, immediate introduncitur noua forma, corrupta ipsorum forma, qua quidem forma est in colore nigra, in odore foetida, & in tactu subtilis & discontinuata: & hoc est signum perfectae dissolutionis corporum: quia calor agens in humido primo generat nigredinem. quae quidem nigredo est caput corui: sed est principium operis nostri, quod est dissoluere lapidem nostrum Arnal. Lib. Ii. 453 in Mercurium, uel in aquam mercurialem, Modo habes primum regimen operis. De recapitulatione primi regiminis. Caput U. Modo dicam breuiter totum dissolutionis modum. Sublima ergo primo Mercurium, & deinde soluas ipsum: hinc incorpora ipsum, cum terra lota & igne, & pariter decoque, quousque radeant in suam primam materiam. Et hoc ideo fit, ut habeamus sulphur & Mercurium de illa materia, de qua aurum & argentum efficiebantur subtus terram: quia si uerum sulphur fuerit & argentum uiuum, bene possumus ex ipsis aurum & argentum facere. Hoc autem magisterium non est nisi pro diuitibus, & pro mundi altioribus. Et qui habet ipsum, habet thesaurum sempiternum. In ipso ergo tria sunt inquirenda, puta subtile ingenium artificis, opera manuum & arbitrium. Quod quidem requirit diuitias, sapientia, & libros. De secundo regimine quod est abluere. Cap. Ui. re nigrum corruptum & foetidum, ut sit nimis lucidum, clarum, & a sordibus uacuum. Quod quidem fieri nullatenus conuenit sine elementorum diuisione & aquarum distillatione, & lapidis dissolutione: quia elementorum duo sunt lapidea, & duo sunt aquatica. Lapidea autem sunt ignis & terra: quia sunt sicca. Aquatica uero sunt aer & aqua: qui sunt humida. Ignis ergo comedit illud quod in exterioribus existit: quoniam comedit, & uastat & deuastat sordes aquarum per distillationem, & subtiliat eas per aeris leuificatio nem. Comminuit etiam grossitudinem lapidis per calcinationem, & deuorat eorum sulphureitatis salsedinem. Et ideo lapis noster in, quatuor elementa diuiditur, ut magis subtilietur, & ut magis a sordibus depuretur, & postea firmius coniungatur. Sed namque fuit, aliquid natum, uel crescens, nec animatum, nisi post putrefactionem. Ideo putrefiunt, V magis digesta melius separentur. Quippe, quia si putrefactum non fuerit, fundi non poterit, nec soluetur, & si solutum non fuerit ad nihilum redigetur. De diatisione lapidis per quatuor elementa. Cap. Uii. Accipe ergo lapidem sic corruptum, & diuide ipsum per quatuor elementa per distillationem. Primo per leuem ignem aequaliter continuatum. Et recipe suam aquam: deinde paulatim uigora ignem, donec receperit aere igne mixtum. Quod uero remanet in fundo combustum, est terra nigra & sicca. Et scio quod distillatio aquae habet fieri in balneo mediante eo, quod subtiliores lapidis partes sine calore, ad naturam simplicis aqueitatis approximantes, per eam distillabuntur. Aer uero & ignis per cineres distillantur, eo quod per ipsum cum ignitionem sustineant, contingit calores, & grossiores terreas partes sorsum eleuari. Subtilior ergo separatio per aquam, cum non substineat ignitionem quae per cinerem elicitur. Isto ergo modo diuides quatuor elementa, eo quod oportet extrahi de sua substantia humida, & non ex alia, quodineis est maior tinctura. De terra uero non cures cuius sit substantiae, dum tamen fuerit alba & fixa substantia. Terra desiccat & figit: aqua uero mundificat e abluit: aer uero & ignis tingunt & fluere faciunt. Ideo oportet quod sit aqua multa, & aer multus: quoniam multitudo tincturae tanta erit, quanta multitudo aeris erit. Studeas ergo charissi me in omnibus operibus tuis Mercurium superar in commixtione, ut satis habeas de aere: quoniam si per ipsum solum perficere poteris, preciosissimae perfectionis naturae uincentis indagator eris. Ueruntamen firmiter teneas, quod omnium capitulorum huius preciosissimae artis; non excedit precium ipsarum medicinarum expensione quinquaginta argenteos ex prima operatione computando. Oportet tamen ipsam Medicinam diutius assari super ignem, & nutriri puer in uberibus. De ablutione aquae. Cap. Uiii. Cum autem habueris elementa, ut dictum est, diuisa, ablue ea, scilicet; aquam & aerem septies distillando: ignem uero & terram fortiter calcinando, aquam tamen & aerem separatim destilles: quoniam aer est melior quam aqua; licet ipsa aqua abluet & dealbet terram, faciensque matrimonium tincturarum: ac aer tingit terram & infundit animam, & facit eam sensibilem: unde oportet, quod aer & aqua sint a sordibus mundata, & ab adustione tuta, donec sumatur eorum tinctura: quoniam si comburantur effectu priuantur, nisi postea in fine coquantur.. Lib. Ii. 457 Iccirco inhumatio in fimo interposita inter distillationes multum iuuat, ut ad perfectae abarnol sutionis signum melius deueniatur. Quod quidem signum est splendor & cristallina serenitas absque fecibus, nisi forte albis. Feces uero aqua, quas facies in omne ablutione, id est, distillatione uice post uicem ad partem separa, & repone in terra nigra superius collecta. Aqua uero septies distillata serua eam ad partem: quoniam ipsa est Mercurius philosophorum solutiuus faciens matrimonium, & aqua uitae abluens Latonem, & sicut fecisti de alba aqua, sic facies de rubea: quoniam unum & eundem modum habent ablutionis, & consimilem effectum, nisi quod aqua alba est ad albificandum, & aqua rubea ad rubificandum. Non ergo misceas unam cum alia: quoniam errabis si secus feceris. De ablutione aeris. Cap. Ix. Ab hinc autem diuideaerem ab igne per distillationem: quoniam quod distillatum est, est aer purissimus: quod uero remanet in fundo, est ignis siccus. Considera ergo que dixi, ut opereris lapidem humidum, & aquam & terram solum, & ut utaris lapide sicco ad ignem & aere tantum. Aer sane est oleum, & tinctura, et aurum, & anima philosophorum, & unguentum, quo totum perficitur magisterium. Intellige ergo quod ignis cum aere distillatur, quia conueniunt in casualitate, & non cum aqua, eo quod aqua refuget ignem: quia contrariantur ad inuicem. ier ergo distillatur cum igne: quia ipsa est aqua tincta, & eius tinctura est ignis: quoniam corpus est aer spiritus ignem deferens. Si ergo lapidem miscueris cum igne, statim erit rubeus, & semper diligent se. Quodcunque ergo uolueris rubificare, rubifica cum igne lapidis, & erit rubeum semper. Quomodo ab omni re extrahitur oleum. Cap. X. Pone ergo super substantiam corporis, cuius oleum extrahere uolueris purissimi Mercurii, tantum quod superueniat quatuor digitis, uel plus, quod melius est: deinde accende sub eo ignem lentum, donec uideris eius oleum, i. aerem paulatim ascendere, seu eleuari super Q, collige eum caute, & serua serosum. Si ergo minuatur mercurius, adde alium mercurium mundum, & clausulam, & repone ad coquendum: continue hoc facias, donec sumas eius oleum, & nihil remaneat insoarnal. Lib. Ii. 459 lutum. Distilla ergo totum per alembicum septies: quia ablutio eiusdem est eadem, sicut ablutio aquae. Quod quidem inhumando & distillando humiditatem debebit fieri, quousque deuenerit ad cristallinam serenitatem absque fecibus, nisi forte album: cuius signa sunt gutta spissior, abscolor, intensior, & leuitas aerea ita: quod si ipsum praedictae aquae miscueris, natabit superius: Aerem uero sic ablutum serua scorsum: quoniam est oleum, tinctura, & aurum, anima & unguentum philosophorum, quod colorat & tingit, & figit; & fluere facit. tingit omnem laminam in eo ter extinctam, in aurum uel argentum, secundum quod ipsum uel album erit uel rubeum. Non ergo misceas oleum auri cum oleo argenti; nec e conuerso: quoniam oleum albi ad albificandum, rubeum ad rubificandum. Idcirco si illorum corporum oleum multum fuerit, mulata erit tinctura: quoniam multitudo tincturae tanta erit, quanta fuerit olei multitudo. Quae differentia est inter aquam & oleum. Caput Xi. Differentia est inter tincturam aquae & olei: quia abluit tantum & mundat, oleum uero tingit & colorat. Exemplum autem huius est, quia si pannus mergatur in aquam, mundatur ab ea: & quando desiccatur pannus, mundatur ab ea, & recedit aqua, & permanet in statu, & in colore suo in quo prius erat, nisi quia est magis mundus. Econtra est in oleo, qui si intingatur pannus in eo, non separatur ab eo per calorem ignis uel aereum, nisi ex tototo destruatur, nec poterit separari oleum ab ipso panno, nisi per ablutionem, & ignis desiccationem. Aqua autem est spiritus extrahens hanc animam a corporibus: cum uero extrahitur anima ab ipsis corporibus, remanet in ipso spiritu: quia spiritus locus est eius. Anima ergo est tinctura soluta in ipso spiritu deportata, sicut deportatur tinctura tinctorum per aquam super pannum. Deinde recedit aqua per desiccationem, et remanet tinctura in panno fixa propter oleaginositatem. Si ergo est de aqua spiritus, est in quo portatur tinctura aeris, quae cum reducitur super terram albam foliatam, statim siccatur aqua spiritualis, & remanet in corpore anima, quae est tinctura aeris. Spiritus igitur retinet animam, sicut anima retinet corpus: quoniam anima non moratur in corpore, nisi mediante spiritu. Cum uero coniunguntur, nunquam separantur: quia spiritus retinet animam, sicut anima retinet terram. Unde precepit Hermes, animas uenari in lapidibus: est eestenim mansio earum in ipsis. Non ergo sis in uenando piger uel lentus, praecauens ne flugiant a te. Si autem fugiant, non accipias eas cum falcone. Sunt autem retentiuae fugitiuorum. Cum eis ergo est coagulatio nostra: quoniam rtienet fugientem. Seminate ergo animam in terram albam foliatam, quoniam ipsa retinet eam. Quoniam cum ascenderit a terra in coelum, iterumque descenderit in terram, recipiet uim inferiorum & superiorum. Non tamen commisceas oleum auri cum oleo argenti, nec e conuerso. De ablutione ignis & terrae. Cap. Xii. Olei uero feces quas fecerit, collige omni uice; & repone cum ignem: quoniam sunt ignis ac nigredinem tenentes id est rubedinem, quas oportet cum aqua primaterere, & suauiter conburere, donec fiat puluis omnino priuatus ab neris humiditate. Sic enim oportet feces, etiam aquam cum terra cohiungere, igne accenso fortiter calcinare; quousque sit subalba humiditate uacua. Calcina ergo ignem cum igne, & terra quousque fiat munda & nigredine priuata: Quod autem ascenderit ab igne, illud est oleum rubeum: quod uero a terra, est album preciosum: quippe quia oleum quod tardius a corporibus separatur, preciosius habetur: Consequere ergo omnia tempore suo, partem a parte, & serua unumquodque eorum. De recapitulatione secundi regiminis. Caput Xiii. Oportet ergo te Platonem pro posse tuo separationem elementorum exercere, aquam & aerem abluere per destillationem, & terram comburere per calcinationem, quousque non remaneat aliquid in corpore de anima; nisi quod non sentiatur in operatione, cuius signum erit cum nihil a corpore euaporabitur, si de eo parum laminae ignitae fuerit superpositum, tunc sane erit appropriatum: Nomine spiritus, subtile, purum & appropriatum: nomine corpus; subalbum & siccum. Quippe in nulla nostra operatione est necessaria aqua, nisi candida: nec oleum, nisi album uel subcitrinum: nec ignis, nisi rubeus: nec terra, nili pallida sit uel subalba. Si autem ita praeparaueris elementa, erit terra habilis ad soluendum, aqua efficax ad digerendum: & oleum in quo portatur ignis superabundas ad tingendum: Si uero elementa talia non habueris; est signi erroris. Ergo corrige errorem tuum, quia propinquior est operatio, praeparatio in eo in opere nouo incipere. Elementa ergo abluta in uase sigillato singulariter reserua, & maxime oleum: quia consumit ipsum aer propter naturae suae uiciuitatem: e scribe super totum sic: De tertio regimine, quod est reducere. Caput Xiiii. Tertium regimen lapidis est reducere aquam humidam super terram siccam, ut recuperet perditam humiditatem: sed cum terra sit ex duobus corporibus, & duo elementa sint sicca, dura & lapidea, ignis supple & terra in siccitate concordant, insimul sunt praeparanda: quoniam unam habent praeparationem. Coniunge ergo grossitiem ignis cum terra post aeris abstractionem, & praepara insimul propter temporis abbreuiationem, & etiam ut bona sit eorum commixtio; & non confundatur praeparatio, & unus alium bene tingat, & ne urantur super ignis pugnam: unde praeparare eos insimul, est magis saluum magisque propinquum: eorum autem preparatio est, ut eorum maiorem reciperent humiditatem. Corpus namque calcinatum est discontinuatum, eo quod ab iqueo est omnino priuatum. Unde cum nudum sit & uacuum, & multum sitiens, ebibit suum humidum aqueum. De modo reducendi aquam super terram. Caput Xu. Infunde ergo primo aquam per uices conterendo, & post leuiter calcinando, quousque ipsa terra biberit de sua aqua quin quagesimam partem sui, sciens quod oportet primo terram nutriri modica aqua, & post maiori: sic est uidere in infantis educatione. Idcirco multum contere terram, paulatim imbibe cum aqua de octo in octo dies, decoque in fimo, & postea mediocriter calcina in igne, & non taedeant te hoc multoties reiterare: quoniam terra fructum non gerit absque frequenti irrigatione. Et si trituratio non fuerit bona, donec aqua fiat unum cum terra, corpus nihil proficit. Non ergo suspendas manum a tribulatione triturationis, uel a trituratione & assatione, donec aqua fiat sicca & desiccata a terra alba: quoniam exiccatio cum forti trituratione & assatione terram facit albam. Caueas tamen ne imbibas terram nisi paulatim & paulatim cum longa trituratione, supple post exiccationem terrae. Deinde est pondus in hoc ubique notandum, ne nimia siccitas, aut fuperfluus humor administrando corrumpant: ut uidelicet tantum assando decoquas, quantum dissoluendo adiecit, & imbibendo dissoluas, quantum assando deficit. Ideo omni uice post calcinationem terrae superfunde aquam temperate, neque multum uidelicet, neque parum: quia si multum fuerit, fiet pelagus conturbationis: si uero parum, comburetur in fauillam: quare suauiter & non festinanter de octo in octo diebus terram irrigabis. Decoques in fimo & calcinabis, donec de aqua biberit quinquagesimam partem sui. Et nota, quod post imbibitionem debet humari per septem dies. Itera ergo opus multis uicibus, quanquam sit longum: quoniam non uidebis tincturam, neque proficuum profectum, donec sit completum. Studeas ergo cum in omni opere fueris, omnia signa quae in qualibet apparent, in mente tua recordare, & eorum causas inuestigare. Tres quippe sunt colores, niger, albus, & citrinus. Cum terra egreditur, nigredo imperfecta est, & nigra completa. Qualibet igitur uice paulatim & paulatim uigora ignem in calcinatione, quousque terra egrediatur alba ex ignis fortitudine. Nam sicut calor agens in humido praestat nigredinem, ita agens in sicco, generat albedinem. Idcirco si terra non fuerit alba, tere eam cum aqua, & postea calcina iterato: quoniam azot & ignis latonem abluunt, obscuritatem ab eo auferunt. Nam praeparatio sua 466. Rosarii semper fit cum aqua. Ideo qualis limpida aqua, talis limpida terra: & quanto magis fuerit abluta terra, tanto magis alba. Ex multiplici ergo reiteratione imbibitionis, cum forti contritione & frequenti assatione aqueitatis Mercucurii, maior deletur pars, scilicet aqueitatis, cuius residuum per sublimationis reiterationem similiter remouetur. De modo sublimandi & albificandi terram, ex recapitulatione totius magisterii. Caput Xui. Cum autem terra exhauserit de aqua quis quagesimam sui partem, cito illam sublima fortiori igne quo poteris, donec ascendat sursum ad modum albissimi pulueris. Cum autem uideris terram sicut nix albissimam, & quasi puluerem mortuum aluthel spondilibus, & ad latera adhaerere, tunc super eum reitera sublimationem sine faecibus inferius remanentibus: quoniam adhaereret pars illius fixa, & fixaretur cum fecibus, & nunquam per aliquod ingeniorum genus posset separari ab eis. Puluis autem ascendens a secibus superius, est cinis a cinere & a terra extractus, sublimatus, honoratus. Quod uero remanet inferius, est cinis cinerum, cinis inferior, uituperatus, camnatus, sex, & sicut scoria. Fac ergo agnitionem inter clarum & limpidum eius, quoniam cum albissimum ut nix ascenderit, completum erit. Colliges ergo eum caute, ne euolet in fumum, quoniam ipsum est quaesitum bonum. Terra alba foliata congelans congelandum, & mundificans arsenicum. Et sulphur album, quod Aristoteles dicit, quod est res optima, quam recipere possunt Alchimistae, ut de ea faciant argentum. Operare ergo cum ea ad lunam: quoniam est completum. Et hoc quidem modo perficietur sulphur album non urens. Quomodo sulphur album fit rubeum. Caput Xuii. Igitur si ad aurum uolueris sulphur rubeum, dissolue sulphur album superius collectum in aquam rubeam per contritionem & imbibitionem, & bonam decoctionem dissolutum, congela in lapidem coagulatum. Dissolue iterum in aquam rubeam: dissolue & sublima totum per ignem fortissimum. Modus namque artificis opus deaurat, dirigit & coaptat quod cunque in similitudinem pulueris. Ascendens sursum est sulphur albissimum: quod uero remanet in fundo deorsum, est sulphur rubeum, tinctum, ut Scarlatta. Et istud est secundum Aristotelem sulphur optimum non urens, rubeum & clarum, & ex eo faciunt Alchimistae aurum. Hoc autem argentum uiuum conuertet per artificium secundum Aristotelem in uerissimum aurum. Ex his igitur manifeste relucet, philosophos uerum dixisse, quod stultis uidetur impossibile, scilicet quod unus est lapis, medicina una, dispositio una, opus unum, ac uas unum, ad album sulphur & rubeum simul & semel faciendum. Uidentes ergo omnes huius artis inuestigatores dictam albedinem in uase apparentem, mirati sunt stare rubedinem in illa albedine occultam: & tunc non oportet illam rubedinem extrahere, uerum & coquere quo usque totum fiat rubeum. Sic ergo de mane quando uideo quod urina mea est alba, indigesta, statim cognosco quod parum dormiui, & repono me in lecto: somno uero recepto urina citrinarur: quia citrinatio non est nisi completa digestio. Haec uero est uerissimi compositio albi & rubei sulphuris non ureatis, quo per regimen quartum completur Elixir perfectum ad omne diminutum persiciendum in solificum & lunificum uerum. De recapitulatione tertii regiminis cum sublimatur terra. Cap. Xuiii. Nullus debet sublimare terram ad opus sophiarnal. Lib. I 469 sophisticum: sed debet sublimare ad Elixir nostrum perfectum: & illa quae sublimantur, duobus modis sublimantur: aut per sequia spiritus sunt: aut cum aliis, quia se incorporant cum spiritibus. Mercurius enim cum sit spiritus, sublimatur per se. Terra uero nostra cum sit calx, non sublimatur, nisi quia se incorporat cum Mercurio. Conuerte ergo calcem & imbibe Mercurium, & decoque donec fiat corpus unum. Et non taedeat te, hoc ipsum multoties iterare: quia corpus, nisi cum Mercurio sit incorporatum, non ascendet sursum. Ideo necesse est, ut quantum poteris naturam suam subtilies: & cum Mercurius fortiter pistes, quousque fiat unum: sublimationem non facimus, nisi ut reducantur corpora ad subtilem materiam, scilicet, ut sint spiritus, & quod corpus sit leue ad regendum in omnes res, siue in solem, siue in lunam. Et hanc sublimationem facimus, ut corpora redigantur in suam primam materiam, scilicet in Mercurium & sulphur. Fecimus ergo hanc sublimationem tribus de causis. Una est: quia corpus sit spiritus de subtili materia & natura: secunda est, quod Mercurius se bene incorporet cum calce: tertia est, quod totum sumat colorem album & rubeum. Iccirco quando scilicet calx sublimatur ad Lunam, debet esse alba, & & Mercurius similiter albus: & calx quando sublimatur ad solem, debet esse rubea, & Mercurius similiter rubeus, igne calefactus: & debet esse puluis inceratus: quia non bene operatur aliquis ad solem, nec ad lunam, nisi tali modo. & cum Mercurius quem sublimas ad lunam, non commisceas ullam rem: quia solis calor non intrat ad lunam, nec de luna ad solem. Non mittas ergo Mercurium rubeum ad album, nec album ad rubeum: sed pone unamquamque speciem cum sua specie, & pone ad ignem accensum, & sublima totum: & non misceas illud quod remanet deorsum, cum illo quod descendit sursum: sed pone unumquodque ad partem: quoniam quod in fundo remanet, reiterabis ad sublimandum per mercurialem incorporamentum, donec ascenderit totum; alioquin non ponas ipsum in magisterium. Alembicum in quo sublimas mercurium, sit uitreum. & cucurbita terrea uitreata, cuius os fundi sit amplum, quod possit mercurius ascendere liberius. Alembicum uero cum cucurbita debet iungi ita, quodmercurius non possit exire: quia non sublimatur mercurius nisi per fumositatem aeris. Ideo si locum inueniret apertum, euolaret in fumum & deperiret magisterium. Uide ergo quod diximus, uide: quoniam omnia uerba neccessaria sunt, & laude digna. Haec ergo sufficiant ad complementum sulphuris albi & rubei. De quarto regimine quod est figere, & fermentum alias fixum, est necessarium ad figendum. Cap. Xix. Quartum uero lapidis regimen est figere album sulphur & rubeum supra corpus fixum, scilicet ut sulphur album figatur super argentum: sulphur uero rubeum figatur super aurum: quia secundum Pythagoram, qui argentum uiuum a corporibus extractum non coagulat in sulphur album patiens ignem. nullam uiam exigit ad albedinem: qui uero dictum argentum uiuum non coagulat in sulphur rubeum patiens ignem, nullam uiam exigit ad rubedinem. Non ergo fatiges corpus tantum in huiusmodi rebus altis, ad quas peruenire non potes, ubi ista facere ignoras: quoniam in deuio erras. Prudenter ergo & non casualiter operare: quoniam sine fermenio nec exibit sol, nec luna, sed aliud quod non perinanet in essentia in cura naturae, nisi occultaueris ipsum in corpore quod praeparasti ab initio; scilicet solem & lunam. Coniunge ergo ipsum cum eo, ut generet sibi similem, & fiat Elixir id quod componis. Cum 472 Rosarii autem coniunctum fuerit cum sub corpore, non desinit in aliud agere quousque conuertat totum. Iccirco quando uis fermentare misce sulphur cum corpore, ut totum sit fermentum: quoniam fermentum rediget sulphur nostrum ad suam naturam, colorem & saporem, & per omnem modum. Quare fermentum ad album erit album, & fermentum ad rubeum, erit rubeum: quod patet; quia si posueris fermentum argenti, cum sulphure auri, rediget ad suam naturam: sed non ad suum colorem. Similiter si posueris fermentum auri cum sulphure argenti, conuertet ipsum non ad suam naturam, sed ad suum colorem, & econuerso. Non ergo misceas fermentum unius sulphuris cum sulphure alterius: quoniam fermentum auriaurum est: argenti uero, argentum. Et nota quod non sunt alia fermenta super terram: quia nunquam figit quod nunquam fixum est, nec fuit. Quod pondus fermenti debet excedere pondus sulphuris, uel esse equale. Caput Xx. Iccirco in omni fermento debet notari Arnal. Lib. Ii 473 pondus utriusque, ut summa uolatilis sulphuris, non superet summam sui corporis. alioquin ligamentum sponsalitii, uerteretur in spiritus fugam non fixi. Unde dicit Plato: Si purum sulphur proiiciatur supra multitudinem corporis, ita ut super habeat potentiam: conuertit ipsum cito in puluerem, cuius color erit sicut corporis, super quod proiicitur spiritus, scilicet auri uel argenti. Dicam ergo inferius pondera omnium: sed quia sulphura non possunt ingredi corpolra nisi mediante aqua, cum qua faciat medium inter sulphur & fermentum in omni dispositione. Primo pones, ut dicit Auicenna, terram: quoniam ipsa est iuxta fermentum. Secundo pones aquam. Tertio pones aerem: quoniam est iuxta aquam. Quarto pones ignem: quoniam est iuxta aerem. Ueruntamem non ponas ignem in Elixir ad album: quoniam Elixir ad album tribus completur elementis in quibus non est ignis: rubeum uero omnibus quatuor utitur rotis. Aperi ergo & claude: solue & noda ab his, & desicca: quoniam aqua est medium coniungendi tincturas illorum, scilicet olei, aeris & ignis. Dico ego nunc uerbum philosophicum: Si prius mittas oleum, mortifica tamen in terra: quoniam aqua intra ret. Si autem posueris: postea oleum stabit super aquam: si uero posueris aquam, & postea terram, erit aqua ponderosior quam terra. Tinge ergo aquam cum terra ut ei adhaereat, Si unum de quatuor occidisti; omnes sunt mortui. Si unus habeat de anima plus quam alius, nil ualet. Appropria ergo fermentum quod est anima ante fermentationem, ut sit puluis calcinatus, solutus, & induratus: quoniam si bene non proparas fermentum, ni ualet tuum magisterium. Quae sunt utilitates magisteriorum. Caput Xxi. Si non diuidis lapidem per quatuor elementa, non potest coniungi cum corpore. Et si non misceas de ipso corpore cum eo, super quoduis facere proiectionem in Elixir, non colorabitur corpus super quod debet proiici, sicut decet: Et si non sublimas totum quod mittis in Elixir, erit aurum & argentum actu: etsi non praeparas corpus tuum non sustinebit ignem Et si non caueas tibi in inducendo & mollificando, non erit habile aurum & argentum ad operandum. Iccirco calx quae mittitur in Elixir, erit sublimanda, ut sit omnino simplex & uiua. Cum autem uis facere proiectionem de Elixir, facias calcem de illa materia, cuius Arnal. Lib. Ii. 475 fuerit corpus, super quod proiicere uolueris: & mitte ibi fermentum, sicut supra dixi: Si est aurum, de auro: si argentum; de argento. Quoniam sponsalitium non est aliud, nisi quod coniungas fermentum cum corpore, quod ego dico. Hi sunt sulphur album & rubeum: de quibus dictum est supra; scilicet, quod uis proiicere Elixir. Et nota quod Elixires sunt plures simplices, quae debent fieri de lapide & corpore: & fermentum quod misces in Elixir, debet esse puluis bis & ter sublimatus. Nam quoties sublimabis aliquod corpus cum commixtione sublimati spiritus, toties lucra beris in proiectionis mille partes. In quanto ergo alicuius corpus tuum, in tanto habebis melius, ut possis proiicere unum pondus supra centum: & centum super mille, & mille super decem millia: & decem millia super centum millia, & mille millia super decem numeros. & sic in infinitum. Quomodo debemus seruare quantitatem uniuscuiusque. Cap. Xxii. Cum uolueris lapidem nostrum praeparare, scias quantum est de ipso: de aqua, de aere, de igne, & de terra. Cum fuerit calcinatus erit in eo calor maior, siccitas minor, frigiditas minor, humiditas minor. Cum fuerit praeparatus, erit in eo calor maior, siccitas minor, frigiditas minor, humiditas minor. Cum uolueris ipsum conuertere, scias quantum amiserit de sua prima natura in omni regimine: quoniam si nesciueris, nil ualet opus. Iccirco quando resoluitur, redigitur in frigiditatem minorem, humiditatem minorem, caliditem minorem, siccitatem minorem. Cum uero abluitur, redigitur in humiditatem maiorem, frigiditatem minorem, caliditatem minorem, & siccitatem minorem. Cum uero reducitur, in siccitatem maiorem, & calorem minorem, frigiditatem maiorem, & humiditatem minorem. Cum figitur redigitur in calorem minorem, humiditatem minorem, frigiditatem minorem, siccitatem maiorem: Quippe quia in fixione lapidis apponimus sibi Mercurium calidum, & humidum praeparatum ultra illud, quem habuerit naturaliter ante suam solutionem. Intellige hanc reuersionem, solutionem, uel lapidis differentiam de differentia in differentiam, & cur hoc & quomodo. Omne quod mutatur, aut mutatur in melius, aut in peius, aut in simile sibi: nullum est lucrum. Si mutatur in peius, tunc est damnum: si in melius, tunc est commodum: conuerte ergo lapidem de bono in melius, & erit Elixir completum. Quomodo elementa sunt corrigenda: & quomodo acquiritur fusio medicinae non fundentis. Cap. Xxiii. In coniunctione lapidis attende tres colores principales: primo nigrum: postea album, & postea rubrum. Obserua igitur diligenter, ne corpus tuum rubeat ante nigredinem, & pereat tinctura per combustionem. Siuero rubuerit ante nigredinem, corrige errorem decoquens omnia simul in aqua alba, donec conuersa fuerint in nigredinem: sic etiam facies si rubuerit ante albedinem. Non ergo negligas inhumationis decoctionem: quoniam tollit combustionem, & perditam restaurat humiditatem. Si uero medicina non commiscetur, corrige per dissolutionem eius quod ingreditur, & per commistionem ambarum solutionum facit ingressum omne quod illi pro minimo coniungitur. Hec autem solutio non per aquam uulgare completur: sed in aquam mercurialem: & completur similiter per solutionem. Fusio facilis in rebus non fusibilib., ut spertius ingredietur & alterentur cum complemento. Unde medicinam calcinamus ut citius soluatur: & eam soluimus ut melius mundetur figura, et fundatur, ac ut ab ea suscipiant corpora meliore impressionem aut ingressum, et facilem nisi onem dare materiei cum multiplici reiteratione solutionis spirituum non inflammabilium: super illa, uidelicet, aeris & aquae mercuriorum non fixorum. Aut cum multiplici reiteratione solutionis Medicinae non fundentis. Est tamen bona cautela ad fusionem praestandam Medicinae fundentis, ut soluatur corpus fermenti, supple albi uel rubri. De cuius intentione sit per eam mutari & alterari: & etiam soluatur Medicina, id est, Elexir: imo terra alba, supple, uel rubra: de cuius intentione sit ingredi cum alteratione. Non ergo negligas inhumationis decoctionem: quoniam tollit combustion perditam restaurat humiditatem. Si uero medicina non commiscetur, corrige per commistionem eius ambarum, solutionem facit ingressum omne quod illi pro minimo coniungitur. Haec autem solutio non per aquam aut in aquam uulgarem completur, sed in aquam mercurialem, & completur similiter per solutionem. Fusio facilis in rebus non fusilibus, ut apertius ingrediantur & alterentur cum complemento. Unde medicinam calcinamus, ut citius soluatur: & eamsoluimus ut melius mundetur figura, & fundetur, ac ut ab ea suscipiant corpora meliorem impressionem, aut ingressum;. Lib. Ii 479 & facilem fusionem dare materiei, cum multiplici reiteratione solutionis spirituum non inflammabilium super illa, uidelicet aearnal ris & aquae Mercurii non fixorum: aut cum multiplici reiterationis solutionis medicinae non fundentis. Est tamen bona cautela ad fusionem praestandam medicinae non fundentis, ut soluatur, & corpus fermenti supple albi uel rubei. De cuius intentione sit per eam mutari & alterari, & etiam soluatur Medicina, id est Elixir, imo terra alba supple, uel rubea, de cuius intentione sit ingredi cum alteratione. Non fiet tamen omnium istarum partium solutio, sed quarundam: quoniam solutio earum non est aliud, nisi quod in humidum reuerruntur, & sulphuris salsedines auferuntur. Dehinc illud corpus & non aliud corpus imbibatur uice post uicem, donec fundatur citissime super laminam ignitam. Quoniam ex his artificiorum ingeniis, necesse est Medicinam & commisceri, & fundi, ac etiam ingredi perfecte cum alterationis complemento. Si autem metallum quod conuertere debes per medicinam, non fuerit sufficientis coloris, addatur plus de Medicina ipsa: si uero de colore minus habuerit, scilicet in sole: quia Luna non potest esse nimis alba, ponatur minus de medicina, & plus de metallo conuertendo. Si autem medicina non remanserit bene, quod est defectu fixionis, succurre per reiterationem solutionis & congelationis, atquie per multiplicem non fixae partis solutionem, super partem fixam, donec tamen ex ignis asperitate quiescat, & non fugiat ab igne aspero. Si autem non fundatur grauius quod est ex defectu cerationis, succurre ei cum oleo, id est aere guttando guttam ad guttam super ignem leuem, donec fundetur ut cera: quoniam quando inceras, m isce de re calida & humida magis quam de frigida & sicca. Et quando figis, misces magis de re frigida & sicca, quam de calida & humida. Ergo intellige quae dico: quoniam huius operis perfectio, est naturae permutatio. De ponderibus obseruandis in fixione. Caput Xxiiii. Omnia sub termino definito & dispositione certa consistunt. Iccirco unicuique pondus, & omnis mensurae pondus in omni opere opus est. Caue igitur tibi in commixtione Elixiris, & operare ibi sapienter, ut scias quantum debeas ibi apponere de aqua, de aere, de terra, de igne: alioqui si secus feceris, opus non ualebit: quia si ponis de terra magis uel minus quam opus fuerit, uel quam requiritur in Elixir: quod si magis poneretur, faceret eas humidas nimis & non figerentur. Similiter in aqua: quia si amplius poneretur uel minus, faceret simile damnum. Si plus esset, faceret humidum & male: Si minus faceret siccum & durum. De aere si plus esset uel minus, simile damnum: si plus esset coloraret nimis: si minus esset, non haberet colorem. Ignis etiam lapidis simile damnum faceret: quia si plus esset, combureret: si minus & parum esset non siccat totam humiditatem quam debet desiccare, nec calefaceret: tamen ad album non ponas ignem: sed loquor de omnibus Elixiris. Iccirco pondus ubique notandum est, ne nimia siccitate aut horum superluitate magisterium corrumpatur. Quare fermentum iuxta adaequationis incrementum est semper apponendum. Nam nullae erroris ossensa nocebit, si ad illud pondus super recurris. Quicquid igitur in Elixiri est grauius stabilius per ipsius ponderositatem sibi nomen terrae usurpat. Non minus quoque fermentum: quia cum sulphur coniungitur, tertae nomen assumit. Quae uero sublimantur, & etiam euolant, aquae & aeris sibi nomen apponurt. Cum ero coniungis talia ut figantur in terra: si ad album est, sit ne terra plusquam de alio aliquo elemento: alioquin terra non figeret spiritum, imo secum euolaret in fumum. Uerum illud sit plus secundum rationem iuxta adaequationis mensuram. Uerbi gratia: si est de aere unum pondus & dimidium: de aqua duo pondera debaent esse: tria pondera de terra ininus quarta. Et terrae fermentum sit ter tantum, quantum est sulphur album: utsi unum pondus fuerit de sulphure albo, tria pondera erunt de fermento. Quantum ergo fuerit aer & aqua tantum debet esse de terra minus quarta: de aqua duo, de aere unam, & dimidium de igne. Dicam ergo breui ter ut intelligas: ad Lunam pone tria pondera de terra, scilicet fermentata minus quarta, duo de aqua: de aere unum & dimidium, & erit Elixir completum. Ad solem uero cum ipse sit calidior Luna, debent esse pondera terrae, tria de aqua, & tot de aere, & unum pondus & dimidium de igne. Nam pondus ignis medium est pondus aquae: nec est in hoc additio, nec diminutio: quoniam si sit multa aqua & paruus ignis, extinguitur ignis. Et si sit similiter multa terra & paruus ignis, extinguitur ignis. Et si sit similiter multa terra & paruus ignis: econtra tamen est de aere: quia aer nutrit ignem, sicut aqua nutrit terram. Nam ignis uiuit de aere, & aer de iuuamento aquae, & aqua de iuuamento terrae. Fige ergo aquam in terram, ut aer possit figi in aquam: quoniam si aqua occidisti, omnes sunt mortui. Ueruntamen aqua non figitur sine terra; quia Consurgit nullus unquam sine semine fructus. In quo dum moritur semen fructum dare fertur. Quoniam cum terra sit in se fixa, retinet secum & figit alia elementa. Aqua uero cum sit humiga & frigida, circundat terram, & constringit tenet eam: quoniam frigidum & humidum est siccitatis constrictiuum. Ueruntamen impressionem cito recipit, & cito dimittit. Siccum autem grauiter impressionem recipit, & grauiter dimittit. Ideo cum humidum & siccum se inuicem temperauerint, adipiscitur siccuum ab humido per partium constructionem, uel per continuationem, & facilem impressionem, & acquirit humidum a sicco, ut firmiter teneat impressionem, & quod omnem patiatur ignem. Unde per hoc humidum prohibet siccum a separatione. Et propter hoc siccum prohibet humidum a sua fluxibilitate. Aer uero circundat aquam, & clarificat eam, uel rarificat terram, & tingit, uel figit ipsam, ut sit apta ad extensionem & fusionem. Ignis autem totum compositum maturat, subtiliat, rubificat, permiscet aerem, & consolidat, ac terae & aquae constringit frigiditatem, ut ad incolumis redeant aequalitatem complexionis. Elementa ergo grauia ut terra & aqua, plus iuuant ad fixionem & tincturam. Non comedas ergo quod non bibas, sed comede unum post aliud secundum rationem: quia caliditas maior facit corpus citius quam oporteat. Non sis prodigus, non auarus, sed moderata pondera serues, secundum aequalem & inaequalem complexionem. Intellige ergo quae dixi, quia nihil omisi quod sit uerum. De fixatione elixiris in compositione ad album, & de reductio. ne aquae. Cap. Xxu. Illumina corpus antequam imponas animam: quia corpus nisi sit ablutum, non retinet spiritum. Sit ergo potus post commixtionem, non autem commixtio post potum. Alioquin facies uentrem humidum, & non recipiet siccitatem: bene ergo fige: bene commisce: & bene tinge, & sic totum habebis magisterium. Idcirco ciba tres partes purissime lunae minutim limatae cum duplo sui mercurii albi, terendo totum insimul fortiter in mortario porfirico, donec mercurius imbibat limaturam, & fiat quasi butyrum, ita quod nihil inueniatur de limatura: hinc ablue fortiter cum aceto, & sale communi praeparato, donec acetum inde purum exeat e clarum: tunc ablue salem cum aqua dulci & clara ad ignem siccata. Ab hinc uero adde praedicti sulphuris sublimati, & congelati albi partem unam, conterendo insimul totum, donec redeat quasi corpus unum: deinde incera ipsum cum una parte ipsius, scilicet suae aquae. & mitte ad sublimandum, uigorando super ignem paulatim & paulatim, donec sublimetur: & quicquid fuerit ex eo uolatile: deinde infrigidatum extraho: & quod ad latera uasis superuolatum fuerit, cum aliqua Arnal. Lib. Ii. 485 parte suae aquae, reduc super feces suas terendo, imbibendo & assando, donec fiat sicut pasta, & remitte ad sublimandum: ita continue reiterata contritione & imbibitione, assatione & sublimatione, uigoratur super ignem donec figatur terra cum duplo sui de aqua: & nihil penitus sublimetur ab ipsa: & reducas semper quod superius ascendit super illud quod inferius remanet fixum, quousque totum figatur deorsum. Nam sulphur fixum cum sit coagulatis coagulatiuum, naturaliter congelat suum mercurium per frequentem sublimationem super ipsum. Exemplum auhuius est terra & aqua, & cum aqua commiscetur cum terra: ipsa terra absorpsit aquam sua siccitate, & inspissat eam aquam sua densitate, & eam facit sibi similem sua grossicitate: quoniam omne siccum naturaliter appetit suum humidum, & in suis partibus continuitate. Unde oportet experimentum istius scientiae ad plenum cognoscere uires naturae, & eisdem firmiter adhaerere: quoniam natura sufficiens est tibi uel sibi, & similiter in omni quo indiget eadem sui perfectione. Ipsa siquidem cum sit sagax, est solicita in creatione sui corporis, cuius solicitudinis non est sinis. Sufficit ergo uobis, charissime, naturam sapienter disponere extrinsecus: quoniam ipsa sufficienter extrinsecus disponet ad sui operationem. Motus siquidem ipsius sint adhaerentes sibi uiae uni modo meliori & certiori, qui possint excogitari, ut patet ex creatione cuiuslibet generati. Idcirco tardamentum & praeparamentum debent esse in magistris philoso phorum & operantium: quia natura motum praeterire non poterit, nisi per contrarium impedita fuerit. Certum namque tempus est, quod ipsa babet ad impraegnandum, pariendum, & nutriendum, ac operandum. Unde cum terram habueris impraegnatam, expecta partum: Cum uero pepererit filium, nutrias eum, quousque possit tolerare omnem ignem, & tunc poteris facere proiectionem de ipso. De reductione aeris super Elixir ad album. Caput Xxui. Igitur cum aqua fuerit fixata, tere & imbibe eam imbibitione rorida cum una parte acris sui, & pone ad sublimandum, faciens sub eo ignem primo lentum, postea fortiorem, quousque per continuam sublimationis reiterationem totum figatur deorsum, tunc per diem ac noctem facies sub eo ignem fortem: secunda die cum sua nocte fortiorem: tertia die cum sua nocte fortissimum, sicut est ignis fundendi. Sic enim aer figetur cum aqua & terra: quia natura Arnal. Lib. 487 natura laetatur natura, & natura docet naturam praeliari contra ignem per se combustibilem. Nam fugienti obuiante perit fuga: quoniam auis plumata detinetur ab implumata deorsum in terra. De inceratione Elixiris albi. Caput Xxuii. Ab hinc ergo extrahe de lamina cristallina, quam in fundo reperies lucidam, z. i. tere & cera inceratione ultima, guttando super ipsum guttam ad guttam in tenui crucibulo super ignem leuem de suo aere albo iam dicto, donec fundatur sicut cera sine fumo: tunc proba super laminam ignitam: si se resoluerit, uelocissime sicut cera, cerata est: si uero non, reduc ipsum ad cerandum guttam ad guttam de oleo suo albo, donec fundatur ut cera sine fumo. Et hoc quidem est praeceptum omnium philosophorum, ut cum per sublimationes fixaueris mundissimam terrae partem, reiteres sublimatiouem residue partis non fixae super eam fixam, donec ea similiter figatur. Hinc tenta super ignem: si bonam dederit fusionem, tunc sufficienter sublimationem reitera. Si uero non, reitera super illam uicem non fixe partis sublimationem, donec fundatur cito sicut cera sine fumo. Tunc extrahe & infrigidari permitte: quoniam est Elixir completum, inapreciabile precium, conuertens omne corpus diminutum, in infinitum solificum & lunificum uerum. Proiice ergo unum pondus de eo super mille partes mercurii cum sale & aceto abluti, & fiet pura luna melior quam de minera. Sic etiam si super imperfectorum corporum unumquodque fuerit de eo proiectum in uerissimum transfertur argentum. Modus itaque huius compositionis uerissimi Elixiris tradidi uobis completo sermone, ad quam per illum potestis peruenire indubitanter. Solicite ergo ad hos ingenieris modos regiminis exercere, & eorum uirtutem ad u iguem inuenies. Quod quidem nec per se, nec forte ut putes, miraculos e si arte perficitur in operatione. Operare ergo quodcunque uolueris: quia ultra consilium istud, non possum aliud. De cmopositione Elixiris rubei. Cap. Xxuiii. Eodem modo fit Elixir rubeus ad solem. sicut album ad lunam. Pro qualiber re alba ponas rubeam, & loco limature lunae pone lima turam solis, & aquam mercurii rubificatam prius cum igne lapidis. Nam in opere lapidis ad rubeum, non intrabit nisi rubeum, sicut in opere albo nisi album. Solaris namque meditum rubei sulphuris per modum figentem & calcinantem in triplo fermenti praeparati cum astutiae industria. Administrare perfecte per modum solutionis, & sublimationis multiplicem cum reiteratione multa, quousque non fixum cum fixo figatur deorsum: quonia huius solutionis & fixionis modus est per reiterationem partis residuae non fixae sublimationis cum fixo ingeniose coniungendi per minima, quousque eleuetur cum ea, & iterato figetur cum illa, ut stet. Cum uero tres partes aquae suae rubeae fuerint secum: per hunc modum sublimetur, uice post uicem cum eo, donec figatur deorsum: & pone ipsam per diem ac noctem in igne tepidissimo, ut melius depuretur & figatur in eo. Hinc extrahe, & cera sine fumo cum eo stans & penetrans, profundius tingens & manens. Poiice ergo unum pondus de ipso supra mille partes lunae, uel Mercurius abluti cum sale & aceto, & fiet sol uerissimus in omni examinatione, & melior ualde, quam de minera productus, quia aurum & argentum ipsius elixiris excedit aurum & argentum minerae in omnibus suis proprietatibus. Unde dicunt philosophi, quod aurum & agentum eorum, non sit aurum nec argentum quod est uulgi: quoniam additur eis additio magna in tinctura & praeseruantia in igne, & proprietatibus multarum utilitatum ad omnem infirmitatem expellendam. De multiplicatione medicinae. Caput Xxix. Si uero medicinias istas cum fixae fuerint, & datis oleis nis albis uel rubeis, donec fluxerint sicut cera, dissolueris mercurium suo albo uel rubeo, donec fiat aqua clara. Et postquam in leui decoctione congelaueris, & cum eorum oleis, & sic super ignem denuo ceraueris, quousque fluunt citissime, duplicabitur uirtus eorum in proiectione: & si eas cum solutae fuerint, semel ad minus distillaueris, in centuplo augmentabuntur uirtutes eorum Modus uero multiplicationis medicinarum, est ut dissoluas unumquenque illorum spirituum in aquam suam per in humationem singulariter, postea oleum, deinde ignem, & remanebit terra deorsum, Reduc ergo aquam per sublimationem super terram: donec bibat eam, scilicet aquam totam, & figatur cum ea: deinde imbibe eam ex oleo & tinctura, donec figatur in ea, & etiam fundatur sicut cera. Proiico ergo supra quoduis corpus, & ex eo tantum quantum uis: quoniam in duplo multiplicabitur tinctura eius. Et si una pars sui primo conuertit cum suis corporibus centum partes: secundo conuertit mille: tertio decem millia: quarto centum millia: quinto mille millia in solificum & lunificum uerum Arnal. Lib. Ii. 491 Unde est notandum, quod quanto plus soluitur medicina, & sublimatur, & congelatur, tanto melius & abundantius operatu: quoniam in omni sua imbibitione & sublimatione acquirit sibi decem in proiectione. Non ergo est fastidium in reiteratione sublimationis & coagulationis: quoniam per eas medicina melius digeritur, unitur, figitur, & perfectius operatur. Quomodo debemus intelligere solutionem, sublimationem, & coagulationem. Caput Xxx. Ueruntamen non putes me docere solutionem hic, ut Elixir reducatur in aquam: sed ut subtilies ipsum in quantum potes, & diuidas suas partes in fixione coniunctas, suumque siccum conuertas, & humidum & grossum in simplum: quoniam opus solutionis inuentum fuit ad sublimandum, & non propter aliud. Unde coniunctio corporum cum spiritibus fit cum dissolutione, & non cum sublimatione: quia corpora non indigent nisi sublimatione, ut melius cum spiritibus coniungantur. Eorum uero sublimatio est in aquam dissolutio: quia destillatio trahit lapidem de potentia ad actum, eo quod facit omnino eum subtilem. Unde cum corpus totaliter subtiliatur, spiritus uniuersaliter cum eo coniungitur, & non per aliquod ingeniorum genus ab inuicem separatur. Quoniam confirmatio spirituum cum corporibus fit cum corpora fiunt subtilia, ut retinere possint spiritus. Et ideo qui corpora poterit separare cum prima sublimatione, finem consequitur optimum: quoniam in coniunctione spirituum cum corporibus tota debet esse intentio operantis. Et coniunctio eorum scilicet spirituum fit, cum corpora subtiliantur, ut spiritus & corpora fiunt subtilia per dissolutionem, contritionem, & assationem eorum cum spiritibus. Intellige ergo quae dixi: quoniam utile est totum, & nihil superfluum est in dictis meis. Si uero non intellexeris, itera lectionem multoties, ut totum inteliigas. Uide ergo & intellige, & secundum ea operare: quoniam quicquid diximus aliena ueritati, uiuit deus in nullo deficiens, deprehendes declinare. Quare nisi despicias, nec labor priuabitur fructu. Idcirco si uero subscripta non intellexeris, non me reprehendas, sed tuam ignoratiam calumnieris: quoniam infortura. tuses, sicut ille cui nunquam Deus aliquid tribuit, uel condit boni. Arnol. Lib. Ii. 493 De modo faciendi proiectionem. Cap. Xxxi. Sed quia graue est mille millium partes simul fundere, cum uolueris proiectionem facete, hoc modo facies: Recipe centum partes Mercurii cum sale & aceto abluti, & pone in crucibulo super ignem. Cum autem coeperit feruere, pone unam partem tui Elixiris dicto modo praeparati super centum partes illius mercurii abluti, & fiet totum medicina super alium mercurium ablutum. Deinde proiice, id est, partem medicinae istius congelatae super 100. partes Mercurius abluti, in crucibulo feruentis ad ignem, & fiet totum medicina. Postea pone unam partem istius medicine ultimo congelatae super centum partes mercurii abluti, & fiet totum aurum uel argentum in omni iudicio secundum quod primum fuerit Elixir rubeum uel album, supple praeparatum, & ut dictum est compositum. Et hoc quidem est Rosarium philosophorum, ferens odoriferas rosas tam rubeas quam albas, extractas breuiter a libris ipsorum, nihil habens superfluum uel diminutum in infinitum perficiendum, in solificum & lunificum uerum, secundum quod Elixir fuerit praeparatum. Sic etiam habet uirtutem efficacem super omnes alias medicorum medicinas omnem sanandi infirmitatem, tam in calidis quam in frigidis aegritudinibus, eo quod est occultae & subtilis naturae: conseruat sanitatem: roborat firmitatem & uirtutem: & de sene facit iuuenem, & omnem expellit aegritudinem: uenenum declinat a corde: arterias humectat: contenta in pulmone dissoluit, & ulceratum consolidat: sanguinem mundificat: contenta in spiritualibus purgat, & ea munda conseruat. Et si egritudo fuerit unius mensis, sanat una die: si unius anni, in duodecim diebus. Si uero fuerit aliqua ex longo tempore, sanat in uno mense, & non immediate. Haec medicina super omnes alias medicinas, & mundi diuitias est oppid o perquirenda: quia qui habet ipsam, habet incomparabile thesaurum. De recapitulatione totius magisterii. Caput Xxxii. Pertractatis igitur regiminibus totius huius summi operis secundum exigentiam sui sermonis cum causis omnibus sufficientibus, restat breuiter ut teneatur memoriale totum recapitulare sub completa breuitate sermonis. Dico ergo, quoniam totius operis intentionis finis est, ut sumatur in capitulis notus, & cum operis instantia assiduetur super ipsum opus sublimationis primi gradus; ut a corruptibilitate mundetur, & impuritate purgetur. Demum cum eo soluto per ipsius additamentum album uel rubeum, donec in ultima sublimitatis materia perueniat, & ultimo uolatile fiat. Ab hinc uero cum fixionis modis figatur, donec in ignis asperitate quiescat. Demum uero fixum lapidem cum non sixa parte seruata, per modum solutionis & sublimationis uolatilem facias, & uolatilem fixum, & fixum solutum, & iterato uolatilem: ac iterato uolatilem fixum quousque fluat, & alteret in complemento solifico & lunifico certo. Et in hoc completur arcanum preciosisimum, quod est super omne huiusmodi arcanum impreciabile precium, & omnium philosophorum thesaurus. Idcirco charissime domine, exercea mini ad illuim cum laboris instantia, maxime in diutur nitate meditationis immensae: quoniam cum illa Elixir completum inuenies, & sine illa nunquam. Modos uero ipsius completo sermone uobis superius dedi, non sub aenigmate, sed sub plena sermonis serie, Discretionem uestram lucide alloquendo: Quoniam teste deo sic libris philosophantibus omnibus, & cunctis scientibus, nihil in hac arte inuenimus melius nec perfectius, quam in ista breuitate suprascripta: tamen truncata, quamuis intelligentibus satis prolixa. Et qui habes istum librum, in sinu tuo reconde, nullique ipsum reueles, 496 Rosarii nec manibus impiorum offeras: quia secretum secretorum omnium philosophorum plenarie comprehendit. Talis siquidem & tantus magarita non est porcis & indignis largiendus: quoniam est donum dei magnum, & Deus cui uult largitur ipsum & aufert. Quapropter charissime, qui habes istum librum, digito compesce labellum, filius existens philosophorum, ut merito merearis dici & esse de numero sapientum antiquorum. Explicit Rosarius a Magistro Arnaldo de Uilla noua compositus. Magistri Arnaldi De Uillanoua Liber dictus, Nouum Lumen. Prooemium. Pater & Domine reuerende: Licet liber alium existam scientiarum ignarus, studioque non sim assiduus: nec in statii maneam clericali, uoluit Deus tamen, sicut cui uult inspirat, mihi quamuis immerito secretum praeillens reuelare. Et quoniam exigunt uestra nobilitas, probitas, prudentia, largamanus: ut quemadmodum assidue profundae scientiae perscrutando, non recusastis labores, sumptus, & studia diuturna: sic & uberem fructum. Ex qua in agro philosophiae funditus arbore consequamini deidono. Ea propter uestrae prudentiae desideratum Lapidem siue Elixir, occulta side probum per uirum, mihi a Deo institutum, ostensum, eiusque regimen, ut uidi, feci, & tenui, reserabo. Sciens quod uisis & intellectis quae scribo, liquide erit 498 Nouum Lumen uestro ingenio perspicaci quod ego Dei nutu secretum noui uulgariter ignoratum. Caput I. Intellige ergo dictum philosophi: Quod actus actiuorum in patientis sunt disposiione: per quod intelligitur, Elixir fieri non posse, nisi ex materia ad hanc perfectam dispositionem habentem. Testificor autem uobis, huiusmodi habilitatem inesse materiei, ex qua manibus meis, testibus oculis, per alienam tamen ut predixi, doctrinam, facta fuit Elixir. Saturnum conuertens in Solem: quam quidem materiam iam uobis nominaui, quod est philosophorum magnesies: de qua philosophi extraxeruut aurum in corpore eius occultum. Et de qua argent. uiuum de argento uiuo, & sulphurde sulphure inuenerunt, quod est lapis in similitudine & actu: sed in natura non imitatur naturas lapidis. Quare dicitur Lapis non lapis, & est mista tabesci, dictum argentum uiuum nostrum, non argentum uiuum in propria natura, nec adhuc in natura ad quam deductum est per mineram. Sed argentum uiuum nostrum in natura, ad quam deducit illud artificium nostrum. Istud est aes nostrum, ex quo fit tinctura uera, ex quo fit Chabrici, et Ueyae coniugium, in quo est rex cum sua uxore. Et haec quaeque ipsos emendant in ipso aere sunt: ut per operationis documentum clarius patesiat. Iste est spiritus quo tingimus, & est corpus, de quo in Turba dicitur: Argentum uiuum non habetur ex corporibus liquefactis liquefactione uulgari: sed ex illa quae durat, quamdiu coniuges uero matrimonio uniuntur, scilicet usque ad albedinem. Hic est lapis qui in uertice montium inuenitur. Et dicitur merito mineralis, animalis etiam fertur esse: quoniam animam habet. Quare dicitur in Turba, aes, ut homo corpus habet & animam. Item omne quod habet spiritum, habet & sanguinem. Item dicitur spiritus. id est sulphur per corpus: & aes, id est magnesiae, siue terrae: quae spiritualis facta, dicitur aurum quod erat in corpore magnesiae occultatum. Quare dicitur: Fili extrahe a radio suam umbram. Patet etiam quod applicari sic potest anima: cum quasdam ostendit animi uirtutes. Mouet enim & mouetur: agit & patitur. Quare in Turba: O natura, qualiter omnibus imminet, ac omnia superat: & est acetum acerrimum, quod fecit aurum esse merum spiritum: & cum corpori admiscetur, siet unum cum eo, & uertit ipsum in spiritum. Cum enim dicatur animal: ergo uegetabile quid dicitur, & merito. Nam in operatione uegeta500 Nouum Lumen bitur de uirtute in uirtutem, subtiliando, & depurando se, & colores in se meliorando, usquequo optatum assumat ruborem, in quo est perfectio, uirtutemque penetrandi capiat & tingendi. Hoc autem animal Berbel, crocos uel croceum, lapidem uegetabilem, nutritum in montibus errantes plurimi non cognoscunt. Uenditur autem palam minimo precio. Sequitur lapidis mundificatio, antequam ponatur in decoctione. Caput. Ii. Hoc opus quod uestro intellectui demonstraui, purum, mundum, amoenum, sincerum, rectum, in tenues laminas coaptatum, se ostendit quod per ignis liquefactionem modos a minerali grossitie expurgatum eleuationum modis subtile fit in relictis quibusgam superfluitatibus adustionis, & terrestreitatibus & tenuis sortique unione permixtis: & quibusdam humiditatibus corrumpentibus exhalatis. Cuius subtiliationis signa sunt duo: unum quidem quod eleuans est spiritus citrinus, minus durus lapis factus, aliquantulum perspicuitatis habens. Aliud uero quod remansit in uasis fundo, terra tenuis & nigra. Aduertatur autem ad hoc: quod in hac eleuatione si recte fiat, quoddam permanens inuenitur, quod debet per uim adduci super abundanter uolatilis, eleuari, & parti quae residet, ex eadem quod eleuatum est, reddi debet, donec fugiens totum fiat. Et tunc terra nigra praedicta remanet ex ambobus, in lapidem praedictum, durum, citrinissimum, iam conuersum. Non autem contentemini de uolatilitate praedicta, donec inueniatur quod tota massa lapidis praedicti, igne eleuati, reddita in suo uase per eundem continuo ascendat: sic quod nil in profundo mundum nec sordidum resideat ex eadem. Dum uero sic perfectissime eleuabitur, adimplebitur in operis philosophici perfectione, quam iubet scriptura, dicens: Suauiter cum magno ingenio ascendit a terra in coelum. Item: Scitote quod cum corpori admiscetur, fit unum cum eo, & uertit ipsum in spiritum. Et Geber idem praecipit in capitulo de tertii ordinis medicina: & omnes philosophi idem clamant, & hoc opus a philosophis nominatur Ablutio, per quam achilesue: quoniam in eleuatione uterque ascendit in fumum, seu fumi speciem. Et quia etiam liquatur haec materia dum ascendit, patet eam esse de natura aque calide: nanque liquatur, & frigido coagulatur: & cum a superfluitatib. denudatur, abluitur & imbibitur: & aqua sua, scilicet spiritu praedicto ab eo eodem germine procedente. Hec est ergo philosophica dissolutio, quae fit igne. 502 Nouum Lumen. Sequitur decoctio primi gradus usque ad albedinem. Cap. Iii. Istud igitur rotundum spirituale factum, quod aes uertit in quatuor, balneum temperatum ingredi: sed per quod corpus sit suaue atque continens ignem leuem, qui humidita tum est corrumpentium consumptiuus. Fieri ergo debet furnus talis dispositionis, quod in eo lentus administretur ignis, qui augmentari non possit: & uas materiam capiens uitreum debet esse coopertum ferro, uase eiusdem formae scisso per medium: & debet esse uas longum cubito uno: strictum in summitate, & strictura nihil permittat exhalare de spiritu: & longitudo fumos praecipitet, si quos eleuari contingat, & humiditates corrumpentes infra se consumat. Quorum furni & uasis quaerentium est lilii uisio, non scriptura: & debet calor uas undique circuire: ita ut aequalitas undique sit caloris: alias frustra balneum diceretur. Et in furni summitate debet esse foramen, per quod exire debet frustum unum uitri rotundum & longum, claudeus orificium dicti uasis: in cuius frusti tactu cognoscitur, si calore congruo materia decoquatur. Et si forte aliquis fumus infra uas iam dictum ascendere uideatur, non permittit ipsum dosis dispositum exhalare, quantuncunque uas etiam teneretur apertum. Quare dicitur a Gebero: Nunquam unum ab alio uere separatur, licet quo ad uisum segregari, uel separari superficialiter uideantur. Nec unum sine alio esse potest: nam sui spiritus temperati sunt per uiam naturae perfectae, in tantum, quod ab inuicem non separantur. In hoc autem gradu caloris materia nigra efficitur: quoniam nigredinem efficit in humido calor agens. Quare in Turba dicitur: Uidens autem nigredinem illi imminere, scito iam corpus liquefactum esse. Item primo in opere omnia denigrantur. Iste uero fructus ideo sit, ut caueatur ab igne nimio: quoniam intrusus calor perire facit, & compositum segregare. Et ideo temperato debet igne prosequi: decoquitur, sicut puer lacte nutritur. Et in hoc omnes conueniunt. Et hoc etiam ostenditur in Practica de diuersis coloribus, sub nigro colore contentis. De gradu ignis adueniente nigredine. Caput Iiii. Cum uero totum est nigrum, continuetur ignis eiusdem gradus, donec albedo in uentre ipsius occulta appareat: nam sic approximat fixum. Notandum autem, quod 504 Nouum Lumen. in ipsa nigredine multicolores apparent, de quibus faciunt philosophi mentionem. Nam quandoque totum fit uiride, quandoque liuidum, quandoque uiolacei coloris: quando que etiam ex uno latere uasis est uiride, ex alio nigrum, uel liuidum intus, & uiride extra. hi tamen colores omnes sub nigro comprehenduntur. Et quoniam in eis nulla perfectio essentialis existit: ideo philosophi principaliter tantum inter caeteros colores nominant tres, uidelicet quae uirtutes dicuntur animae, scilicet nigrum, album & rubeum. Quare in Turba: Ueneramini regem & suam uxorem: & nolite eos comburere, ne fugetis eos nimio igne: quoniam nescitis quando in digetis his, qui regem & suam uxorem emendant. Coquite eos ut fiant nigri, deinde albi, deinde rubei: deinde tingens fiat uenenum. Item fiat lapis albus combustione: & humore seu liquefactione. Per aquam dicitur sequi mortificatio quae apparet in nigredine. primo apparente, in qua mortificatione uniuntur spiritus, id est, desiccantur: quia nisi corpora exiccentur, non apparent colores animae, quae nigredo & nubes appellantur. Item magnesies cum dealbatur, non permittit spiritum fugere: quia natura naturam continet. Humiditas ergo quae curabat in decoctione nigredinem, se desiccatam ostendit, dum color albas incipit apparere. Nam in transmutatione nigredinis uidi, antequam persecte dealbaretur, fuscam albedinem, que brunus color uulgariter dicitur: quae brunicies uera albedo postea efficitur. Tunc autem durante brunicie magister meus fregit uas & lapidem & inspexit eum intus & extra, & inuenit brunum extra: intus aut erat adhuc nigredo. Cuius causam mihi assignauit, quod uide. partes materie uasis lateribus adhaerentes magis senserant calorem sibi propinquum, quam materia media, ideoque citius in calorem ceperant transmutari. Et dixit mihi quod ista brunitas ascendebat: quod albedo extrahebatur a nigredinis eius uentre, sicut in Turba dicitur. Cum enim uideris ipsum natum, scito quod albedo ipsius in uentre nigredinis primo apparentis occulta est. Et tunc te oportet illam nigredinem extrahere ab illa nigredine subtilissima eius: non autem miremini: quia adhuc materiam hanc uoco lapidem. Nam sciatis quod quandiu durat albedo, & etiam assumpta rubedine, per longum tempus stat durus, & in massae fortis speciem residet, quousque decoctionis continuatione per se ipsam incipit dirui, & aliquantulum eleuari. Sequitur decoctio secundi gradus usque ad rubedinem. Cap. U. dinem, mutatur gradus ignis, & ponitur in alio furno subtilis dispositionis, in quo fortior adhibeatur decoctio. Calefacientes uas & materiam circunquaque, & ibi decoqui debet. Nam tunc suscipit ueram albedinem, cum qua ibidem coquitur tandiu, donec albedine transmutata ruborem adlumere uideatur. Cauendum est autem, quod iste ignis non sit intensior, quam ad suum gradum spectet: nam in illo albo colore, corpus & spiritus sunt uere coniuncti. Et si daretur decoctio in excessum ultra debitum sui gradus, separarentur unita. Quare in Turba dicitur: Coquite & cauete ne in fumum uertantur & procreant. Citrinatur autem quando de albo colore in rubeum transmutatur. Citrinus autem color est medius inter album & rubeum. Oportet ergo eum praetendi ante rubedinem ueram. Et de hac Practica locuti sunt philosophi dicentes: Spiritus & anima non uniuntur, nisi in albo colore: quia tunc in albo colores qui in mundo excogitari possunt apparent & firmantur: & tunc in unum colorem scilicet albedinis, conueniunt: dealbatio enim est totius operis fundamentum: necinde uariatur in diuersos colores, uidelicet ueros, praeterquam in rubeum, in quo est finis ultimus. Citrinatio enim quae fit inter album & rubeum, non debet dici color in perfectioarnaldi. 507 ne. Approbantur autem per haec omnia quae praedixi. quae etiam uel re ipsa facti experientia demonstrauit. Sequitur decoctio tertii gradus usque ad calcinationem. Cap. Ui. Et dum rubescere incipit, ponitur ad decoquendum in alio furno, fortiorem ignis gradum, donec intus & extra uera rubedine perfruatur. Cuius signum est diruptio & pereleuatio supra dicta: de quibus in Turba dicitur: Post albedinem autem non potes errare. Nam igne augmentato post albedinem, ante rubedinem ad cinerationem peruenitur. Item uidens autem illam albedinem supereminentem; esto ratus, quod rubor in alpedine illa occultus est: & tunc oportet illud extrahere, & coquere, quousque totum rubeum fiat: Et si uobis dubium relinquatur: uare albedo a nigredinis uentre extrahitur, rubedo autem non extrahitur ab albedine, licet sit rubeum decoquendo, declaro uobis hoc modo: quoniam durante nigredine materia remanet, & est humida in natura, quae humiditas se ostendit apparente albedine desiccari. Et nunquam etiam apparet albedo, donec humiditates corrumpentes, sint 508 Nouum Lumen. omnino consumptae. His ergo duabus de causis dici potest, quod albedo a nigredine extrahitur. Dum autem rubescit nihil deuastatur, sed tantum coquitur, & decoctione sui forti color rubeus immutabilis apparet, in quo est perfectio. Quare in Turba: Ex composito in spiritum rubeum uerso, fit mundi principium. Item spiritus tingens & uiuificans intromittitur, postquam recessit humiditas corrumpens non aletur, quod est peruentum ad dealbationem seu ad albedinem. Hoc ergo colore rubeo apparente, natura sui perfectionem ostendit occultam. Sequitur calcinatio, in qua ultimus gradus figendi completur. Et tunc spiritus corpus est uere factus, uere permanens, & fugitiuum fugiens. Caput Uii. Postquam haec materia rubeum habens colorem dirui & eleuari incipit, ponitur ad calcinandum per flamimam fortem reuerberiorum iam in terreo uase, in quo ignis gradu fixio completur. & permanens efficitur, uera atque perfectissima fixione. Quare Iber ait in cap. de Calcinatione, quod spiritus calcinantur, ut fixiones fiant, & melius dissoluantur. Et in capitulo etiam de tertii ordinis medicina incipit calcinari. Et debet in ignis calcinantis rigore permanere, donec puluis tactu impalpabilis fiat, intensis simum habens ruborem. Quare in Turba sic dicitur: Scitote quod cum cinis est, optime miscuitur: eo quod cinis ille recipit spiritum, & inclusus est ille humor per interiorem ignem, quousque croci sicci, uel combusti sanguinis, uel syrupi granati colorem assumat. Item cum aqua introiuit in corpore, uertit ipsam in terram: deinde in puluerem, siue in cinerem, si uult apud perfectionem experiri, manu accipite. Si enim impalpabilem aquam inueniunt, bene est: sin autem iterate. Hic autem cinis rubicundissimus in palpalis in se ipso: eleuatur etiam & crescit in modum fermenti, & separatur ab eo in calcinatione, predictaterra nigra, subtilissima & per lucida, quae in fundo asis est sub dicto puluere rubeo reperitur. Unde dicebat inihi magister meus: Apparet perfectionem fixionis in hoc existere duabus de causis: una quidem: quia per fixionem & per calcionatiohis igne, introducitur parua quantitas huius Elixir super multas quantitantes non permanentes corporis proiecta confirmans in eis aurisixionem: quod non faceret, nisi in ea fixio superabundaret. Alia uero: quia terra nigra praedicta in calcinatione separatur a commixto, que alias fuerat in toto opere inseparabilis, propter fortissimam 510 Nouum Lumen. unionem: & ideo necesse fuit per fortissimum artificium separari. Et si remaneret commixta propter sui impuritatem, impediret purae materiae ingressum. Sequitur cinis per calcinationem factus fusibilis, & iterato lapis, qui est Elixir completum. Cap. Uiii. Ciuis uero iste caret fusione: qualiter autem ingrediatur ut tingat, certe liquefactio sibi redditur, siue sudor, per modum a philosophis traditum. Quis ergo modus est ille? Est ne in aquam soluendo? Certe non. quia philosophi non curant de aquis tangenti adhaerentibus, & id humectantibus. Quare dicitur in Turba: Incipientes autem, audientes aquam, putauerunt eam aquam esse uulgi: quod si nostros libros legissent, scirent utique aquam esse permanentem: Quae ergo aqua est uere, quae tangenti non adhaeret, sed superficiem discurrit nihil humectans sicut argentum uiuum. Quis ergo faciet talem aquam? Certe dico quod ille qui scit facere uitrum. Hec enim materia nihil aliud est quam de seipsa uult sibi adiungi: Nam omnia quibus indiget in se habet. Et si bene excogitentur quae praedixi, scietis ex hoc cinere habere lapidem rubeum in intenso colore, parum perspicuum habentem, frangibilem cum modico ictu, fusibilem, penetrantem, ingredientem, & perpetua citrinatione tingentem. Cuius unum pondus centum millia, & plus Saturni conuertit in Solem. Est autem in proiectionis modo subtilitas: qua ignorata Elixir tenens non proficit ex eodem. Conclusio totius Epistolae. Cap. Ix. Ergo pater non miremini, si in hoc opere multi errant. Quoniam iuro uobis, me nunquam uidisse quenquam praeter magistrum meum: qui in debita applicaret materia opus suum, sed conantur ad impossibilia in materiis: ac si de cane crederent hominem generare. Quid mirum ergo si reddant in operibus mendaces? Nam lapide, & unde noto in Practica operis dubia subtilissima multa. restant: uere autem credatis, quod in libris suis posuerunt philosophi ueritatem. Sed post mortem scribentes cuiuslibet scripta eius, quando est ab aliquibus male intellecta: quod tamen ipse si praesens esset, & speculatiue exponeretur iuxta uerbum, uerificaret opera per effectum. Ego autem uestrae prudentiae per omnia exposui totum o512 Flos Florum Pus: & per dicta philosophorum aliqua approbaui, licet pauca curaui allegare, quod ex causa omisi: quoniam praesumo, quod uos scripta philosophorum omnia in scrinio uestri pectoris inclusistis. Et sic non dubito, quod dictis meis ea omnia applicaueritis per uos ipsum: sicut ego per experientiem quam uidi scripta sapientum intelligo, alias non noturus. Et si circa hoc breuiloquio breuis fui: hoc ideo. Nam in uobis tantum praesumo scire fundamentum, quod uobis non latebit intentio huius rei. Et sufficit mihi, quod uobis soli meus patet intellectus, & non mecum migrare queat huiusmodi ueritas ab hac luce. Ob paternitatis uestrae reuerentiam, Nouum hoc Lumen edidi super ea: quoniam inter mundi caeteros uos elegi, hac re meo iudicio digniorem, & Altissimus faciat uos peruenire ad optatum. Explicit Nouum Lumen. Incipit perfectum Xagisterum, & Gaudium magistri Arnaldi de Uilla noua, trasmissum per eum ad inclytum regem Aragonum, quod quidem est, Flos Florum, Thesaurus omniium incomparabilis & Margarita: in quo reperitur ueri compositio Elixir, tam ad album quam ad rubeum componendum, uidel. ad solem & lunam sub compendio declaratum. Scias charissime, quod in omni re quae sub coelo est, creata sunt quatuor elementa, non per uisum, sed per uirtutem. Unde philosophi sub uelamine scientiae elementi, istam scientiam tradiderunt: & ad literam non intelligentes operantur ex sanguine, capillis, ouis, & urina, nec non multis aliis, & ex illis primo extraxerunt quatuor elementa, ut cum eis opus perficerent, separando primo per distillationem ex praedictis aquam claram: deinde oleum in superficie citrinum quod dicunt ignem & acrem continere, et terra nigra in fundo remanet. Postimodum cum aqua terram abluutit & dealbant imbibendo ipsam: & decoquendo aquam illam toties, donec terra dealbetur. Deinde reducunt oleum illud ad ignem para distillando, quousque dicta terra totum bibat, 514 Flos Florum scilicet, aquam, oleum & tincturam. Et istam terram siue cinerem proiiciunt super corpus fusum, uidelicet super cuprum aut aliud, & nihil inueniunt: & tamen faciunt & operantur secundum quod philosophi dicunt in libris suis: & sic in errorem ceciderunt, non inuenientes introitum. Et tamen error illorum est: quia certum est, quod non generatur ex homine nisi homo, nec ex equo nisi equus: similiter nec ex aliis animalibus, nisi sibi similia. Cum igitur ista sint a natura metallorum penitus aliena, impossibile est ex ipsis fieri generationem ex metallis: quia metalla non generantur, nisi ex spermate proprio: Argentum autem uiuum est sperma metallorum & origo eorum, prout dicunt omnes philosophi, & etiam usus & ratio docet, prout inferius declarabo. Ista autem praedicta, uidelicet sanguis, capilli, oua, & caetera uegetabilia, non sunt argentum uiuum: ergo ex ipsis est impossibilis generatio, seu transmutatio metallorum: non sunt igitur praedicta lapis noster, licet sint exempla. Sunt alii qui accipiunt quatuor spiritus, scilicet, arsenicum, sulphur, argentum uiuum & sal armoniacum, & dicuntur Spiritus: quia ab igne fugiunt, & cuolant in fumum. Et ista accipiunt loco quatuor elementorum: uidentes quod philosophi dicunt in libris suis: scientiam esse in spiritibus, & istos subiacentes. ut sint naturae aereae, uel naturae acreae efficiantur. Fixant postmodum calcinando, ut sint naturae terreae: soluunt, ut sint naturae terreae, aqueae, distillant, ut sint naturae igneae. Et ista componunt iuxta libros credentes habere scientiam elementorum: & composita simul componunt supra captum. & nihil inueniunt: sed ui primi in errorem sunt elapsi. Et causa illorum errorum est multiplex, quarum duae sufficiunt quo ad praesens. Una, quia ut praectum est, quod metalla non generantur nisi ex suo spermate. Ista autem non sunt sperma metallorum perfectorum, excepto argento uiuo. Ergo ex eis est impossibile fieri generatio, uel transmutatio in metallis. Item quia sulphur e arsenicum cito comburuntur in igne, & ab ignis combustione in carbonem transtuntur: quomodo ergo expectabitur de eo bonum: quia cito comburitur, & in carbonem ducitur, nec aquam expectare debet? Igitur patet subtiliter intuenti, quod nec ista per se, nec iuncta cum corporibus, neque mista cum oleis extractis ab ouis, sanguine & capillis, urina, uel aliis uegetabilibus, nec mista ad inuicem sunt lapis noster, aut medicina nostra. Et hoc propter rationes praedictas: quia ad generationem hominis non fit alicuius commix516 Flos Florum tio rei, nec ad generationem animalis, nec ad generationem plantae, nisi suis propriis seminibus, aut spermatis. Igitur magisterium nostrum commistione alicuius non indiget extranea. Quidam credunt in salibus, seu saluminibus scientiam inuenire: & ea soluunt & calcinant, fundunt & praeparant: & aliqui per se solum proiiciunt super corpora imperfecta. Et aliisimul miscent cum spiritibus, ut dictum est. Praeparant autem cum corporibus praeparatis, & nihil inueniunt. Et causa illorum errorum est similis praecedentibus. Et quidam ex solis corporibus credunt medicinam elicere: & praeparant ea calcinando, soluendo & congelando, & proiiciunt super corpus, & decepti sunt. Et error illorum est, quia sperma illorum ab initio non acceperunt, sed corpus, ut est in natura sua, Ex rationibus ergo dictis apparet, quod non in sanguine, nec in ouis, nec in capillis seu uegetabilibus appareat, aut habebitur scientia nostra, nec in spiritibus praedictis per se, aut salibus, atramentis, aut aliis huiusmodi quibuscunque. Et quidam subtilius inspicientes, considerauerunt argentum uiuum esse principium metallorum, & ipsorum origo in caloris sulphure inuenitur. Decoxerunt & sublimarunt per se argentum uiuum, & fixauerunt, & praeparauerunt, & nihil inuenerunt. Causa uero erroris illorum est: quia sperma uiri non prodest, nec fructum affert, nisi proiiciatur in matricem mulieris. Sic etiam mercurius, qui sperma est, non prodest, nisi proiiciatur in matricem corporum, ut ipsum maturent. Quidam ipsum cum corpore amalgamando miscuerunt, & lauarunt tamdiu cum aqua dulci, donec eis apparuit: quia corpus mundum est redactum: & illud coxerunt usque in finem: credentes quod argentum uiuum cum tali corpore misceatur: Se nihil inuenerunt: quia corpus immundum inuenerunt, & argentum uiuum euanuit: sed corpus fuit mun dius, quam fuisset. Causa uero illorum errorum est: quia sperma non iungitur cum corpore, nisi luna mediante: quoniam anima est medium inter spiritum & corpus, ipsa ad inuicem coniungens. Anima autem fermentum est: quia sicut anima corpus uiuificat hominis: sic fermentum corpus mortuum a natura sua penitus alteratum uiuificat. Unde anima obtinet principatum exercens uires suas: idcirco, quid sit fermentum, infra dicetur. Quidam miscent corpora imperfecta cum corporibus perfectis, & ponunt in examine, credentes, quod id quod est bonum & purum in corporibus imperfectis cum perfectis remaneat, & residuum euanescat. Haec autem non uidentes illusi sunt, & ce518 Flos Florum cidit in eis cogitatio praua. Causa autem illorum errorum est: quia corrumpens corpora imperfecta, impedit ne perficiantur. Et nota quod hic oporteret habere duplicem uirtutem, quae separaret terram sulphuream comburentem a commixto, & quae conuerteret iam seperatam ad naturam suam. Hanc autem uirtutem corpus in sua grossitudine habere non potest. Haec omnia tentauerunt communiter operantes, prout & ego tentaui iam, & in stuporem adducti sunt tanquam de scientia desperati, & intellectus imbecillitate magisterium relinquentes. Nunc autem scire te uolo, quod materia omnium metallorum, & eorum sperma est mercurius decoctus & inspissatus in uentre terrae, calore sulphureo decoquente, & secundum uarietatem sulphuris, & ipsius multitudinem in terra diuersa metalla generantur: semper tamen eorum materia est una & eadem essentialiter, solo tamen differunt accidente, scilicet decoctione maiori aut minori adurenti, uel non adurenti, seu comparatis. Et in hoc omnes philosophi conueniunt. Et adhuc tibi, charissime fili, clarius demonstrabo. Certum enim est, quod omnis res est ex eo, uel de eo in quod resoluitur: super quod ponam tibi exemplum. Glacies uel nix conuertitur in aquam mediante calore: ergo prius fuit aqua quam nix nix uel glacies: sed omnia metalla conuertuntur in argentum uiuum: ergo prius fuerunt argentum uiuum. Modum autem conuertendi ipsa in argentum uiuum, inferius te docebo. Hoc autem supposito, quod metallum possit resolui in argentum uiuum, soluitur opinio illorum, qui dicunt: Spiritus & alias species in elementa & naturam metallorum transmutari non posse: quia hoc uerum non est, ut ipsi asserunt, nisi ad primam materiam reducantur. Reductio ipsius ad primam materiam est facilis & possibilis metallis. Item ostendo tibi quod multiplicatio in metallis est possibilis. Nam omne crescens & nascens multiplicatur, ut patet in plantis & arboribus: Nam ex uno grano mille grana procreantur: ex una arbore infiniti procedunt ramusculi: ex quibus fiunt diuersae arbores & infinitae. Et sic suum numerum augent & multiplitant. Metalla autem in terra nascuntur & crescunt: ergo possibilis est in eis augmentatio & multiplicatio usque in infinitum. Ostendi tibi charissime fili sapientiae: si ea quae dicta sunt intellexisti, errores omnium operantium communiter cum causis suis: & affirmaui hoc esse uerum demonstratione aperta & lucida: nunc Dei auxilio ad practicam ueniamus. Flos Florum Dico tibi charissime, quod oportet corpora primo ad primam materiam redu420 cere, ad hoc ut fiat generatio seu multiplicatio seu multiplicatio in eisdem. Animaduerte ergo in his quae tibi describuntur. Accipe cupri lb. i. & fiat ex eo limatura munda, & miscecum lb. iiii. mercurii; terendo in mortario cum sale modico & aceto, quousque simul amalgamentur. Cum autem cuprum fuerit optime coniunctum, pone ipsum in bona quantitate aquae uitae, hoc est, in xii. partibus sui de aqua uitae. Hoc est, quod si amalgama fuerit lb. i, aqua de uite sit xii. & pone totum in urinali super ignem debilis cineris inferius lentissime ad ignem per diem naturalem: tunc dimitte infrigidari, & cum frigidum fuerit, cola aquam tuam cum omnibus quae in ea sunt per pannum lineum donec exeat & transeat per pannum de aqua, id quod de corpore resolutum fuerit, & non per filtrum: quia non exiret resolutio corporis per filtrum, & pars quae poterit exire exeat, & pone ad partem. Deinde accipe id quod remansit in panno, & iterum cum noua aqua benedicta repone ad ignem in uase praedicto, per diem & noctem ut prius: e cola ut supra dicitur, & aquam secundam cum prima ad partem pone, ut supra: & sic toties reitera. quousque opus ad aquam reuertatur, hoc est ad primam materiam, quod est Mercurius: Quo facto, totum istud accipe, & pone in uase uitri, super ignem lentum decoquens. quousque uideris in superficie nigredinem apparentem, quam remoue subtilius quam poteris, & sic reitera coquendo, & nigredinem a superficie tollendo, quousque appareat nihil nigredinis, & aqua remaneat clara: nunc habes aquam & terram, scilic. duo principalia elementa. Deinde accipe illam terram & nigredinem quam collegisti, & pone in uase uitreo, & superinfunde de aqua praedicta, quousque super eam natet: & coque lento igne per quatuor dies: tunc aquam pone & coque, & sic deinceps, quousque terra albata & clara. Et hoc est quod philosophi dixireunt: haec terra cum aqua putrescit & mundificatur: quia cum mundificata suerit, auxilio dei totum magisterium dirigetur. Qua mundata & clarificata, seu dealbata, ut dictum est, aqua mediante, quae cum dicta terra mediante calore, & coagulata & inspissata terram ipsam coagulatam cum aqua sua, in spissatam sine alia aqua decoquens forti igne in cucurbita uitrea, alembico uitreo superposito, donec quicquid fuerit de aqna, ascendat ad alem bicum, & terra remaneat calcinata. Tunc accipe de fermento de quocunque uolueris quartam sui pattem: id est, si fuerit una libra corporis perfecti, de fermento uncias tras. Fermentum uero aut est aurum 522 Flos Florum aut argentum: & istud fermentum cum terra fermentatur, sic soluti, ut de terra factum est: & eodem ordine cum terra praeparatum simul coniunge & ablue cum aqua praedicta, & coque per tres dies aut plures. Tunc iterum aqua sua imbue & coque ut prius: & hoc toties reitera, quoties & donec haec duo in unum reducantur: quod perpendes quando color non uariabitur in eisdem: tunc super eis infunde aquam praedictam, partem post partem paulatim, usque dum biberit de ipsa quantum poterit: semper nouam aquam infundendo. Nam in ista coniunctione spiritus, & corporis, cum eisdem commiscetur anima: & unum fiet cum eis, & corpora conuertuntur in naturam ipsorum, & germen coniungitur cum corporibus ipsorum praedictis mundatis: quia non poterant antea propter illorum immundiciem & grossitudinem, sed cum eis coniungitur, & in eis crescit & augmentatur. Nunc reuertar charissime, ad dicta prius, applicans singulariter super ea uerba philosophorum antiquorum, obscure in parabolis collocata. Ut me in dictis uerba philosophorum intelligere, cum ipsa uerba eos protulisse affirmes Primum uerbum est corporum in argentum uiuum reductio. & istud est, quod philosophi uocauerunt Reductionem, quae est artis fundamentum. Uerba philosophi: Nisi Nisi corpora solueritis in uanum laborabitis: De qua solutione tractans Parmenides in in libro Turbae dixit: Si hunc librum legissent & intellexissent, scirent utique aquam esse permanentem, quae absque suo corpore cum quo iuncta est, & facta est unum permanens, esse non posset. Non igitur corporum philosophorum aqua nubis, sed ipsorum conuersio in aquam, ex qua fuerunt creata, scilicet argentum uiuum, prout gelu conuertitur in aquam limpidam, ex qua primo fuit. Ecce per Dei gratiam unum habes elementum quod est aqua. Secundum uerbum est, quod fit terra. Et hoc est quod philosophi dixerunt, Quod de grossitudine aquae terra generatur: quoniam feces aquae quae remanent in fundo uasis, Terram philosophi dixerunt. Sic habes ergo secundum alios, elementum, quod est aqua. Tertium uerbum est, Quod est terrae mundificatio. De qua mundificatione Morienus philosophus dicit: Haec terra cum aqua putrescit & mundificatur: quae cum mundificata fuerit, auxilio deitatis totum magisterium dirigetur. De qua dixit etiam Pheyret in libro Turbae: lunge siccum humido, scilices, terram aquae. Ecce & aquam per se iam habes, & terram dealbatam cum aqua. Quartum uerbum est: Flos Florum Aqua quae potest e524 uaporare per distillationem, per quam sublimationem siue ascensic non efficitur ipsa terra aerea, cum prius esset spissatum cum terra, & coagulatum. Et habet terram, aquam & aerem. Et hoc dixit Philetes in libro Turbae: Dealbatum siccum igne comburite, quousque ex eo exeat spiritus, qui in eo inuenitur: qui dicitur Cinis Hermetis. Et Miseris philosophus: Et remanet terra calcinata in fundo uasis, quae est naturae igneae. Et sic habemus in praedictis praeparationibus quatuor elementa. Haec ergo terra calcinata est illa, de qua ait Miseris philosophus sic: Nec cinerem uilipendas in inferiori loco, eo teste existente. In eo enim est diadema cordis, quae remanet. Cinis est postmodum cum predicta terra. Fermentum ponitur, quod philosophi animam dicunt fermentum. Et hoc ideo, quia sicut corpus humanum absque suo fermento, seu eius anima nihil ualet, ita est in proposito. Nam fermentum est corpus, ut dictum est, & ad naturam suam alia conuertit. Et scias quod non est fermentum nisi Sol & Luna, hoc est aurum & argentum istis planetis appropriata. Ideo, quia sicut Sol & Luna aliis dominantur planetis: sic ista duo corpora alis dominantur, & ipsa ad suam naturam conuertunt: & ideo a plurimis Fermentum ditum dicuntur. Oportet ergo fermentum in corporibus introduci: quia est eius anima. Hoc est quod dixit Morienus: Nisi corpus immundum mundaueris, & eum dealbatum non reddideris; & in eo animam non miseris, nihil huic magisterio direxisti. Igitur fit coniunctio fermenti cum corpore mun dato: & tunc spiritus cum iungitur, laetatur & gaudet cum eis: quia munda sunt a sua natura grossa, & subtilia sunt facta. Et hoc est quod dixit Ascanus in libro Turbae: Spiritus non coniungitur cum corporibus, donec a suis immundiciis fuerit perfecte denudatus. In hora coniunctionis mirabilia maxima apparent. Nam omnes colores de mundo apparent in operando quotquot excogitari possunt, & corpus imperfectum coloratur coloratione firma mediante fermento, quod fermentum est anima: spiritus mediante anima cum corpore coniungitur & ligatur: & cum eo simul in colore fermenti conuertitur, & fit unum cum eis. Ex praedictis apparet subtiliter intuenti, philosophos in suis uerbis obscurissimis uera dixisse. Nam ipsi philosophi dicunt in libris suis, quod Lapis noster est ex quatuor elementis: quia ipsum elementis compararunt: Et ostensum est primo qualiter sunt quatuor 126 Flos Florum elementa. Dixerunt etiam quod lapis noster compositus est ex corpore, & anima, & spiritu, & uerum dixerunt. Nam corpus imperfefectum corpori comparauerunt propter hoc, quia est infirmum. Aquam spiritum dixerunt, & uere ipsa spiritus est. Fermentum animam dixerunt: quia sicut supra dictum est, corpori imperfecto uitam tribuit perfectam, quam prius non habebat, & meliorem formam produxit. Dixerunt etiam quidam philosophi: Nisi corpora ducatis ut fiant incorporea, ad corpora nondum operanda regulas inuenistis, & uerum dicunt. Nam primo fit aqua, id est, argentum uiuum: & sic fit incorporeum. Deinde de coniunctione spiritus, scilic. aqua, fit corpus. Et ideo quidam dixerunt: Conuerte naturas, & quod queris inuenies. hoc est uerum. Nam in nostro magisterio primo facimus de grosso gracile: id est, de corpore aquam, & postmodum de huiusmodi siccum: id est, de aqua, quae humida est, terram: id est, siccum. & sic naturas conuertimus, & facimus de corporeo uel corporali spirituale, & de spirituali corporale, ut dictum est. Et facimus id quod est superius, sicut id quod est inferius: & id quod est inferius, sicut id quod est superius: id est, spiritum corpus, & corpus sprritum: ut in principio operationis uidelicet in solutiotione fit: quod est inferius, est sicut idquod est superius: & totum uertetur in terram. Patet ergo ex praedictis, quod lapis noster sunt quatuor elementa, & sunt anima, corpus & spiritus. Et lapis noster, prout dicunt quidam philosophi, sit ex unare cum uno: & certe uerum dicunt. Nam certe totum magisterium nostrum fit cum aqua nostra, & ex ea: & per eam. Nam ipsa corpora soluit ( ut dictum est superius ) non solutione illa, quam & prout credunt ignorantes, quod conuertantur in aquam nubis: sed solutione uera philosophica, scilicet quod conuertatur in aquam primam, ex qua fuerunt ab initio. Ipsa enim aqua corpora calcinat, & in terram reducit. Ipsa eadem aqua corpora in cinerem transformat, & eam incinerat, dealbat & mundificat, iuxta uerbum Morieni dicentis: quod azoch & ignis latonem abluunt, atque mundificant, & eius obscuritatem ab eo penitus eripiunt. Lato autem corpus immundum est: Azoch autem est argentum uiuum. Et corpora diuersa coniungit praeparatum praedicto modo, coniunctione tali, quam non poterit ignis potentia: nec alia temperatio seu probatio separare: & ab ignis combustione defendit: & eorum unum in alud mittit, & corpora sublimat non sublimatione uulgari, quam intendunt idiotae, quod sublimare sit superius ascendere per 528 Flos Florum ignem. Et ideo accipiunt corpora calcinata, & miscent cum spiritib. sublimatis, scilicet cum Mercurius, arsenico, & sale: & per ignem fortem & subitaneum corpora ascendere faciunt cum spiritib. & dicunt quod tum corpora sunt sublimata. & his tales falluntur & delusi sunt: quia ipsa postmodum in ueniunt magisimmunda, quam fuerunt prius. Scias charissime, quod non est nostrum sublimare, superius ascendere: sed sublimare philosophorum est, de re bassa & corrupta altam facere atque magnam, id est puram: ut dicimus, Iste homo sublimatus est, id est, in dignitate positus: sic enim diximus, corpora sunt sublimata, id est in subtilitatem & in alteram naturam conuersa. Ueruntamen sublimare apud philosophos, idem est quod subtiliare & decretare, quod totum facit aqua nostra benedicta. Sic ergo intellige nostram sublimationem: quia multi sunt in hoc decepti. Aqua etiam nostra mortificat & uiuificat, & apparere facit colorem primo nigrum in mortificatione corporis, dum in terram uertitur: postmodum apparent multi colores, & uarii ante dealbationem: quorum omnium finis est albedo. In coniunctione uero corporis praeparati & fermentati, colores infiniti apparent tot, quot ab homine excogitari non possunt. Et sic apparet quod magisterium nostrum est in uno, & cum uno fit, & ex quatuor, ut dictum est, & ex tribus, ut supra dictum est. Unde scias charissime, quod philosophi nomina nostri lapidis multiplicauerunt ad hoc, ut absconderent eum, & dixerunt, Lapidem nostrum corporeum & spiritualem esse: & in rei ueritate mentiti non sunt, prout sapientes intelligere possunt. Nam ibi est corpus & spiritus, & corpus factum est spirituale in solutione, ut dictum est: & spiritus factus est corporalis, in coniunctione ipsius cum corpore perfecto & fermento. Quidam enim philosophorum ipsum uocantes ( prout dixit Eximenus in libro Turbae ) Sic scitote omnes scientiam inquirentes, quod nulla sit tinctura uera, nisi cum aere nostro: & infinita nomina imposuerunt, ne ab insipientibus perciperetur quoquo modo, si ipsum nominarent: tamen unus est, & idem opus. Et ideo dicit Morienus quod cum facto nostri magisterii assimilatur in ordinem hominis creationi. Nam primo est coitus, postmodum conceptio, deinde impraegnatio, quarto ortus, & quinto sequitur nutrimentum. Haec uerba faciam te intelligere si fueris attentus corde, atque solicitus. Sexto sperma nostrum, quod est argentum uiuum, cum terra coniungitur corpori imperfecto: quae terra nostra dicitur: eo quod terra est mater omnium elementorum: tunc secundum philosophos Coitus appellatur. Dum autem terra incipit aliquantulum de argento uiuo secum retinere, tunc dicitur Conceptio, & tunc agit masculus in foeminam, id est, argentum uiuum in terram. Et hoc est quod dicunt philosophi, quo d nostrum magisterium non est aliud nisi masculus & foemina, & ipsorum coniunctio. Dominatur aqua in arg. uiuum, & terra crescit & multiplicatur, & augmentatur. Quod autem euenit quando terra dealbatur, tunc praegnatio nuncupatur: quoniam iam terra est impraegnata. Deinde fermentum coniungitur cum corpore imperfecto preparato, ut dictum est, quousque unum fiant colore & aspectu, & tunc dicitur Ortus. Tunc enim natus est lapis noster: qui natus Rex a philosophis nuncupatur. Unde dicit philosophus in libro Turbae; Honorate regem uestrum ab igne uenientem diademate coronatum, & ipsum alimentate usque dum ad aetatem perfectam perueniat. Cuius pater est Sol: mater uero Luna. Lunam autem pro corpore imperfecto accipiunt: Solem uero pro corpore perfecto. Ultimo uero sequitur nutrimentum, quousque augmentetur augmentatione magna, Nutrimentum autem lacte suo & spermate ex quo fuit ab initio, imbibatur argento uiuo saepe & saepius, quousque habeat quod sufficiat, id est, usque ad perfectionem, quod est finis totius operis nostri. Charissime, per ea quae dicta sunt, facile potes intelligere omnia uerba philosophorum obscura, & cognosces omnes in eodem conuenire. Et nihil est aliud magisterium. nisi id quod praedixi tibi. Iam habes chrarissime corporis solutionem & reductionem sui ipsius ad primam materiam. Deinde habes ipsius in terram conuersionem. Post autem dealbationem, in aerem leuigationem: quia tunc destillando humiditatem quae in inuenitur, fit aereum. Quod descendit, & terra remanet calcinata: & tunc est igneae naturae. Et habes etiam istorum coniunctionem ad inuicem: & hebes commixtionem anime & corporis: & etiam coniunctionem animae & corporis & spiritus simul, & conuersionem ad inuicem: & habes augmentationem tantum. Cnius utilitasmaior est, quam possit percipi. Exeplicit tractatus Flos Florum Magistri Arnaldi de Uilla noua. Arnaldi De Uilla Noua Epistola super Alchimia ad regem Neapolitanum. Scias, o tu rex, quod sapientes posuerent in opere multas res, & multos modos operandi, scilicet dissoluere & coagulare, & plura uasa, & pondera, quod fecerunt ad excaecandum ignorantes, & ad declarandum intelligentibus opus praedictum. Et nota, o tu rex, quod sapientes denunciarunt opus sub breuibus uerbis: licet plura uerba alia posuerunt, & adiunxerunt, ut non intelligeretur, nisi per sapientes. Sapientes uero dixerunt, quod est unus lapis, qui ex quatuor naturis est compositus: quae quidem nature sunt, ignis, aer, aqua & terra. Qui quidem lapis est lapis in similitudine & tactu: non autem in natura: & uocatur lapis, siue compositum quoddam. Compositum dum est ductum peruiam rectam, est id quod quaeritur, in quo non est aliquid superfluum, uel aliquod quod desit: imo omnia quae sunt in lapide, sed ei necessariai, & nullo alio indiget: & quod dictum compositum, siue lapis est unius naturae & una res: quae quidem res, in decoctione ignis habet diuersos colores, antequam fiat lapis albus perfectus. Et Et nota, o tu rex: quod ubi magis dictus lapis stat in igne, tanto magis augmentatur de bonitate: quod in aliis rebus non est ita: quia omnes aliae res in igne comburuntur, & amittunt humiditatem radicalem. Dictus uero lapis totus solus in igne semper melioratur & crescit eius bonitas: & ignis est eiusdem lapidis nutrimentum. Et istud est unum de cui dentibus signis ad cognoscendum lapidem ipsum: quod intellige bene. Quod compositum siue lapis diuiditur ante operationem duobus modis: prima corporalis, alia spiritualis, & unum exit ab alio, & est unita, & regitur unum cum alio, & unum meliorat aliud. Et philosophi nominauerunt unum Masculinum, & aliud Foemininum. Et nota, o tu rex, quod quando philosophinominauerunt Argentum uinum, & magnesiam, dicentes, Congelat argentum uiuum in corpore magnesiae: quod ipsi non intellexerunt de argento uiuo uulgari quod uidetur: sed intellexerunt, quod argentum uiuum est humiditas dicti lapidis: quia magnesia non est illa que uidetur uulgariter: sed magnesiam uocauerunt totum compositum, in quo est tota dicta humiditas, quae est argentum uiuum. quae quidem humiditas non est sicut aliae humiditates, quam quidem humiditas currit in igne, & in eodem igne totum compositum dissoluit, congelat: denigrat, dealbat, & finaliter rubefacit & perficit. Et nota o tu rex, quod in opere non ponuntur plura: sed una res duntaxat, nec oportet aliqua fieri trituratio manuum, nec aliquid apponi debet cum dicto lapide. Et nota o tu rex, quod terra alba uocatur lapis albus perfectus, & terra rubea uocatur lapis rubeus perfectus: quae quidem terra alba per regimen dicti operis, absque adiutorio alterius rei conuertitur in rubedinem. Aqua uero siue argentum uiuum, uocatur humiditas, que est in dicto lapide. Et nota quod aqua siue humiditas dum exit de compositione siue lapide, uersa fuit tota compositio nigra in fundo uasis: & sic continuando ignem ipsa nigredo in qua est humiditas, uertitur in diuersos colores: & finaliter in albedinem: rquae quidem humiditas uocatur etiam aer: qui aer seu humiditas miscetur cum terra sua, & cum aliis elementis in ipso lapide existentibus: donec fiat unum quid album. Et nota o tu rex, quod dicta humiditas aerea, que est argentum uiuum, est una res cum terra sua supradicta, & aliis elementis in ipso lapide persistentibus. Quae quidem humiditas, licet sit pauca, est sufficiens ad nutriendum, & ad perficiendum totum lapidem, a quo est ipsa humiditas. Et est sciendum, quod in dicta compositioue, seu lapide; sunt sol & luna in uirtute, tute & potentia, ac elementis, in natura: quia si haec non essent in ipso composito, non fierent: non fierent inde, neque sol neque luna: & tamen non est ipse sol, sicut sol communis, nec ipsa luna, sicut luna communis: quia ipsum sol & luna existentes in ipsa compositione, sunt meliores quam ipsa natura uulgaris: eo quod sol & luna dicti compositi sunt uiui, & alii uulgares sunt mortui: habito tamen respectu ad ipsum solem & lunam in oicto lapide existentes, ut dictum est. licet philosophi nominauerunt ipsum lapidem Solem & Lunam, ad finem illum: quia in ipso lapide sunt potentialiter, non autem uisibiliter. Et est sciendum, quod ipse lapis siue compositum, una est res duntaxat, & unius naturae, & in ipso est totum illud quod est ei necessarium: & in ipso est id quod eum meliorat, & illud quod ipsum complet: & non est istud compositum quod est unum: uidel, opus aliquorum animantium seu animalium, seu uegetabilum: sed est natura munda & clara de suis propriis mineris, que transmutantur per regimen ignis, & putrescit & nigrescit, & albescit, & rubescit: & ad plures alios colores deuenit. Et nota, o tu rex, quod humiditas praedicta quae est argentum uiuum, est corcorruptio ipsius lapidis: quoniam ipsum lapidem nigrescere facit, & finaliter ipsum lapidem dealbat. Et nota o tu rex, & scias, quod philosophi dixerunt: Fundatis corpus, & assetis eum donec conuertatur in aquam: quod intelligitur de dicto composito, qu od fundatur, & congelatur: & tunc uocatur terra. Et nota quod philosophi uocant Aquam dum dictus lapis est liquefactus cum sua aqua, que in ipso lapide est fixa: quae aqua tunc est currens & alba sicut aqua. Et nota, o tu rex, quod conuertatur aqua in aerem: quod est intelligendum, quod dicta aqua congeletur & conuertatur in corpus quod antea fuerat: quod corpus est tamdiu in regimine ignis, donec conuertatur ipsum corpus subtile, & in albedinem perfectam redactum: & tunc nominatur per aliquos Aer. Sed quando dicitur quod conuertatur aer in ignem, intelligitur, quod dictum compositum, quod uocatur Aer, stet in igne forti tam diu, donec rubescat, & tunc erit completum ad rubeum: quod uocatur Ignis, siue Sol. Et nota, o tu rex, quod de uno solo composito, & duntaxat de ipso fit opus, & non de alio: quod compositum recipe purum absque in munditiis quae sunt in eo, uidelicet quod sit mundum, ut oportet: quod compositum rege ipsum in igne cum suis naturis: & istud facias in principio regiminis ignis: quia in hoc est totus defectus siue periculum. Et dum istud est factum, ulterius non potest esse aliquis defectus: & tunc ignis debet esse inter fortem & lentum, quousque spiritus fuerit separatus a corpore, & ascenderit super terram, & remanebit in fundo uasis corpus mortuum, sine spiritu in ipso existente. Et signum est, quod si ponatur super ignem, & non fundit, neque fumat, iam est completum quantum ad istum passum: & dum est ita, reducatur ipse spiritus supra ipsum corpus a quo exiuit: qui spiritus est similis nubis nigris, quae portant aquam. Iste namque spiritus uocatur Aqua uitae, per quam sustinetur hoc corpus, & cum quamoritur, & post mortem uiuificatur. Et nota, quod cum dicto composito est illud, quod mortificat ipsum compositum, & cum ipso eodem dealbatur, & rubescit idem compositum sine adiutorio alicuius rei extranee. Item nota quod ignis debet esse in principio operis lentus: secundo mediocris, tertio fortis, uidelicet paulatiue augmentando ipsum ignem, donec dictus lapis albus fiat, & ultimo rubeus. Fratris Roger Bachonis Anglici, de Mirabili potestate artis & naturae, Libellus. Uestrae petitioni respondeo: Nam licet natura potens sit & mirabilis: tamen ars utens natura pro instrumento, potentior est uirtute naturali, sicut uidemus in multis Quicquid autem est praeter operationem naturae uel artis, aut non est humanum, aut est fictum, & fraudibus occupatum. Nam sunt qui motu ueloci, membrorum apparentia, aut uocum diuersitate, aut instrumentorum subtilitate, aut tenebris, aut con sensu, multa mortalibus proponunt miranda, quae non habent existentiae ueritatem: his mundus plenus est, sicut manifestum est. nam iocularores multa manuum uelocitate mentiuntur, & phytonissae uocum uarietate in uentre & gutture figmentis & ore formant uoces humanas, a longe uel prope, prout uolunt, ac si spiritus tunc humane loqueretur, etiam sonos brutorum confingunt. Causae uero gramini subditae, & lateribus terrae conditae, ostendunt quod uis humana est, & non spiritus, quae magno fingunt mendacio. Cum uero in tenebris crepusculi uel nocturnis res inanimatae mouentur uelociter, non est ueritas, sed fraus & dolus: consensus uero omnia fingit quae uolunt homines, prout adinuicem disponuntur. In his omnibus, nec physica ratio considerat, nec ars, nec potestas narure tenet: propter hoc nequior est occupatio, quando homo contemnit leges Philosophiae, & contra omnem rationem spiritus inuocat nepharios, ut per eos suam compleat uoluntatem. Et in hoc est error, quod sibi subiici credunt spiritus, & quod spiritus cogantur humana uoluntate: hoc enim impossibile est: quia uis humana longe inferior est quam spirituum. Aui quia in hoc magis aberrant, quod per aliquas res naturales quibus utuntur, credunt uel aduocari; uel figurari spiritus malignos. & adhuc errant, quando per inuocationes, deprecationes, & sacrificia nituntur eos homines placare, & adducere pro utilitate hominum: facilius enim sine comparatione a Deo impetrandum foret, uel a bonis spiritibus, quicquid homo debet utile reputare. Sed nec in his inutilibus fauorabiles assistunt spiritus maligni, nisi inquantum propter hominum peccata a Deo permittitur, qui humanum genus regit & gubernat: & ideo istae uiae sunt praeter sapientiae documenta, imo melius in contrarium operantur, nec unquam philo540 De Mirab. Potes. sophantes de his sex modis curarunt. Quid uero de carminibus, & characteribus, & huiusmodi sit tenendum, considero per hunc modum. Nam proculdubio omnia huius modi nunc temporis sunt falsa & dubia: nam quaedam sunt irrationabilium, quae Philosophy meminerunt in operibus naturae & artis, ut secreta occultarent ab indignis, sicut si omnino esset ignotum, quod magnes traheret ferrum: & aliquis uolens hoc opus perficere coram populo, faceret characteres, & carmina proferret, ut perficeretur attractionis uis: hoc totum opus esset error. Sic igitur quamplurima in libris Philosophorum occultantur multis modis, in quibus sapiens debet hanc habere prudentiam, ut carmina & characteres negligat, & opus naturae & artis probet. Et sic animatas & inanimatas uidebit ad naturam concurrere, propter naturae conformitatem, non propter uirtutem carminis uel characteris. Et sic multa secreta naturae & artis existimantur ab indoctis magica, & magi confidunt stulte carminibus & characteribus quod eis praebeant uirtutem, & pro assecutione eorum relinquunt opus naturae uel artis, propter errorem carminum & characterum. Et sic utrunque genus hominum istorum priuatur utilitate sapientiae, sua stultitia cogente. Sunt autem quaedam deprecationes antiquitus institutae ab hominibus ueritatis, aut magis a Deo & angelis ordinatae, & huiusmodi uirtutem suam primam possunt retinere. Sicut in multis regionibus adhuc quaedam orationes fiunt super ferrum candens, & super aquam fluminis, & similiter alia, in quibus innocentes probantur, & reidamnantur, & authoritate creduntur fieri praelatorum. Nam & ipsi sacerdotes exorcismos faciunt, sicut in Aqua benedicta, sicut in lege ueteri de Aqua purgatorii legitur, qua probantur adulteria, uel fides suo uiro. & multa sunt huiusmodi. Sed quae in libris Magicorum continentur, omnia suut arcenda, quamuis aliquid ueri contineant: quia tot falsis abutuntur quod non potest discerni inter uerum & falsum. Unde quicunque dicunt, quod Solomon composuit, & alii Sapientes, negandum est: quia non recipiuntur huiusmodi libri authoritate Ecclesiae, nec a sapientibus, sed a seductoribus, qui nudam accipiunt literam, & ipsi nouos libros componunt, & nouas adinuentiones multiplicant, sicut scimus per experientiam: & ut tunc uehementius homines alliciantur, titulos praeponunt famosos suis operibus & eos Authoribus asscribunt imprudenter: ac ut nihil opinentur, & contingentide Mirab. Potes. 442 tibus stilum grandisonum faciunt, & sub forma textus mendacia sua confingunt. Characteres uero aut sunt uerba signis literarum inuolutis compositi, continentes sensum orationis adinuentae, uel sunt facti ad cultus stellarum in temporibus electis. De characteribus igitur primo modo sic iudicaudum, sicut de orationibus dictum est: de sigillis autem & characteribus secundo modo, nisi fiant tenporibus suis, nullam efficaciam penitus habere noscuntur. Et ideo qui facit ea sicut in libris formantur, non respiciens nisi solam siguram quam fabricant ad exemplar; nihil facere ab omni sapiente iudicatur. Qui autem in constellationibus debitis opera faciunt ad uultus coelorum; illi non solum characteres, sed omnia opera sua possunt disponere tam artis quam naturae secundum coeli uirtutem. Sed quia difficile est certitudinem coelestium percipere: ideo in his multus est error apud multos: & pauci sunt qui aliquid utiliter & ueraciter scirent ordinare. Et propter hoc uulgus Mathematicorum iudicantium & operantium per stellas magicas non multum excellunt: quanuis peritissimi, & artem fufficienter habentes possent multas utilitates facere, & per opera tanquam per iudicia in temporibus electis. Consyderandum tamen: quia peritus medicus, & alter quicunque habet Artis Et Natur. 543. bet aliud exercitari, carmina & characteres ( licet fictos ) utiliter ( secundum Constantinum medicum ) potest adhibere. non quia ipsi characteres & carmina aliquid operentur, sed ut deuotius & auidius recipiatur medicina, & animus patientis excitetur, & confidat ulterius, & gaudeat, & anima excitata potest in corpore proprio multa renouare, ita ut de infirmitate in sanitatem conualescat ex gaudio & confidentia. Si ergo medicus ad magnificandum opus suum, ut patiens excitetur ad spem & considentiam lanitatis aliquid huiusmodi faciat, non propter fraudem, nec propter hoc ut confidant, ut de se ualens ( si credimus medico Constantino ) non est abominandum. Nam ipse in Epistola de his quae suspenduntur ad collum, sic concedit ad collum carmina & characteres, & eos in hoc casu defendit. Nam anima multum potest super corpus suum per suas effectiones fortes, ut docet Auicenna in lib. de Anima, & 8. de Animalibus, & omnes sapientes concordant; & ideo fiunt coram infirmis ludi, & res delectabiles afferuntur. imo aliquando appetitui multa conceduntur contraria: quia uincit affectus, & desiderium animae spes supra morbum. Quoniam uero in nullo laedenda est ueritas, oportet diligenter consyderare, quod omne agens facit 544 De Mirab. Potes. quod uirtutem, & speciem affert in naturam extrinsecam, non solum substantie, sed accidentia de terita specie qualitatis: & fiunt uirtutes a rebus aliquae sensibiles. Et ideo hoc potest facere uirtutem, & speciem extra se, maxime cum sit nobilior aliis rebus corporalibus, & praecipue propter dignitatem animae rationalis. & homines non solum exercent calore, sed spiritus ab eo sicut ab aliis animalibus excitantur, & nos uidemus quod aliqua animalia immutantur, & alterant res sibi obedientes, sicut Basiliscus interficit solo uisu lupus reddit raucum, si prius uideat hominem, & hyaena intra umbram suam canem non permittit latrare, sicut Solinus de Mirabilibus mundi narrat: & alii authores. & Aristot. in libro de Uegetabilibus dicit: Palmarum foeminarum fructus maturescere perodorem masculorum, & equae impraegnantur in aliquibus regnis per odorem equorum, ut Solinus narrat: & multa calia contingunt, per species & uirtutes animalium & plantarum, multaque mirabilia, sicut Aristotel. dicit in libro Secretorum. Cum ergo plantae & animalia non possint attingere dignitatem naturae humanae: nullo modo poterunt facere uirtutes & species, et colores emittere ad alterationem corporum extra se. propter quod dicit Aristot. in I. de Somno & Uigilia: quod mulier menstruosa si aspexerit speculum, inficit ipsum, et apparet in eo nubes sanguinis. Et Solinus narrat: In Scythia sunt mulieres habentes geminas pupillas in oculo ( unde Ouidius: Nos quoque pupilla duplex ) quae cum irascuntur, interficiunt homines solo uisu. Et nos scimus, quod homo malae complexionis, et habens infirmitatem contagiosam, ut lepram, uel morbum caducum, uel febrem acutam, uel oculos multum infirmos, uel huiusmodi, quod inficit alios praesentes, et contaminat. et e contrario, homines bene complexionati et sani, et maxime iuuenes, confortant alios, et homines gaudent ex eorum praesentia: et hoc est propter spiritus suaues, et uapores salubres et delectabiles, et naturalem calorem bonum, et propter spiritus et uirtutes quae fiunt ab eis, sicur Galenus docet in Techni. et haec accidunt in malum, si anima sit peccatis magnis et multis corrupta, habens corpus infirmum et malae complexionis. et similiter cogitatio fortis, et desiderium uehemens ad nocendum et malignandum. nam cum natura complexionis et firmitatis cogitationibus animae et desideriis fortius agit. Unde leprosus, qui ex desiderio forti, et cogitatione, et solicitudine uehementi, intenderet alium praesentem inficere: De Mirab. Potes et citius et fortius ipsum in546 ficeret, quam si non ad hoc cogitaret, nec de sideraret, nec intenderet. Natura enim ( ut Auicenna docet locis praedictis ) obedit cogitationibus, & uehementibus desideriis animae: imo nulla operatio hominis fit, nisi per hoc, quod naturalis uirtus in membris obedit cogitationibus & desideriis animae. Nam ( sicut Auicenna docet tertio Metaphys. ) primum mouens est cogitatio: deinde desiderium conformatum cogitationi: postea uirtus animae, in membris que obediunt desiderio & cogitationi: & hoc in malo ( ut dictum ) & in bono similiter. unde cum in homine inueniuntur haec, bona complexio, & sanitas corporis, & iuuentus, & pulchritudo, & elegantia membrorum, & anima munda & peccatis, & cogitatio fortis, & desiderium uehemens ad aliquod opus: tunc quicquid fieri potest per speclem & uirtutem hominis, & spiritus, & calorem naturalem; necesse est quod fortius & uehementius fiat per huiusmodi spiritus, & uapores, & influentias, quam si aliquod istorum deficeret: & praecipue si desiderium forte, & intentio ualida non desit. Et ideo per uerba & opera hominis possunt aliqua magna fieri: quando omnes dicte cause concurrunt. Uerba enim sunt abinterius per cogitationes animae, & desiderium per motum spirituum, & calorem, & uocalem Artis Et Natur. 547. arteriam: & eorum generatio habet uias apertas, per quas est magnus exitus spirituum, & caloris, & euaporationis, & uirturis, & specierum quae possunt fieri ab anima & corde. Et ideo alterationes ( caeteris paribus ) in spiritualibus fiunt per uerba secundum quod eis debetur ex potestate naturae. Uidemus enim quod per huiusmodi arterias a corde in interioribus, anhelitus & oscitatio, & multae resolutiones spirituum, & caloris fiunt; quae aliquando nocent, cum ab infirmo & male complexionis corpore proueniunt: & prosunt & confortant, cum a corpore mundo, sano, & bonae complexionis producuntur. Et ideo similiter aliquae operationes naturales possunt fieri in uerborum generatione & prolatione, cum intentione & desiderio operandi. Unde non immerito dicitur, quod uox uiua magnam habet uirtutem: non quia illam habeat uirtutem quam magici fingunt, necnon similiter ad faciendum & alterandum ( ut existimant ) sed secundum quod natura ordinauit. Et ideo ualde caute in his intendendum est. nam de facili homo potest errare, & multierrant ad utramque partem: quoniam aliqui omnem operationem negant, & alii superfluunt, & ad magicam declinant Multi igitur libri mundi sunt per carmina, & characteres, & orationes, & coniurationes, & sacrificia, & huiusmodi, 548 De Mirab. Potes. qui pure magici sunt. Ut liber de Officiis spirituum, liber de Morte animae, liber de Arte notoria: & huiusmodi infiniti, qui nec artis nec nature continent potestatem, sed figmenta magicorum. Considerandum tamen: quia multi libri reputantur inter magicos, qui non sunt tales, qui continent sapientiae dignitatem. Qui igitur sunt suspecti, & qui non, experientia cuius libet docebit. Nam si quis in aliquo illorum opus naturae uel artis inueniat, illum accipiat: si non, relinquat uelut suspectum, & indignum sapienti. magici est pertractare sic superfluum nec necessarium: nam ut sensit lsaac in lib. de Febribus, Anima rationalis non impeditur in suis operationibus, nisi detineatur ignorantia. & Aristot. uult in libro Secretorum, quod in talibus sanus & bonus potest omnia, quae homini necessaria sunt, cum influentia tamen diuinae uirtutis. Et 3. Meteor. dicit, quod non est uirtus nisi per deum, & in fine Ethicorum dicit, quod nulla est uirtus nec moralis, nec naturalis de caelesti uirtute sine influentia coelesti & diuina. Unde cum loquimur de potestate agentium particularium, non excludimus regimen agentis uniuersalis, & primae causae. nam omnis causa prima plus influit in causatum, quam secunda: ut prima propositio de causis proponit. Narrabo igitur nunc per opera artis & naturae turae miranda, ut postea causas & modos rerum assignem, in quibus nihil magicum est, ut dicatur quod omnis potestas magica sit inferior his operibus & indigna. Et primo per figurationem ipsius artis: nam instrumenta nauigandi possunt fieri sine hominibus nauigantibus, ut naues maximae & marinae ferantur unico homine regente, maiori uelocitate quam si essent plenae hominibus nauigantibus. unde currus possent fieri, ut sine animali moueantur cum impetu inaestimabili, ut existimantur currus falcati fuisse, quibus antiquitus pugnabatur. Possunt fieri instrumenta uolandi, ut homo sedens in medio instrumenti reuoluens aliquod ingenium, per quod alae artificialiter compositae aerem uerberent, ad modumauis uolantis. Item, instrumentum paruum in quantitate, ad eleuandum & deprimendum pondera multa, quo nihil utilius est in casu. Nam per instrumentum altitudininis trium digitorum, & latitudinis eorum, & minoris quantitatis posset seipsum & socios ab omni periculo carceris eripere, & eleuare, & descendere. Potest etiam de facili fieri instrumentum, quo unus homo trahet ad se mille homines per uiolentiam, nulla eorum uoluntate, & de rebus aliis attrahendis. De Mirab. Potes. Possunt etiam fieri instrumenta ambulandi in mari & flumine ad fundum sine periculo corporali, nam Alexander magnus his usus est, ut secreta ma550 ris uiderent, secundum quod Ethicus narrat Astronomus. antiquitus & nostris temporibus facta sunt, & certum est, quod sit instrumentum uolandi, quod non uidi, nec hominem qui uidisset cognoui, sed sapientem qui hoc artificium excogitauit explicite cognosco, & infinita talia possunt fieri: ut pontes ultra flumina sine columna & aliquo obstaculo, & machinae, & ingenia inaudita. Sed magis physicae figurationes inueniuntur: nam sic possunt figurari perspicua & specula, ut unum appareat multa, ut unus homo exercitus, & plures, & quot uolumus soles & lunae appareant. Nam sic aliquando figurantur uapores, ut duo soles, & tres, & duae lunae appareant simul in aere, ut Plinius in 2. natural. histor. Quia qua ratione plures & infinitae potest una res apparere: quia posteaquam excedit suam uirtutem, nullus est numerus determinatus. Sic enim arguit Aristot: cap. de uacuo ) & sic omni ciuitati & exercitui possunt fieri terrores infiniti, ut uel propter multitudinem apparitionum stellarum, uel hominum super ipsos congregatorum dispereant, praecipue si sequatur instrumentum cum quo primo habeantur. possunt enim sic figurari perspicua, ut longissisime posita appareant propinquissima, & econtrario. Ita quod incedibili distantia legeremus literas minutissimas, & uideremus res quantumcunque paruas, & stellas faceremus apparere quo uellemus. Sic enim existimant, quod Iulius Caesar per littus maris in Galliis deprehendisset per ingentia specula dispositionem & situm castrorum & ciuitatum Britanniae minoris. Possunt & sic figurari corpora, ut maxima appareant minima, & e contrario: e alta appareant ima & infima, & e contrario: & occulta appareant manifesta. Nam Socrates. sic draconem corrumpentem ciuitatem & regionem suo anhelitu & influentia pestilenti, deprehendit intra montium latibula residere: sic omnia quae essent in ciuitatibus & exercitibus contrariis possunt ab inimicis deprehendi. Possent etiam sic figurari corpora, ut species & influentiae uenenosae & infectiuae ducerentur quo uellet homo: nam sic Aristot. fertur docuisse Alexandrum. Quo documento uenenum basilisci erecti super murum ciuitatis contra exercitum deduxit in ipsam ciuitatem. Possunt etiam sic figurari perspicua, ut omnis homo ingrediens domum, uideret ueraciter aurum & argentum, & lapides preciosos, & quicquid homo uellet: & quicunque festinaret ad locum, nihil inueniret. De Mirab. Potes. Sed de sublimioribus potestatibus figurandi est, quod ducantur & congregentur radii per uarias fractiones & reflexiones, in omni distantia qua uolumus, quatenus comburatur quic552 quid sit obiectum. nam hoc testantur perspicua comburentia ante & retro, sicut autores certi docent in his libris. Et maius omnium figurationum & rerum figuratarum est, ut coelestia describerentur secundum suis longitudines & latitudines in figura corporali, qua mouentur corporaliter motu diurno, & haec ualerent regnum unum homini sapienti. Hec igitur sufficiant. pro exemplis figurationum, quamuis multa alia miranda proponi possent in medium. His uero sunt quaedam annexa sine figurationibus: nam in omni distantia qua uolumus, possumus artificialiter componere ignem comburentem ex sale petrae & aliis. Item ex oleo petroleo rubeo & aliis. Item ex ambra & naphtha, & petroleo albo, & similibus: secundum quod Plinius dicit in libr. 2. In ciuitate quadam se defendisse contra exercitum Romanum: nam per multa proiecta combussit militem armatum. his uicinus est ignis Graecus & multa comburentia. Praeterea possunt fieri lumina perpetua, & balnea ardentia sinefine. Nam multa cognouimus, quae non comburuntur, sed purificantur. Praeter uero haec sunt alia stupenda naturae. Nam soni uelut tonitrui possunt fieri in aere, imo maiori horrore, quam illa quae fiunt per naturam. nam modica materia adaptata ad quantitatem unius pollicis, sonum facit horribilem, & corruscationem ostendit uehementem: & hoc fit multis modis, quibus omnis ciuitas & exercitus destruatur ad modum artificis Gedeonis, qui lagunculis fractis & lampadibus, igne saliente cum fragore ineffabili, Madianitarum destruxit exercitum cum trecentis hominibus. Mira sunt haec, si quis sciret uti ad plenum in debita quantitate & inateria. De alio uero genere multa miranda propono, quae licet multam utilitatem non habeant, tamen spectaculum ineffabile sapientiae, & possunt applicari ad probationem omnium occultorum, quibus uulgus inexpertum contradicit, & sunt similia attractioni ferri per adamantem. nam quis crederet huiusmodi attractionem nisi uideret? & multa miracula naturae sunt in hac ferri attractione, quae non sciuntur a uulgo, sicut experientia docet solicitum. Etiam plura sunt haec & maiora. Nam similiter est per lapidem auri & argenti, attractio omnium metallorum. Item lapis currit ad acetum: & plantae ad inuicem, & partes animalium diuisae localiter motu naturali concurrunt: & posteaquam huiusmodi perspexi, nihil mihi difficile est ad credendum, quando bene considero sic nec in diuinis nec in humanis. Sed maiora his sunt: nam tota potestas mathematicae non ponit nisi instrumentum superfi554 De Mirab. Potes ciei, iuxta artificium Ptolomaei in 8. Almagesti, in quo omnia quae sunt in coelo suis longitudinibus & latitudinibus essent descripta ueraciter, Quod autem mouerentur naturaliter motu diurno, non est in mathematici potestase. Experimentator tamen fidelis & magnificus anhelat, ut ex tali materia fieret & tali artificio. Quod naturaliter coeli motu diurno mouerentur, quod uidetur sibi possibile, quoniam multa motu coelestium deferuntur, ut cometae, & mare in fluxu, & alia in toto, uel in partibus suis. nam tunc omnia instrumenta Astrologie cessarent, tam sapientialia, quam uulgata, nec thesaurus unius regis posset uix comparari. Et licet non quantum admiraculum: tamen quantum ad utilitatem publ. & priuatam, maiora possunt fieri: scilicet ut auri copia & argenti deducatur in medium quantum placet homini, & non tamen secundum naturae possibilitatem, sed secundum artis complementum, cum sint decem & septemmodi auri; octo scilicet a mixtione argenti cum auro. Et primus modus fit ex partibus auricum aliquibus partibus argenti, usque ad uigesimum secundum gradum auri pertingatur, cum uno argenti semper unum gradum auri augmentando, & totidem sunt ex admixtione aeris cum auro. Ita ut ultimus modus sit ex uiginti quatuor gradibus auri puri sine admixtione alterius metalli: & non potest natura ulterius procedere, sicut experientia docet. Sed ars potest augmentare aurum in partibus puritatis usque in multum, similiter aurum complere sine fraude. Sed praecedentibus maius est, quod anima rationalis cogi non potest. tamen efficaciter disponi, & induci, & excitari potest, ut gratis uelit suos mores mutare, & affectiones, & uoluntates secundum arbitrium alterius, non solum singularis persona, sed totus exercitus ciuitatis, & totus populus regionis. & huiusmodi experientiam Arist. docet in lib. Secret. tam dem regionem, quam de exercitu & persona singulari. Et in his fere est finis naturae & artis. Sed ultimus gradus in quem potest artis complementum cum omni nature potestate, est prolongatio uitae usque in nagnum tempus. quod autem hoc sit possibile multa experimenta docuerunt. Nam Plinius recitat; militem strenuum corpore & animo, ultra aetatem hominis consuetam durasse in sua probitate, cui cum Octauianus Augustus diceret, quid fecisset, ut diu sic uiueret: respondit in aenigmate; quod oleum posuit exterius, & mulsum interius. Sed postea multa contigerunt. Nam rusticus fodiens in campis, cum aratro uas aureum cum nobili liquore adinuenit, existimans rorem coeli, lauit faciem, & bibit, & spiritu, & 554 De Mirab. Potes. corpore, & bonitate sapientiae renouatus est, de bubulco factus est baiulus regis Siciliae, quod accidit tempore regis Osti. & probatum est testimonio literarum papalium, quod Almanicus captiuatus inter Saracenos recepit medicinam, qua usque ad quingentos annos uitam suam prolongauit. Nam rex qui ipsum habuerat captiuum, recepit regis Magi nuncios cum hac medicina. Sed quia eam suspectam habuerat, uoluit probare in captiuo, quod fuerat ei delatum. Ac domina de Tormery in Britannia maiori, quaerens ceruam albam, unguentum comperit quo custos nemoris se perunxerat in toto corpore, praeterquam in plantis: uixit trecentis annis sine corruptione, exceptis pedum doloribus & passionibus. Et plures experti sumus nostris temporibus, quod homines rurales sine consilio medicorum uixerunt centum sexaginta annis, uel circiter. Haec etiam confirmantur per opera animalium, ut cerui, & aquilae, & serpentis, & multorum, quae per uirtutem herbarum & lapidum suam renouant iuuentutem. & ideo sapientes dederunt se ad huius modi secretum, excitati exemplis brutorum. existimantes quod possibile est homini, quod brutis animantibus est concessum. Propter quod Artephius in sua sapientia secretorum, uires animalium, & lapidum, & caeterorum scrutans ob secreta naturae scienda, & maxime propter uitae longitudinem gloriatur se uixisse mille & 25. annis. Et possibilitas prolongationis uitae confirmatur per hoc, quod anima est naturaliter immortalis, & potens non mori: ac etiam post peccatum potuit uiuere circiter mille annos, & deinceps paulatim abbreuiata est uitae longitudo. Ergo oportet quod huiusmodi abbreuiatio sit accidentalis, quare poterit in toto uel in parte pro longari. Sed si uelimus causam accidentalem huiusmodi corruptionis inuestigare, inueniemus quod non est a coelo, neque ab alio, quam defectu regiminis sanitatis. Nam in hoc nostro tempore patres corrupti sunt, & ex hoc generant filios corruptae complexionis & compositionis, & filii eorum eadem de causa se corrumpunt, & descendit corruptio a patribus in filios, donec inualescat continue abbreuiatio uitae, sicut est dies ista: non tamen propter hoc sequitur, quod abbreuiabitur semper. quia tempus in humanis positum est, ut in pluribus uiuant homines 70. annis, & amplius est eorum labor & dolor. Remedium uero esset contra corruptionem propriam cuius libet, si quilibet exerceret regimem conpletum sanitatis iuuentute, quod consistit in his quae sunt cibus & potus, somnus & uigilia, motus & quies, euacuatio, constrictio, aer, passio animi. nam si quis 556 De Mirab. Potes. hoc regimen obseruaret a natiuitate, uiueret quantum natura assumpta a parentibus permitteret, & duceretur ad ultimum terminum istius nature lapsae ab origiuali iustitia: quem tamen praeterire non posset: quia hoc regimen non habet remedium contra corruptionem antiquam parentum. Sed impossibile est, quod homo sic regatur in omnibus mediocritate istorum, sicut exigit regimen sanitatis. & ideo oportet, quod abbreuiatio uitae contingat ex hac causa, non solum ex corruptione parentum. Ars uero medicinae determinat hoc regimen sufficienter. Sed nec diues, nec pauper, nec sipiens, nec insipiens, nec ipsi medici quantumcunque perfecti, possunt hoc regimen in se, nec in aliis perficere utraque cuilibet. Sed natura non deficit in necessariis, nec ars completa, imo ualet irrumpere contra accidentales passiones, ut in parte uel in toto deleantur. Et in principio quando inceperat aetas hominum declinare, facile fuisset remedium: sed a sex millibus annis & plus, difficile est remedium apponere. Sapientes tamen moti considerationibus praedictis, nisi sunt uias excogitare, non solum contra defectum proprium regiminis cuiuslibet, sed contra corruptionem parentum, non quod reducatur homo ad uitam Ade, uel Artephiri, popter corruptionem inualescentem: sed ut centenarium annorum, uel plures Artis Et Natur. 557. in uita prolongentur, ultra communem aetaten hominum nunc uiuentium, quatenus passiones senectutis retardarentur, & cum non possunt prohiberi mitigarentur. ut ultra aestimationem humanam uita prolongetur utiliter: semper tamen citra ultimum terminum. Nam unus terminus nature est, qui in primis hominibus positus est post peccatum: & alius est terminus cuius libet ex propria parentum corruptione. Ultra istos ambos non contingit transire, sed bene terminum propriae corruptionis, nec tamen usque ad terminum primum. Credo quod quantumcunque sapiens his temporibus possit attingere, licet possibilis sit & aptitudo naturae humanae, secundum quod fuit in primis hominibus, nec mirum. cum aptitudo ista se extendit ad immortalitatem, sicut ante peccatum fuit, & erit post resurectionem. Sed si tu dicas quod nec Aristoteles, nec Plato, nec Hippocrates, nec Galenus, ad huiusmodi prolongationem peruenerunt: Respondeo tibi, quod nec ad multas uirtutes mediocres, quae postea scitae sunt per alios studiosos: & ideo haec maxima potuerunt ignorare, quanquam ad hoc laborauerunt. Sed nimis in aliis se occupauerunt, & citius perducti sunt ad senectutem, consumentes uitam in peioribus & uulgatis, quamuis secreta multa perceperint. Scimus enim, quod Aristot. De Mirab. Potes. di558 ci in Praedicamentis, Quod quadratura circuli scibilis est, nondum tamen scita. Et sic fatetur se & omnes usque ad tempus suum ignorasse. Sed nos scimus his diebus, quod scitur ueritas, & ideo longe magis poterat Arist. ulteriora naturae secreta ignorare. Multa etiam modo ignorant sapientes, quae uulgus studentium sciet in temporibus futuris. unde haec obiectio uana est per omnem modum. Enumeratis quibusdam circa naturae & artis potestante, ut ex paucis multa colligamus, ex partibus tota, ex particularibus uniuersalia, quatenus uideamus quod non est necesse nobis aspirare ad magicam, cum natura & ars sufficiant. Uolo modo singularia per ordinem prosequi, & causas, & modum dare in particulari. Sed considero, quod in pellibus caprarum & quium non traduntur secreta naturae, ut a quolibet intelligantur, sicut uult Socrates & Aristoteles. Ipsemet enim dicit in lib. Secretorum, quod esset fractor sigilli coelestis, qui communicaret secreta naturae & artis, adiungens quod multa mala sequuntur eum, qui reuelat secreta. Caeterum in lib. Noctium Atticarum de collatione sapientum, quod stultum est, asino praebere lactucas, cum ei suficiant cardui: atque in lib. Lapidum scribitur. quod rerum minuit, maiestatem, qui diuulgat mystica nec manent secreta, quorum turba sit conscia. Ex diuisione enim probabili uulgi dicendi oppositum contra sapientes. nam quod uidetur omnibus, est uerum, & quod sapientibus similiter, & maxime notis. Ergo quod pluribus, hoc est uulgo in quantum huiusmodi uidetur, oportet quod sit falsum. de uulgo loquor, quod contra sapientes distinguitur in hac dictione. Nam in commmunibus conceptionibus animi concordat cum sapientibus, sed in propriis principiis & conclusionibus artium & scientiarum discordat, laborantes circa apparentias in sophismatibus, subtilitatibus, & de quibus sapientes non curant. In propriis igitur uel secretis uulgus errat, & sic diuiditur contra sapientes; sed in communibus sub lege omnium continetur, & cum sapientibus concordat. Communia uero pauci sunt ualoris, nec proprie sequenda, sed propter particularia & propria. Sed causa huius latentiae fuit apud omnes sapientes, quia uulgus deridet & negligit secreta sapientiae, & nescit uti rebus dignissimis: atque si aliquod magnificum in eius noticiam cadat, a fortuna illud per accidens suscipit, & eo abutitur in damnum multipliciter personarum atquo communitatis. & ideo insanus est qui aliquod secretum scribit, nisi a uulgo celetur, & uix a studiosis & sapientibus possit intelligi. De Mirab. Potes. Sic currit uita sapientum a principio, & mul560 tis modis occultauerunt a uulgo sapientiae fecreta. Nam alii characteres & carmina occultauerunt: multi uero alii per aenigmata & figuratiua, ut Aristoteles dicit in lib. Secretorum: O Alexander, uolo tibi ostendere secretorum maximum, & diuina prouidentia iuuet te ad celandum arcanum, & perficiendum propositum artis illius lapidis, qui non est lapis, & est in quolibet homine, & in quolibet loco, & in quolibet tempore, & uocatur omnium philosophorum terminus, & inueniuntur in multis libris e scientiis, innumerabilia talibus sermonibus obscurata, ut nemo intelligat sine doctore aliquo. Tertio occultauerunt per modos scribendi, scilicet per consonantes tantum, ut nemo sciat legere nisi sciat significata dictionum, sicut Hebraei, & Chaldaei, & Syrii, & Arabes scribunt: sed & Graeci. & ideo est magna occultatio apud eos, & maxime apud Hebraeos, quoniam Aristot. dicit in lib. memorato, quod Deus dederit eis omnem sapientiam antequam fuerint philosophi: & ab Hebraeis omnes nationes habuerunt philosophiae principium: Et Albumasar in libro Introductorii maioris, & alii philosophi & losephus S. antiquitatum libro hoc maniffeste docet. Quarto accidit occultatio per mixtionem literarum diuersis generibus. Et Natur. 561. Nam sic Ethicus, Astronomus suam sapientiam ocartis occultat, ex eo quod literis Hebraeis. Grecis & Latinis eam conscripsit in eadem serie scripturae. Quinto occultauerunt per alias literas quae fiunt apud gentem suam, uidel. apud alias nationes, sed fingunt eas pro sua uoluntate, & hoc est maximum impedimentum. quo usus est Artephius in lib. suo de sacretis naturae. Sexto fiunt non figurae literarum, sed alie figurae geomanticae, quae secundum diuersitatem punctorum & notarum, habent literarum potestatem, & istis similiter usus est Artephius in sua scientia. Septimo est maius artificium occultandi, quod datur in arte notoria, quae est ars notandi & scribendi ea breuitate quauolumus, uelocitate qua desyderamus: & sic multa secreta scripta sunt in libris Latinorum. Necessarium uero existimaui has occultationes tangere: quia forsan propter secretorum. magnitudinem aliquibus his utar modis, ut sic saltem te iuuem ut possum. Dico igitur tibi, quod uolo ordinate quae superius narraui exponere, & ideo uolo ouum philosophorum dissoluere, & partes philosophici hominis inuestigare: nam hoc est initium ad alia: Sal igitur diligenter aquis attere, & aliis aquis attritis purifica, & uariis contritionibus cum salibus confrica, & pluribus assationibus concrema, ut fiat terra pura liberata ab aliis: elementis, quam tibi pro meae 562 De Mirab. Potes. longitudinis statura dignam duco. intellige si potes: quia proculdubio erit compositum ex elementis: & ideo erit pars lapidis, qui non est lapis, & est in quolibet homine, & in quo libet tempore anni reperies hoc in suo loco: deinde oleum ad modum ceroti & casei uiscosi accipias primo ictu insecabile, cui tota uirtus ignea diuidatur, & separetur per dissolutionem ( dissoluitur autem in aqua acuta temperatae acuitatis, cum igne leui ) & decoquatur, quatenus separetur sua pinguede, sicut pinguedo in carnibus, per distillationem, ut non egrediatur aliquid de unctuositate, & uirtus nigra, in qua urina distillatur, & post in acero decoquatur, donec in prunam ( quod est de causa adustionis ) desiccetur, & uirtus nigra habeatur. Sed si non curetur de illa, iterum fiat: euigila, attende. Nam sermo difficilis est: oleum uero dissoluit, & in aquis acutis, & in oleo communi quod expressius operatur, uel in oleo acuto amygdalorum super ignem: ita ut oleum separetur, & remaneat spiritus occultatus, & in partibus animalium, & sulphure, & arsenico. Nam lapides ( in quibus oleum humiditatis superquae ) terminum habent humorum suorum: partim quod non est uehemens unio, cum posset unum ab alio dissolui propter naturam aquae, quae subest liquefactioni in spiritu, quae quae media inter partes suas & oleum. facta igitur dissolutione remanebit nobis humiditas in spiritu pura, ut uehementer permixta. partibus siccis quae mouentur in ea: tamen resolueret eam ignis, qui uocatur a philosophis Sulphur fusile. Aliquando oleum, aliquandu humor aereus, aliquando substantia coniunctiua, quam ignis non separat, aliquando camphora, & dilue: istud est Ouum philosophorum, uel magis terminus & finis oui. Et hoc quod peruenit ad nos de oleis istis, sed inter sinapica reputatur, qui ab aqua uel oleo, in quo purgetur, separetur. Praeterea corrumpitur oleum ut scis; terendo ipsum cum rebus desiccantibus, sicut sunt sal, atramentum, & assando. Tamen passio fit a contrario, & postea sublimatur, donec ab oleogineitate sun priuetur, & aqua est sicut sulphur uel Arsenicum, in mineralibus praeparatis potest, sicut & ipsa. Melius est tamen ut decoquatur in aquis temperatis inacuitate, donec purgetur uel dealbetur. Alia uero salutaris concoctio fit in igne sicco uel humido, & iteretur distillatio, ut dextrum boni te recipiat sufficienter, donec rectificetur: rectificationis cuius, nouissima signa sunt candor & crystallina serenitas: & cum caetera nigrescant ab igne, hoc albescit, munda564 De Mirab. Potes. tur, serenitate nitescit, & splendore mirabili. Ex aqua & terra sua argentum uiuum generatur: quia est sicut argentum uiuum in mineralibus. & quando incanduit hoc modo materia, congelatur, lapis uero aeris ( qui non est lapis ) ponitur in pyramide loco calido, uel ( si uis ) in uentre equi, uel bouis, in febrem acutam mutatur. Nam de hac in 10. & de hoc in 21. quando procedit, ut feces oleorum dissoluantur in aqua sua, antequam separetur, & multotiens iteretur dissolutio & distillatio, donec rectificetur. Et hic est finis huius intentionis. Scias uero, quod cum consumaueris, oportet te incipere. Aliud uero secretum uolo tibi occultare. Nam argentum uiuum praepara mortificando ipsum cum uapore stagni pro margaritis, & cum uapore plumbi pro Ibero lapide: deinde teratur: cum rebus desiccantibus, & atramentis, & huiusmodi ( ut dictum est ) & assetur: deinde sublimetur; si ad unionem Io. si ad rubedinem 21. donec in eo humiditas corrumpatur. Nec est possibile quod humiditas eius se paretnr propter uaporem, sicut oleum ante dictum: quia uehementer est permixta partibus suis siccis, nec terminum constituit, sicut dictum estin metallis prius dictis. in hoc capitulo decipieris, nisi significata uerborum intelligas. Tempus est tertium inuolui capitulum ut claartis I. Natur. 565 uem operis, quod quaeris, intelligas. Corpus uero calcinatum quandoque apponitur, & hoc ut humor in eo corrumpatur persalem, et sal armoniacum & acetum, & quandoque cibatur argento uiuo, & sublimatur ab eis, donec remaneat puluis. Sunt igitur claues artis congelatio, resolutio, inceratio, proiectio, & hic est finis atque principium. Sed purificatio, destillatio, separatio, sublimatio, calcinatio, inquisitio cooperantur, & tunc potes requiescere. Transactis annis Arabum sexcentis & duobus, rogasti me de quibusdam secretis. Accipe igitur lapidem & calcina assatione leui, & contritione forti: sine tamen rebus acutis. Sed in fine parum commisce de aqua dulci, & medicinam laxatiuam compone de septem rebus, si uis, uel de sex, uel de quinque, uel quot uis: sed quiescit animus meus in duabus quarum melior erit in sex quam altera proportione, uel circiter, sicut potest te docere experientia: resolue tamen aurum ad ignem, & melius cola. Sed si mihi credis, accipias rem unam, hoc est secretum secretorum naturae, potens mirabilia. mixto igitur ex duobus, aut ex pluribus, aut phoenice ( quod est animal singulare ) ad ignem, & incorpora per fortem motum: De Mirab. Potes. cui si liquor calidus quater uel quinquies abdhibeatur, habebis ultimum pro566 positum. Sed postea coelestis natura debilitatur, si aquam infundas calidam ter uel quater. diuide igitur debile a forti in uasis diuersis, si mihi credis: euacuato igitur quod bonum est. Item adhibe puluerem, & aquam quae remansit diligenter exprime: nam pro certo partes pulueris deducet non corporatas, & ideo illam aquam per se collige: quia puluis exiccatus ab ea, habet uim medicine in corpore laxatiuo. fac igitur ut prius, donec forte a debili distinguas, & ter uel quater, uel quinquies, uel plus puluerem adhibeas, & semper uno modo facias. Et si cum aqua calida operari non poteris, facies uiolentiam. Si autem propter acuitatem & mollitiem medicinae frangatur, puluere apposito, appone caute plus de auro & molli. Si uero propter abundantiam pulueris, appone plus de medicina. Si uero propter fortitudinem aquae, rigua cum pistello, & congrega materiam ut potes, & aquam se para paulatim, & redibit ad statum, quam aquam exiccabis. nam continet puluerem & aquam medicinae, quae sunt incorporanda sicut puluis. Non dormias hic: quia ualde utile, & magnum continetur secretum. Si uero partes uirgulti combusti, aut salicis, & multarum rerum scires apte ordinare, unionem naturaliter seruabunt, & hoc non tradas obliuioni: quia ualet ad multa. Natur. 567. Trinitatem uero cum unioartis ne liquefacta miscebis, & exurgent ( ut credo ) simile lapidi Ibero, & proculdubio mortificatum est per uaporem plumbi, inuenies plumbum si exprimas a mortuo, & mortuum se pelies in clibano per surcula. Tene hoc secretum Nam nullius est utilitatis, & idem facias cum uapore Margaritae, uel lapide Tagi, & sepelies mortuum tamen ut dixi. Annis Arabum uidelicet transactis petitioni tue respondeo in hunc modum, Oportet te habere medicinam, quae dissoluit in liquefacto, & inungatur in eo, & penetret in termino 2. eius, & permisceatur cum eo, & non sit seruus fugitiuus, & transmutet ipsum, radice uero spiritus permisceatur, & per calcem metalli figatur. Aestimatur autem quod fixio preparat, quando corpus e spiritus in loco suo ponuntur & sublimantur; & totiens fiat, ut corpus fiat spiritus, & spiritus siet corpus. Acipiatis igitur de ossibus Adae, & de calce sub eodem pondere, & sunt sex ad lapidem petralem, & quinque ad lapidem unionis, & terantur simul cum aqua uitae, cuius proprium est dissoluere omnes res alias, & quod in ea dissoluatur & assetur, & signum incerationis est, quod medicina liquescat super ferrum ualde ignitum. De Mirab. Potes. deinde ponatur in eadem aqua loco humido, aut suspendatur in uapore aquarum ualde calidarum, & liquidarum, deinde congele568 tur ad solem: demum accipies salem petrae, & argentum uiuum conuertes in plumbum, & iterum plumbum eo lauabis & mundificabis, ut sit proxima argento: & tunc operare ut prius. Item potabis totum sic. Sed tamen salis petrae Luru Uo Po Uir Can Utriet sulphuris, & sic facies tonitruum et coruscationem: sic facies artificium: uideas tamen utrum loquor in aenigmate; uel secundum ueritatem Et aliqui existimauerunt aliter: nam dictum est mihi, quod debeas omnia resoluerem ad materiam, de quam habebis ab Aristotele in locis uulgatis et famosis, propter quod taceo. Et cum illa habueris tunc habebis plura simplicia et aequalia, et hoc facies perres contrarias, et uarias operationes, quas prius uocaui, Claues artis: et Aristot. dicit, quod aequalitas potentiarum concludit actionem et passionem corporum. Et haec dicit Auerrois, reprobando Galenum. et hec existimatur simplicior medicina quae reperiri potest, et purior, & quae ualet contra febres & passiones animi & corporum; uilior quacunque. Haec qui rescribit, habebit clauem que aperit, & nemo claudit: & cum clauserit, nemo aperit. Finis libelli fratris Rogeri Bachonis, ordinis minorum Anglici, de Mirabili Potestate artis & naturae.