Uerae Alchemiae Artisque Metallicae, Citra Aenigmata, Doctrina, Certuque Modus, scriptis tum nouis tum ueteribus nunc primum & fideliter maiori ex parte editis, comprehensus: quorum elenchum a Praefatione reperies. Habes, amice Lector, admiranda utilissimaque multa, quae hactenus occultata, & ueluti ulta iacuerunt: quorum editionis rationem in Praefatione ad philosophos Chemistas paucis intelliges. Basileae Illustrissimo Comiti Ac Domino, Domino Ferdinando Comiti In Ortenburg, Baroni in Freyenstain & Karlspach, Domino in Reicurt & Lill, Rom. Caesareae Maiestatis, & c. Consiliario, Domino suo gratiosissimo & obscruandisimo Gulielmus Gratarolus Medicus & Philosophus S. D. P. Cum iam plures annos, generosissime Comes, in Italia & Germania neque laboribus neque sumptui parcens, ut Physices, ac potissimum rei Medice, integram pro uirili cognitionem assequerer, inter alia, multorum ueterum ac recentiorum non uulgata neque uulgaria scripta conquifierim, contulerim, a tineisque & scribarum erroribus uendicarim, quo citra ullam ambiguitatem possent aliquando multis prodesse: id ut tandem fieret, iampridem coepi nonnulla, typographis mediantibus, in lucem dare. Nunc erat prae manibus non exiguum, nec fortasse ulli ea in facultate postponendum uolumen, ex uariis doctorum hominum & expertorum scriptis, de secretiori Physices parte, non sine iudicio a me concinnatum: quod quum doctis aliquibus & amicis uiris ostendissem aut indicassem, eorum hortatu & propria mea conscientia sum impulsus, ut antequam ad aliam uitam a Domino Deo uocer, quae possum emittam: ne ( quod facile fieret ) me hac mortali uita functo, labores isti perpetuo delitescerent in alicuius auari ac inuidi manibus, aut perderentur. Caeterum, cogitanti mihi pro uetusto ac recepto more, cui patrono ac heroi haec hactenus secretissima scripta nuncuparem ac consecrarem, profecto non alius ( ex his quos hactenus noui ) magis arrisit, quam tua illustriss. Dominatio. Nam quum superiori iam elapso biennio Augustae essem, non solum ex aliquorum fida relatione, sed ipse coram noui aliqua ex parte uariam Illustrissimae T. D. eruditionem, & non solum praecipuarum linguarum integram cognitionem, sed etiam rerum naturalium & utilium experientiam, & iudicium non uulgare: mirabar ego assidens pro tuae Illustriss. D. benignitate ac mansuetudine ) suae mensae, serenam admodum faciem, & caput regio diademate dignum, ingenii promptitudinem, moderationem, quamque docte ornatissimorum conuiuarum colloquiis responderet: ut iure merito sapientissima Caesarea Maiestas talem uirum & heroa sibi a consiliis ut esset, uoluerit. Omitto, ne longior sim, loqui de fortunae bonis paternis, auitis & proauitis, quibus prae multis aliis summus Deus luculentissime tuam illustriss. D. ornauit, quibus, inquam, in suae nobilissimae familiae & honestae aulae sustentationem, in ipsius Dei patris ac Domini nostri Iesu Christi honorem, & proximi, precipue piorum & studiosorum commodum, uteretur, ueluti Dei optimi oeconomus. Possem ac deberem laudum tuarum aliquam partem describere, nisi uererer apud ignaros adulatoris nomen incurrere: a quo quantum alienus semper fuerim, sciunt omnes qui me norunt. Adhaec, mea conuersatio fere semper fuit non in Rhetorum & Oratorum, sed in Physicorum ac Medicorum scholis, libris, & exercitiis. Humillime igitur supplico illustrissimae D. T. ut animi mei erga se amorem ac candorem suscipiat, non minus quam egregium Opus istud sibi dedicatum: non idcirco quia putem illustiss. D. T. illo indigere, quamuis eo possit aliquando delectari, ac iuuari: sed ut sub celeberrimi sui nominis clypeo exiens, possit multis prodesse: de qua re quia in sequenti ad Lectores praefatione dicam, non ulterius illust. D. T. detinebo. Faxitautem omnipotens & optimus Deus, ut tandem uel illust. D. T. uel illi non dissimilem honestum Mecoenatem reperiam, quo possim aliquando caput exerere, & multis mortalibus uariis modis, si quis alius, Dei gratia, prodesse. Dominus Deus & pater caelestis in Christo filio illustrissimam Dominationem tuam suis donis augeat & tueatur: Amen. Basileae, Calend. Martii, M. D. Lxi. Secretioris Physicae Studiosis Omnibus eruditisque ac piis Alchemistis, gratiam & patientiae prouentum a Deo patre optimo per Iesum Christum precatur Gulielmus Gratarolus Bergomas, Physimedicus. Quoniam non modo ex sapientissimi Solomonis sententia, Thesauri absconditi nulla est utilitas: uerumetiam bonorum hominum consensu, rerum in se bonarum scientia, non premenda, sed per manus tradenda est. Quum scirem uero iuxta doctissimi Galeni uerba, eos qui praeclaros imitari student, non solere ea in medium adducere quae notissima sunt, sed quae paucis nota: uolui Lectores charissimi, nullius momi dentem reformidans, optima quaedam & uetusta abstrusioris Physice & secretioris artis scripta, typis antea non uulgata, sincere & integre, ut ad me Dei uoluntate peruenerunt, longe tamen correctiora, uobis communia facere: quo tandem certum uiae ducem, & aenigmatum enodationem haberetis. Neque enim sum nescius quot & quales hactenus, quos uidere licuerit, editi sint in hac secreta facultate libri. quorum, etsi quidam satis in se boni sint, licet obscuri, aliqui tamen male cohaerentes centones sunt, aut fragmentosi: nonnulli tam breues, uel aenigmatibus ac parabolis pleni, ut Oedipo sit opus, quo intelligantur: quos nominatim perstringere nunc meum non est. His manuscriptis adiecimus Arnaldi Uillanouani, summi ea in arte uiri, scripta longe correctiora quam quae antea impressa: praesertim illud Perfecti magisterii opusculum, quod Lumen luminum, & flos florum nominatur: quod equidem ex antiquo exemplari manuscripto ita emendatum est, ut uulgatis multo clarius ac certius sit. Neque cuiquam labori peperci, ut, quantum fieri per me potuit, omnia huius artis studiosis peruia forent. Porro mihi aliquis, animum meum ex communi philautia metiens, obiiciet, Si quid boni & certi in his scriptis habeam, unde ditescendi sit spes, non credere se ut in publicum dem. Certe ( ut paucis respondeam ) nisi mundo stultus essem propter Christum, neque hoc, neque ( pro mea tenuitate ) non minima quaedam alia fecissem. Sed uero alia etiam subest causa, cur aliis, quae secreto quidam sibiipsi seruant, ego libenter protrudam: neque enim uni dat cuncta Deus, qui eam mihi, pro paterna eius prouidentia, crucem dedit, ut tum alias, tum praesertim iam annos decem & amplius, nescio quo alio fato, nisi ueritatis ergo, impeditus sim ac uexatus ab hypocritarum, aemulorum, antichristianorumque malitia, inuidia, superbia, auaritia, multorumque aliorum ( presertim aliquot potentium ) in gratitudine: ita ut uix per uocationem meam rei familiari mediocriter consulere, nedum negotiosam & perdifficilem hanc artem commode tractare, ualuerim. quo factum est, ut hactenus potentia quidem; non adeo longinqua, diues, actu autem, fere pauper fuerim. Idcirco ne diutius quod alios mortales iuuare certo potest, apud me otiose lateret, in lucem pleraque dedi: neque de spero quin aliquando futurum sit, ut bonus ac uere Christianus aliquis a Deo fiat, qui, cum illi haec diuinae artis scripta profuerint, quae ipsi per artem typographicam communicaui, me quoque si non portiunculae lapidis illius philosophorum, saltem frusti auri uel argenti participem faciat, aliorumque ingratitudinem corrigat. Caeterum non est quod aliquis huiusce doctrinae filius aegre ferat, haec etiam prauis & auaris hominibus communicata esse: cum fieri uix possit, ut nisi quis uere pius sit, & scientiae huius alumnus, optimum hac in re finem assequatur. imo ex his libellis non pauci suos errores ac deuia cognoscentes, bonas horas ac sumptus melius collocabunt: nisi inani suarum quarundam receptarum ( ut uocant ) spe occaecati, amplius stultescere uelint, & sua perdere. Alii titulotenus librorum studiosi, lecto titulo, librum reiicient non sine sannis ac dicteriis: ea enim est hoc tempore librorum omnis fere generis copia, ut etiam optimarum rerum satietas homines capiat, aut saltem libros emere, ac iis studere negligant. Ita fit, ut soli docte philoponi & Deo amati, fructum immensum hinc capiant & proferant. Sunt autem hoc in nostro uolumine tot rerum naturalium & artium cognitiones, quae mineralia fere omnia & lapides, gemmas, crystallum ac uitrum spectant, ut non pauci multa quae arrideant & prosint inuenturi sint: de quibus amplius dicere desino, cum res praesto sit. Neque ego nunc in subsannatores uerae χημείας apologiam texam, cum ne sophisticam potius ( ad quam potissimum eorum tendunt obiecta ) tueri uelle uidear tum quoniam praefatio doctissimi cuiusdam uiri in Geberum ante annos decem edita, sub Chrysogoni nomine ( quem Osiandrum fuisse non dubito ) his egregie respondeat: fusius autem ac ualidissimis argumentis lanus Lacinius in Opere suo paucos ante annos edito: ut alios recentiores aut uetustiores omittam, qui huius profundae artis studiosis facile persuadeant. At uero qui scire nequeunt, aut nolunt, nesciant: cui Deus fauere uult, faueat: quem toto corde precor, ut in ultimis hisce temporibus optatum exitum huius perdifficilis & ratissimae scientiae aliquibus piis uiris concedat, ut inde pauperes Ecclesiae sanctae suae iuuari possint, in Dei patris & Domini nostri Iesu Christi gloriam, in Ecclesiae sanctae catholicae & Apostolicae aedificationem, & confusionem omnis Antichristi suorumque membrorum: in quos fines non solummodo scripta mea omnia & facultates, sed uitam ipsam, Dei gratia, dare paratus sum. Bene ualete, mei etiam memores, neque iustis laboribus parcite: siquidem scitis, non fieri magna sine magno labore, uel intensiuo, uel extensiuo, uel utroque simul. Basileae, anno a Christo nato M. D. Lxi. torum in hoc uolumine. Artis huius secretissimae & certiss. defensio, & Prolegomena. primo Ternione. Dialogus Ioannis Braceschi, cui titulus est Lignum uitae, in quo etiam Gebri Philosophi expositio succincta continetur. 3 In eundem Braceschum Gebri interpretem, animaduersio, authore Ioanne Tauladano 49 Gebri Opera cum aliis postremo illi additis. 312 Liber de magni Lapidis compositione & operatione, authore incerto & doctiss. Pag. 1. secundi alphabeti. Sententia Ioannis Baptistae Montani, Medici & Philosophi clariss. de sublimatione. 35 Rosarius Philosophorum Arnaldi de Uillanoua, correctus, & c. ibid. Nouum lumen eiusdem uel alterius. 60 Epistola Arnaldi de Uillanoua super Alchymiam, ad regem Neapolitanum. 65 Liber Perfecti magisterii, qui Lumen luminum, & c.dicitur, Arnaldi, ex manuscripto. 67 Eiusdem Arnaldi practica, ad quendam Papam. 73 Alberti Magni Ratisponensis episcopi de Alchymia liber integerrimus. 78 Scriptum Alberti super Arborem Aristotelis. 102 Apertorium Raymundi Lullii de ueri Lapidis compositione. 104 Ars intellectiua eiusdem super Lapidem Philosophorum. 112 Practica eiusdem. 127 Idem de intentione Alchymistarum, & totum continens. 139 Summaria Lapidis consideratio, & eius abbreuiationes. 256 Libellus utilissimus de Mercurio solo. 163 Libellus, uel Caput optimum, experimentorum Rasis. 174 Pulcherrimum Opus de Metallorum transmutatione aliqua. 175 Capitulum ualde magnum in albedine, ex libro qui dicitur Philosophus mirabilis. 180 Liber Mercuriorum Raymundi Lullii. 183 Intentio summaria seu repertorium ualde utile ad intelligentiam testamenti, codicilli, & aliorum librorum Raymundi Lullii. 185 Aristotelis de Perfecto magisterio exquisitum & integerrimum opus, & c. 188 Libellus duodecim Aquarum, ex libro Emanuelis. 209 Aquae rubeae Auicennae ad tingendum quatuor spiritus sublimatos albos. 212 Elixiriorum uaria compositio & modus. 220 Ioannis de Rupescissa liber de confectione ueri Lapidis Philosophorum, clare, & c. 226 De Lapide Philosophorum secundum uerum modum formando Efferarii monachi. 232 Thesaurus Philosophiae. 237 Praxis uniuersalis magni Operis, ex Raymundo. 248 De Lapidis Philosophorum formatione epilogus. ibid. Practica magistri Odomari ad discipulum. 240 Arcanum Philosophorum ut ex Saturno facias aurum perfectum. 250 Perfecta Salis communis praeparatio. ibid. Historiola antiqua de Argento in aurum uerso. 252 Tractatus de Marchasita, ex qua fit Elixir ad album uerissimum. 254 Caput de sale Alchali. 258 Quaestio an Lapis philosophicus ualeat contra pestem. 259 Uetus epistola doctiss. de Metallorum materia, & artis imitatione. 263 Practica Carauantis Hispani. 264 Io, Aurelii Augurelli Chrysopoeiae libri Iii. 269 Proprium artis uocabulum uero nomine a Grecis dicitur χημεῖα, id est fusoria, eo quod metalla & illis affinia, sales scilicet, alumina, & atramenta, que in igne fluunt, & i hac arte potissimum tractantur, ἀποτοῦχίω, χῷ χῆματα, id est fusilia dicuntur. Arabes autem ( instar Aegyptiorum artem hanc callentes ) hoc nomen a Graecis mutuati, suo more articulum praeposuerunt, & Alchemiam dixerunt: alii barbarius, Alchimiam, Alcumisticam, uel Archimiam. Habet etiam haec ars, ut reliquae omnes, sua quaedam peculiaria uerba & uocabula, uulgo non satis nota: ut Aludel, Alembicus, Botus barbatus, Elixir, & c. quae hoc priori libro, & alibi declarantur: partim abusiua quaedam, ut imbibere pro irrigare, figere & fixare, pro efficere ne materia in igne corrumpatur, & euaporet: ac similia. Sed ob dictionis impuritatem, non sunt isti spernendi thesauri: ingeniosissimi enim illo aeuo homines rerum insignem cognitionem scrutantes ex philosophiae principiis ac experientiis eloquentiam minus curarunt: id quod in Auicenna, Rasi, caeterisque Arabibus & Latinis eos sequutis, uidere licet. Archimia ( inquit Panthaeus Uenetus ) ab archos & mia Graecis particulis, quasi unitatis & unius ueri consilii princeps. Sed uulgaris Archimiae maior est promissio, quam operis executio, de illa, inquam, sophystica, in Ioannis 22. Papae Extrauagante, sic habetur: Spondent quas non exhibent diuitias, pauperes Alchimistae. Contra tales est pars seu lex consilii X. Uenetorum 1488. 17. Septembris cum additione, ut uocant, incipitque, Tollenda sunt de medio, & c. non autem contra Uoarchadumiam, que ( inquit Pantheus ) Hebraice significat aurum duarum rubearum, hoc est duarum cementationum perfectarum. Uocabula multa ad artem pertinentia idem declarat charta 54. & inde, sui operis. Caeterum, fermentum apud Alchemistas dupliciter dici uidetur: unomodo ipse lapis ex suis elementis compositus & completus, in comparatione ad metalla: alio modo & proprie, illud quod est perficiens lapidem & ipsum complens, & sicut se habet fermentum pastae ad aliam pastam, sic fermentum primo modo ad metalla. Neque fermentum fieri potest ex imperfectis, nec uera transmutatio. Neque generant res nisi sibi similia. Lapis philosophorum generatur a natura, ministrante arte, & diuina potentia uolente manifestare. Componitur autem lapis siue Elyxir ex sulphure, arsenico, & argento uiuo Philosophicis, extractis omnibus ab una sola petra seu terra metallica. Quae uero illa sit num ferri fex praesertim uiridis, aut ferrum, aut terra quaedam alba, seu argentum uiuum & Sol & Luna, uel aliud, ex sequentibus probe lectis intelliges. Arnaldus inquit totum opus consistere in quatuor uerbis: ea sunt, Sulphur, dictum Mars & Marchasita: Arsenicum, dictum Magnesia: Sal preparatum, dictum Argentum uiuum: & Fumus albus, dictus Tutia. Ignorans naturae principia, non adhaereat huic arti, quoniam potius erit appellandus Sophista, quam Alchemista: nam qui principia ignorant, finem non inueniunt. Lapidem uocant Alchymistae omne illud quod non euaporat ab igne, & idem uocant corpus & substantiam: & lapis unicus est & solus, tam ad album quam ad rubeum, omnia metalla perficiens in aurum, ut tota clamat Alchemia. fusius quid sit, cum alibi uidebis, tum proximi libri capite 18. Modi uero & ordo agendi Elyxir & lapidem, sunt, Calcinatio, sublimatio, descensio, solutio, destillatio, coagulatio, fixatio, & ceratio. Preparare autem, est superflua demere, & absentia supplere, sicque notam in eis mittere perfectionem. his non indigent Sol & Luna, sed reliqua. Quaecunque corpora tarde funduntur, cito coagulantur, & e conuerso. Quoties sublimabis aliquod corpus cum commistione sublimati spiritus, toties lucraberis in proiectione mille partes. In spiritibus sunt corpora in potentia, & in corporibus sunt spiritus in potentia. Tantum facit forte agens in breui tempore, quantum debile agens in longo: & ars accelerat ac festinat opus naturae. Ex his igitur, multoque magis ex sequentibus, responsiones patebunt ad obiecta quorundam, qui generalibus quibusdam rationibus nituntur secretam hanc autem conuellere, cum uel nihil ipsi tentare sint ausi, uel uulgare aliquid, ea erroneum aggressi, spe frustrati sunt. Uanum, inquit Aristoteles, est omittere sensum propter rationes, cum experientia, teste Galeno, rerum sit magistra: quae tamen suis etiam rationibus, tanquam altero pede, nititur. Porro haec scientia certior est ( cum re ipsa nitatur ) & paucioribus nota quam Iudeorum Cabala: neque sua uetustate suisque, post Deum, authoribus caret: quamuis aliquorum principum tyrannide & auaritia, artificumque ignorantia & impostura pessum multoties ierit, uel adeo male audierit, ut iam omnis generis homines pudeat in Chymistarum albo censeri. Et noui ego aliquos alias doctos, qui domi ac priuatim pro uiribus huic arti incumbunt, publice autem uoce aut scripto, ne scilicet stulti mundo uideantur, eam scommatibus, ac sannis uel apertis contumeliis, quantum in eis est, irrident ac uituperant. Sed abundet quisque in sensu suo: modo etiam me huius practicae scientiae studiosis laboratoribus prodesse pro uiribus haud agre ferant: utque uice cotis fungar, acutum reddere quae ferrum ualet exors ipsa secandi. Sed iam in huius etiam commendationem legat & sequentia qui uelit. Scimus lapides esse qui metalla firma tingunt tinctura. Si enim Tutia aeri bullienti sit iniecta, ex rubore in citrinitatem uertit: Auripigmentum uero in albedinem, licet aliquantulum corrum pat: quam corruptionem meditari uitando, sapientis est. Parum etiam stanni multa aeris frusta in albedinem mutat, licet nimium desiccet. Capilli uero humani argentum citrinant: cortex mali granati ferrum congelat in chalybem: & haec experientibus apparent. Si ergo ista sine subtilitate & commistione id operantur, non est dubium quin fit propinqua potentia, que ea & istis melioratis & aliis commistis, perficiat. Ad haec, non raro experientia ipsa rem esse possibilem & certam ostendit, licet qui faciant, iidem pro posse rem occultent. Atque ut ex antiquis nonnihil adducam, auctor est Suidas, item Orosius lib. 7. cap. 16. & Paulus Diaconus in uita Diocletiani Caesaris, postquam Achillem Aegyptiorum ducem octo menses in Alexandria Aegypti obsessum profligasset, eum omnes Chymice artis libros diligenti studio requisitos conflagrasse, ne, reparatis opibus, Romanis repugnarent: Ita sane χημεῖα quae metalla cruda aut adusta in meliora transformat, adeo non est ars noua, aut incerta, ut ignarum uulgus putat. de cuius origine & utilitate uide etiam Praefationem Euonymi Philiatri in suum Thesaurum. & sequentia quoque satis testabuntur eius certitudinem. De Chemia, uel Alchymia, sic scribit Robertus Constantinus in suo Nomenclatore insignium Scriptorum Parisiis edito 1555. De hac arte, sicut & de Cabala diximus, qui aliquid memoriae prodiderit, nullus antiquus author inuenitur, siue id inuidentia factum sit, siue ignoratione. Non desunt tamen qui illud famosum apud poetas lasonis χρυσόμαλλον δέρας, id est uellus aureum, librum fuisse interpretentur in uellere, uel macrocolo conscriptum, qui ipsam artem, id est auri argentique conficiendi rationem contineret. Fabulas interpretes utroque trahunt: & licet unicuique pro animi arbitratu affingere. Quantum ad me attinet, uerum sit necne, susque deque habeo. Certum est historia tamen, & rerum gestarum annalibus, Diocletianum principem huiusce artis conquisitos libros omnes curiose, exussisse, διατα νεώτε ρισθέντα Aἰγυπτίοις, πρὲς τὸ μὴ πλοῦτον ἐκείνοις ἐκτῆς τοι αύτης προσίνισθα. τέχνης. Hoc artificium luxato uerbo, Alchymiam uocant, uel Archymiam, quasi dicas ἀργύρου χημείαμ: alii uocant χημίαν, uel χυμίοαν, alii χρυσοποιίαν. Qui uero de hac aliquid scripserunt, hi sunt: Arnoldus de Uillanoua. Auicenna ad Assem Philosophum. Blemidas περὶ χρυσοποιίας, liber Graecus, manuscriptus in regia Galliae bibliotheca. Geberus Arabs, cuius expositor Ioannes Braceschus Urceanus. Ioan. Augustinus Pantherus ( uel Pantheus ) scripsit Arsetheoriam transmutationum metallicarum cum Uoarchadumia. Isaac monachus scripsit ἀργύρου μέθοδον ὅπως δεῖ ἐυρίσκειν τὰς πλευρὰς τῶν μὴ ῥητῶν, in regia Galliae bibliotheca, manuscriptus, Graece. Morieni cuiusdam Alchymisticus liber circumfertur, non impressus. Philippus Ulstadius edidit Caelum Philosophorum: qui tamen ad rem medicam spectat. Raymundus Lullius scripsit ( praeter caetera multa ) de Secretis naturae, siue quinta essentia. Hunc ego inquirendo comperio, apud Anglos re quidem uera praestitisse, quod suis libris pollicetur, & in arce Londini, iussu Regis probatissimum aurum confecisse, mihique genus numi ostensum est, quod adhuc appellant Nobile Raymundi, auri uidelicet puri, & obrizi, summeque indicaturae. Ipse in libro, quod Testamentum uocat, fatetur se hanc artem ex Arnoldo de Uillanoua coaeuo suo didicisse. Quem Ioan. And. in tit. de Crimine falsi attestatur, laminas aureas excudisse, quae ex auro ex arrugia quaesito, aurifodinisque extracto, bonitate non cederent. Scripserunt etiam alii multi de hac arte, quorum libri nondum impressi sunt: inter quos est Rosinus Philosophus, & Rogerius Bacho, cuius legi Alchymiae speculum. Zosimus author Graecus asseruatur in bibliotheca Regia: scripsit de Sacra arte, de Compositione aquarum ad χρυσοποιίαν, de instrumentis & caminis. Sunt & alii huius artis praeceptores, ut Christianus, Heliodorus, Theophrastus, Archelaus, Pelagius, Ostanes, Olympiodorus, Democritus, Dioscurus, Synesius, & Stephanus, cuius est liber de Magna & sacra scientia. Omnes hi Graeci sub nominibus antiquis, mihi tamen recentes uidentur. Est etiam liber Chymisticus, comitis Treuisini. Hactenus Robertus. Caeteros qui nosse cupit, legat in fine Geberi ultimo a Ioan. Petreo editi, uel Bernae impressae eius sumptu: item Euonymum Philiatrum, Tigurinum: loannis Langii epistolam 53. & ultimum folium capitis 18. libri secundi de Abditis rerum causis loannis Fernelii, medici & philosophi doctissimi & praestantissimi: atque alios recentiores, ut lanum Lacinium nulli spernendum. De Arte Chymica Dialogus. Chrysophilus. Theophrastus. χρυσ. Perpetuam illam ac communem hominum miseriam deplorare non satis possum quum uideam omnia ea, in quibus bonorum uix etiam umbrae uersantur, tam esse difficilia ac intricata, ut nancisci illa nedum millesimus quisque possit: nacta tandem, tam celeri nos pede fugiant. At ea rursum, quae cum atrocitate, periculis, omni denique malorum aceruo coniuncta sunt, ita nobis constanter immineant, ut conspirasse in humanam perniciem iudicari possint. Momento enim pessum imus, miseria, paupertate, infirmitate, doloribus obruimur: ut autem felices simus, ut ditemur, ut sanemur, multis annis opus est: ut non indigeamus, uix ullo seculo nobis contingit. Etenim quantum res meas attinet, in ea plane conditione uersor. Nam cum a uitae meae quasi exordio, nihil prius ( quod fateri tamen palam erubesco ) in optatis habuerim, quam ut admodum ditescerem: atque ipsius auri sitis me totum corripuerit, absolutam tamen id consequendi methodum, nondum sum consequutus. Desperans licet uoti me futurum compotem, extrema tamen quaeque experiri lubet ipsamque artem, quam Alchemisticam uulgus dicit, iam aliquandiu intermissam, fauente Mercurio, rursum aggrediar. Sed uideo obambulantem illic Theophrastum ab Hohenheim, hominem, si quem Germania unquam tulit, huius artis absolutum artificem, quem si eam in sententiam perducere possum, ut mihi in hoc natatu adiumento sit, futurus sum procul dubio hominum felicissimus. Ipsum primo, magnificis promissis, post etiam minis aggrediar. Salue amicorum precipue o Theophraste. Theophrastus. Saluus sis & tu o lepidum caput. Sed quid solus huc oberras? quid negotii est, quod ita anxie tecum obnurmuras? aspiciebam te iandudum, non sine magno risu, iactantem brachia & caput, micantem digitis, calcitrantem pedibus. Bacchico te correptum furore existimabam. χρυσ. Non Bacchico o bone sed Pluti enthusiasmate sum percitus. Theophrastus. Quid Plutum murmuras? nos Plutum illum irrequietum prorsus daemonem, ad Plutonis cancellos relegatum cupimus, & uitae potius tranquillae dabimus operam. χρυσ. Te quidem authore sperarem, me eam posse tranquillitatem consequi. Tua in manu mea salus est: qui si mihi adiumento esse uelis, effecturum me id scio, ut breui simus ambo hominum primarii. Theo. Ego quidem ὦ Chrysophile, quantum in me est, omnimeo consilio, & auxilio, ( modo id cum manifesto meo periculo coniuncti non sit ) adesse tibi non refragabor. Uerum quid rei sit, breuiter expone. χρυσ. Non dubito quin ad aures tuas peruenerit, quantum ego non opum tantum & pecuniarum, sed ( quod est preciosius ) temporis iacturae, circa eam scientiae persuasionem, quam Chymicam eruditiores nominant, fecerim: pudetque fateri, quod negare non possum, quam ego a nequissimo illo hominum genere, qui se Alchemistas & Philosophorum discipulos scilicet, iactitant, sim misere delusus: quodque est grauissimum, quantum ego meae ualetudini, ob foetidas fuligines, halitusque teterrimos, quos in cauernis Troglodytarum more delitescens, pertuli, nocuerim, quorum omnium iactura tam ingens est, ut etiam illa quae inde commoda, re omni absoluta, colligi potuissent, nullius momenti aestimanda sint. Theo. Ha ha hae: dispeream, nisi ego, ( quanuis rerum omnium essem inscius ) idipsum subolui. Quum enim mense praeterito, hortensem illam tuam domunculam preterirem, tam foedum quendam fumum, atque atrum ex subterranea illa fornice erumpentem animaduerti, ut Auernaleis ibi fauces esse crediderim: in quibus Canidia suis lemuribus dapes decoxisset. Uerum ne sinistram de tua prudentia opinionem conciperem, obstabant in primis tua authoritas, deinde quod summo loco natus es: postea maturior aetas coniuncta cum rerum experientia, postremo tot manifestissima exempla, quibus alieno saltem periculo cautiorem te redditum nunquam dubitassem. Persuadere itaque mihi non poteram te illis rebus quae manifesto cum detrimento sunt coniuncta, multo minus scelestissimis sycophantis, ac ipsius uerae artis calumniatoribus, animum potuisse aduertere. χρυσ. Ego uero cautus in hac re fui quantum debui. Uerum, nae ego intentatum relinquerem id, quod tot authorum communi calculo indubitatum redditur? presertim, quum omnia que ad hoc negocium pertinent, a tam multis antiquis & recentoribus magni nominis Philosophis, diligentissime sint perscripta? postremo quum mihi nec ingenium, nec opes, nec ocium, alieaeune rei bene gerendae occasiones deessent. Sed quid de exemplis? quum tu solus, ( quem finem huius artis assecutum, obque id omnes felicem praedicant ) multorum mihi instar satisfacias. Qui si rebus meis desolatis opem ferre, & meam classem in mediis undis cum procellis luctantem, in portum deducere uelis, faciam ut statim intelligas quantum tibi ornamenti, ex mea amicitia, authoritate, potentia, immineat. Theo. Agnosco crocodili lacrimas. χρυσ. Quid dicebas? Theo Dixi, me tuam agnoscere beneuolentiam: attamen ex illo tuo ser mone intelligo me, ( quem tibi ad consulendum elegisti, ) hac in re minime satisfacturum. Te nanque posse fieri uoti compotem, ut uitae atque adeo animi tranquillitatem ex eo quod mente tua uersas, nancisci pos sis, tam est honestati, imo ipsi rationi consentaneum, quam si Uestales Ithyphallica celebrent. Atque, ut haec ipsa luce clarius intelligas, efficiam: si de artis Chymicae ui ac natura ( quantum ad meam quidem cognitionem peruenit ) quaedam altius repetere liceat. χρυσ. Id uero iandudum expeto: refer. Theo. In primis existimes oportet: Artem Chymicam, esse scientiarum omnium ut ingeniosissimam, sic humano generi maxime utilem, imo necessariam, ita ut ( quemadmodum postea intelliges ) non sit indigna, ut totam aliquis circa eam aetatem insumat: Ea tamen latius, quam credebas, patet. Uniuersam itaque, tum eam quae circa metalla, tun eam quae circa metallica uersatur, duplici constitutam differentia existimabimus: Altera Physicis orta principiis: & ex ipsius sympathiae & antipathiae rationibus emanans, summa cum laude & admiratione est coniuncta. Altera talis quidem esse uidetur. Uideri itaque quam esse mauult, Ergo Sophistica est: Cuius euentus cum fallax sit, a nemine sapientum unquam, ab illis uer o, qui cum uulgo sentiunt, fere omnibus, recepta est. Prior illa, ex naturae secretis ( ut dix i ) admirandos, pulcherrimos, salutares etiam, ne dicam diuinos effectus, solet proferre ex illa: quaedam ab ingeniosis hominibus eruta sunt atque inuenta, sed ita uulgata, ut artes, amplius dici non mereantur. Quaedam huius scientiae uires, nondum quidem inuentae: quae maiori in numero esse creduntur. Et sic arcana merito nominanda sunt. Tertio: Quaedam inuenta quidem sunt, sed ea paucissimis atque fere nemini ( nisi cui summus naturae moderator id demonstrauit ) tot seculis constiterunt. Ex quibus omnibus unum illud praec ipuum, totius artis Chymicae scopus, ac uera finis, miro certe artificio, altoque silentio semper absconditum: ut inter arcana illa, adhuc connumerari debeat. Quo factum est ut plerique hominum, id non esse in rerum natura, constanter magis quam uere, affirmare audeant. Ad hunc scopum pertingendum, cum tot ingenia frustra laborauerint, toto ( quod aiunt ) aberrantes caelo, ut tamen aliquid egisse uulgo uideantur, humanae sapientiae inhaerentes, ad alteram illam quam Sophisticam dixi, ut confugerent, consultum esse duxerunt: atque sic aureo hamo ( ut postea dicam ) piscati sunt. χρυσ. Expone haec ex actius. Nescio enim, quae inuenta huius artis, quae nondum inuenta dicas. Theo. Chymica inuenta ( ut praecipua persequar ) sunt partim circa metalla ipsa partim circa metallica. Circa metalla haec fere possunt constitui. Quaedam ex metallis permiscere simul ut aliquid aliud esse appareant, exempla cuius satis sunt uulgata. Quaedam etiam immutare, solidiora reddere, colore in plerisque mutare, ponderi adiicere, aut ( quod facilius, detrahere, molliora quaedam, alia duriora efficere: Omnia tamen haec absque ullo fallendi stustio. Alia circa metallica uersantur, cum metallis nih ilominus connectenda: ut sunt deaurationes, deargentationes, ( lubet enim nunc uerbis uti insolentioribus ) ipsae separationes, in quem usum aquae illae potentissimae paratae sunt. Ex quibus indagatae sunt metallicorum uires admirandae. Illinc deprehensae metallicorum cum metallis amicitiae atque odium, quod sympathiam recte dicimus: Ut antimonii, hydrargyrii, sulphuris, caphurae, chrysocollae, plumbi cinerii, plumbi candidioris, & si qua sunt alia, cum auro, argento, orichalco. His succedit pulueris pyrici inuentum, admiranda sua ui, tonitrus imitans ac fulgetra, eousque nunc progressum, ut absque strepitu eundem fere impetum retineat. Huc pertinet scientia, qua uitrum in longissimas lineas deducitur. Item conficiendi specula, in primis uero quae ex electro exquisitissima fiunt: Quanuis alia que comburentia nominantur, ex optica disciplina, ab Archimede primum inuenta, prodierint. Bractearum itidem, quae gemmis supponuntur, compositio. Omitto, ut ea, quae ad uaria remedia pertinent commemorem: cum nullum fere medicamentum ab his immune sit. Nonne exhalationes uniuersae, quas distillationes nominant, ( quarum extremum, Quinta essentia a recentioribus dicta ) arti Chymicae sunt obnoxiae? Nonne colorum precipuae compositiones? Nonne nobilissimi illi ac saluberrimi suffitus, & odores admodum preciosi? Ne de reductionibus omnium fere simplicium, in tenuissimos spiritus dicam. Neque silentio preterire decet fusiones metallicas, quibus uix quidquam est ingeniosius, accuratius. Postremo & illud inuentum merito referendum, quo mappae & mantilia, item & mensae fiunt, quae non aqua sed ignibus eluuntur nec tamen uitiantur. Quae omnia praeclarissimae Chymicae artis beneficio, ad nostram cognitionem, iandudum peruenerunt. χρυσ. Intelligo quae dicis adamussim omnia. Quae autem ea sunt quae nondum inuenta dicis? Theo. Quasi uero de iis uerba facere liceat, quae in rerum natura nondum sunt. Inueniri tamen multo plura posse, non dubito: ueluti uitrorum absque igne mollities, electri compositio, lapidum durissimorum fabrefactio, aquarum tenuissimarum, quibus miranda peragi possent, excoctio: & quae huius generis adhuc latent. χρυσ. Superest ut iam ea, quae inuenta quidem artis Chymicae dixisti, sed paucissimis constare, nunc nobis recenseas. Theo. Ea sunt: Uitrum in adamantinam duriciem perducere: Morbis desperatis ex metallicis praestantissima, subitaque remedia exhibere: Imo quod omnem excedit admirationem, hominis naturam, ab imminentibus morbis immunem conseruare: & sic quasi dicas senectam excludere. Adde & illud contra omnia uenena, uenenatorumque uim, antitodum exquisitissimum certissimumque, quale nuper a Miseno quodam rustico, seu fossore metallico, casu potius quam consilio, ex re ( ut audio ) neglectissima confectum: quod sui ipsius experientia multoties ipse author comprobauit. Postremo quod eorum omnium quae hactenus enumeraui uim atque efficaciam longe excedit: id est, Certa ac compendiosa methodus, qua subtilissimi atque tenuissimi spiritus parantur; quibus absoluta metalla, & multiplici proportione auctiora, & absolutiora, ( nulla prorsus tentata fallaci metamorphosi, siue substantiae immutatione ) redigi possunt. χρυσ. Euge Theophraste, hoc iandudum, ut proferres, expectabam: dimissis itaque ceteris, quae dixisti, omnibus hoc solum diligentius examinabimus. Huius ego ob experimenti indagandi fiduciam tot expensarum pertuli, tot libros, a uariis orbis partibus ad me perlatos, perlegi: Eos interpretandos tot eruditis commisi. Uerum ( quod est miserrimum ) frustratus spe omni in mediis procellis, ut prius dicebam, haereo. In quibus etiam mihi, tanquam ad Sirenios scopulos, consenescendum, admodum timeo. Te itaque solum ex multis, quorum consilio usus sum, habeo reliquum, qui mihi & illam methodum indicare, & quaecunque ad hoc negocium pertinent, explicare potes. Theo. Ut ex illis tuis libris, cuiuscunque tandem gentis dicantur, possis, id quod ultimo a me loco dictum est, comprehendere, non minus operosum est, quam ex Tantali hortis fructus decerpere. Ut autem illi tui consultores, quiue suam tibi in hac re operam pollicentur, id praestare possint, tam est facile, quam ebur atramento candidum reddere: quum ii fere uniuersi impostores sint, aut stulti, qui sibi ipsis tum aliis persuadere audent, se ea intelligere quae nesciunt. In libris autem quasi omnibus mera continentur aenigmata, merae ambages & tenebrae, nulli etiam Oedipodi extricabilia. χρυσ. Quare igitur ( si haec ita sunt ) tantundem operis, illi scriptores μαθαιόλογοι circa hoc negocium adhibuerunt? cur tam audacter absolutam hominibus scientiam atque institutionem pollicentur? Theo. Hoc quidem, uti refers, factum ab omnibus fere, ut non negarim, ita mihi quatuor potissimum rationibus, quo id committerent, uidentur esse inducti. Primo ut exercerent ingenia hominum ociosorum. Secundo, ut ansam praeberent ingeniosis, pleraque celeberrima simul & utilissima, quae inde manarunt, indagandi. Tertio, ut curiosos homines, item auaros, quique adeo aurum sitiunt, misere ( ut par erat ) uexarent, eorumque opera & laboribus ( non sine illorum magna delectatione atque risu ) abuterentur. Nonne hoc toties factum ab eis intelligis, quum eidem rei, plura nomina passim indiderint, quam ipso Ioui olim cognomina fuerunt ab idolorum cultoribus imposita? Postremo ut testatum posteris relinquerent, se naturae secreta ipsasque actiones physicas intellexisse. χρυς. Cur ergo non tacere potius, quam uerbossimis commentariis, ea, quae nemo unquam intelligit, maluerunt perscribere? quibus diligentius inspectis in eam ducor sententiam: meras esse nugas, rerumque umbras, ab ipsis impostoribus aut daemone potius quodam Plutonico, ad euertendum plerosque, confictas. Theo. Ne hoc uniuersaliter affirmes oportet o Chrysoph. Uerum tacere illis, mea quidem pace, licuisset quasi omnibus. Quod autem preter figmenta in aliquorum libris nihil esse dicis: facis tu more illorum, qui de re non intellecta, nec uisa unquam, iudicant, ac quemadmodum caeci de coloribus. Fateor librorum magnum esse aceruum, quantum ad meam quidem cognitionem peruenit, omnes circa hoc negocium impeditos, quorum magna pars indigni sunt, ut ab homine ingenioso inspiciantur: & tamen Hermetis, Auicennae, Auerrois, & similium nomine circumferuntur: quum illinothi sint, & ab Europaeis hominibus iisdemque barbaris, compilati, ueluti, ut paucos referam, a Richardo Anglico, Gilgilide, Christoph. Parisiensi, Morieno, Rosino, Stephano, qui se omnes philosophos ( si diis placet ) nominare audent: Huc pertinent libelli, qui Mariae sororis Moysi titulum mentiuntur. Rursum aliorum extant commentaria, si cum iudicio legantur, ferenda quidem, nec lectu indigna: ex quibus tamen ut te expedias, Thesei filo opus est. Quorum ex antiquioribus primum locum Gebri scripta obtineant & Simplicii. Recentiores sunt Io. de Rupescissa, Rogerius Baccho fere & Aloisius Marlianus. Nullus tamen sanioris fuisse mentis deprehenditur, quam Io. Augustinus Augurell. χρυς. Deus bone, cur ego non tantum ante annos plures intellexi? Uerum tu reb. desperatis fer remedium. The. Quasi uero me possis uti consultore, qui ab omnium illorum, quos unquam hac de re uerba fecisse intellexisti, ἐκδιαμέτρον ( quod aiunt ) opinione dissideam, non quidem quantum ad ea pertinet, que huius artis beneficio inuenta & uulgata sunt. Illa enim uera esse, methodica experientia comprobauit. Quod si circa illa uelis uersari, poteris non magno dispendio occupatione honesta, non sine uaria iucunditate aetatem transigere. Exempli loco sint metallicae fusiones, quibus non animalcula solum & solidiora, sed & herbe, flores, imo minutissima quaeque, possunt acuratissime exprimi. Item distillationes, ut nominant, quarum beneficio non herbae, & succus tantum, sed & lacrimae arborum, imo lapides & ipsi silices, in olea, in aquas, in spiritus, deduci possunt. In his & similibus, ( si expetis ) tibi gratificari non grauabor. χρυσ. Quid tu mihi de fusionibus, & distillationibus narras? Ego longe mihi maiora de te sum pollicitus. Intelligis quid uelim. Et ut uno uerbo dicam: Id inprimis scire cupio: An permutari metalla, & quibus mediis possint, an ignobiliora in nobiliora, inque aurum purissimum. Quod si id fieri posse dixeris: superest ut, qui illi spiritus aut principia sint quibus huiusmodi transubstantiatio ( ut illi uocant ) fiat, exponas, Nam esse haec tibi perspecta non potes ire inficias. Theo. Absurdum est te ea a me discere uelle, quae ego nunquam scire me sum confessus quarum rerum ego ipse experientiam nunquam feci. Te uero inanem insumpsisse hactenus operam & insumpturum deinceps, imperitia physicarum rerum quam satis manifestas, te prodit. Haec enim recepta sunt a physicis axiomata: Ex nihilo, nihil posse generari. Generationis autem cuiusque principia ( ut sine uerborum ambiguitate dicam ) cum eo quod generare nituntur, non dissideant oportet, sed quod plurimum ( ut infra dicam ) cum eo participent. Ita nec ex ouo fit metallum, nec ex metallico crocodilus, cum uice uersa alterutrum fieri possit. Et tamen longe absurdiora peragere conatus es. Utque ad tua interrogata apertius respondeam: Permutari metalla, presertim illa quae pondere & tenuitate dissident, non possunt. Aurum autem grauitate & soliditate sui a ceteris dissidet: Ergo, de aliis quae in praedictis uix dissident, non dicam: neque id ad tua interrogata pertinet. χρυσ. Attamen nec ipsi Arabes antiquiores non negant, quod tu pro falso soles asserere. Theo. Imo tu illorum dicta non es assecutus. Cur non illud dictum, quod oraculi illis loco esse solet, diligentius examinasti? dum aiunt: Generatum Debere Ad Sua Principia reduci. Inunc & tuas ambages profer & somnia, Ueluti transsubstantiationem, aut generationem rerum artificialem, siue ex nihilo per artem: quae absurda sunt a naturae legib. in quibus sympathia nulla. Huc pertinent ea quae toties repetita, ac ueluti in triuiis recantata sunt, ut referre denuo poeniteat, dum dicunt: Rerum omnium esse materiam quandam primam quam Hylen nominant: & ex ea generationem perpetuam. Illa autem materia prima, ad generationem comparata, potentia est: in seipsa uero actus: & econtrario: Quarum respectu potentia non est, eas nunquam suscipiet ( ut in superiori exemplo patet: ) Complexa uero a forma cui tunc subiacet, actum consequitur: Et, quod etiam huc pertinet, Ipsam materiam primam non temerario quaecunque peragere, sed certam in se retinere quantitatem, quam indefinitam dixere. Atque haec quidem quum sint manifestissima, tu tamen una cum tuis sycophantis insanire maluisti. Et quae naturalis ratio Materiae primae conuenire statuit: tu incendiis atque ustionibus subiicis: quum negare non possis, te omnem generationis persuasionem ex ignibus petere: quum ignis nec esementum sit statuendum, nec generare possit, sed exterius omnia reuocare: quum materia generans intus omnia reuocet: χρυσ. Assentiri tibi non possum, quum id pernegas quod etiam ipsis Arabibus est receptissimum: quod non metalla solum, sed ipsa metallica ignibus tam multifariam subiiciant. Theo. Eadem semper chorda oberras. Iam non de metallicis operationibus amplius loquor: sed de reductione generatorum ad sua principia. Arabes equidem, ut mecum non dissentiant, a Zoroastre didicerunt, ignis naturam esse ut omnia consumat, consumptisque omnibus, ut una pereat. Caelestis quidem caloris proprium est generare, non ignei. χρυσ. At iidem Arabes dicunt, Generationem omnium metallorum constare his principiis, hydrargyrio scilicet & sulphure. Ergo ex hydrargyrio & sulphure aurum confici potest. Theo. Si cinnabarim dixisses, fortassis assentirer: Uerum an non uides aliud esse conficere, aliud generare? Exemplo fiet res dilucidior, idque crassa, ut aiunt, Minerua proponam. Si grana tritici decem quis tibi obtulerit; & dicat panem posse ex iis infinita proportione confici, quum idipsum tu intelligas, facile credis, & generationem, quae ad hoc requiritur, ipsamque moram, quum non ager sed tempus, ( ut in prouerbio est ) spicas proferat, subintelligis. Quod si hominem, aut ex remotissimis Indis, aut Islandia oriundum, edocere haec uelis, qui neque sementa, neque messem unquam uidit: tuque nolis cum illo aperte agere, sed mera aenigmata praescribas, ueluti terram primo calcinandam, terendam, grana soluenda, de fodienda, sublimanda, postea coagulanda ( agnoscis opinor tuas uoces ) & excoquenda: Ille nifallor, intelligit, terram aratro sulcandam, uertendas iterum glebas, sementa iacienda certo ordine & quantitate, expectandam eorum quae nascuntur maturitatem, demesso iam multiplici frumento, non sine opera transmutanda in panem. Et illa tamen aenigmata quae tuis libris continentur, magis sunt inexplicabilia. χρυσ. Uerissima quidem narras, uerum ad id, unde digressus es, redi. Dicebas generata ad sua initia reduci deberi, idque naturae esse consentaneum. Atqui hoc mihi uidetur esse impossibile. Theo. Imo mihi ( quanuis experientiam non fecerim ) admodum facile: tamen ὀυκ ἄνεν θησίοσ. Exempli loco sit. Qui absynthite uinum artificiosius conficere uolunt, hoc uti possunt compendio. Si in tenuissimum spiritum ipsam herbam perducant: cui tanta uis inesse potest, ut unicum mystrum toto quadrantali infusum, id totum in sui naturam rapiat, saporem & odorem absynthii exprimens: Cur non simile quiddam, circa mettalla quoque euenire possit, non uideo. χρυς. Eiusmodi sunt quae refers ut fieri non possit, quin totius negotii experimenta feceris, aut quoties lubet, experiri possis: quamuis constanter id dissimules. Nihil igitur aliud iam expecto, quam ut calamo arrepto, rem totam mihi perscribas. Theo. Sed quorsum est hoc a me exigere? Si enim haec exacte scirem, iam nosti mysteriorum eam esse legem inuiolabilem: Secreta quae dicuntur non debere esse manifesta. Deinde si quid tale tentassem aut experiri uoluissem, idque faterer apertius; Sequeretur, ut aut negotium non successerit: tum me ridendum omnibus praebeo: & similis tuis illis erronibus existimandus. Si uero successisse dixero, & hoc plerique intelligerent: Iam intelligis id non esse posse absque manifesto meo periculo. Cum ut ingenue dicam, hoc tale sit negotium, cuius actiones, nulli fere priuato homini unquam sine detrimento, ipsis autem regibus, saepe exitio fuere. Ergo nec sapienti quidem optandum, nisi adeo absoluto, ut etiam omnium opum affluentiam spernere possit, & nullius rei indigere. Iamque ( ni fallor ) intelligis qui fiatur, quod huius scientiae archana ad paucissimos tot seculis deuenerint. χρυσο. Ego uero existimo, nullis omnino scriptis & libris haec arcana unquam commissa, sed quemadmodum de Hebraeorum Cabala dicitur, traditione solum posteritati constitisse. Theo. Etsi haec sint uerisimilia, attamen est uerissimum, hanc scientiam olim fuisse etiam absque omni fuco & obscuritate, sed apertissime libris commissam: & ab Asiaticis ad Graecos Europeos deuolutam. χρυσ. Quasi uero potuisset a Graecis hominibus uanissimis tanta caligine sopita, latuisse, quam uix apud Cimmerios in densissimis tenebris occultam esse licuit. Theo. Recte tu quidem de Cimmeriis: sed difficile est custodire quod omnes petunt. Quod uerum esse in thesauris deprehendis, qui tanto periculo effodiuntur. Item in absolutae formae foeminis quae tot habent insidiantes. Uerum legistine de Argonautarum apud Poetas in Colchum expeditione? χρυσό. Imo illorum ad paratum & profectionem ex Apollonio Rhodio didici. Theo. Animaduertistine, in illa totam latere de artis Chymicae inuentis, historiam? χρυσ. Minime. Theo. Idipsum suboluisse Aloisiuui Marlianum arbitror, qui suos de hac arte commentarios, Uellus aureum nominat: Magnum enim quiddam fuisse credendum est, ob quod tantum itineris & molestiarum, tentato primum pelago Grecie proceres, duce Iasone, insumerent. Arietem itaque uelleris aurei nihil potius fuisse credendum est, quam pelles & libros quod pergamenum postea dixerunt, aureis conscriptos literis quibus uniuersa huius artis arcana continebantur. Suspensum uero in Aetae Colchorum regis penetralibus, & in ipso templo, non sine perpetua hominum custodia. Quo ineffabili thesauro, a Medea filia, amoris insania percita, hospitibus ostenso, non infinitas tantum habuisse diuitias, sed & alia miranda peregisse credendum est. Praesertim cum exiguo negotio, quod nullis aliis medicaminibus fieri potest, Aesonem socerum decrepitum firmiori ualetudini & quasi iuuentae restituerit. Neque nero haec tanquam fabulosa penitus rideas: cum senectus nihil aliud sit quam naturalis caloris imminutio. Imminuitur autem, cum motu prohibetur: ergo quod uires illius conseruare potest, imminutionem potest cohibere. Expende an non ipse Apollonius metallorum passim in suo poemate mentionem faciat. χρυσ. Dii boni Nae tu teipsum argute mihi prodis? Ex his tuis dictis certior factus sum, te in ipsis absolutae scientiae penetralibus uersari. Nonne & tu idem multoties prestitisti? Iam uero id pernegas? Nonne tu deploratissimis morbis tulisti supetias? cum medicorum scholas nunquam sis ingressus: sed solis illis tuis aethereis qualitatibus & abstractis, medicandi facultate omnes Europae medicos anteuertas, illique palmam iamdudum tibi porrigunt. Tergiuersari ergo illud diutius sine graui mea offensa non poteris. Theo. Etiamsi haec pro ueris agnoscerem, nosti tamen a sapientibus esse dictum: Quod occultum esse uis, nemini dixeris. Fateor me quidem ex metallorum, tum metallicorum energia atque afficacia, multa, ipsius Physices auxilio deprehendisse, quorum praxis ad utilitatem publicam, ipsamque medendi artem plurimum confert. Me uero tentasse quidquam priuati mei emolumenti ergo, nemini usquam potest esse perspectum, cum intelligam id regibus ipsoque Iasoni fuisse exitio: qui a propria coniuge, forte quia incautius hoc mysterium tractasset, una cum liberis funditus euersus, liberi autem, cum aula regia exusti. Expende iam, obsecro, an tale quidpiam homini sapienti optandum sit: Quantumque, tu hodie mihi, ut sapere incipias, pro meis monitis sis obligatus, praesertim cum luce clarius perspectum tibi sit, quam misere in ipsius Chymicae sophisimatis, sis uersatus, & pisces aureo hamo ceperis. Cumque infinitis ( quantum ego quidem scio ) idem acciderit, ut deiecti tum ualetudine, tum bonis omnibus: id postremo sunt moliti, ut malint uideri quam esse huius artis periti, potiusque esse credant aurum ementiri, quam aurum possidere, cum miseris omnibus, id habentes solatii, ut poenarum socios habeant quoscunque possunt, eosque circumueniant, in manifestissima discrimina perducentes. χρυσ. Tanta usus es argumentorum uehementia, ut animum meum ab iis, quibus addictus erat, omnino diuerterint. Itaque nec uerbum quidem amplius de hac re faciam, si unica de re saltem fuero per te admonitus. Rogo itaque ut aperte indicare mihi uelis, quo iuditio, ego non libros tantum sophisticos atque nothos sed & ipsos sycophantas, artisque calumniatores, prima fronte dignoscere possim. Theo. Id ego in tui gratiam breuissimis exponam. Ac quantum ad libros spectat, nihil pestilentius, in hoc negotio irrepsisse scias, quam aliquot illorum nugae, qui se exposituros antiquorum scripta pollicentur & interpretes se iactant. Quo nomine ( ironice ) Lullus strenue se exercuit. Qui ut plerasque scientias, ita & hanc artem foede conspurcauit: cumque omnes artes docere nititur, ipse uero ne unam nouit: eo dementiae peruenit, ut prius docere uelit, quam discere: ita huius etiam Sophistices & imposturae antesignanus esse uoluit. Huius farinae libellus ille est, cuius initium Omnis sapientia a Deo, & c. in quo nugator ille ( ut suis uerbis dicam ) omnia Philosophorum aenigmata enodare: offendicula & errores ostendere, de tenebris in lucem se reducturum pollicetur: tandem ubi barbarica loquacitate multum est prefatus, in intricatiores Labyrinthos lectorem dimittit, quamuis illum suum librum semitam directam nominat. Res profecto risu digna, persuadere sibi eorum scientiam, que nunquam didicit, existimans uniuersum mortalium genus tam esse stupidum, quam ipse est, donec propriam ignorantiam cum summa ignominia eruditioribus manifestat. Haec prolixius refutare uisum mihi fuit, ut illum homunculum, qui se Philosophum nominat & sapientiam sibi a Deo tributam, insipientiae arguerem. De antiquorum scriptis tantum periculi non est. Secundo, ex sermonibus protinus impostorem cognosces: Cum statim a primo congressu, Hermetis lapidem, lapidem ( inquam ) philosophicum, lapidem sanctum, tonat. Hoc enim primum insaniae argumentum est: Si deinde aliquot annorum expensas perferendas dicat: si de specubus subterraneis, furnellis, rectis, incuruis, apertis, occultis, obliquis, pendentibus uerba fecerit, si de ustionibus igneque perpetuo aut saltem diuturno, si de carbonibus uallium, montium, si de uitris arboreis, si de exercitio maioris & minoris operis, si de Mercurio philosophico, de rege antimonii, de luto sapientiae, de duodecim aquis ad id pertinentibus. Sed quis omnem stultitiam breuibus comprehendet? Eum itaque qui huiusmodi sonat, dicatque esse ad hoc institutum necessaria, aut insanum iudica, aut impostorem, aut utrumque. Quod si tentare aliquid cum eo perrexeris, intelliges breui quod cum Grecis exclamare tibi liceat ἀνθρανες ὁ θισαυρὲσ πίφυκεν. Illum hominem in tuam hortulanam protinus cryptam detrude, & ad hydrargyrii decoctionem & arsenici compelle: Ut ita celerem sibi interitum, in exercitio humano usui necessario, stipendii loco, consciscat. Quod si in aliquem cui omnia huius artis arcana possent esse perspecta ( qualem nullibi esse crediderim ) incideres, mihi nunquam fiet uerisimile illum, te uera artis mysteria edocturum: Cum satis manifestum sit, quid potentiores satrapae in illos, a quibus reconditas scientias addiscunt, tandem moliantur, ac quam ipsi mercedem pro immensis laboribus referant, nisi malint magnifice esse miseri, & in aureis copedibus per omnem aetatem degere. Id non negarim posse peritorum conuersationibus quantum ad omnes praeclaras scientias spectat, mentis tenebras discutere. Quod & ipse Socrates, nulli scilicet, se unquam scientiam administrasse, fatetur: sed quemadmodum medicus, non quidem uisum prestat, uerum detersa caligine, aciem in obiectum dirigit, ita & circa scientias contingit. Maxime uero in absoluta Chymicae nostrae cognitione locum id habere, sapientibus est perspectum, quibus equidem ( si modo uelint ) ditescere, ut est facillimum, ita insipientibus ( qui nihil prius in optatis habent ) maxime arduum. Sapientiae autem praemia ipsas diuitias esse, quae cum mira uarietate aerumnarum coniunctae, & ipsius fortunae ludibrio expositae sunt, nemo unquam sanae mentis fatebitur. Igitur nec optande. Cumque haec ita sese habeant, intemperantia tamen hominum, & sapientiae inopia, cum affectuum pertinacia coniuncta, ipsique ( ut Sophocles dicebat ) cupidatum furentes equi, ita multos agunt precipites, ut miseram hanc atque precariam uitam, eiusque commoda, pluris, quam omneis uere felicitatis rationes, faciant. Quibus euenire necessum est, ut priusquam sapere incipiant, extremum infortunium, & ipsa Ar, illo miserando casu foedoque interitu deiiciat atque pessundet. Nobili, Pio, Et Erudito Domino Ludouico Uuolfgango Ab Haspurg, Domino Suo Colendissimo, Guilhelmus Gratarolus Medicus Et Philosophus. S. D. P. Mineralium scientia & secretior ars ab antiquis Philosophis ob reuerentiam uocata Secreta Philosophia, magnifice uir, nostris fere temporibus ad talem ut plurimum deuenit contemptum ob ignaram hominum auaritiam, ut a claris hominum intellectibus derelicta, nihil aliud ex se reliquerit quam tenebras & uanitatem, uel sophistica quaedam. Sed prouida Natura, uel ipsius potius naturae author prouidentissimus Deus, qui non cessat a rerum ab sua omnipotenti bonitate creatarum conseruatione, diuersis aetatibus, cum uidet opus esse, producit purum aliquem intellectum, a quo bonarum scientiarum preciosi thesauri, temporum inuidia, uel superiorum causarum ira fere amissi restaurentur, ac in lucem prodeant: unde mundus earum rerum amissione nudus & pauper factus, rursus ornetur & clarescat. Sic ( ut reliquas scientias omittam, de quibus alii ) hac in secretiori Philosophiae parte, uariis temporibus aliquos excitauit, qui suis lucubrationibus clarescunt. Meo tempore inter alios, fuit loannes Braceschus Brixianus, quem iam septuagenarium familiarissime noui: qui suam fere integram aetatem in his studiis ueterum libros perlustrans, consumpsit. Is mihi ante annos decem, quum in Italia essem, Dialogum a se compositum & scriptum dono dedit. Quum autem hoc anno quidam typographi Basilienses huius scientiae & rarae artis egregium uolumen cudere pararent ( quod huic est a nobis adiunctum ) rogarunt me, ut ex Italico in quo scriptus erat, in Latinum sermonem illum uerterem: id quod non illibenter & candide praestiti, agnoscens authorem non parum in hac scientia & cognitione profecisse, ita ut posset eis qui in tenebris hac in facultate ambulant, aliquod lumen, Dei gratia, ostendere: Claruere hac etiam in scientia praecipui ac famosissimi uiri Philosophi, Hermes, Pythagoras, Plato, Aristoteles, & plerique alii Philosophi, licet eorum scripta ad paucos peruenerint: inter caeteros uisus est melius, amplius, & doctius scripsisse Geber Arabs Princeps, uel Rex sed tam obscure, ut uix longissimo studio continu isque laboribus ueritas ex illo erui possit: id quod magna ex parte praestitit huius author Dialogi, quem sub umbra & nomine tuae illustris dominationis nunc demum emitto: Quid uero me mouerit, ut hos meos qualescunque labores T. D. dedicarim, non aliud inter reliqua nunc dicam, quam quod talem in omni Philosophia & rerum cognitione, adiuncta in primis syncera pietate & humanitate T. Ill. D. nouerim, quae possit de his ac maioribus rebus iudicium ferre. Talis utinam foret omnis nobilitas, pie uidelicet literata, & Christianis moribus ornata. nihil hic dico de Adamo T. D. filio haudquaquam degenere futuro, si Deus illi uitam non breuiorem quam patri dederit: id quod pro sua aeterna & paterna charitate praestet per Christum Iesum aeternum eius filium & unicum seruatorem nostrum. Optime ualeat T. D. illustris, cui simul ac filio me pro uiribus obsequi paratum offero & commendo. Basileae Calen. Februariis. Dialogus Cvi Titulus Est Lignum Uitae, In Quo Etiam Geberi Philosophi Expositio Succincta Continetur, Italice compositus ab experto & docto sene Ioanne Bracesco Brixiano, nunc primum uero ab eius authographo in Latinum uersus a G. Gratarolo Physico. Interlocutores, Discipulus artis, & Raimundus. Salue Magister Raimunde. Rai. Bene ueneris. dic mihi, qui nam es, & quorsum uenis? Dis. Tuae sapientiae fama, operaque tua praeferunt te omnium scientiarum cognitione praeditum esse: quandoquidem uero innatus sit omnibus hominibus appetitus, & potissimum senibus, ut diutius uiuant: ideo licet annorum grauis, ex Longobardia discessi, & huc Maioricam in Insulam ueni ad te, solummodo ut ex te remedium addiscam, quo etiam annos aliquot citra morbum me contra mortem tueri possim. Rai. An nescis Deum uitae nostrae terminum posuisse, quem praeterire haud liceat? Dis. Non peto auxilium ultra terminum illum a creatore nobis impositum, sed contra multas infirmitates & debilitationem radicalis humidi & innati caloris: Nam & antiqui Patres, qui plus annis quingentis uitam protrahebant, aliquam possidebant medicinam, qua diu sine aliqua infirmitate ipsorum uitam sustentabant. Rai. Primi Patres ita uiuebant, quia sic erat Dei optimi uoluntas, ut ex longa illa hominum uita cito humanum genus multiplicaretur. Dis. Cur ergo non omnes tandiu uiuebant? Rai. Plus uiuebant qui primis parentibus proximiores erant, eo quod primi a Deo immediate creati fuerint optimae temperaturae, simulque longioris uitae: quae temperaturae bonitas proximioribus magis communicata est, quam remotis. Dis. Igitur primi omnes illi diutius uiuere debuissent, quum nihilominus Scriptura sacra paucorum mentionem faciat: & aliqui, licet non ex illis primis, annos quingentos excessere, Rai. Primi anni non tam longi erant & duodecim mensium, ut nunc sunt. Dis. Non assero fuisse duodecim mensium, sed tamen longos. Nam quum Moses in ducem a Domino Deo ascitus est, ut Hebreum populum ex Aegypto educeret, tunc primum annos quadraginta numerabat: atque ideo si anni illi non aeque ac nostri longi erant, parum certe aberant: & propterea doctores nostri rimantur eorum longae uitae causam. Rai. Terrae fructus meliores erant, & aptiores humanae uitae sustentationi ante diluuium, quam post. Dis. Omnes ergo diu uixisse debuerunt: quod tamen uerum non est. Rai. Non omnes aeque forti complexione erant prediti: nec omnes, iam natura in Adam corrupta, temperate uiuebant: ideo pauci annorum centum aetatem superabant. Dis. Possibile ne est, tot inter homines non plures uiginti aut uiginti quinque extitisse, qui robore complexionis pollerent? haud equidem credo: & praeterea multi Deo amici temperate uiuebant, qui tamen centum annos minime uiderunt. Rai. Primi Lignum uitae habebant, quod eos a morte tuebatur. Dis. Quamprimum a terrestri Paradiso expulsi fuerunt, eo ligno priuati sunt. Rai. Adam plenus scientiae fuit creatus, & naturalium rerum omnium cognitionem habuit: & cognouit res, quae humanam uitam protrahere poterant, & eas aliquos successores docuit, & illi alios aliquos. Et ideo primi non omnes diu uixerunt, quod non omnibus secretum hoc reuelatum fuerit. Dis. Tu ergo, in quo scientiae omnes sunt infusae, doce me hanc medicinam, quam Adamus aliquot descendentes docuit, qua noningentos annos uitam degebant. Rai. Conseruantia medicamina & admodum durabilia esse debent, & a corruptione remota: nam quum humanum corpus a corruptione seruare debeant, ea in primis durabilia sint oportet: secus magis corrumperent: quam seruarent. Ideo uolentes in iuuenibus humidum radicale ac calidum innatum seruare, & in senibus amissum restaurare, & eos ueluti ad iuuentutem reducere, quo ad uires, opus est incorruptibiliorem substantiam sub Lunari globo reperibilem eligere, ipsamque in medicinam & cibum suauissimum praeparare, ita ut per os assumpta quasi statim per totum humanum corpus penetret, illudque quasi incorruptibile reddat. Dis. Salua reuerentia, mihi uidetur impossibile quod nuper dixisti, & rationem addam. Rai. Dic, quia libenter audiam. Discip. Res omnes corporeae a Deo in humanum usum creatae, aut sunt elementa, uel ex elementis, & contrariis genita, ideoque corruptibilia: ubi ergo erit medicina haec tam incorruptibilis? Uidemus etiam omne genitum, a suo simili generari, & a suo contrario corrumpi, ut inquit Philosophus septimo Metaphysicorum. Quod ergo deperditum est ex humana carne corruptibili, regenerari debet, & acquiri per aliam corruptibilem rem, ut uidemus in cibis corruptibilibus, qui uirtute caloris naturalis corrumpuntur, & transmutantur in stomacho, in hepate, & membris: & nutritiuae potentiae ui, humanam in carnem conuertuntur. Si ergo medicina incorruptibilis est, haud poterit sic in carnem humanam uerti: sicut caelorum materia transmutari non potest in materiam elementalem. Raimund. Docte locutus es: at putas ne in rebus elementatis aliud non inesse, quam corruptibilia elementa? Discip. Ex quannam ergo re simul cum elementis elementata sunt composita? Raim. Ex subtili substantia, seu radicali humiditate, ac intrinseca, diffusaque per partes elementales, quae simplex est, & admodum incorruptibilis: quae diu in suo uigore conseruat res ipsas: & sapiens natura istud ordinauit, quia diutius in indiuiduis conseruari satagit, & perpetuo in speciebus. Et quanuis in generatione uniuoca animalium omne animal sibi simile generet in specie: nihilominus in generatione cessabili, quae per corruptionem generantis fit, genitum differt a generante in specie uel genere: ut uidemus in cibis, ex quibus illud generatur quod ex humana carne deficit ui caloris intrinseci, & extrinseci. Neque propterea dico hanc medicinam prorsus incorruptibilem esse ut caelum: sed quia genita est ex materia super alias, seu aliarum respectu incorruptibili, & facta est simplex ex separatione omnium corruptibilium elementorum: quae si debite conseruaretur, duraret annorum decem milia sine corruptione: & per os sumpta corpus humanum diu seruaret incorruptum. Hac ratione periti medici semper nos hortantur, ut cibis minus corruptibilibus utamur. Discip. Mihi uidetur haec opinio similis illi quorundam Philosophorum, qui dicebant, Salamandram solo igne uiuere, & Alecem sola aqua, Talpam terra, & Chamaeleontem solo aere: quae opinio falsa est, quia nulla res elementata uiuit e simplici elemento, sed ex his uiuit, ex quibus etiam componitur, ut inquit Philosophus. Homo ergo non posset uiuere ex sola illa humiditate radicali, simplici, & adeo incorruptibili. Raimund. Non dico hominem ex ea sola medicina posse uiuere, sed ea utens cum aliorum ciborum moderatione posset ad ueterum Patrum aetatem accedere, qui in paradiso terrestri, non solum uitae Ligno usi essent, sed etiam aliis fructibus. Discipulus. Utebantur primi Patres hac medicina? Raimundus. Hac uti debebant ad producendam uitam. Discipul. Poterant ne uti re meliori qua se tuerentur a morte? Raim. Naturaliter loquendo nulla erat in toto mundo hac melior medicina: nam iuxta Philoiophi sententiam decimo Metaphysic. In omni genere unum quoddam est, quod primum in eo genere gradum tenet: Et quia medicina haec genita est ex incorruptibiliori & efficaciori materia ( ut intelliges ) quae sub caelo sit, ideo primum tenet gradum in ordine medicinarum conseruatiuarum. Discip. Ergo aliud esse nequit quam Lignum uitae. Rai. Iam tibi dixi, secundum Mosis Scripturam eos fuisse priuatos ligno illo. Dis. Fortassis Moses, qui sua in iuuentute instructus fuit in omni Aegyptiorum scientia, & nouit hanc diuinam scientiam ( ut Uincentius ait in suo Naturali libro septimo ) loquuntus est cum aliqua obscuritate, ut & caeteri Philosophi. Rai. Nolo plus uel minus quam deceat credere. Disc. Fortassis est herba illa, qua Medea Iasonem ad iuuentutem reduxit, & qua quum Aesculapius suscitabat fere mortuos. Raimun. Ea est quidem medicina, sed ne dicas herbam. Disc. Dicunt Poetae herbam fuisse. Raim. Antiqui sub fabulis poeticis hanc scientiam occultarunt, & parabolice loquuti sunt. Disc. Qualis est haec similitudo? Rai. Quum haec medicina paratur, semel fit uiridis ut herba: ideo rem uegetabilem nominarunt & herbam. Hac de causa Metuendus Hermetis discipulus, de hac materia loquens, dicebat, O quam similis est uegetabilibus ob uiridem colorem. Disc. Cur herba esse non posset, quum herbae tot uirtutibus scateant, & uiribus? Raim. Medicina haec haud fieri posset ex rebus uegetabilibus autem animalibus, neque ex re aliqua ab eis manante. Dis. Quae est ratio? Rai. Cum ea super omnem elementatam rem incorruptibilis esse debeat, necesse est ut trahatur a materia super omnes a corruptione aliena. Disc. Tu tamen in libro Secretorum naturae dixisti, ut eam a uino rubeo extrahamus. Idem affirmat loannes de Rupescissa. Alii dicunt a Chaelidonia herba: alii a sanguine humano. Rai. Ne decipiaris, neque simplici literae Philosophorum in hac scientia credas: quia ubi apertius loquuti sunt, ibi oscurius, id est aenigmatice, aut per similitudines. Discip. Qua limilitudine hoc in loco usi sunt? Rai. Senior philosophus dicit: Haec res cenuertit ex colore in colorem, de sapore in saporem, & ex natura in naturam: ideo multiplicata sunt eius nomina. Mirerius philosophus dicit, Cur factus est rubeus, antequam foret albus? Respondet, bis fit niger, bis citrinus, & bis rubeus. Quoniam igitur bis fit rubeus ut uinum rubeum, & sanguis humanus, nempe post putrefactionem, & in ipsa distillatione, ideo Antiqui per similitudinem loquentes nominarunt uinum rubeum, sanguinem humanum, & similia. Disc. Crederem animalia plus uirium medicinabilium habere, quum etiam sint quacunque alia re inanimata nobiliora. Rai. Animalium excellentia non uersatur aut existit circa proportionem & commistionem elementorum, sed in anima consistit. Et quia supradicta medicina fit ex substantia corporea & materiali, ideo meliora sunt quaedam mineralia, quorum compolitio durissima est, & fortior animalibus: quorum compositio quo ad corpus, debilis est & facilis corruptionis, paucaeque uirtutis. Uidemus animalia occupata circa res altas & sublimes, priuata esse uilibus & infimis: Ideo mineralia quaedam, quae nullam habent operationem intellectualem aut sensitiuam, maiorem habent uim corpoream caeteris animalibus. Disc. Si medicina haec confici non potest ex uegetabilibus, neque ex animalibus, posset ne elici ex mediis mineralibus: ut sunt sales, alumina, atramenta, marchasitae, antimonium, sulfura, & argentum uiuum communia? Rai. Neque etiam ex his. Dis. Sunt tamen admodum durabilia. Raim. Non sunt super omnia efficaciora, & incorruptilia. Disc. Quis haec corrumpit? Raim. Ignis magnus. Dis. Ignis omnia corrumpit & dissipat. Rai. Non corrumpit humidum radicale elementorum, neque eorum calidum innatum & radicale. Dis. Quamobrem? Rai. Ob illorum homogeneitatem, & durissimam, ac fortissimam compositionem & colligationem, & ob uaporosam mistionem & longissimam & temperatissimam decoctionem in minera. Dis. Concludere ergo uis hanc medicinam fieri debere ex humido & calido radicalibus metallorum. Raim. Uidemus metalla quae mille annos defossa iacuerunt sub terra in Romanis antiquitatibus, adhuc incorrupta esse, & nullum detrimentum fere sensisse: cogita ergo quantum duraret eorum humidum radicale purificatum, distillatum, & a quacunque corruptibili & elementali parte separatum. Hac de causa Geb. lib. 2. cap. 12. dicit, Uidemus rem distillatam fieri magis puram, & melius custodiri a putrefactione. Dis. Unde uis metalla tantam habere uim supra omnia elementata? Rai. A caelo. Discip. Res durae non recipiunt uim caelestem, quia celis non obediunt: Uidemus sigillum non imprimere suam figuram in duro lapide, sed in molli cera. Rai. Corporum celestium radii in nullo elementorum tanta ui & potestate uniuntur, quantum in terra: quoniam ipsa est proprium & firmum retinaculum uirtutum caelestium, & centrum eius sphaerarum: & propterea ipsa est productiua rerum mirabilium, nempe uegetabilium, animalium, & mineralium. Hermes dicebat, genitricem metalli esse terram, quae fert ipsum metallum in uentre suo: & terram esse metallorum matrem, & caelum patrem: ex eoque terram in montibus concipere syluestribus & planis, & aquis, & omnibus aliis in locis: Uerum est tamen, quod dum terra in sua permanet duritie, nil potest producere, quoniam non obedit mouentibus: sed quia continuus motus caelestis, & Solis aliorumque planetarum uirtus, terram ipsam continue excoquit, ideo alteratur & subtiliat: & subtiliores partes uirtute Solis eleuantur in fumum. Ideo uires caelestes quae continue a caelo fluunt & in terram penetrant, inuenientes materiam simplicem, subtilissimam, spiritualem incorruptibilem, lucidam, perspicuam, & naturae ingenio praeparatam & aptam ad recipiendum influxus celestes, ob similitudinem quam inuicem habent, nobiliter infunduntur in ipsum duplicem fumum metallicum radicalem. Cumque materia ipsa spiritualis diutissime fuerit in ea spiritualitate & caelesti obedientia: quntm substantia metallicorum principiorum uniformis est ac homogenia, quae longissimo tempore & in mille annis induratur, ut dicit Geb. lib.i.cap. 7. Ideo caeli in illam infuderunt plures ac plures mirabiles uirtuntes, quam in quacunque alia re, quia in ea plus operati sunt. Et haec est causa maximae metallorum uirtutis super omnem aliam rem elementatam. Illud autem uerum est, quod cum post diuturnum tempus hic duplex fumus & spiritualis uapor uenerit ad duritiem metallicam, quamuis caelestes retineat uires, nihilosecius impeditus & suffocatus a terreitate & duritie, eas uires praese ferre non potest. Sed uolentes nos eas uires caelicas in lucem producere, remouemus terreitatem & densitatem metalli, & illud ad primam simplicitatem reducimus, quae sufficienter decocta, tantam ostendit uim, ut quasi subito humana corpora immutet, & ea reducat ad ueram sanitatem. Dis. Quod nunc dixisti, perplacet: sed an non melius foret ex gemmis, quam ex metallis, supradictam medicinam parare? Rai. Quamobrem? Dis. Quia incorruptibiles admodum sunt, & ualde medicinales, & pluribus pollent caelicis uirtutibus quam metalla. Ideo Hermes & eius asseclae dicebant, omnes rerum inferiorum uirtutes, primitus esse in stellis, & imaginibus caelestibus: easque uires aiebant descendere in res naturales, nobiliter & ignobiliter: nobiliter quando materiae ipsas caelestes uires suscipientes sunt similes corporibus caelestibus in lumine ac claritate, ignobiliter, cum materiae sunt confusae ac foeculentae: in quibus ueluti opprimitur uirtus caelestis. quia igitur gemmae in substantia, lumine, perspicuitate, ac colore, similiores sunt corporibus caelestibus quam metalla, qua de re ab aliquibus Philosophis nominantur elementales stellae, idcirco nobilius uires caelestes recipiunt quam metalla & meliores esse deberent ad faciendum hanc medicinam tam incorruptibilem & uirtuosam. Rai. Fateor si totam substantiam in medicinam conuerteremus meliores essent alique gemmae quam metalla: quorum uirtus hac terreitate opprimitur, quae radicali superuenit materiae, in qua locantur uires caelestes: Sed quia ut superius dixi neque metalla neque lapides recipiunt caelestes quando sunt in metallorum forma, uel lapidum, sed quando sunt in forma uaporum, donec durescant: Et quia uapores e quibus fiunt metalla plus morae trahunt in ea spiritualitate ac similitudine caelesti, quam uapores e quibus gemmae fiunt, ideo metalla plus uirium habent celestium quam gemme. Dis. Quomodo possumus huius ce rei certiores fieri? Rai. Gemmae in substantia propinquae sunt elementis: & earum prima materia, primaeque elementales qualitates parum sunt alteratae aut permutatae a sua prima natura: Et natura pauco artificio coagulauit & indurauit illas cum ea transparentia & claritate, quam habebant in ipsarum prima fumosa materia. Et idcirco quanuis durae sint, & earum uirtus aliquantisper ligata, nihilominus exerunt etiam uim aliquam caelestem: quod non ita accidit metallis. Nam antea quam introducatur forma metallica, opus est multa & longissima transmutatione, & elementorum contemperantia, & purgatione & transmutatione sulfuris & argenti uiui, salium, & aluminum: & harum rerum longissima decoctione. Quod si gemmae admodum durant, non hoc euenit ob multam humidi radicalis & uiscosi quantitatem, quod arcte simul partes colliget, quia illius parum sunt participes, & sunt facilis triturationis: Sed ideo fit, quia coagulatae sunt a frigore: & in hoc natura parum laborauit. Quoniam autem frigus coagulando, poros claudit, & intus natiuum calidum continet, ideo aeris calor aperire ac corrumpere non potest: Sed ignis calor uehemens: qui, quanuis aliqua metalla corrumpat, eorum tamen humidum radicale corrumpere non potest, quod sit cum sicco terrestri fortissime commistum & concoctum, ut in auro: His igitur duobus, nempe, cum hoc humido & calido radicalibus, fit supra dicta medicina super omnes incorruptibilis & uirtuosa. Dis. Tot rationibus & efficacibus persuasionibus cogor id quod dixisti credere: Sed uelim scire, num hec medicina fiat ex uno autem ex pluribus metallis. Rai. Morienus Romanus dicit, Scitote quod totum hoc non aliud est quam res una sola, quae patrem & matrem habet: & pater & mater eam crearunt & nutriuerunt: & ipsa est sui ipsius pater & mater. Dis. Hunc loquendi modum non assequor. Rai. In metallorum generatione, sulfur est uelut semen paternum, & argentum uiuum ut materia foetus foeminei. Dis. Ergo medicina haec ( ut dicere uideris ) fit ex una sola re. Raimund. Omnes Philosophi dicunt hanc medicinam fieri ex unica re, quae in se habeat quidquid ei opus est ad eius perfectionem, nimirum ex corporibus, sole, aqua, spiritibus, animabus & tincturis. Et quanuis in praeparatione diuidatur in plures, nihilominus ad unam redit post praeparationem partium se paratarum. Discip. Si medicina haec fieri debet ex unico metallo, ergo aliud esse non potest quam aurum. Raim. Quare aurum? Discip. Quoniam uirtuosius est, perfectius, medicinalius, purius, incorruptibilius, & incombustibilius aliis: nam eius partes fuere subtilissimae, homogeniae, ac purae: igitur ex conuenienti praeparatione, reductum ad puritatem, subtilitatem, & simplicitatem, multo erit incorruptibilius & efficacius: & conuersum in medicinam suauissimam diutissime poterit a corruptione humana corpora seruare & propterea medici eo utuntur contra multas infirmitates, & praecipue contra melancholiam & cordis tremorem. Et Geber quoque lib.i. cap. 17. dicit aurum esse medicinam que corpus in iuuentute laetificat. Et antiqui Poetae hac de causa finxerunt Phoebum seu Apollinem fuisse inuentorem medicinae, & omnium uirtutum herbarum. Rai. Concedo aurum in sui natura caeteris metallis perfectius esse: Sed nos non preparabimus in medicinam totam metallicam substantiam, sed solum primam materiam radicalem, quae una & eadem est in omnibus metallis ( ut asserunt omnes philosophi, & praesertim Philadelphus, & Albertus in 2. tract. tertii lib. de Mineralibus cap. 6. ) & non est differentia inter ea, nisi ex accidentibus superuenientibus, & in maiori uel minori decoctione. Et id circo dicere non debemus aurum in hoc opere caeteris praestare, quanuis in se perfectius sit, & minus accidentium habeat: Nanque ( ut dicit Geber libro primo capite octauo ) in depurando alia metalla per artificium reducuntur in puram & nobiliorem substantiam breui tempore. Et hoc inde euenit, quod in se omnes causas habeant corruptionis & calcinationis, quas Geber scribit libro tertio capite sexto, & facile reducuntur ad materiam primam suam, & separantur accidentiae que superuenerant: id quod auro non contingit ( ut affirmant Geber lib. 1. cap. 8. & Alb. 2. tract. lib. 3. de Min. cap. 5. & 4. lib. cap. 7. ) ratio est, quod non solum habuerit fortissimam compositionem, led quia prima mineralis materia est sal, aut uitriolum ( ut alias intelliges ). Et quia metalla debite in sal uerti non possunt nisi mediante conuenienti calcinatione ( ut dicit Geber in toto Testamento ) quae calcinatio auro euenire non potest: quoniam debita metallorum calcinatio fieri debet sine ulla alterius rei mistione, sed cum proprio sulfure interno & adustibili ( ut dicit Geber lib. I. cap. 13. & lib. 2. cap. 13. & 14. & lib. 3. cap. 6. ) quod sulfur adustibile non est in auro: ergo debite calcinari & ad primam materiam reduci non potest: Et hoc confirmat Geber libro tertio capite quarto dicens, Aurum habere densam substantiam & sine sulfureitate comburente, manifestum est ex eius omni operatione in igne, quoniam neque diminuitur, neque inflammatur: Et quicunque illud calcinaret cum fulfure extrinseco, aut cum sale, aut cum aqua uitae, aut aqua forti, aut Mercurio, aut odore plumbi, & similibus aliis externis rebus, amitteret tempus & expensas. Ideo Geber libro primo capite decimo septimo loquens de auro dicebat, Calcinatur & soluitur sine utilitate. Et hoc fatetur Agrippa se esse expertum. Et ratio est, quia iuxta ueterum opinionem, solum aurum est metallorum forma, & est species deducta ad ultimam perfectionem; nam neque natura neque arte posset melius fieri. Dis. Iuxta Gebri sententiam libro tertio capite septimo, Artificium uincit opus naturae in hac arte: & hoc etiam affirmant alii Philosophi. Raimundus. Intelligunt de metallis imperfectis, in quibus facile separari queunt accidentia superinducta radicali materiae, & ea magisterii auxilio reduci ad ultimam perfectionem: Et hoc Geber confirmat in lib. Inuestigationis, cap. de Praeparatione aceti acerrimi. Ideo Albertus in quinto de Mineralibus capite primo dicit, Omnium metallorum esse peculiare ( scilicet imperfectorum ) ut uideantur esse incompleta in specie, ideo conuertibilia sunt in omnia. Sed ut idem Albertus libro tertio capite septimo dicit, Ars non permutat aurum: quoniam cum peruenerit iam ad ultimam sui perfectionem, quanuis paucula accidentia separares quae eius radicali materiae superuenerunt, non tamen eam efficeres meliorem, quandoquidem ( ut dixi ) ad ultimam perfectionem peruenerit illi possibilem. Ideo Marsilius Ficinus dicit, Omnino falsum est credere auri materiam ingredi humanum corpus, aut in substantiam potabilem conuerti: quoniam oporteret ipsum conuerti prius in sanguinem, & postea in carnem: quod impossibile est, propter eius duritiem. Ideo uanus est multorum labor, qui medicinas cum auro faciunt, aut eas inaurant ut delicatioribus placeant. Quod si ueteres Medici philosophi, & Poete aurum laudarunt, non intellexerunt de communi auro. Dis. Est ne fortasse aliud aurum quam commune? Rai. Quando ui ignis humiditas radicalis distillatur, simul cum ea distillatur suus naturalis calor in colore auri: & illud est aurum Philosophorum. Et de his duobus uaporibus loquebatur Alb. in 3. Met. dicens, Uapor humidus includens, & uapor siccus inclusus in illius uentre simul eleuantur: & hoc fit ui caloris utrunque uaporem eleuantis, quoniam semper commiscet, & facit ut unius essentia moueatur in alterius essentia. Ipse etiam Alb. in. 4. Met. tract. 3. cap. 18. de his uaporibus dicebat, Ex natura misti, siccum retinet humidum ut sine ipso non euaporet: & humidum confert sicco quandam subtilitatem, ut cum eo euolare possit. Iste igitur uapor siccus radicalis, quoniam est aurei coloris, ideo antiqui nominauerunt aurum, & animam. Hermes de hac anima loquens que per distillationem portatur in uentre illius uaporis albi, dicebat: Portauit eam uentus in uentre suo. hoc totum occultarunt Poetae sub Iouis & Ganymedis fabula. Hoc idem significare uoluerurnt dicentes, louem esse conuersum in auri pluuiam Et quoniam Uirgilius huius scientie notitiam habuit, ut asserunt aliqui philosophi, & multis in locis obscure de illa locutus est: idcirco uolo ut aliqua eius carmina declaremus huic scientiae pertinentia, & huic loco admodum conuenientia. Dicit igitur in sexto Aeneid. auri ramum intra opacam arborem abscondi. Superius dixi hac in scientia partem uegetabilem esse sal, quod interdum uiride est ut herba, & quod in eo erat occultus Philosophorum Sol seu aurum. Et arbor illa uocatur obscura & opaca ob suam terrestreitatem, quae nondum est separata: Ideo uocatur Saturnus. Et aurum istud nominatur ramus, quia ex hoc uegetabili sale participat: & totum ostendit aureum colorem. Quia uero superius dixi quod in manifesto seu extrinseco ad rubedinem uergat, & est lentus ac debilis is ramus: Ideo Geb. in secunda discensionis causa uocat corpus debile. Sacer est Proserpine inferorum Deae: per Proserpinam intelligit aquam mercurialem aliter etiam Iunonem dictam, quae inferni Dea fertur, quoniam ipsa omnia tenet ligata in centro terre Martis: & ea separata, omnis pars soluta est. In distillatione trahit secum aurum istud ( ut superius diximus ) ideo dicitur illi dicatum. aurum istud cinctum est a clausis umbris & obscuris uallibus: per quas significantur ferri terreae partes. Nemini ergo conceditur terrae uiscera ingredi, id est terram a praedicto sale separare, nisi prius per distillationem non separetur dictum aurum, quod ( ut ait Geber lib. 2. cap. 7. ) nunquam separari posset a praedicta terra & faecibus nisi per sublimationem. Et quoniam praedictum aurum Philosophorum in distillatione non confertim descendit ( ut ait Geber in secunda descensus causa ) sed paulatim, guttatimque ut ait Senior philosophus, ideo Uirgilius dicit, Uno euulso, non deficit alter aureus. Quandoquidem uero huius scientiae notitia est admodum profunda: &, ut inquit Geber, Seruatur in Dei potentia: ideo Poeta dicit omni studio quaerendam esse: Nam si Deus & Caeli te in hoc negocium deducunt, facile poteris euellere seu rapere dictum aurum, quoniam facile est. Sed si fortunatus non es, ut hanc scientiam eiusque materiam ueram non calleas, nunquam posses praedictum aurum carpere neque cum duro ferro id est a duro ferro, & hac loquendi phrasi utuntur etiam Philosophi. Mirerius philosophus dicit, Coquas quousque humiditas eleuetur in alembicum: quoniam ipsa est sudor similis auro. In Caelo philosophorum scriptum est, Exaltetur ignis usque ad quartum gradum per spacium horae, & exibit aqua in colore auri. Senior philosophus ait, Aurum huius lapidis, est aurum philosophorum, & est tinctura quae est anima, cum qua ascendit spiritus. Dicit etiam, Nominat Hermes aquam albam illorum, aurum: quoniam anima tingens est abscondita in eorum alba aqua. Razes in Lumine luminum dicit, Oleum quod capit rubeum colorem est sulfur: & illud etiam est es: & Soli comparatur & auro. In Philosophorum Turba scriptum est, Numus noster dum rubeus est, uocatur aurum. Dicit rursus Senior philosophus, Aquam nominarunt animam, quam Hermes uocauit aurum, quando dicit Seminate aurum in terra foliata. Dis. Quid est haec terra foliata, in qua hoc philosophorum aurum seminare debemus? Rai. Est mercurius praeparatus, cum quo unire debemus suum sulfur: quanuis intelligi posset in alio modo. Dis. dissere mihi hunc alium modum. Rai. Secundum Geberi sententiam in 3. lib. cap. 7. in corporibus metallicis sunt duae sulfureitates: quarum una conclusa est in profundo argenti uiui in suae commistionis initio: & haec uocatur aurum, aes, uenus, numus, arsenicum, auripigmentum, uitrum, uitriolum, anima, ignis, aqua uiridis, leo uiridis, uinum, sanguis humanus, sanguis draconis, aqua permanens, ad differentiam aquae mercurialis, quae non est permanens: quoniam illa est fixationis impedimentum. Alia corporum sulfureitas est superueniens, & fixa: & haec uocatur sulfur, mars, uitrum, uitriolum, uinum & sanguis. Et quia haec sulfureitas sublimat ut folia auri uel argenti & multorum aliorum colorum significatorum per Argi oculos in pauonis caudam conuersos. Supradictum uero sulfur dictum aurum, uenus, & compar, uniri debet cum hoc alio sulfure marte appellato ( ut ait Geber lib. I. cap. 13. ) & hoc fieri debet mediante aqua mercuriali, quae ( ut dicit Geber lib. I. ca. 15. ) est medium coniungendi tincturas: & significata est per subtilissimum Uulcani rete, cum quo simul Martem Ueneremque ligauit. Ideo Hermes dixit, Seminate aurum in terra foliata. Arnaldus dixit, Aqua est medium quo iunguntur tincturae id est sulfura: quae ( ut dicit Geber ut supra cap. 13. ) sunt lumen & tinctura omnium corporum. Dis. Ne mihi amplius de hoc auro disseras, quia certus sum aurum philosophorum non esse aurum commune, neque ab auro communi elicitur, sed bene credo ab argento communi debere accipi. Rai. Quis tibi hoc persuadet? Dis. Quoniam Luna in suo profundo est aurum ( ut inquit Geber in Testamento ) & tu superius dixisti, ut acciperemus illud philosophorum aurum, quod in metallorum iacet profundo. Et uidetur etiam argentum esse perfectius aliis, & in igne incorruptibilius: Et multi medici eo utuntur in aliquibus medicin is. Rai. Possem ea omnia quae fere de auro dixi respondere, quanuis inter ea sit multa differentia: Nam si praeparaturi essemus omnem substantiam metallicam, melius foret argentum quam alia: Sed quia non est quod aliud capiamus quam radicalem partem, & illud aliud sulfur supradictum quae in omnibus sunt, ergo dicere non potes argentum in hoc opere melius futurum quanuis in se perfectius sit. Imo quia perfectius est, ideo difficilius potest conuenienter ad primam & proximam materiam naturae metallicae, nempe in salem autem uitriolum: quoniam in se habet parum sulfuris adustibilis, & difficulter calcinatur: quoniam ( ut dicit Geber lib. 3. cap. 9. ) corpora paucae terrestreitatis sunt difficilioris calcinationis. Ideo idem lib. I. cap. 18. in fine, dicit, Argentum calcinari & solui similiter cum maximo labore & nulla utiliate. Et quia Arnaldus in libro perfecti Magisterii dicit, Metalli ad primam materiam reductionem esse facilem, ergo non intelligit de auro uel de argento. Dis. Dixisti duritiem metalli, causam esse quo minus radicalis substantia possit suas uires ostendere: ergo si illud in aquam soluero, poterit statim eas caelestes uires ostendere, & inde utilitatem consequar: quod si utilitatem non referrem, stans solummodo in calcinatione ac solutione, ulterius procedam ad coagulationem. Rai. Indebite ac cum extraneis rebus radicale simul cum accidentali solues, & propterea non ualebit, quanuis coagules: cum liber non sit a terrestreitate & aliis accidentibus: Sed dico tibi, quod neque aurum, neque argentum, uere solui possunt, quia ( ut dicit Geb. lib. 2. cap. 15. ) Solummodo res quae salis naturam habent uel aluminum, sunt solubiles. Dis. Conuertam eos in sales. Rai. Indebite conuertes in sales, cum in se causam calcinationis non habeant: Ideo erunt sine utilitate. Quod si Medici & Philosophi dixerunt ut praeparemus in medicinam, & quod in suo profundo sit aurum, intellexerunt de argento Philosophorum. Dis. Quale est hoc Philosophorum argentum? Rai. Sicut prima materia mineralis metallorum est unum sal ( ut dixi & dicemus ) ita etiam uolentes naturam imitari, conuertimus metallum nostrum in salem album ut argentum, & a Philosophis nominatur arg. & in suo profundo tenet occultum uaporem illum rubeum, sulfureum, dictum aurum: et de hoc argento loquuntur Philosophi. Ideo non oportet fundamentum aliquod ( in hac scientia ) iacere super aurum, aut super argentum communia: quoniam omnes Philosophi dicunt, hanc medicinam fieri debere ex re uilissima. Morienus Romanus dicit, Ego tibi praecipio, ut in pondere materialium pro hoc opere nihil expendas ullo modo. Alphidius Philosophus dicit: Hoc secretum non emitur, & inuenitur in uia proiectum, ut quiuis pauper habere possit. Discipulus. u cerebrum inuolueres non solum mihi, sed Solomoni: dixisti nos debere hanc medicinam facere ex metallis imperfectis, & nunc dicis fieri eam ex re uilissima: non sunt tamen uilissima metalla imperfecta, neque in uias proiiciuntur sed emuntur. Raimundus. Quanuis imperfecta metalla in se uilissima non sint: est tamen eorum calx uilissima apud ignaros: nam eam proiiciunt in angulos semitarum, & ex ea tam pauperes quam diuites gratis habere possunt. Geber in libro Radicum dicit: Cum uidissemus corpora imperfecta, nostra experientia & ingenio praeparata & ab omni superflua corruptione mundata, nos ea inuenimus maioris claritatis & splendoris, quam ipsa corpora naturaliter perfecta. Discipulus. In primo fundamento dixisti, oportere, si fiat haec medicina, ut fieret ex incorruptibiliori substantia quae foret inter mista ex elementis. Qui ergo fieri potest ex imperfectis metallis, quae sunt corruptibilia? Raimund. Superius dixi metalla imperfecta quo ad primam formam substantialem esse ab igne corruptibilia: sed quo ad radicalem substantiam esse super alias elementatas res, incorruptibilia. Philadelphus Philosophus dicit, humidum radicale metallorum in ipsorum calcinatione ob homogeneitatem & fortem metallorum unionem non consumi, nec separari, quemadmodum consumitur & separatur humidum lapideum, uolatile & fugiens ab igne, sed metallorum humidum fixum est & permanens in igne. Albertus in 3. Miner. cap. 2. dicit, Uidemus omnia metalla etiam in magnis ignibus retinere ipsorum humiditatem. de qua radicali humiditate loquens Geb. in 2.lib. cap. 19. dicit, quod supra omnem humiditatem expectat ignis calorem. Dis. Dixisti metalla imperfecta quo ad formam substantialem esse incorruptibilia: certum est partem radicalem esse per totam substantiam metallicam dispersam, ergo dum corrumpitur prima forma substantialis, simul cum ea corrumpetur substantia radicalis. Raim. Dicit Alb. in 4. Meteor. tract. 2. cap. 9. calorem uehementem congregare partes homogeneas, & separare heterogeneas: nam ignis soluit humidum & separat illud a terreo crasso ea a seinuicem separando: cum uero humidum detineatur a terreo sicco, non potest taliter separari, & ideo distillare incipit cum terreo subtili, & ob ignem fortissimum funditur in uitrum: & tunc terreum crassum quod fortiter eum tenebat, in squamas uritur. Discip. Responsio haec admodum placet: Sed nonne uis calcinare ac soluere tuum metallum? Raim. Spiritus fixus, sulfureus & quasi extrinsecus, dictus Mars, non soluitur: quia, ut dicit Geber libro primo capite tertio decimo, non habet partes salsugineas, sed subtiliatur cum aqua mercuriali significata per omnes acutas aquas, ut dicit Geber libro secundo capite quinto decimo, Pars Mercurialis simul cum sulfure suo intrinseco dicto Uenere soluuntur, quia salis naturam habent: Et hoc modo carmina illa intelliguntur: Soluere qui nescit, uel subtiliare metallum, Corpus non tangat, Mercuriumque sinat: Nam soluere nequit fixum uolatiuum probe tenere, Dictorum alterutrum facere si nescias. Discipul. In alio carmine dicunt, Omnibus hoc dico liquate corpora in aquam & c. Quid per corpora intelligunt? Raimundus. Quanuis interdum de humanis corporibus, tamen Philosophorum corpora sunt duo sulfura supradicta: unum dictum Mars & sulfur: aliud dictum Uenus & arsenicum. Geber libro 2. cap. 17. dicit, Omnia corpora sunt sulfur aut arsenicum: & haec sunt medicina quae coagulat argentum uiuum. Haec igitur corpora solui ac subtiliari debent, ut antea dixi, ut per minima uniri possint: Ideo dicunt, Ex duabus aquis unam capite, quae uobis magis placet, & facite quod dico: date illum potui uestro illi inimico. Dis. Iam diu optaui haec carmina Italica intelligere, ideo mihi gratum erit tuam expositionem intelligere. Rai. Ex his duabus aquis sulfureis, cape illam quae aurum uocatur, & coniunge cum ea quae ferrum uocatur, significatum per inimicum nostrum: & haec coniunctio fit mediante aqua Mercuriali ut superius dixi. Dis. Quanuis haec non intelligam nisi praxim uideam, nihiloninus uerbis tuis credo, hoc tamen pacto ut quae uidentur mihi dicenda dicam. Rai. Quoniam & ipse libenter hisce de rebus loquor, idcirco dic quod tibi placet: eritque mihi gratum omne. Rai. Quo modo poteris ex aquis metallicis facere medicinam corporum humanorum, cum illae sint foetidissimae, horribiles, corrosiuae, & tam acutae, ut Philosophi dicant illas esse uenenum pessimum? Nam Morienus Romanus de illo odore loquens inquit, Iste est odor qui assimilatur odori sepulchrorum, in quibus mortui sepeliuntur. Uidemus thermarum aquas aliquam habere horribilitatem, quia dum per loca subterranea & mineralia praesertim sulfurea & bituminosa transeunt, trahunt secum partem aliquam mineralem & odorem metallicum uel sulfureum: ergo eo magis erit horribilis ea substantia metallica in aquam conuersa. Rai. Quemadmodum fructus in aestatis initio sunt acerbi & austeri, quia sufficientem concoctionem & maturationem non sunt assequuti: & dum subinde a terra nouum humorem trahunt, non possunt sufficienter maturari & dulcescere, id quod fit longo aestatis calore, in quo dum concoquuntur et eorum humor maturatur, fiunt dulces & odorati: ita euenit nostrae medicinae extractae a terra mentallorum: nam ante sufficientem concoctionem & digestionem ea est foetida & horribilis: & dum eius uapores in decoctione saliunt & ascendunt, non potest sufficienter dulcescere: Sed his uaporibus coagulatis, & sufficienter concoctis, acquirit mirabilem suauitatem & dulcedinem. Ideo Arnaldus in Rosario dicit, Dulcifica amarum, & totum habebis magisterium. Dis. Superius dixisti iuxta Marsilii Ficini sententiam, aurum non habere cum humana carne conuenientiam uel symbolum aliquod, nec in eam posse conuerti: ergo metalla imperfecta minorem cum humano corpore affinitatem habebunt, & ex illis medicina fieri non poterit quae per os sumatur. Rai. Uerum est mentalla dum in metallorum substantiam perstant, quanuis cum aqua uite subtiliarentur, non haberent affinitatem aut conuenientiam aliquam proximam cum humana carne: sed corrupta forma prima durissima, & deducta ad ipsorum primam materiam sufficienter purificatam, concoctam, & dulcificatam, tunc haberent eam affinitatem & conuenientiam cum humano corpore quam habent alii cibi aut medicinae conseruatiuae, quanuis haec foret multo aliis efficacior. Dis. Haec tam efficax medicina possetne omnes curabiles infirmitates sanare? Rai. Dixi iuxta philosophi sententiam 10. Metaphys. In omni genere unum esse quod primum gradum teneat in eo genere: & quia diuersi gradus reperiuntur in medicinis: & aliquae plus uel minus operantur in curatione diuersarum infirmitatum & in humano corpore a corruptione seruando, ergo necessarium est medicinam reperiri, quae super omnes uirtuosa sit & potens ad sanandas omnes infirmitates, & ad tuendum corpus a corruptione. Et haec est nostra medicina, quia genita est ex efficaciori & incorruptibiliori substantia quae sub caelo sit. Scimus etiam, appetitum naturalem non posse ubique & in omni parte, suo priuari effectu ( ut ait philosophus ) Et quia omnis res naturaliter perfici desideratu, quantum suae naturae possibile est: Ideo hic appetitus naturalis qui est in medicinis ut perfectissimae sint, & ut possint omnes morbos curare, oportet ut in aliqua adimpleatur: & haec erit nostra medicina. Uidemus etiam substantiam subtilem & formalem in quantitate materiae submersam, non posse suas uires exerere: Sed quo magis spiritualis est & formalis atque a materia separata & a quantirate, eo magis suas uires extendit in multos effectus. Quoniam autem medicina nostra composita est ex spiritibus subtilibus & materiae simplicis & quasi sine materia elementali, ideo sine ullo impedimento extendi potest ad omnes infirmitates curabiles. Cognoscimus etiam omne agens habere uirtutem operandi iuxta propinquitatem & similitudinem, qua cum primo agente participat: Primum uero & uniuersale agens corporeum & simplex, est corpus caeleste: quod ueluti uniuersalis causa ad omnes inferiores res extenditur: Et quia medicina nostra ob suam subtilitatem, puritatem & incorruptibilitatem, super omnes substantias corporeas maximam propinquitatem & similitudinem habet cum caelestibus corporibus, ideo super res omnes corporeas infersores poterit omnes curabiles infirmitates sanare, non solum physico medico, sed etiam chirurgo pertinentes. Dicunt praeterea medici, Hieram picram commpositam singulari pollere uirtute ut a capite, collo, pectoreque humores trahat: & non ab aliis inferioribus membris: quoniam genita sit uirtute stellarum quae super caput, collum, & pectus influunt: ut sunt astra dicta Aries, Taurus, & Gemelli. Similiter de aliis medicinis dicere poterimus, quae humores trahunt a cruribus, genubus, & pedibus: quoniam specialem influxum receperunt & uirtutem a stellis Capricorno; Aquario, & Piscibus: Et quia omnia metalla recipiunt esse, nomen, numerum, colores, uires, & proprietates ab omnibus planetis, & planetae influunt super totum corpus humanum. Certum est autem ( penes ueterum philosophorum sententiam ) omnia metalla iuxta similitudinem, uirtutem, nomina, colores, & proprietates, esse in quolibet metallo ( ut dicemus ) ergo medicina nostra quanuis ab uno solo imperfecto metallo, nihilominus in se habet omnem uirtutem metallorum & planetarum: & in eius compositione ueniunt omnia illa metalla: ideo uim habet supra totum corpus humanum ut sanet omnes curabiles infirmitates. Et quia illa humiditas radicalis a nostro metallo distillata per similitudinem a philosophis nominatur aqua uitae & aqua ardens, ideo Ioannes de Rupescissa loquens de illa dicit, Aquam ardentem bonam habere in se uirtutem omnium metallorum: Sed ut dicit praedictus philosophus, Aqua nostra non est aqua uitis, sed aqua uitae. Similiter loquens de sulfure subtili supradicto nominato, auro, sanguine, & uino: dicit, Scito uino non modo auri proprietates retinere, sed multo magis omnium metallorum. Dis. Quanuis iam dictae rationes sapienter sint dictae, attamen uidetur mihi impossibile unam medicinam solam posse omnes infirmitates sanare, at causam dicam: morbi contrarii ( ut dicunt medici ) curantur contrariis medicamentis: quoniam uero contrariae qualitates in eodem subiecto esse non possunt, ideo non mihi uidetur possibile ut una medicina possit omnes infirmitates curare. Dicuut ad haec omnes philosophi, ab una re unum solum effectum produci, ergo una medicina lola non potest plus quam unum morbum curare. Rai. Una & simplex res, multos & contrarios effectus producit iuxta naturam & diuersam dispositionem recipientium. Uidemus enim solis calorem contrarias operationes facere: nam lutum desiccat, & ceram liquefacit: nihilominus est eadem operatio, & in se contrarietatem non habet: Et quanuis medicina nostra una sit, & forsan unam solam & propriam operationem habeat, nihilominus si considerare uolumus illam inquantum pro magna similitudine quam habet cum omnibus causis caelestibus quae multae sunt, ipsa est susceptiua multarum uirtutum caelestium: & hoc modo dicimus medicinam nostram in uirtute multiplicem esse, & posse causare multos & uarios effectus iuxta recipientium dispositionem. Dis. Sinamus tandem sermones hos: nondum mihi declarasti ex quo imperfecto metallo fiat haec medicina. Rai. Gratum mihi erit sententiam tuam intelligere. Dis. Mihi uideretur ut ex plumbo fieret, aut ex stanno: Nam Pithagoras dicit hoc totum secretum esse in plumbo: Hermes quoque ait, in Saturno esse naturasque coniunctas cum complemento, id est terram, aquam, aerem, & ignem: & cum eo portae aperiuntur scientiarum. De stanno loquens Geber libro primo capite uigesimo dicit, stannum esse perfectius inter corpora imperfecta: & libro quarto capite decimo octauo etiam dicit, Considerauimus ob examen huius magisterii, Iouem approximari maximae perfectioni in ordine maioris operis. Rai. Plumbum & stannum communia ( iuxta Gebri sententiam libro tertio capite duodecimo ) sunt immunda in radice & in principio ipsorum creationis, quia habent substantiam mundam sulfuris & argenti uiui. Et quia impurum simul cum puro facta sunt una substantia & una essentia, ideo dicit, non esse possibile ulla industria per medicinam primi ordinis id est per praeparationem aliquam remouere talem terreitatem immundam & impuram, nequeuntes nos remouere essentiam: Et inquit Geber se multum temporis fuisse sub umbraculo desperationis cum non posset haec corpora praeparare cum complemento splendoris sui lucidi: Sed in se reuersus, animaduertit haec corpora iniprofundo esse naturae suae immunda. Hac de causa libro secundo capite septimo dixit, Si sublimaueris id est si exemeris argentum uiuum a plumbo aut a stanno communibus, post sublimationem uidebis illud nigredine infectum: & quarto libro capite octauo in principio dicit, Solum in mollibus corporibus ingenio huius artificii non possumus remouere festinantiam liquefactionis, neque impuritatem in radice innatam suorum principiorum. alia ratio, quia ista duo metalla mundari non possunt, est, quia ut dicit Geber libro secundo capite secundo, Si sulfur & arsenicum nostra naturaliter & per minima non sint coniuncta cum faecibus alicuius rei fixae, necessarium esset ut illa in sublimatione ascenderent cum tota substantia non mundata. Quia igitur plumbum & stannum communia non habent substantiam fixam id est duram, terream & permanentem in uehementi igne, sed cum tota substantia refugiunt, ideo spiritus, qui ab eis sublimarentur, secum ferrent immundiciem. Ideo Geber in fine libri primi dicit, Quod metalla illa quae in radice participant maiorem liuiditatis infectionem, inueniuntur longioris laboris, & minoris perfectionis: & haec est plumbum & stannum communia. Dis. Fortasse credis me quoque non studuisse Gebero? quanuis non intelligam, quia profundissime locutus est. Rai. Credo te auidum esse huius scientiae, & interdum legisse Geberum, sed rursus credo ( ut dixisti ) neque te, neque multos alios intelligere: Nam in fine summae dixit, talem doctrinam se scripsisse cum modo loquendi quem solus Deus intelligere possit, aut is cui Deus suam gratiam infuderit, aut ipsemet qui scripsit. Et eodem in loco dicit, solummodo artificem & doctrinae filios posse hanc scientiam intelligere. Sed quod inferre uolebas? Dis. Uolebam dicere, mihi uideri in Geberi sententiis contrarietatem: Nam libro tertio capite octauo dicit, Considerauimus corrumpentia in stanno, non esse coniuncta in radice, sed superuenisse. Et quia in prima mistione non multum sunt illi couiuncta, ideo facile separari possunt. Et capite decimo dixit, Iouem esse mundum, sed Saturnum immundum. Et in libro Inuestigationis, capite de Praeparatione aceti acerrimi, loquens de corporibus imperfectis, dicit, omnia quae superuenere accidentia posse remoueri, & quod integre praeparari possunt ac mundari. Rai. Certe mihi uidetur quod ei studueris, sed aequiuocationem non intelligis. Nam quando Pithagoras Hermes, & alii philosophi dicunt, in Saturno totum secretum consistere, & illum esse immundum, sed stannum mundum, & aliis perfectius, & quod in radice sit mundum, & accidentia superinducta posse ab illo & ab aliis remoueri: & quod in ordine maiori id est in multiplicatione approximet pefectioni maximae: tunc intelligunt de metallis quae occulta sunt in nostro metallo puro & mundo in radice. Intelligunt tunc de communibus. Dis. Responsio Haec mihi uidetur fuga esse, sed tamen iudicium ferre non possum, quia notitiam non habeo horum metallorum intrinsicorum tuo metallo: ideo scire uere uelim quae sint haec metalla Philosophorum intrinseca tuo metallo. Rai. Quanuis superius de auro & arg. uiuo tibi declarauerim, uolens tamen ampliorem tibi dare intelligentiam, de aliis etiam disseram. Sed operae precium erit, ut tibi prius metallorum origines declarem, & modum generationis illorum, ut coguoscas quod in occulto habeant aut teneant. Dis. Et hoc mihi erit gratissimum. Rai. Imo utile ac necessarium: nam Geber libro primo capite nono dicit, Quod cum locutus esset de principiis quae sunt de naturae intentione loquetur etiam de illis inquantum sunt principia huius nostri magisterii. Principia ergo naturalia metallorum, sunt etiam principia huius magisterii. Ideo ipse Geber in prooemio primi libri dicit, Quod qui nescierit principia naturalia, remotus erit & longinquus ab arte nostra, quia ueram radicem non habet, super quam fundet suas intentiones. Et tertio capite eiusdem libri dixit Qui magno naturali ingenio praeditus non fuerit, & animo subtiliter rimante principia naturalia & naturae fundamenta, non inueniet radicem huius preciosissimae scientiae. Scire igitur debes principia naturalia metallorum in tres secari differentias: Aliqua enim remotissima sunt, alia sunt media mineralia, alia immediata. Dis. Ordine igitur haec principia omnia explica & naturalem ordinem generationis metallorum. Rai. Quanuis ( iuxta Hermetis opinionem ) principia metallorum remotissima sint quatuor elementa, nihilominus quia denominatio fit a praedominante, ideo dico quia secundum communem opinionem, terra cum aqua mista, est principalis radix & fundamentum omnium mineralium. Aristoteles quarto Meteororum inquit, Ex terra & aqua sunt metalla & quaecunque igne liquescunt. Et idem ibidem atque Auic. de Mineralibus inquiunt, metallorum materiam esse aqueam substantiam terreae substantiae mistam forti mistione. Dis. Dic quomodo in metallum conuertantur. Rai. Stellae omnes & planetae ex lumine a Sole recepto, & ob illorum continuum & uniformem motum circularem & radiorum reuerberationem, atque etiam propter tenuissimam & potentem uirtutem penetratiuam, continue terram calefaciunt in centro ac superficie, intus ac foris. Quoniam uero res omnis decocta & alterata, immutatur tandem & corrumpitur: Ideo terra mista cum aqua diutissime cocta & usta, conuertitur in aliam naturam terream, ut uidemus in lignis ustis, & lapidibus in calcem conuersis. Dis. Terra ita transmutata, quam in terram uertitur? Rai. Conuertitur in quoddam terrae genus adustae, quae in se aliquam salis substantiam continet uel aluminis: ut experientia uidemus calcem, cineres, sudorem, urinam, sputum, maris aquam, a sole decoctam, in se continere aliquos sales. Et ideo Geber in principio Testamenti dicit, ab omni re combusta fieri sal posse. Dis. Uulgo hic sal quo nomine indicatur, qui in ea terra occultatur adusta que est metallorum principium remotissimum? Rai. Uulgo nominatur uitriolum: & illud est medium minerale, & proprium semen generandi omnia metalla. Dis. Ey: ergo ex uitriolo generantur cuncta metalla? quomodo huius rei certior fiam? Rai. Ratio & experientia te docebunt: nam res omnis in id resoluitur ex quo est composita. Si metalla soluere scies in eorum primam materiam & proximam naturae metallicae, uidebis ea in uitriolum resolui: ex eo igitur constant. Et hoc confirmat Geber in libro Inuestigationis, capite de Uitriolo dicens, Certum est ( ut alias considerauimus ) a corporibus imperfectis elici diuersa genera uitrioli nobis necessarii. Idem confirmat libro tertio cap. septimo Dis. Si omnia metalla generantur ex unica materia cum sulfure, cur ergo ait Geber trahi diuersa uitrioli genera? Et cur dicit a metallis imperfectis potius quam a perfectis? Rai. Per uitriolum in hac scientia intelligitur non solum illud sal uel alumen supra dictum, sed etiam sulfur: & haec arti nostrae necessaria debent a metallis imperfectis educi ob iam supra narratas rationes. Dis. Quare magis ex uitriolo generantur metalla quam ex alio alumine aut sale? Rai. Quoniam illud est magis sulfureum & naturae metallorum propinquius ac in se uim mineralem continet, & est proprium semen & prima materia aut medium minerale ex quo generantur omnia metalla. Et quando Philosophi dicunt non fieri metallorum transmutationem nisi prius ad primam reducantur materiam, intelligitur ad naturam uitrioli. Et ideo uana est eorum opera qui uegetabilibus utuntur aut animalibus, aut aliis rebus quae non sint metallorum naturalia principia & arti propinqua. Dis. omnes Philosophi dicunt, sulfur & argentum uiuum esse principia naturalia metallorum. Rai. Uitriolum componitur autem generatur ex aqua & terra simul digestis & decoctis: ex qua decoctione terreum subtile unctuosum conuertitur in sulfur, & humidum aqueum radicale cum terreo subtili, fit uiscosum & est materia argenti uiui: ob hanc causam inquiunt Philosophi metalla generari ex sulfure & argento uiuo: Sed non sunt sulfur neque argentum uiuum communia ( ut probat Geber lib. 1. cap. 12. ) Dis. In praedicto loco ait Geber, hunc esse metallorum generationis modum, nempe quod eorum quoduis prius in terream Iubstantiam conuertitur: & ex his duabus terreis naturis emanat duplex fumus subtilissimus a calore multiplicatus in terrae uisceribus: Et hic duplex fumus ( sufficienter concoctus ) est immediata materia metallorum. Antea igitur quam in terram conuertantur, erant sulfur & argentum uiuum communia: & hoc modo possumus dicere illa esse principia metallorum. Rai. Non bene capis Geberi sermonem: nam ibi dicit, ea non esse principia naturalia in natura sua, id est communi: Sed aliud quod sequitur ob eorum substantiae alterationem in naturae radice ad terream substantiam. Dis. Non te assequor. Rai. An non tibi dixi radicem & naturale fundamentum omnium mineralium, tam sulfuris & argenti uiui communium quam metallorum esse terram cum aqua mistam? Dis. Sequere. Rai. Ergo duorum horum alteratio ad substantiam terream non fit in ipsa substantia & essentia argenti uiui & sulfuris communium, sed in eorum radice, id est in terra cum aqua mista, quae ob calorem mineralem & caelestem decoquuntur & transmutantur in uitriolum. Et quia ut dicit Geber lib. 2. cap. 15. Ex operibus naturae possumus probare, solummodo res quae salium & aluminum naturam habent ac similium, esse solubiles: Ideo praedictum uitriolum opere subterranei caloris & diametralis reuerberationis Solaris ac stellarum, soluitur: & ab eo eleuatur aut manat duplex fumus: nam calor semper miscet, & subtilissime ac fortissime simul unit subtile terreum & humidum aqueum simul concocta. Hae igitur duae exhalationes a calore caelesti tractae, si terestrem locum reperiant autm apertum & porosum, per quem exhalare possint, trahuntur in aerem, & ibi in commetas uertuntur, aut in stellas ( ut uocant ) cadentes, & circulos apparentes circa Solem & Lunam, aut in eum arcum caelestem, seu iridem, in uentos, tonitrua, fulmina, nubes, nebulas, grandines, niues, pruinas, rores, & similia in aere apparentia. Quod si clausum montem aut locum sortiantur & lapide munitum seu circumdatum, ita, ut neque calor mineralis, nequae illae duae exhalationes uaporosae possint effugere, tunc ille duplex fumus sublimando crasse fieri incipit & multiplicari, & cadens atque excolans per faxum & locum mineralem, prout meatum & uiam inuenit penetratu faciliorem per eum locum, ut distillationibus uidemus. Quod si eo in loco uirtutem mineralem non inuenit, non potest indurari ac in metallum conuerti, sed uariis coloribus eos lapides maculat, aut in commune argentum uiuum conuertitur. Si autem duplex ille fumus lapidem inueniat in quo sit uis mineralis induratiua & fixatiua, mediante conuenienti calore conuertitur in metallum. Dis. Non intelligo quae sit uirtus illa mineralis induratiua & fixatiua. Rai. Est sulfur quoddam lucidum ac lotum & ex parte fixum, & inuenitur in excisis lapidibus atque in arenis, lucet ut argentum: Et sine hoc sulfure nunquam possent generari metalla: de hoc sulfure loto loquitur Albertus in mineralibus libro tertio capite primo & secundo & tractatu secundo capite quinto. Ideo ( ut ismet ait lib. 4. Min. cap. 1. ) natura abundat hoc sulfure ubicunque locus est generationis metallorum. Et propterea metallum quod plus abundat sulfure, illud est locus generationis metallorum Philosophorum. Et per artificium educi potest & lauari. Et ideo Auic. in Mineralibus obscure loquens de his sulfuribus metallicis per artificium genitis, in quibus est uirtus mineralis induratiua & fixatiua, dicit, Atramenta, id est sulfura metallica per similitudinem dicta atramenta, quia sicut uitriolum commune est pannorum tinctura, ita sulfura sunt tinctura metallorum, composita sunt ex sale, sulfure, ac lapidibus. Superius dixi in corporibus metallicis esse duo sulfura: Sulfur illud subtile dictum aurum, intrinsecum sali, & compositum ex sale ac sulfure. Aliud sulfur crassius dictum Mars, & fere sali extrinsecum, quia genitum est ex lapidibus ui caloris: Ideo compositum est ex sulfure ac lapidibus, & non funditur, quia proprietates habet Martis, ut superius dixi: & in his sulfuribus metallicis est uirtus mineralis perficiendi in metallum argentum uiuum. Nec soluitur sulfur dictum Mars quia non participat de salsedine: Sed per distillationem soluitur salsedo simul cum suo illo sulfure intrinseco, & postea in igne coagulatur, & illud sulfur metallicum iam uirtutem mineralem adeptum est in aliquibus corporibus metallicis. Illud ergo sulfur quasi extrinsecum quia cepit uim & proprietatem ferri, ideo nominatur ferrum, & post metalli putrefactionem est rubeum uel croceum, & per lauationem fit album: Sed illud sulfur illi sali intrinsecum quia cepit uirtutes & proprietates aeris, ideo uocatur aes: & in suo sale est uiride ut uitriolum commune. Et haec duo sulfura per artificium extrahi possunt a metallis. Discip. Putabam solum Geberum obscure locutum esse, sed mihi uidetur Auicennam profunde admodum locutum esse. Rai. Res omnes huic scientiae pertinentes, ut artifici clarae sunt & manifestae, ita his qui doctrinae filii non sunt, obscurissime uidentur, ita ut uixquicquam intelligant nisi praxim uiderint. Dis. Uelim causam & modum scire, quomodo sulfur illud lauetur. Rai. Morienus Romanus dicit: Ignis & Azoth id est argentum uiuum conuersum in salem Latonem lauant, id est sulfur nostrum metallicum, & ab eo obscuritatem remouent id est adustiuam sulfureitatem. Idem dicit, Quanuis nostrum Laton, id est sulfur, primo sit rubeum, nihilominus inutile est, nisi post rubedinem conuertatur in album: & hoc fit igne medi ante & suo sale atque aceto distillato. Ideo Geber in libro Inuestigationis capite de louis praeparatione dicit, Ignis separat & consumit omnem fugitiuam substantiam & inflammabilem, id est cum sale communi mundato & cum alumine ac cum aceto purificato & acerrimo multum lauando. Dis. Eo in loco Geber loquitur de louis praeparatione, non uero sulfuris? Rai. Dixi tibi post putrefactionem omnia Philosophorum metalla simul esse, & omnia salis naturam participare, excepto sulfure dicto Marte: quod licet tunc rubeum fiat, tamen rubedo illa non est utilis, imo nocua, quia unctuosa est & inflammabilis: Sed dum cum suo sale omnibus metallis communi & cum aceto distillato ( leuiter in balneo bulliendo ) istud praeparas, simul etiam ex parte preparas alia Philosophorum metalla. Et id eo Geber libro quarto, capite tertio dicit, Rubificationem cum splendoris apparatione non euenire Ueneri uel Marti cum medicina primi ordinis, id est ex prima praeparatione, quia immunda sunt ob adustibilem unctuositatem. Et hac ratione fixari non possunt nisi prius mundentur: & propterea Geber libro secundo capite decimo octauo dicit, Sulfur & arsenicum fixari non possunt, nisi prius eorum partes inflammabiles subtilissimae artificio subtilis diuisionis ab eis separentur. Et libro primo capite quartodecimo dicit, Sulfur est tinctura rubedinis facile, sed albedinis difficilem. idem confirmat capite uigesimo secundo libri primi dicens, Mars est tinctura rubedinis facile sed bonae rubedinis difficile. & illa facilis rubedo non est utilis: & hic habes quomodo sulfur uocatur Mars. De huius sulfuris praeparatione loquitur Geber multis in locis, potissime libro primo capite decimo & tertio decimo, & libro tertio capite primo & in lib. Inuest. ubi. de Metallorum preparatione agit. De hac lauatione loquitur etiam Albertus libro tertio Mineralium cap. 1. & 2. & in 2. tractatu. cap. 5. In libro Uaporum scriptum est, Arsenicum uel auripigmentum duas habet unctuositates, & sulfur similiter: nam quando sublimare uolumus auripigmentum uel sulfur, his adimimus unctuositatem per lauationem in urina & lixiuio, & aceto & lacte caprino, quae lauationes sunt acutae, & ab eo remouent unctuositatem: quae si remaneret, auripigmentum subblimari non posset, nam subito accenderetur, & fieret flamma, quoniam ea unctuositas habilis est calori suscipiendo. Et talia corpora sublimari non possent: per arsenicum & auripigmentum intelligit quod supra nominauimus Uenerem: Et per illas acutas lotiones intelligit acetum distillatum cum illo sale. Auicenna in epistola ad Harsem Philosophum dicit: Satagamus ut a sulfure & arsenico separemus, quicquid in eis est, quod argentum denigrat. Sed quum sulfur melius sit caeteris mineralibus, inuenimus illi uiam, quae est ut coquamus cum lento igne, ut in eo uis ignea non aduratur, sed eximatur, neque comburatur ex sulfuris substantia & uirtute ignea, sed de unctuositate. Razes in libro Diuinitatis, loquens de signis, quae accidunt in praeparatione huius sulfuris, dicit, Cape oleum cum spongia quod ascendit, donec nil amplius eleuetur nigri: & superius eleuabitur nubes rotunda, & sinas ut compleatur, & sublimatio firmetur: Postea cape nebulam, & adde aquam bullientem, quando deficiet aqua: postea cape aliam nebulam & aliam: & ita fac, quoad nebulae consumentur: nam illae sunt oleum sulfuris. Dis. Fateor me nescire cum spongia eas nebulas eleuare. Rai. Tu perpetuo credis simplici Philosophorum scripturae. Uolunt autem dicere, quod quando superius eleuata erit pellicula & firmata, ut tu leuiter uas mouendo facias ut infundum cadat, & ita successiue de aliis facias: & istud uoluit Geber significare libro secundo, capite octauo dicens, Sine ignitione sublimetur illius sulfur, semper remouendo quod ab ea sublimatur saepissime: & loquitur de nostro metallo sub nomine marchasitae. Razes etiam in Lumine luminum dicit, Omne oleum congregatur supra suam aquam. Et hoc intelligi potest, non solum in putrefactione materiae, & sulfuris praeparatione, sed etiam in ultima decoctione: nam sulfur dictum arsenicum totum ut oleum eleuatnr super suam aquam, & suum Mercurium. Ideo Ioannes de Rupescissa dicit, Dixi quod posita calce, mediante calore, eleuabitur quaedam pellicula in modum olei. Hae pelliculae significatae sunt per uela nigra, & per nauim, qua Theseus Athenas reuertebatur: & per nauim qua Pyrrha & Deucalion a diluuio saluati sunt: nam superius tibi dixi, arsenicum esse hermaphroditum, quum situr ex sulfure & argento uiuo compositum. In Arca etiam Noe saluati sunt masculi & foeminae. Forma uasis huius praeparationis sulfuris debet in fundo plana esse, ut dicit Geber lib. 2. cap. 10. & cap. 8. de hoc loquens sub nomine marchasitae, dicit, Primam sublimationem marchasitae debere fieri in uase sublimationis sulfuris, donec sulfur discesserit. Sulfur autem discessisse fertur, quando rubedo illa, uel unctuositas illius, causa rubedinis remota fuerit: & hoc fit ut supra dixi. Inter alias laudes quas Geber dat huic sulfuri praeparato, libro primo, capite decimo quarto, dicit, Quod qui in praeparatione sciet unire & amicare corporibus, sciet unum ex maximis naturae secretis, & unam uiam perfectionis, quum sint multae uiae ad unum effectum & intentum. Discip. Amabo, rogo te ut mihi sententiam hanc particulatim narres, quoniam multi est momenti. Rai. Uidetur tibi admodum difficilis & obscura, tamen facilis est intellectu. Nam qui sulfur praeparare nouit nostri metalli, & illud ad albedinem & mollitiem argenti deducere ( ut inquit Geber in Testamento, loquens de Marte ) tunc ille scit amicare & unire cum corporibus metallicis communibus, quia cum illis affinitatem habet & conuenientiam: non alterat tamen & transmutat illa, quia nondum est alteratum autem transmutatum ipsum. Et ideo Geber in ultimo cap. primi libri de hoc sulfure loquendo sub nomine Martis inquit: Quando coniungitur non alteratum, non mutat coniuncti colorem, sed illum in quanto auget Et quia dictum sulfur praeparatum non est fixum ultima illa fixatione, ideo coniunctum separari potest, ut inquit Geber, ut supra: & hoc etiam in libro tertio, capite primo, loquens de sulfure & arsenico praeparatis confirmat, dicens, Mediocris eorum substantia non est perfectionis causa in corporibus, uel argento uiuo, nisi fixetur: quae quia fixa non est ultima fixatione, quanuis illius impressio non facile remoueatur, nihiloninus non perpetuatur stabiliter. Et libro tertio, capite octauo, loquens de hoc sulfure, & arsenico praeparatis sub nomine Martis & Ueneris dicit: Fixio harum duarum substantiarum approximatur firmae fixioni, sed non est firma & perpetua. Tria ergo sunt naturae maxima secreta: nempe, sulfur praeparatum, arsenicum, & argentum uiuum praeparata: & eorum praeparationes sunt tres uiae ad unum effectum: nam sulfur praeparatur uno modo, arsenicum alio, & argentum uiuum alio modo: quanuis interdum unum adiuuet in alterius praeparatione. Qui ergo scit hoc sulfur praeparatum, scit unum naturae secretum, quia etiam ipsa natura illud lauat ( ut superius dixi. ) Ideo Geber libro primo, capite decimo septimo in fine ait, Ultimum est Mars, id est sulfur: Et hoc est unum de naturae secretis. Idem etiam confirmat libro supradicto, capite decimo quinto, & libro tertio, capite nono: cum illo igitur sulfure praeparato, & ex parte fixo uniuntur spiritus, id est arsenicum, & argentum uiuum praeparata, & per illum fixantur cum maximo ingenio. Quod non peruenit ad artificem durae ceruicis, ut ait Geber libro primo, capite decimo septimo in fine. De hoc sulfure loquens Albertus libro quarto Mineralium, capite primo dicit, Debemus istud obseruare, quod fumus illius ( ante praeparationem ) ostendit substantiam terrestream illius admodum ignibilem esse, & cremabilem, & foetor illius ostendit illam esse admodum inconcoctam, & non terminatam, sed magis per calorem corrumpentem, esse corporis indigesti quam per digestionem completam. Et haec eius intemperies facit ut illud esse possit materia uniuersalis omnium metallorum: nam si ipsum esset completum, & unius determinatae complexionis, tunc certe non esset ad alia conuertibile, nisi prius illa remoueretur: sed pro sua discrasia est in omnia conuertibile: & semina & alia ex quibus res in natura generantur. Et ideo sagax natura abundat sulfure, ubicunque est locus generationis metallorum: Et quia calidum est, ideo aperitiuum est, & humidi terminatiuum, id est argenti uiui, quod eum tangit. Et quia calidum est & siccum, ideo acutum est, & id eo uires habet sigillantis, & formantis, & non recipientis. Qua de re Hermes Trismegistus dicit esse patris & masculi semen. Discip. lam certior sum hanc nostram medicinam fieri non debere ex auro, quia finitum & terminatum est. Raimund. Ad illud quod aliqui dicunt, Omne simile generare suum simile: superius respondi. Et praeterea dico, in metallo nostro imperfecto esse Solem & Lunam in uirtute, ac potentia propinqua, ut etiam dicit Arnoldus in Epistola ad Regem Neapolitanum. Ad illud quod dicunt de fermento, intelligunt de medicina finita, & perfecta: nam illa est fermentum in multiplicatione, & illa generat simile sibi. Sulfura etiam dicta aurum & argentum sunt fermentum sui argenti uiui. Discipulus. Te die noctuque audirem, tam me delectant istae expositiones: sed uelim tandem concluderes, quae sint principia immediata metallorum. Raimundus. Iam dixi, duplicem illum fumum per faxa penetrantem, si inueniat sulfur illud lotum & quasi fixum, ob multam affinitatem & conuenientiam uniuntur ad minima, & duplex ille fumus incipit aliquantulum incrassari & firmari, & ex uirtute caloris mineralis subtilissimae partes aqueae exhalant aut consumuntur, & mistio illa indurari simul cum faxo incipit: & uirtute caloris qui semper commistiuus est, praedicta talem simul unionem faciunt, quam ignis separare non potest. Et quia uidemus per experientiam, quod ex aliquibus metallis ad ignem positis exhalant aliqui uapores sulfurei, qui etiam odore sentiuntur: & uidemus etiam substantiam aqueam fortissime unitam cum substantia terrea in forma argenti uiui, perseuefare in igne. Scimus etiam ex terra non generari sulfur sine calore: neque aqua tam fortiter unitur terrae, nec terra aquae, nisi per causam dictam. Calor ergo est causa efficiens metallorum, qui transmutat terreum subtile in sulfur & humidum aqueum unitum cum terreo subtili in substantiam argenti uiui. Et haec sunt principia proxima & immediata metallorum. Et hoc modo uerificari potest quod dicunt Philosophi, scilicet quod sulfur & argentum uiuum sunt metallorum principia: tamen non sunt sulfur uel argentum uiuum communia. Discipulus. Si omnia metalla genita sunt ex una substantia sulfuris & uitrioli simul unitorum, unde prouenit ergo tanta inter metalla diuersitas? Raimund. Ex diuersa illius sulfuris lotione, & ex diuersa quantitate pura uel impura, & a loco minerali diuerso, atque ab accidentibus diuersis, quae superuenerunt & a diuerso calore, qui uarie digerit materiam metallicam. Uerum est tamen quod omnia accidentia, quae superuenerunt materiae radicali, artificio remoueri possunt, & partes inconcoctae concoqui possunt. Di Scipul. Unum abs te uelim intelligere, nempe, quomodo ars possit naturam imitari. Raimund. Omnes generationes & transmutationes quas natura facit mediante aliquo semine, illas etiam eo mediante semine potest ars facere: & sine illo solus Deus naturae creator rem talem creare posset, aut etiam generare, ut est, ex lapidibus, potest panem facere, & ex costa uiri facere mulierem. Quum igitur natura in metallorum generatione proprium ac determinatum semen habeat, quod potentiam & uirtutem propinquam habeat, ut in naturam metallicam conuertatur: ergo sine illo semine omne humanum opus uanum foret: & hac ratione infiniti errores excluduntur: Uerum est autem artem non posse naturam imitari in remotis principiis, sed oportet ea principia ex metallis elicere, in quibus insunt iam decocta, & ex parte fixa, & arti propinqua. Et hoc totum confirmat Thomas Aquinas in fine tertii Meteororum. Et in principio quarti dicit, Quod metalla inuicem transmutari possunt, quia naturalia sunt, & eorum materia est eadem. Ideo Hermes ponebat circulationem in metallis, ut in elementis: nam unum sua corruptione conuertitur in aliud. Disc. Declara tandem quomodo quodlibet metallum sit in quolibet metallo. Rai. Dicit Rasis in libro Diuinitatis: Scias res naturae subtili artificio ita simul esse colligatas, quod in qualibet re est res quaelibet in potentia, quanuis actu non uideatur. Quae res melius comprehenditur in rebus liquefactiuis, quam in aliis: Nam auri interiora sunt argentea: & argenti interiora sunr aurea: quia elicitum est aurum ab argento, & argentum ab auro: & in aere adest potentia aurum & argentum, sed non uisibiliter: & in illis ferrum plumbum & stannum, & in his aurum & argentum. Hoc idem scribit Albertus 3. lib. de Min. cap. 8. dicens, Hermes, Gilgil, Empedocles, & quasi omnis illa Philosophorum turba dicunt, in quocunque metallo esse plures species, & naturas metallorum: & aliam esse occultam, aliam manifestam: aliam intus, aliam foris: aliam in fundo, aliam in superficie ( ut qui formarum latentiam dixere & omnia in omnibus esse dixerunt, ut Anazagorae placuit, sed intus in plumbo dixerunt esse aurum, & exterius esse plumbum: Et aurum in superficie esse aurum, & intus atque in profundo esse plumbum. Et idem eodem modo esse inter aes & argentum, & fere in omni metallo erga aliud metallum. Et dicunt, ne nomines aut uoces intus & foris uel alias differentias iuxta partium situm in toto, sed secundum proprietates, & naturas dominantis autem non dominantis: nam dominans claudit in se & occultat illud, cui dominatur. Et hoc modo isti recte dicunt Anazagorae sententiam, id est omnia metalla in omnibus esse: & dominationem fieri a praedominante. Dis. Mihi uidetur, Albertum in superiori loco hanc opinionem improbare. Rai. Ipse Albertus adducit eas rationes pro his, qui non aliorum, quam communium metallorum notitiam habent, atque ut aliis metallorum Philosophorum notitiam non daret: Sed bene cognoscebat esse rationes debiles, quodque cum equiuocatione facile poterat omne dubium solui. Dis. Obsecro te ergo mihi distincte de his philosophorum metallis declara, & quomodo in plumbo sint omnia metalla. Rai. Per calcinationem, & putrefactionem reducimus nostrum commune metallum in album salem, & illud uocatur Saturnus. Et quia hoc sal fortiter est commistum cum partibus sulfureis: ideo dum dissoluitur istud, & in aceto sublimatur, trahit secum partes sulfureas, atque in iis sale & sulfure, sunt omnia philosophorum metalla. Et ideo Geber libro quarto, capite decimo quarto, loquens de hoc Saturno dicit, Citius aliis cedit, id est soluitur, quia naturam habet salis, & citius a commisto trahit secum omnia imperfecta. Et in Testamento in capite de Ioue, dicit, Calcinationem corporum esse breuiorem uiam ad perfectionem: quoniam calx facile in salem resoluitur, & facile corpus calcinatum mundatur & praeparatur. Dicit ergo Razes in loco praeallegato, Saturnum in suo profundo frigidum & siccum esse, id est plumbum & argentum, nigrum, molle, terreum, melancholicum, acerbum, foetidum, foemineum: Sed est plumbum in actu, & argentum potentia. In suo profundo, est calidum & humidum, id est aurum, aereum, sanguineum, croceum, dulce, odoriferum, masculinum. In uno latere est frigidum & humidum, id est stannum & argentum uiuum, aqueum, phlegmaticum, album, insipidum, remissum, foemineum. In alio latere est calidum & siccum, id est ferrum & aes, igneum, cholericum, rubeum, amarum, acutum, masculinum. Ecce ergo, quomodo in uno solo communi metallo, & in uno philosophorum metallo sunt omnia philosophorum metalla. Et hoc de omnibus suo modo dicere poterimus. Et iuxta praedictas proprietates & qualitates, Antiqui hisce rebus posuerunt omnia nomina mundi. Ideo multi errant, quum capiant eam rem communem per illa nomina significatam. Dis. Interdum & ego eum in errorem cecidi, sed multo magis in hisce rebus caderem, quum mihi uideantur admodum obscurae & intricatae. Rai. Secundum Razis sententiam, in omni corpore sunt tres dimensiones, nempe, altitudo, profunditas, & latitudo. Altitudo est in manifesto, profunditas est in occulto, latitudo in medio occulti & manifesti: Et haec latitudo habet duo latera, & eorum quodlibet participat deimanifesto, & occulto. Istud ergo philosophorum plumbum, quoniam in suo manifesto est album, ideo dicitur esse frigidum, quoniam albedo est frigiditatis signum. Et quoniam illud habet multam terreitatem intrinsecam, ideo dicitur esse naturae siccae, nigrae, ac melancholicae: Nam, ut inquit Geber libro primo capite quintodecimo, Quanuis habeat humiditatem uiscosam, tamen non adhaeret sulfuri dictum Mars, praeterquam artificio, id est praeparando illa propter siccitatem, id est illius terreitatem, qui contemperat eius uiscositatem, & non finit eum adhaerere: Et de hoc sale dicto Saturno intelligit Geber libro secundo capite septimo: & alibi quum loquitur de mercurii praeparatione, & quomodo ab eo separetur terra & aqueitas superflua: Et quia illud est de natura uitrioli indigesta, ideo acerbum est, & propter albedinem & frigiditatem dicitur foemineum, foetidumque uocatum est propter sulfureitatem adustibilem, indigestamque: Et quia manifestum semper est occulto contrarium, & econuerso ( ut ait Razes ) ideo profundum seu occultum istius plumbi, per distillationem fit manifestum & calidum, quoniam est sulfur rubeum: Et quia in huius rubei sulfuris compositione interuenit argentum uiuum ideo dicitur esse humidum: & de hoc loquens Albertus in 4. Mineral. capite primo dicit, Obseruare debemus esse calidum quoddam & siccum humido frigido coniunctum in una complexione quae hermaphrodita est, ut in plantis uidere est, quae ab omni parte sunt impregnatae & impregnant. Dicitur ergo hoc aurum quod etiam nominatur Uenus, fore hermaphroditum: quia hermaphroditum nomen est compositum e duobus, significans Mercurium & Uenerem. Ideo Geber libro primo, cap. uigesimo primo, loquens de hac Uenere coniuncta cum Mercurio, dicit illam esse mediam inter Solem & Lunam, id est sulfuris & argenti uiui, quoniam ex utroque participat: Aereum nominatur, quia est spiritus subtilis, & sublimatur simul cum aqua mercuriali dicta aere: sanguineum, quia rubeum, & ob hoc uocatur sanguis & uinum rubeum: citrinum, quia compositum est ex argento uiuo albo & sulfure rubeo: nam ut dicit Geber libro tertio, capite tertio, Citrinitas non est aliud quam determinata proportio rubei & albi: & libro praedicto capite nono loquens de distillatione huius Saturni dicit. Non separatur ab illo in fumum quantitas notabilis, quae non sit citrini coloris multae citrinitatis: & parum infra dicit. Quando fumus exit ab eo, necenssario exit cum sulfure non comburente: cuius proprietas est creandi citrinitatem. De his duobus fumis & uaporibus, denque hoc auro satis dixi superius. Dulce & odoriferum dicitur ob suam rubedinem, caliditatem & bonam concoctionem: masculinum, quia calidum & ueluti paternum semen simul cum sulfure in metallorum generatione. De hoc inquam occulto auro scriptum est in libro Trium uerborum, Oportet ut sciamus facere de manifesto occultum, & de occulto manifestum: Et istud occultum est de natura Solis & ignis, & est preciosissimum oleum omnium occultorum, & tinctura uiua, & aqua permanens, De hoc oleo Geber libro secundo, capite duodecimo, dicit, Causa inquisitionis olei fuit, ut haberetur color qui permistus est cum substantia illius: nam istud operi nostro auxiliari potest. Etiam ipse Saturnus in uno latere ipsius latitudinis, id est in parte manifesti, & parte occulti: est naturae frigidae & humidae, id est Iupiter & arg. uiu. praeparatum: quod quia est album, ideo dicitur frigidum: & quia illud habet quandam aqueitatem admodum unitam, & homogeniam, ob quam difficulter coagulari potest ( ut dicit Geb. lib. 2. cap. 16 ) ideo humidum est. Et istud accidit post lauationem faecum ustarum, quod affirmat Geber lib. I. cap. 19. dicens, Plumbum habet multum substantiae terreae: ideo lauatur, & ob lauacrum conuertitur in stannum. De hoc plumbo dicto mercurio non praeparato Geber in lib. 3. cap. 12. dicit, Per leue artificium uidemus ab illo exire terram nigram & faeculentam per lauationem. Morienus Romanus dicit, Corpus immundum secundum philosophos dicitur plumbum: sed corpus mundum est stannum. Quia ergo stannum istud & arg. uiu. praeparatum est album ut cera alba uel butyrum, & facilis fusionis, & multum de humiditate participat, ideo dicitur esse naturae frigidae & humidae, phlegmaticae: insipidum & remissum dicitur ob remotionem aquae acutae ac uaporis calidi & sicci, id est ferri & aeris: Quamuis ( ut dicit Razes ) Ueneris siccitas sit minor Martis siccitate, quia participat de argento uiuo, quod suam siccitatem contemperat: Et nota, quod ( ut ait Geb. lib.i.cap. 12: & lib. 3 cap. 7. ) in corporibus metallicis communibus sunt duo sulfura necessaria nostrae arti, quae in manifesto tendunt ad rubedinem, sed in occulto sunt alba, rubea, & nigra. Quod Uenus dicitur, intrinsecum est praedicto Saturno: aliud quia est naturae terreae quasi fixum, & sine fusione, id est solutione, est dictum Mars. Et istud a commisto separatur Saturno: quia ( ut dicit Geb. lib. 4. ca. 14. ) ea metalla quae participant minori quantitate argenti uiui, facilius separantur a commisto: & rationem adducit in sequenti capite, uidelicet quia in substantia diuersificantur, ideo resultat diuersa fusio, & spissitudo & raritas, quae sunt causa separationis. Loquendo igitur de hoc sulfure dicto Marte, dico esse calidum & siccum: Ideo Razes in Lumine luminum, dicit, Mars exterius habet calorem & siccitatem: & intus habet frigus & humidum: intus per propriam naturam habet argentum uiuum purum: quod per administrationem extractum, tandem sinit se conuerti in speciem puri auri. Dicitur etiam istum Martem esse igneum ante lauationem, quia sulfur est & facile inflammabile ob adustibilem unctuositatem: cholericum ob multam caliditatem atque amarum & acutum, masculinum ob suam caliditatem, & quia est ut semen paternum in generatione metallorum. Ecce ergo quomodo in uno communi metallo, & in uno philosophorum metallo sunt omnia metalla philosophorum: idem dicere poterimus de aliis. Sed nota quod sulfur istud dictum Mars, quia est quasi extrinsecum dicto Saturno, & non habet salis naturam, ideo separatur & non soluitur, sed subtiliatur: sed alia omnia, quia salis naturam retinent, ideo soluuntur: & hoc innuebat Geber lib.i. cap. 15. loquens de mercurio, id est de isto sale dicto Saturno, Soluuntur Iupiter & Saturnus, Luna & Uenus ab illo, idest per illius naturam: nam omnia simul habent naturam salis. Nam solae res quae habent naturam salis & aluminis solubiles sunt, ut saepius dixi. Et supradicta philosophorum metalla nominantur nominibus planetarum & deorum antiquorum: & sub his, & aliis nominibus Geber occultauit suam scientiam. Idem fecere alii fere omnes philosophi. Ideo Razes in Lumine luminum dicit: Antiquis placuit occultare harum rerum significatum cum tot nominibus, ut uix nemo amplius reperire possit noua uocabula. Morienus Romanus dicit, Nulla res inclusit huius artis magistros in errore magis quam nominum multitudo. Sed qui inueniet haec nomina non aliud esse quam colores apparentes in commistione, non errabit in uia huius operationis. Antiqui ergo ut hanc scientiam occultarent, multis usi sunt nominibus, similitudinibus, & aenigmatibus, & potissimum fabulis poeticis. Dis. Superius uolui tibi dicere, me multum mirari homines sapientissimos occultasse hanc scientiam tam diuinam sub uelo illarum fictionum & chimerarum: Sed si me huius rei capacem reddes, perpetuo tibi deuinctus ero: nam neminem unquam inueni qui eas exposuerit praeterquam moraliter. Rai. Antiqui sapientes publice operibus & uerbis moralia docebant, ideo qui notitiam huius scientiae non habet, non potest ea scire, quae significare uoluerunt per tot deorum nomina, eorumque genealogiam, amores, metamorphosesque. Et nisi credas hasce fabulas hunc sensum habuisse, uide Albert. in 1. Min. Tract. 2. cap. 8. qui eas exponit in hunc sensum. Dis. Quid dicit Albertus? Rai. Is dicit Gorgonis fabulam habere, ipsum in lapides conuertisse quotquot eum respiciebant? Uim fortem mineralium nominarunt Gorgonem: eius aspectum aiunt esse humorum corporum dispositionem ad uim lapidificatiuam: ecce igitur quomodo antiquorum nonnulli exponebant ut dixi. Dis. Nondum ista intelligo. Rai. Superius dixi, in sulfuribus esse uim fortem mineralem induratiuam & fixatiuam per Gorgonem significatam: illius respectus est humorum, id est uaporum metallicorum ad hanc uirtutem lapidificatiuam: Nam quando fumi saliunt per longum bociae collum, & postea pluries descendunt, tandem uniuntur cum praedictis sulfuribus, & conuertuntur in lapidem admodum preciosum. Scribunt etiam Poetae, Graecos serpentem uidisse super arborem salientem, in cuius fummitate in uenit matrem cum filiis, quos omnes commedit: sed ipse inclinans caput conuersus est in lapidem. Uapor & humiditas radicalis metallorum est serpens: nam ante decoctionem est admodum uenenosa, & nominatur nominibus serpentum, draconum, leonum, ursorum & basiliscorum ob eorum ferocitatem & uenenositatem. Iste igitur uapor ascendit per distillationem in bocia, & ibi reperit filios, id est illa duo sulfura, cum matre, id est cum arg. uiu. foeminino, a quo praedicta sulfura soluta sunt, & omnes commedit, quia illa sulfura soluit, & ad se trahit. Sed ille uapor quia salit, & postea descendit per collum bociae, ac simul cum illis sulfuribus fixatur, ideo conuertitur in lapidem. Sacra etiam Scriptura dicit, Uxorem Lot ignem fugientem, quia contra Dei mandatum respexit retro, conuersam fuisse in statuam salis. Alph. dicit, Antequam opereris, uolo tibi describere bonam medicinam: oportet ut sit humida, & quando coquitur, ut coaguletur & inspissetur ut sal, nix, grando: & sit dulcis saporis, uentris nigri, coloris albi. Dis. Quid sibi uult uentris nigri? Rai. Uult dicere, quod quanuis illa materia in decoctionis initio sit alba, tamen in suo occulto habet in se nigredinem: quae procedit ab adustiua unctuositate, quae totaliter separata non est. Ideo primum signum apparens in coagulatione, est nigredo, quam uocant caput corui: & post coagulationem durat 40 dies: postea iterum fit alba, prout illa humiditas consumitur: Fingunt etiam quod cum lupiter iratus esset contra patrem suum Saturnum, abscidit illi genitalia cum acuta falce, quae in mare ceciderunt: & ex eo sanguine simul cum maris spuma genita est Uenus: per Saturnum intelilgunt salem illum ante separationem suarum terrarum: nam dicitur Iouis pater, quia ex illo generatur Iupiter, separatis terris. Cum ergo hic sal positus est in bocia super ignem, Iupiter iratus, & alteratus ob ignem, soluitur in aquam subtilem significatam per falcem acutam, cum qua incidit, separat, & secum trahit partes masculinas, nepe sulfur illius salis dicti Saturni, & simul in bociam descendunt: ideo dicitur eos in mare cecidisse, idest in eam aquam salis amari: Ex quo sale ac sulfure genita est Uenus, ut superius dixi. Aqua illa amara est Phaetontis currus, dictus Eridanus, quia in illa defertur Sol & spiritus foetens dictus aes & Uenus. Scribunt Dedalum simul cum filio Icaro inclusos in labyrintho fecisse alas ex pennis, easque cum cera sibi appendisse ac filio, cum hisque uolasse extra labyrinthum per aere sed Icarus nimis alte uolans, cecidit in mare in quo submersus est, quoniam Sol ceram liquauit, sed cum ab undis maris in litus esset proiectus, pater eum sepeliuit in arena. Dis. Huius expositio mihi magnopere grata erit. Rai. Non possum quae tibi dico probare longiori serie, quia breuis esse cupio: per Dedalum patrem Icari, uolunt significare sulfur illud dictum Martem: & per Icarum notant aliud sulfur uocatum arsenicum: nam secundum Geb. lib. i. cap. 14. Arsenicum est de materia subtili & cum sulfure simili. Et 4. lib. cap. 5. dicit, Medicinam specialem Martis fusiuam esse arsenicum: nam est sulfuris dicti Martis subtilissima pars, quae quia salis naturam habet, ideo fusiua est & solubilis: Per labyrinthum in quo sunt inclusi, significatur metalli nostri calx, in qua sunt dicta sulfura: alae quibus euolant & sublimantur, ee sunt de quibus Geb. lib. 2. cap. 10 dicens, Corpora quae administratione rei subleuantis indigent, sunt Uenus & Mars propter eorum fusionis tarditatem. Uenus indiget tutia, & Mars arsenico: & cum illis facile sublimantur, quia multum cum eis conueniunt. Dis. Credo locum hunc ex illis esse, quos Geber & tu solus intelligitis. Rai. Superius dixi, multoties per corpora intelligi sulfura illa dicta Martem & Uenerem, quae sunt tardae fusionis & solutionis, quia Mars non habet partes salsas, & Uenus his parum participat: ideo distillatur cum ignis expressione & ignitione aludel, ut dicit Geber lib. 2. cap. 2. & 8. Uenus ergo suae sublimationi tutia indiget ideo fumo aut aqua supradicta: nam ut dicit Geb. lib. 3. cap. 3. Tutia est fumus corporum alborum, id est eius salis dicti plumbum, stannum & Luna: & cum his alis sublimat extra dictum Saturnum extractum a dicta calce metallica. Alae, quibus Mars in putrefactione sublimat extra suam calcem, est arsenicum: nam humiditas & acuitas aceti ( mediante fimi calore ) agens in corpore calcinato dissoluit & trahit ad se salis substantiam, cum quo etiam trahit subtile sulfur dictum arsenicum clausum in profunditate salis ipsius. Et quia sulfur illud subtile est de substantia illius sulfuris dicti Martis, ideo illud subtile dictum arsenicum simul cum sale trahit ad se, & eleuare facit ac sublimare illud crassius dictum Mars quoniam tunc sunt insimul coniuncta omnia, & unum non potest sine alio eleuari. Cera qua glutinabantur alae, est supradictum sal uiscosum ut cera alba: Et quoniam sulfur illud subtile significatum per Icarum, per distillationem alte uolat, id est in caput alembici portatum a praedicta aqua significata per Iouis aquilam, ideo cadit in mare, quoniam calor dissoluit illum salem in aquam, & in eam cadit sulfur dictum, & ibi moritur, quia fit nigrum: sed a supradicta aqua proiectum ad litus, id est ad superficiem in ea pellicula, & nauicula praedicta, quia pars oleaginosa semper supernatat, ideo desiccata aqua, ipsum arsenicum fuit sepultum in arena, id est in eo sulfure dicto Marte subtiliato in modum subtilissimae arenae ac lucidae. Dis. Non sum harum expositionum capax, sed uerbis tuis credo, quia magister es hac in arte. Rai. Quando praxim uidebis, haec tibi erunt manifesta. Dicunt etiam Poetae, quum lo amaretur a Ioue, eam fugientem Iupiter circumdedit nube spissa & obscura, ita ut a cursu firmaretur Per Iouem significatur praedicta aqua mercurialis, quae a loue amatur, quia sunt eiusdem substantiae: sed haec duo posita in uase ad ignem, dicta aqua subtilissima fugit per longum collum uasis, ac reuertitur, & lupiter illud sulfur circumponit subtile in modum spissae nubis ac nigrae, ob quam coagulatur, ac firmatur. Illae nigrae pellicule ( ut superius dixi ) sunt nigrae uelae, quibus Theseus reuertebatur Athenas: quod Aegeus pater illius uidens, ac putans Theseum esse mortuum, desperans proiecit se in mare, in quo suffocatus est. Per Theseum ergo significatur sulfur illud subtile quod in ea pellicula latet, aut oleo per nauem significato. Et tunc Aegeus, id est sulfur dictum Mars, qui est pater huius subtilis sulfuris proiicitur in mare, id est in eam aquam salis, & hic soluitur ac moritur, quia iterum fit nigrum. Scribunt etiam post diluuium & aquarum desiccationem, terram animalia producentem, quendam etiam serpentem produxisse Pythonem appellatum, quem Phoebus suis sagittis interfecit. In materiae nostrae distillatione, primo lento igne diluuium uenit, id est quaedam aqueitas, de qua loquitur Geber lib. 2. cap. 2, & 7. & remota illa aqueitate, & aucto igne, terra, id est materia nostra, quae multa terreitate participat, producens animalia, id est sulfur, illud subtile dictum sulfur & sulfura, quia paulatim distillat, ut dicit Senior: & uocatur animal & animalia: quia ut scriptum est in Philosophorum Turba, Nostrum aes est ut homo qui habet animam, corpus, & spiritum: produxit etiam serpentem dictum Pythonem, id est aquam illam foetidam, quam Phoebus, id est Sol noster interfecit, id est coagulauit & nigrefecit. Ferunt quoque Apollinem philocaptum Daphnes, eam fugientem secutum. Apollo est Sol noster, qui in distillatione sequitur aquam mercurialem per Daphnem significatam. Finxerunt quoque Phoebum & Bacchum fuisse Iouis filios: per Phoebum ac Bacchum intelligunt sulfur superius dictum Solem & uinum: quod quia distillatum est ab illo Ioue, & illius partem retinet, ideo dicitur esse Iouis filius. Scribunt etiam Mineruam louis fuisse filiam: Nam cum Iupiter caput suum percussisset, exiliit armata Minerua a suo cerebro. Per Mineruam intelligunt aquam mercurialem, quia minuit & subtiliat neruos, id est sulfura: Iupiter ergo feriens caput suum igne, id est sal illud dictum Saturnum, in quo est illud sal subtile, album, molle & humidum significatum per cerebrum, per distillationem ab eo exit Minerua armata & induta partem illam subtilissimam & fusiuam Martis. Describunt etiam Uulcanum admodum Mineruae amore captum, omnibus uiribus illam sequebatur: at ipsa illum fugiebat & contemnebat: cum uero illi Uulcanus forte approximaret, arripiens eam uestimentis semen suum in terram prelibidine fudit, ex quo semine scilicet natus est filius, & illa dimissa est in pace. Per Uulcanum intelligunt illud sulfur dictum ignem & Martem, qui multum hanc mercurialem aquam diligit significatam per Mineruam, quia simul in suo metallo fuerunt: sed quia facile separantur, quia diuersas habeant naturas, ideo dicitur Mineruam eum fugere: at sulfur ipsum illi appropinquans, eamque comprehendens, antequam separetur, suum semen relinquit, id est partem illam sulfuream, subtilissimam dictam arsenicum in terra ipsius salis dicti Saturni: & per distillationem nascitur puer, quem supra nominaui, Ganymedem, Apollinem & Phoebum: & ipsa aqua relinquitur in pace, quia illa est fixationis impedimentum: est tamen necessaria ut diu uitam humanam sustentet. Dicunt etiam quidam Martem fuisse filium Iouis ac Iunonis, alii dicunt lunonis sine patre. Per Iunonem quamuis sepe intelligant elementum aeris, id est aquam illam mercurialem, tamen hic intelligunt elementum terrae, quando dicunt fuisse lunonis filium sine patre. Iupiter ergo & Iuno significata per elementum aeris, post putrefactionem sunt simul cum Marte: & quia illud separatur a uentre istorum, ideo dicitur illorum filius: sed quia filius aliqua in re solet patri similis esse ac matri, & Mars seu illud sulf. omnino est dissimile nostro Ioui, quia Mars est calidus & siccus, rubeus, durus, sine fusione & priuatus argentum uiuum. Iupiter est frigidus & humidus, albus, mollis, fusibilis, & est arg. ui. mortificatum, ideo dicunt illum fuisse filium solius Iunonis intelligentes elementum terrae, quntuim sulfur est pinguedo terrae, nam similitudinem non habet cum aqua mercuriali. Dis. Nescio quid de tuis istis expositionibus dicam: & ueluti stupidus maneo, & timeo si eas alios docere uoluero dicturos me insanire. Rai. Dixi iam tibi eum non posse ista intelligere, qui praxim non uiderit: ideo si primo te contemnent, postea laudabunt. Dicunt praeterea Uulcanum fuisse Iouis filium ac Iunonis. Et quia erat deformis, subito natum proiectum esse in Lemnum insulam, ibique fuisse a simiis nutritum: quod superius de Marte dixi, potest etiam de Uulcano intelligi, qui quia deformis ac turpis est, id est, quia ante lauationem habet illam adustiuam unctuositatem, & non habet partes sal fugineas, ideo abiectus est, quando ab illis separatur ob diuersam naturam, fusionem, spissitudinem & raritatem, ut dicit Geb. lib. 4. cap. 14. & 15. & lib. 3. cap. 4. dicit, Argentum uiuum non aliud capere quam quod suae naturae est. Proiectus est ergo in Lenno insula, id est in bociam ubi sagittae cadunt, id est sulfura genita ex uaporibus calidis ac siccis: & ibi fuit nutritus, id est lotus, a simiis, id est ab his qui naturam imitantur, & fuit ad perfectum adductus. Scribunt Uulcanum duxisse Uenerem in uxorem: Geb.lib.i.cap. 10. dicit, Compar sulfuris esse arsenicum, quod dicitur Uenus. Dicunt Apollinem fuisse Uulcani filium: per Apollinem intelligunt Solem nostrum, qui quia est subtilissima pars ipsius sulf. dicti Martis & Uulcani, ideo dicitur eius filius. Di. Dic mihi ubi nam per Iunonem intelligant elementum aeris. Rai. Dixerunt Iunonem fuisse Saturni filiam, & Opis sororis & uxoris louis: in parte natam ante louem, fuisse Deorum reginam & diuitiarum, praefuisse partub. & matrimoniis: ideo dictam fuisse Iunonem, quod matrimonia iungeret. Aqua mercurialis est filia Saturni, qui ab eo distillat, & a sua terra significata per Opim, quia illa dat diuitias, id est aurum nostrum: in una distillatione generatur Iuno, idest aqua illa mercurialis, & Iupiter id est sal occultus in faecibus combustis: de quibus faecibus Hermes & Metuendus eius discipulus, & Mireris Philosophus dicunt, In cineribus est quod quaeris. Hermes dicit, Cape faeces quae remanent in fundo bocie & serua illas, quoniam sunt cordis corona, & sublima, quia sublimat alba ut sal. idem scribitur in Diuin. libro. Geb. etiam lib. 2. cap. 2. dicit, Faecum separationem esse possibilem a salibus sublimandis ob salium solutionem: quod non euenit aliis rebus. Modus lauandi eas faeces combustas scribit in lib. Inuestigat. ubi dicit, Atramentum nigrum soluatur in aceto mundo autm in aqua bulliente, postea per filtrum distilletur & coaguletur, & erit praeparatum: aut prius in alembico ponatur, & tota eliciatur humiditas: Quia ergo in distillatione prima distillat ea mercurialis aqua significata per Iunonem, & postea extrahitur sal praeparatus significatus per Iouem, ideo dicitur uno in partu Iunonem natam ante louem: Et istud uoluit Geber significare lib. I. cap. 11. quando loquens de hac aqua mercuriali, dixit, Illam potius reuerti a calce sua quam Iouem ipsum: Fertur esse supra partus, quia distillando eximit a suis terris, & in lucem producit nostrum Phoebum. Praeest Matrimoniis quia est medium coniungendi tincturas, ut superius dixi. Ideo Morien. dicebat, Animam, id est nostrum Solem non coniungi cum corpore sulfuris, nisi mediante spiritu, & animam non coniungi praeterquam cum corpore, a quo fuit extracta: & si conatus fueris illam cum alio corpore coniungere, inuanum laborabis: dicatur soror & uxor louis, quia eodem partu nata est ( ut dixi ) uxor, quia eiusdem substantiae, regina Deorum Gentilium significatorum per nostra metalla, sulfura, & sales: nam ipsa regit illa, per eam nascuntur, soluuntur, subtiliantur, separantur, coniunguntur, mortificantur, uiuificantur, & fructificant: ideo dicitur Opum regina. Fingunt etiam Uenerem filiam fuisse Deiones & Iouis, & Uulcani uxorem, & fuisse amatam a Marte: per Deionem, Uulcanum, & Martem, intelligunt ipsum sulfur dictum uinum ignem & Martem: Etymologiae nominum alibi abs te reperiri poterunt: sulfur dictum Uenus post distillationem uidetur uinum: Et quia distillat ab eo sale dicto Saturno in quo est Luna & Iupiter, ideo dicitur illorum filius. Dicunt Amorem fuisse filium louis & Ueneris: per Amorem possumus intelligere sulfur illud subtile superius nominatum Phoebum, quia componitur ex mercurio dicto Ioue, & ex sulfure dicto Uenere, ideo eorum dicitur filius. Fingunt etiam Latonam fuisse uiolatam a Ioue, ob quam rem Iuno Iouis uxor de caelo descendit, & eam in Delo insula proscripsit, ubi Phoebum & Dianam peperit: Per Latonam intelligunt quod superius de Amore dixi: nam componitur ex loue & Uenere. Iuno, id est aqua illa mercurialls descendit de caelo, id est a capite alembici facti in modum caeli, in quo caelo fuit etiam Ganymedes portatus, id est istud sulfur: & Iuno portat & proscribit ipsam Latonam in bocia: & tandiu ibi moratur, quod primo in Lunam, deinde in Solem uertitur. Hoc uoluit Geber significare lib. 1 cap. 17. dicens, Uidimus in mineris aeris, a quibus exibat aqua quae secum spumas ducebat subtilissimas aeris, & illas continuo cursu aquae lauat & mundat: postea cessato aquae cursu, uidimus eas cum arena sicca per annos tres calore Solis fuisse decoctas: inter quas inuentus est Sol uerissimus. Dis. Si superius tibi non respondi, fuit in causa, quia expositiones illas fantasticas non intelligebam: sed quia nunc aperte loqueris, potero aliquid dicere. Rai. Si debile tibi est cerebrum, & non capis illas expositiones, ne saltem eas uituperes: sed quiduis dicere? Dis. Uolo dicere, Geberum naturaliter loqui, quoniam interdum accidit aquas transire per mineras, ac secum trahere aliquam minerae partem; ut supra dixit: ideo dicit, ut naturam imitemur. Rai. Nimium es credulus si putas naturam potuisse conuertere aes in aurum. Dis. Quid ergo innuebat Geber? Rai. Hic est unus ex eis locis, ubi uidetur apertius eum esse locutum, & tamen obscurius loquebatur. Nam aeris nostri minera, est illud sal dictum supra Saturnum: a quo per distillationem exit aqua mercurialis, quae secum illud sulfur ducit subtile dictum aes, quod per continuum cursum illorum uaporum aqueorum ascendentium & descendentium lauatur a sua unctuosa nigredine, & fit album cessant ibus dictis uaporibus. Sed post tres menses fit Sol uerissimus, posita bocia in arena uel cineribus cum igne temperato: tandem uolens uerba truncare, expositio Geberi, harumque fabularum poeticarum ac similium consistit in omni eo quod superius dixi de metallis intrinsecis: ideo non amplius alias fabulas pro nunc declarabo quoniam ex te ipso intelligere poteris ex his quae superius dixi, potissimum uero si nominum etymologiam & significatum consideres, quibus in fabulis utuntur Antiqui. Dis. Omnino ingentes ago tibi gratias: sed ad nostram medicinam reuertentes, uelim scire num supradicta Philosophorum metalla praeparata & soluta intrent compositionem nostrae medicinae. Rai. Pluries dixi omnia ad hanc huius medicinae compositionem concurrere. Et hoc confirmat Io. de Rupescissa dicens, Quemadmodum caeli influxus & Solis augmentatur aliarum stellarum in fluxu, ita etiam nostrum humidum radicale dictum caelum, non solum ornari debet ex Sole, sed etiam a stellis aut planetis, ut eius influxus augeatur & uirtus: Et hoc etiam confirmat Geber in fine primi libri, dicens, Quaecunque perfectionum diuersitates parum antea fuerunt a nobis determinatae, inuente sunt in opere medii ac minoris artificii uel operis: sed in maiori omnes sunt eiusdem perfectionis. Dis. Haud credo inueniri hominem qui obscurius scripserit ipso Gebero: ideo non mirandum est, si multi ob desperationem eum lacerant. Rai. Minor ordo est praeparatio, in qua multae sunt uiae & medicinae imperfecte: secundus ordo est fixatio, & in hac etiam est aliqua diuersitas, quia non omnia aequaliter fixatione indigent: sed in terrio ordine, idest in multiplicatione, quia in medicina completa peruenerunt omnia ad perfectionem unam, ideo dicuntur omnia esse necessaria Si uero certior esse uis horum trium ordinum expositionem esse iuxta Geberi mentem, lege in fine Summae suae, ubi de Sublimatione loquitur, & praeparatione primi gradus, secundi & tertii, & ueritatem cognosces eius quod tibi dixi. Dis. Concedo in medicina minerali ac fixa, omnia illa esse necessaria: sed in medicina quae per os accipi debeat, sum dubius: Nam sicut aqua mercurialis in minerali medicina non est permanens, quantum illa est impedimentum fixationis, ita in medicina humanorum corporum non deberet ingredi sulfur illud tam fixatiuum dictum ferrum, quntum non opus sit eam fixari: nam stomachus seu uentriculus ea concoquere non posset, ut superius de auro dixisti. Rai. In hoc fac quod uolueris, sed tibi dico Alb. in fine 2. Meteor. ubi Auicennae sentent. adducit, dicere, in optimis aquis aurum reperiri: post has, illa est in qua ferrum est, & multum interiora corroborat, & tamen fixa non est: atque hoc cognoscere potes a signis quae uidentur cum medicina est finita. Dis. Gratum erit mihi hoc intelligere. Rai. Ioannes de Rupe atque ego simul, diximus cognosci duobus signis, quando medicina hec finita sit & perfecta: primus, si uas in quo posita est haec medicina, positum in angulo domus, ueluti miraculo & uinculo inuisibili ad se trahet omnes intrantes, & eos circa se stantes faciet, tunc completa erit secundum signum, si praedictum uas positum supra turri trahet ad se omnes aues odorem medicinae sentientes & eas circa se sistet. Dis. Haec mihi uidetur res magna & fere impossibilis. Rai. Per turrim significatur fornacula posita in angulo domus, in qua fornacula uel furnulo positum est uitrum, in quo nostra medicina coquitur: per intrantes in domum, & per aues praeteruolantes significantur illi spiritus uel uapores, qui uirture caloris uolant, & sursum deorsum eunt per longum bociae collum: qui cum firmantur, nec amplius ascendunt, & materia est coagulata, dulcificata, & medicina perfecta est, & non tamen fixa: Atque ut dicit magister Leonellus, coagulabitur in modum oui quod tenet acumen in fundo: Superius dicta occultarunt Poetae, fingentes Orpheum ex cantus ac soni dulcedine ad se traxisse bruta animalia, homines, aues, lapides, arbores ac montes: sistitisse uentos: ita ut dicant etiam Phoebum, arcu ac pharetra depositis, stetisse captum dulcedine cantus: ac serpentem qui continue aureum uellus custodiebat, Orphei cantu somno correptum fuisse. Dis. Haec nimirum pulchra est fabula scienti uerum significatum & sensum. Rai. Per Orpheum intelligo totam materiam coagulatam: & in hac medicina est pars uegetabilis, id est sal per arbores significatum & herbas: adest & pars animalis, id est anima, & aurum significatum per animalia, homines, Phoebum, & per uellus aureum: pars mineralis est illud sulfur dictum Mars, significatum per lapides, montes, ossa, resque alias duras: adest etiam aqua mercurialis, & uapores significati per aues, uentos, serpentes, tauros, & dracones, qui aureum uellus custodiebant. Nanque ut dicit Geber lib. I. cap. 15. In distillatione nullum Philosophorum metallorum submergitur in mercurio, id est aqua mercuriali, Sole nostro excepto: Per Orpheum denique significatur nostra medicina, quae cum fit dulcis, sistit & coagulat omnia supradicta. Sed praecipua causa coagulandi & fixandi partem mercurialem sunt supradicta sulf. praeparata & soluta: de quibus intelligebat Alb. lib. i. Miner. cap. 8. tract.1. dicens, Philosophi supra modum student, ut aquas faciant, quae habeant in uirtute diuersas elementorum qualitates, & non actu: ut per illas exiccent & coagulent id quod transmutare uolunt. Et 4. Meteor. tract. 3. cap.i.dicit, Arg. ui. in artis operibus desiccari ex multa adustione & mistione sulfuris non omnino adurentis. Dis. Quid de his dices, qui congelant & fixant arg. uiu. cum herbis? Rai. His satis est ut dicam quod Geb. scribit lib. 2. cap. 17. loquens de medicina quae coagulat arg. uiu. & illi adhaeret in profundo, & per minima cum illo miscetur ante illius fugam: necesse est illam colligere a rebus illi conuenientibus, & sunt omnia corpora sulfur uel arsenicum: & parum infra concludit, dicens, Quod a quacunque re illius medicina trahatur, debet esse substantiae subtilissimae ac purissimae, ex natura illi facile adhaerens, ac facillimae fusionis in modum aquae fixae super ignis pugna: nam istud coagulabit, & in naturam Solarem conuertet, uel Lunarem. Et lib. 4. cap. 10. inquit, Cum nil inueniatur quod illi magis conueniat, quam id quod est suae naturae, ideo aestimauimus cum illo medicinam illius facere, & libro secundo, capite decimo septimo dicit, Dictam medicinam facilius, propinquius, & perfectius inueniri a solo argento uiuo quia natura amplectitur amicabilius naturam propriam, & eius plusquam extraneae gaudet: Et lib. 3. cap. 4. ait, Argentum uiuum non aliud capit, quam quod suae nature est: Et cap. 7. dicit: Si poteris facere medicinam perfectam ex solo argento uiuo, eris inquisitor preciosissimae perfectionis: notare igitur debes quod, ut dicit Geber capite 16. libro 2. argentum uiuum Philosophorum habet partes sulfuris naturaliter cum eo mistas, id est sulfur & arsenicum: & cum his praeparatis facile unitur ob conuenientiam in natura: & hec sunt propria medicina coagulatiua & fixatiua argenti uiui Philosophorum. In libro Uaporum scriptum est, Quod qui cito uult coquere carnem imponat aque cum carne frustum uitri: nam uitri siccitas tantum adimit humiditatis a carne in ebullitione, ut caro cito remaneat cocta: sed citius conquitur ea caro si uitrum illud sit ex cinere foeni ac filicis, quia illud minus abundat humiditate: nam primum uitrum aliquid habet humidi quod a plumbo contraxit, quod primum fuit in compositione. Dis. mihi uidetur hoc esse unum Plinii mendacium. Rai. Tuam ignorantiam incuses, & noli excellentes homines uituperare, qui per similitudinem uel per allegoriam sunt locuti. Dis. Quid uoluit ergo significare per illud uitrum, carnem & aquam? Rai. Dixi tibi per uitrum interdum significari sulfur: Et quia, ut pluries dixi, sunt duo sulfurum genera, quorum alterum nominatur ferrum, calidum & siccum quia participat humiditate quam cepit ab eo sale dicto plumbo, a quo ipsa Uenus distillata est, ideo citius coagulatur & fixatur ipsum arg. uiu. significatum per carnem mollem, si cum eo ponatur sulfur illud ex cinere foeni ac filicis, id est dictum ferrum ex nominis affinitate. Hoc Philosophi occultarunt dicentes, Theseum glutinasse os Minotauro in labyrintho cum tribus pilis. Per Minotaurum & alia animalia ferocia & uenenosa significatur aqua Mercurialis, quae in bocia coagulatur cum dictis sulfuribus, & cum nostro Mercurio dicto Iupiter, qui semper est plenus Apolline. Ideo haec sunt tria poma aurea ob quae Atlas id est aqua ista uelocissima, in cursu firmata est. In hunc propositum dicebat Isidorus lib. 17. Chalcanthum id est flos eris fit in modum salis cum sole calidissimo & est uirtutis adeo constrictiuae, quod in leonum & ursorum os aspersum tantam habet constringendi uim, ut mordere non possint. Dis. Quid uoluit Isidorus significare in his uerbis? Rai. Per florem aeris uoluit significare sulfur illud dictum Uenerem & aes, quod est occultum in sale, & salis natura participat, & fit per calcinationem ut sal, & illud unitum cum aqua nostra Mercuriali significata per ursos & leones, ita inuiscat & coagulat illam ut amplius non possit sulfura soluere, quia dulcis fit. Discip. Mineralis medicina quandiu moratur antequam coaguletur post sulfurum & argenti uiui preparatorum commistionem? Rai. In artis Speculo scriptum est, Guberna materiam illam lento igne, donec maior pars conuertatur in terram nigram, quod erit in diebus. 21. Dis. quandiu durat nigredo? Rai. In Rosario scriptum est, Continuatione 40. dierum stat utraque aqua permanens nigredine tecta: que nigredo si debite gubernetur, non plus dieb. 40. durabit. Aduerte nihilominus, quod ubi accedit aqua Mercurialis, plus temporis requiritur & ignis plus. Per duas aquas permanentes intelligit duo sulfura ex parte fixa. Dis. Dixit Geber lib. 2. cap. 16. quod remotio sulfuris est causa uarietatis colorum medicinae post coagulationem: Putabam sulfur non debere amoueri si sit aqua permanens. Rai. Dixi materiam nostranbis fieri nigram, bis albam, bisque rubeam. Et quoniam albedo & nigredo sunt colores extremi & contraii, & omnes alii colores sunt medii Ideo quotiescumque ob praeparationem & decoctionem paulatim consumitur humiditas unctuosa sulfurea que est illius nigredinis causa, ita paulatim consumitur illa nigredo, & quotidie alium apponit colorem. Ideo dicitur, sulfuris remotionem esse colorum uarietatis causam: sed in sulfuris lotione manifestiores apparent hi colores ( nam illud est lumen & tinctura ) quam faciant in coagulatione & fixione medicinae, in qua minor est unctuositas, & sulfur mistum est cum arsenico & argento uiuo, que colores imperfectos contundunt. Dis. Tandem, age, mihi explica quo ex metallo fiat hec medicina. Rai. Dixi hanc medicinam non debere ex auro fieri neque ex argento, neque plumbo, neque ex stanno communibus: ergo ex ere fieri debet uel ferro communibus: nam illa in ipsorum radice sunt munda, & accidentia facile remoueri possunt, quia omnes corruptionis causas habent & calcinationis: Et hoc uoluit Geber significare lib. 4. cap. 3. dicens, Substantiae Ueneris & Martis ( communium ) dealbatio pura est, & similiter Lunae rubificatio. Dis. Hanc sententiam non intelligo. Rai. Uult dicere, dealbationem id est argentum uiuum & Lunae rubificatio, id est sulfur quod est tinctura rubedinis ipsius argenti uiui dicti Lunae, ipsa est pura & munda in eorum radice. Et hoc uoluit Geber dicere lib. secundo capite septimo. Qui cum exclusisset Solem, Lunam, Iouem, & Saturnum communes, concludit postea, dicens: Melior est ergo argenti uiui sublimatio ab illis corporibus quibus cum non conuenit, nempe quia munda in radice. Sed certum est argentum uiuum minus conuenire in natura cum ferro & aere quam cum aliis, ergo ab illis sublimari & extrahi debent spiritus: Et quicquid dicit Geber in lib. Inuest. & alibi de praeparatione corporum perfectorum & imperfectorum, intelligit de his. Dis. Quomodo de his intelligit loquens de perfectis? Rai. Dixi hanc artem non uti auro uel argento communibus, sed solum tractat de corporibus imperfectis ( ut dicit Geber in proemio lib. Inuest. ) Neque dico per commistionem cum medicina ( nam haec foret responsio parum sciens ) sed per reductionem ad primam materiam & separationem omnium accidentium immundorum supra inductorum materiae purae radicali. Quando ergo in praeparatione haec metalla intrinseca sunt immunda, tunc imperfecta uocantur: sed quando sunt praeparata & etiam ex colorum consideratione uocantur perfecta. Et hoc manifeste asserit Geber lib. 2. cap16. in fine, & cap. 7. in fine. Et haec omnia perfecta uel imperfecta possunt a supradictis elici, uel ab uno illorum. Particularius tamen nota, quod cum Geber in lib. Inuest, dicit corpora perfecta, id est Solem & Lunam non indigere praeparatione quo ad perfectionem, cum sint iam perfecta seu perfecte praeparata, sed ut magis perfecta fiant, subtilientur, soluanturque, intelligit solum de sulfure crasso dicto Marte: quod praeparatum uocatur Sol & Luna, quia in eo apparet rubedo solis & albedo Lunae: ut dicit Geber lib. i. cap. 14. & 22. loquens de Marte: nam eadem res albificat & rubificat. Et illud omne corpus illuminat, quia est lumen & tinctura, ut dicit Geber lib. I. cap. 14. Et si bene consideres preparationis modum Solis & Lunae scriptum in fine in libro Inuestigationis, inuenies eandem esse quam superius dixi de sulfuris lotione facta cum sale & aceto, & postea subtiliato cum sale armoniaco, id est cum sua aqua Mercuriali, & tunc corpus fixum factum est uere spirituale ac subtiliatum. Ideo Geber in libro Inuestigationis, loquens de praeparatione aceti acerrimi cum quo possunt praeparari corpora imperfecta uel corpus imperfectum, & ab eo extrahi suum argentum uiuum & sulfur radicalia, & cum his fieri nostra medicina, dicit, Haec aqua composita ex duabus aquis id est ex sulfure praeparato & subtiliato, & argento uiuo similiter soluto, ea est nostra medicina, & est argentum uiuum praeparatum ab argento uiuo praeparato: & sulfur praeparatum a sulfure non praeparato, & factum corpus spirituale & subtiliatum & attenuatum: Et quotiescunque Geber loquitur de soluendo aut subtiliando corpus purum & praeparatum cum sale armoniaco id est cum aqua nostra Mercuriali, semper intelligit de hoc fulfure, nam neque argentum uiuum neque arsenicum indigent illa subtilitione: & ideo Geber lib. 2. cap. 15 loquens de hac aqua Mercuriali sub nomine multarum aquarum acutarum, acerbarum & ponticarum, dicit causam inuentionis illius fuisse subtiliationem earum rerum, id est praedict sulfuris, quod ante praeparationem non habet fugionem aut ingressum, ideo amittebatur magna utilitas ipsius fixi spiritus, & per consequens arsenici, quod de illius natura, ut dicit Geber lib. primo capite decimo quarto, ideo uocatur sulfuris compar, & saepe uocatur Luna. Et unum sine alio non esset utile, imo ( ut dixi in libro dicto Apertorio ) arsenicum est medium coniungendi argentum uiuum cum sulfure, quoniam utraque natura participat: Et Arnaldus in libro Flos florum dicit, Sperma non coniungitur cum corpore nisi Luna mediante: quoniam anima est medium inter corpus & spiritum, & illa simul coniungit. Dis. Quia locutus es de fixis spiritibus, uelim utmihi declares dubium quoddam: Nam iuxta tuam sententiam medicina haec fieri debet ex spiritibus: & hoc etiam confirmat Geber lib. 2. cap. 1. & lib. 3. cap. 10. Quod si spiritus non sint fixi comburuntur aut ab igne fugiunt: si fixi sint, non funduntur, quoniam terra sunt facti, ergo ex spiritibus haud fieri potest. Rai. Tuae rationis uis erat in consequente ob insufficientiam: neque enim sequela ualet si a superiori ad inferius affirmatiue arguas: ac si diceres, est animal, ergo est homo: ita non ualet dicere, fixum est, ergo est terreum. Nam spiritus fixantur etiam sine conuersione in naturam terream, ut dicit Geber libro tertio capite sexto. Sulfur in principio suae preparationis cum sale suo & aceto calcinatur & ad naturam terream conuertitur: & post perfectam praeparationem, coniunctum cum suo argento uiuo in ultima decoctione fixatur perfecte, & non conuertitur in naturam terream: Sed argentum uiuum id est nostrum sal dictum Saturnus, fixatur & in terram conuertitur ob festinationem ad illius fixionem, quae fit per praecipitationem aut descensionem id est distillationem, in qua corpora descendunt debilia id est oleum uel aqua Mercurialis & arsenicum reducta in aquae formam aut olei paulatim in capello seu pileo bociae, a calcibus eorum, id est ab eo sale, cuius similitudo est uerae calci similis: Uide Geberum in secunda de scensus causa. Et ob hanc distillationem aut praecipitationem, cito, id est in horis tribus consumitur substantia dicti argenti uiui & in terram conuertitur, id est in faeces ustas in bociae fundo. Fixatur etiam dictum argentum uiuum simul cum sulfure & arsenico in ultima decoctione per successiuam spirituum sublimationem, qui per bociae collum saliunt: & haec fixio longa est & tarda, ut inquit Geber libro tertio capite sexto. Dis. Profecto Geber iste hac in arte admodum excellens fuit: & quia illum diligo, mihi pergratum esset illius uitam intelligere. Rai. Paruam illius notitiam habemus, praeter quam quod nonnulli dicunt eum esse Arabem, Persarum Regem, & partis Indiae: atque ut scribit Aldimarus Parisiensis in suo dialogo, filius fuit filie magni Maumethes: pater eius fuit Baldechitarum Princeps, ut ismet Geber scribit in quodam suo libro de Regno. Patris nomen fuit Aycius cognomento Rasis Hebobechee Philososophus: aut Harem, iuxta opinionem Hali Philosophi. Tantae uero existimationis est is Geber in Aegypto, ut magnus Aristoteles illi cedat in triplici Philosophia: illi cedit Rabbi Moses in Algorismo, Hermes Trismegistus in Magicis, & Ptolemaeus in Astrologia quadriuia, illi cedunt: sed in sua scientia omnes Philosophi deferunt illi: Et Posteriores ab illo habuerunt ueritatis eius scientiam, & merito ab eis magistrorum magister uocatus est. Discipulus. Merito illum commendas: Sed nisi tibi essem molestus, orarem ut haec sua opera mihi declarares capitulatim, atque ut hanc praxim multis in capitibus sparsam ordine in libellum redigeres. Raimundus. Rem petis quam Philosophorum nemo unquam aggredi uoluit: Sed quia in me non regnat inuidia, & amore afficior erga te, ideo si ocium dabitur ut tibi satisfiat in hoc, libenter faciam: nihiloninus in praesens talem operum illius notitiam tibi dabo, ut ex teipso facere possis quod ex me quaesiuisti. Discspulus. Tibi perpetuo deuinctus ero: Sed ad metallorum sermonem reuertentes, dixisti superius hanc medicinam fieri debere ex uno solo metallo, ergo duo supradicta aequaliter bona esse non possunt hoc in opere. Rai. Uerum est hanc medicinam ex aere fieri posse, tamen ferrum est melius, & facilius praeparari potest: ac melius purificari, & huic arti propinquius est & plures habet uirtutes celestes quam omnia & alia metalla: & omne id ratione & authoritate intelliges. Dis. Bene loqueris si ratione probabis: Sed mihi omne contrarium uidetur: nam aes ferro praestat, quia minns terreitatis habet, & plus substantiae argenti uiui, & minus adustibile est. Et Geber etiam primo libro capite 21. dicit, Uenerem in suae substantiae profundo ostendere auri colorem & essentiam, mediumque esse Solis ac Lunae, ac facile conuerti in utranque tincturam, esseque bonae conuersionis & pauci laboris. Rai. Si de communi aere loqui uolumus, dico si deberemus integram substantiam praeparare, melius foret quam ferrum: Sed nos quaerimus solum spiritus radicales atque hi a communi aere non debent extrahi: Cum uero laudat aes Geber, dico illum intelligere de spiritu sulfureo superius nominato arsenici & auri nominibus illudque ostendit colorem & essentiam auri, malleatur, id est subtiliatur ac soluitur, quia participat naturam salis, & funditur ignitione & ignis expressione, ut argentum & aurum, id est ut illud quod compositum est ex sale ac sulfure: namsi illud esset solum sal, faciliter solueretur: si sulfur tantummodo, non solueretur: ideo soluitur ignitione aludel. Cape ergo secretum ab illo. Superius dixi tria esse secreta, & tres uias, nempe sulfur, arsenicum, argentum uiuum, & diuersam eorum praeparationem: & quia compositum est ex sulfure & argento uiuo, deo dicitur medium esse inter Solem & Lunam: & interdum uocatur Sol & Luna simul, interdum distincte, & ita Geber intelligit sequenti capite dicens, Mars id est sulfur est longe praeparationis ac durae ob suae fusionis id est solutionis impotentiam: quod si fundatur id est si subtilietur & spargatur in aceto per putrefactionem sine medicina quae illius naturam mutat, quae est argentum uiuum praeparatum dictum Iupiter: & hoc facit in ultima decoctione, & non facit in putrefactione, in qua sulphur coniunctum est Soli ac Lunae, id est arsenico dicto Ueneri, quod interdum Sol uocatur, interdum Luna: & separari nequit sine magna industria, quia multam affinitatem & conuenientiam in natura habent, ut dicit Geber in capite de Arsenico. Et lib. 3. capite septimo dicis In corporibus metallicis communibus duas esse sulfureitates, & superuenientem difficile remoueri: sed si praeparetur, & lauetur ipsum sulfur ( ut superius dixi ) in ea praeparatione inuicem separantur, & post simul iterum coniunguntur & per decoctionem simul fixantur, non mutantes tamen in parte fixa ipsius sulfuris loti: supradictum ergo arsenicum & Uenus facile id est unica distillatione in utranque tincturam couertitur, id est fit citrinum quia participat ex albo erubeo, & est bonae conuersionis & pauci laboris, quoniam participat naturam salis: Et cum illo conuenit tutia, id est fumi illi albi aut aqua Mercurialis: ideo in distillatione ascendunt simul, & dicta aqua rubea est uel citrina ob ipsam Uenerem, quae submersa est & inclusa in uentre illius aquae, & citrinitas illa bona est, & in hoc opere proficua. Ideo Geber lib. 2. cap. 12. dicit, inquisitionem olei fuisse ut haberetur illius color qui cum illius aquae substantia permistus est: & hoc nobis auxiliari potest in opere: sumus tamen ab ea aqua excusati ab induratione ac fixione spirituum: nam quando in corporum humanorum medicina ponitur, non possunt nec debent fixari: cape igitur illam Uenerem super alia corpora imperfecta id est sulfura, in opere minori id est in praeparatione: uult dicere quod facilius preparatur quam sulfur: & in opere medio id est in decoctione ultima: Et hoc intelligit in medicina pro humanis corporibus, quoniam facile in dulcedinem conuertitur, & forte non accedit sulfur dictum Mars: sed in medicina minerali Mars est melior, quia eius substantia fixior est & fixatiua sed in ordine maiori, id est in multiplicarione ( quae inuenta fuit ut opus abbreuiaretur ) neque Uenus neque sulfur apponuntur: Sed cum una parte medicinae fixae ponitur multum argenti uiui aut salis praeparati dicti louis, & cum hoc fit multiplicatio: nam hoc soluit medicinam fixam, & medicina fixa congelat & fixat illud: ita ex terra fit aqua, & ex aqua terra. Istud uoluit significare Geber lib. 4. cap. 18. dicens, Considerauimus ob examen istius magisterii, Iouem approximari maximae perfectioni in opere maioris ordinis id est multiplicationis: Et libro tertio capite decimo nono, dicit Iouem approximari maximae perfecto, id est medicinae fixae, quia plus de perfectione participat id est de argento uiuo: Et quia illud habet substantiam uiscosam, ideo multum adhaeret Soli ac Lunae id est arsenico: nam ut dicit Geber lib. I. cap. 20. Illud Soli ac Lunae conuenit, id est arsenico dicto Soli ac Lunae: Et non semper ab illis separabitur. Et qui sciet illi eleuare uitium fractionis corporum, id est, qui sciet remouere & consumere humiditatem aqueam, quae frangit id est soluit corpora sulfurea, statim gaudebit utilitate illius Iouis. Dis. Ex sufficienti diuisione mihi uidetur ut uelis concludere inter omnes mundi res non esse meliorem nec arti nostrae propinquiorem ferro communi. Rai. In hoc est occulta haec medicina. Dis. Nunquam hoc cogitassem, imo contrarium credebam: nam Philosophi dicunt esse ex magis distantibus a ueritate huius artis: & est magis uile inter omnia metalla, quia minus habeat argenti uiui. Et Geber lib. 3. capite 9. dicit, corpora imperfecta quae plus habent argenti uiui, propinquiora esse perfectioni. Et libro praedicto capite septimo, dicit ea corpora quae plus habent argenti uiui, maioris esse perfectionis: & que minus habent, minoris esse perfectionis. Et priuatim loquens de Marte libro primo capite ultimo inquit, Mars inter corpora imperfecta in transmutatione, est tractationis aut praeparationis difficillimae, laborisque longissimi, ob suae fusionis impotentiam. Et hoc idem fatetur multis in locis. Rai. Quando Razes clare locutus est de Marte, tunc locutus est de supradicto sulfure crasso, quod quia minus habet argenti uiui, & magis terreum ac sine fusione est ante praeparationem: & est sine solutione, quia non habet naturam salis: Ideo magis imperfectum est omnibus aliis metallis intrinsecis: Et quia est quasi extrinsecum arg. uiuo suo, ideo separatur ab illo, neque uniri potest sine subtilissimo artificio: & eius praeparatio longissima est ob multam unctuositatem, terreitatem, ac duram solutionem: hac de causa dicitur esse ex magis distantibus a ueritate huius artis. Dis. Semper hoc refugium habes de metallis intrinsecis: Geber dicit se manifestasse materiam hanc pluribus in locis ac diuersis capitib. Si dices ergo materiam illam esse Martem, ac per Martem intelligam sulfur, ergo quando dicet cape Martem, capiam sulfur solum, & in errore uersabor: aut materiam hanc aliter nominauit quam Martem, atque hoc pacto non manifestauit, sed occultauit. Quando igitur discernere potero quod per ferrum ille de communi ferro intelligat aut de sulfure? Rai. Quando Geber & alii Philosophi dicunt Martem esse calidum & siccum, atque rubeum, & tingere Lunam, illique attribuunt supradictas proprietates, & aperte de sua praeparatione loquuntur, tunc sis cautus, quia de suo sulfure intelligunt. Dis. Nonne Geber scribit huius artis praxim? Rai. Scribit. Dis. Illum igitur loqui oportet de praeparatione ferri communis, si in illo sit secretum. Rai. Loquitur, sed occulte, id est in capitibus generalibus quando loquitur de metallorum praeparatione, marchasita, sulfure, argento uiuo lalibus ac similibus. Dis. quomodo ergo secretum hoc manifestauit & hanc materiam in diuersis capitibus? Rai. Plurib. in locis is dixit Philosophorum secretum esse in Marte, quodque illum accipere debeamus: & quanuis sermo ille intelligi posset de sulfure, aut uideatur in aliud propositum dictum, tamen illi sufficit dixisse maximum secretum esse in Marte. & de hoc etiam allegauit aliquas rationes: que quanuis ad aliud propositum uideantur, tamen concludunt de Marte. Dis. Istud est quod summopere scire desidero: nam est conclusio eius omnis quod mihi dixisti. Incipias ergo authoritates narrare, & postea rationes adduces. Lib. I. cap. 15. dixit, argentum uiuum facile omnibus metallis adhaerere sed Marti nullo modo nisi per artificium: ab isto certe seligit & capit maximum secretum: ab isto, id est a Marte. Lib 3. cap. 9. dicit, Iouem approximari perfecto: Saturnum minus, & minus Uenerem, ac multo minus Martem, a quo perfectio dependet a quo id est a Marte dependet huius medicinae perfectio ( Quamuis alicubi textus hic sit deprauatus ) & in supradicto loco dicit, causam impedimenti cuiusque fusionis esse sulfur fixum: ab hoc certe colligere potes maximum secretum: ab isto, id est a sulfure fixo, per quod intelligit ferrum commune: nam maior illius pars est, sulfur fixum & terreum, ideo non funditur. Et denominatio fit a praedominante: & hoc modo illud intelligitur quod dixit libro 3. cap. 7. loquens de sulfure fixo: nam ut dixit lib. 2. cap. 18. octauo, Corpora imperfecta fixantur per suam calcinationem, & partes subtiliantur per ignem: sed partes salis quae a corpore fixo & calcinato resoluuntur soluuntur ut ait libro 3. cap. 7. Dicit etiam Geber in Testamento, Martem qui substantie sit fixae, ideo meliorem esse inter cetera corpora: & hoc intelligi potest de ferro communi, & de sulfure suo. In primo etiam libro capite decimo septimo dicit omnia metalla conuenire auro, & ultimum esse Martem: & hoc esse unum ex naturae secretis. Et lib. 3. cap. 6.loquens de Martis essentia, in fine concludens dicit: Laudetur ergo benedictus & gloriosus Deus altissimus qui illum creauit, & illi dedit substantiam & proprietatem substantiae, quae nulli rei in natura conuenit, ut in illa ullo artificio perfectio haec inueniri possit, quia in illo potentiam propinquam inuenimus: Nam ipse ( sua in calce ) ignem superat, & ab eo non superatur: sed admirabiliter in eo requiescit, illo gaudens ( quia semper fit perfectior. Hoc idem Arnaldus in Rosario scripsit dicens, Manifestum est corpora esse maioris perfectionis, quae plus habent Mercurii: & quae minus de illo continent, sunt minoris perfectionis. Laudetur ergo rerum omnium opifex Deus gloriosus & benedictus causator optimus & altissimus, qui ex uili preciosum creauit. Dis. Quid uolebat significare magister Arnaldus? Rai. Uolebat dicere quod a uiliori corpore metallico, id est a ferro communi, quod in natura sua & penes uulgum uilius est, Deus creauit hanc preciosam medicinam: & quanuis in aliud propositum exire uelle uideatur, nihilominus illi & Gebero satis est secretum manifestasse illorum loquendi modum intelligentibus. Rudienus Philosophus aperte manifestat secretum in Marte, dicens, Scimus omne metallum in suo occulto continere Solem & Mercurium: & nos iam extraximus a ferro argentum uiuum, & ex illo postea facta est medicina, & ex illius colore bonum opus fecimus in ignium termino. dicit etiam supradictus: Dico maiorem petram esse Mercurium: & iste est qui extrahitur a lapide quem dicemus: exponemus ergo quid sit ille lapis, & modum extrahendi argentum uiuum ab eo. Lapis ergo ex quo elicitur argentum uiuum, ubique inuenitur, omnes habent, & homines eo indigent, nomen eius est Mars: illum ergo cape & bene contere subtiliter & laua. Senior Philosophus dicit: Loquitur ferrum & dicit, Ego durum ferrum, ego forte, conterens, contrito ex me bonum omne hac in arte est, & lux, & secretum secretorum per me generatur. Dicunt etiam Auicebron & Razes, Corpus ferri est corporibus fortius, & est Indorum lapis, & eorum uoluntas magis in illo est quam in alio corpore: illud elegerunt sapientes. Dis. Sinas pro nunc has sententias: si aliquam rationem habes, prome: nam ratio me magis in ueritate confirmat. Rai. Superius dixi, quod iuxta Geberi sententiam in Testamento, Mars quia substantiam habet fixam, est inter alia corpora melius: Et quanuis per Martem intelligi possit de sulfure arsenici respectu, quod est minus fixum, tamen etiam de ferro intelligi potest communi, quoniam nullum metallum habet tantum sulfuris fixi quantum ferrum commune: in praesentiarum uero per substantiam fixam intelligo substantiam terream: nanque ut dicit Geber lib. 3. cap. 6, Si sulfur fixum terreum mistum fuerit cum argento uiuo terreo, ex his fiet ferrum commune. Dis. Haec non uidetur mihi ratio, sed irrationalitas, credere ut ex maiori terrestreitate sit caeteris melius in opere nostro: nam medicina nostra fit ex materia purissima & separata ab omni terreitate superflua. Raim. Non dico ferri terreitates esse hoc in opere bonas, sed aio spiritus natos & nutritos in ferri terreitate meliores esse & efficaciores spiritibus alitis in pauca aliorum metallorum terreitate: & hanc ego rationem scripsi in libro Secretorum naturae dicens, Terra ob uirtutem radiorum corporum caelestium qui continue in illam influunt, continet tres principales partes, nempe animalem, uegetabilem, & mineralem: & est productiua rerum adeo terribilium ut narrari non possint: id quod aliis elementis non euenit: Et quanto res aliqua magis in terrestre elementum descendit, eo magis in caelesti uirtute crescit: Ergo aquae & spiritus qui sunt terrestri elemento immersi, ob similitudinem in materia naturali, imitantur & trahunt proprietates ac uirtutes materiae ac loci. Dis. Mihi uidetur te eo in loco loquutum esse de elementis mundi maioris. Rai. Uolentes Philosophi occultare hanc scientiam, scripserunt eam sub elementorum nomine, & nominarunt ferrum, minorem mundum: & quia plus terram participat quam alia elementa, ideo spiritus & aquae illius sunt aliis uirtuosiores, & illi sunt nominati uegetabiles, animales & minerales: & hac de causa Philosophi nostri allegant diuinam illam sententiam: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, solum ipsum manet, si autem mortuum fuerit multum fructum affert. Alia ratio allegari potest ad probandum ferrum quantumcunque aliis metallis terrestrius sit, tamen esse perfectius post praeparationem: Nam in se habet omnes causas corruptionis, quas Geber scripsit lib. 3. cap. 6. Et facile corrumpitur: Et quia suae terrestreitates non sunt bene commistae, & non habent affinitatem uel conuenientiam cum parte radicali, ideo melius & facilius in ferro separantur quam in aliis metallis, Ideo Albertus lib. 4. Meteor. tractatu 4. cap. 5. dicit, Ferrum est malleabile & etiam liquefactibile cum forti igne, tamen multum habet terrae, & est mirabile in sua terrestreitate: Quoniam quando aqua facilius patiatur ab igne quam terra, tamen in ferro citius a commisto soluitur terra & comburitur quam substantia magis aquea. Et huius causa est, quia terreum quod est in ferri compositione est lutulentum, non bene depuratum, nec bene commistum. Huius signum est quia facile rubiginem contrahit, & quando in igne comburitur, multae adustae terrestreitates ab eo cadunt, quoniam terrestre illius porosum est, & ignis ab omni parte potest illud comburere. Idem confirmat Geber lib. 4. cap. 14. loquens de hac calcinatione ac separatione sub nomine cineritii dicens, Corpora illa imperfecta quae plus habent terreitatis, minus in hoc examine perdurant calcinationis & separationis, quia citius calcinantur, & eorum terrestreitates facilius separantur: Sed quae metalla minus habent terrestreitatis, plus durant in eorum praeparationis examine, quia difficilius corrumpuntur: & eorum partes terreae difficulter separantur: Et manifeste ubi supra dicit, Martem & Uenerem necessario separari a commisto plus quam omnia alia metalla: Et rationem adducit eo in loco & in sequenti capite. Quoniam eorum terrae diuersae sunt in substantia a parte radicali: Et ob hoc resultat fusio diuersa, & spissitudo & raritas quae sunt eorum separationis causa: Haec ratio confirmatur ex eo quod dicit Geber libro secundo capite septimo loquens de Mercurii sublimatione. Dici mus ergo ingenium separandi terram superfluam a Mercurio id est sale, esse commistionem cum rebus, cum quibus affinitatem non habet, & multoties sublimationem seu distillationem eius a faecibus reiterare: Et hae res sunt ueluti talcum, & calx corticum ouorum, & marmoris albi similiter, & uitri minutissime triti, & omni genere salis praeparati & similium: ab his enim mundatur, sed ab aliis cum quibus conuenit, non mundatur, praeterquam a corporibus perfectis, a qulbus si posses eximere, mundum esset: quia munda sunt in radi ce. Dis. Mihi uidetur in eodem capite contradictionem haberi: nam loquens de hac sublimatione Geber dicit, Quando uidebis argentum uiuuum ut nix albissimum, & ueluti mortuum adhaerere lateribus alembici, tunc reitera super eum suam sublimationem sine faecibus. Primo dicit eius sublimationem reite rari debere cum faecibus, postea dicit sine fecibus. Rai. Dicerent aliqui primam & secundam sublimationem non esse eandem, & primo deberi cum fecibus sub limari, & post sine faecibus: Sed illa est unica sublimatio id est solutio: Ideo scire debes quod quando uolumus nostrum sal distillare, quod est arg. uiuum mor tificatum, album est, & pariter suae terrae sunt albae, & habent cum talco similitudinem & marmore albo, & aliis faecibus supradictis cum quibus affinitatem non habet, & ideo facile separari possunt a sale ferri. Ideo Geber non intelligit ut artificialiter imponantur faeces illae extraneae: Sed uult dicere naturaliter esse coniunctas aliquas terreitates, cum quibus non habet in natura affinitatem: & ideo non impones faeces extraneas, quia ut dicit Geber lib. secundo cap. 9. Quicquid ignitione sublimari debet, debet sine faecibus sublimari quia in seipso habet faeces sufficientes, imo superfluas: & huius signum est suae sublimationis difficultas: Certum autem est in arsenici sublimatione qua terreitates a dicto sale separantur, sublimatur cum ignitione ut dicit Geb. libro se cundo cap. 2. ergo non requiruntur faeces extraneae: Et quicquid supradixi de clarat Geber in loco ut supra, dicens, Separatio faecum ab ipsis salibus subliman dis est possibilis ob solutionem salium, quae res aliis non conuenit: ut dicit Ge ber libro secundo capite decimoquinto & cap. 11. in tertio Descensionis causa, id est distillatione & solutione supradicti salis: & in libro Inuest. capite de praeparatione aceti acerrimi, & sequenti. Dis. Uellem ut declarares aliud dubium: Geber dicit in 2. lib. cap. 2. loquens de faecibus a quibus debemus spiritus sublimari, quod debeat materia eligi cum qua magis conueniant spiritus sublimandi, & cum qua uniantur profundius & per minima: Et eo in loco rationem adducit huius: ergo istud contrarium est illi quod superius dixit, nempe quod uolentes nos sublimare argentum uiuum debemus illud cum faecibus unire, cum quibus neque affinitatem habet neque conuenientiam. Rai. Superius satis huic dubio respondi: Cum enim Geber dixit, debere nos faeces eligere cum quibus conueniunt, uoluit significare ne extraneas faeces acciperemus, sed ut sublimaremus cum faecibus naturaliter per minima unitis & fixis id est terreis: Et hoc loquendi modo multi Philosophi utuntur: nam dicunt, Cape talem uel talem rem & misce simul: & nihilominus nihil earum rerum apponitur: sed hoc faciunt ut indignos decipiant: & per illa uerba significare uolunt, in sua materia naturaliter unitam esse unam uel alteram rem quae cum illis similitudinem habent: Sed quando Geber dixit ut faeces caperemus cum quibus ipsum argentum uiuum non habet affinitatem uel conuenientiam, uoluit significare, illas terreitates argenti uiui Martis non habere affinitatem uel conuenientiam cum illo ( ut habent aliorum metallorum terreitates ) quanuis naturaliter & per minima sint unitae: ex superiori ratione sequitur, spiritus a ferro sublimatos puriores esse quam si a quocumque alio metallo sublimarentur. Nam terreitates & alia accidentia superinducta primae materiae radicali, melius possunt a ferro separari cum quo affinitatem non habent neque sunt bene commista, quam in quocunque alio metallo, cum quo maiorem symboleitatem & conuenientiam habent, atque arcte commista sunt. Aliam huius rationem adducit Geber lib. secundo capite secundo, nempe quia ferri faeces fixae sunt id est terreae, quae in sublimatione aut solutione ascendere non possunt, & spirituum immunditiem secum in fundo bociae retinent, ita ut spiritus possint puri & mundi ascendere. Ferrum quia terrestrius est & crassius in natura caeteris metallis, quae sunt magis aquea magisque subtilia in substantia, ideo melius est aliis: Nam eius Mercurius id est sal preparatus unitur cum suo sulfure non solum ut cerationem praebeat & facilem fusionem illi, sed etiam ut seruet illud a combustione: nam est proprietas salium praeparatorum ut ante fusionem haud urantur, & ut spiritum sulfureum commistum saluent a combustione, ut dicit Geber lib. 2. cap. 15. Spiritus ergo Mercurialis qui post aequales praeparationes seruabit magis naturam corpoream sui salis, tuebitur magis spiritus sulfureos a combustione: Nam quo is subtilior est & solutior eo magis ad ignis naturam accedit, & tanto citius comburitur, ut dicit Geber libro 2. cap. 2. Sed certum est quod si omnes metallorum spiritus Mercuriales aequaliter praeparari possent, Martis spiritus seruaret magis crassam & corpoream naturam, idcirco minus combureretur, & melius seruaretur sulfur a combustione: & hoc probat Geber libro 3. cap. 7. dicens, Subtilior res in sui natura, si ad naturam terream reducatur, id est si calcinetur, & in salis naturam reducatur, magis subtiliatur, ergo magis soluitur. Quoniam uero metalla omnia sunt in iplorum natura subtiliora ipso ferro, ideo aequaliter praeparata magis subtiliantur & soluuntur, & facilius comburuntur: hoc totum fatetur Geber libro quarto, capite decimo quinto loquens de sulfure sub Martis nomine, dicens, Quando Mars unitur corporibus multae humiditatis, illa combibit ob priuationem multae humiditatis, & ideo illis coniunctus non iflammatur neque comburitur, nisi sint inflammabilia uel combustibilia corpora cum eo commista: idem confirmat Isidorus dicens, Stannum tuetur alia metalla ab igne: & quanuis aeris natura & ferri durissima sit, si fuerint sine stanno, comburentur. Per stannum, aes, & ferrum, intelligit de supradictis intrinsecis. Uincentius quoque in suo Naturali libro septimo, capite nonagesimo dicit, Sal qui cum limatura corporis in igne miscentur, in igne tuetur illam ne comburatur: per limaturam corporis, intelligit sulfur praeparatum ut argenti imatura. Albertus etiam libro quinto Mineralium capite primo dicit, proprium esse omnium metallorum, id est imperfectorum, ut uideantur incompleta esse in specie, & ideo sunt in omnia conuertibilia: Et restringens hanc possibilitatem solummodo ad Martem sub nomine sulfuris libro quarto, capite primo, probat illum esse inconcoctum & non terminatum: Et dicit hanc eius intemperiem facere, ut is omnium elementorum materia uniuersalis esse queat, & in omnia metalla conuertibilis: nam ipse abundat magis sulfure aliis metallis. Alibi Alber. probat a ferro debere nostram medicinam extrahi: nam illud est proprium minerale medium a natura incoctum: non tamen ut ex eo per naturam aliud generari possit, sed quia ab eo per artificium haec nostra medicina generari potest: Ideo libro quinto, capite primo ita dicit: Quicquid aliqua ex parte lapidum passionem participat, & ex parte metallorum proprietatem, dicimus illud esse medium minerale: nam lapidum proprium est non liquefier, metallorum aute liquefieri in calido sicco: Et ideo lapides sunt in genere siccorum & terrae: metalla uero in genere humidorum: Quoniam autem hae proprietates ferro conueniunt, ideo illud est uerum minerale medium: Et quia multam terreitatem participat & substantiam saxeam qua non funditur, ideo a Philosophis nominatur lapis. Dis. Albertus lib. 5. cap. 6. probat marchasitam esse hoc minerale medium, neque de ferro loquitur. Rai. Ob substantiae conuenientiam & nominis, Philosophi sub marchasitae nomine locuti sunt de ferro communi: Et quia, ut dicit Albertus ubi supra, Medium habet naturam informem, & formatam & distinctam, extrema possident: Ideo extrema formata & distincta per artem & naturam reducuntur a mediis. Et ualde considerare debemus mediorum naturam ad metallorum transmutationem quia in illis est multa scientia eorum quae quaerimus & conamur inuicem conuertere. Omne id breuibus uerbis ipse Alb. lib. 3. Miner. cap. 8. concludit, dicens, Ars hoc modo procedit, nempe unum metallum corrumpens illudque a specie sua remouens, & cum auxilio rerum quae sunt in ipsa specie metallica, inducens speciem alterius metalli. Multas laudes Antiqui ferro attribuere: inter quas haec una est, Quod dicant ferrum esse propriam mineram argenti uiui Philosophorum. Razes in lib. Diuinitatis dicit, Occultum ferri est arg. uiuum. Isidorus lib. 16. inquit, Argentum uiuum praecipue in metallis reperitur, & tantae est uirtutis, quod si ponas centenarium saxorum super sextarium ( uel modium ) argi uiui, statim resistit grauitati: quod si superponas auri scrupulum, statim eius leuitatem in sinum suum recipit. Dis. Haud assequor qui possibile sit, ut argentum uiuum possit tantum lapidum pondus sustinere. Rai. An non cernis Ilidorum loqui de argento uiuo quod in metallis est, & maxime in ferro: nam illud sustinet multam lapidum substantiam: sed si eius Mercurium distilles, in eo distillato submergitur eius sulfur dictum aurum, ut inquit Geber lib. 1. cap. 15. Dicit Aros Philosophus: Cape sal commune, sed dico omnibus metallis commune: neque intelligas sal marinum: Et scias quia non agnosco aliud sal, neque aliud atramentum, eo excepto quod in capillis Uirginis Paschalis stat. Dis. Nescio que sit Uirgo Paschalis. Rai. Antiqui hanc scientiam occultarunt non solum scripturis, sed etiam uariis picturis, characteribus, cifferis, monstris, & animalibus: Ideo in ipsorum templis pingebant illas poeticas fabulas, in planetis, signis caelestibus, monstris, animalibus, & aliis signis: neque intelligebantur praeterquam ab his qui huius scientiae notitiam habebant. Uir ginem Paschalem pingebant in forma mulieris, capillis post humeros sparsis, in quorum summitate erat Mercurii character, in medio erat dimidia Luna, in extre ma autem parte Solis character. Dis. Quid hae res significabant? Rai. Uirgo Paschalis, herba est naturalis, quae cum Marte similitudinem habet: Ideo Philosophus loquens per similitudinem, dicit se aliud sal aut sulfur non agnoscere, illo excepto quod in partibus subtilibus & radicalibus ferri situm est: sed Mercurius praeparatus aut aqua Mercurialis, subtilior est altiusque uolat sale non praeparato dicto Luna: & sulfur dictum aurum ob suum colorem rubeum aut citrinum, est istis grauius. Dicit etiam Rudienus Philosophus, Huius operis initium est quando Sol erit in ariete Et Arist. in lib. Secretum secretorum ad Alex. dicit, Uer tunc incipit quando Sol arietis signum intrat. Dis. Credo eos loqui de primo ignis gradu id est de putrefactione, qui esse debet leuis, id est calidus & humidus, ut est aer tempore ueris. Rai. Satis bene intelligis: sed quia aries est domus Martis, ideo dicere uolunt principium materiale huius medicine esse Martem. Razes in lib. Diuinitatis dicit, Accipe petram post ingressum Solis in arietem: & ibidem ait, Dico hanc rem esse animalium calidiorum & caeteris meliorum, id est hominis, cuius complexio sit cholerica. Dis. Superius dixisti, hanc medicinam haud fieri ex animalibus, nunc uero dicis ex homine fieri. Rai. Hic homo calidus & biliosus est ferrum: Razes dicit, Mars in profundo est calidus & siccus, igneus & cholericus, ideo homines qui sub Marte planeta nascuntur sunt bellicosi & cholerici. Ferrum uocatur homo sanus & iuuenis, quia purum est in radice, & quia durum est & forte. Uocatur homo quia habet animam, corpus, & spiritum ( ut superius dixi ) bonum istud metallum, quanuis genitum sit uirtute omnium stellarum & planetarum, est tamen specialiter in terra genitum uirtute potentissimae & uirtuosissime polaris stelle dictae Septentriones: ideo acus posita super magnetem nauigantium, semper ad Septentrionem uertitur tanquam ad suum simile: ideo ferrum uires habet & proprietates illius stellae. Superiora occultarunt Antiqui dicentes, Demogorgonem fuisse omnium gentilium Deorum proauum, & ab omni parte circundatum tenebris, nebulis, & caliginibus, deambulare in mediis terrae uisceribus, inibique absconditum manere, indutum quodam pallente uiridi, & neglecta humiditate, euaporare terrestrem odorem horribilem ac foetidum, non genitum ab aliquo, sed aeternum, & omnium rerum patrem. Dis. Quanuis haec mihi uideatur deformis chimera, tamen etiam tua mihi placebit interpretatio. Rai. Demogorgon Graece, Latine Deum terrae significat, uel Deum terribilem, & ferrum significat: proauus est omnium gentilium Deorum, quoniam ab eo cuncti deriuarunt, ut superius dixi in illarum fabularum expositione: ab omni latere circundatus est nebulis & caligine, id est terrestri substantia: deambulat in medio uiscerum terrae quia sub terra generatur ibique nutritur: dicunt illum aeternum esse, neque ab aliquo genitum, quoniam ante terram aliaque elementa, nulla est res elementata: Indutus est quandam humiditatem neglectam, nempe aeruginem, & quandam pallidam uiriditatem, id est uitrioli terrestris & sulfurei: proiicit odorem terrestrem horribilem ac foetidum id est sulfureum ad ignem positum: est rerum omnium pater, quia omnia sunt in eo secundum aliquam similitudinem: Huic ( ut inquit Boccacius lib. de Genealogia Deorum gentilium ) Antiqui attribuerunt eternitatem & chaos pro sociis: aeternitas est arg. uiuum praeparatum, quod ut dicit Plinius lib. 33. est liquor aeternus. Et istud arg. uiuum Claudianus nominat serpentem, qui in coagulatione commedit & deuorat caudam suam, id est, aquam Mercurialem ab ipso argento uiuo distillatam in forma caudae serpentis & draconis: Chaos est illud sal terreum dictum Saturnus: est enim materia, in eoque res omnis est informis, nempe Sol, Luna, stellae supradictae, quae suum lumen non dant, quatuor elementa, res uegetabiles, animales, & minerales, atque, ut ait Claudianus, cum Daemogorgone habitant diuersi metalli figurae. Et ego dixi omnia Philosophorum metalla in ferro esse. Primus Demogorgonis filius fuit Litigius, id est, sulfur iliud dictum Mars, quod in putrefactione tumultuatur in uentre chaos, id est illius salis, quia separari uellet, cum sit diuersae naturae ab illo: ideo aperto istius chaos uentre, id est soluto in aceto, Daemogorgon extensa manu sua Litigium exemit, id est sulfur illud dictum ferrum: per Daemogorgonis manum, significatur illud aliud sulfur dictum arsenicum: quia ut supra dixi, Mars eleuatur cum arsenico, & quia superius dixi per Uulcanum & Martem idem significari, & Uulcanum subito natum, quia deformis esset, fuisse in Lemnum insulam proiectum: ita dicunt hunc Litigium illico natum, quia turpis erat ob adustiuam unctuositatem, proiectum fuisse in auras id est in aquas distillatas, ubi lauatur, subtiliatur, & in altum uolat, nempe in illas aquas, nam non poterat inferius descendere, quia arsenicum illud quod exemerat illum, seu separauerat ab eius salis uentre, est omnibus rebus inferius: nam ipsum in terrae centro ipsius salis habitat. Dis. Longa fuit haec expositio, de qua quia iudicare non possum, ideo hac declaratione contentus ero quia tuis uerbis credo. Rai. Non ne dicunt Poetae Uulcani rete chalybeum fuisse? Et uellus aureum, tauros & dracones fuisse Marti dedicatos? Dis. Dicunt. Rai. Uolunt significare, aquam Mercurialem, aurum Philosophorum, & Mercurium, omnia ex ferro constare: ferrum est lapis ille qui uili uenditur precio respectu aliorum metallorum. In Lilio scriptum est, Philosophi tam diuersimode hunc lapidem nominarunt, ne insipientes agnoscerent: nam si cognoscerent, non uenderent uili precio ut faciunt: In Philosophorum Turba, Lapis quem quaeritis, publice ac uili precio uenditur. Dis. Iandudum uolui tibi dicere, quod cum Philosophi de lapide loquuntur, aliam habent intentionem quam ut medicinam parent pro humanis corporibus. Rai. Scripsi in libro Secretorum naturae, omne fieri ex una sola materia. Disc. Superius allegasti Morienum, ac dixisti, in materialium pondere pro hoc opere nihil expendendum esse, quia fit re uilissima: non est tamen admodum uile ferrum: Nam in Lilio scriptum est, Scitote huius artis fundamentum, pro quo multi periere, est res magis tincta, fortior, & sublimior omnibus rebus apud Philosophos: apud uero insipientes uilior est omnibus rebus. In Turba Philosophorum, Non est istud nisi ut sapientes dixerunt, id est, diuiti ac pauperi, liberali & auaro, ambulanti & sedenti, communis: nam in uias proiicitur, & in sterquiliniis teritur. Alphidius dicit, Secretum hoc non emitur precio, & in uiis proiectum inuenitur, ut quiuis pauper habere possit. Rai. Concedo Martem reduci ueluti in lapidem uilissimum, ex quo fiat haec medicina. De hoc lapide Arist. ad Alexandrum dicit, Accipe lapidem uegetabilem, animalem, & mineralem: qui non est lapis, neque lapidis naturam habet. Arnaldus dicit, Lapis est in similitudine ac tactu, non in natura. Hali Philosophus ait, Sunt & non sunt lapides: sed nominamus lapides ob similitudinem quam cum eis habent. Dis. Concedo medicinam, cum finita est, habere lapidis formam uilis apud ignaros, & non esse lapidem: Et idcirco haud dicere debemus materiam, ex qua fit hec medicina, ullo modo lapidem esse, nisi dicere uellemus, omnem rem in quatuor elementa diuilibilem, aut in igne non combustibilem, nominari lapidem. Rai. Dico materiam, ex qua fit hec medicina, similitudinem uilissimi lapidis in operis initio habere, non autem in fine: Et hoc omnes Philosophi affirmant, & dicunt nos debere accipere lapidem illum uilem, & illum praeparare, & proiicere superfluitates & immmunditias: hoc autem intelligi non potest in operis fine: nam medicina facta, si lapidis habet similitudinem uel oui, non existimatur uilis aut preciosa penes insipientes, quia illius nullam habent cognitionem, qui uero eam cognoscunt, eam super omnem rem appreciant: neque uerum est, Omnem rem que diuidi possit in quatuor elementa, aut in igne non comburitur, nominari lapidem aut lapidis similitudinem habere: sed Philosophi significare uolunt, eorum materiam esse uilem lapidem, quae in igne non consumetur, & potest in quatuor elementa diuidi: illamque fundamentum esse huius artis. Hali Philosophus inquit, Lapis iste omni tempore inuenitur, & ubique et apud quemcunque hominem: cuius intentio non aggrauat quaerentem ubicumque sit: & est lapis uilis, niger, foetens, neque precio emitur. In Philosophorum Turba, Res ista lapis est, et non est lapis, ubique reperitur, res est uilis et preciosa, obscura & occulta, et omnibus cognita. Senior Philosophus inquit, Interrogatus Rex Marhos de lapidis cognitione, dixit, omnis homo illum cognoscit: & qui illum lapidem non agnoscit, nihil cognoscit. Dis. Dic tandem clare qui nam sit hic lapis tam uilis, qui in igne non comburitur, & in uias proiicitur. Rai. Quia ( ut tibi dixi ) in me non regnat inuidia, & cupio multis fidelibus Christianis prodesse, ac maxime tibi, quem tuas ob uirtutes amo: ideo tibi dico, ferri excrementum seu scoriam uel calcem, Italice loppam, quae in igne generatur, & a fabris ferrariis, seu ferri fusoribus in uiis proiicitur. Illa, inquam, est Philosophorum uilissimus lapis, habetque lapis similitudinem & non est lapis solaque omnes habet proprietates, quas Philosophi dicunt de ipsorum lapide. Dis. Quomodo haec est uegetabilis, animalis, & mineralis? Rai. Superius dixi, nostrum metallum habere in se has res omnes: de hoc lapide loquebatur Albertus lib. I. Min. capite 4, dicens, Empedocles satis Hermete posterior, confirmauit lapides ab ardenti calore genitos esse. Dis. Quomodo haec esse potest uirtuosissimus Philosophorum lapis, cum sit exusta terra, in qua aliquid efficax esse uix potest: nam quum tam longo tempore fuerit in magno igne, credibile haud est in ea relictam esse sulfuris substantiam & argenti uiui, uel aliorum spirituum. Rai. An non dixi tibi rem omnem in igne comburi, excepto calido & humido, radicalibus metallorum, atque ex his medicinam parari nostram? Et quamuis arida uideatur & sicca dicta calx atque humiditatis expers, tamen si experieris, inuenies omnia superius dicta. De hac calce loquebatur Geber lib. 2. cap. 7. dicens, Argenti uiui sublimatio melior est a calce, quam ab omnibus aliis mundi rebus, quia parum cum illo conuenit, neque sulfureitatem habet. ( ubi textus dicit talcum, error est. ) Dis. Non nominat ferri calcem Geber. Rai. Ut tibi superius dixi, Geber concludit arg. uiuum debere sublimari seu eximi ab illis metallis, cum quibus neque conuenit, neque affinitatem habet: Quoniam uero ferrum non conuenit, neque affine est arg. uiuo, ideo ab eo extrahi debet. Sed quia, ut dicit Geber in Testamento in capite de loue, corporum calcinatio est breuior ad perfectionem uia, id circo Geber ipse dixit, fore melius extrahere argentum uiuum Philosophorum a calce ferri, quam a quacunque aliare: quia illius terreitates parum conueniunt illi, neque habet adustibilem sulfureitatem, aut immundam in radice. Quod si leges cap. 2. lib. 2. Geberi ubi de fecibus ac calcibus metallorum loquitur, ex his quae tibi superius narraui sine alia declaratione ex te intelliges: nam sulfur & arsenicum coniungi debent cum alicuius rei fixae faecibus, ut sunt calces Martis, in quibus naturaliter coniunguntur supradicti spiritus, ac profunde & per minima: atque cum illis conuenire dicuntur, quia ex natura uniuntur: ideo ipse dixit. Experientia illum scire hoc esse necessarium qui hoc uidit & cognouit: nam quando sublimauit a re extranea ab illorum natura, frustra sublimauit: quia nullo modo illos depuratos inuenit post ipsorum ascensionem. Si uero sublimauit cum calce alicuius corporis, tunc bene sublimauit, & perfecte ac cum facilitate mundare potuit. Est ergo faecum intentio ut administrentur metallorum calces, nam in illis facilis est sublimationis labor, cum aliis autem rebus est difficillimus. Nihil est igitur quod earum loco stare possit. Non dicimus amen sublimationem esse impossibilem sine corporum calcibus, sed difficillimam longissimique laboris & prolongationis usque ad desperationem: Haec sunt magistrorum magistri uerba. Quid ergo dicent hoc in loco infiniti fere homines in uariis ipsorum fantasticis opinionibus & chimaeris errantes? Dis. Quantum ad me iam credere incipio. Rai. Idem confirmat libro i.cap. 14, dicens, Fixatur arsenicum ut sulfur & utriusque sublimatio melior est a calcibus metallorum. De hac calce intelligebat loannes de Rupescissa, quando dixit, uelle docere excantare aurum & argentum, eaque in terram & calcem reducere, ut possent publice in manu ferri bellorum tempore sine latronum metu. Dis. Quando mihi concedetur commoditas, experiar hoc opus, posteaquam pauci est sumptus. Rai. Uide ne erres. Dis. Si errauero, rursus incipiam. Rai. Non dico de praxi, sed circa materiam. Dis. Capiam eam ferri calcem quam dixisti. Rai. In ea dico te errare posse. Dis. Mihi uidetur omnis eadem. Rai. Non omnis est unius modi & posses minus bonam capere. Dis. Doceas ergo me quae melior sit. Rai. Inuenies calcis speciem quae grauis est & non frangibilis, & ista est ferrum, nec bona est. Inuenies aliam quae frangibilis est & alba in fractura, atque illa non admodum bona est, quia tenet adhuc ferri naturam, & posset reduci in corpus ferreum. Sed ea quam uidebis ex maxima ignis uehementia conuersam esse in uitri naturam, & coloris quasi uiridis uel caerulei obscuri, illa uera est efficax sapientum petra, quae in igne generatur, & non potest amplius in corpus ferreum reduci, quia terreitates & sulfureitas ex parte sunt combustae. Dis. Tibi gratias ago tantam ob liberalitatem qua usus es erga me: tamen ( bona uenia ) dicam quod sentio de hac materia uitrificata. Ra. Ne te ullus respectus teneat in dicenda opinione tua ( ut semper fecisti ) nam hoc modo ueritas lucidior & manifestior fit, Dis. Geb. lib. 2. cap. 13. in fine, dicit, Rem omnem sua humiditate priuatam, nullam dare fusionem, excepta uitrificatoria. Ferrum ergo ex maximo ignis calore conuersum est in naturam uitri, & humiditate priuatum, & ex consequenti caret argento uiuo aliisque spiritibus. Rai. Iuxta Alb. sententiam libro tertio Mineral. cap. 2. & cap. 5. tract. 2. In metallis duae sunt unctuositates, seu humiditates unctuosae: quarum una est ueluti extrinseca, subtilis & inflammabilis: alia intrinseca, in radicibus metalli retenta, ne euellatur uel absorbeatur ab igne: haecque cremabilis non est aut combustibilis: sed certum est illud uitrum esse humidum radicale ferri, ergo erit incombustibile, neque omnino ab humiditate priuatum, quanuis sit illius humiditatis quasi extrinsece expers. Ideo Albert. lib. supradicto capite 4, loquens de hoc uitro dicit, Negamus materiam, quae uitri substantiam intrat esse cinerem, sed potius illud humidum radicale purissimum quod erat intrinsecum illi incineratae rei: quod humidum ex potentia unius incinerantis ignis, extrahi non poterat: sed fluit ob fortissimum ignem: & hoc est humidum quod maxime a sicco passum est. Haec est ergo liquabilium materia, & materia prima & remota una & communis, id est huiusmodi humidum. Superius etiam dixi secundum Alb. sent. lib. 4. Meteor. tract. 2. cap. 9. Calor uehemens congregat partes homogeneas, & separat heterogeneas: nam illud soluit humidum, separatque illud a terreo. Cumque humidum prehensum fuerit a terreo subtili, non potest omnino separari, & ideo distillare incipit cum terreo subtili, & ab igne fortissimo funditur in uitrum: Et tunc terreum crassum quod fortiter eum tenebat, uritur in squamas. Manifestum ergo est uitrum illud esse partem radicalem ferri: Et quia terreitates quae fusionem impediebant combustae sunt in squamas, ideo illud humidum est fusibile, quia reuersum est ad suam liquabilem naturam: quia uero pori sunt clausi, ideo ignis illud penetrare nequit & exterminare. Alph. dicit, Ignis intrat omnia corpora, substantias, spiritus & lapides sed lapidem illum non intrat, neque illi dominatur, nec sulfura illum corrumpunt, Dis. Cum Philosophi dicunt eorum lapidem ab igne non consumi, ipsi intelligunt de completa medicina. Rai. Mala est ea glossa quae textum destruit: tibi dico eos intelligere de principio & fundamentomateriali. Et hoc confirmat Roger. Baccon Anglus, dicens, De omnium qualitate dico debere fixos esse super ignem, id est, ne ab igne fugiant neque consumentur, nec ab eo corrumpantur: & tandem ne colorem mutent in igne: talia sunt igitur quae huic operi initium dant. Uincentius in suo Naturali 8. lib. de hoc lapide loquens, inquit, Dicitur lapis non lapis: lapis quia teritur, non lapis quia funditur & fluit in igne sine euaporatione, ut aurum: nec aliud est cui ea proprietas conueniat. Arnaldus in Epistula ad Regem Neap. dicit, Quo plus ille lapis in igne iacet, eo magis in uirtute & bonitate augetur: quod non euenit aliis rebus: quia res omnes aliae in igne conburuntur, sed dictus lapis totus, solus, semper in igne fit melior, & bonitas eius crescit, atque ignis est eius nutrimentum. Et hoc est unum ex euidentibus signis in ipso lapide cognoscendo: Geber etiam in fine prooemii libri Inuestig. & in prooemio lib. 2. Summae, dicit, Uitrum esse unam ex rebus quae praeparationi auxiliantur: & uult innuere, Quod si ferrum ad uitri naturam reducatur, praeparatur: quia multae cadunt terreitates: ideo Geb. lib. 3. cap. 7 dicit, Si ergo dicemus corpora ob calcinationem esse mundata, intelligas certe a substantia terrea, quae unita non est in radice. Auic. in lib. Animae dicit, Sunt nonnulli qui magisterium non concedunt, dicentes, A re cuius natura non est ut ignem sustineat, elici rem non posse quae ignem sufferat: Quibus rationem nitri obiicimus: Nam terra quidem cito ab igne remouetur: sed dum ab igne tangitur, fortis euadit, quoniam ignis uim non habet supra nitrum. Dis. Sal nitrum mihi uidetur ad modum combustibilem. Rai. Antiqui carmen inuenerunt, ne haec scientia posset alterari, utque illam occultarent, non modo fabulaspoeticas nacti sunt, sed etiam grammaticales figuras: Ideo Auic. per nitrum intelligit uitrum, per figuram antithesin, mutando primam literam: ut si dicas olli pro illi: Dicit quoque Auicenna in Epistula ad Arsem Philosophum, Locus Orientis, ubi gemmae inueniuntur, est Soli proximus. Ita etiam nitrum, quo magis a calore Solis tangitur, eo magis ualet. Ergo lapis mineralis qui plus ignes sustinet, & alios labores, is plus ualet. Alb. in 4. Meteor. tract. 3. cap. 16. inquit, Quanuis aliqua sint corruptibilia ab igne, non sunt tamen combustibilia: quoniam ipsorum humor non est ignis alimentum ut sunt lapides & ferrum. Sed aliquae res, quae tales habent humores ob corporum angustiam non dant igni ingressum, & propterea rursus non ardent. Ferrum igitur in uitrum conuersum non ardet, quia pori sunt clausi, & eosdem habet humores, id est sulfura & arg. uium. radicalia, quas ferrum habet & caetera metalla. Dis. Fortasse Philosophi quando de uitro locuti sunt, intellexerunt de communi uitro. Rai. Uitrum commune non habet in se sulf. neque argentum uiuum metallis conuenientia: Ideo Razes dicit, Antiqui fecere uitrum metallinum. Et Geber lib. I. cap. 11. dicit, Philosophos facere uitrum ex corporibus metallicis. Razes etiam in libro Diuin. dicit, Alii dixerunt tincturam esse a uitro, & non ab alio & esse lapidem maiorem, uilem, inuentum, famosum. Idem quoque in lib. de Aluminibus dicit, Uitrum liquat ferrum & omnia corpora, & illa facit in fusione currere. Dis. Quando superius dixisti, uitrum cito facere carnem coctilem, dicebas per uitrum Philosophos sulfur intellexisse: quomodo ergo de illa calce intelligunt? Ra. Uerum est ( ut superius dixi ) Philosophos multoties equiuocatione uti. Dis. Declara igitur quando de illa calce intelligant, & quando de sulfure loquantur. Rai. Cum dicunt uitrum esse tincturam, ac omnes colores recipere ac tincturas, quodque cito ad lapideitatem reuertatur, & in illo ac sale inesse totum secretum, tunc de sulfure intelligunt ab ea calce extracto: sed cum scribunt, uitrum esse lapidem maiorem, uilem & famosum, ac faecem esse uel calcem mercurii, ferrum liquefacere & alia corpora, tunc de illa calce intelligunt. Alphidius dicit, Frange uitrum, & lapidem extrahe, ac illam pone in bocia uitri & oleum extrahe, & inuenies quod dicit Philosophus. Idem Philosophus quoque ait, Frange uitrum, & cape medicinam coagulatam, illamque pone in cannam uitreatam. Per uitrum Philosophus intelligit calcem supradictam, & illa frangitur, quia subtilissime teri debet, & postea per putrefactionem educi debet lapis seu medicina coagulata, id est sulfur & sal. In hoc uitro est arg. uiuum quod ignem superat, nec ab eo superatur, ut dicit Geber lib. 3. cap. 6. in fine. Isidorus in hunc propositum loquens, dicebat, Arg. uiuum melius seruatur in uasis uitreis, nam alias materias perforat. Geb. etiam lib. 2. cap. 6 dicit, Solum modo uitrum & uitro simile, quia poros non habet, potens est spiritus retinere ne fugiant, & ab igne exterminentur: Uolunt dicere, spiritus ferri semper fugere ab igne uehementi, donec in uitri naturam conuertantur coloris sapphiri, aut caerulei obscuri. Ideo Geber lib. 4. cap. 18. dicit, In corporibus praeparatis debemus caelestem colorem creare, qui fit perfectus ob arg. uiui bonitatem. Albertus magnus etiam in fine suorum Meteor. superiora occulte confirmat, dicens Non est facile scire quando mineralia suam formam specificam habeant, & quando non: quia haud facile est scire, quando sit uerus lapis aut metallum, nisi per corruptionem ueniat ad multum debile, ita ut sola figura supersit, & nihil ex uirtute quae essentiam sequitur. Et huius rei similitudo est in corporibus mortuorum: nam cum illa ex paruo tempore mortua sunt, uidentur parum differre a uiuis: sed cum diutius in sepulchris iacuerint, tunc in illis est sola figura, & si tangantur, statim soluuntur in cineres: ac tunc maxima est differentia inter uiuem tium & mortuorum corpora. Pariter uidere est in uegetabilibus & mineralibus nam mineralia suo modo pereunt ut animalia, sed nescitur quando proprium esse ac naturam amiserint, nisi ex maxima mutatione. Nam cum sapphirus adhuc colorem & transparentiam atque figuram sapphiri habet, est ueluti uiuus, qui operationem sapphiri habet, & ideo nominatur sapphirus ac si uiuus esset: sed post diuturnam eius mutationem obscuratur & discontinuatur, tuncque agnoscitur non esse nisi tantum similitudine sapphirus. Idem dicere debemus de auro uiuo & mortuo, de argento caeterisque mineralibus. Dis. Posteaquam tam humaniter ac patienter mihi satis fecisti quibuscunque in rebus quas ex te quaesiui: obsecro ne te pigeat quatuor etiam uerba addere in huius longae sententiae declarationem, & tunc contentus abibo. Rai. Sententia talis est, Quod quum Mars tandiu in igne fuerit, quod multum debilis ac frangibilis factus sit nec reliqua sit in eo pars aliqua naturae uel substantiae ferri, sed in uitri naturam sit conuersus coloris fere sapphiri obscuri, tunc in lapidem mutatus erit. Dis. Dum uiuam, tibi semper debebo. Uale. Finis Dialogi de Ligno uitae, & Geberi ac similium succinctae declarationis loannis Braceschi Brixiani, Praestantissimo Naturae Interpreti Domino Io. Michaeli Sterpino, Robertus Tauladanus ex animo. S. D. Qui Apollonii Tyanei gesta scripsere, eum aiunt scientiae gratia, & ad Brachmanes, & ad Gymnosophistas Indos penetrasse, adeoque in arcanis Nature profecisse, ut is nunquam habuerit, uel habiturus parem sibi sit neminem. Platonem quoque diuinum legi, ad Aegyptios sacerdotes accessisse, & ab iis complura, quae ipse penitus ignorabat, uel subdubitabat, edoctum in Graeciam suam rediisse. Idem me sublimiora scrutantem ardor inuasit: non tamen ut in Indiam iis calamitosissimis temporibus me transferrem, sed Parisiorum Lutetiam adii: Quem in locum profecto non fuit poenitenda profectio. Porro cum illic locorum essem, & in dies magis ac magis tui nominis, & Gaudentii Merulae rumor inualesceret, destituta Lutetia in Italiam euolaui: & cum uelut de uia fessus in Augusta Taurinorum substitissem, intellexi Merulam in Forolebetiorum, quod est agri Nouariensis municipium, patria tua esse, sed breui tamen Taurinum ad lectiones publicas salario publico conductum esse uenturum. Hac re intellecta gauisus sum non mediocriter. Interea Cherium ad te contendi. Ubi, Dii boni, boni plus in ueni, quam cogitabam, quam quod mihi fama retulerat. Apud te igitur cum essem, Cherii Merulam audio in Augusta Taurinorum ad suum munus uenisse: Te igitur, ut scis, destituto ad hominem, quem uidere & salutare exoptabam, maxime transcurro. Qua fronte me adolescentem licet, & Aquitanum, & plane incognitum Merula susceperit, profecto uerbis explicare non possem. Caeterum eiusdem religionis uinculum, quo nihil est in rebus humanis tenacius, cum illi me, & mihi illum magis conciliaret in dies, inter ambulandum, ut fit, ipsum interrogo quid de libello loannis Braceschi, quem de Chemica facultate uelut Gebri interpres edidit, sentiat, respondit, bene. Tunc ego, qui iam sciebam Merulam tam Christiani esse animi, ut etiam hostibus suis bene esse cupiat, subiunxi. An o Merula istuc dicis ex animo? an communi magis subscribis opinioni? Cum hic paululum substitisset, respondit, Quid ego falcem in alienam messem ponam? Est hec metallorum scientia, extremis ( quod aiunt ) labris a me degustata. His ego subridens dixi. Qua ratione id fieri potest, quando libro tuorum memorabilium ( ni fallor ) quanto bellissimae huius materiae fonteis potaturis aperueris? De eo libro rursus respondit se bene sentire. Tunc ego non sic, dixi, Senties o Merula, ubi errores illius qui artem ipsam in contemptum, & studiosos in pauperiem trahere possunt, complures exposuero. Adhaec ille uultu ad risum fere composito, O Tauladane, inquit, Amicus Plato, amicus Socrates, magis tamen amica ueritas. Iccirco, tametsi Braceschus ob singularem eius uirtutem, & ingenium, quibus pollet, sit mihi carissimus, longo tamen interuallo est mihi magis cara ueritas. Pergratum igitur mihi Tauladane feceris, si ex ordine illius digestis erroribus, & huic aetati & posteritati pro uiribus consulueris: & ob hanc rem fortasse non solum tibi, sed & mihi, qui te ad hanc prouinciam excitarim, posteritas debebit: qui χρυσεα χαλκείωμ exhibueris, ut cum Homero loquar. Domum igitur destituto Merula, cum mihi ocii aliquid dabatur, cum rediissem in margine coepi Braceschi errores annotare, & singulos suis argumentis meridiano Sole clarioribus arguere. Sed profecto ( ut ingenue fatear omnia ) in hoc chemico pelago uelificanti mihi tot Symplegades, tot Scyllas, tot Charybdes tot monstra denique obiici, nunquam credidissem. Huiusce enim facultatis libri quot & quantis singulis fere foliis deformentur labibibus, quot enormibus scateant antracibus, quot in locis luxi sint, elumbes, inuersi, mutilati, manchi, & redundantes ultra modum, ne mihi aliunde patronos accersam, tu es testis optimus. Testis & optimus ipse Merula, qui Petri Boni Longobardi & physici praestantissimi apud Duces inclytos, & de Repub. literaria bene meritos, Ferrariae, Preciosam Margaritam Nouellam, qua nihil est preciosius, trecentis & his amplius expurgauit erroribus. Dii boni in tam exiguo agro, quae zizaniorum messis excreuerat? In caussa esse arbitror, uir praestantissime, quod huiusmodi farinae authores primi aut Aegyptii fuerunt, ut Hermes Trismegistus Moses, eiusque soror Maria, aut Hebraei, ut Salomon, Callis: aut Arabes, ut Geber & Rex & Mahometi, ut aliqui uolunt, nepos: cui in hac arte merit o prime partes attribuuntur Rasis, & Auicenna rex & medicus celeberrimus: aut Greci, ut ille diuinus Plato in Stollicis, & in quartis, Aristoteles, Lucas, Rhodianus: alii, ut in Turba Philosophorum legere est. Ex Latinis aut inter ueteres, ipse quod sciam, hanc Philosophiae partem attigit nemo. Annis porro abhinc quingentis, nonnulla in medium ingenia processere, Ricardus Anglicus, Rogerius Baccho, Merculinus uates ex Anglia: Quibus postmodum successores sunt dati, Raymundus Lullus Hispanus, & Arnoldus Uillanouanus. Porro qui Arabes illos, Graecos & Aegyptios scriptores latinitate donarunt, bonarum literarum expertes erant, ut series eorum sermonis ostendit: nec elucubrationes illorum satis fideliter ab eis sunt translatae. Superuenere postmodum ut codices per tonsores & monachos imperitissimos exscriberentur: horumque imperitia factum est, ut fere tot errores essent, quot uersuum tractus in foliis. Aetate etiam hac nostra Geber toties impressus quot mendis scatet? Quam igitur arbitrabar, labor mihi fuit intricatior. Quid porro huic negocio lucis chemico praestiterim, id malo ab aliis dici, quam ipse de me praedicare. Has autem ingenioli primitias mei, tibi uni dicare placuit: ut ex iis meum erga te studium paulatim cognoscas, cognitum & foueas, & amplexeris. Non me fugit esse te munus indignum, sed tua tamen fretus humanitate, munere hoc non satis idoneo uti fratrem in Christo optimum cognoscere non dubitaui. Bene uale, non solum Italiae, sed & huius aetatis decus immortale. Ex Augusta Taurinorum Cal. Aprilis. In Ioannem Braceschum Gebri Interpretem Animaduersio, Authore Roberto Tauladano Aquitano. Cum nihil sit minus Christianum Bracesche, quam alienam famam acribus, uirulentis, & procacibus dictis proscindere & lacerare, ego ne in mordacis Momi suspitionem tibi uenirem, continui me, quantum potui, ne hanc in te animaduersionem scriberem. Tandem cum uirus scriptorum tuorum in miserandum permultorum naufragium longius in dies serpere, ac grassari uiderem, non potui diuturniori silentio uti, non potui inquam mihi temperare, quin huic tuae Hydrae, omnia ( nisi quis obuiam iuerit ) artis Chymicae fundamenta intra paucos dies ferro uastaturae, me opponerem. Quod quum in aliquot adhuc annos differre meditarer, ueritas huius artis, quae ferreo tuo decreto se regno spoliatam, & exulem esse conqueritur, sese mihi obtulit, tandemque, cum caeteros omnes conniuere hoc in negotio cernerem, hanc ame in sui patrocinium Apologiam impetrauit. Qua ego, cum tu ex eorum iudicium sis numero, qui non nisi ferro uincere cupiunt, ad omnes ueritatis fautores, conscios, & aequitatis tutores prouoco, & eos quanta cum ratione hanc prouinciam susceperim, iudices constituo. Agitur iam nonus annus, te libellum quendam in lucem emisisse, cui Interpretationis Gebri titulum imposuisti. In quo Demogorgonem inducis cum Gebro disserentem: Demogorgonem, inquam, tanquam Chrysopoeiae cognitionem sciscitantem, Gebrum autem ueluti sui ipsius & reliquorum philosophorum interpretem. Et ita inducis Gebrum, aut ( ut uerius loquar ) sub nomine Gebri Brachescum, huius artis mysteria pandentem, ut tandem colligas medicinae, ad uiliora metalla in aurum, seu argentum uertenda componendae formam, neque ex auro, neque ex argento, sed ex solo ferro, aut ex uili eius excremento, depromendam esse. In cuius opinionis confirmationem, magnorum aliquot philosophorum, & potissimum Gebri authoritates quasdam adeo uersute detorsisti, ut multorum ( sed tamen in hac parte philosophiae parum aut nihil instructorum ) animos ad amplexandam opinionem tuam pellexeris. Itaque cum haec tua lucubratio ( me apud Uascones degente ) in manus meas uenisset, amaui ego certe ingenium tuum: nunquam tamen mihi persuadere poteram, te in eam haeresim lapsum esse, ut crederes formam auri effectricem ex Marte, aut abiecto eius stercore petendam esse. Ideoque te Sphingem agere, & aenigmatico sermone hanc artem scripsisse arbitrabar. Proinde ut mentem tuam plane assequerer, & exploratam haberem, ex ulteriore Uasconia in Italiam perrexi, nec unquam ab incepto itinetre destiti, donec Urceos nouos peruenissem. ubi quum a fratre tuo intellexissem, te apud Turrim illustrissimi Alberti Palauicini degere, statim me illuc contuli, & succincta oratione causam itineris mei tibi indicaui. Qua audita, bene me sperare iussisti, nec me prius discessurum asseuerasti, quam plenam & integram Chrysopoeiae cognitionem abs te accepissem. Coepisti itaque paulopost mentem tuam familiarissime mihi interpretari, quam ut mihi commendatiorem redderes, hos uersus ( abs te, ut suspicor elaboratos ) mihi proposuisti exponendos: " Artus est hominis, qui constat sex elementis Cui P.si addas, & in M. mutare si noscas, Hoc est aes nostrum, lapisque philosophorum. " Quo aenigmate audito, quum me Tauladanum esse, non Oedipum respondissem, utpote qui hanc tuam Sphingem ex tempore soluere non possem, tu his uerbis usus es. Non miror, si tu ex abrupto hoc aenigma soluere non possis, ad quod enodandum per decennium ego sudaui. Et tandem eorum uersuum interpretationem sic auspicatus es. Artus, membrum est, Hominis, id est, Martis, qui a philosophis homo biliosus nominatur. Qui constat sex elementis, id est, cuius nomen, in his uersibus inclusum, sex literis absoluitur. Cui P. si addas, Cui, subaudi, uocabuio artus si addas P. fiet partus. Et in M. mutare si noscas, hoc est, si mutaueris P. in M. nascetur hoc uocabulum Martus, quod sicut Mauors poetis, ita nobis Martem significat. Hoc est aes nostrum, lapisque philosophorum, hoc, id est Martus, siue Mars, est aes, seu metallum nostrum, ex quo formatur lapis philosophorum. Quibus interpretandis quum finem fecisses, narrasti iterum mihi, te in uolumine quodam annoso sequentem sententiam scriptam legisse: " Uirgo Paschalis est dicata arti M. " Quam sic interpretatus es. Uirgo paschalis herba est, quae per similitudinem lapidem philosophorum significat. Si Uirgo paschalis herba est, arti Medicae dicatam esse interpretandum est. Haec igitur ea ratione, qua hunc lapidem significat, est dicata arti M, id est Marti, quod legetur, si M, quod obscurandae rei gratia ( ut tu ais ) praepostere locatum fuit, anteponatur. Unde etiam colligebas lapidis philosophici formam, ex Marte, hoc est ex ferro, cui philosophi Martis nomen accommodauerunt, mutuandam esse. Quibus ut maiorem fidem faceres, citabas nonnullas philosophorum authoritates, quae eo, quo abs te citabantur, modo, lippientes, obtusos, & caecutientes oculos primo suo fulgore fallere & perstringere non mediocriter possent. Tandem, ut me unico uerbo beares, in aurem mihi insufurrasti, excrementum hoc ferreum, unde forma auri & argenti effectrix ( ut tuuis ) expiscanda est, duplicis generis inueniri, idque solum eligendum, quod uehementi ignis asperitate, forma spoliatum metallica, in naturam uitri, caeruleum colorem prae se ferentis rediisset. Postero die quum ego te serio agentem, & extra non tuam, sed omnium philosophorum mentem positum esse plane cernerem, certandum mihi tecum esse duxi aliquot rationibus, e uiuis philosophorum, imo & ipsius naturae fontibus exhaustis, quibus te premerem, formam metallorum in aurum & argentum uertendorum, non a ferro, cui nihil inest, nisi uilissimum, ignobile & ferreum, sed ab auro & argento, quibus solis ingenita est, hauriendam esse. Quibus quum te oppugnari, urgeri, & uehementer opprimi sentires, confugiebas ad sacrosanctum hoc asylum, scilicet non esse fidendum philosophis, quorum uerba aliud indicant, quam sonare uideantur. Quo subterfugio, & sophismate, quum te omnes sapientum authoritates eludere posse animaduerterem, abs te discessi. Nunquam tamen poenitebit me Bracesche, hoc iter fecisse, cum ex eo preciosissimum fructum retulerim, & doctior in Galliam redierim. Contemplatus enim sum in te, uelut in speculo, admirabilem & suspiciendam diuinae Maiestatis sapientiam, quae absolutam huius arcani cognitionem, aliquando mediocris doctrinae uiris confert, interdum autem uiros, quantunuis profundae eruditionis, in explorandis & inuestigandis naturae mysteriis adeo delirare, hallucinari, & caecutire facit, ut fascinati, ebrii, & a Circe aliqua dementati esse uideantur. Quod nullam aliam ob causam agit Dominus, nisi ut terrenos istos Argos, qui se, neglecto numine Diuino, ingenii sui acumine non solum hanc inferiorem naturam, sed ipsum etiam caelum penetrare posse gloriantur, eludat, domet, & ex summo arrogantiae suae Olympo ad inferos usque retrudat: ut qui se aliquid scire nouerunt, non in sua caeca sapientia, sed in Domino totius sapientiae fonte & authore, id sibi contigisse glorientur: ut discant, inquam, omnes Adae posteri, se nihil aliud esse, quam meras tenebras: denique ut hi, quibus noticia huius arcani continget, intelligant, diuinam Maiestatem eam esse, citra cuius liberalitatem & beneficentiam nemini mortalium ad huius sublimis arcani cognitionem patuit aditus, neque patebit unquam. Sed ut eo, unde digres sa est, redeat oratio, postquam ego ab Italia in Galliam redii, ii, qui notam habebant itineris mei causam, a me quaesierunt, num te uidissem, conuenissem, & quid de te fentirem. Apud quos ego ( quanuis te hac in parte hallucinari expertus essem ) laudibus te ad caelum usque extuli: & ita extuli, Bracesche, ut hi me serio agere existimantes, tanta tui uidendi cupiditate incenderentur, ut parum abfuerit, quin iter in Italiam fecerint. Ego itaque hucusque errorem tuum tuli, & tegi, & lubens in posterum tegissem, nisi eum in singularem ueritatis contumeliam, & deplorandam multorum perniciem plus aequo uiguisse, & adhuc uigere sensissem. Quod quum animaduerterem, non potui ( ignosce quaeso ) mihi diutius imperare, quin perniciosum hunc errorem detegerem, saltem, ut minus cauti metallicae sophiae amcores sibi ab hac opinione non minus cauendum esse intelligant, quam nautis a uoracissima Charybdi, ni laboris iacturam, & bonorum suorum naufragium facere malint. His enim omnibus, qui opinioni huic ferreae fidem dederint, continget, ut lapidem philosophicum conficere molientes, & suam & alienam dilapident pecuniam. Et quoniam tu Gebrum, tanquam singularem opinionis istius uindicem, patronum, & assertiorem in medium producis, idcirco extorquenda tibi e manibus primo impetu esse duxi, haec arma Arabica, ut his spoliatus intelligas, reliquas omnes authoritates philosophicas, abs te uiolenter contortas, & perperam fuisse interpretatas. Argumenta autem e Gebro a te desumpta, quibus te inuictum putas, haec sunt: Caput I. Primum argumentum est hoc. Scripsit Geber, cap. 30. suae Summae, haec uerba: Argentum uiuum adhaeret tribus mineralibus de facili, uidelicet Saturno, Ioui & Soli: Lunae autem magis difficulter, Ueneri autem difficilius, quam Lunae, Marti autem nullo modo, nisi per artificium. postea sequitur: Ex hoc itaque maximum elicias secretum. Quam ultimam partem tu sic exponis. Ex quo, scilicet Marte elicias maximum secretum, hoc est Elixir. Secundum argumentum quo uteris, est hoc. Scripsit Geber cap. 66, suae Summae, louem perfecto magis propinquum esse, Saturnum uero minus, minus adhuc Uenerem, minime uero omnium Martem. postea sequitur: Ex quo perfectio dependet. Quae ultima uerba tu sic interpretaris. Ex quo scilicet Marte, perfectio ( subaudi metallorum ) dependet, hoc est Elixir. Quanuis in nonnullis ( ais ) exemplaribus legatur, Eo ex quo perfectio dependet, quam lectionem tibi summopere exosam, & ingratam esse indicas, quia sentis ( licet id subticeas ) eam interpretationi tuae inimicam esse. Tertium est hoc. Scripsit Geber, cap. 32. suae Summae, haec uerba: Uitimo uero Mars. Et hoc est unum de secretis nature. Quod tu sic interpretaris. Et hoc, sd est, Mars, est unum de secretis naturae, id est Elixir. Quartum esthoc. Scripsit Geber cap. 66. suae Summae, haec quae sequuntur. Causa impedimenti fusionis cuiuscunque, est sulfur fixum. Per hoc itaque maximum poteris elicere secretum: Quod tu sic interpretaris. Per hoc subaudi sulfur fixum, siue ex hoc sulfure fixo ( per quod uis ferrum indicari, eo quod maior pars ferri sit sulfur fixum ) poteris maximum elicere secretum, id est Elixir. Quintum est hoc. Scripsit Geber, cap. 88. suae Summae, postquam de Marte egisset, haec uerbas Per hoc igitur artificis dilatatur industria ad ueram cuiusqe corporis rectificationem. Quod tu sic interpretaris. per hoc, id est per Martem dilatatur artificis industria ad ueram rectificationem cuiuscunque corporis. Sextum quo te inuictum credis, est hoc. Geber cap. 63. suae Summae, postquam de essentia Martis pluribus egisset, tandem hoc epilogo usus est. Laudetur igitur benedictus & gloriosus Altissimus qui creauit illud, deditque illi substantiam, & substantie proprietates, quas non contingit, ullam aliam rem in natura possidere, ut in illa possit inueniri haec perfectio per artificium aliquod, quam in illo inuenimus propinqua potentia. Ipsum enim est, quod ignem superat, & non superatur: sed in illo amicabiliter requiescit eo gaudens. Quae omnia de Marte, seu de Martis excremento dicta esse interpretaris. Septimum, quo ueluti trophaeum canis, & te plena potitum credis uictoria, est hoc. Scripsit Geber cap. 32, suae Summae, ubi ait de auro, haec uerba. Calcinatur autem aurum, & soluitur sine aliqua utilitate. Scripsit etiam haec cap. 33. Calcinatur similiter argentum, & soluitur cum magno labore, & sine aliqua utilitate. Quibus uerbis tu rem tuam sic agis. Omnium Philosophorum consensu & suffragio metallum illud, ex quo formatur Elixir, calcinandum est, & ubi in calcem redierit, in liquorem est reuocandum. Atqui Gebri testimonio ex auro & argento calcinatis & solutis, nullus redit ad nos fructus, nulla inde promanat utilitas, fieri itaque non potest, ut ex auro aut argento nascatur ditissimum illud Elixir. Haec est legio illa Arabica, Bracesche, haec claua illa Herculea, hic est, inquam ferreus ille exercitus, quo duce in aciem cum Mauorte tuo progrederis. Quae omnia, ut intelligas, quam sint parui ponderis ad roborandam opinionem tuam, armabo te libenter altera Gebri authoritate, quam demiror abs te praetermissam, quum haec sola opinionem tuam omnino ferream efficere posse uideatur. Geber cap. 9. libri de Inuestigatione scripti, postquam methodum ferri in liquorem reducendi docuit, sic ait: Martem solutum honora, aquam uidelicet sulfuris fixi colorem Elixiris mirabiliter augmentantem. Num huius authoritatis accessione uires tuas duplatas esse sentis, Bracesche? at nisi has omnes copias tuas ( fauente mihi Diuina maiestate ) profligauero, fudero & penitus prostrauero, ignauum, & imbellem, me iudices uelim. Conferam itaque signa mea cum tuis, & tentabo, quantum ualeant uires tuae, & primo impetu aggrediar primam & antesignanam illam authoritatem, quam ex 30. cap. Summae Gebri depronpsisti. Caput Ii. Quo in loco quid sibi Geber uelit, ut lectores facilius assequantur, ego caput integrum legendum subiiciam, tum demum mentem de hac re non meam, sed ipsius authoris & fidelissimorum Gebri interpretum afferam. Sequitur cap. 30. Summae Gebri, argento uiuo, seu mercurio dicatum. Geber. Argentum autem uiuum, quod etiam Mercurius appellatur antiquorum usu, est aqua uiscosa, in uisceribus terrae, substantiae subtili terrae albae per calorem temperatissimum unita per minima, unione tali, donec humidum a sicco, & siccum ab humido aequaliter contemperetur. Ideoque fugit superficiem planam de facili, propter suae aquae humiditatem: non autem adhaeret, uiscosam licet habeat humiditatem, propter siccitatem illius, quae eam contemperat, & adhaerere non permittit. Est etiam ( ut quidam dicunt ) materia metallorum cum sulfure. Adhaeret quoque tribus mineralibus de facili, uidelicet Saturno, Ioui & Soli: Luna autem magis difficulter, Ueneri uero difficilius, quam Lunae, Marti autem nullo modo, nisi per artificium. Ex hoc itaque maximum elicias secretum. Est enim amicabile, & placabile metallis suae naturae. Est etiam medium coniungendi tincturas, & non submergitur aliquid in argento uiuo, nisi Sol. Soluuntur tamen Iupiter & Saturnus, Luna & Uenus ab eo, & commiscentur, & sine ipso aliquod metallorum deaurari non potest. Figitur & est tinctura rubedinis exuberantii simae refectionis, & fulgidi splendoris, & non recedit a commisto. Non est tamen medicina nostra, donec est in natura sua: sed iuuare quandoque similiter potest in casu. Hactenus Geber. Tauladanus. Ego nunc quid de hoc loco sentiam, imo quid ipse uoluerit Geber, & quid fidelissimi eius interpretes, Petrus Bonus Ferrariensis, & Arnoldus Uillanouanus de hac re senserint, explicabo. Geber Arabum philosophorum facilem princeps, cum tractandam & describendam sibi proposuisset metallorum naturam, ut faciliorem uiam lectoribus ad ad faceret, indicandum sibi prius esse duxit, quae & quot essent, iuxta ueterum opinionem, propinqua metallorum principia. Quae cum superius docuisset esse tria scilicet, arsenicum, sulfur, & argentum uiuum, & expressisset duobus capitibus proxime antecedentibus, quae nam esset sulfuris & quae arsenici natura, consequens erat, priusquam metalla attingeret, ( que sunt tanquam soboles horum principiorum ) ut caput unum nature tertii principii, hoc est, argenti uiui exprimende dicaret. Qua motus ratione hoc 30. cap. mercurio consecrauit. In quo primo docet, quid sit mercurius, his uerbis. Geber. Argentum uiuum, quod etiam Mercurius appellatur antiquorum usu, est aqua uiscosa, in uisceribus terre, substantie subtili terre albe, per calorem temperatissimum unita per minima, tali unione, donec humidum a sicco, & siccum ab humido equaliter contemperetur. Ideoque fugit superficiem planam de facili, propter sue aque humiditatem. Non autem adheret, uiscosam licet habeat humiditatem, propter siccitatem illius, que illam contemperat, & adherere non permittit. Tauladanus. Quae sibi nihil aliud uolunt, quam argentum uiuum ex aqua uiscosa, & terra candida, tenui, & sulfurea oriundum esse, quae duo, aqua scilicet uiscosa & terra sulfurea, ea lance a natura librata fuerunt, ut quamuis aquae proprium sit, rem in eam demersam madefacere, & licet uiscosi conditio sit, tangenti adhaerere, neutrum tamen aqua uiscosa in argento uiuo existens, queat praestare, ob terram sulfuream sibi unitam, quae sua siccitate uiscosam, & humidam illius conditionem ita frangit, & temperat, ut neque adhaerere, neque madefacere ualeat. Unde ueteres philosophi argentum uiuum aquam siccam nominauerunt. Sed quoniam hec ex se clariora sunt, quam ut egeant interprete, idcirco prosequamur reliqua, & qui sit eorum usus, penitissime exploremus. Geber. Est etiam ( ut quidam dicunt ) materia metallorum cum sulfure. Tauladanus. Hoc est, sunt ex ueteribus philosophis nonnulli ( ut dixit cap. 25. suae Summae ) qui uelint argentum uiuum, & sulfur, esse principia illa, quae a natura ad generationem metallorum assumuntur. Cui ille opinioni non suffragatur, motus rationibus, que abeo 26. cap. Summae adferuntur. Ideoque addidit, Ut quidam uolunt. Geber. Adhaeret quoque tribus mineralibus de facili, uidelicet Saturno, Ioui, & Solis Lunae autem magis difficulter, Ueneri autem difficilius quam Lunae, Marti uero nullo modo nisi per artificium. Tauladanus. Hoc est argentum uiuum libentius & maiori quadam cum auiditate uorat, sorbet & deglutit aurum, plumbum & stannum, quam reliqua metalla. post hec tria auidius argentum complectitur, quam aes: cum aere autem facilius init foedus, quam cum ferro. Ferro enim adeo aegre commiscetur, ut non nisi inuitum, & arte coactum ac superatum cum eo coire uelit. Cuius rei nulla alia est ratio, quam rebus omnibus hanc a natura uim ingenitam esse, ut res homogeneas, & eas, quibus cum aliquo affinitatis uinculo coniuncte sunt, tacita quadam beneuolentia complectantur, & eas sibi compulari gaudeant, & laetentur: cum heterogeneis autem, & iis, quibus cum nullam habent affinitatem, antipathiam exerceant. Unde fit, ut argentum uiuum libentius coeat cum metallis, quibus cum maiorem habet affinitatem. Ea autem sunt illi magis affinia, quae naturam ipsius magis sapiunt. At naturam ipsius magis sapiunt ea metalla, quae maiori abundant arg. uiui compia. Et quoniam ferrum est inops argenti uiui prae ceteris metallis, ditissimum autem sulfuris cremabilis, argentum uiuum sentiens se in eo minimum iuris habere, sentiens, inquam, sulfur adustibile ( quo in natura nihil est mercurio magis inimicum ) maiorem ferri partem occupasse, ac gerrime pro consanguineo Martem tuum agnoscere potest o Bracesche. Geber. Ex hoc itaque maximum elicias secretum. Est enim amicabilis ( mercurius subaudi ) & placabilis metallis suae naturae. Tauladanus. Nunc quod sit hoc arcanum, quod Geber docet hinc esse eliciendum, expendamus. Quod licet me tacente sese omnibus spectandum prodat, faciam tamen, ut clarius elucescat. Haec est igitur mens Gebri. Ex eo quod uidemus argentum uiuum aliis metallis amicum magis, aliis autem minus: ex eo, inquam, maximum colligere debemus arcanum. Quod non immerito maximum dixit, cum ex huius cognitione totius artis pendeat, & colligi possit mysterium, ut ex sequentibus notissimum fiet. Sed quod erit tandem hoc arcanum? Adeste quaeso animo o uos omnes ueritatis conscii & fautores, & intelligetis, me Gebri mentem fidelissime & uiuacissime exprimere. Ex eo igitur quod argentum usuum aliis metallis magis, aliis autem minus amicum & familiare esse uidemus, ex eo, inquam, si perspicaces nature exploratores essemus, maximum arcanum assequeremur. Intelligere enim inde possumus, metalla ea naturae argenti uiui magis uicina, quibus cum argentum uiuum familiarius commiscetur. Nam, ut Geber docet cap. 61. suae Summae, argentum uiuum id solum suscipit, quod suae naturae esse sentit, quod cap. 64. confirmauit his uerbis: Argentum uiuum retinet, quod suae naturae est, alienum uero respuit. Et cap. 53. his uerbis: Quoniam natura propriam naturam amicabilius amplectitur, & gaudet ea, magis quam extranea. At ubi cognouerimus quae metalla sint argento uiuo uiciniora, & magis affinia, inde facile colligi potest, quaenam sint perfectiora. Cum enim argentum uiuum sit causa metallicae perfectionis, ea metalla merito dicentur, & habenda erunt perfectiora, quae argento uiuo sunt affiniora. Quod autem argentum uiuum sit causa perfectionis metallorum, & illud, in quo sita est & recondita tota huius artis perfectio, id testatur Geber cap. 38. his uerbis: Consideratio rei, quae perficit ( in hac arte subaudi ) est consideratio electionis purae substantiae argenti uiui. Item cap. 59. his uerbis, Ideoque relinquitur argentum uiuum esse perfectiuum, & adustionis saluatiuum, quod est perfectionis ultimum. Item cap. 74. his uerbis, Ideoque cum in caeteris rebus exquirentes, non inuenerimus inuentione nostra rem aliquam magis, quam argentum uiuum corporum naturis amicari, per hoc opus nostrum in illo impendentes, reperimus ipsum esse ueram alterabilium medicinam in complemento, cum alteratione uera & non modice peculiosa. Item cap. 81.his uerbis, Probauimus autem ex nostris sermonibus, sulfur cuiuscumque generis, esse perfectionis corruptiuum, arg. autem uiuum esse perfectiuum in operibus nature, completis eius regiminibus. Igitur & naturam minime mutantes, sed imitantes ( in his scilicet operibus, in quibus eam imitari possumus argentum uiuum similiter in huius operis magisterio assumimus, in cuiusque perfectionis medicina, solari scilicet & lunari, tam quidem imperfectorum, quam ipsius argenti uiui coagulabilis. Ex his Gebri locis satis patet arg. uiuum esse causam perfectionis huius artis. Quod ne in dubium uocari posset, id Geber potentissima ratione probauit cap. 69. suae Summe, his uerbis, Ideoque per hoc inuenimus aliquid in corporibus imperfectis diminutum fuisse, quod compleri necessario oporteat, per medicinam illis conuenientem, & diminutum complentem. Est autem diminutum in illis, paucitas scilicet argem. uiui, & non recta inspissatio eiusdem. Igitur complementum in illis erit, arg. uiui multiplicatio, & inspissatio bona & fixio permanens. Hoc autem per medicinam ex illo ( subaudi arg. uiuo ) creatam efficitur. haec enim quum ex argento uiuo fuerit in esse deducta, per beneficium luciditatis, & splendoris ipsius, illorum fuscedinem palliando celabit, teget, splendorem inducet, & in fulgorem conuertet. Quum enim argentum uiuum in medicina per nostrum magisterium praeparatum, ac mundatum fuerit, & in substantiam purissimam, & fixam reductum, proiectum super diminuta a perfectione, illustrabit ea, & sua fixione perficiet. Haec est ratio illa, qua Geber contendit argem. uiuum esse causam perfectionis huius artis, quae certe est ualida. Nam si paucitas arg. uiui, & non recta inspissatio eiusdem, est causa imperfectionis metallorum, necessario colligendum est, causam perfectionis eorundem esse copiam & ubertatem argenti uiui & rectam ipsius inspissationem. Quod autem inopia, seu paucitas, arg. uiui, & non recta inspissatio, sit causa imperfectionis metallorum, hinc constat. Oppositorum effectuum oppositas necessario oportet esse causas effectrices. Sed causa perfectionis metallorum ( quae perfectio est effectus imperfectioni oppositus ) est abundans copia argenti uiui rite inspissati. igitur causa imperfectionis eorum, quae imperfecta sunt, erit opposita scilicet inopia argenti uiui, & non recta inspissat: o eiusdem. Quod autem abundans copia argenti uiui, ritem inspissati, sit causa perfectionis metallorum, hinc colligitur. Si abundans copia mercurii rite inspissati non esset causa effectrix perfectionis metallorum, id metallum non esset reliquis omnibus preferendum, in quo maior est mercurii rite inspissati copia. Atqui aurum, quod uberius abundat mercurio rite inspissato, ( ut testatur solius auri demersio in mercurio ) praefertur caeteris omnibus metallis, & solum est inter metalla, numeris omnibus absolutum. Igitur necessario colligendum est, maiorem copiam mercurii rite inspissati, esse causam effectricem perfectionis metallorum. Quod si ita est, igitur inopia mercurii rite inspissati erit causa imperfectionis metallorum. Quod si paucitas mercurii rite inspissati est in causa: quominus Saturnus, Iupiter, Mars & Uenus ad perfectionem uenerint, ergo multiplicatio mercurii, & recta eiusdem inspissatio praestabit, ut euadant perfecta. Sed sola medicins, ex purissima, & rite inspissata, mercurii substantia conflata, hanc mercurii rite inspissatimultiplicationem eis conferre potest. igitur argentum uiuum, ut superius testatus est Geber, erit causa perfectionis in hac arte, cum id solum instauret, & sarciat in metallis imperfectis, quod eis a natura fuerat denegatum, cum ipsa etiam perfecta, eam, quam habent perfectionem, illi debeant, & acceptam ferant. Cum itaque arg. uiuum sit causa perfectionis in hac arte, profecto ex facili uel difficili ipsius cum metallis congressu colligere possumus, que metalla sint perfectiora, que minus perfecta, & que sint a perfectione aliena. Nam si argentum uiuum est causa perfectionis metallorum, ea metalla merito censenda erunt perfectiora, quae argento uiuo sunt magis affinia. Ea uero sunt illi magis affinia, cum quibus ipsum argentum usuum familiarius congreditur. Cum iis autem familiarius congreditur, que naturam suam magis sapiunt. Sed ea metalla argenti uiui naturam magis sapiunt, quae sunt foecundiora argenti uiui. Ea igitur erunt habenda perfectiora. Qod Geber cap. 64. aperte docuit his uerbis: Ex hoc itaque manifestum est corpora illa esse maioris perfectionis, que plus argenti uiui sunt continentia, que uero minus, minoris perfectionis. probatio uero eius, quod ea, que maioris argenti uiui quantitatis sunt continentia, maioris sint perfectionis, est facilis susceptio argenti uiui. Item cap. 98. his uerbis, iam igitur uobis patuit ueridice, maximam argenti uiui quantitatem continentia, perfectionis existere corpora, & ideo arg. ui. maxime amicari. Quamobrem autumandum est, corpora ea perfectioni magis approximare, que magis amicabiliter argentum uiuum combibunt. Et huius signum est, arg. uiui facilis susceptio a Solaris aut Lunaris perfectionis corpore. Ob huius igitur rationis causam, quodcumque corpus in sui substantiam argentum uiuum facile non admiserit, a perfectionis complemento maxime distare necesse est. Quae omnia hactenus a nobis in huius primae authorstatis interpretationem dicta, ut familiarius intelligantur, ego ea in pauca hic reducam. Ea metalla argenti uiui naturam magis sapiunt, & sunt ipsi affiniora, cum quibus ipsum argentum uiuum libentius commiscetur. Atqui argentum uiuum miscetur libentius cum metallis, quae maiorem continent copiam argenti uiui. Ergo metalla, quae maiorem continent compiam argenti uiui, magis sapiunt naturam argenti uiui, & sunt illi affiniora. Sed metalla argento uiuo magis affinia, sunt perfectiora. Igitur metalla, que maiorem continent copiam argenti uiui, erunt perfectiora: siquidem haec sunt argento uiuo uiciniora. Quod autem ea sint perfectiora, que argento uiuo sunt magis affinia, sic colligitur. Id quod causae perfectionem efficientis magis particeps est, iure optimo perfectius iudicandum est. Sed argentum uiuum ( ut superius docuimus ) est causa perfectionis metallorum tam eorum, quae perfecta sunt, quam eorum, quae ad perfectionem sunt promouenda. Proinde metalla. quae magis sapiunt, & obtinent naturam argenti uiui, erunt caeteris perfectiora. Atqui ea metallamagis obtinent naturam argenti uiui, quae maiori abundant copia argenti uiui. Igitur ipsa erunt perfectiora. Quod si ea metalla sunt perfectiora, quae maiori abundant argenti uiui copia, profecto ( cum contrariorum contraria sit ratio habenda ) ea metalla erunt a perfectione alienissima, quae maxima laborant argenti uiui paucitate & inopia. Atqui in Marte est maior penuria argenti uiui, quam in aliquo alio metallo, ut testatur illibentissimus & difficillimus argenti uiui cum eo congressus. Collectio igitur haec erit, Bracesche, Martem tuum, ( quem tu uis non solum perfectioni finitimum, sed esse ipsam perfectionis effectricem causam ) omnium metallorum a perfectione remotissimum & alienissimum esse. Quod si Mars eo nomine a perfectione alienissimus esse censetur, quod inops sit argenti uiui, iudica tu ipse Bracesche, qui fieri possit, ut faex illa ferrea, in naturam uitream redacta, sit causa perfectionis in hac arte effectrix, cum in ea nihil sit penitus argenti uiui, imo tota, quanta est, sit sulfur terreum, nimia ignis inclementia argento uiuo natiuo spoliatum. Nam si ignis argentum uiuum ei non extorsisset, posset beneficio argenti uiui ( utpote liquationem metallicam efficientis ) iterum in metallum scilicet in ferrum redire, & reuocari. At cum experientia testetur, faecem illam ferream in uitrum ceruleum redactam, ( quam tu scripsisti eligendam ) liquatione metallica exhaustam, & priuatam omnino esse, profecto absentia effectus, hoc est liquationis metallicae, fidem indubitatam facit sub latae, & absentis causae, liquationem metallicam efficientis, id est, argenti uiui. Qua sublata factum est, ut metallica esse desierit, & in naturam uitream, a metallica alienam abierit. Quod si hoc Martis excrementum argento uiuo penitus exhaustum est, quomodo uis, Bracesche, metallorum ignobilium in melius mutandorum medicinam ex eo confici, cum eam testetur Geber ex argento uiuo ( utpote inopiam metallorum sarciente ) conficiendam esse? Hoc igitur erat arcanum ex hac Gebri authoritate eruendum, Bracesche, scilicet ( cum argentum uiuum sit causa perfectionis metallorum ) ea metalla esse perfectiora, cum quibus argentum uiuum libentius coit, & familiarius congreditur, & per consequens Martem esse omnium metallorum a perfectione remotissimum, & alienissimum, cum argentum uiuum, adeo exosum habeat eius coitum, & illibentissime atque aegerrime cum eo copuletur. Et cum solius perfecti proprium sit, perfectionem nondum perfectis conferre, imperfectorum autem, eam a perfectis mutuari & accipere, profecto uis conferende perfectionis, reliquis omnibus metallis prius inerit, quamtuo Marti, a perfectione adeo distracto. Et inter metalla perfectionis integre expertia, maxime & primo conueniret loui, utpote ad naturam cause perficientis propinquius accedenti. Hanc tamen perfectionis conferendae facultatem, neque Ioui, neque Saturno, neque Ueneri, neque Marti ingenitam essedocuit nos Geber cap. 69. his uerbis. Redeuntes tamen in nos ipsos, & torquentes nos immensae meditationis afflictionibus, tandem respeximus, corpora a perfectione diminuta in profundo uae naturae foeda existere, & nihil in eis fulgidum inueniri, cum in eis secundum naturam non insit. Non enim inuenitur in re, quod in illa non est. Cum igitur in llis nihil perfecti reperiatur, & c. Audi Bracesche in metallis a perfectione diminutis nihil perfecti ( & per consequens nihil perfectionis ) reperiri. Quod si neque in loue, neque in Saturno, neque in Uenere perfectionis quicquam reperitur ( quae tamen Marte tuo longe sunt perfectioni uiciniora ) uide quaeso quid perfectionis excremento tuo, patre suo, hoc est Marte ignobiliori, relinquatur. Quod si nulli eorum perfecti quiequam inest, ac solius perfecti proprium est, nondum perfectis perfectionem conferre, hinc Sole clarius constat, causam perfectionis effectricem in nullo imperfectorum quaerendam esse. Non enim inuenitur in re, ut ait Geber ) quod in illa non est. Sed quoniam superius ex Gebro, docui argentum uiuum esse causam perfectionis in hac arte effectricem, uidendum superest, num id de argento uiuo crudo & uulgari sit interpretandum. Ego itaque ne pugnantia loqui, & mihi constare non uidear, assero certe causam perfectionis in solo argento uiuo sitam, & repositam esse, nec aliunde esse promendam, non tamen in argento uiuo in natura sua cruda sumpto. Id enim testatur Geber cap. trigesimo his uerbis. Non est tamen argentum uiuum medicina nostra in natura sua. Item cap. 38. his uerbis. Consideratio rei quae perficit, est consideratio electionis purae substantiae argenti uiui, & est medicina, quae ex materia illius assumpsit originem & ex illa creata est. Non est autem ista materia argentum uiuum in sua natura. Item cap. quinquagesimonono his uerbis. Ex iam dictis similiter patet argentum uiuum non esse perfectiuum in natura sua. Proinde cum argentum uiuum in natura sua sumptum non sit causa perfectionis, quale tandem erit illud argentum uiuum, quod superius cum Gebro asseruimus esse causam perfectionis in hac arte effectricem? facile intelligemus, quale sit hoc argentum uiuum, si quae in hancrem a Gebro scripta fuere, in memoriam reuocemus. Dixit Geber cap. nonagesimonono, summam totius operis Chymici hanc esse, ut sumatur lapis in capitulis notus ( hoc est Mercurius ) deinde cum operis instantia assiduetur super illo opus sublimationis primi gradus, & per hoc mundetur a corrumpente impuritate. Haec enim est sublimationis perfectio: Et cum ea subtilietur lapis, donec in ultimam puritatem deueniat, & c. Dixit praeterea cap. octuagesimosecundo, artem medicinae componendae hanc esse, ut praeparetur argentum uiuum cum modis suis iam dictis, cum diuturni laboris instantia, quousque omnis illius subtilis substantia purissima, alba quidem in Luna, citrina uero intense in Sole, habeatur perfecte. dehinc uero cum hac purissima argenti uiui substantia perficiatur, cum huius magisterii ingeniis medicina, quae illi adhaereat, & fundatur facilime, & illud coagulet. Dixit etiam cap. 75. Et cum inuenerimus ipsum ( subaudi argentum uiuum ) sine administri tione alterationis naturae illius, non mutare, inuenimus similiter ipsum praeparari debere necessario, cum non permisceatur in profundo, absque illius praeparationis modo. Et est sellicet, ut talis fiat illius substantia, quod permisceatur usque ad profundum corporis alterabilis, sine separatione in aeternum. Hoc autem non fit, nisi subtilietur ualde cum praeparatione certa, determinata in cap. sublimationis. Et non permanet eius impressio, nisi figatur, nec illustrat, nisi fulgidissima ex eo eliciatur substantia. Cum itaque argentum uiuum, metalla imperfecta illustrare, & decorare non possit, nisi purissima & splendidissima ex eo eliciatur substantia ( quod citra sublimationem fieri non potest ) & cum eius impressio non sit constans, imo nisi figatur, euanescat, ideo cap. 59. sic ait, In argen uiuo necesse est superflua demere habet enim corruptionis causas, uidelicet terram, & adustibilis absque inflammatione aqueitatis substantiam. Putauerunt tamen aliqui, illud terram non habere superfluam, uel immundiciam. Sed uanum est, quod ab eis cogitatur. uidemus enim ipsum multae liuiditatis, & non purae albedinis. & similiter per leue artificium uidemus ex illo terram nigram, & faeculentam emanare, uidelicet per lauationem, cuius modum narrabimus. Sed quia duplicem ex illo perfectionem elicere oportet, scilicet medicinam ex eo facere, & illud perficere, ideo necesse est ipsum duplici mundationis gradu preparare. Propterea due mundationes mercurii sunt necessariae, una per sublimationem ad medicinam, ( ex eo sub conficiendam ) & haec hic innuitur, alia per lauacrum, ad ipsius coagulationem, & ista innuetur. Si enim uolumus medicinam ex eo creare, tunc necesse est, ipsum a faeculentia suae terreitatis mundare, ne in proiectione creet liuidum colorem, & ipsius fugitiuam aqueitatem delere, ne totam medicinam in proiectione fugitiuam reddat, & mediocrem illius substantiam saluare pro medicina, de cuius proprietate est non aduri, & ab adustione defendere, & quae non fugit, & fixum ( ub subaudi fixata fuit ) facit. Ex his Gebri locis amplissime constat, quale sit argentum illud uiuum, quod est causa perfectionis in hac arte, scilicet argentum uiuum defaecatissimum & fixum. Quibus qualitatibus cum argentum uiuum crudum non sit praeditum, idcirco in natura sua sumptum non est causa perfectionis, nec esse potest, donec mundissima eius substantia per sublimationem a faecibus separata, & exonerata fuerit, & postea fixae, & constantis in igne conditionis euaserit. Quam ob causam Geber caput unum de Sublimatione mercurii scripsit, & alterum de Fixione mercurii, per sublimationem mundati. At quemadmodum Geber docet cap. 46, marchasitam, mercurio extincto, mediocriter praeparato, & ad fixionem aliquo modo inclinante praeditam esse, cuius mercurii extincti, in marchasita existentis beneficio, immunes simus a laboribus extinctionis mercurii crudi: eadem ratione colligere possumus, nos a laboribus extinctionis, abstersionis, & fixationis argenti uiui crudi immunes fore, mercurium non solum extinctum, sed abstersum, mundum, defaecatissimum, & ad plenam fixionem ab ipsa natura deductum inuenerimus. Itamque cum ipsa natura mercurium his omnibus dotibus praeditum, in Sole & Luna, nobis liberalissime offerat, non est profecto, quod nos torqueamus in argento uiuo extinguendo, abstergendo, per sublimationem defaecando, & ad fixionem deducendo. Imo frustra huiusmodi laborem subiremus, cum argentum uiuum crudum mederi non possit metallis ignobilitate laborantibus, quin prius metallicam formam induat, & metallum euadat, & ipsa natura metalla nobis cuiusuis generis exhibuerit. Quod autem argentum uiuum metallis ignobilibus perfectorum nobilitatem conferre non possit, quin prius efficiatur metallum, hinc constat. Si a mollitie argenti uiui, non patet aditus ad duritiem metallorum ( teste Gebro cap. 26. suae Summae ) nisi per dispositionem, quae medium tenet inter mollitiem, & duritiem illorum: eodem argumento colligendum est, argentum uiuum, metallorum ignobilitate laborantium, medicinam euadere non posse, quin prius formas inter formam Elixiris, & suam interiectas experiatur, & subeat. Non patet enim accessus ab extremo ad extremum, nisi per interiecta media. Atqui inter has duas extremas formas Elixiris, scilicet & argenti uiui, formae metallorum iacent media. Proinde argentum uiuum, nisi prius metallum euaserit, ad forma Elixiris promoueri non poterit. Quod autem metalla medium teneant inter argenti uiui & Elixiris formam, huius rei fidelissimus testis mihi erit Arnoldus Uillauouanus cap. decimo sui Rosarii minoris, cuius haec sunt uerba: Hic igitur est lapis noster formosus, quia non fit transitus de extremo ad extremum, nisi per medium. Extrema autem nostri lapidis in primo latere est argentum uiuum, in secundo uero est Elixir completum: media autem horum duorum extremorum sunt metalla. Huius etiam rei testis est Lullus, in suo primo Testamento, his uerbis. Natura habet in suo opere, quatenus ad creanda metalla spectat, extrema duo, & unum medium, extrema sunt argentum uiuum, & sulfur ex una parte & metalla ex alia. medium uero est quoddam tertium, in quo sunt ista duo nempe mercurius & sulfur. Aliqui dicunt hoc medium esse uitriolum, alii arsenicum, alii alia media mineralia. Ex quo medio natura extrahit duos fumos, qui sunt mercurius & sulfur, ex quibus conficit metalla. Ars cum sit naturae imitatrix, & cum sint eadem principia naturae & artis, habebit ipsa ars duo extrema, & unum medium. Extrema artis erunt argentum uiuum & sulfur ex una parte, lapis ex alia. medium autem erunt ipsa metalla, ex quo medio ars extrahit sulfur & mercurium, ingenio naturae depurata & fixata, ex quibus postea lapidem conficiet. Cum itaque metalla media sint, inter formam Elixiris, & argenti uiui, & nullus fiat progressus ab extremo ad extremum, nisi per interiectum medium, profecto argentum uiuum Elixiris formam contingere non poterit, nisi primo gradum faciat ad formam metalli intuendam. Quod si argentum uiuum, priusquam transeat in Elixir, ad formam metalli promouendum est, ergo aut plumbi, aut stanni, aut aeris, aut ferri, aut argenti, aut saltem auri formam induat, necesse est. Quod si optamus scire, ad cuius tandem metalli formam promoueri debeat, antequam ex eo Elixir confici queat, id ex uerbis Gebri uenandum est. docet enim Geber, mundissimam substantiam ex eo per sublimationem depromendam, eamque ad fixationem ducendam. Itaque cum mundissima eius substantia sit assumenda, immudum & sordidum ex ea non poterit generari metallum, munda enim illius substantia ( ut testatur Geber cap. 53. ) mundum, & sordium expers, producit metallum: immunda uero, pollutum & sordidum. Necesse est igitur ut ex mundissima & defaecatissima argenti uiui substantia ( quam Geber solam asserit colligendam ) mundissimum, & defaecatissimum nascatur metallum. Quod si mundum & sordium expers, ergo aut Solem aut Lunam ex ea mercurrii substantia oriri necessario oportebit. Reliqua enim metalla immunda sunt, nec extrema tantum, sed etiam intestina, & penitus inossata laborant spurcitie. Quod si argentum uiuum, ut ex eo fieri possit Elixir, per sublimationem & fixionem in metallum nobile, tersum & mundum reuocandum est, & natura nobis metalla mundissima, tam alba, quam citrina produxerit, profecto quemadmodum beneficio mercurii in marchasita existentis, utpote extincti, mediocriter praeparati, & ad fixionem suscipiendam dispositi, immunes sumus a laboribus extinctionis, & sublimationis argenti uiui crudi: eadem ratione colligere debemus, beneficio metallorum nobilium, & mundorum, hoc est auri & eargenti mineralis, nos ab immensis illis laboribus subleuari, qui subeundi nobis essent, si argentum uiuum per extinctionem, sublimationem, & fixionem in metallum nobile & mundum permutandum esset. Quorsum enim tot nos frangamus laboribus? cum natura hoc ante uidens, & nostri miserta, nobis hac in parte insudauerit, & haec nobilia metalla porrexerit, ut ex eis substantiam illam mercurii mundissimam, & iam ad fixionem deductam effoderemus, eamque ad sublimiorem Elixiris formam promoueremus. Quod perspicacissimus & fidelissimus Gebri interpres, Ademarus persentiens, scripsit, tacitam & per uaria Summae capita dispersam Gebri mentem hanc fuisse, ut in his duobus metallis, utpote a Natura iam elaboratis, sublimatis, & ad fixionem deductis, opus lapidis inchoaretur. Quam rem Geber ipse satis indicauerat cum electionem mundae substantiae mercurii, ad fixionem deductae, causam perfectionis esse promulgasset, eamque saepius his duobus metallis inesse scripsisset. Quo tamen facilius id assequeremur, scripsit capite trigesimo secundo, Aurum esse preciosissimum metallorum & tincturam rubedinis, quia tingit, ac trans format omne corpus. Item cap. trigesimo tertio scripsit. Lunam esse tincturam albedinis. Quorum etiamsi nihil scripsisset, id nobis satis esse debebat, quod cap. 31. scripserat his uerbis. Habent autem magnam affinitatem metalla adinuicem, non tamen perfectum perficit imperfectum per solam commistionem, si enim aurum cum plumbo liquefactione misceatur, non fit ex hoc plumbo aurum: sed euanescit a commistione plumbum, & aduritur, aurum autem in examinatione remanet. & idem in reliquis contingit. Secundum uero nostrum magisterium, perfectum iuuat & perficit imperfectum. Et paulo post. Et per Deum se inuicem perficiunt, & perficiuntur, & se inuicem alterant, & alterantur, non tamen per se tantum unumquodque ( imperfectorum subaudi ) perficitur, sine alterius ( subaudi perfecti ) adminiculo. Quae sola authoritas satis erat ad indicandum Elixiris confectionem a Sole & Luna ( quae sola perfectione sunt dotata ) ordiendam esse. His tamen minime contentus Geber, hanc rem, cap. 19. libri Fornacum, apertissimam fecit his uerbis. Quae autem sint medicinae, & quales secundi & tertii ordinis, sufficienter demonstratum est in libro nostro perfecti Magisterii, ubi demonstrauimus demonstratione competenti & uera lapidem nostrum de arg. uiui substantia esse procreandum. Et hoc sufficienter ut theoricus speculatiuus: hic uero practicam manifeste reserabimus. Et est, ut Solem & Lunam resoluere studeas, & c. Quibus uerbis Geber palam & publice testatur, se in Summa per argentum illud uiuum, ex quo mundato & fixo Elixir conficiendum docuit, nihil aliud, quam Solem & Lunam uoluisse. Quocirca in calce eiusdem cap. ( ubi de solutione horum duorum metallorum egit ) sic loquitur. Et hoc est ( inquit ) nostrum argentum uiuum, de arg. uiuo extractum, quod uolumus pro fermento. Quod non immerito uiuum appellauit, cum hoc solum reliquis metallis causa uitae, hoc est perfectionis, sit. Nunc itaque satis patet, quodnam sit illud arg. uiuum, quod Geber in Summa indicabat esse eligendum, scilicet munda & fixa Mercurii substantia in Sole & Luna inclusa. Itaque Bracesche cum apud Gebrum toties legisses, causam perfectionis huius artis in solo argen. uiuo reconditam esse, debebas tu inde colligere, ea metalla perfectiora esse, quae naturae arg. uiui magis essent conformia. Quae autem naturae argenti uiui essent magis conformia, docuit te Geber cap59. his uerbis. Uidemus argentum uiuum argento uiuo magis adhaerere, & eidem magis amicari, post illud uero aurum, & post haec argentum, ideo ex hoc relinquitur ipsa esse suae naturaemagis. Alia uero corpora uidemus ad illud rantam conformitatem non habere, & ideo ipsa ueridice inuenimus minus de illius natura participare. Quaecunque enim plus ab adustione saluari uidemus, illa iudicamus arg. uiui naturam magis possidere, quia argem. uiuum ( inquit ) est adustionis saluatiuum. Quod si argentum uiuum est causa incremabilitatis metallorum, poteras tu inde colligere, ea argento uiuo conformia magis esse, & naturam illius magis sapere, quaeminus sunt cremabilia. Et cum Martem caeteris omnibus metallis magis cremabilem esse sentires ( cum argen. uiui incremabilitatem efficientis, minus obtineat ) debebas tu inde ratiocinari, Martem minimam cum argento uiuo habere conformitatem. Et cum argentum uiuum causam perfectionis metallorum, tam perfectorum, quam ad perfectionem reuocandorum esse, a Gebro audiuisses, nonne poteras inde colligere ea metalla a perfectione conferenda aliena esse, quae paruam aut nullam haberent cum arg. uiuo conformitatem? Et cum reliqua omnia metalla argento uiuo cerneres magis conformia, quam Martem tuum ( quod aegerrimus & illibentissimus arg. uiui cum eo testatur coitus ) poteras tuto iudicare, Martem omnium metallorum a conferenda perfectione ( cuius est maxime inops ) alienissimum esse, eamque caeteris omnibus metallis potius, quam Marti uendicandam. Et hoc erat arcanum illud a Gebro tacite in hac prima authoritate indicatum, sed longem maius inde colligi poterat arcanum. Nam cum in eodem cap. dixisset argentum uiuum ( ex quo ubique praedicat Elixir componendum ) in natura sua sumptum, perfectionem conferre non posse: & alibi docuisset, mundissimam eius substantiam per sublimationem efficiendam esse, eamque postea ad fixionem ducendam, debebas profecto colligere, fieri non posse, quin argentum uiuum hac methodo in mundum, & nobile rediret metallum: praesertim cum Geber ipse cap. 63. monuisset argentum uiuum per successiuam illius sublimationem eo peruenire, ut metallica sit praeditum liquatione, & cap. 53. docuisset, ex munda illius substantia mundum generari oportere metallum. Et cum nullum metallum, praeter aurum & argentum, mundum esse cerneres, poteras sentire Bracesche, hanc mundam & fixam mercurii substantiam ( cum reliquis non insit ) ex his duobus tantum effodiendam, eamque, ut Geber docet, ad sublimem Elixiris formam esse promouendam. Ex quibus postremo colligendum erat, hanc Mercurii substantiam, neque ex Marte, neque ex Uenere, neque ex Saturno, neque ex loue, promi posse, quin prius ista auream, uel argenteam induissent naturam & conditionem. Iudica nunc quaeso Bracesche, iudica, inquam, tu ipse, quantum a recta Gebri interpretatione deflexeris. Quod si adhuc in opinione tua ferrea perstas, & interpretationem meam, tot illustratam testimoniis, tot uallatam rationibus, in dubium uocare audes, prodeat in medium Arnoldus Uillanouanus, fidelissimus Gebri interpres, & hanc nostram controuersiam dirimat, terminet, & rescindat. Quo iudice si hac causa cecidero, lubens palinodiam canam Bracesche, opinionem ferream amplectar, & Marti tuo libentissime subscribam. Haec igitur sunt, quae ab Arnoldo in huius loci diffinitionem scripta fuere ca. 4. sui Rosarii minoris. Sed arg. uiuum in omnibus suis operibus manifeste est perfectiuum: quoniam adustionis est saluatiuum, & fusionis effectiuum. Et cum figitur est tinctura rubedinis, exuberantissimae refectionis, & fulgidi splendoris, & non recedit a commisto. Est enim amicabile ac placabile metallis, ac medium coniungendi tincturas: quoniam miscetur per minima cum ipsis, & in profundo naturaliter adhaeret eis, quia est de natura ipsorum. Ueruntamen cum Sole & Luna miscetur facilius, eo quod ipsa naturam illius magis participant, attamen non submergitur aliquod metallorum in arg. uiuo nisi Solex hoc itaque maximum elicias arcanum: quoniam Mercurius in se recipit, quod suae naturae est, alienum uero respuit, eo quod sua natura magis gaudet, quam aliena. Ex hoc igitur manifeste relinquitur, corpora maioris esse perfectionis, quae plus Mercurii sunt continentia, & quae minus, minoris. Laudetur ergo omnium opifex Deus, gloriosus & benedictus, creator optimus & altissimus, qui ex uili creauit preciosum, ut cum mineralibus maximum teneat in natura symbolum, & dedit illi substantiam, & substantiae proprietatem, quam non contingitullam aliam rem in natura possidere: quoniam ipsum solum est, quod ignem superat, & ab igne non superatur, sed in eo amicabiliter conquiescit, eo gaudens. ipsum nanque solum ( quum fit metallum ) continet in se totum, quo indigemus ad nostrum magisterium: quoniam alia omnia, cum sint combustibilia, igni cedunt, & in fauillam transeunt. Hoc solum Arnoldi testimonium satis erat Bracesche: etiamsi ego mihil aliud attulissem, ad subuertendam interpretationem tuam ferream. Ex his enim Arnoldi uerbis manifeste uides, arcanum illud, ex facili uel difficili Mercurii cum metallis congressu eliciendum, nihil aliud esse, quam ea metalla arg. uiuo affiniora esse, quibus cum argentum uiuum libentius commiscetur. Cuius rei hanc esse ait rationem, quod argentum uiuum libenter amplectatur id, quod suae naturae esse sentit, alienum autem a natura sua respuat, & exosum habeat. Et cum ab ipso Arnoldo audias, argentum uiuum esse in hac arte perfectiuum, facile intelligere potes, ea metalla esse perfectiora, quae maiorem habent cum argento uiuo conformitatem, qualia ipse testatur esse aurum & argentum, cum quibus argentum uiuum libentius miscetur, inquit, quia haec duo metalla arg. uiui naturam magis sapiunt, quod si aurum & argentum eo nomine perfectiora censentur, quod maiorem habeant cum argento uiuo affinitatem, facile erat tibi inde colligere ea metalla a perfectione longius esse distracta, quae argento uiuo minus essent conformia. Itaque cum ex illibenti argenti uiui cum Marte coitu intelligeres, Martem a natura argenti uiui alienissimum esse, non possum non admirari Bracesche, quomodo non intellexeris, Martem longiori interuallo a perfectione distractum esse, quam reliqua metalla, & per consequens, perfectionem ( a qua adeo alienus est ) prius conferre non posse, quam eam adeptus fuerit, & in perfectum metallum euaserit. Audis praeterea Arnoldum testantem, argentum uiuum, ubi uersum fuerit in metallum, id totum in se continere, quo hac in arte egemus. Ex quibus iudicare potes, quam uere superius a me dictum fuerit, argentum uiuum in natura sua sumptum, non esse perfectiuum, sed ut tale euadat, ad naturam metallicam prius esse promouendum, & postremo ad formam Elixiris. Cum itaque in metallum uertendum sit, antequam Elixir effici possit, poteras ex uerbis Gebri ratiocinari, in quod tandem metallum esset mutandum. Nam si munda illius substantia mundum creat metallum, & haec sola Gebri testimonio est assumenda, debebas cum Ademaro colligere, argentum uiuum, antequam metallis ignobilitate laborantibus mederi posset, in aurum seu argentum esse uertendum, cum haec sola sint munda, & in his solis mundissima argenti uiui substantia reperiatur. At cum natura artis miserta hac in parte nobis insudauerit, poteras iudicare Gebrum tacite lectori indicare, mundissimam mercurii substantiam ex Luna ad Lunam, ex Sole ad Solem esse promendam, & ex ea ignobilium metallorum in aurum, uel argentum mutandorum, medicinam esse conficiendam. Ex hoc Arnoldi testimonio satis patet, illam, quae a me superius allata fuit, interpretationem non esse meam, sed ipsius Arnoldi, imo nec Arnoldi, sed ipsius Gebri, cum eam ex Gebro collegerit Arnoldus. Corruit itaque prima & antesignana ratio tua Bracesche, & ita corruit, ut reliquae ferme omnes illius ruina attonitae per se iam corruant, & nullo impellente collabantur. Ea enim arte instructa erat haec acies tua, ut hac prima cohorte stante, reliquae futurae essent inuictae: hac autem expugnata, reliquae corruerent. Caput Iii. Sed quoniam nondum sentis, quantam cladem acceperis, ideoque uictoriam adhuc promittere tibi audes, prodi, quaeso, in medium cum illa secunda authoritare ex cap. 66, Summae Gebri a te desumpta, qua faciam ut intelligas, quantum abutaris, & quam grauiter tibi imponas. Et quia tu duas ex eo cap. authoritates promis, ego ambas adferam, ut uno & eodem ictu utranque rescindam. Quod ut rectius fiat, paulo altius Gebri uerba resumam, ut ex antecedentibus quid sibi uelint consequentia, familiarius percipiatur, quod tu consulto praetermisisti ne mens Gebri innotesceret, & interpretationi tuae fides derogaretur. Uerba igitur Gebri haec sunt: Et ideo in hoc nobis aperta est uia inuestigationis causae hulus operis, per quod in calcinatione mutatur Iupiter facilius in durum, quam Saturnus, non autem in tarditatem liquefactionis uelocius, quam Saturnus. Et illud ideo, quoniam causa duriciei naturae, est sulfur, & argentum uiuum fixum. Causa uero liquefactionis est duplex, argentum uiuum scilicet, & sulfur combustibile: quorum alterum, quoad fusionis perfectionem sufficit in unoquoque gradu eius scilicet cum ignitione & sineignitioue, scilicet argentum uiuum. Quia igitur in Ioue est multa argenti uiui quantitas non uere fixi, remanet in illo multa liquefactionis uelocitas, & non remouetur ab illo faciliter. Causa uero mollificationis est duplex, argentum scilicet uiuum, & sulfur combustibile. Quia igitur remouetur sulfureitas comburens ex loue facilius, quam ex Saturno, ideo ex eo altera molliciei causa remota, necesse est illud indurari calcinatum. Saturnus uero, quia utranque molliciei causam fortiter habet coniunctam, non facile induratur. Est tamen diuersitas in mollicie per argentum uiuum, & per sulfur, quia mollicies, quae fit per sulfur, est cessiua, mollicies autem quae fit per argentum uiuum, est extensiua. Et hoc necessario probatur per hoc, quod uidemus corpora multi argenti uiui, multae extensionis esse: corpora uero pauci, paucae. Et ideo Iupiter facilius & subtilius extenditur, quam Saturnus, Saturnus facilius quam Uenus, Uenus quam Mars, Luna subtilius quam lupiter, Sol uero quam Luna subtilius. Patet igitur, quod causa indurationis est argentum uiuum fixum, aut sulfur fixum. Causa uero molliciei est opppsita. Causa uero fusionis est duplex, sulfur non fixum, & argentum uiuum cuiuscunque generis: sed sulfur non fixum necessario est causa fusionis sine ignitione. Et manifeste uides huius rei experientiam, per proiectionem arsenici super corpora difficilis fusionis: facit enim ea facilis fusionis, & sine ignitione. Causa uero fusionis facilis, est similiter argentum uiuum. Causa uero fusionis cum ignitione, est argentum uiuum fixum. Causa igitur impedimenti fusionis cuiuscunque, est sulfur fixum. Per hoc itaque maximum poteris elicere secretum, quod cum plurimae argenti uiui quantitatis corpora maximae perfectionis sint inuenta, pluris utique quantitatis argenti uiui corpora a perfectione diminuta, perfecto magis approximare necesse est. Itaque & multa sulfureitatis corpora, plurimae corruptionis esse contingit. Quamobrem ex iam dictis patet, Iouem maxime perfecto approximare, ( cum perfectionis plus participet ) Saturnum uero minus, minus adhuc Uenerem, minime uero Martem, eo ex quo perfectio dependet. Hactenus Geber. Nunc quis sit eorum sensus, ordine expendamus, & singulas partes seriatim examinemus. Geber. Et ideo in hoc nobis aperta est uia inuestigationis causae huius operis, per quod in calcinatione mutatur iupiter facilius in durum, quam Saturnus: non autem in tarditatem liquefactionis uelocius, quam Saturnus. Et illud ideo quoniam causa duritiei naturae, est sulfur & argentum uiuum fixum. Causa uero liquefactionis est duplex, argentum uiuum scilicet & sulfur combustibile: quorum alterum, scilicet argentum uiuum, ad fusionis effectionem sufficit in unoquoque gradum eius, scilicet cum ignitione, & sine ignitione. Quia igitur in Ioue est multa argenti uiui quantitas non uere fixi, remanet in illo multa liquefactionis uelocitas, & non remouetur ab illo faciliter. Tauladanus. Geber in hoc cap. confert naturam iouis & Saturni adinuicem. Unde hic ait, iouem calcinationis beneficio citius indurari, quam Saturnum: at Saturnum promptius liquefactionis celeritatem deponere, quam iouem. Causam igitur, propter quam iupiter non aeque cito liquefactionis uelocitatem deponat, ac Saturnus, hanc esse ait. Causa liquefactionis plus quam par sit uelocis, hoc est ignitionem non ferentis, est partim argentum uiuum minime fixum, partim sulfur cremabile, & ab igne fugiens. Quod ne in dubium uocari possit, hac ratione uerissimum esse constabit. Oppositorum effectuum, oppositas necesse est causas esse effectrices. Atqui liquefactio ignitionem ferens, est effectus liquefactioni, ignitionem non sustinenti oppositus. Igitur horum duorum effectuum oppositae habendae sunt causae. Sed lique factionis ignitionem sustinentis causa est argentum uiuum fixum. Igitur argentum uiuum minime fixum, erit causa liquationis ignitionem non ferentis. Quod autem argentum uiuum fixum sit causa liquationis ignitionem sustinentis, id constat ex metallis ignitionem sustinentibus. In quibus cum praeter argentum uiuum & sulfur maiori ex parte fixa nihil sit, oportet huiusmodi liquationis ignitionem ferentis causam esse, aut argentum uiuum fixum, aut sulfur fixum, aut utrunque. Atqui tantum abest, ut sulfur fixum liquationem efficere possit, ut eam penitus tollat, ( siquidem liquationis causa est humidum, quo humido sulfur fixum, cum sit aridissimum, est omnino exhaustum, & per consequens illiquabile. ) Cum itaque sulfur fixum liquationis causa esse non possit, profecto liquationis ignitionem sustinentis causa esse minus poterit. Quod si sulfur fixum liquefactionis, ignitionem sustinentis causa non est, id certe argento uiuo in metallis ignitionem ferentibus existenti, acceptum ferendum est. Et si argentum uiuum fixum est causa liquationis ignitionem sustinentis, consequens est, ut argentum uiuum minime fixum dissimilem pariat effectum, & sit causa liquationis ignitionem non ferentis: siquidem oppositorum effectuum oppositae sunt causae, & oppositarum causarum oppositi effectus. Ex his notissimum est, argentum uiuum minime fixum, esse causam liquationis ignitionem non ferentis. Sed quoniam Geber duplicem in hoc capait esse causam huiusmodi liquationis, argentum scilicet uiuum minime fixum, & sulfur cremabile, atque ab igne fugiens, id num de sulfure cremabili, & minime fixo uerum sit, exploremus: Quod hac ratione facile innotescet. Sulfuris fixi, & sulfuris minime fixi natura penitus dissimilis est, & extreme opposita. Igitur horum duorum effectus, erunt penitus dissimiles, & extreme oppositiatqui sulfuris fixi effectus, est extrema retardatio liquationis. ( eam enim quantum in se est, remoratur & prohibet, ut patet in ferro. ) Igitur sulfuris minime fixi effectus, erit extrema liquationis acceleratio. Atqui summa, & immoderata liquationis acceleratio, secum adfert liquationem, ignitionem non expectantem. Proinde sulfur cremabile, & minime fixum erit altera liquationis sine ignitione causa. Ex his itaque constat & sulfur ab igne fugiens, & argentum uiuum minime fixum, causam esse liquationis uelocioris quam par sit, id est, ignitionem non ferentis. Et quoniam ambae istae causae plus abundant in Ioue quam in Saturno, hinc sit, ut hanc immoderatam liquationis celeritatem, non aeque cito deponat Iupiter, ac Saturnus. Geber. Causa uero mollificationis est duplex, argentum scilicet uiuum & sulfur combustibile. Quia igitur remouetur sulfureitas comburens ex loue facilius, quam ex Saturno, ideo altera molliciei causa ex eo remota, necesse est illud indurari calcinatum. Saturnus uero, quia utranque molliciei causam fortiter habet coniunctam, non facile induratur. Tauladanus. Quemadmodum superius docuit, Saturnum ioue promptiorem esse, ad deponendam & exuendam nimiam liquationis celeritatem, ita hic docet, Saturnum a Ioue superari, quod iupiter promptius citius, & facilius calcinationis beneficio induretur, quam Saturnus. Et huius rei affert has rationes. Causa duriciem in metallis efficiens ( ut superius dixit ) est partim sulfur fixum, partim argentum uiuum fixum, ut patet in omnibus duris corporibus, & potissimum in ferro omnium metallorum durissimo. Itaque cum haec sit duritiei causa in metallis, & oppositorum effectuum oppositae sint causae, profecto causa efficiens mollitiem in metallis ( quae ex diamerro cum duritie pugnat ) erit partim sulfur ab igne fugiens, partim argentum uiuum minime fixum. Et quoniam remissa causa efficiente, illius effectum remitti, & sublata, penitus tolli oportet: Idcirco in quocunque horum duorum metallorum causae mollitiei ambae, seu altera tancum uelocius remittetur, aut citius tolletur, in eodem effectum illius causae citius tolli, aut saltem remitti necesse est. Atqui altera mollitiei causa, sulfur scilicet non fixum, facilius, promptius & citius per calcinationem a ioue separatur, quam a Saturno ( quia scilicet tenacius adhaesit, & arctius foedus iniit cum argento uiuo Saturni, quam iouis. ) Itaque sublata promptius a ioue, quam a Saturno, altera mollitiei causa, mollitiem in ioue citius remitti iudicandum est. Quod si mollities in Ioue citius, quam in Saturno supprimitur, qualitatem mollitiei oppositam, hoc est duritiem, ioui citius, quam Saturno contingere necesse est: cum haec sit lex & conditio qualitatum inimicarum, & inter se pugnantium, ut altera repulsam patiente, & explosa, altera admittatur, succedat, & in locum primae substituatur, & una eneruata, alterius uires intendantur, inualescant, & corroborentur. Geber. Est tamen diuersitas in mollitie per argentum uiuum, & per sulfur, quia mollities per sulfur est cessiua, mollities uero per argentum uiuum est extensiua. Et hoc necessario probatur per hoc, quod uidemus corpora multi argenti uiui, multae extensionis esse, corpora uero pauci, paucae. Et ideo iupiter facilius & subtilius extenditur, quam Saturnus, Saturnus facilius quam Uenus, Uenus quam Mars, Luna facilius quam iupiter, Sol uero quam Luna subtilius. Tauladanus. Docuit superius Geber, duplicem esse mollitiei metallorum causam, scilicet argentum uiuum minime fixum, & sulfur cremabile, atque ab igne fugiens. Nunc docet, quod sit discrimen, inter mollitiem quam efficit sulfur cremabile, & eam, quam parturit argentum uiuum non fixum. Mollities ( inquit ) quam parit sulfur est cessiua, illa uero quam efficit argentum uiuum est extenssua, hoc est sulfur per mollitiem quam inducit, facit, ut metallum urgenti malleo cedat, argentum autem uiuum facit, non solum ut cedat metallum, sed etiam ut facile extendatur, & in tenues bracteas ictu mallei duci possit. Quod autem argentum uiuum, & non sulfur, sit causa extensionis, & ductilitatis metallorum, hinc constat. Ea metalla, in quibus maior est argem. uiui copia, facilius & tenuius sub malleo extenduntur, & ea, in quibus minor est argenti uiui copia, non aeque facile aut tenuiter ducuntur. Igitur colligendum est necessario, argentum uiuum esse causam extensionis & ductilitatis metallorum. Quod autem metalla & facilius & tenuius sub malleo ducantur, quae maiori abundant argenti uiui copia, hinc patet. Iupiter facilius & tenuius extenditur, quam Saturnus, Saturnus facilius quam Uenus, Uenus quam Mars, Luna subtilius quam iupiter, Sol uero quam Luna subtilius. Atqui Iupiter argenti uiui copia superat Saturnum, Saturnus Uenerem, Uenus Martem, Luna louem, & Sol ipsam Lunam. Igitur ea metalla facilius & tenuius sub malleo ducuntur, quae maiori abundant argenti uiui compia, & que minori, minus sunt ductilia. Proinde argentum uiuum est causa extensionis, & ductilitatis metallorum. Geber. Patet igitur, quod causa indurationis est argentum uiuum fixum, & sulfur fixum, causa uero mollitiei est opposita. Tauladanus. Geber quid ex superioribus colligendum sit, docet, & ueluti in compendium redigit. Primo igitur colligit duplicem esse causam duritiei metallorum, scilicet argentum uiuum fixum, & sulfur eadem conditione praeditum. Causa uero mollitiei metallorum ( inquit ) est opposita. Nam cum mollities sit effectus durities oppositus, horum duorum effectuum oppositas necessario esse oportet causas effectrices. Proinde cum partim sulfur fixum, partim arg. uiuum fixum sit causa duritiei metallorum, & sulfur non fixum sulfuri fixo, & argentum uiuum minime fixum, argento uiuo fixo opponatur, profecto mollities metallorum partim sulfuri non fixo, partim arg. uiuo minime fixo adscribenda erit. Geber: Causa uero fusionis est duplex, sulfur non fixum, & argentum uiuum cuiuscunque generis. Sed sulfur non fixum, necessario est causa fusionis sine ignitione. Et manifeste uides huius rei experientiam, per proiectionem arsenici super corpora difficilis fusionis: facit enim ea facilis fusionis, & sine ignitione. Tauladanus. Id est, causa efficiens liquationem in metallis, est partim sulfur non fixum, partim argentum uiuum, cuiuscunque fuerit conditionis, hoc est, siue sit fixum, siue expers fixionis. Sed argentum uiuum a sulfure non fixo hac ratione distinguitur, quod sulfur fixum perpetuo sit causa liquationis, ignitione carentis, arg. autem uiuum non semper. Argentum enim uiuum, fixione praeditum, ( ut proxime docebit ) est causa liquationis ignitionem sustinentis. Quod autem sulfur non fixum, sit causa liquationis, ignitionem non ferentis, inquit, hincpatet. Arsenicum est sulfur non fixum. Atqui arsenicum eius est conditionis, ut metallis non solum ignitionem sustinentibus, sed aegerrime etiam atque difficillime liquescentibus copiosius adhibitum, tantam inducat liquescendi celeritatem, ut poste a nullo modo se iniri patiantur. Proinde necessario colligendum est, sulfur fixionis expers causam esse liquationis, ignitionem non ferentis. Geber. Causa uero fusionis facilis est, similiter argentum uiuum: causa uero fusionis cum ignitione, est argentum uiuum fixum. Tauladanus. Docuit superius sulfur non fixum, esse causam facilis liquationis: hic etiam fatetur argentum uiuum facilem conferre liquationem. Sed quoniam arg. uiuum duplicis est conditionis, scilicet fixionis expers, & fixione praeditum, id argentum uiuum, quod fixione praeditum est, hac ratione differt ab argento uiuo non fixo, & a sulfure fixionis expertae, quod argentum uiuum fixione praeditum, semper praestat liquationem, ignitioni coniunctam, argentum autem uiuum fixionis expers, & sulfur non fixum, liquationem inducunt ignitionem praeeuntem. Geber. Causa uero impedimenti fusionis, est sulfur fixum. Tauladanus. Dixerat superius, sulfur fixionis expers, esse causam facillime, & celerrime liquationis, hic uero docet, oppositam penitus esse sulfuris fixione praediti naturam: cuius haec est conditio, ut liquationem metalli, in quo abundat, impediat, remoretur, & quantum in se est, prohibeat. Cuius rei amplissimam fidem facit ferrum, quod ob multam sulfuris fixi copiam aegerrime, & summa cum difficultate liquatur: Quod Geber aperte testatur cap. 63. his uerbis. Si uero fuerit sulfur fixum, terreum, argento uiuo fixo, terreo commistum, & haec ambo non purae, sed liuidae albedinis fuerint, & longe maior sit sulfuris fixi, quam mercurii quantitas, fit ex his ferrum: quoniam superans copia sulfuris fixi fusionem prohibet. Ideoque ex hoc relinquitur sulfur uelocius liquefactionis festinantiam per opus fixionis perdere, quam argentum uiuum: sulfur uero non fixum, uidemus citius quam argem. uiuum liquescere. Ex his uero manifestatur causa uelocitatis fusionis, & tarditatis in uno quoque metallorum. Nam quod de fixo plus habet sulfure, tardius, quod uero plus deadurente, facilius & citius fusionem suscipit. Quod satis aperte relinquitur a nobis demonstrandum. Quod uero ipsum fixum tardiorem faciat fusionem, manifestatur per hoc, quod ipsum nunquam, nisi calcinetur, figitur, & calcinatum nullam dat fusionem. Ergo in omnibus illam impedire debet. Cum itaque sulfur fixum sit causa liquationem impediens, & prohibens, merito Geber sulfure fixionis expertae, ad facilitatem liquescendi ferro conferendam utitur: & cum sulfur fixionis expers nimis liquationem acceleret, ut patet in Ioue, & Saturno, merito Geber, ad retardandam in ioue & Saturno nimiam liquescendi celeritatem, talcho, quod sulfuris fixi species est, utitur. Contraria enim, contrariis curantur, & oppositarum causarum, oppositi sunt effectus. Geber. Per hoc itaque maximum poteris elicere secretum, quod cum plurimae argenti uiui quantitatis corpora maximae perfectionis sint inuenta, pluris utique argenti uiui quantitatis corpora a perfectione diminuta, perfecto magis approximare necesse est. Itaque & multae sulfureitatis corpora, plurimae corruptionis esse contingit. Tauladanus. Quod tu sic interpretaris, Bracesche, per hoc, id est, ex hoc sulfure fixo, subaudi ( per quod tu uis a Gebro ferrum intelligi, eo quod maior pars ferri sulfur fixum sit ) poteris elicere maximum secretum, hoc est Elixir. Quae interpretatio quam sit insulsa, Bracesche, non meum, sed periti cuius libet lectoris sit iudicium. Nam si hic locus de Marte, ut tu uis, interpretandus esset, & Elixir formam auri uel argenti impertiens, ex Marte conficiendum esset, corrueret necessario hic Gebri locus, ex quo Geber tandem colligit, Martem omnium metallorum a perfectione tam sibi comparanda, quam reliquis impertienda, alienissimum esse. Quod si tua locum haberet interpretatio, tantum abesset, ut Mars a perfectione alienus censendus sit, ut etiam colligendum sit, Martem perfectioni uicinissimum, imo & omnium metallorum absolutissimum esse. Et ita haec Gebri authoritas penitus subuerteretur. Nos itaque quis sit germanus huius loci sensus, fauente diuino numine, fidelissime interpretabimur. Geber hoc in loco apertissime promulgat, quodnam sit illud arcanum, quod ex prima illa authoritate, a nobis superius interpretata, indicabat esse eliciendum, scilicet ea metalla esse perfecta ( & per consequens perficiendi uim ex eis promendam esse ) quae maxima abundant argenti uiui copia, & parum sapiunt naturam sulfuris, ut sunt aurum & argentum: Et inter caetera metalla ea esse perfectioni uiciniora, que horum duorum nobilium conditionem uiuacius exprimunt, & ma gis imitantur, hoc est, quae maiori praedita sunt argenti uiui quam sulfuris copia: Ea uero a perfectione alienissima esse, quae multo maiorem obtinent sulfuris, quam arg. uiui copiam: Quod etiam testatur cap. 64. suae Summae his uerbis. Ex hoc itaque manifestum est, corpora illa maioris esse perfectionis, quae plus arg. uiui sunt continentia, quae uero minus, minoris perfectionis. Studeas igitur, ut in omnibus operibus tuis, argentum uiuum in commistione superet ( subaudi sulfur ). Item cap. 61. his uerbis. Ex praecedentibus igitur patet, quod multa quantitas argenti uiui, est causa perfectionis, multa uero sulfuris, est causa corruptionis. Ratio autem, propter quam ea metalla sunt perfectioni uiciniora, quae maiorem arg. uiui quam sulfuris obtinent copiam, haec est. Id quod cause perfectionem efficientis magis particeps est, perfectius censendum est. Atqui argentum uiuum est causa efficiens perfectionem in metallis. Igitur ea metalla, quae arg. uiui naturam magis sapient, & maiori predita erunt argenti uiui copia, perfectiora erunt habenda. Et quemadmodum ea metalla nobiliora censentur, que argenti uiui sunt ditiora, ita ea ignobiliora merito censebuntur, quae argenti uiui magis erunt inopia. Atqui ea metalla quae maiori laborant argenti uiui inopia & sterilitate, sunt foecundiora sulfuris. Igitur metalla que magis abundant sulfure, sunt habenda ignobiliora. Quod si ita est, profecto argentum uiuum nobilitatis, sulfur uero ignobilitatis metallorum causam esse necessario colligendum est. Quod ut uerissimum esse constet, ego sic agam. Si metallum illud, in quo est maxima quantitas argenti uiui, minima uero sulfuris, esset omnium metallorum nobilissimum, & illud, in quo est maxima quantitas sulfuris, minima uero argenti uiui, omnium ignobilissimum haberetur, negari non posset, quin arg. uiuum sit causa nobilitatis metallorum, sulfur uero ignobilitatis. Atqui in auro, quod sine contro uersia est nobilissimum metallorum, & absolutum opus nature inter metalla, est maxima argenti uiui copia, minima uero sulfuris: & in ferro, quod est ignobilissimum metalllorum, est maxima quantitas sulfuris, minima uero argenti uiui. Proinde necessario coldigendum est, argentum uiuum esse causam nobilitatis metallorum, sulfur uero ignobilitatis. Quod autem in auro res ita habeat, hac ratione constabit. Quicquid est in rerum natura libentius propriam & sibi conformem naturam amplectitur, quam alienam & dissimilem. Atqui argentum uiuum libentius aurum complectitur, quam cetera metalla. Quocirca necesse est, aurum magis sapere naturam argenti uiui, & per consequens argento uiuo abundantius praeditum esse, quam cetera metalla. Quod autem argentum uiuum libentius aurum complectatur, id fidem facit, quia nullum metallum praeter aurum in argento uiuo submergitur. Quod mullam aliam ob causam fit, teste Arnoldo Uillanouano, & Petro Bono, nisi quia arg. uiuum in se recipit, id quod naturam suam sapit, alienum autem a natura sua respuit. Et quoniam reliqua metalla non habent tantam cum argento uiuo conformitatem, quantam aurum: hinc fit, ut nullum metallorum, auro excepto, in argento uiuo submergatur. Proinde auiditas illa, qua argentum uiuum rapit, uorat, & deglutit aurum, certissimum indicium est, aurum magis sapere naturam argenti uiui, & per consequens maiori praeditum esse argenti uiui copia quam reliqua metalla. Quod si ita non esset, non adeo libenter cum eo coiret. Unde fit, ut cum in nullo aliorum sit tanta argenti uiui copia, quanta in auro, non adeo libenter cum aliis coalescat, imo nullum aliud in intimas sui partes admittat. Praeterea hoc argumento constabit maiorem esse argenti uiui in auro copiam, quam in reliquis metallis. Causa extensionis & ductilitatis metallorum, teste Gebro, est argentum uiuum. Igitur quaecunque magis abundant argento uiuo subtilius extendentur, & in tenuiores bracteas ducentur: & quaecunque subtilius extendentur, maiori praedita esse oportebit argenti uiui copia. Atqui Gebri testimonio, imo teste ipsa experientia, aureum subtilius extenditur, & in tenuiores bracteas ducitur, quam aliquod aliud metallum. igitur maior erit in eo argenti uiui, quam in aliis copia. Quod si maior argenti uiui, igitur minor sulfuris. Praetere a illa metalla, teste Gebro cap. 90. facilius in cemento cremantur, quae maiorem sulfuris continent copiam, quae uero minorem, difficilius cremantur. Sed inter metalla solum aurum ex cemento illaesum redit, & incrematum. igitur in auro minor erit sulfuris quantitas, quam in aliquo alio metallo. Quod si minor sulfuris, igitur maior argenti uiui, Maius enim & minus in eorum numero sunt, quae cum aliquo conferuntur. Ea autem, quae huius generis sunt, talia dici non possunt ( teste Aristotele ) nisi collatione ad aliud facta. Itaque cum omne minus sit aliquo maiori, cum quo confertur, minus, & omne maius aliquo minori maius, si minor est sulfuris in auro quantitas profecto aliqua alia re in auro existente, minor sit necesse est. At cum in auro praeter sulfur & argentum uiuum nihil sit, minor sit oportet, ad quantitatem argenti uiui, in eo existentis comparata: Et per consequens maior erit in auro argenti uiui copia. Ex quibus abunde constat, in auro omnium metallorum nobilissimo minorem esse sulfuris, maiorem uero arg. uiui copiam, quam in alio quopiam metallo. At quoniam superius diximus, in Marte omnium metallorum ignobilissimo, maiorem esse sulfuris, minorem uero argenti uiui, quam in aliis metallis quantitatem: id nunc probandum superest. Quod ut fiat, sic agemus. Ea metalla maiori censentur esse praedita argenti uiui copia, minori uero sulfuris, quibus cum argentum uiuum libentius congreditur, ut patet ex auro, quod solum in argento uiuo submergitur. Quocirca cum contrariorum contraria sit ratio habenda, ea metalla merito censebuntur, maiori sulfuris, minori uero argenti uiui copia praedita, quibus cum argentum uiuum illibentius compulatur. Atqui, teste Gebro, imo ipsa experientia, nullum est metallum, cum quo argentum uiuum adeo aegre & illibenter coeat, atque cum Marte. Proinde necessario iudicandum est, Martem inter metalla ueracissimum esse sulfuris, infoecundissimum uero argenti uiui. Proinde cum metallum illud, in quo maior est argenti uiui, minor uero sulfuris copia, quam in aliquo alio metallo, sit omnium metallorum nobilissimum, id autem, in quo opposita est, tam arg. uiui quam sulfuris portio, sit omnium ignobilissimum, id certissimum argumentum est, causam nobilitatis metallorum esse arg. uiuum, ignobilitatis autem sulfur. Quod cum multis in locis, tum 81. cap. suae Summe Geber aperte pronunciauit, his uerbis. Probauimus autem iam ex nostris sermonibus sulfur cuiuscunque generis, esse corruptiuum perfectionis, solum autem argentum uiuum esse perfectiuum. Itaque cum argentum uiuum sit causa nobilitatis metallorum, sulfur uero ignobilitatis, merito dixit Geber, ea metalla nobilia & perfecta aestimanda esse, quae maximam continent argenti uiui copiam, minimam uero sulfuris, qualia sunt aurum & argentum. Et inter reliqua metalla, ea censenda esse perfectioni uiciniora, que perfectorum, & nobilium metallorum naturam & conditionem magis redolent, hoc est, quae maiori abundant argenti uiui, quam sulfuris copia: ea uero a perfectione magis aliena esse, quae minorem argenti uiui quam sulfuris obtinent quantitatem. Et hoc est arcanum illud, quod hic docet. Ex quo haec, quae proxime sequuntur, colligit. Geber. Quamobrem ex iam dictis patet, Iouem perfecto maxime approximare, cum perfectionis plus participet, Saturnum uero minus, minus uero adhuc Uenerem, minime uero omnium Martem, eo ex quo perfectio dependet. Tauladanus Hoc est ex iis, quae superius dicta fuere ( hoc est ea metalla perfectissima, nobilissima, & numeris omnibus absoluta esse, quae maxima praedita sunt argenti uiui, minima uero sulfuris copia, ut sunt aurum & argentum ) ex iis, inquam, patet, inter reliqua metalla ea perfectioni esse uiciniora censenda, quae maiori abundant argenti uiui, quam sulfuris copia. Atqui post aurum & argentum ( quae sola sunt perfecta ) stannum magis redolet causam nobilitatis metallorum, hoc est, copiosius abundat argento uiuo, quam plumbum, & plumbum copiosius quam aes, & aes copiosius quam ferrum. Igitur inter metalla, quae ad perfectionem auri & argenti non peruenerunt, stannum propinquius ad perfectionem accedit, quam plumbum, & plumbum quam aes, & aes propinquius quam Mars, seu ferrum: eo ( subaudi considerato, ) ex quo perfectio metallorum dependet, hoc est, considerata causa nobilitatis & ignobilitatis metallorum. Causa autem nobilitatis metallorum, ut superius probatum est, argentum uiuum est, & causa ignobilitatis sulfur. Igitur metalla, quae argenti uiui naturam magis sapiunt, aestimanda sunt nobiliora, & quae sulfuris naturam magis referunt, ignobiliora censenda sunt. Atqui inter metalla, quibus natura auri & argenti nobilitatem denegauit, Mars magis sapit naturam sulfuris, quam Uenus, Uenus quam Saturnus, Saturnus uero quam iupiter: & iupster magis sapit naturam argenti uiui, quam Saturnus, Saturnus quam Uenus, Uenus quam Mars. Proinde inter metalla, a nobilitate auri & argenti aliena, iupiter erit minus alienus, quam Saturnus, Saturnus quam Uenus, & Uenus quam Mars. Itaque habita ratione causae, ex qua nobilitas metallorum pendet, & aestimanda est, Mars tuus, Bracesche, erit omnium metallorum a perfectione alienissimus. Quod si ita est, maiori certe cum ratione a ioue, Saturno, imo & ipsa Uenere mutuanda esset uis nobilitandi ignobilia, quam a Marte. Sed uideo te stomachantem, indignatum & tragoedias agentem, quod legam ( minimen uero Martem, eo ex quo perfectio dependet ) & audio te contendentem, legendum esse ( minime uero Martem, ex quo perfectio dependet. ) Ego uero cum omnibus ueritatis fautoribus assero, illam particulam ( eo ) in uetustioribus exemplaribus, non traductoris Gebri, sed typographi inscitia omissam, & silentio sepultam fuisse, ideoque a uiris eruditis, hunc errorem animaduertentibus, fidelissime nobis restitutam. Quae cum ita se habeant, demiror, Bracesche, quo uultu ausus sis, Gebrum hoc in cap. tibi promittere fautorem, ad probandum Martem nobilitandorum ignobilium metallorum authorem, cum hic Geber potentissima, & familiari ratiocinatione contendat, Martem omnium metallorum ignobilissimum esse. Quod si, ut tuuis, res haberet, nullus profecto ratiocinationi Gebri, imo nec ipsi ueritati locus relinqueretur. Norunt enim omnes sanae mentis homines, ex solis nobilibus metallis, uim nobilitandorum ignobilium hauriendam esse. Atqui Mars tuus, teste Gebro, a nobilitate metallica longius distat, quam aliquod aliud metallum. Igitur uis ignobilium nobilitandorum ex Uenere ( ut pote nobiliori ) potius petenda esset, quam ex Marte, & ex Saturno potius, quam ex Uenere, & ex ioue potius quam ex Saturno, cum inter metalla, a nobilitate auri & argenti aliena nullum sit, quod eque ad eorum nobilitatem accedat, ac iupiter. Quod si ex Marte, ut tu uis, haurienda esset uis nobilitandi ignobilia metalla, profecto ( cum hec solis insit nobilibus metallis ) colligendum esset, Martem in catalogo nobilium metallorum scribendum esse. Quod si ita esset, medicina certe non egeret, cuius beneficio ad nobilium metallorum formam promoueretur. Bene enim ualentibus, ut tritum testatur adagium, non est opus pharmaco. At cum Martem omnium metallorum ignobilissimum esse constet profecto ignobilium metallorum, in melius mutandorum, uim ex Marte nequaquam pendere, iudicadum est. Etenim cum alieno egeat auxilio, ut conualescat, qui fieri posset, ut sibi morbosus, reliquis salubris esse queat, sibi inops reliqua ditet metalla, sibi infelix, reliqua beare possit? Alioqui necessario colligendum esset a metallo, non solum a nobilitate metallica alieno, sed omnium alienissimo, uim ignobilium, ad nobilitatem prouehendorum, mutuandam esse. Quod quam sit ridiculum, & a ueritate alienum non meum, sed omnium doctorum, imo & in hac parte philosophiae nunquam instructorum, sit iudicium, uelim. Omnium enim philosophorum mens est, ut Richardus Anglicus, & Arnoldus Uillanouanus testantur, cum meliori peius & deterius perficere. Quod stolidi ( ut ait Richardus ) sinistre & praepostere interpretantes, cum peiori melius perficere moliuntur. Praeterea, ut causa, quae nobilitat metalla ex Marte depromatur, nonne oportet eam prius Marti inesse? Quod enim in re non est, id in ea, ut ait Geber, non reperitur. Atqui causa nobilitatem & perfectionem metallorum efficiens, Marti non inest. Qua igitur arte ex Marte depromi potest? Quod si eam Marti inesse audes contendere, prodeat in medium Geber, quem tibi fautorem polliceris, & hanc nostram litem suo testimonio dirimat. Cuius haec sunt uerba libri de Inuestigatione inscripti cap. 2. Geber. Cum ergo haec scientia de imperfectis tractet corporibus metallorum, inquantum ea perficere deceat, in primis circa haec, duo considerauimus, imperfectionem scilicet, & perfectionem. Circa haec duo nostram fundamus intentionem De rebus autem perficientibus & corrumpentibus, secundum quod per nostram inuestigauimus experientiam, hunc librum componimus: quia opposita iuxta se posita, magis elucescunt. Res autem quae perficit in metallis, est substantia argenti uiui, & sulfuris proportionabiliter mista, per longam & temperatam decoctionem in uisceribus terrae mundae inspissata & fixa, cum conseruatione suae humiditatis radicalis, non corrumpentis ad substantiam solidam, cum ignitione debita fusibilem, & sub malleo extensibilem producta. Per diffinitionem naturae huius perficientis, leuius peruenire possumus ad cognitionem rei corrumpentis. Et est illa, quae a contrario sensu habet intelligi, uidelicet substantia impura argenti uiui, & sulfuris, sine debita proportione commista, uel minus decocta in uisceribus terrae immundae, nec recte inspissata nec fixa, humiditatem habens combustibilem & corrumpentem, & rare substantiae, & porosae, uel habens fusionem sine ignitione debita, uel nullam, nec patiens malleum sufficienter. Primam autem diffinitionem inueni intrusam in his duobus corporibus, uidelicet in Sole & Luna, secundum cuius libet perfectionem: Secundam uero in his quatuor, scilicet in stanno, plumbo, cupro, & ferro, secundum cuius libet imperfectionem. Nunc saltem apertissimo conuictus Gebri testimonio, Bracesche, aut Gebrum abiures oportet, aut saltem fatearis, ipsam perfectionis metallorum effectricem causam in Marte minime inclusam esse. Quod si ita est, profecto iam causa tua cadas, uictoriam desperes, palinodiam canas, eamque ex Marte promi non posse, in posterum fatearis necesse est. Quod enim in re aliqua non est, id in ea, teste Gebro, inueniri non potest: & mutuari ab aliquo, id quod non habet, stolidum est, & a ratione penitus alienum. Hoc igitur erat arcanum, Bracesche, ex hoc 66. cap. Gebri eliciendum scilicet aurum & argentum, ob multam argenti uiui copiam, paucissimam uero sulfuris, metalla esse perfecta, & per consequens uim ignobilium metallorum ad perfectionem promouendorum ex his duobus tantummodo eliciendam esse: non autem ex imperfectis, cum eis a natura denegata fuerit. Quod si ex imperfectis erui posset, profecto exiis, quae ad perfectionem propinquius accedunt, eruenda esset. Atqui Iupiter, teste Gebro, propinquius ad perfectionem accedit, quam Saturnus, Saturnus uero quam Uenus, Uenus autem propinquius quam Mars. Igitur cum Mars a perfectione omnium alienissimus sit, potius ex Ioue, Saturno, imo & ipsa Uenere elicienda, & effodienda esset, quam ex Marte. Atqui ea, quae perfectioni sunt magis uicina, scilicet lupiter, Saturnus, & Uenus, hoc ( ut tu in Dialogo tuo testatus es ) praestare non possunt: minus igitur id praestare poterit Mars tuus Bracesche, cum sit a perfectione omnium remotissimus. Alioqui ex duobus alterum semper confitearis oportet, aut mendosum esse, quod ait Geber, scilicet Martem a perfectione omnium alienissimum esse, aut id, quod est ignobilissimum, maiorem obtinere uim nobilitandi, quam ea quae sunt nobiliora. Haec igitur est recta huius loci interpretatio, haec est germana mens Gebri, hoc est, inquam, arcanum ex hoc Gebri cap. colligendum. Proinde ambae authoritates, abs te ex hoc cap desumptae, corruerunt Bracesche, & ita corruerunt, ut nemini in posterum sint negotium facessiturae. At ne quis ex reliqua parte nuius capite scrupus queat in posterum nasci, nos eam pro uiribus interpretabimur, & enodabimus, & ita interpretem agemus, ut nihil ex nostro afferahaec est igitur reliqua¬ mus, sed omnia ex Gebro, fidelissimo sui interprete. pars huius cap. 66. Geber. Aliter autem medicina complente, & defectum supplente, & perfectius attenuante ad profundum corporum spissitudinem, & sub splendentis fulgoris substantia eorundem palliante fuscedinem, se habere contingit. Ex hac enim maxime perfectibilis Uenus existit, minus uero Mars, adhuc minus Iupiter, minime uero Saturnus. Ex his igitur repertum est laboris inuestigatione ueridica ex corporum diuersitate, diuersas inueniri cum praeparatione medicinas. Alia enim eget medicina durum ignibile, alia uero molle & non ignibile corpus. Hoc quidem ( id est molle ) eget medicina indurante, & inspissante occultum eius. Illud uero ( id est durum ) mollificante, & ad profundum attenuante, & in sua aequante substantia. Ex his igitur nos expedit ad medicinas transire, & c. Tauladanus. Haec lectio licet ex se clarissima sit: quoniam tamen hic audis metalla, quae prius perfectioni uiciniora dicebantur, hic ordine subuerso dici remotiora, & e conuerso, posset certe haec pars ultima alicui, in Gebro parum exercitato, negotium facessere. Quod ne contingat, nos, quae sit mens Gebri, Deo optimo & maximo duce, explicabimus. Dixerat superius Geber inter metalla, nobilitatis auri & argenti expertia, ea esse perfectorum naturae uiciniora, & per consequens ad perfectionem facilius ducilia, quae maiorem argenti uiui, quam sulfuris continent quantitatem. Nec immerito: nam si argentum uiuum est causa perfectionis metallorum, sulfur uero corruptionis, profecto ea metalla iure optimo censenda sunt perfectioni propinquiora, que maiorem obtinent argenti uiui, quam sulfuris copiam. Et quoniam Iupiter copiosius abundat argento uiuo, quam Saturnus, Saturnus magis quam Uenus, Uenus autem copiosius quam Mars: idcirco superius collegerat Iouem perfectioni auri & argenti uiciniorem, & ad eam facilius reuocari posse quam Saturnum, Saturnum quam Uenerem, Uenerem quam Martem. Quae ( inquit ) necessario ita se habent, eo, ex quo perfectio metallorum dependet, & metienda est, considerato, hoc est, si eorum ad perfectionem accessio ex maiori, uel minori argenti uiui copia expendatur, ut reuera expendenda est, cum Mercurius author sit perfectionis & nobilitatis metallorum. At si quis metiri & expendere uellet ( inquit ) maiorem aut minorem metallorum ignobilium ad perfectionem accessionem ex diuersis metallorum qualitatibus, quas natura eis uarie contulit, profecto rem aliter se habere contingeret. Ea enim metalla, quae iuxta primam considerationem perfectionis uiciniora censebantur, iuxta hanc secundam considerationem aestimanda essent perfectioni minus uicina: & quae supersus a perfectione erant magis aliena, & ad perfectionem difficilius ducilia, iuxta hanc secundam regulam essent perfectioni propinquiora, & ad perfectionem facilius reuocari possent. Etenim iuxta primam perfectionis considerationem Iupiter ad perfectionem propinquius accedebat quam Saturnus, hic quam Uenus, Uenus quam Mars. At si iuxta hanc secundam considerationem horum metallorum maior aut minor ad perfectionem accessio aestimanda esset, scilicet ex diuersis metallorum qualitatibus, profecto rem ordine praepostero se habere contingeret: iuxta enim hanc qualitatum considerationem Uenus propinquius quam Mars ad perfectionem accederet, & facilius ad perfectionem promoueri posset, Mars autem facilius quam Iupiter, & Iupiter facilius quam Saturnus. Sed quoniam haec nondum satis intelliguntur, ideo a nobis pluribus explananda sunt. Quod ut rite & decenter fiat, sciant omnes, Gebrum ( eorum omnium, qui naturam metallorum perscrutati sunt perspicacissimum ) hunc ordinem in exploranda huius artis ueritate tenuisse, ut primo sibi inuestigandum duxerit, quid singulis metallis, a nobilitate auri & argenti alienis natura denegasset, persuasus intelligi nunquam posse, quid in singulis sarciendum sit, nisi prius intelligatur, quid singulis desit. Quod testatur cap. 38. his uerbis: Consideratio eorum, cum quibus peruenitur ad operis complementum, est consideratio principiorum corporum secundum suum profundum, occultum, & manifestum, secundum suam naturam. Quoniam si non cognoscerentur corpora, & illorum principia, in profundo suae nature, & manifesto, cum artificio & sine artificio, nesciretur quid superfluum sit in eis, & quid diminutum. Quo ignoto, impossibile esset, nos ad perfectionem transmutationis illorum unquam peruenire. Hac itaque ratione fretus explorauit naturam metallorum nobilium, hoc est auri & argenti. Et quoniam opposita adinuicem collata magis innotescunt, contulit nobilia cum ignobilibus, & ex ea collatione tandem assequutus est, quid singulis ignobilibus metallis desit, & per consequens quid in singulis sarciendum sit, ut auri & argenti nobilitate potiantur. Postquam igitur collegisset, quid singulis natura denegasset, quominus nobilitatem auream uel argenteam obtinerent, ad conferendam eis hanc nobilitatem ex duobus alterum iudicauit agendum, scilicet aut conficiendam esse medicinam, quae ingenitam horum metallorum contagionem penitus aboleret, & sinceram atque germanam auri uel argenti naturam eis conferret, aut saltem elaborandam esse medicinam aliquam, quae si lepram eorum natiuam abolere, & radicitus extirpare non posset, eam saltem palliaret, & splendore aureo uel argenteo decoraret. Harum medicinarum prima a Gebro uocatur opus maius, & medicina tertii ordinis, quae ( ut ipse ait cap. 76. ) quando metallis ignobilibus adhibetur, omnem corruptionem cum proiectione sua tollit, & cum omnis complementi differentia perficit. Et haec eo teste unica est. Secunda autem, quae tantummodo palliat, duplex est: quarum altera a Gebro in eodem cap. opus minus, & medicina primi ordinis uocatur, & haec remissius palliat: Altera opus medium, & secundi ordinis medicina nuncupatur, & haec intensius decorat. Opus minus, seu primi ordinis medicina, est, authore Gebro, omnis praeparatio mineralium, quae super diminuta a perfectione corpora prosecta, alterationem imprimit, quae complementum sufficiens non adducit, quin tandem contingat alteratum mutari. Opus autem medium, seu medicina secundi ordinis Gebri testimonio est, quae quando super diminuta a perfectione corpora proiecta est, asterat in differentiam aliquam complementi, relictis nonnullis corruptionis differentiis, qualis est medicina Lunam perpetuo citrinans, aut Uenerem perpetuo & indelebili candore argenteo decorans, relictis aliis differentiis corruptionis. Proinde cum partes minoris & medii operis, non sint intimam & inossatam metallorum ignobilitatem, & spurcitiem penitus abolere, sed tantummodo palliare, tegere, & aliquas in eis sarcire qualitates, ueluti mediocrem & temperatam duritiem, aut mollitiem, aut liquefactionem, aut ignitionem, profecto si iuxta operis medii & minoris considerationem ignobilium metallorum maior aut minor ad perfectionem accessio expenderetur, ea metalla, hac ratione habita, possent haberi leuius, & facilius curabilia, & perfectioni uiciniora, in quibus per medicinas primi aut secundi ordinis, pauciora essent ad palliandam eorum ignobilitatem sarcienda. Illud enim, quod paucioribus actionibus bonitatem suam assequitur, ut testatur Aristoteles libro 2. de Caelo & mundo, aestimandum est bonitati uicinius. Atqui in Uenere per has duas medicinas pauciora sunt sarcienda & instauranda, quam in Marte, & in Marte pauciora quam in loue, & in Ioue pauciora, quam in Saturno. igitur si ex qualitatibus per medicinas primi & secundi ordinis sarciendis aestimanda esset metallorum palliandorum maior, aut minor ad fucatam illam perfectionem accessio, profecto iuxta hanc rationem, Uenus esset perfectioni uicinior habenda, quam Mars, Mars quam iupiter, iupiter quam Saturnus. Quod autem in Uenere pauciora sint sarcienda, per has duas medicinas, quam in Marte, hinc constat. Uenus a natura dotata fuit duritie & liquatione ignitionem perferente. Igitur cum Uenus haec duo iam a natura obtinuerit, non erunt haec duo in illa sarcienda: unde Geber cap. 31. suae Summae, sic ait: Excusamur itaque in Uenere a laboribus indurationis & ignitionis illius. Proinde cum Uenus & duritie & liquatione & ignitione sit praedita, hoc unum medicinis primi & secundi ordinis superest agendum, ut genuinam Ueneris ignobilitatem tegant, & splendore aureo uel argenteo palliant. In Marte autem plura sunt sarcienda. Nam praeter decorationem, seu ignobilitatis palliationem, instauranda est in eo facilitas liquationis, quam ei natura denegauit, Ueneri autem liberalissime contulit. Quod autem in Ioue plura sint, quam in Marte sarcienda, hinc patet. Nam praeter palliatam aurei uel argentei splendoris decorationem, induranda est eius plus aequo mollior substantia, quae durities, cum Mars ea praeditus sit, in eo instauranda non est. Et que madmodum in Marte acceleranda & maturanda est liquatio, ita in ioue, cum sit plus aequo uelocior, remoranda, fraenanda & cohibenda est, ne eam, nisi prius ignin atur, praestet. Mars non nisi ignitus liquescit, iupiter ante liquationem, ignitionem non admittit, idcirco in ioue ignitio sarcienda est, in Marte autem minime. His adde, quod iupiter stridore laborat, Mars autem stridoris expers est, plura igitur in loue quam in Marte erunt sarcienda. At in Saturno, excepto stridore, haec omnia intensius quam in ioue instauranda sunt. Iupiter enim multo minus deformitate & spurcitie laborat, quam Saturnus. Proinde cum splendore Saturnum antecellat, natiuae deformitatis palliatio longe intensius in Saturno sarcienda erit, quam in ioue. His accedat, quod Saturnus est longe mollior ipso ioue, nec solummollior, sed ad nimiam liquescendi celeritatem procliuior, imo & minus ignit ionem sustinet, quam iupiter. Itaque cum haec omnia Saturnum a perfectionis acquirendae meta longius distare faciant, quam iouem, profecto haec omnia inten sius erunt in Saturno, quam in ioue instauranda. Ex his igitur manifestissime constat, in opere minori & medio, pauciora esse in Ue nere, quam in Marte sarcienda, in ioue plura quam in Marte, in Saturno adhuc plura quam in ioue. At cum in opere minori & medio, ea metalla censeantur perfectioni uiciniora, in quibus pauciora sunt sarcienda, profecto si maior aut minor ignobilium metallorum, ad perfectionem accessio, ex medii & minoris operis actione, pendenda esset, certe Uenus primas teneret, Mars secundas, Iupiter tertias, Saturnus quartas & infimas: Quod Geber cap. 36. suae Summae, his testatur uerbis: Uenus itaque, ut narratum est in profundo suae substantiae, colorem & essentiam auri praetendit: malleatur autem & ignitur, ut argentum & aurum. Ideoque hoc secretum ex ea assumas, scilicet quod Uenus est medium Solis & Lunae, quia facile ad utrunque conuertitur, & est facilis conuersionis & pauci laboris. Excusamur itaque in ea a laboribus indurationis & ignitionis. Assumas, igitur eam prae caeteris corporibus imperfectis in opere minori & medio. Uide quaeso lector, quam fidelissime se ubique Geber interpretetur, hic enim apertissime confirmat, quae hactenus a nobis dicta sunt, scilicet inter metalla ignobilia Ueneri primatum in opere minori & medio deferendum esse, eam scilicet ob causam, quod Uenus in utroque isto opere minori cum difficultate immutetur, quam alia metalla ignobilia. Itaque si maior, aut minor ignobilium metallorum, a perfectione distantia, ex consideratione minoris, & medii operis aestimanda esset, profecto Iupiter & Saturnus, quae superius ratione arg. uiui, non solum Marti, sed etiam Ueneri praeferebantur, hic essent postponenda, & ea, quae superius postponebantur, id est, Mars & Uenus, hoc in loco essent reliquis duobus anteponenda. At cum perfectionis metallorum causa non sint hae qualitates, sed maior arg. uiui copia, minor uero sulfuris, ut superius Geber docuit, idcirco ex maiori Mercurii, minore uero sulfuris quantitate pendenda, & libranda est horum metallorum maior, aut minor ad perfectionem accessio. Proinde ea metalla, necesse est, ut censeantur, perfectioni uiciniora, quae arg. uiui sunt fertiliora, & infoecundiora sulfuris: ea uero habenda sunt a perfectione magis aliena, quae sterilissima sunt arg. uiui, & sulfuris feracissima. Atqui Iupiter ( ut superius docuit Geber ) arg. uiui copia Saturnum superat, Saturnus Uenerem, Uenus Martem, Mars autem sulfuris ubertate uincit Uenerem, Uenus Saturnum, & Saturnus iouem. Igitur Mars est omnium ignobilium metallorum a perfectione alienissimus, minus autem Uenus, minus adhuc Saturnus, & his omnibus minus iupiter. Quocirca inter metalla ignobilia Iupiter principatum iure optimo sibi uendicat, & propinquius ad perfectionem nobilium metallorum accedit, quam Saturnus, Saturnus quam Uenus, Uenus autem quam Mars propinquius. Quod Geber etiam confirmat cap. 35. suae Summae his uerbis: Est ergo iupiter inter diminuta a perfectione corpora, in radice suae naturae perfecto magis affinis, Soli scilicet & Lune. Proinde Bracesche cum Gebri apertissimo testimonio iupiter sit nobilius metallum Saturno, & Saturnus Uenere, & Uenus Marte, & Mars sit omnium ignobilissimus ( habita ratione arg. uiui ex quo metallorum nobilitas pendet, & ponderanda est ) profecto uis nobilitandi ignobilia, maiori cum ratione mutuanda esset, non solum a ioue, sed etiam a Saturno, & Uenere, quam a Marte. Atqui tuipse fassus es in Dialogo tuo, eam uim nobilitandi, nec ioui inesse, nec Saturno, nec Ueneri, ideoque ab eis mutuandam non esse. Necesse est igitur, ut eam Marti, omnium ignobilissimo, minus inesse fatearis, & eam ex Marte minus depromi posse concedas. Nam si ea, quae magis talia esse uidentur, talia non sunt, neque id, quod minus. Arcanum igitur nobis a Gebro, in hoc 66. cap. traditum, nihil aliud est, Bracesche, quam ea metalla esse nobilissima, que maxima copia arg. uniui, minima uero sulfuris, praedita sunt, qualia sunt aurum & argentum: Inter alia uero metalla, ea ad nobilitatem auri & argenti propinquius accedere, quae magis sapiunt naturam argenti uiui, quam sulfuris. Quocirca cum hae duae authoritates, quas tu ex hoc cap. deprompseras, nihil aliud adferant quam interpretationem a me in authoritatem 30: cap. allatam, intelligere nunc saltem potes, Bracesche, quam uere a me superius dictum sit, ex primae authoritatis germana expositione, reliquas omnes authoritates tibi e manibus extorqueri, & abs te penitus deficere. Caput Iiii. Hactenus igitur de secunda & quarta, nunc ad tertiam ( quae inter eas media Lest ) excutiendam accedamus. Quae quoniam ex; a. cap. sumpta fuit, ego cap. integrum adferam, ut lectores facilius intelligant, eam authoritatem de Marte nullo modo interpretandam esse. Demum quid Geber eo loco sibi uelit, omnibus familiarissimum reddam. Sequitur 32. cap. Summae Gebri, de Sole siue auro inscriptum. Attulimus tibi in generali cap. summam de intentionibus metallorum, speci alem tibi tamen faciemus de unoquoque sermonem. Et primo de Auro. Dicimus ergo quod aurum est corpus metallicum, citrinum, ponderosum, mutum, fulgidum, equaliter in uentre terrae digestum, aqua minerali diutissime lauatum, sub malleo extensibile, fusibile, examinationem cineritii & cementi tolerans. Ex hac itaque diffinitione elicias, quod aliquid non est aurum, nisi causas diffinitionis, & differentias omnes habeat auri. Quicunque tamen metallum radicitus citrinat, & ad aequalitatem perducit, & mundat, ex omni genere metallorum aurum facit. Ideoque per opus naturae perpendimus, artificio aes in aurum mutari posse. Uidimus nanque in mineris aeris, a quibus emanabat aqua, secum adducens squamas aeris tenuissimas, ipsasque diuturno & continuo lapsu lauit, & mundauit: deinde uero aqua cessante fluere, uidimus in sicca arena has squamas per triennium Solis calore excoqui, inter quas est inuentum aurum uerissimum. Aestimauimus itaque, per aquae beneficium illas mundatas fuisse, per Solis autem calorem in arenae siccitate aequaliter digestas ad equalitatem peruenisse. Imitantes autem naturam cum possumus, similiter alteramus, non tamen in hoc sequi naturam ualemus. Aurum quoque est praeciosissimum metallorum, & est tinctura rubedinis, quia tingit ac transformat omne corpus. Calcinatur autem & soluitur sine utilitate, & est medicina laetificans, & in iuuentute corpus conseruans. Frangitur facillime cum Mercurio, & odore plumbi teritur. Non est autem in actu aliquid, quod magis in substantia illi conueniat, quam iupiter & Luna. In pondere autem & surditate & imputrescibilitate Saturnus, in colore autem Uenus. In potentia quoque magis Uenus, deinde Luna, deinde iupiter, & deinde Saturnus, ultimo uero Mars. Et hoc est unum de secretis naturae. Cum ipso similiter commiscentur spiritus & figuntur per ipsum maximo ingenio, quod non peruenit ad artificem durae ceruicis. Tauladanus. Ex sola uerborum lectione potes assequi, lector, hoc de Marte minime dictum esse Aune Braceschus suspicari possit, nos soluendo hoc nodo impares esse, faciam ut omnes intelligant, hoc non de Marte, sed de auro dictum esse. Hec igitur est mens Gebri. Geber postquam tractasset de principiis metallorum, id est, de Mercurio, sulfure & arsenico, acturus de metallis, que oriunda sunt ab iis principiis, ab auro omnium metallorum nobilissimo orsus est, & ex hoc cap. exprimende eius nature dedicauit, ubi primo adfert diffinitionem auri, qua quid sit aurum innotescat, & quibus proprietatibus sit a natura dotatum. diffinitio igitur hec est. Dicimus quod aurum est corpus metallicum, citrinum, ponderosum, mutum, fulgidum, aequaliter in uentre terre digestum, aqua minerali diutissime lotum, sub malleo extensibile, fusibile, examinationem cineritii & cementi sustinens. Quae diffinitio num sit integra, & numeris suis absoluta uideamus. Omnis legitime diffinitionis partes sunt, ut totam, ingegram, & propriam rei, que diffinienda est, naturam complectatur, & exprimat. Quod teste Aristotele, ut rite fiat, oportet diffinitionem ex genere, id est materia, & differentia speciei effectrice, hoc est forma substantiali conflatam esse: nisi enim materia & forma substantialis alicuius rei cognoscerentur, rei illius ex his duabus partibus conflatae naturam, nunquam agnosci contingeret. Geber itaque, more philosophico, diffinitione exprimendam sibi duxit auri naturam. In qua primo adfert genus auri scilicet corpus metallicum, quod ex aequo commune est reliquis metallis, utpote argento, stanno, plumbo, aeri & ferro. Haec enim omnia huius generis, scilicet corporis metallici diffinitionem, aeque sibi uendicant, cum metallum Gebro authore, cap. 31. nihil aliud sit, quam corpus minerale, fusibile, & sub malleo ex omni dimensione extensibile. Itaque in hac diffinitione metallum, seu corpus metallicum, ( quod idem est ) generis uim & conditionem sibi uendicat. Nunc quae sit altera huius diffinitionis pars, scilicet forma solius auri uidendum est. Sed quoniam substantiales rerum formae abstrusae latent in materia, nec se agnoscendas praebent, nisi per accidentia & proprietates, quas pariunt in ipsis rebus: praeterea quia nos ea laboramus infelicitate, ut propriis formarum exprimendarum nominibus sepissime destituamur. idcirco cogimur potissima eius rei adferre accidentia, & singulares eius colligere proprietates, ut ex his omnibus ( formae uices sarcientibus ) in unum cumulum redactis, & generi eius rei adiectis, germanam rei naturam exprimamus, & familiarem reddamus. Quocirca cum germana auri forma nullam habeat uocem propriam, peculiarem, & aptam, qua se prodat agnoscendam, idcirco Geber qualitates auri maxime proprias in unum cumulum redegit, ut ex his cum genere ( hoc est metallo ) iunctis, auri formam exprimeret, & eam a forma reliquorum omnium metallorum distinctam redderet. Genus igitur est corpus metallicum quod idem est, ac si dicas metallum: qualitates auri sunt citrinum, ponderosum, mutum, fulgidum aequaliter in uentre terre digestum, aqua minerali diutissime lotum, sub malleo extensibile, fusibile, examen cineritii & cementi tolerans. Et quoniam omnis legitime diffinitionis lex est, ut retro semper meet, & reciprocetur cum ipsa re diffinita: quia hec diffinitio id praestat, & soli auro, & omni auro, & semper quadrat, hinc maxime constat, auri naturam hac Gebri diffinitione plene, integre, & absolute expressam esse. Et quoniam hec soli auro competit, ideo Geber subdidit. Ex hac diffinitione utique elicias quod nulla res est aurum, nisi causas diffinitionis, & differentias omnes habeat auri. Tauladanus. Cuius rei haec est ratio: quia quicquid alicuius rei diffinitionem sibi iure uendicare non potest, neque nomen eius rei obtinere potest. Diffinitio enim & diffinitum ita cohaerent, & confoederata sunt, ut aut neutrum, aut ambo de eodem dicantur. Quicquid enim a diffinitione alicuius rei alienum est, id a diffinito quoque excludendum est, & cuicumque diffinitio conuenit, eidem conueniat diffinitum necesse est: postea sequitur. Geber. Quisquis tamen metallum radicitus citrinat, & ad aequalitatem perducit, & mundat, ex omni metallorum genere aurum facit. Tauladanus. Quod idem est, ac si dicat, quotiescunque beneficio Elixiris adhibiti, continget aliquod reliquorum metallorum intime citrinari, & ad aequalitatem & temperiem reduci, & penitus mundari ( cum hae sint proprietates solius auri ) quodcumque metallum has obtinuerit auri conditiones, merito & iure optimo nomen auri sibi uendicare poterit, & erit re uera aurum. postea sequitur. Geber. Ideoque per opus nature perpendimus, artificio aes in aurum mutari posse. uidimus namque in mineris aeris, a quibus emanabat aqua, secum adducens aeris squamas tenuissimas, ipsasque diuturno & continuo lapsu lauit & mundauit: deinde uero aqua cessante fluere: uidimus in sicca arena has squamas per triennium Solis calore excoqui, inter quas est inuentum aurum uerissimum. Aestimauimus itaque, per aquae beneficium illas mundatas fuisse, per Solis autem calorem & arenae siccitatem aequaliter digestas, ad aequalitatem peruenisse. Tauladanus. Id est, quam rem superius a nobis dictam ita se habere, & effici posse, docuit nos natura. Experti enim sumus, squamas aeris subtiles continua aquae per mineram fluentis alluuione in uallem arenosam ductas, tandem in auream naturam fuisse mutatas. Quod continue aque abluentis actioni, & Solis calori, acceptum esse ferendum coniecimus. Aque enim proprium est, sordes eluere: caloris autem naturalis partes sunt, temperata decoctione omnia maturare, decoquere, & heterogenea ab homogeneis segregando, ad aequalitatem perducere. Ideoque ( inquit ) ex naturae, ignobilia metalla ad nobilitatem promouentis, actione didicimus, & collegimus aes, & reliqua per consequens metalla, arte naturam imitante, ad auri dignitatem promoueri posse. Geber. Imitantes igitur naturam cum possumus, similiter alteramus: in hoc tamen naturam imitari non possumus. Tauladanus. Id est, si naturam ( in iis subaudi operibus, in quibus arti datum est, eam imitari ) nobis imitandam proposuerimus, profecto arte natur simitante metalla ignobilia ad auream & argenteam nobilitatem prouehemus. in hac tamen parte, ( inquit ) ars naturae respondere non potest. Cuius rei ( licet eam Geber hic subticuerit ) haec est ratio. Natura solo aque abluentis, & caloris concoquentis beneficio utitur, ad ignobilia metalla in aurum uel argentum mutanda, nihilque ab auro uel argento mutuatur, ut ignobilibus metallis auri uel argenti nobilitatem conferat. Ars uero nisi formam auri effectricem ab auro, & argenteam ab argento mutuetur, & reliquis eam metallis adhibeat, nunquam ignobilia metalla ( quantumuis abluat, quantumuis decoquat ) nobilitare poterit. Quod Geber cap. proxime antecedenti, apertissime testatur his uerbis. Secundum nostrum magisterium perfectum iuuat, & perficit imperfectum, & per Deum se inuicem alterant, & alterantur, & se inuicemperficiunt, & perficiuntur. Non tamen per se tantum unumquodque ( imperfectorum subaudi ) perficitur, sine alterius ( subaudi perfecti ) adminiculo. Proinde non citra rationem dixit Geber, nos ea in parte naturam sequi omnino non posse. postea sequitur ex Gebro. Aurum quoque est preciosissimum metallorum, & est tinctura rubedinis, quia tingit, ac transformat omne corpus. Taulad. Hoc est, solum aurum est metallum nobile & numeris omnibus absolutum. Argentum enim, licet collatione plumbi, stanni, eris & ferri nobile habeatur, cum auro tamen collatum ignobile uidetur, ut testatur Geber cap. 33. & 62. sue Summae. Quemadmodum enim reliqui planetae ad Solem, totius luminis & splendoris fontem, comparati, tenebrosissimi uidentur, eadem ratione, cum aurum se habeat ad reliqua metalla, sicut Sol ad reliquos planetas, eius collatione omnia alia metalla habenda sunt ignobilia. Nam si argentum ad aurum comparatum ignobile censetur, quanto magis reliqua metalla, argento inferiora, si cum auro conferantur, cenenda sunt uilia & abiecta? Et quemadmodum Sol est fons ille luminis, a quo & Luna, & reliqui omnes planetae, lucem & splendorem suum hauriunt, mutuantur, & acceptum ferunt: ita aurum est illud, a quo necesse est, ut Luna nostra, hoc est argentum, & reliqua metalla, nobilissimam auri naturam hauriant, mutuentur & accipiant. Quod si ab auro, ut hic Geber palam testatur, igitur non a Marte, nec ab aliquo aliorum metallorum: cum eorum nullum sit, quod auri diffinitionem, nec per consequens eius naturam, sed naturae auree proprietates sibi uendicare queat. Nam si aliquod reliquorum metallorum hanc auri proprietatem sibi uendicare iure posset, merito & iure optimo auri naturam & diffinitionem sibi arrogare posset. Quaecunque enim sunt eadem proprio, sunt eadem specie, natura, forma & diffinitione. Atqui nullum reliquorum metallorum, auri diffinitionem iure sibi uendicare potest, igitur nec proprietatem: nam si aliquod reliquorum auri diffinitionem sibi uendicare posset, id aurum esse necessario oporteret. Cuicunque enim conuenit diffinitio, eidem quadret diffinitum necesse est. At cum reliqua omnia metalla a forma auri sint aliena, & distinctam ab auro speciem singula constituant, auri nomine potiri non possunt. Quod si auri nomen obtinere non possunt, igitur nec diffinitionem, si diffinitionem obtinere non possunt, igitur nec naturam auri sibi uendicare poterunt. Quare cum a diffinitione & natura auri sint aliena, igitur & a proprietate auri censenda sunt alienas proprium enim alicuius infime speciei, alterius species proprium esse non potest: alioqui proprium non esset cum sua specie reciprocum. Proinde cum speciei auri maxime proprium sit, teste Gebro, reliqua metalla in aurum uertere, id certe nullius metalli a forma auri alieni, proprium esse poterit. Merito igitur primi illi Chrysopoeiae authores, auro nome Solis per similitudinem, & reliquis metallis reliquorum planetarum nomina accommodauerunt, cum reliqua omnia metalla per se tenebrosa & obscura sint, nisi radiis auri illustrentur, ignobilia, nisi ab eo nobilitentur, & egena, nisi ab eo ditentur. Solum igitur aurum est illud, a quo mutuanda est tinctura aurea, cum ipsum solum hoc priuilegio a natura sit dotatum, ut reliqua omnia metalla possit mutare in aurum. Geber. Calcinatur autem, & soluitur sine utilitate. Tauladanus. Quoniam hoc loco Braceschus utitur pro septima ratione, id circo siorum uerborum interpretationem adhuc differam, & lectorem relegabo ad confutationem septimae authoritatis, ubi facillime intelliget, quid sibi hac in parte uelit Geber. Geber. Et est medicina laetificans, & in iuuentute corpus conseruans, id est, aurum hac proprietate a natura dotatum fuit, ut laetitiam, gaudium & hilaritatem cordi inducat, & corpus humanum in robore iuuenili conseruet, & foueat: quae res quoniam a multis in dubium uocatur, id num uerum sit, expendamus. Cum omnium philosophorum consensu hic mundus inferior superioris mundi, hoc est, coelestis, motu regatur, oportet eorum omnium corporum, quae in hoc inferiori mundo generantur, & corrumpuntur, causam effectricem ( naturaliter loquor ) esse motum corporum coelestium. Unde Hermes ille philosophorum omnium princeps dicebat, eorum quae in terra generantur, patrem esse coelum, a quo manat uis omnis agendi & informandi, matrem uero terram esse, quae a coelo impregnatur, & est omnium influxuum coelestium, ueluti matrix & receptaculum. Quod cum ita sit, colligendum est, nullam rem esse in hac inferiori natura genitam, quae sui genitorem in coelis non habeat, quae alicuius corporis coelestis naturam non referat, & quae singulari aliqua ab eo sydere, cuius naturam sapit, dotata non sit proprietate. Itaque philosophi cum ratione expenderent, cuius syderis naturam aurum referret, tandem ipsum Solis ( qui totius coeli decus est, & ornamentum ) filium esse intellexerunt. Unde, teste Hermete, aurum Solem nominauerunt: Et tot laudibus ipsum aurum cumularunt, ut post animam ratione praeditam sub coelo nobilius auro nihil esse, ausi sint affirmare, nec citra rationem. Nam si aeterna caducis, immortalia interituris, & perennia iis, quae corruptionem sentiunt & experiuntur, iure optimo praeferuntur, profecto ea, quae ad hanc naturam perennem, & corruptionis expertem propius accedent, merito caeteris erunt anteponenda. Atqui secundum animam ratione dotatam, nihil est in tota hac inferiori natura, quod aeque prope accedat ad perennitatem, & ad conditionem corruptionis expertem, ac aurum. Merito igitur philosophi, reliquis omnibus naturae inferioris operibus aurum praetulerunt. Quod aurum minus sit corruptioni obnoxium, quam reliqua ex elementis conflata, hinc constat. Philosophi uno consensu testantur, inter uegetabilia nonnulla esse magis longaeua, & quae serius cariem sentiant, quam omnia corpora sensu & motu praedita. Et quemadmodum animalia a uegetabilibus hac in parte uincuntur, ita philosophorum testimonio, uegetabilia a mineralibus longe hac in parte superantur. Nullum enim est uegetabile, quod aeque illae sum, & incorruptum duret, atque ipsae gemmae, quae inter mineralia numerantur. At inter mineralia nihil est, quod aeque absit a corruptione, ac aurum. Nam omnia mineralia, aut sunt corpora lapidea, aut metalla, aut media inter haec duo extrema, ut notum est his omnibus, qui naturam mineralium scrutati sunt. E quibus omnibus, auro excepto, nihil potest dari, quod aut diuturna ignis asperitate, & inclementia, aut alterius elementi actione, non immutetur, consenescat, & natiua forma spolietur. Quod, exemplo ex his tribus mineralium generibus allato, illustrabitur, & manifestissimum euadet. Primum si quid esset inter lapides, quod cum auro hac in parte conferri posset, id potissimum esset carbunculus, seu rubinus, qui cum sit reliquis omnibus gemmis magis coctus, & digestus, & temperatus, ideo omnium gemmarum principatus ei defertur. Nec immerito: habet enim se ad reliquat gemmas, tanquam aurum ad reliqua metalla, ueluti Sol ad reliqua astra, & huic soli reliquarum omnium gemmarum uires a coelo collatas esse, philosophi testantur. At licet adeo temperatae nature sit carbunculus, rerum tamen ignearum adurentium, & sulfurearum, hoc est, aquarum, uia chymistica ex mediis mineralibus eductarum, acrimonia, forma natiua spoliatur, & genuino humore exhaustus, in calcem terream, omnis splendoris expertem redit, & in pristinam formam reuocari non potest. Aurum autem siue ignis tyrannidem experiatur, siue omnium rerum adurentium, sulfurearum, & rodentium censuram subeat, quacunque tamen inclementia exerceatur: & licet in calcem, aut in liquorem, aut in glaciem redigatur semper ex omni conflictu non solum inuictum, sed etiam illaesum ad pristinam redit formam. Quod si carbunculus omnium gemmarum absolutissimum opus, auro hac in parte cedit, profecto inter lapides nihil erit, quod auro hac in parte respondere possit. Nunc num sit aliquid inter media mineralia, quod cum auro hac ratione conferri possit, exploremus. Si quid tale esset inter media mineralia, id maxime esset talch, quod ab aliis stella terrae dicitur. Nihil enim est in tota mediorum mineralium natura, quod corruptionis aequem sit expers, & quod igni, omnium elementorum potentissimo & inclementissimo adeo potenter resistat, atque talch. Hoc tamen etiamsi ab igne superari non possit, salium tamen acrimonia in calcem uertitur, & ad pristinam formam redire in posterum non potest. Aurum tamen, millies in calcem reductum, ad natiuam semper redit formam, per eam actionem, quam Chymistae reductionem uocant. Igitur inter media mineralia nihil erit, quod auro hac in parte respondere possit. Superest nunc, ut uideamus, num in numero metallorum aliquid sit, quod cum auro hac ratione comparari possit. At hoc adeo notum est, & uulgatum, ut probatione nulla egeat. Nam licet aliqua sint metalla, quae rubiginem nunquam experiantur, ut stannum, & plumbum, tamen si plumbum, stannum, aes, ferrum, & ipsum etiam argentum, cementi, aut antimonii uires experiantur, penitus ablumuntur, & partim in fumum, partim in scoriam & faecem rediguntur. Aurum uero, etiamsi millesies millies censuram cementi & antimonii subierit, semper inuictum, illaesum, integrum, incolume, & immortale inde regreditur: nec fieri potest, ut aeris, aut aquae, aut terrae, aut ignis, aut aliculus rei mistae asperitate, natiua illi forma extorqueatur. Proinde cum in ratione accedendi ad incorruptionem animalia a uegetabilibus, & uegetabilia a mineralibus superentur, & omnia mineralia auro cedant, & ab eo omnino uincantur, profecto nihil erit in hac inferiori rerum natura ( excepta anima ratione praedita ) quod aeque distet a corruptione, & quod perennitati sit aeque uicinum, ac aurum. Et cum res, quae minus sunt caducae, & perennitati magis affines, caeteris merito sint anteponendae, merito & iure optimo philosophi reliquis omnibus huius inferioris naturae operibus aurum praetulerunt. Et quoniam omnis corruptio ex contrariorum inaequalitate, & distemperamento nascitur, & incorruptionis causa effectrix est contrariorum aequalitas, & aequilibratio, profecto ea merito censenda sunt, aequalitati & uero temper amento magis uicina, quae corruptioni minus sunt obnoxia. Qua ratione ducci ueteres philosophi, cum aurum inter haec inferiora a corruptione longius abesse experirentur, uno consensu affirmauerunt, aurum omnium inferiorum corporum temperatissimum, & aequalitati propinquissimum esse. Caeterum cum sentirent, incolumitatis causam esse humorum harmoniam, & aequalitatem, morborum uero, quibus humanum corpus opprimitur, causam esse eorundem humorum inaequalitatem, iudicauerunt, eligendam esse rem aliquam, ad ueram illam temperiem proxime accedentem, ut eius usu humores distemperatim ad temperiem & aequalitatem reuocarentur, & sublata causa morborum, hoc est humorum intemperie, effectus eius causae, scilicet morbus quicunque periret, extingueretur, & occideret. At cum experirentur, nihil esse in hac inferiori natura quod ad rem medicam pertineat, siue sit e numero animalium, siue uegetabilium, siue mineralium, nihil, inquam, esse temperamento aeque uscinum ac aurum, affirmauerunt aurum praesentaneum esse omnium aegritudinum antidotum. Sed quoniam natura mineralium maxime terrea est, unde sit, ut uis eorum mole illa terrea obruta, ueluti sepulta iaceat, & uires suas ualenter exercere non possit, nisi ad tenuiorem naturam reuocetur, & compedibus illis terreis soluatur, idcirco philosophi aurum attenuandum, & in liquorem ducendum, & liquorem eius per distillationem a parte terrea densiori, separandum esse iudicauerunt, ut huius liquoris ( quem animae carcere corporis solutae comparauerunt ) sua tenuitate quaslibet corporis humani partes subire ualentis, frequenti usu, humores distemperatos equando, morbos profligarent, & aequatos in eo temperamento fouerent & conseruarent. Itaque cum aurum sua temperie omnes humores inaequatos, aequare & temperare possit, & tristitia nihil aliud sit, quam immoderatae & redundantis atrae bilis effectus, non mirum, si aurum inaequatam bilem atram domando, & ad aequalitatem reducendo eius delet effectum, id est, tristitiam. Et quoniam explosa tristitia, gaudium succedit, non abs re philosophi dixerunt, aurum animo gaudium & hilaritatem adferre: nec inepte aurum Soli comparauerunt, & illud Solis filium esse uoluerunt. Nam quemadmodum umbraterrae interdum Lunae splendorem & lucem sua obscuritate nobis subtrahit, & quenadmodum nubes ex uapore terreo ortae iucundissimum Solis, suo aspectu omnia exhilarantis, aspectum nobis subducunt, & aerem tenebrosum reddunt, ita bilis atre ( que in elementis terrae respondet ) redundantis hec est natura & conditio, ut sua umbra serenitatem spiritus nostri obscuret, & uapore suo nubes generet, quae sua caligine aerem corporis nostri, id est sanguinem, atrum, piceum & fuliginosum reddant, & ita nobis omnem letitiam & gaudium subripiant, & subducant. Et quemadmodum Sol, cum radios suos exerit, aduentu suo splendidissimo aerem, umbra terrae obtenebratum, serenat, & exhilarat, ita hic liquor aureus suo aduentu, & sua actione aerem nostri corporis, id est sanguinem, & sanguine tenuiorem spiritum, umbra & caligine uapogis melancholici obnubilatum serenat, & nubes has atras dissipando, hilaritatem, laetitiam & iocunditatem inducit. Et quoniam nihil est, quod adeo caniciem & rugosam senii deformitatem acceleret, atque melancholia, que spiritus exhaurit, calorem natiuum sua frigiditate extinguit, & humoris uitalis aerarium absumit, profecto id quod melancholiam ualenter & citra nature lesionem subducit ( quale est aurum ) non immerito dicitur, canitiem & senium remorari: & cum nulla res floridum, iuuenilem & uiuidum coloremmagis foueat, quam moderatum gaudium, profecto id quod tristitiam pellit, & gaudium inducit ( quale est aurum ) merito dicetur, hominem in uiuido, iuuenili, & florido statu fouere & conseruare. Non me latet, raras, singulares, & uere aureas huius liquoris aurei proprietates medicas, apud nonnullos nostrae aetatis medicos minus authoritatis habere, quam figmenta poetica, aut aniles fabulas imo & minus quam somnia. At cum eas nunquam experti sint, demirer ego huius modi hominum audaciam & tyrannidem, qui quas libet res sibi ignotas damnare non erubescant, ac si nihil in rerum natura sit, quod eos lateat, ac si nihil sciri possit, preter ea quae ipsi norunt. At dicent, Galenum de hac re nihil penitus scripsisse. Ego uero respondeo, non esse mirum, si id nunquam Gale nouerit, nec inde effici, ut non sit uerum. Licet enim profundissimus naturae scrutator fuerit Gale. homo tamen fuit: proinde multa ignorare potuit, imo & reuera multa in ea arte quam professus est, ignorauit, quae a posteris inuenta nobis tradita fuerunt. Quod si Galen. Hippocrates, aut Dioscorides, naturam auri tanquam insalubrem & suspectam damnassent, ferendi & audiendi essent isti: sed cum ex Gale. didicerint, nihil esse citra rationem audendum, nihil etiam citra demonstrationem tyrannico more dannandum, profecto modestiores & aequiores in censendis aliorum scriptis esse deberent. Sed hoc unum eos decipit, scilicet, quia adeo religiosi sunt Galeni, ut si quid sit a Gale. non dictum, id admittere nefas, & piaculum esse arbitrentur. Non damno, quod Galeni hominis certe diuini religiosi sint discipuli, sed hoc dico, nimiam religionem abire in superstitionem, imo & in idololatriam. Idcirco non est, quod adeo stricte iurent in doctrinam Galeni, ut illius solius adorent, uenerentur, & suspiciant oracula. Quod si hanc superstitionem mordicus retinuerint, non minus idololatrie dannandi erunt, quam hi, qui nullam uocem pro Latina agnoscunt, quae apud Ciceronem non legatur. Laudo quidem eos, ubi uoces Ciceroni ingratas explodunt, & dictiones exoticas, monstrosas ac barbariem redolentes respuunt, & exibilant: sed quum aliquando uox aliqua ex authore alio Latino mutuata adfertur, non est, quod in ea admittenda adeo tetrici, difficiles & supersticiosi sint. Sed nos his missis ad rem nostram redeamus. Sequitur in textu Gebri. Frangitur facillime cum Mercurio, & odore plumbi teritur. Tauladanus. Quod Mercurius auro coniunctus aurum frangat, attenuet, & comminuat, huius rei fidelissimi testes esse possunt aurifabri, qui hoc quotidie experiuntur, ut reliqua metalla inaurare possint, quam non solum actionem, sed maximam artis suae partem chymisticis philosophis acceptam ferre debent. Quod autem uapore plumbi aurum imbutum teratur, & in pulueren tenuissimum redigatur, id uerissimum esse experientur omnes, qui ori fictilis, in quo plumbum tenetur liquatum, aurum in bracteas ductum appenderint, ad uaporem plumbi excipiendum postea sequitur in Gebro. Non est autem aliquid actu, quod magis in substantia illi conueniat, quam Iupiter & Luna. Taulad. Id est, inter metalla nullum est quod actu, hoc est re ipsa, habeat substantiam auri substantiae aeque uicinam, aut quod ratione substantiae sit auro magis mile, quam Luna & Iupiter. cuius rei haec est ratio: quia cum maxima substantie auri portio sit arg. uiuum, ea metalla censenda sunt ratione substantiae, auro magis affinia & magis similia, quae maiori abundant argenti uiui copia. Proinde cum Luna & Iupiter magis abundent arg. uiuo quam reliqua metalla, non immerito dicentur actu esse auro ratione substantiae uiciniora, & magis similia. postea sequitur in Gebro. In pondere autem & surditate & imputrescibilitate Saturnus. Taulad. Hoc est, si autem spectes pondus, surditatem, & conditionem putredinis expertem, & ex his uicinitatem & conformitatem metallorum cum auro metiaris: profecto cum solum plumbum sit mutum, id est soni expers, reliqua uero sint sonora, cum inquam, plumbum reliqua pondere & grauitate longe uincat, & rubiginem nunquam sentiat, aut putrescat, merito plumbum, habita harum trium qualitatum atione, auro uicinius censendum erit. postea sequitur in Gebroin colore autem Uenus, & in potentia quidem magis Uenus: deinde Luna, deinde Iupiter, deinde Saturnus, ultimo uero Mars. Taulad. Id est, at si nec substantiam, nec pondus, necnon tinniendi aut rubiginis non contrahendae conditionem spectes, sed solum colorem, profecto Uenus erit auro uicinior, cum teste Gebro cap. 36. Uenus in sui profundo colorem auri praetendat, eo quod sulfur eius actu rubeum est. & cum omnis rubor facillime remitti possit, & remissus in citrinum commutetur, & citrinitas sit germanus auri color, idcirco si hanc rationem spectes, scilicet propinquam aurei coloris obtinendi potentiam, profecto Uenus censenda erit auro uicinior, quam Luna, cum sulfur Lunae, sit adhuc penitus album, sulfur autem Ueneris iam sit rubeum. Sed quoniam sulfur Lunae magis coctum est, & ad maiorem peruenit maturitatem, quam sulfui inouis, quod adhuc crudum est & immaturum, profecto cum sulfur album per intensiorem decoctionem uertatur in rubeum, sulfur Lunae longe facilius ruborem concipiet, quam sulfur iouis, & per consequens Luna facilius & citius uertetur in aurum quam Iupiter: unde fit, ut Luna coloris aurei acquirendi potentia auro si propinqua magis quam lupiter. Quod si hanc ipsam rationem spectes, Iupiter uicinior erit auro, quam sit Mars aut Saturnus. Nam cum citrinus color, teste Gebro cap. 60. & Arnoldo cap. 5. sui Rosarii, oriundus sit ex multo albo, & modico rubeo, & ex liuido aut fusco ( ut ibidem testis est Arnoldus ) non fiat transitus ad citrinum, nisi per candorem interiectum, profecto necesse est, ut Saturnus & Mars candidiora efficiantur, priusquam citrinitatem attingere ualeant. Itaque cum candore ad argenteum uergente, Iupiter haec duo praecellat, facilius quam illa ad citrinitatem peruenire poterit, & hac potentia erit auro uicinior quam sint Mars & Saturnus. At cum citrinitas, ut superius diximus, filia sit multi candoris & pauci ruboris, & in Saturno sit magna Mercurii ( cuius natura est dealbare ) copia, in Marte uero minima, idcirco Saturnus facilius quam Mars citrinum & aureum colorem obtinere & assequi poterit. & sic habita huius potentiae ratione Mars longe minus uicinus auro censendus est, quam reliqua metalla. postea sequitur: Et hoc est unum de secretis naturae. Et hoc subaudi aurum, non autem Mars, ut uoluit Braceschus, est unum de secretis naturae in hac arte. Quod ut facilius intelligi possit, reuocandum est in memoriam, id quod superius primam authoritatem interpretantes diximus, scilicet perfectionem huius artis mundissimae substantiae Mercurii ad fixionem deductae, totam acceptam esse ferendam. Et quoniam Mercurius crudus, necmundus, nec fixus est, idcirco priusquam author perfectionis huius artis esse possit, substantia eius mundanda est, & per successiuam, sublimationem ad fixionem ducenda, ut ex Gebro superius docuimus. At cum Gebri testimonio, Mercurius ad fixionem rite deductus, metallum euadat: unde & liquationem metallicam prestat: & rite purgatus, mundissimum & nobile pariat metallum profecto Mercurius purgatus, & ad fixionem ductus, aliud nihil esse posset, quam aurum, aut argentum, cum praeter haec duo nullum metallum sit mundum. At cum natura, nostri miserta, hac in parte nobis insudarit, & purissimam Mercurii substantiam fixione praeditam nobis porrexerit, candidissimam equidem in Luna ad Lunam, citrinam uero in Sole ad Solem, idcirco superius notum fecimus, haec duo metalla esse duo illa naturae in hac arte secreta, id est, esse duos illos secretos lapides semie laboratos, in quibus natura tanquam in duobus scriniis arcanum huius artis, tam album, quam rubeum inclusit & reposuit. Sunt igitur haec duo metalla, duae illae arcanae naturae arcae, in quibus natura formam cum auri, tum argenti effectricem recondidit. Quam ob causam Geber hic ait, aurum esse alterum arcanum nature in hac arte. Quod ut apertius esset, dixit superius in hoc ipso cap. aurum esse preciosissimum metallorum, & tincturam rubedinis, quia tingit, ac trantformat ( in aurum subaudi ) omne aliud metallum: & sequenti cap. ut indicaret Lunam esse alterum nature in hac arte arcanum, dixit, Lunam esse candoris, subaudi argentei, tincturam. Sed quid ego hoc in loco me torqueo, cum nemo sit, qui hunc locum ad aurum pertinere, & de eo solo interpretandum esse non uideat? Nam si id de Marte interpretandum esset, quis est, qui non fateatur reliquam & postremam huius cap. partem de eodem marte interpretandam esse? scilicet quod cum marte misceantur & figantur spiritus maximo ingenio, quod non peruenit ad artificem durae ceruicis. At hanc partem non marti, sed uni auro uendicandam & deferendam esse, testis est Arnoldus Uillanouanus, cap. 5. sui Rosarii minoris. Quod si haec posterior sententia ad aurum pertinet, & anterior ad aurum referatur, necesse est. Hec igitur, quam attulimus, est germana & aurea huius loci interpretatio, Bracesche, haec est mens Gebri, hoc est arcanum huius artis hactenus tibi ignotum, quod si ad martem, ut tu uoluisti pertineret, poteras tu iudicare, Gebrum non adeo parum cordatum fuisse, quin illud in cap. martis aut repitiuisset, aut saltem dicendum eousque distulisset, ne quis forsitam sibi imponeret, & id non de marte, sed de auro in cap. auri dictum esse suspicari posset. Caput U. Satis de quarta diximus, nunc ad quintam gradum faciamus. Quinta uero authoritas, abs te e cap. 88. desumpta, hec est: Scripsit Geber cap. 88. suae Summae, postquam egisset demarte, haec uerba: Per hoc igitur artificis dilatatur industria, ad cuiusque corporis ueram rectificationem. Quam sententiam tu sic exponis, per hoc, id est per martem, artificis dilatatur industria, ad cuiusque corporis metallici rectificationem. Quae authoritas cum in tuam rem nil faciat, non possum ego non admirari, quid tibi de ea ausus sis promittere, imo locus hic adeo est apertus, familiaris & clarus ut nullo egeat interprete: attamen ne tume pusillanimitate aliqua id dixisse interpreteris, faciam ego, ut omnes breui intelligant, hoc ad martem referendum non esse, imo nec referri usquam posse. Geber postquam medicinarum, quibus ignobilia metalla in meliorem conditionem mutantur, confectionem docuisset, tandem artes, quibus metallorum alteratorum integram, aut diminutam mutationem explorare possemus, sibi docendas esse duxit, ut patet ex cap. 87. quas nouem esse scribit; scilicet cineritium, cementum, liquationem, super uapores acutorum expositionem, sulfuris adurentis mistionem, ignitionem, ignitorum in aquis salium, aut aluminum extinctionem, calcinationis, & reductionis iterationem, & argenti uiui facilem, uel difficilem conceptionem. Hae sunt artes, quibus certissime agnoscimus, num metalla ignobilia, actione medicinae adhibitae, germanam auri, uel argenti formam obtinuerint, an uero palliatam, fucatam, & phaleratam tincturam conceperint. Id enim metallum, quod medicina alba imbutum, cineritii examen impune non tulerit, quod liquationem & ignitionem lunarem non exhibuerit, quod ignitum & submersum in aquis acutis, ex submersione argenteum splendorem illesum non retulerit, quod ad uapores acutorum expositum, florem intens e caeruleum non pepererit, quod ex sulfuris adurentis mistione, ad pristinam formam non redierit, quod saepius in calcem redactum, pristinum colorem, & pondus non retinuerit, & quod cum argento uiuo libenter non coierit, id, inquam, metallum pro adulterino, & illegitimo argento est habendum. omne autem metallum medicina rubea imbutum, quod praeter dicta examina, a cementi conflictu inuictum, incolume, & illaesum non redierit, pro auro spurio habendum est. Geber itaque ante omnia a cineritio incipit, & causam reddit, propter quam aurum & argentum cineritii censuram impune subeant, quam hanc esse ait: quia horum duorum metallorum prima radix ( ut eius uerba referam ) fuit multa argenti uiui compia, & purissima illius substantia, subtiliata prius, poste a uero inspissata, donec cum ignitiona liquefactionem suscipiat. Ex quibus colligit ea metalla, quae minus abundant argento uiuo, aut quae plus habent substantiae terreae, aut quae sunt tenuiora, quam sint aurum & argentum, ea, inquam, citius in cineritio perire: quae uero minus talia sunt, tardius absumi. Et quoniam Saturnus, inquit, multa abundat substantia terrea, & lutosa, & uelocioris est liquationis, quam reliqua, & quia etiam longius abest a conditione ignitionis ferendae, ideo citius huic succumbit examini, & uelocius absumitur, unde cum in fuga sit omnium uelocissimus, eius opera, inquit, utimur, ut reliqua ignobilia secum trahat. Iupiter autem, quia argento uiuo copiosius abundat quam Saturnus, aut Uenus, & quia etiam mundior est, & minus terreus, ac subtilioris substantiae, ideo diutius examen cineritii sustinet, quam Saturnus aut Uenus. Et licet Saturnus argento uiuo magis abundet, quam Uenus, tamen quia Uenus ignitione praedita est, quam natura Saturno denegauit: hinc fit, ut Uenus diutius in cineritio duret, quam Saturnus. Mars uero licet totus ferme sit terreus, & inops argenti uiui: quia tamen aegerrime ob inopiam argenti uiui liquescit, idcirco Saturno rite commisceri non potest. Cum itaqu; Saturnus obliquationis priuationem, Martem amplecti nequeat, difficile eum trahit. Quod si Martem ignis uiolentia liquari contingat, & adfuerit Sol aut Luna, Mars ( qui humoris expers est, & idcirco sitientissimus ) Solis aut Lunae Mercurium epotat, & sorbet. Et quoniam Mercurius horum duorum metallorum fixus est, & cineritium non timet, hinc fit, ut Mars altero horum duorum metallorum imbutus, in cineritio deleri non possit. At si Luna & Sole absentibus, Martem reliquis ignobilibus metallis commisceri contingat, necessario Mars una cum illis perit, & aboletur. Itaque non ratione perfectionis suae, cum sit corruptissimus, sed per accidens sit, ut Mars interdum cineritium sustineat. Quod Geber cap. 90. clarissime docet his uerbis: Mars uero non per se, sed per accidens non comburitur. Quando enim cum multae humiditatis corporibus miscetur, combibit illam, propter sue humiditatis carentiam, & ideo coniunctus non inflammatur nec comburitur, si corpora sibi iuncta non fuerint inflammabilia ( qualia sunt Sol & Luna. ) Si uero combustibilia sunt corpora sibi iuncta, secundum naturam suam adustibilem, necessario oportet Martem aduri, & flammis absumi. Postquam igitur Geber docuit cap. 88. quae sit causa efficiens, ut aurum & argentum illesa ex cineritio regrediantur, reliqua uero in eo pereant, & absumantur, licet alia tardius, alia citius, tandem sic ait: Per hoc igitur artificis dilatatur industria, ad ueram cuiusque corporis rectificationem, si recte eius, quod diximus, efficaciam nouerit. Quod idem est, ac si dicat: Si artifex, haec, quae a nobis in hoc capite tradita fuere, probe intellexerit, id est: si intellexerit, quae sit causa, quare alia metalla hoc examen sustineant, alia uero non sustineant: & que sit causa, quare alia citius in eo pereant, alia uero non aeque cito deleantur, si inquam, horum omnium causas, a nobis hic traditas probe norit, profecto intelliget, quid singulis desit, quid in unoquoque sarciendum sit, & quid in eis instaurari debeat, ut cineritii examen ualenter sustinere queant: Poste a sequitur in textu Gebri. Si uero fantastice super illud intellectum contraxerit, nihil ex eo ueritatis agnoscet: hoc est, si id, quod docuimus hoc in capite, perperam intellexerit, & scripta nostra in alienum sensum detorserit, nunquam in telliget, qua arte ignobilia metalla ad hunc perfectionis gradum sint promouenda. Haec est igitur huius loci recta & non obliquam, facilis, & minime coacta interpretatio, Bracesche, qui locus se ade o aperte prodit, ut me etiam tacente, ab omnibus intelligi possit. Proinde ad sextam authoritatem excutiendam accedamus, quae si tibi non magis fauerit quam superiores, parum certe fauebit. At quantum tibi prodesse queat, uideamus. Caput Ui. Sexta igitur authoritas, quam tu adfers, haec est. Geber cap. 63. suae Summae. Spostquam de Marte pluribus egisset, tandem hoc epilogo cap. illud clausit. Laudetur igitur benedictus, & gloriosus altissimus, qui creauit illud, deditque illi substantiam, & substantiae proprietates, quas non contingit ullam rem aliam in natura possidere, ut in illa possit inueniri haec perfectio, per artificium aliquod, quam in illo inuenimus potentia propinqua. Ipsum enim est, quod ignem superat, & ab igne non superatur, sed in eo amicabiliter requiescit, eo gaudens. Quem locum ( cum Martem ab igne superari, & aduri animaduerteres ) ad Martem referre ausus non es, sed ad ignobilissimum Martis excrementum referendum esse docuisti. At faciam, ut intelligant omnes, hunc locum non Marti, aut eius uili excremento, sed soli argento uiuo uendicandum esse, & de hoc solo interpretandum. Quod ut familiarissime intelligi possit, sciant lectores Gebro hunc finem in eo cap. propositum esse, ut Martis genituram doceat. Quod ubi egit: quoniam Mars prae caeteris metallis sulfure fixo abundat, docet que sit conditio sulfuris fixi, & quae sit conditio Mercurii fixione praediti, & horum duorum naturam per antithesim comparat. Ex qua collatione tandem colligit, causam ignobilitatis & corruptionis metallorum, sulfuri adscribendam esse, causam uero nobilitatis metallorum soli Mercurio acceptam esse ferendam, & solum Mercurium totius nobilitatis, & integritatis metallicae, authorem esse censendum. Primo igitur Martem ex pauco argento uiuo, eoque terreo, liuido, & fixo, & ex multo sulfure terreo, immundo & fixo, oriundum esse scribit. Et quod magna sit sulfuris fixi, modica uero Mercurii in Marte copia, hac ratione confirmat. Conditio sulfuris fixi, est liquationem metallorum impedire, remorari, & prohibere. Igitur ea metalla censenda sunt multo sulfure fixo esse praedita, quae tarde, & difficilis sunt liquationis. Atqui Mars omnium metallorum tardissime liquescit, & difficillime omnium conflatur, proinde colligendum est, Martem omnium metallorum sulfure fixo refertissimum esse. Quod sulfur fixum liquationem remoretur, & impediat, sic docet. Sulfur nunquam figitur, nisi calcinetur, calcinatum autem siccissimum euadit, & omni humore per calcinationem exhauritur. Atqui humidum est causa liquationis. Igitur sulfur fixum cum sit aridissimum, non solum eam praestare non poterit, sed etiam impediet. Nam cum siccum humido penitus opponatur, & humidum sit causa liquationem metallicam efficiens, necesse est, ut sulfur fixum, quod est siccissimum, oppositum pariat effectum: hoc est, ut liquatione priuet metalla, & eam ubi Mercurium uicerit, ( ut fit in ferro ) penitus tollat. Mercurium autem non est necesse, per fixionem in substantiam terream, liquationis expertem redire. Nam licet interdum per praecipitationem, hoc est, per uiolentam & praecipitem sublimationem, contingat illum humore liquationem efficiente exhauriri, & in terream substantiam liquationis expertem reduci, tamen si per temperatam, & successiuam ( qualem ars praecipit ) sublimationem ad fixionem ducatur, liquationem reddit metallicam, ut notum est illis ( inquit ) qui ambas eius fixiones experti sunt. Sulfur autem, si figatur, semper & sibi, & aliis illiquabile efficitur. Caeterum cum sulfur nihil aliud sit, quam pingue & unctuosum adustibile, hinc facile intelligi potest, ipsum sulfur causam esse adustionis metallorum. Mercurius autem tantum abest, ut adustionis author sit, ut etiam ab adustione tueatur, & protegat. Cuius rei amplissimam fidem faciunt metalla. Nam quae multo abundant argento uiuo, ea abustione minus sibi timent: quae uero plus habent sulfuris quam Mercurii, ea grauius ab adustione damnum sentiunt, & patiuntur. Ex quibus ( inquit ) duo huius artis arcana mira collegimus, & didicimus: quorum alterum est, sulfur adustibile causam esse corruptionis metallorum in igne, quod simulatque flammam concepit, totam metalli substantiam urit & absumit, licet argentum uiuum illius metalli fixum fuerit. At argentum uiuum ( inquit ) quoniam propter nullas exterminationis causas se in partes suae compositionis diuidi permittit, quia cum tota sua substantia ab igne euolat, aut cum tota in igne permanet, idcirco ( inquit ) necessario colligendum est, causam perfectionis metallorum in argento uiuo sitam esse. Et hoc est secundum illud arcanum ( inquit ) quod collegimus, scilicet perfectionem metallorum soli argento uiuo acceptam esse ferendam. postea sequitur in textu Gebri. Laudetur igitur benedictus & gloriosus Altissimus, qui creauit illud ( subaudi argen. uiuum ) dedit per illi substantiam ( incremabilem subaudi ) & substantiae proprietates ( tutandi ab adustione metalla subaudi ) quas non contingit ullam rem in natura possidere, ut in illa possit inueniri haec perfectio per artificium aliquod, quam in illo inuenimus propinqua potentia. Haec est autem illa perfectio quae inest soli argento uiuo. Ipsum enim est, quod ignem superat, & ab igne non superatur, sed in eo amicabiliter requiescit, eo gaudens, id est, natura solum argen. uiuum hac dote insigniuit, ut omnem ignis inclementiam, & tyrannidem inuictum sustinere possit, & ab eo semper cum uictoria, & trophaeo regrediatur. At dicet Braceschus, Haec proprietas non inest Mercurio crudo, cum ipse inimicum, & exosum habeat ignem, ab eo sibi timeat, & impetum eius ferre non possit. Igitur hic locus de Mercurio non erit interpretandus. Fateor, Bracesche hanc proprietatem Mercurio crudo actu non adesse, sed cum Gebro respondeo, hanc proprietatem propinqua potentia in eo reperiri. Sed quaenam illa potentia dicet Braceschus? Respondeo, substantiam Mercurii rite purgati in potentia esse ad fixionem suscipiendam. Quae substantia Mercurii, per sublimationem mundata, ubi in actum illius potentiae ducta fuerit, hoc est, ubi rite ad fixionem peruenerit, tunc haec substantia Mercurii munda & fixa, est illa Salamandra chymistica, cuius alimentum ignis est. Et hec sola, hanc proprietatem sibi arrogare potest. Et ne quis alienam a mente Gebri interpretationem hic me attulisse suspicari possit, reuocet, queso, in memoriam, que ex tot Gebri locis superius probauimus, scilicet solum Mercurium esse causam perfectionis metallorum, non quidem Mercurium in sua liuida, fugaci & cruda natura sumptum, sed per sublimationem, ut docet Geber mundatum, & tandem ad perfectam fixionis maturitatem ductum. Proinde cum sola Mercurii substantia munda, & fixa, sit causa perfectionis metallorum, & hec sola ignem superet, nec ab eo superetur, sed in eo libenter conquiescat, ( ut testatur aurum ) hunc locum de solo Mercurio mundo, & fixo interpretandum esse, fatearis oportet. Et cum haec Mercurii substantia, munda & fixa, in solis inueniri possit metallis, imo sit metallum, ut superius ex Gebro docuimus, profecto necesse est, ut sit aut in Saturno, aut loue, aut Uenere, aut Marte, aut Luna, aut Sole. Sed Mercurius Saturni & Iouis immundus est, & propemodum crudus ( ut Geber tel ac ) nec ignis saeuientis impetus sustinere potest. Igitur non erit in illis. Praeterea Mercurius Ueneris & Martis, licet quodammodo sit fixus, tamen pollutus est, atque coinquinatus, imo & ab igne tandem expugnatur. igitur nec in istis erit. Quod si in metallis est, & in nullo dictorum quatuor reperiatur, superest, ut solis insit metallis nobilibus, & perfectis, auro scilicet & argento. Nec mirum si in istis duobus perfectis tantum modo reperiatur, cum huiusmodi Mercurius mundus, & fixus sit causa perfectionis metallorum nobilium. Cum igitur hic Mercurius sit author nobilitatis metallicae, & haec duo aurum scilicet & argentum, sint metalla nobilia, profecto necesse est, ut in illis reperiatur & existat: alioqui essent ignobilia. Itaque necesse est, ut de Mercurio in his duobus metallis existente, hunc locum interpretemur, cum haec sola in igne libenter conquiescant, & commorentur. At dicet Braceschus, stercus illud ferreum, in naturam uitri coerulei redactum ( quod ille scripsit eligendum ) in igne semper inuictum durare, & ab igne minime expugnari posse: Ideoque hunc Gebri locum merito sibi uendicare. Sed age quaeso, Bracesche, quomodo tandem efficies, ut hoc tuum excrementum cum uerbis Gebri cohaereat? estatur ubiq Geber paucitatem arg. uiui mundi & fixi esse causam ignobilitatis metallorum, ideoque arg. uiuum mundum & fixum in eis multiplicatum, causam nobilitationis eorum necessario futuram. Unde etiam colligit, medicinam ignobilia metalla nobilitantem ex Mercurio mundissimo, & penitus fixo conficiendam esse. At cum illud ferri excrementum in uitrum redactum ( quod tu scribis eligendum ) metallicum esse desierit, & argento uiuo penitus exhaustum, in uitrum abierit, qui poterit ex eo confici metallorum in melius mutandorum medicina? Quod autem argento uiuo penitus exhaustum sit, hinc patet. Argentum uiuum est causa liquationem in metallis efficiens. Atqui haec faex Martis uitrea, liquationis metallicae omnino expers est, & nullam aliam reddit liquationem, quam uitream. Proinde necessario iudicandum est, hanc faecem argento uiuo penitus spoliatam esse. Quod si argento uiui expers est, profecto medicina ignobilium metallorum esse non poterit. Siquidem haec medicina ex argento uiuo mundo, & fixo conficienda est. Et cum hic locus ad causam perfectionis metallorum effectricem, hoc est ad arg. uiuum mundum & fixum pertineat, profecto ad saecem illam Martis pertinere nullo modo poterit. Est igitur hic locus de solo Mercurio fixo, in igne libenter commorante, tripudiante, & sibi congratulante, interpretandus, Bracesche, qualis Mercurius solis inest nobilibus metallis, hoc est auro & argento. Et cum solus Mercurius fixus in igne ouans, & triumphum agens, ex hoc Gebri testimonio, sit causa nobilitationis metallorum ignobilium, & is soli auro & argento insit, necesse est, ut eum ex his duobus fontibus hauriat, quicumque medicinam ignobilium, ad auream uel argenteam nobilitatem promouendorum sibi proponet conficiendam. Quod si secus fecerit, saxum perpetuo cum Sisypho uoluet, nec optato fine, quoad uiuet, potietur. Satis de sexta authoritate diximus, Bracesche: nunc quae nam sit septima abs te citata, uideamus. Septima haec est. Caput Uii. Scripsit Geber cap. 32. suae Summae haec uerba. Calcinatur autem aurum, & soluintur sine aliqua utilitate: & cap. 33. haec uerba. Calcinatur si siliter argentum, & soluitur cum magno labore, & sine aliqua utilitate. Quibus duobus locis tu in confimationem opinionis tue sic uteris. Omnium philosophorum consensu & uffragio, metallum illud, ex quo formari debet Elixir, est in calcem redigendum, & postea in liquorem resoluendum. Atqui Geber hic docet, aurum & argen. siue in calcem redeant, siue etiam in liquorem resoluantur, nullam adferre utilitatem. Proinde hoc argumento satis constat, neque ex auro, neque ex argento ditissimum illud Elixir confici posse. Profecto Bracesche haec sola ratio plus habet ponderis & momenti, quam reliquae omnes abs te citatae. Imo adeo est obscura & difficilis, ut qui eam mihi solueret, neminem inuenerim, praeter doctissimum loannem Michaelem Sterpinum. Cui eruditissimo uiro non solum Gebri, sed reliquorum etiam huius artis authorum familiaritatem me debere fateor, & quoad uiuam ingenue profitebor. Licet itaque hic locus magnum aliquid prima fronte tibi promittere uideatur, faciam tamen, ut intelligas, hoc a Gebro uere scriptum fuisse, nec tamen impedire, quin Elixir rubeum ex auro, & album ex argento, necessario sit conficiendum. Quoniam Geber in his duobus cap. palam & publice promulgarat, aurum esse tincturam rubedinis, & arg. esse tincturam albedinis, ut hoc aliquo modo tegeret, & palliaret, non probis uiris, sed sceleratis, haec quae tu adfers, Bracesche, subdidit. Haec tamen uerissima esse, & superioribus Gebri uerbis nullo modo aduersari experiemur, & sentiemus, si diligenter animaduertamus, quam longe & late pateat apud Gebrum, usus calcinationis, & solutionis. Cum Geber uideret, metalla ignobilia nobilitari non posse, nisi quae in eis redundant, aboleantur, & quae desunt, beneficio Elixiris resarciantur, resecanda primo sibi duxit superflua. Itaque cum uideret, ignobilia metalla humore quodam immaturo & uaporabili, atque unctuoso quodam cremabili, & fece quadam terrea, a natura metallorum aliena laborare, & onusta esse, proposuit sibi eam, ab humido illo uaporante, & sulfure adurente, arte calcinationis exoneranda. Ignis enim ( ut ille testatur ) omnem substantiam uaporantem exhaurit, & unctuosam atque cremabilem perdit, cremat, & absumit. Et cum fecem illam terream calcinatione separari non posse, animaduerteret, eam sibi per iteratam calcis reductionem, separandam esse duxit. Quod testatur cap. 70. suae Summae his uerbis. Mundificantur similiter utriusque generis corpora ( id est, tam dura ut Mars & Uenus, quam mollia ut Iupiter & Saturnus ) per reiterationem calcinationis & reductionis eorum, cum sufficientia sui ignis, quousque mundiora appareant. Per hanc enim ( methodum subaudi, mundantur haec corpora imperfecta, a duplici corrumpente substantia, hac quidem ( reductione subaudi ) a terrea foeculentia, illa uero ( calcinatione subaudi ) ab inflanmabili & fugitiua substantia. Et hoc ideo, quia ignis in calcinatione omnem fugitiuam substantiam eleuat & consumit, & idem ignis similiter in reductione omnem substantiam terrae diuidit, cum proportione sua. Quod etiam testatur cap. 51. suae Summae, his uerbis. Est ergo calcinatio, rei per ignem puluerizatio, per priuationem humiditatis partes consolidantis. Causa inuentionis eius est, ut sulfureitas adustiua corrumpens, & defoedans, per ignem deleatur. Calcinantur igitur corpora, & calcinantur spiritus, & res alienae extraneae a natura horum, diuersa tamen intentione. Et quia corpora imperfecta sunt duorum generum, dura uidelicet ut Mars & Uenus, & mollia ut Iupiter & Saturnus, ( quae omnia calcinantur ) idcirco necesse fuit, illa diuersa intentione calcinari, generali scilicet & speciali. Generali tamen una intentione calcinantur: scilicet ut sulfureitas illa corrumpens, & defoedans, per ignem deleatur. sic enim comburitur omnis ex quacumque rei sulfureitas adustiua, quae sine calcinatione deleri non potest. Quoniam ipsum corpus solidum est, & propter soliditatem & latitationem occultatae sulfureitatis in continuitate substantiae arg. uiui defenditur per illud ab adustione: Ideoque necesse fuit, continuitatem eius separare, ut ignis liberius ad quancunque minimam eius partem perueniens, sulfureitatem ex eo comburere possit, & non defendat ipsum continuitas arg. uiui in illo existentis. Est & communis intentio similiter in illis, depuratio terreitatis. Inuentum est enim, quod corpora per reiterationem calcinationis, & reductionis mundantur, ut monstrabimus in sequentibus. Sed praeter hos, quos diximus modos, excogitauit alias uias Geber, quibus sordes metallorum ignobilium eluere posset, quas omnes uias enumerat cap. 70. Inter quas eam quae fit per calcinatione, & calcis solutionem ceteris docet anteponendam, his uerbis. Mundificantur & haec similiter per solutionem suae substantiae, cuius modum iam diximus: & per reductionem similiter eius, quod ex eis dissolutum fuerit. Inuenitur enim illud mundius hoc modo, quam alio quopsam praeparationis genere. Uide igitur, Bracesche, quomodo Geber metalla ignobilia in calcem reducit, & e calce in liquorem reuocat, ut ea reddat, quantum fieri potest, mundissima. Corpora autem nobilia, qualia sunt aurum & argentum, cum huiusmodi sordibus non sint coinquinata, hac preparatione non indigent. Itaque si hunc calcinationis & solutionis finem, & usum consideres, frustra aurum & argentum, ut Geber ait, calcinantur, & soluuntur. cum harum sordium, quibus reliqua metalla laborant, & per calcinationem atque solutionem expurgantur, sint expertia. Et haec certe fuitmens Gebri. At si calcinationis secundum usum consideres, scilicet ut res calcinata facilius in liquorem redeat, quo tenuior euadat, & naturam corpoream, torpentem, & ponderosam, cum natura spirituali commutet, profecto si hunc, inquam, usum consideres, non absque utilitate, hec duo metalla calcinantur & soluuntur. Quod Geber cap. 2. libri de Inuestigatione inscripti, his uerbis testatur. Hac autem praeparatione, ( id est, calcinatione & solutione in priorem finem spectante, quae solis conuenit imperfectis, ) non egent corpora perfecta, ( cum non sint polluta subaudi ) sed tali praeparatione indigent ( hoc est in eum finem calcinantur & soluuntur ) ut partes illorum per eam magis subtilientur, & a corporalitate sua ad spiritualitatem reducantur fixam. Cuius ( subaudi praeparationis perfectorum corporum per calcinationem & solutionem ) intentio est, ut ex eis fiat corpus spirituale fixum, hoc est, multo magis attenuatum, quam esset prius. Quae postquam erunt sufficienter preparata ( hoc est per calcinationem & solutionem attenuata ) erunt apta, ut de eis Elixir album, uel rubeum fiat magnum. Quod reperit cap. 10. eiusdem libri, his uerbis. Perfecta uero corpora non egent praeparatione ( id est calcinatione & solutione ) quantum ad perfectionem, ( id est ut fiant perfecta ) cum perfecta sint, sed ut magis subtilientur & artenuentur, talis eisdem preparatio adhibenda est. Accipiatur Sol in laminas tenues productus, & ponatur cum sale communi optime praeparato in uase calcina ionis, & collocetur in furno, calcinando bene per tres dies, uel donec totum subtiliter fuerit calcinatum: deinde extrahatur, & multum bene teratur, tritum cum aceto lauetur, & deficcetur ad Solem, postea teratur bene cum medietate sui salis ammoniaci mundi, & ponatur ad dissoluendum, donec totum fuerit beneficio salis ammoniaci, in aquam clarissimam dissolutum. Et idem, inquit, age in Luna. Uide queso, Braceschen, quam fidelissime se ubique Geber interpretetur, & quam facile ex iis, quae adduxi, intelligi possit, quid sibi uelit locus ille, abs te proxime citatus. Nam si tu calcinationem, & solutionem ad primum usum referas, id est, si in eum finem utaris, ut metallorum sordes aboleantur, id fiet cum magno labore, & citra aliquam utilitatem in Sole & Luna, cum haec sint metalla munda. & sordium expertia. At si secundum usum spectes, ea erunt calcinanda & soluenda, scilicet ut attenuentur, & attenuata in Elixir mutentur. Ratio autem, ob quam aurum & arg. in Elixir mutari non possunt, nisi prius attenuentur, patet ex cap. 53. Summae, ubi Geber ait, corpora, quoad han substantiam corpoream, densam & compactam retinuerint, arg. uiuum in proiectione retinere non posse: unde colligit ea esse attenuanda his uerbis. Subtilioris ergo substantiae & liquidioris fusionis medicinam illam esse oportet, quam sint corpora. Nec solum ut argenti uiui retineant, attenuanda sunt, sed etiam ut metalla ignobilia transmutent, transmutare enim non possunt, nisi ingrediantur. Nam quod non ingreditur, seu quod non penetrat, non alterat, & quod non alterat, minus etiam transmutat. Proinde ut metalla nobilia transmutare possint ignobilia, necesse est, ut uim alterandi prius assequantur. Alterare autem non possunt, nisi penetrandi acumen prius obtineant. At penetrare non ualent, nisi prius attenuentur, & attenuari nequeunt, nisi in liquorem resoluant. Et quo facilius in liquorem redeant, prius in calcem reuocantur. omnis enim res calcinata facilius in aquam resoluitur, teste Gebro cap. 64. Et haec est causa, propter quam nobilia metalla calcinantur, & soluuntur. Ex superioribus igitur satis pacet, Bracesche, quid sibi uelit Geber cap. 32. & 33. ubi ait, aurum & argentum calcinari & solui citra aliquam utilitatem. Quae uerissima esse ex Gebro docuimus; nec tamen ullo modo impedire, quin aurum & argentum sint illa metalla, ex quibus aureum & argenteum Elixir est conficiendum. Finis primi libri. Secundus Liber Cap. I. Superest nunc ultima illa authoritas, qua te ego armaueram, excutienda, Bracesche, quo in loco quid sibi Geber uelit, faciam, ut facile assequaris. Nonne ab ipso philosophie fonte Aristotele hausisti, nihil generari aut fieri posse, citra formam materiae compulatam? Scio Aenim te nosse, materiam impotentem esse, ut se e potentia ducat in actum, citra formae beneficium, nosti etiam formam non in se, sed in sola materia generare posse. Proinde cum haec sint essentialia cuiuslibet rei generandae principia, profecto lapis philosophicus, nobis naturae sopitae excitatoribus generandus, his duobus principiis carere non poterit. Non posset enimnatura suis principiis destituta, hunc thesaurum nobis parturire. Proinde necesse est, a nobis haec principia assumi, eaque sunt nobis exterius tantum agentibus, naturae rerum omnium parenti affabre committenda. Quae nam igitur haec sunt lapidis philosophici principia? quaenam forma, aut quae illius est materia? Profecto, Bracesche, si intelligere possumus, quid sit in hac arte fermentum, facile assequemur, quae sit elixiris generandi forma, & quae sit eius materia. Nam cum fermenti proprium sit agere, fermentare, ac informare, pastamque sibi assimilare, & hae etiam sint formae proprietates, profecto quod in hac arte fermenti conditionem sibi uendicat, id elixiris generandi formam esse, necesse est. Cum igitur fermenti, utpote uicem formae subeuntis sit agere, informare, ac fermentare, & omnium, teste Aristotele, agentium naturalium finis sit, assimilare sibi passum in qualitate, aut substantia, hinc necessario colligendum est, quale fuerit fermentum, talem fermentatione euasuram pastam, qualis fuerit forma, talem informatione futuram materiam. Itaque si ferrum, ut tu uis, esset elixiris generandi forma, siue fermentum, oporteret reliqua metalla pastae fermentandae, seu materiae informandae, rationem subire. Quale igitur erit fermentum, hoc est Mars tuus, talia sunt tandem euasura reliqua metalla, scilicet ferrea. Forma enim ferri, nihil aliud in materia metallica generare potest, quam ferrum. At cum finis chymisticae artis sit chrysopoeia, & argyropoeia, id est ignobilium metallorum in auream, uel argenteam formam reuocatio, non possumus tergiuersari, non possumus manus huius ratio cinationis euadere, non possumus, inquam, nos ab ea explicare, Bracesche, quin aurum aurei, argentum elixiris argentei generandi formam, & fermentum esse, uel nolentes fateamur. Unde recte Morienus, inquit. Sicut pastae fermentum pasta est, ita auri fermentum aurum est. Quod Geber ipse palam promulgauit cap. 10. libri de Inuestigatione inscripti, his uerbis. Aurum hoc modo in aquam resolutum, est fermentum ad elixir rubeum, preciosum & uerum corpus spirituale factum. Et cap. Ii. ubi de Praeparatione Lunae agit, sic inquit, Subtiliatur autem argentum & attenuatur, & ad spiritualitatem reducitur, per modum iam dictum. Ergo per omnia fac in ipsius Lunae subtiliatione, sicut de Sole fecisti, & aqua Lune dissolutae est fermentum ad elixir album, spirituale factum. Quod si aurum elixiris rubei fermentum est, & argentum elixiris albi, oportet horum duorum fermentorum pastam fermentandam esse reliqua metalla. Si aurum & argentum formae conditionem sibi uend icant, necesse est, ut reliqua metalla materiae uices gerant. Quam rationem ne quis contemnat, illustrabo ego eam authoritate Lulli apertissima: cuius hec sunt uerba in tertia Distinctione, de quinta Essentia capite inscripto, De aliis sex principiis figurae S. Item S. id est Saturnus, T. id est, Iupiter, U. id est Mars, X. id est Sol, Y. id est Luna, Z. id est, Uenus: sunt principia posita in hac figura S. per que habet artista cognitionem huius artis, quod ipsa sunt res, seu substantie, de quibus oritur illud ( forma subaudi & materia ) de quo Q ( id est lapis ) componitur. Quaedam illorum habent se materialiter, alia uero formaliter. Quae se habent materialiter, sunt S. id est Saturnus, T. id est Iupiter, U. id est Mars, & Z. id est Uenus, quodlibet per se, uel duo simul, uel tres, uel quatuor, ad placitum artistae. Quae uero se habent formaliter sunt X. id est Sol, & Y. id est Luna. Hoc autem dictum est, ut artista cognoscat S. T. U. Z. id est, Saturnum, louem, Martem & Uenerem, esse substantias, ex quibus extrahitur materia, seu arg. uiuum, quod informari debet: Et X. U. id est, Solem & Lunam esse substantias, ex quibus extrahitur, seu constituitur forma, cum qua, & per quam dictum arg. uiuum ( ex Saturno, loue, Marte, aut Uenere extractum subaudi ) informetur, ut ex dicto argento uiuo, & ex dicta forma resultet tertium, quod est lapis. Uide igitur, Bracesche, quanta cum ratione contendamus, ilixiris rubei aurum, albi uero argentum formam esse, & fermentum: reliqua uero metalla loco pastae seu materiae habenda esse. Et ne forsan existimes, Lullum in hac opinione solum esse, extat testimonium Arnoldi, qui cap. 29. sui minoris Rosarii huic nostrae opinioni subscribit, his uerbis. Fermentum auri, aurum est, argenti uero, argentum, & non sunt alia fermenta super terram, & c. Quod si ita est, necesse est, ut reliqua omnia metalla conditionem materiae seupastae subeant. Sed quoniam pastam naturae fermenti aliqua ex parte respondere oportet, cum duplex sit fermentum, album scilicet, & rubeum: oportet duplicem esse pastam, albam scilicet, & rubeam. Quarum altera scilicet rubea, fermento rubeo compulanda est, alba uero fermento albo adhibenda est. Sed quoniam in dubium uocari posset, ex quibus metallis alba, & ex quibus eruenda sit pasta rubea: idcirco ut hoc facile intelligi possit, adferam ego unicam Gebri authoritatem: cuius haec uerba sunt cap. 19. libri Fornacum. Si uero utrunque opus, album scilicet & rubeum perficere conaris, utrunque fermentum ( Solem & Lunam subaudi, ut paulo ante dixerat ) per se modo iam dicto, dissolue & serua. Et hoc ( fermentum subaudi solutum ) est nostrum argentum uiuum, de argento uiuo extractum, quod uolumus pro fermento. Pastam uero fermentandam extrahimus more solito, ex imperfectis corporibus. Et ideo tibi tradimus regulam generalem, quod pasta alba extrahitur de Ioue, & interdum de Saturno: pasta uero rubea ex Uenere, Saturno & Marte. Unde in libro Inuestigationis, cap. de Praeparatione Iouis, dixit. Hancc subaudi Iouis ) aquam honorare debemus. Ipsa enim est, quam quaerimus ad album, ( pro pasta seu materia subaudi ). Et cap. de Praeparatione Saturni. Ipsa ( subaudi aqua Saturni ) est aqua Mercurii & sulfuris, proportionabiliter mistorum, qua utimur in rubei Elixiris compositione. Et cap. de Praeparatione Ueneris. Hanc aquam honora, quam sulfuris fixi aquam uocamus, cum qua tingitur Elixir usque ad infinitum. Et cap. de Praeparatione Martis. Solutum ( subaudi Martem ) honora, aquam uidelicet sulfuris fixi, colorem Elixiris mirabiliter augmentantem. Quae de aqua Martis a Gebro dicta, si iuxta opinionem tuam essent interpretanda, Bracesche, hoc est: si quis inde colligere uellet, Martem solutum pro fermento Elixiris rubei habendum, profecto idem asserendum esset, ex uerbis Gebri de Uenere & Saturno ad Elixir rubeum informandum, & de loue ad Elixir album. At neque Martem, neque Saturnum, neque Uenerem, Elixiris rubei, nec louem Elixiris albi formam, aut fer mentum esse posse, testatur Geber ipse, cap. 10. eiusdem libri Inuestigationis, ubi ait, Aquam auri esse fermentum Elixiris rubei preciosum, & cap.11. ubi ait, Aquam argenti esse fermentum ad Elixir album componendum. Quod si ita est, consequens est, aquas Iouis, Saturni, Ueneris, & Martis pro pasta, & materia Elixiris esse habendas. De Uia uniuersali & particulari. Cap. Ii. Hoc autem, scilicet ut metalla ignobilia uices gerant materiae, & beneficio fermenti ad nobilitatem promoueantur, duobus modis fieri contingit, quorum alter est, ut ambo, pasta scilicet & fermentum, rarefiant, & beneficio alicuius mediutrunque attenuantis coeant. Quod nullam aliam ob causam sit, nisi ut fermenti nobilitatem suam transfundere possit in pastam. Et haec est uia particularis. Secundus modus est, ut sola forma attenuetur, rarefiat, & ad naturam spiritualem promoueatur. Postremo cum aliqua portione materiae informandae, prius tamen praeparatae compuletur, & confoederetur, ut huius foederis beneficio, simul atque simili materiae conflatae obuiam facta fuerit, intimas eius partes subire, & penetrando transmutare possit. Et haec est uia uniuersalis, quae ut facilius intelligi possit, sic habeto. Uia particularis ad nobilitanda uilia metalla, est, in qua fermentum aquae siccae, id est Mercurii crudi, actione attenuatur, rarefit, & in aquam siccam resoluitur: & ubi ad naturam illam spiritualem peruenit, cum pasta metalli transformandi, actione Mercurii prius attenuati compulatur. Et tandiu ambo coquuntur donec fermentum pristinam metalli immutandi formam aboleuerit, & suam illi insculpserit. Hanc uiam particularem docet Geber in lib. Fornacum. Cuius etiam meminit Richardus Anglicus in suo Correctorio his uerbis. Nota, quod duplex est solutio corporum, quarum altera est in Mercurium, per Mercurium: altera in aquam Mercurialem. Prima solutio, inquit, requiritur ad particularia: secunda uero ad uniuersalia. Prima solutio corporum in Mercurium, inquit, nihil aliud est, quam congelati resolutio, id est, quod per solutionem serratum aperitur, propter ingressum unius naturae in aliam, ( hoc est, ut perfectum metallum possit transmittere uim suam in imperfectum ). Et ista resolutio est in particularibus. Secunda solutio est in aquam Mercurialem, inquit, & haec est in uniuersalibus. Nouit igitur hanc uiam particularem Richardus Anglicus. Sed unum est, in quo sibi imponit hic uir bonus, scilicet quod solum Mercurium crudum hac uia in aurum & argentum mutari posse existimat, Mercurium autem ignobilium metallorum minime. Sed fallitur uir bonus. Nam si Mercurius crudus, hac uia in metallum nobile mutari potest, nulla est ratio, quae prohibeat idem fieri, in Mercurio ignobilium metallorum rite mundato, & ad concipiendam formam illam affabre disposito. Imo suis ipsius uerbis reuinci posset Richardus, si nobis id agere nunc liceret. Sed de his aliquando copiosius, nunc hanc rem, aliud agentes delibasse, seu indicasse, sit satis. Hactenus igitur de uia particulari: modo agamus de uniuersali. Uia uniuersalis est illa, in qua primo anima, fermentum, seu forma, ( quae idem sunt ) artis naturae famulantis beneficio, de potentia in actum promouetur: & cum eo peruenit, tunc artificis industria confoederatur cum aliqua portione metalli immutandi, prius tamen iuxta praecepta artis in naturam spiritualem reuocati. Cuius foederis beneficio fermentum, seu forma, metallo immutando in proiectione conciliatur, & metallum transmutandum sentiens sibi amicam familiarem, & confoederatam esse formam, libentissime eam excipit, & arctissime eam amplectitur. Et haec substantia spiritualis a metallo transmutando orta, & formae de potentia in actum deductae, ante proiectionem compulata est materia Elixiris, quae a philosophis interdum corpus mortuum & animandum, interdum terra foliata, in qua semen aureum uel argenteum seminandum est, nominatur, Horum autem duorum extremorum, id est corporis & animae, seu materiae & formae, compulandorum mediator est, spiritus menstrui philosophici, id est, aqua utrumque attenuans, soluens, & rarificans. Et quoniam metallum imperfectum, & fermentandum, est altera pars lapidis, scilicet materia, id circo interdum a philosophis lapis eorum nominatur. Haec autem materia ex metallo transformando orta, quando cum fermento seu forma, id est cum anima metalli nobilis, & perfecti coniungitur, tunc fermenti naturam induit, & per fermentationem in medicinam uertitur: & tunc habet uim tingendi, informandi, & nobilitandi. Unde Geber cap. 5. libri Inuestigationis, inquit. Haec aqua ( metalli transmutandi subaudi ) est lapis noster, & argentum uiuum de argento uiuo, & sulfur de sulfure, ex corpore spirituali abstractum, & subtiliatum, siue attenuatum, quod meliorari potest ( per fermentationem subaudi ) confortando in ea uirtutes elementares, cum aliis preparatis, que sunt ex genere sui generis, ( id est cum aqua fermenti argentei uel aurei subaudi ) augmentando in ea colorem, fixionem, pondus, puritatem, fusionem, & alia omnia, quae pertinent ad Elixir completum. Et ubi haec substantia, ex ignobili metallo orta, per fermentationem diademate aureo, uel argenteo coronata fuerit, tunc, ut ait Lullus, habebit potestatem promouendi parentem suum ignobilem ad principatum, & ad dignitatem regiam. Aduerte itaque lector in hac uia uniuersali necessariam esse substantiae a metallo transmutando extracte, cum fermento coniunctionem. Sin secus nullus erit proiectionis effectus, ut testat Arnoldus Uillanouanus cap. 31. sui Rosarii minoris, his uerbis. Si non diuidis lapidem in quatuor elementa, non potest bene coniungi cum corpore, & si non misceas in Elixiri de ipso corpore, super quoduis facere proiectionem, corpus non diliget spiritum, nec colorabitur corpus sicut debet. Huius etiam rei testis est Lullus in libello quodam, cui titulus est Intentio summa Lulli, ubi sic ait: Si uis facere proiectionem super aliquod corpus, ponede spiritu illius in Elixir, & per tale artificium medicina in illud habebit ingressum: Sed in ista parte, inquit, practica pluribus est absconsa. Idem testatur Arnoldus in ea parte Rosarii maioris, ubi agit de calcinatione metallorum, cap. de Praeparatione Ueneris. Huius autem substantiae a metallo transmutando orte, cum fermento ante proiectionem compulande, causam ipsam expressisse, mihi uidetur Geber, cap. 83. suae Summae, his uerbis. Est tamen bona cautela ad ingressum rebus impermiscibilibus dandum, ut soluatur corpus: de cuius intentione sit alterari & immutari, & soluantur res, quarum intentio sit ingredi cum alteratione. Non fiat tamen, inquit, omnium partium solutio, sed quarundam: dehinc illud, & non aliud imbibatur corpus, uice post uicem. per hoc enim beneficium in id solum ingressum habebit necessario, & non in aliud corpus necessario. Ex his Gebri uerbis patet, fermentationis hanc esse causam finalem, scilicet ut fermento de potentia in actum deducto, beneficio foederis initicum aliqua portione metalli immutandi, facillimus pateat in intimas partes eiusdem metalli conflati in proiectione ingressus. Quod medium ingressus conciliandi si abesset, nullus teste Lullo in libro de Quaestionibus inscripto, sequeretur proiectionis effectus. Cuius rei haec est ratio, quia, ut ait Geber, quod non ingreditur non alterat, & quod non alterat, transmutare non potest. Cap. Iii. De Fermento rubeo & albo. Sed ut unde deflexit, eo regrediatur oratio, solum aurum est fermentum elixiris rubei, arg. uero albi. His enim duobus solis natura radios splendoris contulit, quibus illustrare possent reliqua metalla decore aureo, & argenteo. Quod si solum aurum rubei, argentum elixiris albi fermentum est, reliqua omnia metalla pro pasta, seumateria lapidis sunt habenda. Nec unquam formae, aut fermenti rationem subi re poterunt, nisi prius nobilitentur, quandiu chrysopoeia, aut argyropoeia finis erit Alchymiae. At si sideropoeia esset finis alchymiae propositus, tunc elixiris illius formam, seu fermentum oporteret esse Martem. Nam quemadmodum auri fermentum aurum est, & argenti argentum, ita ferri fermentum, est ferrum, stanni stannum, cupri cuprum, & plumbi plumbum. Omne enim agens agit iuxta formam suam. Possent alicui haec, quae proxime diximus noua uideri, ac si ex singulis ignobilibus posset fieri elixir, quod mutet reliqua omnia tam nobilia, quam ignobilia, aut in Martem, aut in louem, aut in Saturnum, aut in Uenerem. Quod licet multis uiris doctis, & maxime Petro Bono, uiro singularis eruditionis, nouum & incredibile uideatur, nulla tamen ratio est necessaria, quae id fieri prohibeat. Imo si hoc fieri non posset, profecto actum esset de alchymia, & ars chymistica, merito figmentum & fabula dici posset. Sed quoniam hoc fit, ideo & chrysopoeie, & argyropoeie locus relinquitur. Quod autem nobilia metalla in ignobilia mutari possint, hinc perspicuum est. Nam si ferrum, aes, stannum, aut plumbum, arte chymistica de potentia in actum duceretur, & postea aliis metallis ad patiendum dispositis adhiberetur, non minus uasenter reliqua metalla sibi assimilaret, quam faciunt aurum & arg. hanc enim legem natura sanciuit, ut quotiescumque actiua passiuis rite copulantur, actio & passio subsequantur, & alteratio semper naturam agentis sapit, & redolet. Et quotiescunque id quod antea patientis uices gerebat, ita disponitur, ut in id ualenter agere possit, a quo prius patiebatur, necesse est alterationem naturae agentis respondere, & conformem esse. Quocirca si ignobilia metalla ad patiendum disposita, actione auri uel arg. ad agendum rite dispositi immutantur, necesse est, ab ignobilibus metallis, ad agendum affabre dispositis, metalla nobilia ad patiendum disposita immutari. Quod autem ignobilia metalla non minus ad agendum, quam patiendum, & quod nobilia non minus ad patiendum quam agendum, pro arbitrio artificis flecti, & inclinari possint, hinc constat. Nam cuicunque rei actio contingit, eidem passio contingere potest, & e conuerso: substantia enim teste Aristotele, susceptibilis est contrariorum, & contraria circa idem subiectum uersantur, & eidem subiecto uicissim insunt, a quo se mutuo extrudunt. Quae cum ita sint, constat ignobilia metalla non minus mutare, quam mutari posse. Unde Lullus sagacissimus, & profundissimus naturae scrutator, non contentus transmutatione metallorum in aurum, coegit naturam, a supremo metallice nobilitatis fastigio, id est ab auro, pedem referre, & retromeare usque ad ignobilissimam & infimam, inter metalla, plumbi naturam, & gloriatur se metamorphosim Solis in Saturnum, primum ( quod sciatur ) expertum. At cum finis omnium chymistarum sit, iguobilia metalla ad nobilitatem auream, uel argenteam promouere, inde colligendum est, pro fermento Elixiris aurei aurum, pro fermento autem Elixiris argentei eligendum esse arg. Quod si iis nondum contentus es rationibus, Bracesche, interroga Lullum, & dicet tibi in minori Apertorio, Fermentum lapidis albi est arg. & rubei aurum, sine quibus fermentis non fit Sol, neque Luna. Interroga Auicen. & dicet tibi: Sulfur illud perfectum, quo in hac arte indigemus, non inuenitur super terram, nisi quautum existit in his duobus perfectis metallis, Sole uidelicet, & Luna. Ideo, inquit, ista duo corpora subtiliter praeparamus, ut sulfur & argentum uiuum de illa materia habeamus super terram, de qua aurum & argentum sub terra efficiebantur. Ipsa nanque ait, sunt corpora lucentia, quibus insunt radii, tingentes caetera metalla albedine, & citrinitate uera. Itaque nisi aurum & argentum uiderem, inquit ( hoc est, nisi natura artis miserta, nobis aurum & argentum generasset ) crederem alchymiam non esse artem, ( id est desperarem de fine alchymie ): Nam cum finis chymisticae sit ex metallis ignobilibus aurum uel argentum efficere, & forma auri effectrix soli auro, argenti uero soli argento insit: unde quaeso eas formas ars mutuaretur, si his duobus metallis nobilibus orbata esset? Interroga Arnoldum, & dicet tibi: Fermentum auri, aurum est, & argenti argentum, & non sunt alia fermenta super terram. Interroga Platonem, & dicet tibi, Omni argento inest sulfur album, quo egemus: & omni auro inest nostrum sulfurrubeum. Interroga Pythagoram, & dicet tibi, Aurum, aureum, argentum uero, argenteum tribuit colorem. Consule Augurellum, & dicet tibi: In auro sunt semina auri, & in argento argenti. Consule Richardum Anglicum, & dicet tibi: Quae seminauerit homo, haec & metet. Ergo si stercus seminauerit, inquit, nihil aliud metet, quam stercus. Semina igitur aurum & argentum, inquit, ut ferant tibi fructum aureum & argenteum, quia haec sola id praestare possunt, & est illud quod quaerimus, & nulla alia res mundi. Consule Morienum, & dicet tibi: Ne commedas de filio, cuius mater menstruum patitur, quia leprosus esses, & tu & opus tuum: sed commede de carne pinguiori, & habebis aurum & argentum, quantum uolueris. quae uerba Arnoldus in Rosario maiori, sic interpreratur: Ne commedas de filio, cuius mater menstruum patitur, id est, ne assumas ignobilia & leprosa metalla pro fermento, siue forma Elixiris, sed utere carne mundiori, id est auro, inquit, & arg. Consule iterum Morienum, & dicet tibi: Sicut fermentum paste, pasta est, ita fermentum auri, aurum est. Consule authorem minoris Rosarii, a Petreso una cum operibus Gebri excusi, dices tibi: Uerissima tinctura albedinis, est sulfur albissimum ex Luna depromptum & perfectissima tinctura rubedinis, est sulfur rubicundissimum e Sole extractum. Interroga Calid philosophum Ysid filium, & dicet tibi: Aurum non potest tingi, nisi cum auro. His adde Seniorem, & dicet tibi. Qui colligit coloquintidam, & sperat se ex ea mel expressurum, is profecto demens est. Num oues, inquit, pariunt homines? num grana tritici producunt galbanum? num palma profert mala granata? num uolatilia parturiunt pisces? Tandem consule omnes philosophos, Bracesche, & eos omne uno ore audies pronuntiantes, formam auri effectricem ex solo auro, argenti ex solo argento effodiendam & depromendam esse: Ideoque Elixir aureum ex auro, argenteum ex solo argento esse formandum. Scio te responsurum, Bracesche, aurum & argentum apud philosophos non esse ea, quibus nos utimur, sed a philosophis metaphoricos ita nominari. At ne hoc sophismate euadere, elabi, & sapientum authoritates eludere in posterum queas, obstat Lullus, qui hac unica ratiocinatione omnem tergiuersandi uiam tibi praecludet. Ratio autem Lulli, in suo libello, de Questionibus huius artis inscripto, haec est. Cum finis alchymiae, inquit, sit aurificare, & argentificare, necesse est in alchymia esse aurum & argentum ( ut ex eis subaudi forma auri & arg. effectrix depromatur. ) Quod autem necessario rem ita habere oporteat, inquit, id nos uel inuitos fateri cogit principii diffinitio. Nam quemadmodum ignis est principium calefaciendi & igniendi, ita aurum est principium in ratione aurificandi, & arg. in ratione argentificandi. Quod si aliterres haberet, inquit, id est si alchymia posset aurificare sine auro, & argentificare sine argentum ( ut tu uis fieri posse cum ferro, aut eius excremento ) diffinitio principii esset falsa: Quia nullum principium, inquit, ante aliud se haberet in ratione alicuius prioritatis, & omnia haberent unicam proprietatem, & sic unum esset plura numero, & plura specie distincta, essent eadem proprio, quod est impossibile. Atqui aurum, ut superius dixit, est principium in ratione aurificandi, quemadmodum ignis in ratione igniendi. Igitur quemadmodum ignificatio est singularis ignis proprietas, ita aurificatio est propriissimum auri priuilegium. Quod si aurificatio est germana auri proprietas, igitur nec ferro, nec alie cuipiam rei sub caelo existenti uendicari poterit. Sin secus, diffinitionem maxime proprii mendosam esse oporteret. Siquidem maxime proprium illud est, quod uni soli speciei, & omni illius indiuiduo, & semper conuenit. Atqui hec proprietas, ut Lullus testatur, soli auri speciei conuenit. Igitur nulla res, ab auri specie aliena, eam sibi uendicare poterit. Sed ferrum, & reliqua omnia metalla, nec solum metalla, sed omnia mineralia, uegetabilia, & animalia, ab auri specie sunt aliena. Igitur & a substantiali forma auri erunt aliena. Quorumcunque enim species sunt diuerse, & forme substantiales sunt diuersae, teste Aristotele. Sed quaecunque forma substantiali distinguuntur, ea etiam proprietate differunt. Nam diuersis formis diuerse sunt a natura collatae proprietates. Igitur quaecunque a forma auri sunt aliena, eadem ab aurificatione, utpote germana auri proprietate, aliena necessario sunt habenda. Nam cum huiusmodi proprium sit cum sua specie reciprocum, & haec sit auri germani proprietas, oportet eam omni auro inesse, & omne illud, cui illa inerit, reuera aurum esse. Proinde cum aurum sit unicum aurificandi principium, & aurificatio sit genuina formae auri proprietas, hinc uel inuiti fateri cogimur, Elixir aurificum ex auro, argentificum ex argento solo conflandum esse, neque id metaphoricos interpretandum, Bracesche, nisi simul uelis philosophos per metaphoram loquutos, cum ignem dicunt principium ignificationis. Quod si consequens ridiculum est, iudica, quaeso, tu ipse, quale sit antecedens. Sed urget adhuc Lullus in tertia Distinctione de quinta Essentia, cap. de Tinctura, ubi adeo aperte eludit omnes metaphoricos auri & arg. interpretes, ut nulla alia conuincendo huic errori opus sit authoritatee, cuius haec sunt uerba. Tinctura est alterum principium huius artis significatum per N. & est compositio ignis & aeris, auri & argenti, uel sic, Est quoddam compositum ex igne & aere auri & argenti, uel sic: Est corpus tingens, ortum & compositum ex duobus elementis, scilicet ex igne & aere auri ad rubeum, & argenti ad album. Istae diffinitiones sunt, inquit, prout tinctura consideratur in hac arte: Secundum quas fili poteris notare, quod necesse est, ut omnis tinctura alchymica sit ex iam dictis metallis: quia simile producit simile in natura, & naturaliter & artificialiter. Nam aurum ita est principium omnibus aurificantibus necessarium, sicut est ignis ignificantibus. Qui enim aliquid ignificare uult, non querit aquam uel plantam, sed ignem, qui est principium ignificationis. Igitur fili, si quis uult aurificare non quaerat metaphorice sulfur, alumen, aut ammoniacum ( & si opinionem tuam sensisset, adiecisset, nec stercus ferreum, sed id tacuit ea ratione, qua Solon legem in parricidam olim non tulit ) sed quaerat aurum, inquit, quod est principium aurificationis. & sic suo modo de argento est dicendum. Non est ergo considerandum fili, quod tinctura lapidis philosophorum componatur, praeterquam ex auro & argento, & qui aliter considerat, non habebit optatum, inquit. Age nunc quaeso, Bracesche, & his te explica Lulli compedibus aureis, si potes, quibus adeo arcte uinctus teneris, ut quamuis te millies in Protheum uertas, nunquam tamen elabi possis, quin metaphoricam interpretationen tuam a ueritate alienam esse, uel nolens fatearis. Eant nunc, & Bracescho, si possunt, opem ferant, qui uolunt aurum & argentum philosophis metaphorica esse, & negant tincturam lapidis aurifici ex auro minerali, argentifici ex argento effodiendam, & promendam esse. Quae perniciosa opinio, scilicet omnia hac in arte per metaphoram scripta esse, est illa Charybdis Bracesche, quae non te solum, sed innumeros alios hoc mare chymisticum tranantes olim pessundedit, & quotidie naufragio perdit. Haec est illa uenefica Circe, quae non solum rudes & imperitos, sed multos etiam Apuleios quotidie in asinos mutat. Haec est illa Saga Thessalica, haec illa est Medea, quae meo tempore permultos non mediocris doctrinae uiros, adeo excaecauit, & dementauit, ut eorum alii sibi persuaserint formam auri & argenti effectricem a plantis mutuandam, alii ex ignobilibus animalium excrementis, ueluti ex sanguine menstruo, spermate uirili, imo & ex ipso stercore humano eruendam esse. Unde uersus ille: " Qui quaerit in merdis secreta Philosophorum, Expensas perdit, & c. " A qua pestilenti opinione, ut omnes sibi in posterum caueant, tanquam ab inelementissima uoragine, ego eam mihi indicandam esse duxi. Caput U. At dicet quispiam fautor huius opinionis, Cornelius Arippa testatur cap. 14. primum sui libri de Occulta philosophia, se forma auri usum, nec tamen plus auri eam sibi in proiectione reddidisse, quam erat primum illud auri pondus, ex quo formam illam deprompserat. Fateor Agrippam id scripsisse, & do etiam expertum esse, sed id tibi respondeo, quod Geber supponentibus artem in spiritibus respondebat, scilicet Agrippam non ea omnia tunc sciuisse, quae circa hoc negotium erant scienda. Ideoque licet id non potuerit assequi Agrippa, non tamen hic consequitur rem ita non habere, quod etiam docet Agrippa, his uerbis. Quod tamen alio fieri posse artificio non inficior, inquit. Unde perspicuum est, hanc obiectionem nullius esse ponderis aut momenti. Sed insurget alius quispiam, & dicet: Elixir philosophicum promittit se posse omnia ignobilia metalla in aurum & argentum uertere. Atqui, teste Arnoldo cap. 8. sui Rosarii minoris, aurum & argentum uulgaria id minime possunt praestare: quia si perfectionem suam reliquis communicarent, ipsa imperfecta remanerent, eo quod non possunt tingere, nisi in quantum se extendunt: quoniam eorum perfectio simplex est. Igitur aurum & argentum uulgaria non sunt illa, ex quibus depromenda est tinctura Elixiris. Hanc difficultatem facile, & sine ullo negotio soluemus, si expendamus, quid sibi eo loco uelit Arnol. Si quis, ait Arnold. Elixiris confectionem ordiretur in prima metallorum materia, ueluti in argento uiuo, aut in arsenico, immensus labor esset subeundus, & innumeri sumptus faciendi, antequam prima illa materia ad formam metallicam, utpoten auream uel argenteam peruenisset. Et quum tandem eo uenisset, primum tamen opus philosophicum ( quod est duorum luminarium solutio in Mercurium, ut testatur cap. 9. ) nondum esset initiatum, Necessarium enim est, inquit, ipsa duo perfecta corpora existere, antequam confici, imo uel initiari possit Elixir: quoniam nihil potest confici citra materiam. materia autem lapidis ex his duobus perfectis metallis extrahitur. Igitur prius oportet esse ipsa metalla perfecta, quam possit fieri Elixir, quia prius oportet esse materiam, quam ipsum compositum. Sed quorsum opus est, ut materia lapidis ex his duobus perfectismetallis extrahatur, antequam fiat Elixir completum? Quia, inquit, oportet Elixir magis digestum esse, quam sit aurum uel argentum. Nam Elixiris partes sunt, uirtute sua digestiua metalla, quae ob penuriam perfecte digestionis imperfecta remanserunt ad naturam auream reducere. Atqui aurum & argentum id prestare non possunt: quoniam eorum digestio simplex est, proinde antequam id possint prestare, necesse est, ut arte naturae ministrante, eorum simplex digestio intendatur, accrescat, & multiplicetur. Ideoque ( ait postea Arnoldus ) fiunt operationes in lapide nostro, ut melioretus eius tinctura, plus quam erat in natura sua. Unde Arnoldus in maiori Rosario: Quantumuis aurum, & argentum in setincturam naturaliter contineant, non tamen habent motum, ut fiaut Elixir completum, nisi moueantur arte & operatione. Ideoque inquit, artes uariae a philo sophis inuentae fuere, ut compleatur per arrificium, quod natura reliquit incompletum. Unde etiam Auicenna sic ait: Si simplex nobilium metallorum perfectio commiscibilis, & communicabilis esset imperfectis, imperfectum cum perfectis eo modo non perficeretur, sed potius illorum perfectio cum imperfectis diminueretur: sed si essent, inquit, plus perfecta quam sint a natura, uel in duplo, uel in quadruplo, uel in decuplo, uel in centuplo, uel ultra, tunc certe perficerent ea, quae sunt imperfecta. Uide, quaeso, lector, quam facile hanc obiectionem diluat Auicenna. Nam perfecta, quandiu hanc solam perfectionem natiuam obtinuerint, non poterunt mutare imperfecta, sed si ad altiorem perfectionis & digestionis gradum arte naturae famulante, promoueantur, tunc certe id poterunt praestare. Quocirca Lullus in primo suo Testamento, sic ait: Ubi natura desinit, ibi ars incipit: desinit autem in perfectis metallis, & potissimum in auro, quod non amplius transmutat. igitur ars a Sole & Luna, per uiam corruptionis exordietur. Natura, inquit, non potuit hunc lapidem per se componere, sed miserta est arti, cum hec duo perfecta metalla & munda ei reliquerit, ut ars subtiliet, & adaptet ea, pro forma imperfectorum metallorum transmutandorum, & etiam ipsius Mercurii uulgi Respondemus igitur cum Auicenna, aurum & argentum, quandiu in hoc simplici digestionis gradu steterint, non posse reliqua nobilitare metalla: at ubi artis ministerio eorum simplex digestio intensior euaserit, tunc reuera id posse. Cuius rei testis est Rasis, ubi ait: Aurum non tingit, nisi seipsum, donec factum sit spirituale: cum autem factum est spirituale, inquit, tunc habet tincturam sine numero. Sed instabit quispiam & dicet, aurum ad sublimiorem perfectionis gradum scandere non posse: cui ego sic responsum uelim: Si perfectionem metallicam intelligit, fateor aurum ad supremum perfectionis metallicae gradum peruenisse, ideoque in nobilius metallum mutari non posse. At si auri perfectio & digestio cum Elixiris perfectione & digestione conferatur, exigua profecto censebitur: oportet enim, ut ait Arnoldus, Elixir multo magis digestum esse, quam sit aurum: proinde cum aurum habita Elixiris ratione sit simpliciter digestum, & omnis simplex digestio possit intendi, cum sit e numero earum qualitatum, que intensionem suscipiunt, hinc uel maxime constat, aurum ad eminentiorem digestionis & perfectionis gradum promoueri posse. Imo, inquit Arnoldus, in eum finem fit operatio in lapide nostro, ut melioretur eius tinctura, plus quam sit in natura sua. Atqui prius dixerat idem Arnoldus lapidem ex auro & argento eliciendum esse: perspicuum igitur est, aurum meliorari posse. Quod si aurum meliorari non posset, profecto ars chymica fabulosa habenda esset. Ea enim ars fabulosa habenda est, quae finem sibi proponit, quem attingere & assequi nullomodo potest. Atqui si uerum est aurum meliorari non posse, chymistica finem sibi proponit impossibilem, scilicet Elixiris confectionem: merito igitur fabulosa & ridicula habenda esset alchymia, si autum meliorari non posset. Quod autem finis alchymiae, id est, Elixiris confectio sit impossibilis, si aurum meliorari non posset, hinc constat. Omnes Philosophi testantur Elixir ex metallis conficiendum esse. Atqui praeter plumbum, stannum, aes, ferrum, argentum, & aurum nullum est metallum. Igitur oportebit Elixir confici, aut ex plumbo, aut stanno, aut aere, aut ferro, aut argento, aut auro. Atqui, ut isti uolunt, Elixir ex auro fieri non potest, quia aurum meliorari & ulterius digeri non potest. Igitur necesse est, ut ex aliquo reliquorum quinque metallorum conficiatur. Sed posito, quod aurum meliorari non possit, Elixir neque ex plumbo, neque ex stanno, neque ex aere, neque ex ferro, neque ex argento confici potest. Igitur finis alchymiae, qui est Elixiris confectio, impossibilis habendus esset. Quod autem ( posito quod aurum ulterius digeri & meliorari non possit ) Elixir ex reliquis metallis confici nullo modo queat, hinc constat. Necesse est Elixir multo magis digestum esse, quam sit aurum. Atqui aurum inter metalla solum est plene digestum, quia ipsum solum optesim passum est, ex completa actione caloris: reliqua autem metalla scatesim passa sunt ex indigentia caloris non digerentis, & noti depurantis complete. Igitur cum solum aurum sit digestum, & Elixir digestione superet aurum, necesse est, ut multo magis superet plumbum, stannum, aes, ferrum, & argentum, Atqui non patet accessus ab extremo ad extremum, nisi per medium, & nihil potest fieri maturissimum, quin prius sit maturius, nec maturius, nisi primo sit maturum: quia cuicunque comparariuus gradus non competit, neque superlatiuus conuenire potest: & nihil potest sibi comparatiuum uendicare, nisi prius conueniat ei positiuus. Igitur cum Elixir sit longe nobilius, perfectius, & magis digestum, quam aurum, & reliqua metalla ad aurum comparata, sint ignobilia, imperfecta, & indigesta, necesse est, ut haec metalla ignobilia, perueniant ad eam nobilitatem, perfectionem & digestionem, ad quam peruenit aurum, antequam peruenire queant ad extremum illud perfectissimum, quod est Elixir ( & uelint nolint, id mihi fateri coguntur. ) Atqui nullum ignobile metallum potest peruenire ad eam perfectionem & digestionem, ad quam peruenit aurum, quin transeat reuera in aurum. Igitur si aurum meliorari non potest, si, inquam, ex auro Elixir confici non potest, profecto neque ex aliquo ignobili metallo, ad perfectionem auri promoto fieri poterit. Proinde necesse est, ut ex duobus alterum mihi cedant, aut aurum meliorari, & in Elixir transire posse, aut Elixir ex nullo metallo confici posse, ideoue impossibilem esse alchymiae finem. Obiicient mihi forsitan authoritatem Rogerii Bachonis, cap. 3. sui Speculi sic loquentis. Uerba Bachonis. Aurum est corpus perfectum & masculinum, sine superfluitate aliqua, aut diminutione. & si imperfecta, sola liquefactione sibi commista perficeret, esset Elixir ad rubeum. Argentum est etiam corpus fere perfectum & foemineum quod si imperfecta sola fusione uulgari perficeret, esset Elixir ad album, quod non est, nec esse potest: quia solummodo perfecta sunt. Quod si illa perfectio esset commiscibilis imperfectis, non perficeretur imperfectum cum perfectis, sed potius eorum perfectio cum imperfectis diminueretur, & imperfecta fieret. Sed si essent plusquam perfecta, uel in duplo, uel in quadruplo, centuplo, uel ultra, tunc perficerent imperfecta. Suspicor hic aliquid desiderari. & quia natura semper operatur simpliciter, perfectio in eis simplex est, & inseparabilis & incommiscibilis * nec arte ad opus abbreuiandum ponerentur in lapide pro fermento, & reducerentur tunc in pristinum, quum summa uolatilis superat summam fixi. & quia aurum est corpus perfectum ex argento uiuo rubeo, claroque, & ex tali sulfure, ideo non eligimus ipsum pro materia lapidis ad Elixir rubeum, eo quod ita simpliciter est perfectum sine mundificatione ingeniosa, & tam fortiter digestum & coctum naturali caliditate, quod cum igne nostro artificiali, uix in aurum & argentum operari ualemus. & quamuis natura aliquid perficiat, tamen intime mundificare, seu perficere ac purificare ignorat: quia simpliciter operatur super illud, quod habet. Quare si eligeremus aurum uel argentum pro materia lapidis, uix aut difficulter inueniremus ignem in eis agentem. Et licet non ignoremus ignem, tamen ad intimam sui mundificationem & perfectionem peruenire non possemus, propter sui fortissimam compactionem & compositionem naturalem. Quare excusamur a receptione primi ad rubeum, & secundi ad album, cum inueniamus rem, uel corpus aliquod, ex tam mundo, uel mundiore sulfure, & argento uiuo, super quod natura parum, uel minimum est operata: quod cum igne nostro artificiali, & experientia artis nostrae ad congruam sui mundificationem, colorationem & fixationem, cum ingenioso nostro opere super hoc continuato, ualemus peruenire. Eligenda est ergo materia, in qua est argentum uiuum, mundum, purum, clarum, album & rubeum, non ad complementum perductum, sed commistum aequaliter, & proportionabiliter per modum debitum cum sulfure tali, & in massam solidam congelata, ut cum ingenio & prudentia nostra, igneque nostro artificiali ad mundiciem sui intimam, & ad ipsorum puritatem peruenire possimus, & talem efficere, quod ipsa post operis complementum sit millies millesies fortior & perfectior, quam ipsa corpora simplicia, caliditate naturali decocta. Hactenus Bacho. Taec uerba ex tractatu quodam Auicennae deprompta fuere, sed ab eo qui deprompsit, germanus Auicennae sensus, omnino inuersus, & deprauatus fuit. Ait enim Auicenna, Aurum & argentum metalla esse perfecta, quae si sola liquationis commistione perficerent imperfecta metalla, aurum esset reuera & actu Elixir ad rubeum, & argentum ad album, quod non sunt, inquit, cum ignobilia sibi per liquationem commista non nobilitent, nec esse possunt, nisi artis beneficio de potentia in actum reuocentur. Nam si ignobilia metalla per liquationem cum auro & argento misceantur, non idcirco euadunt perfecta: quia horum duorum nobilium metallorum perfectio simplex est. At si eorum perfectio simplex intenderetur, tunc certe nobilitarent ignobilia. Proinde cum in eis solis, inquit, natura perfectionem auspicata sit, & nos methodum nouerimus, qua ad sublimiorem perfectionis gradum possint promoueri, idcirco haec duo eligimus, tanquam Elixiri conficiendo propinquiora. Nihil enim est in tota mineralium natura, in quo adeo munda sit sulfuris & Mercurii substantia, ac in Sole & Luna. Itaque nulla res est, inquit, cuius beneficio subleuemur ab usu & receptione auri ad Elixir rubeum conficiendum, & argenti ad album. Haec est Summa uerborum Auicennae: hic autem Bacho, aut alius quispiam sub nomine Bachonis, uel inscitia ductus, uel inuido aliquo spiritu exagitatus, sententiam Auicennae deprauauit, & penitus subuertit: Et ita deprauauit, ut qui uerba Auicennae, cum uerbis istius contulerit, facile intelligat, hunc de industria id egisse. Nam ubi Auicenna sic ait: Et quia aurum est corpus perfectum ex argento uiuo rubeo claroque, & ex tali sulfure: ideo nos eligimus ipsum pro materia lapidis ad rubeum, hic sic inuertit: Ideo non eligimus ipsum pro materia lapidis rubei. Ex quo unico loco quilibet sanaementis facile colligere potest, quam fuerit sepeliendae ueritatis studiosus. Qui, ut prauae suae opinioni fidem conciliaret, ait aurum & argentum ita esse a natura decocta, ut nos ignem non habeamus, quo in ea agere possimus propter nimiam sui compactionem. Quod quam mendosum sit, ipsa docet experientia. Philosophi enim nullam aliam actionem auro uel argento inferre moliuntur, nisi ut ea per solutionem attenuent, & ex corporea illa natura in conditionem uertant spiritualem. Quod fieri posse, non solum ueteres philosophi testantur, sed etiam quotidiana fidem facit experientia. Nam plerique huius artis scrutatores, singulis diebus experiuntur, aurum & argentum in Mercurium reuocari, nec solum in Mercurium, sed etiam in liquorem tenuissimum, & mere spiritualem, qui liquor in igne temperato retentus chamaeleontem agit, innumeros induendo & exuendo colores. Quod cum ita sit, mendose hic scripsit, nos ignem non habere, quo aurum & argentum exerceamus. Proinde cum se hac in parte aperte mentiri sentiret, ut mendacium suum tegeret, adiecit. Et licet ignem non ignoremus, tamen ad intimam sui mundificationem peruenire nunquam possemus. Uide quaeso, lector, quomodo recidat in Syllam, cupiens uitare Charybdim. Uide, inquam, quomodo in grauiorem errorem delabatur. Demiror certe, quid somniaret iste, cum nos ad intimam auri & arg. mundificationem peruenire non posse, scriberet: praesertim cum ab omnibus probatis huius artis authoribus audierit, haec duo metalla ( & maxime aurum ) in intimis suis uisceribus munda esse. Quod si ita est, quid quaeso egentmundatione? sola enim sordida, polluta, & coinquinata egent mundatione. Quod si haec impolluta sunt, tam in occulto, quam in profundo ( alioqui enim non essent reuera perfecta, sed tantummodo fucata ) quid quaeso tibi uoluisti, Bacho, cum scriberes nos ad intimam horum duorum nobilium metallorum mundificationem peruenire non posse? Uideo quid te deceperit. Legebas apud philosophos, nos solo igne ad intimam metallorum mundificationem peruenire non posse. At cum philosophi hoc scribunt, non agunt de auro uel arg. quae iam munda sunt, sed agunt de Saturno, Ioue, Uenere, & Marte, quae non solum externa, sed etiam intima, & inossata laborant immundicie, quae immundicies cum sit eis ingenita, adeo intimis eorum insidet medullis, ut radicitus extirpari non possit, nisi aduentu medicinae tertii ordinis, ut ait Geber cap. 80. Proinde abuteris hac authoritate, dum eam in aurum & argentum retorques, quae si intima, ut tu uis, immundicie laborarent, falso a philosophis dicerentur munda, nobilia & perfecta. Sed longe grauius & a ueritate multo magis alienum est, quod postea subiungis: sic enim scribis. Quare cum inueniamus aliquod corpus compositum ex tam mundo, uel etiam mundiore sulture & Mercurio, quam sit aurum uel argentum, super quod natura parum, uel minimum est operata: ideo excusamur a receptione auri ad rubeum, & argentum ad album. Age queso, Bacho, quodnam erit illud corpus metallicum a natura parum elaboratum, quod aeque mundo, aut mundiore, ut tu nugaris, praeditum sit arg. uiuo & sulfure, quam aurum aut argentum? Erit ne Mars? minime certe, ut ex tuo constat testimonio: sic enim cap. 2. de Marte scribis. Ferrum est corpus immundum, & imperfectum, ex argento uiuo impuro, nimis fixo, terrestri, adurente, albo, & rubeo, non claro, & ex simili sulfure generatum, & deficit ei fusio, puritas, & pondus, & nimis habet de sulfure fixo immundo. Cum igitur non sit Mars, eritne Uenus? minime: sic enim de Uenere scribis. Cuprum est corpus immundum, & imperfectum ex argento uiuo impuro, non fixo, terrestri, adurente, rubeo, non claro, & ex simili sulfure generatum, & deficit ei puritas, & fixatio cum pondere, habetque nimis de colore impuro & terreitate non adurente. Cum igitur, ut tu ipse testaris, nec sit Mars, nec Uenus, necesse est, ut sit Iupiter, aut Saturnus. At non est Saturnus, quem tu ipse testaris esse corpus immundum, ex argento uiuo immundo, & simili sulfure genitum. Superest igitur ut sit Iupiter, quem tu ipse testaris esse corpus mundum, ex argento uiuo mundo, & simili sulfure procreatum, & solamei deesse decoctionem. Sed falleris uir bone, & toto caelo aberras, si louis substantiam substantia auri & argentum puriorem, & magis mundam esse, persuasum habes. Nam cum tuo ipsius testimonio aurum & argen sint corpora munda, oporteret Iouem mundum esse, priusquam his duobus mundior dici possit. Cuicunque enim positiuus gradus accommodari nonpotest, minus ei quadrabit comparatiuus. At quod Iupiter mundus non sit, testis erit Geber: cuius authoritati philosophi tantum detulerunt, ut ipsum magistrorum magistrum nuncuparint: cuius haec sunt uerba cap. 35. suae Summae. Iouis ergo traditione non omissa significamus filiis doctrinae, quod est corpus metallicum, album, non purum, liuidum, & c. Et eodem cap. sic ait: Induratur uero & mundatur facilius, quam Saturnus, quod si facilius mundatur, ergo immundus necessario habendus, sola enim immunda mundantur. Audiuisti Iouem immundum seu impurum esse, audi iterum Gebrum, cap. 65. testantem, Iouem ex arg. uiuo impuro esse procreatum: cuius haec funt uerba. Hac igitur inuestigatione proposita, nostrum propositum sequentes, innuimus, quod si sulfur fuerit in radice commistionis, pauca fixione participans, album albedine non pura, non superans sed superatum, cum arg. uiuo secundum partem fixo, partim uero non fixo, albo, non puro, commistum, sequetur ex eo stannum, Quod si his duobus locis non es contentus, consule adhuc Gebrum cap. 2. librim de inuestigatione, id apertius testantem, ubi ait: Causam corruptionis metallorum effectricem, esse substantiam impuram arg. uiui & sulfuris, sine proportione debita commistam, uel minus decoctam in uisceribus terrae immundae, nec recte inspissatam, nec fixam, humiditatem habentem combustibilem, & corrumpentem, & rarae substantiae, & porosae, uel habentem fusionem sine ignitione debita, uel nullam, nec patientem malleum sufficienter. Quam substantiam argenti uiui & sulfuris immundam, & ita corruptam, affirmat inesse his quatuor metallis, uidelicet stanno, plumbo, cupro, & ferro. Quae Gebri testimonia cum sini uera, mendosam esse oportet Bachonis opinionem. Sed insurget forsan aliquis fautor Bachonis, & dicet ioui, licet externa sordicie laboranti, hanc tamen intimam non esse, ideoque eam praeparatione aboleri, & tandem mundissimum, & defaecatissimum euadere posse. Ego uero contendam, & iouem, & Uenerem, & Saturnum, & Martem non solum externa, & aduentitias, sed etiam intima, intercute, & penitus inossata lepra laborare, quae omnino deleri non possit, citra beneficium medicine tertii ordinis. Obiiciet mihi authoritatem Gebri cap. ultimo libri de Inuestigatione scriptam: cuius haec sunt uerba. Geber. Considerauimus inuestigatione nostra perfectorum materiam cum forma a radice suae commistionis usque ad complementum, puram esse, ssine corruptione aliqua superuenienti. considerauimus etiam a contrario sensu imperfectorum & perfectorum, substantiam unam ubique esse, scilicet argentum uiuum & sulfur, quae ante commistionem suam pura sunt, & munda. Et per hanc considerationem per nostrum exercitium inuenimus, corruptionem imperfectorum accidentaliter superuenisse, quae materiae nouam & corruptam dedit formam. Nam cum corpora imperfecta per nostram experientiam & per ingenium nostrum uidimus preparata, & mundata ab omni superflua corruptione, & immunditia fugitiua, seu terrestri liberata, inuenimns ipsa maioris claritatis, & fulgoris seupuritatis, quam ipsa corpora naturaliter perfecta. Proinde dicet aliquis: si haec corruptio praeparatione deleri potest, si, inquam, per praeparationem mundiora & splendidiora efficiuntur, quam sint corpora naturaliter perfecta hinc uel maxime constat, hanc metallorum ignobilium immunditiem aduentitiam esse, & deleri sola praeparatione posse. Hic certe ardua & difficilis insurgit quaestio, dabit tamen Deus opt. max. ut inde pedem incolumes referamus. Proinde ut hanc difficultatem soluamus, hoc dilemmate utemur, aut a Gebro hoc nunquam scriptum, sed ab aliquo alio sub nomine Gebri, aut a Gebro ueritatis inuestigatore & nondum experto, aut per praeparationem ( qua asserit imperfecta euadere ipsis perfectis splendidiora ) intelligendam & interpretandam esse medicinam ignobilia nobilitantem, id est medicinam tertii ordinis, non autem praeparationem aliquam uulgarem. Quam ultimam dilemmatis partem, si quis probat ( probabit autem quilibet sane mentis ) ego certe libenter assentior: didici enim ex Arnoldo, Raymundo, & reliquis huius artis doctoribus peritis, aurum seu argentum, beneficio Elixiris ex metallis ignobilibus generatum, & uiribus, & splendore, nobilius & generosius esse auro minerali. Quod si quis hanc praeparationis interpretationem non probat, ex duobus alterum mihi cedet, aut Gebrum haec uerba scripsisse, aut non. Si uult a Gebro id scriptum, & non concedat, praeparationem modo supradicto interpretandam, cogetur denuo ex duobus alterum mihi concedere, scilicet aut a Gebro experto, aut a Gebro nondum experto id scriptum fuisse. Si uult a Gebro experto id dictum, profecto faciam tandem, ut sentiat praeparationem, ut supra docui, exponendam esse, aut conuincam, a Gebro nondum experto fuisse scriptum. Quod autem a Gebro nondum experto, id dictum fuerit, si per praeparationem non intelligas medicinam tertii ordinis, sic docebo. Scripsit Geber cap. 1.suae Summae, omnium librorum suorum summam ibi coaceruatam & accumulatam esse. Unde & Summae nomen ei libro imposuit. Ait etiam in ultimo cap. libri de Inuestigatione, se scripsisse in Summa, ea quae digitis extraxerat, & oculis uiderat, & manibus tetigerat. Scribit etiam cap. 15. Summae, hanc artem ueram esse, quam se uidisse, & ueritatem assequutum esse scribit: unde satis constat, Summam a Gebro experto fuisse scriptam. Itaque si liber Inuestigationis ab eodem experto scriptus esset, oporteret Gebrum in ambobus idem sentire, & sibi similem esse. At nisi per praeparationem in ultimo cap. libri de Inuestigatione, interpreteris medicinam tertii ordinis, facile deprehendes Gebrum aliter sentire in Summa, quam in lib. Inuestigationis. Cuius haec sunt uerba cap. 69. suae Summae. Geber. Saturni uero & similiter iouis essentiae multiplex adhibetur praeparatio, secundum multiplicem ipsorum ad perfectionem approximationis, aut elongationis ab ea gradum. Cum sit igitur aliud ex corrumpentibus, illorum profundo adueniens & ipsorum naturae radicitus innatum, sulfureitatis scilicet terreitas atque impuritas terrae argenti uiui, illorum essentiae, in principiis creationis commista: aliud uero superueniens post primam eorum mistionem, & corruptionem adducens, & huius generis sunt sulfureitas comburens, & illius impuritas, & arg. uiui foeda substantia, quae omnia sunt Saturni & iouis substantiam corrumpentia. Sed horum quidem alterum, ( scilicet primum ) impossibile est remoueri, per alicuius medicinae primi ordinis industriam. Alterum uero paruo adminiculo remoueri contingit. illud quidem remoueri impossibile est, propterea quod prima illa corrumpentia in principiis naturae propriae horum corporum in ueram essentiam commista fuerunt, & uera essentia facta sunt. ideoque cum non sit possibile, ueram rei cuiusque in natura remouere essentiam, re ipsa permanente, non fuit possibile ab eis haec corrumpentia delerequamobrem quidam philosophi putauerunt, hanc ob causam ad finem artis optatum perueniri non posse. Et nos quidem, nostro tempore hanc inquirentes scientiam, peruenimus ad hoc idem, quod similiter nullo, quantumuis ingenioso, praeparationis modo potuimus, corpora ( subaudi ignobilia ) illustrare cum complemento sui fulgoris lucidi, quin contingeret illa ex toto infici, & penitus denigrari. Quae uerba quantum aduersentur ultimo cap. libri Inuestigationis, nemo est, qui non uideat. Proinde cum Geber non nisi expertus Summam scripserit, colligendum est librum Inuestigationis ex officina Gebri non prodiisse, aut a Gebro inexperto editum, aut saltem praeparationem in libro Inuestigationis, modo supradicto esse interpretandam, cum hi duo loci alioqui ex diammetro pugnent, & nulla alia ratione conciliari possint. Atqui Geber cap. 70. suae Summae, suum agnoscit librum Inuestigationis, & cap.i.libri Inuestigationis, testatur Summam a se prius fuisse scriptam. Proinde cum uterque a Gebro experto scriptus fuerit, cogimur necessario admittere, preparationem in ultimo cap. libri Inuestigationis pro medicina tertii ordinis interpretandam esse. Cum enim omnis praeparatio ignobilium metallorum, aut fiat per adhibitam medicinam, aut sine medicina, oportet eam praeparationem, qua imperfecta corpora perfectis euadere splendidiora, in lib. Inuestigationis scribit, harum duarum alteram esse. sed non est ea, quae fit citra medicinam: igitur erit illa, quae fit beneficio medicinae adhibitae. Quod non sit ea, quae fit citra medicinam, hinc patet. Omnis praeparatio imperfectorum, que fit citra medicinam, teste Gebro, aut est eorum in calcem reductio, & calcis ablutio & descensio, aut est calcis in aquam resolutio, & calcis solutae congelatio, & in massam solidam reductio, aut calcis cum spiritu aliquo eleuatio, aut eorum cum arg. uiuo mistorum ablutio, & abstersio, aut limaturae eorum cum sale, uel alumine, uel uitro mistae descensto. Atqui nulla harum praeparationum per se, nec omnes in unum cumulum redactae aequare possunt ignobilia metalla auro & argento in claritate, splendore, seu puritate: quia Geber peractis his omnibus praeparationibus, componit eis medicinas: quarum beneficio ad splendorem & puritatem auri uel argenti promoueantur. Quod agendum non esset, si antedictis praeparationibus id obtinuissent. Bene enim ualentibus, non opus est medico, nec etiam medicina. Quocirca cum per praeparationes, quae fiunt citramedicinam id obtineri non possit, superest ut fiat per praeparationem, quae fit per medicinam adhibitam. Atqui omnis praeparatio, quae fit per medicinam, teste Gebro cap. 76. suae Summae, Aut est praeparatio medicinae primi, aut secundi, aut tertii ordinis. Itaque oportet praeparationem illam, de qua Geber agit, in ultimo cap. libri Inuestigationis, harum trium aliquam esse. Atqui non est praeparatio medicinae primi ordinis, ut Geber testatur, cap. 69. his uerbis. Sed horum ( corrumpentium subaudi ) alterum impossibile est remoueri per alicuius medicinae primi ordinis industriam, quod etiam patet ex diffinitione medicinae primi ordinis, quam Geber cap. 76. sic describit. Dico autem primi ordinis medicinam, omnem praeparationem mineralium, quae super diminuta a perfectione corpora proiecta, alterationem quidem imprimit, non tamen adducit complementum sufficiens, quin contingat alteratum corrumpi & mutari, cum euaporatione impressionis medicinae illius totali. Proinde cum non sit medicina primi ordinis, oportet, ut sit medicina tertii, aut secundi. Atqui medicina secundi ordinis, id praestare non potest, ut testatur eius diffinitio, quam Geber attulit cap. 76. his uerbis. Secundi uero ordinis medicinam, dicimus omnem praeparationem, quae quando super diminuta a perfectione corpora proiecta est, alterat in differentiam aliquam complementi, relictis differentiis aliquibus corruptionis omnino. Igitur erit medicina tertii ordinis praeparatio illa, qua Geber in lib. Inuestiga tionis, ait metalla ignobilia maioris effici claritatis, fulgoris, & puritatis, quam sint metalla a natura nobilitata, quod Geber testatur cap. 80. his uerbis. Quia igitur corporum, ( ignobilium subaudi ) est aliquid impermutabile, quod in corporum radice innatum est, quod per medicinam secundi ordinis tolli non potest, ideo omnis illa medicina, quae illud de commisto tollit, non secundi, sed tertii & maioris ordinis appellatur medieina: quod etiam constat ex eius diffinitione cap. 76. scripta his uerbis. Medicina tertii ordinis, est illa praeparatio, quae quando corporibus aduenit, omnem corruptionem cum proiectione sua tollit, & cum omni complemento perficit. Et est ea, ut ait cap. 67. qua durum, mollescit, & molle induratur corpus, & fugitiuum, figitur, & foedum, illustratur splendore inenarrabili, & eo, qui supra naturam existit. Audis saltem hic Gebrum aperte docentem, metalla ignobilia, beneficio summae illius medicinae, euadere splendidiora metallis a natura splendore dotatis, nullamque esse praeparationem aut medicinam, quae id praestare possit, excepta medicina maioris, & tertii ordinis, quae est Elixit. Itaque duxi se tandem, licet inuitum & nolentem, quo te primo ducere proposueram. Hoc enim dilemmate initio usus sum, aut locum illum, quem tu mihi obiecisti, a Gebro nondum experto fuisse scriptum, aut si id non est, per praeparationem interpretandam ibi esse summam illam philosophorum medicinam, ignobilia metalla nobilitantem. Ex his igitur satis constat, Iouem, Saturnum, Uenerem, & Martem, non solum in cute seu in cortice, sed in intimis suis medullis polluta, & coinquinata esse, & eorum contagionem adeo inossatam esse ut nulla praeparatione, quantumuis ingeniosa, aboleri possit, nisi eis adhibeatur maioris & tertii ordinis medicina, id est Elixir. Quod si nullo alio quam Elixiris beneficio lepra & contagione sua liberari possunt, & Elixir omnium philosophorum testimonio, non nisi ex re mundissima confici possit, necesse est, ut mundissima euadant, priusquam ex eis confici possit Elixir. Atqui mundissima effici non possunt, citra beneficium summae medicinae philosophorum. Igitur antequam ex eis confici queat Elixir, oportet illis adhiberi summam illam medicinam. Sed simul atque illis adhibetur summa illa medicina, illico transeunt in aurum uel argentum, ut omnes testantur Alchemiae authores. Igitur ex metallis imperfectis non potest fieri Elixir, nisi prius in aurum & argentum transmutentur. Quod si ita est, igitur ex auro & argento Elixir confici necesse est. Quibus aptissime quadrat authoritas Platonis, sic dicentis: Corporibus imperfectis, licet interdum utai possis, eis tamen ad Elixir non indiges, cum non possis habere ex ipsis illud quod est maioris temperantiae & minoris faecis. quod si eis uti uolueris: oportet primo, ut conuertas ea in similitudinem duorum aut corporum perfectorum, quod nunquam fiet, donec Sol & Luna, in uno corpore iuncta, proiiciantur desuper ipsa. Ualeat igitur & Bachonis & Braceschi, & reliquorum omnium error, qui Elixir non ex auro & argento, sed ex loue, Marte, aut quapiam alia reconficiendum esse opinantur. Sed obstrepet mihi iterum quispiam, & dicet. Philosophi ubique docent aurum & argentum suum, non esse aurum & argentum uulgi. Ideoque contendet, ex auro & argento, quibus uulgo utimur, Elixir conficiendum non esse. Turbaret me profecto, prae caeteris omnibus haec obiectio, nisi Arnoldus Uillanouanus cap. 38. sui Rosarii minoris, eam aperte enodasset: cuius haec sunt uerba. Proiice ergo unum pondus de ipsa medicina super mille partes Mercurii, uel Lunae, & fiet Sol melior, quam Sol de minera productus: quia aurum & argentum Elixiris, excedunt aurum & argentum uulgi, in omnibus suis proprietatibus. Unde dicunt Philosophi, quod aurum & argentum eorum, non sunt aurum & argentum uulgi: quoniam additur eis additio magna in tinctura, & perseuerantia in igne, & in proprietatibus operationum, & multarum utilitatum ad omnem utilitatem expellendam. Ex his Arnoldi uerbis facillime intelligis, quid sibi uelint Philosophi, cum aurum & argentum suum alia esse dicunt, quam int aurum & argentum uulgi. Quae interpretatio cum non sit mea, sed Arnoldi, uiri hac in arte celeberrimi & fide digni, neminem adeo temerarium fore existimo, qui eam ausit respuere. Nihiloninus tamen, ut morosis omnino satisfiat, nos eam obiectionem alio modo diluemus. Dicimus igitur, ubi aurum & argentum, artis beneficio in spiritualem & actiuam naturam redierunt, id est, postquam de potentia ad actum iter fecerunt, tunc philosophica dici, & longe alia esse uulgaribus. Nam uulgaria, quandiu in naturali suo statu permanent, mortua sunt, id est actionis expertia: quoniam reliqua metalla nobilitare non possunt. At si arte naturae ministra in actiuam conditionem promoueantur, ita ut eorum potentia sopita excitetur, & in actum prodeat, tunc reliqua omnia mutabunt metalla: & tunc cum libera agendi & mutandi facultate polleant, & potiantur, profecto longe alia sunt, quam sint illa uulgaria. Unde non immerito, tunc dicitur aurum uel argentum Philosophorum, hoc est a Philosophis elaboratum, & ad sublimiorem conditionem euectum, non esse aurum uel argentum uulgi. Quam interpretationem, ne quis contemnat, sciat eam non esse a me confictam, sed esse Aros Philosophi, cuius haec sunt uerba in libro suo ad regem Nephes. Et est sciendum, inquit, quod in nostro lapide sunt Sol & Luna, in uirtute & potentia, atque etiam in natura: quia si haec in dicto lapide non essent, non fieret inde Sol, neque Luna. Et tamen ipse Sol in lapide existens non est, sicut Sol communis, nec Luna eodem modo, sicut Luna communis: quia Sol & Luna existentes in dicta confectione, sunt meliores & subtiliores facti, quam sint manentes in ipsa natura uulgari, cuius haec est ratio: quia manentes in ipsa natura uulgari, sunt penitus mortui, & nullam exercere possunt actionem: at ubi transierunt in Elixir, tunc potentissime agunt in reliqua metalla. Hinc itaque familiarissime intelligi potest, quid sibi uelint Philosophi, cum dicunt aurum & argentum suum non esse illa uulgaria. Non enim eo id spectat, ut lapidem ex auro & argento formari negent, ( si enim haec in lapide reuera non essent, ut ait Aaros, non fieret inde Sol aut Luna, quia si alchemia, ut ait Lullus, aurificaret sine auro, & argentificares dine argento, diffinitio principii esset falsa, & aurum non esset principium in ratione aurificandi, quod est falsum ) sed cum a philosophis alterata, & sublimata in confectione lapidis fuerunt, tunc longe alia sunt, quam sint illa uulgaria, in naturali statu permanentia. Proinde falluntur, qui sic ratiocinantur: Aurum & argentum philosophorum non sunt illa uulgaria. Igitur lapis philosophorum, non fit ex auro & arg. uulgari. Id enim ita interpretandum non est, ut ex Arnoldi & Aros testimonio perspicuum est. Imo si lapis philosophorum ex auro & argenti uulgi non fieret, sed ex aliquo alio auro uulgo ignoto, oporteret aurum illud ab specie & forma substantiali auri uulgaris alienum esse. Nam si esset eiusdem speciei, esset eiusdem formae substantialis ( cum unius speciei sit unica differentia specifica ) & per consequens esset idem cum auro uulgari. Quod si non est idem cum auro uulgari, igitur erit alienum a forma & specie auri uulgaris. Atqui diuersarum substantialium formarum diuersae & dissimiles sunt informationes ( quia species a specie non differt, nisi a ratione suae formae ). Igitur huius auri, quod tu ais alienum esse a forma auti uulgaris, diuersa erit informatio, hoc est, aurum eius actione ex metallis imperfectis, in proiectione generatum, nullam habebit conformitatem cum auro uulgari. Sin secus, oporteret necessario eos fateri, easdem proprietates in specie manare a diuersis formis, quod certe est impossibile. Quod si ita est, profecto homines ipsum pro auro non agnoscent, & nullius erit apud eos pretii. Itaque si uulgns eo non utatur in pretiis rerum pro auro simili minerali, si homines ipsum pro auro non habeant, & agnoscant, quis erit usus eius? quae nam esset eius utilitas? Facessant igitur huiusmodi cauillationes & auri effectricem formam ex solo auro uulgari, argenteam ex solo arg. communi, effodiendam esse, indubie credamus. Et cum solius formae essentialis auri proprium sit, aurum efficere, ( forma enim est illa, que dat esse rei ) profecto inde perspicuum est Elixir aurificum ex auro, argentificum ex argento, conficiendum esse necessario. Quod ut omnes facillime intelligant, & dehinc nullus impostor eos fallere possit, ego hac sequenti ratiocinatione id apertissimum reddam, fauente Diuina maiestate. Caput Ui. Forum, quae ex elementis, perfecte mistis, generata sunt, alia animalia, alia uegetabilia, alia mineralia sunt. Proinde expendamus primum, num ex uegeta bilibus, aut animantibus fieri possit haec gemma philosophica, ignobilia metalla in aurum mutans, uel in argentum. Quod ut exactissime discutiamus, utendum est regula Lydia, hoc est, principio aliquo philosophico, quo duce falli & errore non possimus. Philosophi autem inter caetera unicum nobis reliquerunt, quo duce nunquam falli poterimus, scilicet extrema lapidis philosophici, altera ex parte esse arg. uiuum & sulfur, altera ex parte esse ipsum Elixir, & horum duorum extremorum media esse metalla. Hoc autem nobis scriptum reliquerunt, ut intelligamus; quae nam sint propinquissima huius artis principia ad Elixiris confectionem. Etenim quia haec est perpetua & inuiolabilis lex naturae, ut ab extremo, a quo fit motus & progressus, nihil promoueri possit ad extremum, ad quod tendit & refertur motus, nisi per interiecta media: Hinc admonemur, nihil posse ad Elixiris formam peruenire, etiamsi sulfuris & arg. uiui naturam conceperit, nisi interiectam inter haec duo extrema metalli formam subeat, & experiatur: ueluti binarius numerus in quaternarium mutari non potest, nisi primo subeat ternarium. Et quemadmodum nihil potest Elixiris formam concipere, quin prius metallum euaserit, & nihil potest fieri metallum, nisi primo sulfuris & arg. uiui naturam conceperit, quae sunt metallorum generandorum principia: ita nihil potest sulfuris & arg. uiui naturam concepisse, quin reuera sit minerale. Itaque cum uegetabilia & animalia a mineralium catalogo sint aliena, ut Elixiris naturam obtinere queant, oportet primo, ut mineralia euadant, & ubi mineralia euaserint, necesse est, ut sulfuris & argenti uiui naturam induant, & in proximam atque immediatam metallorum materiam uertantur: quo ubi peruenerint oportet, ut ad metallicam formam promoueantur, & ubi metalli formam obtinuerint, tunc in Elixir mutari poterunt. Ars autem hoc praestare non potest, & huic negotio obeundo, id est generandis metallorum principiis, se imparem esse agnoscit, & profitetur. Unde Geber cap. 24. suae Summae, de Supponentibus artem in uegetabilibus sic ait. Possibile quidem ponunt nature, sed non sibi: licet enim eorum uita, inquit, in centenas annorum myriades protendatur: citius tamen operi succumbent, & labori suscepto supersedebunt, quam extremam coronidem operi imponere queant. In quorum derisionem Richardus Anglicus cap10. sui Correctorii, sic scribit. Quare fatui sunt, qui tot, & tam diuersa negotia, & sophisticationes ad decipiendum homines adducunt, scilicet secundinas, testas ouorum, crines; sanguinem rufi hominis, basiliscum, uermes, bufones, herbas, stercus humanum, & sic de infinitis generibus stercorum, uolentes cum pessimis optima conficere, & naturae defectum cum his adimplere, & stercus seminando, triticum metere, quod est impossibile. Nam quae seminauerit homo, haec & metet. Ergo si stercus seminat, stercus etiam metet. Quare non mirum, inquit, si nullus eorum cum tali stercore perficit. At insurget quispia, & dicet: Si neque ex uegetabilibus, neque ex animalibus Elixir confici potest, quo pacto uera & probanda erunt eorum philosophorum scripta, qui lapidem philosophicum in omni loco, & in qualibet re esse scribunt? Possem ego cum multis respondere, hoc a philosophis per analogiam, & similitudinem quandam dictum esse, eo quod lapis philosophorum per similitudinem habeat quandam affinitatem cum omni re uegetabili, animali & minerali: quemadmodum homo cum omnibus rebus analogiam quandam habet: unde & μικροκόσμος a philosophis dictus est. Et si hanc adferrem solutionem, nihil profecto alienum a ueritate adferrem. res enim ita habet, & multi philosophorum hanc difficultatem hoc responso enodarunt. Sed quoniam ego aliam, multo magis ueritati consentaneam, huiusmodi solutionem ex Lullo, uiro hac in arte singulari & stupendo didici, malo eam adferre, quam superiorem. Que ut ab omnibus familiariter intelligi possit, sciendum est, omnium philosophorum testimonio, tres esse Elixiris partes, scilicet animam, corpus, & spiritum. Anima nihil aliud est, quam fermentum uel forma Elixiris. Corpus est pasta, seu materia. quae duae partes ex solis metallis depromendae sunt, utpote forma ex Sole & Luna, materia ex Saturno, Ioue, Uenere, & Marte, ut superius ex Lullo indicauimus. Tertia uero pars lapidis, est spiritus, qui cum sit sedes, & uehiculum animae, animam corpori infundit, & haec duo extrema, indisso lubili confoederationis uinculo componit, & copulat: quo mediatore sublato, anima cum corpore nunquam foedus inire posset. Etenim non bene conueniunt, nec in una sede morantur duo extrema, nisi beneficio alicuius medii concilientur, & confoederentur. hic spiritus nihil aliud est, quam liquor ille, formam & materiam lapidis attenuans, & in spiritualem naturam reuocans: qui spiritus, interdum a philosophis caelum, interdum Mercurius solutiuus, interdum menstruum, interdum azoch, interdum quinta Essentia, & innumeris aliis nominibus nuncupatur. Hunc spiritum Lullus in tertia Distinct. de quinta Essentia, cap. de Modo extrahendi Mercurium nostrum, testatur ex omni re elementari, tam uegetabili, quam animali, atque etiam mineralim posse depromi. Sed inter ea, inquit, nonnulla sunt adeo remota ab arte, ut unius hominis uita huius spiritus extractioni non satis sit: alia uero adeo sunt propinqua arti, ut intra paucos menses, hic spiritus ab eis obtineri possit. Quod si hic spiritus ex animalibus eliciatur, tunc, inquit, cap. ultimo eiusdem tertiae Distinctionis, animalis nominatur: si ex uegetabilibus uegetabilis, ex mineralibus uero mineralis. Et si in Elixiris confectione spiritus animalis assumatur, tunc lapis animalis dicitur: si spiritus fuerit uegetabilis, & lapis nuncupabitur uegetabilis: si autem mineralis fuerit, & lapis a minerali spiritu, mineralis denominationem suscipiet. Et hoc est, quod philosophi sibi uolunt, cum triplicem faciunt lapidem, scilicet animalem, uegetabilem, & mineralem. Quam ego cognitionem non Gebro, non Arnoldo, non Rasi, non Alberto, sed soli Lullo acceptam fero. Ex aliis enim nunquam intelligere potui, quid sibi uellet lapis animalis, quid uegetabilis, aut quid mineralis. Arnol, enim & plerique alii, quibus solus lapis mineralis notus fuit, & familiaris, cum nullam aliam Elixiris conficiendi uiam notam haberent, uiolentam interpretationem huic loco attulerunt, & docuerunt dici mineralem, quod re uera ex mineralibus lapis conficiatur, animalem uero, eo quod animam, id est tincturam habeat, uegetabilem autem, quod more uegerabilium uirtus eius crescat, & propagetur. Sed haec interpretatio coacta est, & uiolenta, ut ex Lullo infinitis in locis patet. Quae autem ratio impulerit olim philosophos, ad spiritum laudis a uegetabilibus, & animalibus mutuandum: ego eam, ut a Lullo didici, edocebo. Permulti philosophorum, quibus non tanta fuit ignobilium metallorum in aurum & arg. uertendorum cura, quanta incolumitatis corporis humani fouendae & instaurandae, cum scirent aurum miris uirtutibus ad conseruandam incolumitatem, & adaequandos humores, a natura esse dotatum, & experirentur, aurum cum aqua arg. uiui, & aliorum mineralium liquatum, perniciosissimam toxici naturam concipere, existimarunt se rem magnam assequuturos, si ex animalibus, aut uegetabilibus salubribus aquas educere possent, cum quibus aurum in liquorem potabilem, cum conseruatione naturae suae saluberrimae, redigi posset. Quod tandem sunt assequuti, & hoc modo aurum in liquorem saluberrimum, & ad conseruandam humani corporis incolumitatem utilissimum redegerunt, quem liquorem uulgus chymistarum, aurum potabile nuncupat. Et cum aurum hac uia in liquorem reuocassent, periculum fecerunt, num hic liquor aureus ad transmutationem metallorum aliquid posset. Et hac experientia cognouerunt, Elixir aureum & argenteum non minus fieri posse cum spiritu animali, aut uegetabili, quam cum minerali. Hoc tantum inter eos spiritus discrimen esse docuerunt, quod metalla actione spiritus animalis, aut uegetabilis liquata, in sulfur seu terram foliatam sublimari non possunt, nisi eis addatur arg. uiuum mi nerale. Potest autem ex metallis, etiamsi hoc modo non sublimentur, Elixir confici. Nam reductio metallorum in terram foliatam non est semper necessaria, ut ait Lullus inultimo suo Testamento. Inter Elixir uero animale, uegetabile, & minerale, hoc interest, ut docet Lullus in Epistola sua accurtatoria: quia minerale conficitur cum aqua quadam minerali, quae adeo perniciosa est, ut interius sumpta, omnia uiscera corrodat & praesentaneam morte adferat. Unde fit ut aurum alchymicum, quod fit ex corrosiuis, hoc est, quod fit per proiectionem lapidis mineralis, sit corpori humano perniciosissimum. Quo fit, ut loannes de Rupescissa, in confectione auri potabilis moneat, eligendum esse aurum Dei, ut ille uocat, id est, aurum a natura in mineris genitum. In animali autem, inquit, interdum est summa medicina corporibus humanis, ut si spiritus ex sanguine humano extrahatur aut ex melle. In uegetabili autem lapide, ipse spiritus quintae Essentiae, est restitutio iuuentutis, & conseruatio corporis humani, ab omni accidentali corruptione, & aurum per proiectionem lapidis uegetabilis: conflatum, inquit, uirtute bonitatis uincit, & superat ipsum aurum naturale, propter quintam Essentiam uegetabilem, de qua lapis impraegnatur, quae in mundo infinita mirabilia facit. Haec aqua uegetabilis, est diuinum & caeleste illud menstruum, quod ubique Lullus praedicat, & cum quo aurum & argentum liquantur, sub conseruatione naturae suae saluberrimae, quam spoliantur, quotiescunqu; cum spiritibus mineralium colliquantur. Unde & Lullus, hanc aquam uegetabilem intelligit, ubicunque ait, aurum & argentum liquanda esse cum rebus sui generis: Licet enim haec aqua aliena sit a genere auri, si naturam metallicam spectes, in hoc tamen cum auro symbolum habet, & affinitatem, quod non minus quam aurum corpori humano sit salubris. Nec est quod quisquam eam uegetabilem dici cauilletur, eo solo nomine quod metalla eius actione quodammodo uegetentur: sed etiam, ut ait Lullus in libello Lucis Mercuriorum, quia ex uegerabilibus depromitur. Spiritus enim lapidis, teste Lullo ex qualibet re elementari, siue animali, seu uegetabili, seu minerali elici potest. Non me latet Aurelium Augurellum in primo & secundo libro sue Chrysopoeie, huic opinioni fidem detrahere. Scio etiam lanum Lacinium Calabrum, ab hac interpretatione abhorrere, & alienum esse. Sed Augurellus, licet alioqui doctus fuerit, nunquam tamen Lulli scripta intellexit. Nec miror, si id Augurellum latuerit, cum uideam Arnoldo Uillanouano, uiro in hac re uersatissimo, lapidem uegetabilem nunquam innotuisse. Lacinius, licet uir doctus sit, non est quod miretur, si id hactenus non norit, homines enim sumus, & falli interdum possumus. Quod si is hanc rem paulo accuratius ex uerbis Lulli expenderit, scio eum hac in re suffragatorem mihi futurum. Nam cum menstruum minerale, nihil aliud praestare queat, quam metalla a corporea, & densa illa conditione auocare, & ad spiritualem naturam reducere, cumque metalla in spiritum uersa sint Elixir, certe cum menstruum animale & uegetabile, eandem metallorum in spiritum reductionem, teste ipsa experientia, praestare possint, nemini mirum uideri debet, si beneficio menstrui uegetabilis, & animalis, metalla in Elixir mutantur. Hoc tantum lectorem monitum uelim, inter uegetabilia uiti, inter animalia api, inter mineralia argento uiuo primatum deferri. Sed ut ad rem, unde digressi sumus, redeamus: diluenda nobis est paucis superior illa obiectio, qua quaerebatur: quomodo interpretanda essent uerba philosophorum, ubi aiunt sapidem suum in omni loco & in omni re inueniri. Cui quaestioni ut satis faciamus, dicimus cum Lullo tres esse partes lapidis, corpus, animam, & spiritum. Et quoniam spiritus, est pars lapidis, imo ea pars, quae toti lapidi nomen imponit, & cuius beneficio reliquae duae partes compulantur, cum hic spiritus in omni re tam uegetabili, quam animali, & minerali reperiatur, & in omni loco inueniri possit aliquod uegetabile, animale, aut minerale: idcirco philosophi lapidem suum in omni loco, & in omni re reperiri scripserunt. Unde satis perspicuum est, quam praepostere utantur hac authoritate ii omnes, qui inde colligunt lapidis formam, seu tincturam, ex omni re elici posse, cum certo certius sit Elixiris aurifici formam ex solo auro, argentifici ex solo argento effodiendam esse. Sed insurget iterum quispiam, & dicet. Philosophi saepissime utuntur oleis, tam albis, quam rubeis, ex felle taurino, ex albumine, & uitellis ouorum, imo & ex ipsis capillis humanis expressis, & uidentur in huiusmodi rebus tincturam auream, & argenteam uenari. Fateor ego huiusmodi rebus inesse nonnullam tincturam: experimur enim fumum capillorum humanorum, suspensam argenti bracteam colore quodam citrino inficere. uidemus aes ignitum, saepius in oleo tartari submersum, candorem quendam argenteum concipere. Sed hae tincturae cum minerales non sint, & per consequens nec metallicae, cum etiam in igne pereant, & absumantur, non sunt illae, quas philosophi uenantur. At si eas in his rebus non quaerunt philosophi, quorsum igitur huiusmodi rebus in Elixiriis suis utuntur? Dicam ego quod sentio, imo quod res ipsa habet. Permulti philolophorum Arabum, postquam medicinas suas confecerant, ut eis ingressum, & spenetrandi acumen conciliarent, imbuebant, seu incerabant ( ut artis uocabulo utar ) eas medicinas huiusmodi oleis ex animalibus expressis, non eum in finem ut tingerent, sed ut penetrarent corpora transmutanda, & instar cerae liquari possent, unde & eam operationem uocarunt incerationem. Quod testatur Geber ( qui in ea aliquando fuit opinione, licet tandem resipuerit ) cap. 23. libri sui, de Inuentione ueritatis inscripti, cuius haec sunt uerba. Non dico, quod haec olea dent humiditatem radicalem mineralem, sed saluant tinctura a combustione donec ingrediatur, & postea fugiunt in expressione ignis, ut alibi a nobis narratum est. Hactenus igitur manifeste constat, formam auri uel arg. effectricem, neque ex uegetabilibus, neque ex animalibus eliciendam esse. Quod cum ita sit, superest, ut ex solis mineralibus eliciatur. Sed quoniam tres sunt mineralium classes, tribus & species: nempe mineralia lapidea ( ut sunt gemme & saxa omnia ) preterea media seu minora mineralia ( e quorum numero sunt sulfur, arsenicum, argentum uiuum, talch, atramenta, sales, alumina, tutia, antimonium, & reliqua omnia marchasitarum genera ) postremo ipsa metalla, idcirco uidendum est primo, num ex gemmis, aut quibusuis aliis corporibus lapideis elici possit haec forma Elixiris aurei, uel argentei. Caput Uii. Quod facile assequemur & intelligemus si ea rationis trutina hic utamur, qua in librandis & expendendis uegetabilibus & animalibus usi sumus. haec enim adeo certa est, ut falli nos nunquam patiatur. haec est regula illa Lydia, circinus ille geometricus, & lapis ille Lydius, ad quem exactissime haec omnia sunt exploranda. Hoc igitur nobis perpetuo proponamus oportet, nihil esse in rerum natura, quod peruenire queat ad naturam Elixiris, nisi primo fiat metallum, nec metallum fieri, nisi prius naturam, tam sulfuris, quam arg. uiui conceperit, nec tale, quin simul sit minerale. Proinde licet gemme & reliqua corpora lapidea sint mineralia, nunquam tamen Elixiris formam attingere poterunt, quin prius metallicam naturam induant, nec eo unquam peruenient, nisi prius in proximam & immediatam metallorum materiam mutentur. At cum in principiis metallorum generandis naturam assequi non possimus, ut testantur omnes philosophi, hinc uel maxime constat, nos ex mineralibus lapideis, neque metalla, nec per consequens Elixir, conficere posse. Nunc minora seu media mineralia excutiamus, & perlustremus. Sed haec sunt duplicia. alia enim sunt magis, alia minus metallis conformia. Quae maiorem habent cum metallis affinitatem, sunt arsenicum seu auripigmentum, arg. uiuum, antimonium, tutia, & omnes aliae marchasitae. Minus autem affinia sunt, sulfur, talch, atramenta, sales, & alumina. Uideamus igitur, num ex magis affinibus confici possit Elixir. Et primo antimonium excutiamus, quod cum nondum sit metallum, sed marchasita plumbea tantum, in Elixir transire non potest, quin prius euadat metallum, & metalli diffinitionem sibi uendicare queat. Et quanuis in metallum mutetur, perpetuo tamen plumbeam naturam sapiet, cum sit marchasita plumbea. Quod si ita est, certe cum natura nobis plumbum abunde protulerit, non est, quod in antimonio in plumbum mutando nos occupemus. At dicet quispiam, antimonium, ut philosophi testantur, & ipsa docet experientia, a natura fuit ditatum sulfure quodam rubeo, incremabili & fixo, quae sunt conditiones sulfuris ipsius auri. Fateor, id enim expertus sum. Sed cum causa ignobilitatis metallorum, sit inopia argenti usui, mundi, & fixi profecto ex antimonio, cuius argentum uiuum est plumbeum, ignobile, & contaminatissimum, necnon fixionis expers, Elixir formari non poterit. Nunc de auripigmento agamus, quod permulti philosophorum docent esse proximam & immediatam metallorum materiam. quod licet ita sit, Elixiri tamen informando ineptum esse satis constat, donec metallum euaserit. Quantum ad reliquas marchasitas attinet, cum eae in metallum sint mutandae, antequam in Elixir transire queant, & nobis natura cuiusuis generis metalla abunde contulerit, nos beneficio metallorum excusamur a laboribus marchasitarum in metallicam formam ducendarum. Restat excutiendum argentum uiuum, quod cum sit alterum lapidis extremum, nempe illud a quo fit motus, profecto cum ab extremo ad extremum non pateat accessus, nisi per media interiecta, argentum uiuum non poterit promoueri ad alterum extremum, hoc est ad naturam Elixiris, nisi per interiectam metallorum formam, hoc est, nisi primo efficiatur metallum: Quod Geber satis aperte indicat, ubi docet, Mercurium ex natura sua fugaci ad naturam fixam esse ducendum. Quod si in metallum prius est mutandum, ergo aut in plumbum, aut stannum aut aes, aut ferrum, aut aurum, aut argentum. Atqui natura haec omnia metallorum genera nobis liberalissime obtulit. Immunes igitur sumus ab immensis laboribus, in arg. uiuo in metallum ducendo subeundis. Cum igitur ea media mineralia, quae metallis magis sunt affinia, non possint obtinere formam Elixiris, quin prius euadant metalla, quanto minus id assequi poterunt ea media mineralia, quae ab eo scopo longius absunt, & quae metallis minus affinia sunt? Si enim id quod magis uidetur esse tale, non est tale, profecto neque id, quod minus. Unde necessario constat, haec minora mineralia, quae metallis minus sunt affinia, peruenire non posse ad formam Elixiris, antequam euadant metalla. Quod ars praestare non potest, teste Richardo Anglico, cap. 10. sui Correctorii, cuius haec sunt uerba. Sed quia in precedenti cap. determinatum est, minora mineralia artificialiter non posse fieri metalla: Ideo propter maiorem ueritatem, restat hoc fortius probandum. primo sic. Quia minora mineralia de prima metallorum materia, quae est mercurius, non sunt generata. Cum autem generatio eorum cum generatione mercurii primo differat in forma, & materia & compositione: ideo etiam metalla fieri non possunt: quia unius speciei una est materia prima, & sperma, ex quo genaratur. Prima pars antecedentis, quae est minora mineralia ex mercurio non esse generata, patet per Aristoteles & Auicenna. Si autem deberent fieri metalla, oporteret quod primo transirent in primam metallorum materiam. Sed quia artificialiter id fieri non potest, ideo metalla minus effici poterunt. Et sic secunda pars antecedentis sufficienter patet, ut declaratum est in praecedenti cap. Secundo ad idem sic. Quia minora mineralia principium artis artificialiter fieri non possunt, quod est mercurius, ideo etiam medium et finem non pertingunt quae sunt metallum, & tinctura. Consequentia tenet: quia nutrimentum in homine per generationem non potest fieri homo, nisi prius conuertatur in sperma, Proinde cum neque ex animalibus, nequ; ex uegetabilibus, neque ex lapideis aut etiam mediis mineralibus Elixir confici possit, nisi prius ducantur in formam metallicam, superest, ut sola metalla sit propinquissima artis principia, & arti a metallis sit auspicandum. Sed cum sex sint metalla, restat adhuc cognoscendum; num ex omnibus, aut ex aliquibus tantum, & ex quibus tandem, sit formandum Elixir aureum & argenteum. Quod ut exactissime discutiatur, assumendum est nobis illud Arnoldi cap. 8. sui Rosarii minoris, scriptum, scilicet Elixir mutans ignobilia metalla in aurum & argento multo magis digestum & mundum esse oportere, quam sint aurum & argentum. Quod si ita est, certe necessario colligendum est, nullum metallum posse transire in Elixir, quin prius fuerit aeque digestum, decoctum & mundum, ac aurum & arg. Sed nullum reliquorum metallorum tale est: nullum itaque metallum Elixiri aeque uicinum est, ac aurum & argentum. Quod autem nullum reliquorum sit aeque digestum & mundum, id ex Gebero superius notissimum fecimus. Quod si quis his non est contentus, sciat completam decoctionem, digestionem, & munditiem esse causam effectricem nobilitatis metallorum. Puritas enim mercurii & sulfuris & fixio eorundem, quae fit per naturam digestionem, est causa perfectionis auri & argenti. Quocirca si aliquod reliquorum metallorum aeque mundum & decoctum esset, ac aurum & arg. esset per consequens aeque perfectum metallum. quod si aeque perfectum metallum, oporteret igitur ut actu & reuera esset aurum aut arg. alioqui eorum perfectionem aequare non posset. Cum igitur nullum reliquorum sit aeque digestum & mundum, restat ut aurum & arg. sint Elixiri uiciniora, quam reliqua metalla. Et cum transitus fieri non possit ab extremo ad extremum nisi per interiectum medium & nullum metallum possit transire in Elixir, nisi prius sit aeque mundum & digestum ac aurum & arg. hinc certe manifeste constat nullum reliquorum quatuor metallorum, Elixiris formam attingere posse, nisi prius uersum fuerit in aurum uel argentum. Merito igitur Plato sic ait, Licet aliis metallis uti possis, tamen eius non indiges, cum ex eis habere non possis substantiam illam mercurii & sulfuris temperatam & mundam. Quod si eis uti uolueris, necessarium est, ut primo conuertas ea in similitudinem duorum corporum perfectorum, quod nunquam fiet, donec Sol & Luna in uno corpore iuncta proiiciantur super ipsa, Uide quomodo ipso Platonis testimonio ex nullo metallo ignobili formati possit Elixir, quin prius illud metallum, beneficio Elixiris ex corporibus perfectis confecti in aurum mutetur uel argentum. Nec citra rationem id dixit Plato. Nam si forma Elixiris aurei uel argentei ( quae est illa, cuius beneficio Elixir auream uel argenteam confert naturam ) ex Saturno, loue, Uenere, aut Marte elici posset, necessario oporteret eam formam eis inesse, alioqui dicendum esset, rem aliquam ibi reperiri, & per consequens ibi esse, ubi non est. Quod autem forma auri uel argentum effectrix, nulli horum quatuor metallorum insit, hinc patet. Cuicunque meta forma auri uel arg. effectrix inest, id aurum uel argentum actu esse necesse est: nam quicquid praeditum est forma hominis, homo est, bruti brutum, plantae planta, lapidis lapis, & sic in reliquis. Forma enim est, quae dat esse rei, id quod res est, & quae illi nomen adfert, & qua absente res illa desinit esse, quod prius erat. Sed neque plumbum, neque stannum, neque aes, neque ferrum actu est aurum aut arg. cum non habeat passiones & proprietates auri uel argentum. Igitur nullum horum quatuor metallorum est praeditum forma auri uel argenti. Atqui solius formae auri proprium est, in materia auri ( quae omnibus metallis communis est ) aurum generare, & solius formae argentum argentum efficere: proinde cum hae formae soli auro & argentum insint, manifestum est, nullam aliam rem sub caelo esse, quae hanc proprietatem sibi uendicare queat, donec summus ille formarum parens & genitor, ordinem, quem semel naturae inuiolabili religione obseruandum praecepit, sua potestate immensa reuocarit, immutarit, & penitus inuerterit: quod nullo modo sperandum est, cum summa illa sapientia in suis legibus semel latis perpetuo sibi constet, & sui sit semper similis. Recte itaque Lullus, cum sic ait, Ubi natura desinit ibi ars incipit: desinit autem in metallis perfectis, inquit, & maxime in Sole, quia perfectus est, & a natura non potest recipere altiorem gradum. Igitur ars a Sole & Luna tanquam a medio, per uiam corruptionis exordietur. Natura, inquit, non potuit per se hunc lapidem facere, sed miserta est arti, cum talia reliquerit munda, ut ars ea subtiliet, & adaptet, pro forma metallorum imperfectorum transmutandorum, & ipsius mercurii uulgi. Ex his itaque satis constat formam Elixiris, in aurum metalla ignobilia uertentis ab auro, in argentum uero a solo argentum mutuandam esse, nullamque rem sub caelo existere, seu animalem, seu uegetabilem, seu mineralem, ex qua forma auri uel argenti effectrix elici possit, nisi prius in aurum uel argentum ea res uersa fuerit. Sed quorsum tot rationes huc adferuntur, cum haec adeo clara sint & manifesta, ut qui negare haec ausit, merito caecutire, in meridie palpare, nec minus sensu egere censendus sit, quam Philosophus ille, qui niuem negabat esse candidam? Caput ultimum. Redeo igitur ad te Bracesche doctissime, & quanta cum humanitate possi oro te, & obtestor, ut opinionem illam ferream deponas, abiures, & respuas, eamque cum aurea & argentea ueritate commutes. Nec est, quod timeas ignominiosum tibi futurum, si pedem a pristina opinione retuleris. Ignominiae equidem & opprobrio tibi uertendum esset sempiterno, si ueritate cognita non resipisceres. Non est probrosum Bracesche interdum cespitare, presertim in lubricis & arduis rebus. Proprium enim hominis est labi, errare, imo & in rebus facillimis, teste Aristoteles saepe hallucinari & caecutire. Quod si Philosophi omnes hoc proprium hominis esse fassi sunt, nec se a communi lege immunes esse docuerunt agnosce quaeso & tu, humani abs te alienum nihil esse. Utinam quotquot sumus in terris homines, sapientem illum Socrate nobis proponeremus imitandum, qui hoc solo nomine fapientissimi nomen assecutus est, quod se hoc unum scire ingenue praedicaret, quod nihil sciret. O quam felicissime haberent res humanae, si Pythagorae doctrina inter nos locum haberet, qui primus Sophi nomen, tanquam mortali homuncioni ineptum, arrogans, superbum, ac soli Deo uindicandum exhorruit, & Philosophi nomine contentos esse debere homines, docuit. Non te pudeat igitur resipiscere Bracesche, non pudeat quaeso ab hac fallaci opinione discedere. Sed poteris tu mihi obiicere ( & merito certe ) quid de me ipso sentiam, num me aliquem Hermetem, num Argum, num erroris immunem esse credam. Dicam certe, quem me existimem Bracesche, non mentiar, & rem ipsam in genue profitebor. Caecus sim, ni me hominem esse uideam, quod si hominem me esse experior, demens sim deploratus, ni me non lyncem, sed noctuam, non Argum, sed exoculatissimam talpam esse agnoscam. Quod si hac in parte philosophiae nonnihil lucis assecutus sum, eius ne apicem quidem perspicacitati mentis meae ( quam uel in ipso meridie, singulis diebus caecam experior ) uendico, sed id totum diuinae maiestati, quae me indignum hoc dono dignata est, acceptum fero. Quod nisi caelestis illa Minerua caeci Tauladani miserta fuisset, nisi caelestis mercurii intelligentia hanc cognitionem mihi instillasset, hoc est, nisi diuinus & adorandus spiritus radiis fulgoris sui mentem meam illustrasset, non solum in eodem erroris gradum tecum ego uersarer, sed in profundissimam aliquam uoraginem corruissem, unde nunquam postea emersissem. Itaque mones me tu, qualis ego ipse sim. Depinxit enim mihi Deus in te diuinum illud oraculum, Nosce te ipsum, quo admoneor ne insolescam, ne quid laudis mihi arrogem, ne cornua efferam, sed ut conditionem meam supplex agnoscam, demittam cristas, & in mei deiectione caelum suspiciam: denique ut in confessione caecitatis meae discam, omnem laudem diuinae maiestati deferendam esse, eique mentem beneficiorum memorem esse immolandam. Nec alium in finem aliquid lucis nobis Dominus impertit, nisi ut miseri mortales caecitatem nostram inde agnoscentes in genua procumbamus, terram lambamus, & eum, in cuius oculis uel ipse Sol est tenebrosissimus, suspiciamus, admiremur, & adoremus. Sed ut eo redeam, unde sum digressus, depone quaeso hanc opinionem ferream Bracesche, commuta eam cum aurea, & lubens palinodiam cane. Quod si feceris ( mihi crede ) nomen tuum alioqui illustre & gloriosum, multo magis apud omnes doctos commendabis. Quod si aliqui insanae mentis homines futuri sunt, qui te ferrum cum auro conmutantem, & a pristina opinione pedem referentem ausint calumniari, sciant ipsi te singulari & perpetua laude apud omnes probos cumulatum iri, quod laborum tuorum messem in communem & publicam studiosorum utilitatem liberaliter attuleris. Afferant ipsi sua, si quid possunt, & non mordeant, congrediantur, si audent, & non latrent, experiantur uires suas, & sentient non omnibus datum esse adire Corinthum. Quod si ueritatis zelotipia eo me tulerit, ut aliquid acrius, quam par erat, dixerim, humanitatem tuam exoratam cupio, mi obseruandissime Bracesche, ut id mihi candore ignoscas Christiano, tibique Robertum Tauladanum fratrem fidelissimum & obsequentissimum in perpetuum promittas. k 2 Geberi Arabis Philosophi Solertissimi, Rerumque Naturalium ( Precipue Metallicarum ) Peritissimi, Περὶ Χυμείας libellus, quem inscripsit de Inuestigatione perfectionis, incerto Interprete. Praefatio in qua explicat, cur hunc librum scripserit. Cap. 1. Inuestigationem huius nobilissimae scientiae ex continua & frequenti operis sedulitate, & huic compari studio nimio, necnon cogitationibus nostris profundissimis & uariis annexis, emissam uobis tradam, ut melius & apertius a uobis uolumina subsequentia intelligantur, & ut intellecta, & circa eadem ingeniata & perscrutata, facilius & promptius ad effectum perducantur. Et quia est aliud, artis inuestigare rationem, quam attentare & probare subtilitates & ingenia horum: donec operando & perscrutando & experiendo, ad intentum perueniatur completum. Ideo in hoc nostro libro, quae cunque per narrata inuestigauimus, secundum nostrae mentis rationem scripsimus, artem dico perficientia. Non putet tamen quis, quod hanc inuestigationem composuerimus ante librum nostrum, qui Summa perfectionis magisterii est intitulatus: in quo quaecunque uidimus & tetigimus, complete secundum scientiae ordinem determinauimus, secundum experientiam & cognitionem certam, quam scrutatione nostra, de naturalium & mineralium effectibus & transformantibus diuersis, in opere apparentibus notauimus. Et ingeniati sumus scientiam nostram prius compositam cum hoc inuestigationis commento, quod super ipsam declarandam composuimus, denudare. Ergo de iure hec illam praecedit, cum per hunc librum inuestigare queam de cognitione rei perficientis. De rebus corpora metallica perficientibus & corrumpentibus. Cap. Ii. Cum ergo haec scientia de imperfectis tractet corporibus mineralium in quantum ea perficere deceat, in primis circa haec, duo considerauimus, Imperfectionem scilicet & Perfectionem. Circa haec duo nostram fundamus intentionem. De rebus autem perficientibus, & corrumpentibus, secundum quod per nostram inuestigauimus experientiam, hunc librum componimus, quia opposita iuxta se posita magis elucescunt. Res autem quae perficit in mineralibus, est substantia arg. uiui & sulfuris proportionabiliter commista, per longam & temperatam decoctionem, in uisceribus terrae mundae inspissata & fixa, cum obseruatione suae humiditatis radicalis, non corrumpentis, sed ad substantiam solidam cum ignitione debita fusibilem, & sub malleo extensibilem producta. Per diffinitionem naturae huius perficientis, leuius peruenire possumus ad cognitionem rei corrumpentis. Et est illa, quae a contrario sensu habet intelligi, uidelicet substantia pura argenti uiui & sulfuris, sine proportione debita commista, uel minus decocta in uisceribus terrae immunde, nec recte inspissata, nec fixa, humiditatem habens combustibilem & corrumpentem, & rarae substantiae, & porosae: uel habens fusionem sine ignitione debita, uel nullam, nec patiens malleum sufficienter. Primam autem diffinitionem iuueni intrusam in his duobus corporibus, uidelicet in Sole & Luna, secundum cuius libet perfectionem: Secundam uero in his quatuor, scilicet in stanno, plumbo, cupro, & ferro, secundum cuiuslibet imperfectionem. Et quia haec corpora imperfecta ad sanitatem & perfectionem non sunt reducibilia, nisi contrarium in eis operetur, id est quod manifestum occultetur, & occultum manifestetur: quae operatio uel contrariatio fit per praeparationem, igitur praeparatio est eis adhibenda. Est ergo praeparare, superflua demere, & absentia supplere, & sic notam eis immittere perfectionem: hac autem preparatione non indigent corpora perfecta. Indigent uero praeparatione tali, qua eorum partes magis subtilientur, & a corporalitate sua ad spiritualitatem reducantur fixam. Cuius intentio est ex eis facere corpus spirituale fixum, hoc est multo magis attenuare & subtiliare, quam erat prius. De horum omnium praeparationibus secundum nostram inuestigationem in loco suo tractabimus sufficienter in hoc libro. Quae postquam praeparata fuerint sufficienter, erunt apta, ut de eis Elixir album, uel rubeum fiat magnum. De lapide Philosophorum, quod unus tantum sit, ad album & ad rubeum, & ex quibus rebus extrahatur: Deque possibilitate ac modo perfectionis. Cap. Iii. Inuenimus autem Modernos nobis unicum tantum scribere lapidem, ad album uel rubeum completum, quod & uerum esse concedimus. Nam ex quocunque; Elixir conficiatur album uel rubeum, nihil tamen ibi aliud est, quam argentum uiuum & sulfur quorum unum sine altero nihil agit, nec esse potest. Et ideo unus lapis a Philosophis nuncupatur, quam uis a multis extrahatur corporibus siue rebus. Extrahere enim a re in qua non est, hoc stultum cogitare esset & uanum, ut quidam fatui putauerunt, quod nunquam erat intentio Philosophorum. Dicunt tamen multa per similitudinem. Et quia omnia corpora metallica ex argento uiuo composita sunt, & sulfure, puris uel impuris, per accidens, & non in prima sua natura innatum, etiam per praeparationem conuenientem tolli est possibile. Nam expoliatio accidentium non est impossibilis. Est ergo praeparatio superfluum demere, & defectum supplere in corporibus imperfectis, quae fieri non potest sine adiuuatione operis, & rerum purificantium. Diuersificatur autem praeparatio, secundum diuersitatem rerum indigentium. Experientia enim nobis dedit modos agendi, scilicet calcinationem sublimationem, descensionem, solutionem, distillationem, coagulationem, fixationem, & cerationem. De quibus singulis narrationem fecimus in Summa perfectionis magisterii susticienter. Ista enim sunt opera ad praeparationem iuuantia. De rebus praeparationem iuuantibus, & earum mundatione. Cap. Iiii. Res autem praeparationes iuuantes sunt iste, scilicet omnia genera salium, aluminum, atramentorum, etiam uitrum, borax, & quae huius naturae sunt, & acetum acerrimum, & ignis. Et cum istis proponimus corpora imperfecta praeparare, sed conuenit ea prius mundare, si aliqua immunditia in his extiterit, secundum nostram experientiam, in qua certi fuimus per praedicta. Mundatio salis communis. Mundatur enim sal commune per hunc modum: Primo comburatur, combustum in aqua communi calida soluatur, solutum per filtrum distilletur, distillatum per lentum ignem in paropside uitreata congeletur, congelatum calcinetur per diem & noctem in igne mediocri, & serua ipsum sic sufficienter mundatum. Mundatio salis alkali. Sal alkali sic mundatur ut sal commune, & est sagimen uitri. Primo teratur, & totum soluatur in aqua communi calida, postea distilletur per filtrum, & congeletur, & calcinetur cum igne lento. Mundatio salis gemmae. Primo teratur, deinde de illo fiat, ut de sale communi. Mundatio salis ammoniaci. Teratur primo cum praeparatione salis communis mundati. Postea sublimetur in alto aludele, donec totaliter fuerit extractum purum. Postea soluatur super porfidum, sub diuo, si de eo uis aquam facere, uel seruetur ipsum sublimatum, & purum sufficienter. Mundatio aliorum salium. Diuersa autem adhuc inueniuntur salium genera, quae praeparantur per modum iam dictum, & mundantur. k 3 114 De Inuestigatione Primo de alumine glaciali. Multa possunt per ipsum praeparari sine ipsius mundatione aliqua: tamen in hunc modum mundatur. Ponatur in alembico, & extrahatur inde tota humiditas, quae multum in arte ista ualet. Faeces in fundo uasis remanentes, uel dissoluantur supra lapidem in aliqua parte humida, uel in aqua inde extracta, uel reseruentur. Mundatio aluminis lameni. Alumen lameni, quemadmodum glaciale praeparatur, excepto quod in hac arte maioris est uirtutis. Mundatio aliorum aluminum. Plura adhuc inueniuntur alumina, quae omnia, ut iam dicta praeparantur, & mundantur. Mundatio atramentorum. Primo de nigro atramento. Nigrum sic mundatur: Primo soluatur in aceto mundo, post distilletur, & coaguletur. Uel ponatur primo in alembico, & humiditas totalis extrahatur. Faeces in hac distillatione calcinatae super porfidum, uel in sua aqua soluantur, & coagulentur. Uel ipsa aqua secundum uelle artificis reseruetur. Mundatio cuperosae. Cuperosa, siue uitriolum mundatur ut atramentum nigrum. Habet tamen atramentum nigrum maiorem atramento uiridi terrestreitatem. Mundatio aliorum atramentorum. Diuersa sunt atramenta, & inueniuntur diuersi coloris, quae ut praedicta mundantur. De uitro, & boracibus. Uitrum & boracia si debito modo fuerint facta, non indigent praeparatione. Mundatio aceti acerrimi. Acetum autem, & cuiuscunque generis acutum, seu acerbum, subtiliantur & depurantur: & illorum uirtus siue effectus per distillationem melioratur. De eorum mundatione, & depuratione sufficienter tractauimus, cum quibus corpora imperfecta praeparari possunt, & depurari, & meliorari, & subtiliari, igne semper debito mediante. De praeparatione & melioratione corporum in genere. Cap. U. Praeparantur autem & depurantur per ista ad intentionem ignis, per hunc modum. Habent enim haec corpora imperfecta humiditates superfluas, & sulfureitatem adustibilem, nigredinem in ipsis generantem, ipsaque corrumpentem. Habent etiam terrestreitatem immundam, faeculentam, & combustibilem, nimis grossam, ingressionem impedientem & fusionem. Ista & talia sunt superflua in his corporibus praedictis, quae in ipsis nostra experientia & inuestigatione certa & ingeniosa sunt inuenta. Et quia haec superflua accidentaliter his superueniunt corporibus, & non radicaliter, & spoliatio accidentalium possibilis est, oportet nos cum igne artificiali his praedictis mundatis, superflua demere accidentia cuncta, sola substantia argenti uiui & sulfuri radicalis permanente. Et haec est integra preparatio imperfectorum, & depuratio perfecta. Melioratio, depuratio & subtiliatio horum, substantiae pure remanentis, fit multis modis, secundum quod indiget Elixir. Praeparationis ergo & depurationis in generali modus est hic. Primo enim eleuanda est cum igne proportionali tota humiditas superflua & corrupta, in illorum essentia, etiam superfluitas subtilis & comburens, & hoc calcinando: Deinde totalis substantia remanens corrupta in illorum calce superfluae humiditatis comburentis & nigredinis corrodenda est cum his mundatis predictis corrosiuis, acutis, seu acerbis, donec calx fuerit alba siue rubea, aut secundum corporis naturam & proprietatem colorata, & munda & pura ab omni superfluitate, seu corruptione praenarratis. Et haec cum his corrosiuis mundantur, terendo, imbibendo, & lauando. Postea uero delenda, seu deponenda est totalis terrestreitas immunda, & faeculentia combustibilis & grossa, cum rebus praedictis mundatis uel puris, fusionem metallicam non habentibus, cum calce praedicta, modo praedicto depurata, commistis & bene tritis, quae in fusione, seu calcis reductione retinebunt secum terrestreitatem grossam & immundam praedictam, remanente corpore puro ex omni superfluitate corrumpente mundato, & hoc totum descendendo. Meliorationis & subtiliationis horum substantiae purae in generali modus hic est. Primo hoc corpus purgatum & reductum, est iterum calcinandum cum igne, & adiutoriis mundatiuis praedictis, deinde cum his quae sunt solutiua soluendum. Hec enim aqua lapis noster est, & argentum uiuum de argento uiuo, & sulfur de sulfure, ex corpore spirituali abstractum & subtiliatum, siue attenuatum, quae meliorari potest, confortando in ipsam uirtutes elementales, cum aliis praeparatis, quae sunt ex genere sui generis: & augmentando colorem, fixionem, pondus, puritatem, fusionem, & alia omnia, quae pertinent ad Elixir perfectum. Et iste est modus, per solos nos inuestigatus, preparationis, depurationis, subtiliationis, & meliorationis corporum mineralium in generali. Nunc transeamus ad specialem, seu particularem cuiuslibet corporis imperfecti praeparationem, cum omnibus modis suis, etiam perfecti corporis mineralis. Et primo de Ioue. De praeparatione Iouis in speciali. Cap. Ui. Praeparatur autem Iupiter multipliciter, melius tamen per hunc modum. Et est, ut ponatur in furno calcinationis, in uase ad hoc apto, & proiiciatur subtus ignis usque ad corporis ipsius fusionem bonam, mouendo tunc ipsius corpus liquefactum cum spatula ferrea perforata: scoriam quae super ipsum creatur contrahendo, iterumque corpus mouendo in ignis calore aeque perdurante, donec in superficie bona quantitas ipsius pulueris fuerit congregata. Deponatur tunc illa, & iterum moueatur, quousque alternata uice totum corpus in puluerem subtilissimum fuerit reductum. Cribretur ergo puluis ille, & reponatur in furno, addendo illi ignem bonum ipsius fusionem non superantem, & mouendo multoties. Stet ergo in igne suae calcinationis sic per diem maturalem, uel circiter, donec tota humiditas accidentalis, & superfluitas fuerit deleta, cum sulfure combustibili & corrumpente: postea extrahatur calx alba mundata. Nam ignis omnem fugitiuam substantiam, & inflammabilem eleuat, & consumit de praedictis, scilicet cum sale communi mundato, & alumine, & cum aceto purificato & acerbo multum lauando, & ponatur ad solem uel ad aerem, & iterum teratur, & lauetur, & desiccetur, & hoc alternatim per uicem reiteretur, donec per acuitatem salium, aluminum, atque aceti, tota eius humiditas, nigredo, & immundicia fuerint consumptae, corrosae, & delectae. Tunc apponatur de uitro trito cum his praedictis. Cumque totum impastatum fuerit, descendatur per Botum barbatum, cum sufficienti igne. Descendit enim corpus purum & mundum, remanente cum uitro & salibus, siue aluminibus, tota substantia terrea & faeculenta. In illo enim corpore mundo descenso, & reducto, est aequalis & perfecta proportio argenti uiui mundi, & sulfuris albi non urentis. Nam ignis & corrosiua totam humiditatem, & substantiam fugitiuam, inflammabilem, & corrumpentem, atque nigredinem diuiserunt, & per descensorium ipsius, siue per pastillum salium & aluminum, & uitri, diuisa est tota substantia terrea faeculenta, substantia pura & temperata cum sua proportione remanente. Postea uero calcinetur iterum hoc corpus reductum purum, cum solo sale ammoniaco puro, mundato, donec fuerit in pondere aequali, uel circiter. Cum autem bene & minutissime fuerit calcinatum, tunc illud totum peroptime, & bene diu teratur super porfidum, & ponatur sub diuo, in loco frigido & humido: uel in uesicis uitreis in furno solutionis, uel in uentre equino, donec totum fuerit dissolutum, augendo salsi fuerit necesse. Quam aquam honorare debemus, ipsa enim est quam quaerimus ad album. Et haec de praeparatione louis dicta sufficiant. De praeparatione Saturni. Cap. Uii. Raeparatur & Saturnus sic: Ponatur similiter in furno calcinationis, mouendo ut Iouem, donec conuertatur in puluerem tenuissimum: Cribretur & reponatur ad furnum, Stet in igne suae calcinationis per modum praedictum, donec fugitiua substantia, & inflammabilis fuerit deleta. Postea extrahatur calx rubea, quae imbibatur, & teratur frequentissime & minutissime, cum sale communi mundato, & atramento, & aceto purificato, & acerbo multum. De ists uero ad rubeum utaris, sicuti ad album fecisti, cum sale communi, & alumine iameno, & aceto. Tunc multoties, ut de loue dictum est, desiccetur, & imbibatur, & teratur, donec per beneficium dictorum, dicta immundicia fuerit deleta. Tunc apponatur de uitro cum his praedictis, & descendat per Botum barbatum corpus purum, descendendo reductum. Iterum calcinetur cum sale ammoniaco puro, ut de loue, teratur subtilissime & dissoluatur per modum praedictum. Ipsa enim est aqua argenti uiui, & sulfuris, proportionabiliter facta, qua utimur in rubei Elixiris compositione. Et haec de Saturni praeparatione dicta sufficiant. De praeparatione Ueneris. Cap. Uiii. Praeparatur etiam Uenus optime per hunc modum: Ponatur stratum de sale communi optime mundato in crusibulo, & desuper ipsius lamina, & desuper salis stratum, & desuper lamina, & sic uicissim, donec uas fuerit plenum, & cooperiatur, & lutetur, & collocetur in furno calcinationis per diem naturalem. Deponatur & abradatur quod calcinatum fuerit, & reponantur lamine cum sale nouo. Et sic alternata uice calcinetur, donec omnes laminae fuerint consumptae, seu corrosae, per beneficium salis & ignis. Quia sal corrodit superfluam humiditatem, & sulfureitatem combustibilem: ignis eleuat substantiam fugitiuam & inflammabilem, cum proportione debita. Teratur omnino puluis ille minutissime, & lauetur cum aceto, donec nigredine careat aqua exinde emanans: hinc alterna uice de sale nouo & aceto imbibe, & tere, & post contritionem, ad furnum calcinationis in uase aperto reponatur, stetque ibi per tres dies naturales. Deinde extrahatur, & teratur bene, & subtiliter, & abluatur cum aceto bene & diu, donec ab omni immundicia fuerit mundatum & purgatum. Desiccetur ad Solem bene, tunc apponatur medietas eius de sale ammoniaco, bene & diutissime terendo, donec substantia impalpabilis fuerit. Ponatur sub diuo, uel in resolutionis fimo, donec quicquid ibi est subtile, fuerit solutum: renouando sal ammoniacum mundatum, si fuerit necesse, donec aqua totum fiat. Hanc aquam honora, quam aquam sulfuris fixi nominamus: cum qua tingitur Elixir usque ad infinitum. Et hec sufficiant de Ueneris praeparatione. De praeparatione Martis. Cap. Ix. Mars autem per hunc modum melius praeparatur: Calcinetur, quemadmodum Uenus, cum sale communi mundato, & cum aceto puro lauetur. Lotus ad Solem siccetur: desiccatus iterum cum nouo sale & aceto teratur & imbibatur, & ad eundem furnum ponatur per tres dies, ut de Uenere dictum est. Solutum honora, aquam uidelicet sulfuris fixi, mirabiliter colorem Elixiris augmentantem. Et haec de imperfectorum corporum praeparatione dicta sufficiant. De praeparatione Solis. Cap. X. Perfecta uero corpora non indigent praeparatione, quantum ad perfectionem, cum perfecta sint, sed ut magis subtilientur, & attenuentur, talis eisdem praeparatio est adhibenda: Accipiatur Sol in laminas tenues productus, & ponatur cum sale communi optime praeparato solariatim in uase calcinationis, & collocetur in furno, calcinando bene per tres dies, uel donec totum fuerit subtiliter calcinatum. Deinde extrahatur, multum bene teratur, cum aceto lauetur, & desiccetur ad Solem. Postea teratur bene cum medietate sui salis ammoniaci mundati, & ponatur ad dissoluendum, donec totum fuerit per beneficium salis communis, & ammoniaci in aquam clarissimam dissolutum. Hoc est fermentum ad Elixir rubeum, preciosum, & uerum corpus spirituale factum. De praeparatione Lunae. Cap. Xi. Subtiliatur autem argentum & tenuatur, & ad spiritualitatem reducitur per modum iam dictum. Ergo per omnia & singula fac in ipsius subtiliatione sicut de Sole fecisti. Et aqua Lunae dissolutae, est fermentum ad Elixir album spirituale factum. De proprietatibus Elixiris maioris. Cap. Xii. Iam imperfectorum praeparationem, & perfectorum subtiliationem, sufficienter determinauimus, ut de eis qui libet discretus possit adimplere intentionem. Attendat ergo quis proprietates & actionis modos compositionis Elixiris maioris. Nos enim quaerimus substantiam unam facere, tamen ex pluribus aggregatam, coadunatam, fixam, quam super ignem positam, ignis non exprimat, & liquatis permisceatur, & liquescat cum ipsis, cum eo quod est in ea de substantia ingressibili, & permisceatur cum eo, quod est in ea de substantia permiscibili, & consolidetur cum eo, quod est in ea de substantia consolidatiua, & figatur cum eo quod est in ea de substantia fixatiua, & non comburatur ab his, quae non comburunt aurum & argentum, & afferat consolidationes & pondus cum ignitione debita & perfecta. Non tamen eatenus breue tempus intelligas, ut paucis diebus, uel horis possit prima uice confici: Sed quia respectu aliorum medicorum modernorum, respectu etiam naturae operationis, ueritas hoc modo citius terminatur. Unde dixit Philosophus: Medicina est cuius temporis longum spacium anticipauit. Quare uobis dico, ut sustineatis patienter, quia forte moratur, & festinantia quidem ex parte diaboli est. Ergo qui patientiam non habet, ab opere manum suspendat, quia impediet eum festinantem credulitas. Omnis nanque actio naturalis suum habet modum, & tempus determinatum, in quo maiori uel minori spacio terminatur. Ad hec tria necessaria sunt, patientia, mora, & instrumentorum aptatio: de quibus in Summa nostri magisterii perfecti artificem allocuti sumus, in capitulis diuersis, in quibus experiri potest, si in nostris dictis fuerit sufficienter uersatus. In quibus manifesta probatione & aperta concludimus, lapidem nostrum nihil aliud esse, quam spiritum foetentem, & aquam uiuam, ( quam & siccam aquam nominauimus ) & per naturalem proportionem mundatam, & unitam unione tali, quod sibi neutiquam abesse possunt. Quibus addi debet & tertium, ad opus abbreuiandum, hoc est corpus perfectum attenuatum. Epilogus, & conclusio operis. Cap. Xiii. Ex premissis igitur patent res, in quibus ueritas est propinqua: & perficientes ipsum opus, inuestigatione uera nostra, qua certi sumus, & per experientiam manifestam considerauimus, omnia uerba uera esse, que iam per nos solos 118 Lib. I. Summae in nostris uoluminibus scripta sunt: secundum quod uidimus per experimentum & rationem, in uoluminibus istis relata. Ea uero que per nostram experientiam digitis extraximus, & uidimus oculis, & manibus tetigimus, scripsimus in Summa nostri perfecti magisterii. Sapiens ergo artifex in nostris studeat uoluminibus, colligendo nostram dispersam intentionem, quam in diuersis locis proposuimus, ne malignis seu ignaris publicetur: & collectam probet, donec ad cognitionem, studendo & experimentando cum laboris ingeniosi instantia, peruenerit totalem. Exerceat ergo se artifex, & inueniet huius iam modum inuestigationis ( commotis amore uisceribus ) per nostram considerationem, ueritatis cognitionem etiam dare plenariam, perficientis & corrumpentis materiae & formae. Considerauimus enim inuestigatione nostra, perfectorum materiam cum forma, a radice suae commistionis usque ad complementum, puram esse, sine corruptione superueniente aliqua. Considerauimus etiam a contrario sensu imperfectorum substantiam, & perfectorum unam esse ubique, scilicet argentum uiuum & sulfur: quae ante commistionem suam, pura sunt & munda. Et per hanc considerationem per nostrum exercitium inuenimus, corruptionem imperfectorum accidentaliter superuenisse, quae materiae nouam & corruptam dedit formam. Nam cum corpora imperfecta, per nostram experientiam, & per ingenium nostrum uidimus praeparata, & mundata ab omni superflua corruptione, & immundicia fugitiua, seu terrestri deliberata, inuenimus ipsa maioris claritatis & fulgoris, seu puritatis, quam ipsa corpora naturaliter perfecta. Per quam consideratiorem peruenimus ad finem huius scientiae perfectum & completum, quam perfecte & complete scripsimus in codicibus nostris. Studeas ergo in illis, & inuenies totam nostram scientiam, quam ex Antiquorum libris abbreuiauimus. Finis libri de Inuestigatione perfectionis Gebri. Gebri Arabis Philosophi Solertissimi, Rerumque Naturalium ( Praecipue Metallicarum ) peritissimi, Περὶ Χημείας Libri duo, quibus titulum fecit: Summa perfectionis, siue perfecti magisterii, ex Arabico in Latinum translati, incerto Interprete. Summae Perfectionis Gebri Liber Primus. Praefatio De Modo Tradendi Huius artis, & de idoneis discipulis. Cap. I. Totam nostram Περὶ Χημείας scientiam, quam ex libris Antiquorum compilatione diuersa in nostris uoluminibus abbreuiauimus, hic redegimus in summam unam. Et quod in aliis libris a nobis scriptis est diminutum, id sufficienter in hac traditione huius nostri libri compensauimus, & ipsorum defectum suppleuimus sermone breui. Et quod occultatum fuit a nobis in parte una, manifestum fecimus illud in parte eadem, in hoc nostro uolumine, ut sapientibus patefiat complementum tam excellentis, nobilisque partis Philosophiae, Scias ergo carissime fili, in hoc opere totam eius artis operationem in capitulis generalibus, uniuersali disputatione, sine diminutione aliqua sufficienter contineri. Per Deum, qui secundum hunc librum operatus fuerit, uerum finem huius artis se adinuenisse laetabitur. Sed scias carissime, quod qui principia naturalia in seipso ignorauerit, hic iam multum remotus est ab arte nostra, quoniam non habet radicem ueram, supra quam intentionem suam fundet. Et qui principia sua sciuerit naturalia, & causas mineralium omnes, nondum tamen adeptus est uerum finem & proficuum huius artis occultissimae, habet uero faclliorem aditum ad artis huius principia, quam cui ignorantia cadit super intentionem eius de modo huius nostri operis, & hic parum remotus est ab artis introitu. Qui uero sciuerit omnium principia, & causas mineralium, & generationis modum, qui ex intentione naturae consistit, parum quidem aufertur ab eo de operis complemento, sine quo tamen non potest scientia nostra perfici, quoniam ars imitari non potest naturam in omnibus operibus, sed imitatur eam sicut rite potest. Carissime igitur fili, secretum tibi pandimus, quod in hoc artifices errant, quod natura in omnibus differentiis proprietatum actionis imitari desiderant. Labora itaque studere in nostris uoluminibus, & ea saepissime in mente tua reuoluere nitaris, ut intentionem ex nostre loquelae modo ueram acquiras, quia in eis inuenies, super quae mentem tuam fundare debeas, & scies ex eis errores a te repellere, & in quibus imitari naturam possis in tui operis artificio. Diuisio huius libri primi in quatuor partes. Cap. Ii. Ponemus igitur tibi breuiter primo impedimenta omnia, quibus in opere impeditur artifex, ne uerum finem adipiscatur, dicemus etiam conditiones artificis hutus artis. Secundo uero disputabimus contra ignorantes & sophistas, qui propter suam ignorantiam & imperitiam, huius artis magisterium & proficuum inquirendo, artem interimunt, & eam nullam esse contendunt. Ponemus autem omnes rationes illorum, & postea ipsas destruemus euidentissimem: ita ut prudentibus satis aperte patefiat, nullam illorum sophismata ueritatem continere. Tertio disputabimus super principiis naturalibus, quae sunt de intentione naturae: & ibidem super modo generationis & mistionis eorum adinuicem ab opere naturae, & super eorum effectu, secundum antiquorum Philosophorum sententiam. Quarto uero monstrabimus principia, quae sunt ad intentionem huius nostri operis, in quibus imitari naturam possumus, & modum miscendi, & alterandi, scilicet congruum naturae cum causis suis, ad intentum nostri operis reducendis. Prima Pars Huius Primi Libri De Impedimentis, quibus impediuntur artifices, quo minus uerum huius artis finem adipiscantur. Diuisio impedimentorum. Cap. Iii. Sunt ergo impedimenta huic operi superuenientia, duo generaliter: Naturalis scilicet impotentia, & necessariae impensae defectus, uel occupationes & labores. Naturalem tamen impotentiam multiplicem esse dicimus. Ex parte scilicet organi artifieis, & ex parte animae. Ex parte etiam organi artificis multipliciter. Uel quia organum sit debile, uel ex toto corruptum. Ex animae denique impotentiis multipliciter, uel quia sit anima peruersa in organis, propter organa nihil rectitudinis, uel rationis in se habens, sicut anima insani, uel fatui. Uel quia sit fantastica, contrariarem facile formarum susceptiua indebite, & de uno scibili ad eius oppositum extensiua subito, & de uno uelle ad eius oppositum similiter. 120 Lib. I. Summae Iam tibi generaliter determinauimus huius operis impedimenta. Nunc uero specialiori sermone te alloquemur in hoc capitulo, & magis aperte narrabimus tibi omnia illa impedimenta plenissime, seriatim. Dicimus igitur: quod si quis non habuerit sua completa organa, non poterit ad huius operis complementum peruenire per se, uelut si caecus fuerit, uel extremis truncatus, quoniam non iuuatur a membris, quibus mediantibus, ars haec perficitur, tanquam naturae ministrantibus. Si uero fuerit artificis corpus debile & aegrotum, sicut febrientium, uel leprosorum corpora, quibus membra cadunt & in extremis uitae laborantium, & iam aetatis decrepitae senum ad artis complementum non perueniet. His igitur naturalibus corporis impotentiis impeditur artifex in intentione sua. De impedimentis ex parte animae artificis Cap. U. Praemisimus tibi capitulum unum, in quo narrauimus sermone absoluto & manifesto impedimenta, ex parte corporis artificis dependentia. Restat nobis narrare breuiter impedimenta ex parte ipsius animae, quae maxime impediunt huius operis complementum. Dicimus igitur quod qui non habuerit ingenium naturale, & animam perscrutantem subtiliter principia naturalia, & naturae fundamenta, & artificia, quae consequi naturam possint in suae actionis proprietatibus, non inueniet huius preciosissimae scientiae ueram radicem. Sicut sunt multi, qui duram habent ceruicem, in omni perscrutatione uacuam ingenio, qui & uix communem intelligere queunt sermonem, & opera similiter cum difficultate discunt uulgo communia. Praeter hos etiam multos inuenimus animam habere facile opinantem fantasiam quamlibet, sed quod credunt se uerum inuenisse, fantasticum est totum, & a ratione deuium, & errore plenum, & semotum a principiis naturalibus, quoniam eorum cerebrum, multis repletum fumositatibus, non potest recipere ueram rerum naturalium intentionem. Sunt etiam praeter istos alii, qui mobilem habent animam, de opinione in opiniones, & de uoluntate in uoluntates, sicut qui modo credunt hoc, & idem uolunt, sine rationis ullius fundamento. Paululum uero post illud, & aliud credunt similiter, & aliud uolunt. Et hi tam mobiles sunt, ut uix minimum eius ad quod intendunt, possint consummare, sed diminutum potius illud relinquunt. Sunt similiter & alii, qui non possunt uidere ueritatem aliquam ex rebus naturalibus, non magis quam bestiae, uelut mente capti, insani, & pueri. Sunt & alii qui contemnunt scientiam, & ipsam non putant esse: quos similiter haec scientia contemnit, ipsosque ab huius preciosissimi operis fine repellit. Et sunt, qui serui sunt, pecuniae deseruientes, hanc scientiam mirabilem & ipsi affrmantes, sed ipsa dispendia interponere timent. Ideoque licet ipsam affirment, & secundum rationem ipsam inuestigent, tamen ad operis experientiam non perueniunt, propter pecuniae auaritiam. Ad hos igitur non peruenit hec scientia nostra. Qualiter enim qui ignorans fuerit uel scientiam inuestigare neglexerit, faciliter ad ipsam perueniret? De impedimentis externis, huius artis opus impedientibus. Cap. Ui. Reduximus ad duo capitula, omnia impedimenta, huius artis finem retardantia, quae sunt ex principiis radicalibus, secundum naturam artificis huius preciosissimi negotii. Expedit ergo nos tandem narrare impedimenta exterius superuenientia, & contingentibus fortunis, & casibus, quibus impeditur hoc opus gloriosissimum. Uidemus ergo quosdam astutos & ingeniosos, minime ignorantes opera naturae, & ipsius, in quibus est possibile sequaces principiis & operibus, quibus est etiam inuestigatio non fantastica, in omnibus rebus quae naturae regulantur motibus & actionibus infra lunarem circulum. Hi tamen ultima paupertati oppressi, ex dispensationis indigentia hoc tamen excellens magisterium coguntur postponere. Sunt & multi alii praeter nunc dictos, curiosi, uariis huius mundi curis, & solicitudinibus detenti, se omni negocio seculari totos occupantes, a quibus haec nostra scientia preciosa rursus refugit. Iam ergo tibi satis ex praemissis capitulis patet, que sint ab hac arte distrahentia impedimenta. Epilogus huius primae partis, qualem oporteat esse artificem Cap. Uii. Concludimus igitur ex iam dictis, quod oporteat artificem huius operis in scientiis Philosophiae naturalis eruditum & perfectum esse, quia quantamcunque pecuniam, & ingenium naturaliter profundum habuerit, & desiderium in hoc artificio, non tamen ipsius finem acquiret: nisi ex doctrina Philosophiam naturalem adeptus fuerit, quia quod per ingenium naturale non adipiscitur, huius defectui per doctrinam subuenitur. Oportet igitur altissima perscrutatione & industria naturali artificem iuuari. Propter doctrinam enim, quantamcunque scientiam acquisiuerit, nisi ab industria etiam iuuetur naturali, ad epulas tam preciosas non inuitabitur. In puncto enim errorem suum emendaret, per suam industriam, cui remedium ignoraret adhibere, si sola doctrina fundatus foret: & errori similiter subueniret in puncto ex acquisita scientia per doctrinam naturalem, quem per solam industriam euitare non posset: quoniam ars ab ingenio iuuatur, & ingenium ab arte similiter. Et ipsum similiter necessarium est constantis uoluntatis in opere fore, ut non modo hoc, modo illud attentare praesumat: quia in rerum multitudine ars nostra non consistit, nec perficitur. Est enim lapis unus, medicina una, in quo magisterium consistit, cui non addimus rem extraneam aliquam, nec minuimus, nisi quod in preparatione superflua remouemus. Oportet etiam ipsum sedulum operi usque ad consummationem ipsius insistere, ut non opus detruncatum dimittat: quia nec scientiam, nec proficuum ex opere diminuto acquireret, sed potius desperationem, & damnum. Expedit etiam ipsum huius artis principia & radices principales, quae sunt de esse operis, non ignorare: quoniam qui principium ignorat, finem non inueniet. Et nos dicemus tibi principia illa omnia sermone completo, necnon & prudentibus sufficienter aperto & manifesto, secundum huius nostrae artis exigentiam. Expedit similiter artificem temperatum & tardum ad iram esse, ne subito propter irae impetum, iam incepta dissipet & destruat. Similiter & pecuniam suam custodiat, nec presumptuosus eam uane distribuat, ne si forte artem non inuenerit, relinquatur in miseria, & desperatione paupertatis: uel ne forte, cum iam ad finem huius magisterii per suam indagationem approximauerit, consumpta sint ipsius impendia, & uerum finem miser uiolenter ob paupertatem relinquat. Sicut cum in principio qui ignorant, prodigaliter suum thesaurum totum exterminant, cum autem huic affines fuerint, non habent ulterius ex quo laborent. Unde dupliciter hi tales in moerore sepeliuntur, & quia pecuniam suam dissipauerunt in rebus inutilibus & quia scientiam, quam protinus indagassent, nobilissimam amittunt. Non enim oportet tua bona consumere, quoniam uili precio ( si artis principia non ignoraueris, & ea quae tibi tradidimus, recte intellexeris ) ad complementum magisterii peruenies. Si ergo aes tuum perdideris, non attendendo nostra monita, quae tibi in hoc libello scripsimus aperta & manifesta, non nos inique corrodas nec nobis blasphemias iniungas, sed tuae imputa ignorantiae & praesumptioni. Igitur haec scientia non bene conuenit pauperi uel indigenti, sed potius est 122 Lib. I. Summae ei inimica & aduersaria. Nec etiam adinuenire nitatur sophisticam metam operis, sed soli sit complemento intentus, quoniam ars nostra in potentia diuina seruatur, & cui uult, elargitur & subtrahit, qui est gloriosus, & sublimis, & omni iustitia & bonitate repletus, forte enim ex sophistici uindicta operis, tibi artem denegaret, & in deuium erroris te crudeliter detruderet, & ex errore in infelicitatem, & miseriam perpetuam. Miserrimus enim & infelix est, cui Deus semper post operis sui atque laboris finem, ueritatem denegat conspicere: quoniam uitae suae spacium semper in errore concludit & terminat: hic enim in labore constitutus perpetuo, omnique infortunio, & infelicitate obsessus, totam huius seculi consolationem, gaudium, & delectationem amittit, & uitam suam in moerore sine proficuo consumit. Studeat similiter, cum in opere fuerit, omnia signa, quae in qualibet decoctione apparent, in mentem sigillare, & illorum causas inquirere. Haec itaque sunt que necessaria sunt artifici, ad artem nostram idoneo. Si uero alterum eorum, quae narrauimus, eidem defuerit, huic arti non adhaereat, Secunda Pars Huius Primi Libri, In Qua Recensentur rationes, hanc artem negantium, deinde uero confutantur. Diuisio dicendorum generalis. Cap. Uiii. Quoniam in Summa una huius libelli nostri iam praemisimus tibi omnia huius operis impedimenta, & doctrinam tibi dedimus ad artis huius adhaerentiam sufficientem, expedit modo secundum nostri propositi intentionem, contra sophisticos & ignorantes disputare: Primo ipsorum rationes ponentes, secundum quod promisimus a principio nos determinatucos esse. Uitimo uero eas omnes interimemus, ut manifesta demonstratione rapientibus patefiat, nihil ueritatis illas continere. Rationes uerae, artem simpliciter negantium. Cap. Ix. Sunt autem diuersi, qui eam negant & destruunt: Alii enim simpliciter, alii uero ex dictis a supponente eam esse. Sunt enim aliqui asserentes artem non esse simplicirer, suam opinionem sophistice taliter corroborantes. dicunt enim: Distinctae sunt rerum species & diuersitates, quia diuersae sunt & distinctae elementorum adinuicem in commistione proportiones. Est enim asimus diuersus ab homine in specie, quia multo diuersam habuit elementorum in sui compositione proportionem, sic & in caeteris rerum diuersitatibus est inducere, ergo & in mineralibus. Ignota igitur miscibilium proportione, qua adipiscitur forma, & rei perfectio, quomodo & mistum & miscendum formare sciemus? Sed ignoramus Solis & Lunae ueram elementorum proportionem, ergo & formare ipsa ignorare debemus. Ex his itaque concludunt: Igitur inutilis est ars ista & impossibilis. Similiter etiam aliter arguunt, magisterium nostrum interimentes. Dicunt enim: Et si proportionem elementorum scires, modum tamen mistionis adinuicem eorum ignorares, quoniam in cauernis, & mineris, & absconsis locis haec natura procreat, ergo cum modum mistionis eorum ignoras, & haec facere similiter ignoras. Similiter iterum arguunt: Etiam si hoc debite scires, attamen in mistionis actione ignorares calorem aequare agentem, quo mediante res ita perficitur. Certam enim habet naturam caloris quantitatem, qua metalla inesse deducit, cuius mensuram ignoras. Similiter & alias naturae causarum differentias agentium ignoras, sine quibus non posset natura ueraciter intentum perficere: his ergo ignoratis, & totus similiter agendi modus huius artis ignorabitur. Praeterea etiam rationem & experientiam tibi adducunt. Tandiu enim, inquiunt, est a uiris sapientibus haec perquisita scientia, ut si possibile esset ad eam per aliquam uiam perueniri, iam eam millies compleuissent. Similiter etiam, cum Philosophi uisi sint in suis uoluminibus eam tradere, nec tamen in eis ueritatem reperiamus, manifestum satis per hoc est, & probabile, hanc scientiam non esse. Similiter & multi huius mundi Principes & Reges, thesaurum infinitum, & Philosophorum copiam habentes hanc artem adinuenire desiderauerunt, non tamen ad huius preciosissimae artis fructum pertingere potuerunt. Hoc utique satis sufficiens est argumentum quod ars sit friuola, probatione. Similiter etiam in debilibus mistionibus specierum, sequi naturam non ualemus. Asinum enim fingere ignoramus & caetera similia, quarum mistiones sunt debiles, & manifestae quasi sensibus. Quare & multo magis metallorum mistionem ( quae est fortissima ) fingere ignorabimus: que est etiam nostris sensibus & experientiis occultata penitus. Cuius signum est difficultas resolutionis elementorum ex ipsis. Similiter etiam non uidemus bouem in capram transformari, nec aliquam aliam speciem, in aliam transmutari uel per aliquod aliud artificium reduci. Quomodo igitur cum metalla differant specie, niteris inuicem secundum speciem transformare, ut de tali specie talem speciem facias? Absurdum satis hoc nobis uidetur, & a ueritate illata ex principiis naturalibus semotum. Similiter etiam, in millibus annorum natura metalla perficit: quomodo autem tu in artificio transmutationis per annorum millia durare poteris? cum uix ad annorum centum metam pertingere ualeas? Si tamen ad hoc ita responderetur: Quod non potest natura perficere in maximo temporis spacio, id in breui per artificium nostrum implemus: quoniam artificium in multis naturae defectum complet: Dicimus iterum, quod & hoc impossibile est, & in metallis specialiter, cum sint fumi subtilissimi, qui temperata decoctione indigent, ut in seipsis secundum aequalitatem inspissetur humiditas propria, & non fugiat ab eis, & relinquat ipsa omni humiditate priuata, qua contusionem & extensionem suscipiunt. Si igitur per artificium tuum uolueris tempus decoctionis naturae in mineralibus, & metallicis corporibus abbreuiare, oportebit per excessum caloris hoc facere, qui non adaequabit, sed potius humiditatem dissoluendo ex eorum corporibus dissipabit & destruet. Solus enim temperatus calor humiditatis est spissatiuus, & mistionis perfectiuus, non ignis excedens. Similiter etiam, esse & perfectio dantur a stellis, tanquam a primis perficientibus, & mouentibus naturam generationis & corruptionis ad esse & non esse specierum. Hoc autem fit subito, & in instanti, cum peruenit una stella aut plures ex motibus, ad situm determinatum in firmamento, a quo datur perfectionis esse: quia unaqueque res ex certo situ stellarum acquirit sibi esse in momento. Et non est solum unus situs, imo plures, & sibi inuicem diuersi, quemadmodum ipsorum effectus sunt diuersi. Et horum diuersitatem, & distinctionem ab inuicem pernotare non possumus, cum nobis sint incogniti & infiniti. Quomodo ergo supplebis defectum in opere tuo, ex ignorantia diuersitatum situum stellarum, ex motu earum? Et tamen si situm unius, aut plurium stellarum certum, quo datur metallis perfectio, scires, non tamen opus ad intentum tuum perficeres. Non est enim alicuius operis praeparatio ad suscipiendam formam per artificium in instanti, sed successiua. Ergo operi forma non dabitur, cum preparatio non sit in instanti. Similiter etiam in rebus naturalibus iste est ordo: quod facilius est eas destruere, quam construere. Sed uix aurum possumus destruere quomodo igitur & construere praesumimus? Propter has igitur rationes sophisticas, & alias his minus apparentes, credunt hanc se artem diuinam interimere. Hae omnes sunt persuasiones sophistarum, artem nostram simpliciter esse 124 Lib. I. Summae negantium. Rationes uero eorum, qui ex suppositione negant artem, ponam cum destructionibus illarum in sequentibus. Ab hinc uero ad harum interemptiones nunc positarum, transeundum a nobis est: prius ponentibus nobis super has ueram intentionem, ad operis complementum. Occupatio, fieri nec posse, nec debere, quod ars naturam in omnibus differentiis proprietatum actionis imitetur, & quaedam de principiis metallorum erudita. Cap. X. Dcimus itaque, quod principia, super quae actionem suam natura fundat sunt durissimae compositionis, atque fortissimae: & sunt sulfur & argentum uiuum, ut dicunt quidam Philosophi. Igitur quia durissimae & fortissimae compositionis, difficillimae sunt etiam resolutionis, sed ut fiat inspissatio eorum adinuicem & induratio, taliter, quod fiat in eis contusio & extensio per mallei compulsionem, & non confractio: non est nisi per hoc, quod humidum uiscosum in eorum adinuicem commistione, saluatur per successiuam in minera decoctionem. Sed regulam tibi tradimus, carissime fili, generalem: quod non fit inspissatio alicuius humidi, nisi prius fiat ex humido partium subtilissimarum exhalatio, & conseruatio ex humido partium magis grossarum, si sit humidum in commistione superans siccum, & uera mistio sicci & humidi: ut humidum contemperetur a sicco, & siccum ab humido, & fiat haec substantia una in suis partibus homoeomera, & temperata inter durum & molle, & extensiua in contusione. Sed hoc non fit, nisi per diuturnam mistionem humidi uiscosi, & subtilis terrei per minima, quousque humidum idem cum sicco & siccum cum humido fiat. Et huiusmodi subtilis uaporis non fit resolutio subito: imo paulatim, & in millibus annorum, & illud ideo, quia uniformis es substantia principiorum naturae, ergo si subito fieret ab eis superflui humidi resolutio, cum non differat humidum a sicco, propter fortem mistionem, quam habent, huius utique rei solueretur humidum cum sicco, quare totum in fumum euanesceret, nec separari posset humidum a sicco in resolutione, propter fortem unionem, quam habent ad inuicem. Huius itaque uidemus manifestam experientiam in spirituum sublimatione, quia cum in eis per sublimationem fiat subita resolutio, non separatur humidum a sicco, nec siccum ab humido, ita ut diuidantur in partes totales mistiones eorum, sed tota ascendit eorum substantia, aut parum ex eorum componentibus dissoluitur. Resolutio ergo humidi subtilis fumosi, successiua, & diuturna & aequalis, est caussa inspissationis metallorum. Hanc quoque facere non possumus inspissationem per hunc modum. Ergo in hac sequi naturam non ualemus. Non enim possumus naturam in omnibus differerentiis proprietatum actionis imitari. Nostra igitur intentio non est, in principiis naturam sequi, nec in proportione miscibilium elementorum, nec in modo mistionis ipsorum adinuicem, nec in aequatione caloris inspissantis. Cum haec omnia sint nobis impossibilia, & penitus ignota: Restat ergo rationes sophistarum interimere, hanc excellentissimam scientiam per ignorantiam negantium. Confutatio rationum, artem simpliciter negantium. Cap. Xi. Si dixerint ergo, nos proportionem elementorum, & modum mistionis eorum adinuicem, aequationem item caloris metalla inspissantis causasque alias multas, & accidentia nature actionum consequentia, ignorare: Concedimus eis utique, sed non propter hoc nostram scientiam diuinam interimunt, quia nec scire uolumus illa, nec possumus, nec ad opus nostrum possunt peruenire. Sed aliud ad hoc nobis principium assumimus, aliumque generationis metallorum modum, in quibus sequi naturam possumus. Si dixerint, etiam Philosophos & Principes huius mundi hanc desiderasse scientiam, & ipsam non inuenisse: Respondemus, eos mentiri, quoniam & quosdam Principes ( licet paucos ) & maxime antiquos, & sapientes, nostro tempore repertos, iam ex sua industria hanc constat indagasse scientiam, sed talibus, nec ore, nec scripturis eam tradera uoluerunt, cum indigni sint eius. Ergo cum non uiderint aliquos hanc scientiam possidere, cecidit super mentes illorum error, ut aestiment nullos hanc inuenisse. Ad hoc etiam, si arguant fantastice, asserentes impotentiam nostram non posse saltem in debilibus mistionibus naturam imitari, sicut in mistione asini uel bouis, ergo nec in fortibus: detegimus eis errorem suum multiplicem quod in arguendi modum ipsorum non cadat necessitas, qua coartemur artem nostram non esse concedere, quia a simili, uel a maiori ad minus, suam corroborant fantasiam & errorem, in quibus non continetur necessitas, sed contingentia, ut in pluribus. Ostendemus quoque per aliam uiam, demonstrando illos nullam assignare apparentem similitudinem, inter debilem commistionem, & compositionem animalium, & mineralium firmam & fortem. Et hoc ideo, quia in animalibus & aliis uiuentibus, in quibus compositio est debilis, non est perficiens solum proportio, nec miscibilia proportionis, nec qualitates miscibilium, nec commistio, quae sequitur ex illarum actione adinuicem & passione, quae est ex aggregatione illarum primarum qualitatum, sed est anima, secundum opinionem plurium, quae est ex occultis naturae, sicut ab essentia quinta, uel a primo motore, & hoc etiam secundum sententiam plurium dicimus, & huius occultum ignoramus. Ideo haec talia, licet in eis sit debilis mistio, perficere nescimus, quia perfectiuum, quod est anima, infundere ignoramus. Per hoc utique patet, quod non est defectus ex parte mistionis, quod non perficiamus boue uel capram, sed ex defectu infusionis animae: quoniam sicut debilem & magis debilem, sic etiam fortem & magis fortem compositionem facere, uiam & cur sum naturalem imitantes, secundum artificium nostrum sciremus. In metallis igitur perfectio minor est, quam in eis, & uersatur illorum perfectio magis circa proportionem & compositionem, quam circa aliud. Ideo cum in eis minor sit perfectio, quam in aliis, quae iam narrauimus, liberius ipsa perficere possumus, illa uero non. Diuersificatur ergo Deus altissimus & gloriosus perfectiones ab inuicem multiformiter. Nam in quibus compositio, quae est secundum naturam fuit debilis, in illis maiorem & nobiliorem perfectionem posuit, scilicet eam, quae est secundum animam. Sed quaedam fortioris condidit compositionis & firmioris, sicut lapides & mineralia, sed in eis posuit minorem perfectionem & ignobiliorem, scilicet eam quae est ex mistionis modo. Patet itaque quod non est eorum similitudo bona, quia non ignoramus bouem uel capram formare ratione compositionis, sed formae perfectiuae: quoniam perfectio in boue uel in capra nobilior est, & magis occultata, quam quae in metallo consistit. Si autem aliter arguant, quod non mutetur species in speciem: Dicimus eos mentiri iterum, sicunt consueuerunt potius, quam uerum dicere super his, quoniam & species mutatur in speciem, secundum hanc uiam, cum indiuiduum speciei unius in alterius muntatur speciei. Uidemus nanque uermen, & naturaliter, & per artificium naturale, in muscam uerti, quae ab eo differt specie, & uitulum strangulatum in apes, & frumentum in lolium, & canem strangulatum in uermes per ebullitionis putrefactionem. Sed hoc non facimus nos, facit autem natura, cui administramus. Similiter & metalla non putamus, sed natura, cui secundum artificium illam materiam praeparamus, quia ipsa per se agit, non nos. Nos uero administratores illius sumus. Et, si per aliam rationem similiter taliter arguunt, & suam corroborant sophistice opinionem, quod in millibus annorum natura metalla perficit, tu uero millibus perdurare non potes: Dicimus quod natura super principia sua secundum opinionem antiquorum Philosophorum agens perficit in 126 Lib. I. Summae millibus annorum, sed quia principia illa sequi non ualemus: ideoque siue in millibus annorum, siue in pluribus, siue in paucioribus, uel momento, haec natura perficiat, non tenet illorum persuasio. Quod autem in principiis imitari naturam non possumus, iam ex praecedenti negatiuo sermone satis abbreuiato determinauimus, & completiore sermone in subsequentibus demonstrabimus. Secundum tamen opinionem aliquorum prudentium & perspicacium, intentum suum subito natura perficit, scilicet una die, uel breuiori tempore. Et si hoc uerum sit, non tamen ualemus in principiis naturam imitari, id quod manifestius ostensione sufficiente probauimus, residuum tamen huius quaestionis confitemur, quia totum uerum concedimus esse. Et, si dicant quod a situ unius uel plurium stellarum datur metallis perfectio, quam ignoramus: Dicimus hunc situm nos scire non oportere, quia non est species generabilium & corruptibilium, quin ex indiuiduis eius alicuius fiat generatio, & corruptio omni die, per quod patet utique situm stellarum esse omni die perfectiuum cuiuslibet speciei indiuiduorum & corruptiuum. Non igitur necessarium est stellarum situm expectare, esset tamen utile, sed sufficit solum naturae disponere, ut & ipsa, quae sagax est, disponat sitibus conuenientibus, mobilium corporum: Non enim suum motum potest natura perficere sine motu & situ mobilium. Unde si naturae artificium disposueris, & consideraueris quecumque ex contingentibus huius magisterii fuerint, debite perficietur sub debito situ per naturam sibi conuenientem, absque consideratione illius. Cum enim uidemus uermem ex cane uel alio animali putrescibili deductum in esse, non consideramus immediate situm stellarum, sed dispositiones aeris circumstantis, & alias causas putrefactionis perfectiuas, preter illum. Et, ex tali consideratione sufficienter scimus uermes secundum naturam in esse producere. Natura enim sibi inuenit conuenientem situm, licet a nobis ignoretur. Et, si dicant perfectionem in instanti dari, & preparationem nostram non in instanti fieri, & concludunt ex hoc, non perficietur per artificium, ergo nec ars: Dicimus capita illorum fatua, uacuaque esse ratione humana, eosque magis bestiis, quam hominibus assimilari. Concludunt enim ex premissis, nulla se habentibus habitudine ad id quod illatum est. Tantum ergo tenet hec argumentatio, Asinus currit, ergo tu es capra, quantum & ipsorum. Et hoc ideo, quia & si non fiat praeparatio in instanti, non prohibetur tamen hoc, quod forma uel perfectio non possit praeparato dari in instanti. Non enim praeparatio est perfectio, sed habilitatioad suscipiendam formam. Sed si dicant etiam, quod facilius est, res naturales destruere, quam construere illas per artificium, & uix aurum possumus destruere, & concludant, impossibile esse, construere illud: Respondemus eis taliter, quod non concludunt de necessitate, qua coartemur concedere aurum non posse construi. Nam cum difficulter destruitur, difficilius construitur: non autem impossibile est, illud posse construi: huius autem assignamus causam, quia fortem habuit compositionem, ideoque difficiliorem habuit resolutionem, ideoque difficulter destruitur. Et hoc est, quod facit eos opinari, impossibilem esse illius constructionem, quia destructionem artificialem ex cursu nature ignorant. Attentauerunt forte, quod sit fortis compositionis, sed quam fortis compositionis sit, non attentauerunt. Sufficienter itaque tibi carissime fili sophistarum fantasias attulimus. Restat ergo, ex quo attentum promissione fecimus, secundum illam promissionem ad ea quae determinanda sunt, ex rationibus artem negantium, a datis transire. Quae cum debite determinata fuerint, tum ad ea uenire determinanda, quae sunt principia de intentione nature, quorum essentiam nos oportet disputare sufficientius in insequentibus. Post illam uero determinationem, etiam de ipsis sermonem faciemus, quae sunt principia nostri magisterii. In prima tamen traditione uniuersalem, in sequenti uero singularem de unoquoque principiorum faciemus sermonem. Nunc uero ad praesens rationes negantium a datis, & ipsarum interemptiones in primis afferamus. Diuersae opiniones eorum, qui artem esse supponunt. Cap. Xii. Hanc itaque artem supponentes, multiplices ex intentione diuersa esse compe rimus. Alii quidem in spiritibus, alii uero in corporibus, alii in salibus & aluminibus, nitris & boracibus: alii uero in omnibus rebus uegetabilibus hanc inueniri artem & magisterium affirmant. Ex his autem omnibus, hi quidem secundum partem bene, & secundum partem male, hi uero secundum totum male, hoc diuinum magisterium aestimantes illud tradiderunt posteris. Ex ipsorum autem errorum multiplicitatibus ueritatem nos collegisse, difficilis & laboriosae cautelae coniectura, longaque & taediosa experientia, multorumque sumptuum interpositione contigit, & illorum error per nostrae mentis dispositionem & rationem sepissime militauit, & quasi desperationem adduxit. Blasphemati sint ergo in aeternum, quia blasphemias & maledictionem posteris reliquerunt, & ex errore suo super philosophantes perfuderunt, non ueritatem, sed diabolicam instigationem potius post mortem suam dimiserunt. Et ego blasphemandus sim, nisi errores illorum corrigam, & ueritatem tradam in hac scientia, prout melius exigit haec ars uera. Hoc enim magisterium occulto sermone non indiget, nec manifesto penitus. Trademus igitur eam sermone tali, quem latere prudentes non accidet: hic autem mediocribus profundissimus erit, fatuis autem utrosque terminos irreserabiliter concludet in hac una, & eadem nostra traditione. Redeuntes igitur ad propositum, dicimus eos, qui in spiritibus eam esse ponunt, diuersos esse multipliciter. Alii quidem ex arg. uiu. alii autem ex sulfure, & huic affini arsenico, lapidem Philosophorum perquiri asserunt necesse esse: Et alii quidam ex Marchasita, quidam ex Tutia & Magnesia, & ex sale Ammoniaco quidam. Qui uero in corporibus, alii quidam in plumbo alii in quolibet aliorum corporum esse dicunt, alii utique in uitro, & quidam in gemmis, & alii in diuersitatibus salium & aluminum, & nitrorum & boracium, & alii in omni genere rerum uegetabilium. Et illorum unicuique supponenti alius est aduersarius secundum suam suppositionem. Et his aduersans credit se arti simpliciter aduersari. Et secundum plurimum utriusque sectam inuenimus rationibus uacuam. Rationes negantium artem in sulfure suppositam. Cap. Xiii. Quidam igitur in sulfure supponentes eam inueniri, in sulfure laborem impenderunt, & ignorantes eius praeparationis perfectionem, ipsam praeparationem diminutam reliquerunt. Crediderunt enim solam mundationem, & purificationem, praeparationem perfectionis fore: haec autem per sublimationem fit, ideoque adductum est intentioni eorum, ut existimarent, quod sola sublimatio in sulfure sit perfectio praeparationis ipsius, & similiter in suo compari, uidelicet in arsenico autummantes induxerunt. Uenientes igitur ad proiectionem, que est ad intentionem alterationis, uiderunt illud aduri, & euanescere, & non longam in corporibus moram trahere, & corpora relinqui ab eis magis immunda, quam prius fuerunt ante proiectionem illius: quia ergo uiderunt hanc delusionem in operis sui complemento & longissimis fuit temporibus reuolutum in illorum pectoribus, ex solo sulf. hanc scientiam reperiri, & in illo non inuenissent, arguunt non posse in alio hanc inueniri: quare cum nec in hoc, nec in alio inueniatur, arguunt nusquam inueniri. Confutatio rationum praecedentium. Cap. Xiiii. Respondemus eis itaque breuiter, & dicimus eos in hoc parum intelligere, & minima sapere, quia supponunt solum sulfur esse materiam nostram. Et si uera haec esset suppositio, tamen in modo utique praeparationis decipiuntur quia solam sublimationem credunt sufficientem esse. Sunt enim tanquam puer, qui ex principio natiuitatis suae usque ad senectutem in domo concluditur, non putans 128 Lib. I. Summae mundi latitudinem extendi, ultra suae domus latitudinem, uel ultra, quam oculo possit in domo conspicere. Non enim hi in multis lapidibus laborem suum adhibuerunt, non igitur potuerunt sentire, ex quo medicina nostra eliciatur, & ex quo non, ex quo manus suas etiam a laborum copia excusauerunt: quis ergo laborum perfectiuus sit, uel non, merito ignorare debuerunt. Sed quare fuerit opus illorum diminutum, dicimus, quia adurentiam in sulfure dimiserunt, & fugam, quae non solum non perficiunt, uerumetiam dissipant & destruunt. Rationes negantium artem in arsenico suppositam, earumque confutatio. Cap. Xu. Alii uero in eodem & suo compari arsenico hunc lapidem inueniri existimantes necesse esse, & profundius ad operis consummationem attendentes, non solum per sublimationem mundauerunt adurentem sulfureitatem, uerumetiam remouere conati sunt terrestreitatem, relicta in illo fuga. Ad quorum proiectionem similiter delusio superuenit, quia non adhaesit stabiliter in his ipsis corporibus, sed successiue & paulatim euanuit, relicto tali corpore in priori sua dispositione. Qui & similiter arguerunt interimentes ut primi, & eisdem ut primis respondentes, artem affirmamus, & eam scimus esse, quia uidimus, & ueritatem tetigimus. Rationes negantium artem suppositam in Sulfure, Argento uiuo, Tutia, Magnesia, Marchasita, & sale ammoniaco, eorumque confutatio. Cap. Xui. Alii quidam profundius in ipso uiderunt, & mundauerunt illud, & fugam, & adustionem abstulerunt, & factum est eis fixum & terreum, nullam dans in ignis calore fusionem bonam, sed solam uitrificatoriam, & ideo non potuerunt proiectione corporibus permiscere, ideoque arguunt ut primi, & eisdem respondemus sicut primis, quia opus diminutum dimiserunt, nec illud complere sciuerunt. Ingressionem enim, quae est perfectiuum ultimum, inquirere ignorauerunt. In omnibus similiter spiritibus aliis est idem modus praeparationis, nisi quod in arg. uium. & tutiis excusamur a maiori labore, qui est ex remotione adustionis: hec enim sulfureitatem adustibilem & inflammabilem non habent, sed solam fugam. Magnesiae uero & Marchasitae omne genus sulfureitatis habent, plus Marchasita, minus uero Magnesia, fugam tamen omnes habent, plus argentum uiuum & sal ammoniacum minus uero sulfur adhuc uero minus compar illius, quarto uero adhuc minus marchasita, quinto uero magnesia minus illa, sexto uero & ultimo, minime omnium tutia. Utraque autem fuga participans est, alia tamen plus, alia uero minus: & ideo propter illorum fugam quibusdam experimentatoribus superuenit delusio uehemens in operationibus praeparationum illorum, & ipsorum proiectionibus similiter. Ideoque & ipsi arguunt & interimunt, ut in sulfure supponentes, & eisdem, ut in sulfure supponentibus, respondemus. Rationes negantium artem suppositam in spiritibus, una cum corporibus figendis, & eorum confatatio. Ca. Xuii. Sunt & alii nitentes spiritus in corporibus figere, nulla alia praeparatione huic praeueniente, sed eisdem delusio angarians similiter moerorem attulit & desperationem, & coacti sunt ex ea, non esse hanc scientiam credere, & contra ipsam arguere. Est enim turbationis illorum causa ac incredulitatis haec, quod in fusione corporum spiritus illa dimittunt, nec eis adherent, imo asperitatem ignis refugiunt, permanentibus in ea solis corporibus, quoniam pressuram impietatis ignis illi compati propter fugam non possunt, que ab eis non est ablata. Accidit similiter quandoque delusio, quia eisdem & cum corpora ignem effugiunt, & hoc est, cum non fixi spiritus corporibus in profundo inseparabiliter adhaeserunt, quoniam uolatilis summa, summam fixi superat. Unde & similiter ut primi arguunt, & similiter ut primis eis respondemus. Tota ergo illorum reprobatio haec est: Si corpora filii doctrinae uultis conuertere, tunc si per aliquam materiam fieri hoc possibile sit, per spiritus ipsos utique fieri necesse est: sed ipsos non fixos corporibus utiliter adhaerere non est possibile, imo fugiunt, & immunda relinquunt illa, ipsos autem fixos non est possibile ingredi, cum terra facti sint, quae non funditur: & cum inclusi corporibus fixi apparent, non tamen sunt, aut ab eis recedunt ipsis manentibus aut ambo simul aufugiunt. Cum igitur in materia magis affini nullis modis hanc artem inuenire sit possibile, in magis remota non inuenietur, ergo nusquam. Responsio utique nostra haec est, quod quicquid scibile circa hoc est, non totum sciunt, ideo nec operatum ex eo totum inueniunt, consequentis igitur uitium per sufficientiam ponunt ipsorum robur. Rationes negantium artem in corporibus suppositam, & primo in plumbo albo, id est stanno, seu Ioue, & earum confutatio. Cap. Xuiii. Quidam autem posuerunt in corporibus illam. Cum tamen ad opus peruenerunt, illusi sunt, ut existimantes plumbum utrunque, liuidum scilicet & album, albedine non pura, multum naturae Solis & Lunae assimilari & approximare: liuidum quidem multum Soli, Lunae uero parum: album uero Lunae multum, Soli uero parum, Propterea horum aliqui autummantes stannum, seu Iouem multum Lunae assimilari, & stridore, mollitie, & liquefactionis uelocitate sulummodo differentem, credentes ex superfluitate suae humiditatis, liquefactu esse facile, & molle similiter, ex substantia uero fugitiua arg. uiui in illo intercidente partes stridorem possidere, exposuerunt illud igni, & calcinantes ipsum tenuerunt in igne, quem potuit tolerare, quousque album factum est in calce sua, quem postea uolentes reducere non potuerunt, sed aestimauerunt impossibile fore. Et horum aliqui reduxerunt ex illo aliquid, & stridorem, ut prius, & mollitiem in illo inuenerunt, atque liquefactionis uelocitatem. Ideoque crediderunt hoc impossibile per uiam hanc, & adducti sunt incredulitate, ut putarent artem indurationis illius inueniri non posse. Horum uero aliqui calcinauerunt, & reduxerunt, & iterum scoriam illius subtrahendo cum maioris ignis expressione calcinauerunt & reduxerunt, & sic saepe reiterantes opus ad illud, uiderunt iam illud induratum, atque sine stridore: quia uero uelocitatem liquefactionis non omnino remouerunt, errauit mens illorum, & existimauerunt ad illud non posse perueniri. Horum itaque & alii uolentes eidem duritiem & retardationem liquefactionis cum administratione durorum corporum praestare, in delusionem ceciderunt, ut frangeret illis quodcunque durorum corporum admistum ei fuerit, nec iuuit in hoc eos ulla praeparatio. Ideoque cum nec duris, nec igne illum praeparare potuerint, excusauerunt se de longa mora inuentionis artis, quia eam impossibilem crediderunt & dixerunt, per hoc & contra artem arguentes instanter, posuerunt illam non esse. Praeterea & alii quidam addentes multa medicamina, uiderunt illa nullam immutationem facientia, nec ei conuenientia, sed potius corrumpentia, & contra illorum propositum agentia, & ideo libros abiecerunt, & capita retorserunt, & artem ueram & diuinam, friuolam esse dixerunt. Quibus obuiantes respondemus responsione prima. Rationes negantium artem in plumbo nigro suppositam. Cap. Xix. Eundem etiam est in Plumbo nigro reperire illusionis modum, solo excepto quod corpora non frangit, & quod citius redit a calce sua, quam Iupiter: liuiditatem uero eius remouere non possunt, quia ignorant, ideo per illud dealbare non possunt dealbatione bona, nec per suam fantasiam potuerunt illud stabilibus corporibus tam stabiliter associare, quin contingat illud per fortem ignis expresssionem recedere a commisto. Et illud quidem maxime decipit illos, in huius praeparatione supponentes, in nullo posse scientiam inueniri, nisi in ipso, quia post duas reductiones a calce sua nullam duritiem suscipit, sed maiorem potius mollitem, quamprius habuerat, & in aliis similiter non uiderunt illud emendari differentiis. Et ideo cum in ipso putantes propinquius & melius inueniri, non inuenerunt, coguntur per hoc credere & argumentari, scientiam non esse, sed delusionem, & ideo peccant hi, ut priores. 130 Lib. I. Summae Rationes negantium artem in mistione durorum cum duris, & mollium cum mollibus corporibus suppositam. Cap. Xx. Alii uero componentes dura cum duris, & mollia cum mollibus, propter conuenientiam uoluerunt corpora sese inuicem transmutari & transmutare & illud non potuerunt, propter suam ignorantiam, ut permiscentes Solem uel Lunam cum Uenere, uel alio quocunque metallorum, non transmutant illa in Solem, uel Lunam transmutatione firma, quin experiantur ignis expressione fortiunum quod que illorum a commistione separari & comburi, uel ad priorem sui naturam redire. Quaedam uero ex eis plus durant in commistione, quaedam uero minus, ut a nobis sufficienter determinatum est. Hae itaque delusiones superuenientes propter ignorantiam, faciunt hos tales de hac diffidere arte, & illam arguere non esse. Rationes negantium artem in mistione durorum cum mollibus, & perfectorum cum imperfectis suppositam. Cap. Xxi. Alii autem intimius & profundius super hoc inquirentes, cogitauerunt, & ingeniati sunt, & uiam uoluerunt inuenire, ut dura mollibus unita, ea stabiliter indurarent, & perfecta imperfectis, ad perfectionem ea reducerent, & generaliter a se inuicem transmutarentur & transmutarent, transmutatione firma. Et ideo uoluerunt similitudinem & affinitatem illorum inuenire, tum quidem per medicinas, tum uero per ignis administrationem attenuando grossa, sicut Uenerem & Martem, & inspissando subtilia, sicut est Iupiter, & similia illi. Et aliqui eorum credentes hanc administrationem perficere, delusi sunt in commistione horum durorum corporum, uel quia frangibile fecerunt omnino, uel omnino nimis molle non alteratum a duro, uel nimis durum non alteratum a molli. Et sic conuenientiam non inuenerunt, & ideo artem esse negauerunt. Rationes negantium artem in extractione animae, uel ignis regimine suppositam. Cap. Xxii. Alii uero adhuc intimius & profundius inspicientes, alterare uoluerunt corpora cum animarum suarum extractione, & cum extracta anima omnia alia similiter. Et ad id non potuit eorum experientia peruenire, sed delusi fuerunt in intentione sua, per hoc aestimantes artem non posse inueniri. Alii uero solo igne ipsa perficere conantes delusi in opinione sua fuerunt, quia ad illud peruenire nescierunt. Et hi eam ex hoc non esse putauerunt. Quibus omnibus obuiamus ut primis. Rationes negantium artem in Uitro, & Gemmis suppositam, & earum confutatio. Cap. Xxiii. Qui uero in Uitro & Gemmis illam posuerunt, experti sunt per Uitrum & Gemmas in corporibus alterationes fieri non posse, quia non alterat quod non ingreditur, at nec Uitrum quidem, nec Gemmae ingrediuntur, ideoque non alterant. Sed & si conati sunt Uitrum cum illis unire, cum tamen uix hoc fieri possit non tamen propositum habent, quoniam Uitrum ex corporibus faciunt, & propter hoc aestimant hunc errorem super totam artem cadere, & sic eam arguunt non esse. Quibus respondemus, eos operari in non debita materia, ideoque indebite terminantes, non possunt hanc ex suis erroribus interimere. Rationes negantium artem in mediis mineralibus, uel uegetabilibus, uel quarumcunque rerum commistione suppositam. Cap. Xxiiii. Sunt & alii supponentes eam artem inueniri in Salibus & aluminibus, Nitris & Boracibus, qui possunt quidem in his experiri, sed eam inueniri minime putamus in eis. Ideoque si post suam experientiam paucam utilitatem transmutationis inueniunt, scilicet soluendo, coagulando, & assando, tamen non interimant hanc artem diuinam, cum necessaria sit & scita. Possibile est tamen in his omnibus aliquam alterationem inueniri, sed remota est ualde, & maxime laboriosa. Adhuc uero & in aliis crescentibus omnibus supponentibus, magis laboriosa fore probatur. Ideoque qui eam in omnibus uegetabilibus ponunt, possibile quidem ponunt, sed non eis, quantum prius deficerent in labore, quam laboratum perfici sit possibile, ideoque si tales artem non inueniunt suis laboribus, artem nullis laboribus inueniri posse argumentari non licet. Omnes autem prius dicti, errantes, unam materiam suam posuerunt & nullam aliam supposuerunt praeter illam. Et hi quidem iam redarguti sunt omnes Alii uero multi & quasi infiniti, harum rerum omnium compositionem, aut quarundam sub diuersa proportione facientes, ignoranter & inscienter incedunt, & error illorum in infinitum extenditur, quntum infinita est diuersitas proportionis rerum miscibilium, & infinita est diuersitas materierum miscibilium, & in his ambabus infinitatibus infinite contingit errare, aliquando ex superabundantia, aliquando ex diminutione, & in his possibilis est correctio. Sed nos quidem longitudini, & prolixitati sermonum parcentes, super infinitis insistere uolumus, qntum scientiam uniuersalem trademus breuibus locutionibus, qua euidenter infinitatem suorum errorum emendare potuerint, & illos corrigere. Nunc uero prius naturalia principia disseramus, secundum eorum causas, ut ex principio te attentum fecimus, & commemoratione illorum. Sequitur Tertia Pars Huius Libri Primi de principiis naturalibus & eorum effectu. De principiis naturalibus corporum metallicorum, secundum opinionem antiquorum. Cap. Xxu. Innuimus ergo tibi secundum antiquorum opinionem, qui fuerunt de secta nostra artem imitantium, quod principia naturalia in operae naturae sunt spiritus foetens, & aqua uiua, quam & siccam aquam nominari concedimus. Spiritum autem foetentem diuisimus, est euim albus in occulto & rubeus & niger uterque, in magisterio huius operis: In manifesto autem uterque tendens ad rubedinem. Dicemus igitur sermone breui, necnon & similiter completo & sufficienti generationem uniuscuiusque istorum & modum similiter generationis Expedit igitur nos ampliare sermonem nostrum & dilatare, & singulum capitulum de singulo naturali principio tradere. In genere tamen dicimus, quod unumquodque ipsorum est fortissimae compositionis, & uniformis substantiae, & illud ideo, quod in eis partes terrae taliter partibus aeriis, aqueis & igneis per minima sunt unitae, ut nulla ipsarum alteram in resolutione possit dimittere, imo quaelibet cum qualibet resoluitur, propter fortem unionem, quam habuerunt adinuice per minima & paulatim a. calore naturali & aequali in mineralibus in terrae uisceribus condensato, multiplicato, & aequato secundum debitum cursum naturae, ad exigentiam illorum essentiae, secundum opinionem quorundam antiquorum Philosophorum. De principiis naturalibus metallorum, secundum opinionem recentiorum & authoris. Cap. Xxui. Alii autem aliter dixerunt, quod principium non fuerit argentum uiuum in natura sua, sed alteratum & conuersum in terram suam, & sulf. similiter alteratum, & in terram mutatum. Unde dixerunt quod aliud fuerit principium, quam spiritus foetens, & spiritus fugitiuus in intentione naturae. Et ratio qua moti sunt, ea fuit, quia non inueniunt in mineris argenteis, uel aliorum metallorum aliquid quod sit arg. uium. in natura sua & aliquid quod sit sulfur similiter, imo per se inueniunt unumquodque illorum separatum in propria sua minera in sua natura. Et similiter per aliam rationem hoc quoque affirmant Non est transitus, inquiunt, a contrario in contrarium, nisi per dispositionem mediam. Ergo cum sic sit, coguntur confiteti & credere, quod non sit transitus a mollitie argentum uiuum ad duritiem alicuius metallorum: nisi per dispositionem, quae est inter duritiem & mollitiem illorum, sed in mineris non inueniunt aliquid, in quo saluetur haec media dispositio, ideo hac ratione compelluntur credere, argentum uiuum & sulfur in sua natura non esse 132 Lib. I. Summae principium de intentione naturae, Imo aliud quod sequitur ex illorum essentiarum alteratione, in radice naturae ad terream substantiam. Et est iste modus, quod prius unumquodque eorum conuertitur ad terream naturam, & ex his ambabus terreis naturis resoluitur fumus tenuissimus a calore multiplicato in uiscere terrae, & hic duplex fumus, est materia metallorum immediata. Hic fumus. cum a calore temperato minerae decoctus erit, conuertitur in naturam cuiusdam terrae, ideoque fixionem quandam suscipit, quam deinde fluens aqua per uiscera minerae & terrae spongiositatem dissoluit, & ei uniformiter unitur unione naturali & firma: Ideoque sic dixerunt sic opinantes, quod aqua fluens per meatus terrae inuenit substantiam dissolubilem ex substantiam terrae in uisceribus illius, & illam soluit, & uniformiter cum illa unitur, quousque & substantia terrae in uisceribus dissoluta, & aqua fluens dissoluens, unum fuerint unione naturali, & ad talem mistionem ueniunt omnia elementa secundum debitam naturalem proportionem, & miscentur per minima, quousque faciant uniformem mistionem. Et haec mistio per successiuam decoctionem in minera inspissatur & induratur, & fit metallum. Et hi quidem quanuis sint affines ueritati, non tamen ueritatem coniiciunt puram. Diuisio dicendorum de tribus principiis, sulfure scilicet, arsenico, & argento uiuo. Cap. Xxuii. Iam sermone uniuersali determinauimus de metallorum principiis naturalibus. Restat igitur ut nunc ponamus uniuscuiusque principii capitulum. Cum ergo tria sint, sulfur, arsenicum, & argentum uiuum. Primo adscribemus capitulum de Sulfure, secundo de Arsenico, tertio de Argento uiuo. Deinde uniuscuiusque metallorum, quae sunt effectus eorum, ponemus capitulum determinatum, secundum quod est ex opere naturae. Dehinc ad ea quae huius magisterii sunt fundamenta, & illorum operationes transeundo, horum omnium causas assignabimus. De Sulfure. Cap: Xxuiii. Dicimus igitur quod sulfur est pinguedo terrae, in minera terrae per temperatam decoctionem inspissata, quousque induretur, & sicca fiat, & cum indurata fuerit, sulfur uocatur. Habet siquidem sulfur homogeneam & fortissimam compositionem, & est uniformis substantiae in suis partibus homoeomera, quia homogenium est. Ideoque non aufertur eius oleum ab ipso per distillationem, sicut ab aliis rebus oleum habentibus. Qui ergo quaerunt ipsum calcinare non perdendo de illius substantia aliquid, de quo sit curandum, in uanum laborant, quoniam non calcinatur nisi per magnam industriam, & multum de illius substantia dissipando. Ex centum enim partibus uix tibi tres sufficienter reseruabis post calcinationem. Figi similiter non potest nisi calcinetur prius, commisceri attamen, & aliquantulum illius fuga retardari, & illius potest adustio reprimi, & cum commisto facilius calcinatur. Qui ergo quaerit ex eo opus elicere, illud per se praeparando non eliciat, quoniam cum misto perficitur, & sine illo protelatur magisterium usque ad desperationem. Et cum suo compari fit tinctura, & dat pondus completum unicuique metallorum, & ipsum a foeditate depurat & illustrat, & perficitur cum magisterio, sine quo nihil horum praestat, sed potius corrumpit & denigrat, non igitur sine magisterio ipso utaris. Qui etiam in praeparatione ipsum commiscere & amicari corporibus nouerit, sciet unum de secretis naturae maximum, & uiam perfectionis unam, cum multae sint uiae ad unum effectum, & unum intentum. Et quodcumque corpus ex ipso calcinatur, acquirit pondus sine dubio. Aes quoque assumit ex eo Solis effigiem. Mercurio quoque associatur, & per sublimationem fit Usifur. Calcinantur denique omnia corpora ex eo facile, preter quam Sol & Iupiter. Sol uero difficillimem. Et non coagulatur argentum uiuum ex eo in Solem uel Lunam. in quibus sit utilitas per artificium debile, sicut Philosophorum quidam fatui putauerunt. Et ita dicimus, quod quaecunque corpora minus habent de humiditate, facilius per sulfur calcinantur, quam quae multam. Per Deum altissimum, ipsum illuminat omne corpus, quoniam est lumen, alumen; & tinctura. Diffillime quoque soluitur, quia non habet partes salsuginosas, sed oleagineas quae non facile in aquam soluuntur. Quae autem facile uel difficile soluuntur in aquam, in capitulo Solutionis monstrabimus satis aperte. Sublimatur uero, quia spiritus est. Et si commiscetur Ueneri, & adunatur cum ea, fit mirabile uiolaceum. Cum Mercurio quoque miscetur similiter, & fit ex eis per decoctionem caelestinus color & delectabilis. Non putet tamen quis, quod sulfur per se opus compleat Alchemiae: non enim esset hoc nisi uanum credere, hoc autem satis lucide probabimus in sequentibus. Eligitur autem crassum & lucidum. Et de sulfure haec dicta sufficiant. De Arsenico. Cap. Xxix. Restat nos de Arsenico determinare ad praesens. Dicimus igitur quod est de subtili materia, & simile cum sulfure, iccirco non oportet illud aliter diffiniri, quam sulfur: in hoc autem diuersificatur a sulfure, quia est albedinis tinctura de facili, rubedinis autem difficillime: sulfur uero rubedinis de facili, albedinis autem difficillime. Est autem sulfuris & Arsenici duplex genus citrinum scilicet, & rubeum, quae sunt huic arti utilia, reliqua autem multa genera non. Figitur autem Arsenicum sicut sulfur. Utriusque uero sublimatio ex metallorum calcibus melior est. Non sunt autem sulfur & Arsenicum materia perfectiua huius operis. Non enim completa sunt ad perfectionem, habent autem adminiculum perfectionis in casu. Eligitur autem lucidum, & squamosum & scissile. De Argento uiuo, seu Mercurio. Cap. Xxx. Argentum autem uiuum, quod etiam Mercurius appellatur antiquorum usu, est aqua uiscosa in uisceribus terrae, substantiae subtilis albae terrae per calorem temperatissimum unita totali unione per minima, quousque humidum contemperetur a sicco, & siccum ab humido aequaliter. Ideoque fugit superficiem planam de facili, propter suae aquae humiditatem. Non autem adhaeret, uiscosam licet habeat humiditatem, propter siccitatem illius, quae illam contemperat, & non adhaerere permittit. Est etiam ( ut quidam dicunt ) materia metallorum cum sulfure. Adhaeret quoque tribus mineralibus de facili Saturno uidelicet, & Ioui, & Soli, Lunae autem magis difficulter: Ueneri uero difficilius quam Lune, Marti autem nullo modo, nisi per artificium. Ex hoc itaque maximum elicias secretum. Est enim amicabilis, & metallis placabilis, & medium coniungendi tincturas, & non submergitur aliquid in Argento uiuo, nisi Sol. Soluuntur tamen Iupiter & Saturnus, Luna & Uenus ab eo & commiscentur, & sine ipso aliquod metallorum deaurari non potest. Figitur & est tinctura rubedinis exuberantissimae refectionis, & fulgidi splendoris, & non recedit a commisto, donec est in natura sua. Non est tamen medicina nostra in natura sua, sed iuuare quandoque potest similiter in casu. De effectibus principiorum naturae, quae sunt corpora metallica. Cap. Xxxi. Dicamus de metallicis corporibus, quae sunt effectus horum naturae principiorum. Sunt autem sex numero. Aurum, Argentum, Plumbum, Stannum, Aes & Ferrum. Dicimus igitur quod metallum est corpus minerale fusibile, sub malleo ex omni dimensione extensibile. Est autem metallum 134 Lib. I. Summae ( ut diximus ) densae substantiae, & fortissimae compositionis & firmae. Habent autem affinitatem magnam metalla adinuicem, non tamen perfectum diminutum perficit per eius commistionem. Si enim aurum cum plumbo admisceatur fusione, non fit ex hoc plumbo aurum, sed euanescit plumbum ab admistione, & aduritur: aurum autem in examinatione remanet: Similiter in reliquis inducendo cadit secundum communem cursum. Secundum uero nostrum magisterium perfectum imperfectum adiuuat, & imperfectum in nostro magisterio per se perficitur sine administratione alicuius rei extraneae, & imperfectum hoc eodem magisterio perficitur. Et per Deum, seinuicem alterant & alterantur, & seinuicem perficiunt & perficiuntur, & per se tantum unumquodque perficitur, sine alicuius adminiculo. De Sole, siue Auro. Cap. Xxxii. Attulimus tibi in generali capitulo summam de intentionibus metallolorum, specialem tibi tamen faciemus de unoquoque sermonem. Et primo de Auro. Dicimus ergo quod Aurum est corpus metallicum, citrinum ponderosum, mutum, fulgidum, aequaliter in uentre terrae digestum, aqua minerali diutissime lauatum, sub malleo extensibile, fusibile, examinationem cineritii & cementi tolerans. Et hac diffinitione itaque elicias, quod aliquod non non est aurum, nisi causas diffinitionis & differentias omnes habeat auri. Quicquid tamen metallum radicitus citrinat, & ad aequalitatem perducit & mundat, ex omni genere metallorum aurum facit: Ideoque per opus naturae perpendimus, & artificio aes in aurum mutari posse. Uidimus namque in mineris aeris, a quibus emanabat aqua, secum adducens aeris squamas tenuissimas. Ipsaque diuturno, & continuo lapsu lauit & mundauit. Deinde uero aqua cessante fluere, uidimus cum sicca arena has squamas per triennium in solis calore excoqui, inter quas est inuentum aurum uerissimum. Aestimauimus itaque per aquae beneficium illas mundatas fuisse, per Solis autem calorem in arene siccitate aequaliter digestum, & ad aequalitatem peruenisse. Imitantes autem naturam cum possumus, similiter alteramus, non tamen in hoc sequi naturam ualemus. Aurum quoque est preciosissimum metallorum, & est tinctura rubedinis, quia tingit ac transformat omne corpus. Calcinatur autem & soluitur sine utilitate, & est medicina laetificans, & in iuuentute corpus conseruans. Frangitur facillime cum Mercurio, & odore plumbi teritur. Non est autem in actu aliquid quod magis in substantia illi conueniat, quam lupiter & Luna. In pondere autem & sur ditate, & putrescibilitate Saturnus, in colore autem Uenus, in potentia quidem magis Uenus, deinde Luna, deinde Iupiter, & deinde Saturnus, ultimo uero Mars. Et hoc est unum de secretis naturae. Cum ipso similiter comm iscentur spiritus, & figuntur per ipsum maximo ingenio, quod non peruenit ad artificem durae ceruicis & pectoris. De Luna, siue Argento. Cap. Xxxiii. Solis itaque capitulo praemisso, dicamus sermonem nostrum de Luna, communi uocabulo argento. Dicimus igitur quod Argentum est corpus metallicum, album albedine pura, mundum, durum, sonans, perdurans in cineritio, sub malleo extensibile, ignibile, fusibile. Est itaque albedinis tinctura, & indurat Iouem per artificium, & conuertit ad se, & commiscetur Soli, & non frangit, sed in examinatione sine artificio cumeo non perseuerat. Qui nouit ipsum magis subtiliare, & post subtiliationem inspissare & figere, cum auro associatum cum eo manet in pugna, & ipsum non dimittit penitus. Positum super fumum acutorum, sicut aceti, salis ammoniaci, & agrestae, fit caelestinus color mirabilis. Et est nobile corpus, sed diminutum a nobilitate auri, & inuenitur eius minera determinata, & aliquoties habet confusam mineram cum aliis corporibus, & illud non est ita nobile. Calcinatur autem similiter, & soluitur labore magno cum nulla utilitate. De Saturno, siue Plumbo. Cap. Xxxiiii. De Plumbo similiter tradamus capitulum, & dicamus, quod Plumbum est corpus metallicum, liuidum, terreum, ponderosum, mutum, parua participans albedine, cum liuiditate multa, cineritium & cementum refugiens, molle, facile omni sua dimensione parua compressione extensibile, & facile fusibile sine ignitione. Plumbum autem quidam fatui putant, & dicunt multum in natura sua auro approximare. Sed quia sunt durae ceruicis, omni ratione uacui, nullam ueritatem coniicere, quantum in se est, ex subtilissimis rebus queunt, sed de eis secundum sensum iudicant. Et quia uident illud ponderosum, & mutum, & non putrescere, credunt illud Soli multum approximare, sed hoc totum est erroneum, ut latius a nobis insequenti negocio probatur aperte. Plumbum quoque multum habet de substantia terrea, ideo lauatur, & in stannum per lauacrum uertitur. Per hoc ergo patet stannum magis perfecto assimilari. Et Plumbum similiter aduritur, & fit minium, & ponitur super uapores aceti, & fit cerussa. Et licet non multum perfectioni approximet, ex eo tamen per nostrum artificium de facili argentum facimus, & non seruat pondus proprium in transmutatione, sed mutatur in nouum pondus. Et hoc totum in magisterio acquirit. Est etiam Plumbum argenti examen in cineritio, cuius causas dicemus. De Ioue, siue Stanno. Cap. Xxxu. Iouis ergo traditione non omissa, significamus filiis doctrinae, quod est corpus metallicum, album, non purum, liuidum, & sonans parum, terreitate pauca participans, stridorem, molliciem, liquefactionis sine ignitione uelocitatem in radice possidens, cineritium & cementum non expectans, sub malleo extensibile. Est ergo Iupiter inter diminuta a perfectione corpora magis perfecto in radice suae naturae affinis, Soli scilicet & Lunae, Lunae magis, Soli uero minus. Hoc itaque in sequentibus lucide narrabitur. Iupiter quia albedinem multam ex radice suae generationis suscepit, ideo omnia non alba corpora dealbat. Uitium est tamen ei, quod omne corpus frangit, praeter Saturnum & purissimum Solem. Et Iupiter multum Soli & Lunae adhaeret, & ideo ab eis per examina non de facili recedit. Suscipit tincturam rubedinis, & splendet in eo fulgore inaestimabili, & pondus acquirit in magisterio huius artis. Induratur uero & mundatur facilius quam Saturnus. Et qui sciuerit eius uitium fractionis auferre, subito ex eius proficuo perfrui laetabitur. Conuenit enim Soli & Lunae, nec separabitur ab eius unquam. De Uenere, siue Aere. Cap. Xxxui. De Uenere uero sermo noster sit ad praesens. Et est corpus metallicum, liuidum, rubedine fusca participans, ignibile, fusibile, sub malleo extensibile, cineritium & cementum refugiens. Uenus itaque ( ut narratum est ) in profundo suae substantiae colorem & essentiam auri praetendit, malleatur uero & ignitur ut argentum & aurum. Ideoque secretum ex ea assumas, quia est medium Solis & Lunae, & facile ad utrunque conuertere naturam illius accidit, & est bonae conuersionis, & pauci laboris. Conuenit cum tutia uehementer, que illam citrinat citrinitate bona, & ex hoc proficuum elicias. Excusamur itaque per eam a laboribus indurationis & ignitionis illius. Assumas igitur eam prae caeteris imperfectis in opere minori & medio, in maiori uero minimen. Lib. I. Summae Hoc tamen prae Ioue uitium habet, quod liuescit de facili, & infectionem ex acribus & acu136 tis suscipit, & eradicare illud non est facile artificium, imo profundum. De Marte, siue Ferro. Cap. Xxxuii. Martis uero narratio, & secretum illius totum est ex opere naturae, quia est corpus metallicum liuidum multum, parum uero rubeum, albedine non pura participans, durum, ignibile, fusibile fusione non recta, sub malleo extensibile, & multum sonans. Est autem Mars durae tractationis, propter impotentiam suae fusionis, qui si medicina illius naturam immutante fundatur, coniungitur Soli & Lunae, & non separatur per examen sine magna industria, sed si praeparatur, coniungitur, & non separatur per aliquod artificium, si eius natura fixionis non immutet ab eo, sola remota immundicie illius. Est ergo tinctura rubedinis de facili, albedinis uero difficulter. Et cum coniungitur non alteratus, non immutat colorem commisti, sed auget illud in quantitate. Inter omnia igitur corpora Iupiter splendidius, & lucidius, fulgidius & perfectius in solare & lunare transformatur corpus. Sed in eo est opus facilis tractationis, & longi laboris. Post illum uero Uenus minus perfectae mutationis eligitur, difficilioris tracttaionis, breuioris uero quam Iupiter laboris. Saturnus uero post Uenerem, perfectionem in transmutatione ab illa diminutam habet, facilis tractationis, longissimi uero laboris. Mars uero inter cetera minimae pefectionis in transmutatione consistit, tractationis utique difficillimae, & laboris longissimi. Quaecumque igitur a uelocitate liquefactionis corpora remotiora sunt, difficilioris inueniuntur in transmutationis opere tractationis. Et sunt huiusmodi Uenus & Mars. Quae uero magis, magis: & que maxime, maxime. Quaecunque uero maioris liuiditatis & infectionis de terra sunt participantia, & haec laboris maioris inueniuntur, & minoris perfectionis. Quaecunque autem perfectionum diuersitates paulo prius a nobis determinatae sunt, in minoris & medii operis artificio repertae sunt, in maiori uero unius perfectionis sunt omnia, non autem unius tractationis aut laboris sunt. Remanet enim dicere, & quae tractationis facilitas & difficultas, & quae breuitas laboris, & longitudo, in radice in natura corporum inuenta sunt. Iam ergo principia naturalia ipsorum corporum, traditione uera, quae est ex intentione naturae perscripsimus, & ipsorum corporum similiter determinatos sermones in singulis capitulis ueraciter expoluimus, & secundum sententiam eorum, qui intima naturae uidere potuerunt, & secundum nostram, qui ad ea peruenimus cum instantia laboris. Nunc uero secundum quod innuimus, expedit huius artis defectum supplere, & principia omnia huius magisterii tradere in huius nostri sermonis ultima parte, & perfectionem quam uidimus, secundum eius exigentiam, cum causis suis monstrare. Quarta Pras Huius Primi Libri, De Principiis artificialibus huius artis. Diuisio dicendorum in hac parte, cum insinuatione perfectionis, in secundo libro tradendae. Cap. Xxxuiii. Sunt duo quae determinanda sunt: Principia scilicet huius magisterii, & perrfectio eiusdem. Sunt itaque huius artis principia, modi operationum ipsius, quibus applicatur artifex ad hoc magisterium. Qui quidem a se inuicem sunt diuersi. Est enim unus modus Sublimatio, & Descensio alter, & unus etiam Distillatio, & unus ex modis est Calcinatio, & alius Solutio, & alius Coagulatio: septimus uero modus est Fixatio, octauus uero Ceratio. De quibus singulis singulas narrationes faciemus. Perfectio uero consistit ex consideratione eorum, quibus peruenitur ad eam, & ex consideratione rerum iuuam tium, & ex consideratione ipsius rei, quae ultimo perficit, & ex qua cognoscitur, an in perfectione fuit magisterium, uel non. Consideratio eorum, quibus peruenitur ad operis complementum, est consideratio substantiae manifestae, & colorum manifestorum, & ponderis in unoquoque coporum mutandorum, & eorum corporum, quae non mutanda sunt ex radice suae naturae absque illo artificio, & consideratio illorum similiter in radice sua cum artificio, & consideratio principiorum corporum, secundum suum profundum, occultum & manifestum, secundum naturam suam, sine artificio, & eorum similiter cum artificio. Quoniam si non cognoscerentur corpora & illorum principia in profundo suae nature & manifesto, cum artificio, & sine, nesciretur quod superfluum in eis, & quod diminutum, qua ratione necesse foret nos nunquam ad perfectionem transmutationis illorum peruenire. Consideratio autem rerum iuuantium perfectionem, est consideratio naturarum, illarum rerum, quae corporibus sine artificio uidemus adhaerere & mutationem facere. Et sunt Marchasita, Magnesia, Tutia, Antimonium, & lapis Lazuli, & consideratio eorum, quae sine adhaerentia corpora mundificant, & sunt scilicet sal & alumina, nitra & boracia, & quae illorum naturae sunt, atque consideratio uitrificationis mundantis per consimilem naturam. Consideratio uero rei quae perficit, est consideratio electionis purae substantiae argenti uiui: & est materia quae ex materia illius assumpsit originem, & ex illa creata est. Non est autem ista materia argentum uiuum in natura sua, nec in tota sua substantia, sed est pars illius, non est autem nunc, sed cum lapis noster factus est. Ipse enim illustrat, & ab adustione conseruat, quod perfectionis significatio est. Consideratio uero rei ex qua cognoscitur, utrum magisterium in perfectione sit, uel non, est consideratio cineritii, cementi, ignitionis, expositionis super uapores acutorum, extinctionis, commistionis sulfuris adurentis corpora, reductionis ponst calcinationem, & susceptionis argenti uiui. Haec autem omnia deinceps narrabimus cum causis suis, & cum experientiis facilibus, quibus poteris manifeste cognoscere, sermones non errrasse nostros. Et haec experimenta erunt tibi penitus nota. De Sublimatione, cursit inuenta. Cap. Xxxix. Prosequentes igitur nostrum propositum, dicimus de Sublimatione. Et fuit causa inuentionis eius, quia non inuenerunt Antiqui nostri, nec nos, nec qui post nos erunt aliquid, quod uniretur corporibus, nisi spiritus solos, uel aliquod, quod naturam corporis & spiritus in se contineret, & hos proiectos super corpora sine illorum mundatione, uiderunt uel non perfectos colores dare, uel ex toto corrumpere, adurere, denigrare & defoedare: Et hoc secundum diuersitatem ipsorum spirituum. Quidam enim sunt adurentes, ut sulfur & arsenicum & Marchasita, & hi quidem corrumpunt ex toto. Alii uero non adurunt, ut omne genus Tutiae, & hi quidem imperfectos colores dant, duplici de causa haec faciunt. Una, quia unctuositas adustiua sulfuris, de cuius proprietate est, de facili inflammari, & per inflammationem denigrari, & per consequens denigrare, ab eis non est ablata. Altera uero causa est terreitas, quae ab eis similiter ablata non fuit. In his autem, in quibus non datur perfectus color, est causa terreitas, liuidum faciens eum. Potest etiam adustio liuidum creare colorem. Ideoque ingeniati fuimus hos mundare ab unctuositate uidelicet adurente, eam habentes scilicet, & a terrea superfluitate omnes. Et ad hoc per nullum magisterium potuimus peruenire, nisi per solam sublimationem. Ignis enim cum eleuat, subtiliores partes semper eleuat, ergo dimittit grossiores. Ex hoc patet, 138 Lib. I. Summae per sub limationem spiritus a terreitate mundari, quae & ingressionem impediebat, & colorem immundum dabat. Experientia uero notum tibi facit satis per uisum tuum, illos ab ea absolutos esse: uides enim eos splendidiores & magis peruios, & eos facilius corporum densitatem subintrare & penetrare, & non foedum, ut prius, colorem facere. Quod uero per sublimationem adustio remoueatur, patet experimento, quoniam arsenicum quo prius ante sui sublimationem impium & pronum erat ad adustionem, post eius sublimationem inflammari se non permittit, sed solummodo sine inflammatione recedit, & hoc idem in sulfure ( si experieris ) inuenies. Quia autem in nullis aliis quam in spiritibus uidimus adhaerentiam ad corpora cum alteratione, per nullam aliam causam fuimus ab eis excusati, quin necessarium fuerit, illos praeparasse cum mundatione illorum, quae est per sublimationem, ideo huius fuit causa necessaria inuentionis. Sublimationis igitur narremus ordinem totum sine diminutione, & ipsius causam. Quid sit sublimatio, & de tribus gradibus ignis in ea obseruandis. Cap. Xl. Dicimus igitur, Sublimatio est rei siccae per ignem eleuatio, cum adherentia sui uasis. Sublimatio uero diuersificatur propter diuersitatem spirituum sublimandorum. Quaedam enim fit cum forti ignitione, quaedam uero cum mediocri, quaedam uero cum igne remisso. Si igitur sublimetur arsenicum uel sulfur, necesse est illa per remissum ignem sublimari, quoniam cum habeant partes subtilissimas coniunctas uniformiter grossis, ascenderet utique illorum tota substantia sine purificatione aliqua, imo denigrata & combusta. Ut igitur separet quis immundam terream substantiam, necesse est ingenia duorum inuenire generum, proportionem scilicet ignis, & mundificationem cum commistione faecum, quoniam commistio cum faecibus partes comprehendit grossas, & tenet illas in aludelis fundo depressas, nec eas scandere permittit. Unde & necesse est, artificem triplicem ignis gradum sublimationi applicare: Unum proportionatum taliter, quod per eum ascendant alterata tantum & mundiora & lucidiora, donec per hoc manifeste uiderit ipsa mun dari a terrea faeculentia. Alter uero gradus est, ut quod in faecibus remansit de pura illorum essentia, sublimetur cum maiori expressione ignis, uidelicet cum ignitione aludelis & ipsarum faecum, quam uidere poterit oculis suis. Tertius uero gradus est, ut administretur ignis debilissimus sine faecibus, ei quod sublimatum a faecibus, & iam depuratum est, ita ut uix aliquid de illo ascendat, & quod ascendet de illo sit res subtilissima, quae in hoc opere nihil ualet, quia illa est res, mediante qua adustio fit in sulfuribus. Est igitur tota sublimationis intentio haec, ut remota terreitate illius per ignis administrationem debitam, & abiecta similiter ex ea subtilissima & fumosa illius parte, quae adustionem cum corruptione adducit, relinquatur nobis pars illa, quae in aequalitate consistit, quae simplicem fusionem super ignem facit, sine adustione aliqua de igne fugiente sine inflammatione illius. Quod uero subtilissimum sit adustiuum manifestissimis argumentationibus probatur. Quia ignis ad suam conuertit naturam unumquodque eorum quod magis affine illi est, quia ex una quaque re adustibili magis affine est, quod ex illa est subtile, & adhuc magis affine est, quod subtilius est: ergo & maxime affine quod subtilissimum est. Ab experientia similiter, quoniam sulfuruel arsenicum non sublimatum uelocissime inflammatur, sulfur uero facilius. Sublimatum uero directe non inflammatur, sed euolat & extenuatur sine inflammatione, precedente tamen fusione. His itaque patet, sermonem nostrum ueridicum esse. De Faecibus corporum metallicorum, spiritibus in sublimatione addendis, & earum quantitate ac qualitate. Cap. Xli. Probatio uero administrationis faecum, cum proportione sua est, ut eligatur materia illa, cum qua plus conueniant spiritus sublimandi, & cui permisceantur profundius, quoniam illa cui magis uniuntur, potentior est in retentione faecum sublimandorum, quam cui non. Huius rationabilis satis est & manifesta probatio. Probatio uero, quod necessaria sit faecum administratio, est, quia si non coniungerentur sulfur uel arsenicum sublimandum, cum faece de aliqua re fixa, tunc necesse esset ea cum tota sui substantia ascendere, non mundata. Experientia uero sciunt, nos uerum dicere, qui in sublimationibus exercitati sunt. Probatio uero, quod necessaria sit talium faecum administratio, quibus sublimanda conueniant & uniantur in profundo suo, quia si faeces non permiscerentur per minima, tunc idem contingeret, sicut si faecem non haberent scilicet ut ascenderet tota illorum essentia sine mundatione aliqua, sicut ascendunt sine faecibus cum tota substantia, ergo & similiter a faecibus sublimata quibus non uniuntur, accidere necesse est. Experientia scit uerum hoc esse, qui hoc uidit & nouit, quia cum sublimauit a re extranea a corporum natura, sublimauit in uanum, ut nullo modo depurata post ascensionem illorum inueniret. Si uero cum calce alicuius corporum sublimauit, tunc bene sublimauit, & perfecte mundare potuit cum facilitate. Est ergo intentio faecum, ut administrentur de calcibus metallorum. Est enim in illis facilis operationis sublimatio, cum rebus autem aliis difficillima. Non est ergo aliquid, quod locum illorum possit obtinere. Non autem dicimus sublimationem impossibilem sine calcibus corporum, sed eam difficillimam, & longissimi laboris & protelationis usque in desperationem. Sed in hoc tamen aliquid bonitatis habet, quia quod sublimatur absque fecibus, uel sine corporum calcibus, est quantitatis multae, quod uero cum faecibus, minoris. Adhuc uero & quod cum corporum calcibus, minimae est quantitatis, sed facillimi laboris & breuissimi. Illud uero quod plus nos excusat a faecibus de corporibus, est omne genus salis praeparati, & huius consimilium in natura. Et est nobis cum eis sublimatio multae quantitatis etiam possibilis, quia facilis fit ab eis sublimandarum faecum separatio per salium solutionem, quod in nullis aliis rebus esse contingit. Proportio uero fecum est, ut quantitas faecum quantitati sublimandorum aequetur. In hoc enim etiam rudis artifex errare non poterit. mediocrem uero artificem, ponere medietatem ponderis sublimandorum ex faecibus, sufficiens esse contingit, & in hoc errare non debet. Exercitato uero & maxime experto, minima illarum pars sufficit. Quanto enim minores faecum sunt quantitates, tanto & maioris exuberantiae sublimationem necesse est esse, dummodo & secundum diuersitatem subtractionis fecum, fiat proportionalis illi subtractio ignis. In parua enim quantitate, paruus ad perfectionem ignis eliciatur, in magna magnus, in maiori maior. De moderando igne in sublimatione. Cap. Xlii. Sed quoniam ignis non est res quae mensurari possit, ideo contingit in illo errare saepissime, cum quis exercitatus non est, tam ex diuersitate fornacum, & lignorum adurendorum, quam uasorum & coaptationis illorum, De quibus omnibus expedit artificem attentum sollicitare. Sed communem adducimus regulam, Quod in primis expedit cum paruitate ignis, solam aqueitatem ex sublimandis exprimere, qua remota, si quid ascendit per illum, tunc in principio hic non 140 Lib. I. Summae augeatur ignis, ut per debilissimum ignem subtilissima pars tollatur, & seorsum ponatur, quae est causa adustionis. Cum autem iam nihil uel modicum ascenderit ( quod experiri poteris cum intromissione bombycis lycinii in superius foramen aludelis ) uigoretur ignis sub eo, & quanti uigoris debeat esse ignis, tibi experientia lycinii ostendet. Si enim parum de sublimando uel mundum exierit adhuc paruus erit ignis, augeatur igitur. Si uero multum & immundum, tunc superfluus est, subtrahatur igitur. Si uero mundum & multum, proportio iam inuenta est. Immundum autem uel mundum per extractionem lycinii, quod in foramen aludelis positum est, cognoscetur: secundum enim quam quantitatem munditiem uel immunditiem ex sublimando respexerit artifex adhaesisse lycinio, syllogissare poterit, & in tota sublimatione necessario proportionalem ignem. Et ex hoc ignis rectificationem inueniet sine fallacia. Melior uero modus faecum est, ut sumantur ferri squamae, uel aeris combusti. Et haec quidem propter priuationem malae humiditatis, de facili sulfur aut arsenicum sibi imbibunt & secum uniunt. Huius autem uiam scit exercitatus solus. De erroribus circa quantitatem faecum & dispositionem fornacis in sublimando sulfure & arsenico uitandis: Item de fornace construenda, & lignis eligendis. Cap. Xliii. Expedit ergo nos rectificare artificem in omnibus, in quibus contingit errare ignoranter, in horum duorum spirituum sublimatione. Narremus igitur primo, quod si multas faeces posuerit, tunc si non augmentauerit ignem proportionalem, nihil ex sublimando ascendet. Quomodo autem illum inueniat, iam ei sufficienter narratum est. Et si paucam faecum quantitatem, uel non ex corporum calce posuerit, tunc si illius proportionem non inuenerit, ascendet sublimandum cum tota substantia. Et huius tradidi similiter inuentionem sufficientem. Ex fornace uero similiter contingit errare. Nam magna fornax magnum dat ignem, paruum uero parua, si ligna & foramina auricularum eius proportionantur. Si igitur posuerit multam rei sublimandae quantitatem in paruam fornacem, ignem eleuationis sufficientem non poterit exhibere. Si uero paucam quantitatem in magnam fornacem, sublimationem exterminabit propter ignis excessum. Similiter uero spissa fornax condensatum & fortem dat ignem, tenuis uero rarum & debilem, in quibus similiter errare contingit. Similiter uero cum spaciosis auriculis furnus, & clarum & magnum dat ignem, cum strictis uero debilem. Item si maior fuerit uasis in coaptatione ad furnum distantia a spondilibus eius, magnum dabit ignem, si uero minor, minorem. In quibus omnibus contingit errare maxime. Rectificatio ergo horum est, ut furnus scilicet construatur secundum intentionem ignis quam quaerit, spissus scilicet cum libes auriculis, cum distantia uasis aludelis multa a spondilibus furni, si magnum querit ignem. Si uero mediocrem, mediocrem in his omnibus inueniat proportionem: si uero debilem, proportionem in his eandem inueniat. Et has proportiones omnes docebimus te inuenire cum praeparatione uera, & experientia determinata. Si igitur uolueris multam sublimationis quantitatem eleuare, tunc uas aludel tantae capacitatis inuenias, quod illam suscipiat super fundum ad eleuationem unius palmae. Ad illud coaptes furnum, ut suscipiat aludel in medio sui cum distantia parietum suorum per duos digitos. Et furno facto, facies illi decem auriculas aeque distantes proportione una, ut una aequalitas sis ignis ad omnes partes illius. Tunc uero stipite ferreo in medio fornacis ex transuerso in spondilibus eius firmato, qui a fundo fornacis distet ad extensionem unius palmae cum pollice suo, & ad spissitudinem unius digiti super eo firmetur uas aludel, & circumlinatur ad furnum, quem sequens demonstrat descriptio. Tunc uero aduerte, si bene & libere se expediuerit de fumositatibus, & flamma libere per totum furnum transiuerit in circuitu aludelis, tunc bene proportionatum est, si uero non, non. Et tunc dilata eius auriculas, & si emendatur, bene quidem, si uero non, tunc necessario relinquitur, quod distantia aludelis a parietibus nimis parua est: radantur ergo tunc parietes, & amplietur distantia & postea tentetur. Reiteretur ergo ampliatio auricularum, & rasura spondilium, quousque libere se absoluat a fumo, & flamma in circuitu aludelis sit lucida, & fumus libere per auriculas exeat. Ista est sufficiens experientia ad omnem sublimationis quantitatem de inuentione magnitudinis furni, & dilatationis auricularum eius, & distantiae aludelis a parietibus eius. Inuentio uero spissitudinis furni est quod si quaesieris magnum ignem, maior spissitudo illius sit, ad mensuram extensionis palmae cum pollice suo: si uero mediocrem, ad mensuram unius palmae: si uero minorem, ad spissitudinem duorum digitorum formetur, imiliter uero ex lignis eliciatur proportio, quoniam ligna solida fortem dant ignem, spongiosa uero debilem, sicca magnum & cito terminabilem. Uiridia parum & multum durantem, & similiter solida multum durantem: spongiosa uero de facili terminabilem dant ignem. Consideratione ergo distantiae aludelis & magnitudinis & paruitatis auricularum, & spissitudinis & tenuitatis furni, & diuersitatis lignorum praemissa, accidet omnium ignium diuersitates perquiri, cum experientia sua uera. Ex conclusione uero maiore uel minore auricularum, uel fenestrae furni, per quam ligna intromittuntur, & administratione diuersitatis lignorum, & additione & subtractione illorum, acc idet inueniri determinatum spacium temporis durationis ignis, scilicet ut scientia determinata sciatur, quantum unusquisque ignis in suo gradu perdurare poterit in aequalitate. Et haec inuestigatio est maxime tibi utilis & necessaria, quoniam per eam excusaberis a multitudine laboris immensi. Exerciteris igitur in ea, & in omnibus a nobis nunc nouissime determinatis, quia qui se exercuerit, inueniet, qui uero non, non. Ex qua materia & qua forma uas Aludel sit faciendum. Cap. Xliiii. Intentio uero uasis Aludelis est, ut fingatur uas de uitro spissum: de alia enim materia non ualet, nisi forte similis esset substantiae cum uitro spissum: solum enim uitrum & ei simile, cum poris careat, potens est spiritus tenere ne fugiant & exterminentur ab igne. Alia autem materia nulla, quia per poros eorum succesliue diminuuntur & euanescunt spiritus. Nec metalla in hoc ualent, quoniam spiritus propter amicitiam eorum & conuenientiam illa penetrant, & cum illis uniuntur: quare per illa transeuntes euanescunt, quod per ea, quae a nobis determinata sunt, aperte probatur. Necessario & experientia repertum est, hoc nos uerum dixisse, ergo per aliquod nos excusamur a susceptione uitri in compositione Aludelis. Fingatur ergo concha uitrea rotunda, cuius fundus sit paruae curuitatis, & in medio spondilium eius formetur zona uitrea circundans eam, & super illam zonam fundetur paries rotundus equidistans a conchae pariete ad grossitudinem cooperculi ipsius conchae, ita ut in distantia hac cadat paries coopertorii large sine pressura. Altitudo uero huius parietis sit ad mensuram altitudinis parietis conchae, aut paulo plus, aut paulo minus. Formentur uero duo coopertoria ad mensuram huius concauitatis duorum parietum, aequalia, quorum longitudo sit aequalis, & sit unius spannae, & figura eorum figura una, scilicet pyramidalis, in quorum capitibus duo aequalia sint foramina, unum scilicet in uno, alterum in altero, in quibus ambobus possit cadere maior gallinae penna, ut hic paulo post clarius cernere licebit. Est ergo conchae uasis intentio, ut posssit moueri secundum artificis uoluntatem coopertorium illius, & quod iunctura sit ingeniosa, per quam sine lutatione aliqua non pateat spiritibus egressio, 142 Lib. I. Summae Qui ergo in hoc potest magis ingeniari, non excuset se ab hoc per nostram traditionem. Et est specialis intentio super hoc, scilicet ut concha interior cum spondilibus suis usque ad medium subintret coopertorium suum. Cum enim fumorum sit ascendere & non descendere, per hoc inuenimus inuentione prima, spiritus non habere ad consumptionem exitum, & propter hoc excellit modos alios quos inuentione nostra quaesiuimus. Et hoc experiendo, uidebunt nos uerum aestimasse de illo. Intentio uero & una est, ut saepissime euacuetur aludelis caput ne prae nimia sublimandorum multiplicatione in illud, cadant ad illius fundum & detineat multitudo reiterationis sublimationis occupatum longo tempore. Est & similiter intentio altera, ut semper seorsum separetur, quod sursum ad propinquitatem foraminis capitis aludel ascendit in puluerem, ab eo quod fusum & densum in frustis, & apud fundum illius, peruium, & clarum, cum adhaerentia ad uasis spondilia conscendisse inuenitur, quoniam hoc minus habet de adustione, quam quod prope foramen reperitur scandisse. Hoc autem in superioribus aperta probatur ratione uidelicet, & experimento. Probatio uero bonitatis & perfectionis sublimationis est iam dicta. Et est, ut inueniatur clara & lucida, & non aduratur cum inflammatione. Haec est ergo perfectio intentionum sublimationis, sulfuris uidelicet & arsenici. Et si non inuenta est sic, reiteretur opus super illa, cum consideratione omnium suarum intentionum, quousque sic inueniatur. De sublimatione Mercurii siue Argenti uiui. Cap. Xlu. Nunc uero totam intentionem sublimationis arg. uiui determinemus. Est igitur completa, summa illius depuratio terreitatis, & remotio aqueitatis llius. Excusamur enim a labore remotionis adustionis eius, quoniam eam non habet. Dicimus igitur quod ingenium separationis superfluae terrae ipsius est ipsum commiscere rebus, cum quibus affinitatem non habet, & sublimationem eius reiterare ab eis multoties. Et harum genus est talk, & calx corticum ouorum, & marmoris albi. Similiter & uitrum minutissime tritum, & salis omne genus praeparati. Ab istis enim mundatur, ab aliis uero rebus habentibus affinitatem cum eo, nisi sint perfectionis corpora, corrumpitur potius, quia sulfureitatem habent omnia talia, quae ascendens cum eo in sublimatione ipsum corrumpit. Et in hoc experientiam uides, quia si sublimas illud a stanno, uel a plumbo, ipsum post sublimationem infectum conspicies nigredine. Ergo melior est eius sublimatio per ea, cum quibus non conuenit. Cum quibus autem conuenit melior esset, si sulfureitatem non haberent. Ideo a calce melior est sublimatio, quam a rebus omnibus, quoniam illa parum conuenit, & sulfureitatem non habet. Modus uero remotionis aqueitatis ipsius superfluae est, ut quando commiscetur calcibus, a quibus sublimari debet, teratur & commisceatur illis cum imbibitione, quousque de illo nihil appareat, & postea super ignem lentissimum aqueitas imbibitionis remoueatur: qua recedente, etiam argenti uiui aqueitas cum ea recedit. Sit tamen ignis tam lenis, ut per eum argenti uiui tota substantia non ascendat. Ex multiplici igitur reiteratione imbibitionis cum contritione & leni assatione, aqueitas illius maior deletur, cuius residuum per sublimationis reiterationem remouetur. Et quum uideris illud albissimum, excellens niuem albedine sua, & quasi mortuum aludelis spondilibus adhaerere, tunc super ipsum reitera sublimationem eius sine faecibus: Quoniam adhaeret pars illius fixa cum faecibus, & nunquam per ingeniorum genus aliquod ab illis separari posset. Aut post illud figas partem illius, & modum fixionis eius in sequentibus narratum tibi expresse trademus. Et cum fixeris illam, tunc reitera sublimationem residuae partis super eam, ut illa similiter figatur, & serua, quod tentabis super ignem. Si fusionem bonam dederit, tunc sufficientem sublimationem illi administrasti. Si uero non, adde illi de arg. uiu. sublimato partem aliquam, & reitera sublimationem, donec fiat, Quod si lucidum & albissimum habuerit colorem, & peruium, tunc bene mundasti: si non, non. Igitur ne sis in praeparatione illius quae per sublimationem fit, negligens, quia qualis erit mundatio, talis & perfectio per illud sequitur, in proiectione illius super unumquodque imperfectorum corporum, & super ipsum uiuum non praeparatum. Unde & quosdam contingit ferrum, quosdam uero plumbum, & quosdam per illud Uenere, & quosdam stannum formare. Quod contingit propter purificationis negligentiam, quandoque illius solius, quandoque sulfuris sibi admisti, uel eius comparis. Si igitur directe sublimando mundaueris, & illud perfeceris, erit albedinis tinctura firma & perfecta, cui non est parde sublimatione Marchasitae. Cap. Xlui. Sufficienter igitur sublimationis arg. uiui summa intentionis tradita, nunc ad ipsius Marchasitae sublimatione accedamus: Due autem sunt illius sublimationes. Prima quidem sine ignitione perficitur, alia cum ignitione. Et illud ideo, habet enim duplicem substantiam. Unam scilicet sulfur purum in natura sua, aliam uero argentum uiuum mortificatum. Prima utilis est, sicut sulfur: Secunda uero utilis, ut argentum uiuum mortificatum, & mediocriter praeparatum. Assumamus igitur hanc ultimam, quia per illam excusamur a superiore argentum uiuum & a labore mortificationis eius. Est igitur totus modus sublimationis illius, ut teratur, & in aludele ponatur, & sublimetur sine ignitione sulfur eius, semper remouendo quod ex illo sublimatur saepissime propter causam dictam, & augendo ignis uigorem usque ad ignitionem aludelis. Et prima sublimatio marchasitae debet fieri in uase sublimationis, quousque sulfur recesserit, & postea in isto successiue & ordinate procedere, quosque totum quod in ea de sulf. constat, exierit. Quod probare poteris his manifestis experientiis. Nam cum totum illius sulf. fuerit eleuatum, uidebis colorem eius, quod post illud sublimabitur, mutari in albissimum, misto caelestino eidem colore clarissimo & amoeno. Aliter etiam, quia quod erit de sulfuris natura comburetur, & flammam dabit ut sulfur. Quod uero secundo post illud sublimatum fuerit, nec inflammabitur, nec proprietates sulfuris ostendet aliquas, sed uiui argenti mortificati in sublimationis reiteratione. De uase, in quo Marchasita recte possit sublimari Cap. Xluii. Illud ergo colligamus per suum sublimationis modum, qui est, ut fiat uas terreum solidissimum, & bene coctum, ad longitudinem mediae staturae uirilis, ad latitudinem uero, per quam manus subintrare possit. Et fiat fundus eius qui separari & coniungi possit ad similitudinem unius planae paropsidis profundae multum. Et men suretur ab orificio illius uasis usque prope fundum, ad mensuram longitudinis unius manus cum digitis suis. Et de illo loco usque ad caput eius uitrificetur interius uas uitrificatione spissa multum. Et super caput illius ponatur alembicus cum laxo nafo: in tali enim uase sublimatur illud. Coniungatur igitur fundus uasi suo per lutum firmae tenacitatis, & super ipsum fundum spargatur marchasita, & super caput uasis alembicus laxi nasi, & ponatur in furnum, de cuius proprietate sit fortem ignitionem dare, fusionis scilicet argenti, uel Ueneris, si artifex in diguerit, quem in Summa nostri operis, ubi diuersitates omnium instrumentorum narrabimus, tibi sufficienter trademus, & caput furni circunda cum rota habente foramen in medio sui, ad magnitudinem uasis, per quod illud uas intrare possit, & luta iuncturas in circuitu uasis & furni, ne ignis exiens impediat te in sublimationis adhaerentia, relictis tantum quatuor fenestris paruis in rota, quae claudi & aperiri possint, per quas mittantur carbones in furnum, & in lateribus fornacis: similiter aliae quatuor sub illis intermedie, 144 Lib. I. Summae quas & similiter carbones mittantur, & sex uel octo foraminibus ad magnitudinem digiti minoris, quae nunquam claudantur, ut per illa furnus a fumositatibus se libere possit expedire. Et sint foramina illa in iunctura furni cum rota sua. Furnus uero magnae ignitionis est, cuius spondilia sunt ad altitudinem cubitorum duorum. In medio sit rota, minutissimis & creberrimis perforata foraminibus, cum luto fortiter annexa. Capita foraminum superius sint stricta, inferius uero laxa, ut cinis uel carbones possint liberius ex illis cadere, & relinquat ipsa continue ad subsceptionem aeris liberius aperta. Nam aeris libera & multa susceptio per inferiora foramina, est causa una magne ignitionis per furnum. Exerciteris ergo in eo, & ipsum inuenies. Causa uero longitudinis uasis est, ut extra ignem multa quantitas eius extendatur, & infrigidetur, ut fumi sublimationis locum refrigerii inueniant & adhaereant, & non inueniant uiam fugae, & suae exterminationis. Hoc autem nouit ille, qui dum sublimasset in breuibus aludelibus, nihil ex sublimato inuenit, quoniam propter breuitatem aludelis aequalis fuit per totum ipsum ignis. Ideoque semper in fumi substantiam conuersum sublimandum stetit, & non alicubi adhaesit, sed successiue per poros uasis euanuit. Uas ergo in omnibus sublimandis ad maiorem sui partem in loco sui refrigerii extendatur. Causa uero uitrificationis uasis est, ne fumi ascendentes in loco suae ascensionis, porosum inueniant aludelis parietem, & illum penetrantes aufugiant. Uitrificatur ergo locus ascensionis illorum, ut obseretur illis uia fugae. Fundus uero aludelis non, quoniam ipsius fundus in igne consistit, qui uitrificationem ipsius funderet, qua fusa, & fundus eius, & similiter sublimandum funderetur, & uitrum fieret. Est enim uitri proprietas, omnia uincere, & ad se conuertere. His igitur omnibus consideratis cum causis eorum, fiat ignis sub aludele, quousque certificatus fueris experientia uiridica, illud totum ascendisse. Est autem experientia, intromissio baculi terrei bene cocti, habentis foramen paruum in capite suo, usque ad medium eius ueniens, ad quantitatem digiti minoris prope ipsam rem, a qua fit sublimatio. Et si foramini aliquid adhaeserit ex sublimando, non est totum sublimatum, si uero non, tunc sublimatum est. Et hac eadem exercitatione in omnibus sublimandis certificari poteris. De sublimatione Magnesiae & Tutiae: item corporum imperfectorum, & de additione materiae subleuantis ea. Cap. Xluiii. Sublimationis uero Magnesiae & Tutiae est eadem intentio cum intentione ultimae sublimationis marchasitae. Non enim possunt haec omnia sine ignitione sublimari, ideoque omnia unam intentionem habent cum causis iisdem & experientiis eisdem, & habet unum ordinem generalem. Quia sine faecibus sublimari debent, quaecunque sublimari cum ignitione necessario contigerit: quia in seipsis faeces habent sufficientes, imo superfluas, & huius signum est difficultas sublimationis ipsorum. Sublimantur etiam similiter omnia corpora a perfectione diminuta hoc eodem ordine, & non cadit diuersitas aliqua, nisi quia ignis sublimationis uehementior est in corporibus, quam in magnesia, marchasita, & tutia. Et non diuersificantur similiter corpora in sublimationibus suis, nisi quod quaedam indigent admistione rei subleuantis ea, quaedam uero non, ut facilior fiat eorum eleuatio. Sed una tamen specialis in corporum sublimatione considerationis experientia reperta est bona, uidelicet, ut in fundo aludelis non sit multa corporis sublimandi quantitas, quia multitudo sublimationem impedit. Et planities sit in fundo aludelis sublimationis, & non concauitas, ut possit aequaliter & tenuiter super fundum sparsum corpus aequals ter & multum in omnibus suis partibus eleuari. Corpora uero indigentia admistione rei eleuantis, sunt scilicet Uenus & Mars, propter suae fusionis tarditatem. Uenus itaque Tutia indiget, Mars uero Arsenico, & cum his eleuatur de facili, quoniam cum eis maxime conueniunt. Fiat igitur post illorum considerationem sublimatio, ut in Tutia, & illi similibus in sublimatione, & disponatur eorum sublimatio hoc eodem ordine cum causis suis & experientiis. De Descensione & modo purificandi per pastillos. Cap. Xlix. Narratis itaque sublimationis intentionibus cum causis suis omnibus, re stat nos Descensionis modum monstrare, cum causis suis similiter, & suo ordine determinato & completo. Fuit ergo inuentionis illius causa triplex. Una scilicet, ut cum materia aliqua inclusa est in illo uase, quod uocatur Descensorium Chemiae, post fusionem suam descendat per foramen illius, & per eius descensionem simus certi, fusionem suscepisse. Alia, ut corpora debilia per eam a combustione praeseruentur post reductionem a calcibus eorum Nam cum a calcibus corpora debilia tentamus reducere, non omnem illorum partem tempore uno reducere possumus. Si igitur pars illa, quae primo in corpus reducta est, reductionem totius expectaret, & per ignem euanesceret maior illius quantitas. Necesse igitur fuit ingeniari, ut statim quum reducta est pars ab igne deponatur. Hoc autem per descensorium fit. Est & tertia causa inuentionis illius corporum depuratio ab omni re extranea. Descendit enim corpus fusum mundum, & omnem rem extraneam in concauitate illius dimittit. His itaque tribus necessitatibus inuenta descensione, determinetur modus illius cum instrumento suo prius notificato cum causis suis. Dicimus igitur, quod forma eius talis erit, ut fundus illius sit acutus, & parietes illius sine scrupulo aequaliter sint terminantes in fundi acuitatem, ut possit unumquodque fusibilium libere sine adhaerentia ad fundi illius foramen descendere, & coopertorium eius ( si necesse sit ) ad similitudinem planae paropsidis, & bene conueniat illi, & sint de bona & firma terra, & non de facili per ignis pressuram findente. Mittatur igitur res, cuius intentiosit descendere, in illud, super baculos rotundos ex terra factos, ut magis fundo superiori approximent, & cooperiatur cum eo, & iunctura firmetur, & in igne de carbonibus ponatur, & super ipsum suffletur, quousque tota res descendat in uas sibi suppositum. Potest tamen ( si res fuerit difficilis fusionis ) poni super tabulam planam, uel paruae concauitatis, a qua possit de facili descendere cum inclinatione capitis descensorii, si fusa fuerit: Purificantur enim per hoc corpora: Sed per pastillum melius purificantur, cuius modus purificationis est idem cum modo purificationis descensorii. Et ideo per illum excusamur ab eo. Tenet enim faeces corporum, ut descensorium, & melius, & ideo narramus modum illius. Dicimus igitur, quod accipimus corpus, de cuius intentione est mundari, & illud in grana minutissima, uel limaturam uel in calcem ( quod perfectius est ) redigimus, & ei commiscemus calcem aliquam, de cuius intentione non sit fundi, & postea illud fundimus. Inuenimus enim per illud corpora mundari multa iteratione, sed non mundificatione perfecta, quam perfectionem scimus esse, sed mundificatione utili, ut medicina perfectionis suscepta, melius & perfectius per eam transformentur corpora. Est enim administratio praecedens eam: omnem autem administrationem sufficienter in sequentibus tibi narrabimus. Nunc uero Descensorii ponamus descriptionem. De Distillatione & causis eius, ac de tribus eiusdem generibus, scilicet per alembicum, per descensorium, & per filtrum. Cap. L. Conueniens est igitur, ut sequentes propositum nostrum, sermonem de Distillatione tradamus cum causis suis. Est igitur Distillatio uaporum aqueorum 146 Lib. I. Summae in suo uase eleuatio. Diuersificatur itaque distillatio. Nam quaedam est per ignem, quaedam uero sine igne. Que uero per ignem fit, duorum generum inuenitur. Quaedam est per eleuationem in alembicum, quaedam per descensum Chemiae, qua mediante, oleum ex uegetabilibus elicitur. Causa quare inuenta sit distillatio, & causa generalis inuentionis cuiuslibet distillationis, est purificatio liquorosi a faece suae turbulentiae, & conseruatio illius a putrefactione. Uidemus enim rem distillatam quocunque distillationis genere puriorem effici, & melius a putrefactione custodiri. Causa uero specialis inuentionis illius, quae per ascensum fit in alembicum, est inquifitio aquae purae sine terra. Cuius experientia est quod uidemus aquam sic distillatam, nullam faecem habere. Causa inuentionis aquae purae, fuit imbibitio spirituum & medicinarum mundarum, ut si quando scilicet indigemus imbibitione, aquam puram habeamus, quae faecem post ipsius resolutionem non dimittat, qua faece medicinae nostrae & spiritus mundati possint infici & corrumpi. Causa uero inuentionis eius, quae per descensum fit, fuit olei puri in natura sua extractio, quia per ascensum oleum in natura sua combustibili haberi non poterat, & huiusmodi inquisitio fuit, scilicet, ut color eius, qui cum substantia sua permistus est, habeatur: hic enim iuuare potest in casu. Distillationis uero quae per filtrum sine ignitione perficitur, causa inuentionis, fuit aquae sola serenitas. Dicamus igitur nunc omnium distillationum modos cum causis suis. Eius itaque quae per ascensum fit, est duplex modus. Alia enim fictili olla cineribus plena perficitur: Alia autem cum aqua in uase suo cum graminibus uel lanositate, ordine suo disposita, ne cucurbita uel distillatorius alembicus rumpantur, antequam ad perfectionem deducatur. Ea uero que cum cineribus, maiori, & fortiori, & acutiori perficitur igne, quae autem cum aqua, mansueto igne & aequali. Aqua enim acuitatem ignitionis non suscipit, quemadmodum cineres. Ideo per eam quae cum cineribus fit, colores & grossiores terrae partes eleuari solent. Cum ea uero quae cum aqua sit, subtiliores & sine colore, & ad naturam aqueitatis simplicis approximantes magis eleuari contingit. Subtilior ergo fit separatio per eam quae aqua perficitur, quam per eam quae cineribus elicitur. Experientia hoc nouit uerum esse, qui cum distillasset oleum per cineres, oleum uix alteratum suscepit in recipientem. Uolens uero partes eius separare, ad id necessitate peruenit, ut contingeret per aquam distillare. Et tunc per eius reiterationem separauit oleum in partes suas elementales, ut albissimam & serenissimam aquam ex rubicundissimo extraxerit oleo, remanente in fundo alembici totaliter illius rubore. Per hoc ergo magisterium ad omnis rei uegetabilis, & eius quae ex uegetabili processit in esse, & omnis rei consimilis, ad omnium determinatam elementorum separationem peruenire necesse est. Per eam uero, quae per descensum fit, ad cuiuslibet rei oleum perueniri determinate potest, scilicet uegetabilium omnium & eorum consimilium. Per eam uero, que per filtrum fit, ad cuiuslibet liquorosi serenitatem perueniri potest. Haec autem omnia etiam parum uel minimum scientibus sunt manifesta & nota qui uero haec ignorat, nihil ex hoc nouit magisterio. Exercitetur igitur, & de facili ea inuestigabit. Dispositio igitur eius quae per cineres fit, est ut lumatur olla fortis ex terra, & coaptetur in furno simili sublimationis furno praefato cum eadem distantia a furni spondilibus per eandem inuestigationem, & similibus auriculis, super cuius fundum ponantur cineres cribellati ad digiti spissitudinem, & super ipsos cineres ponatur uas distillationis, & cooperiatur in circuitu eius cum eisdem, usque prope collum alembici, postea uero infundatur in illud res, de cuius intentione sit sic distillari. Uitimo uero cooperiatur illud cum alembico, cuius collum suscipiat collum cucurbitae inferioris intra se, usque ad curuitatem cannalis ipsius alembici, ne uiam fugae inueniat distillandum. Et postea lutetur alembicus cum cucurbita sua, & firmetur eorum iunctura, & supponatur ignis quousque distillet. Alembicus uero & eius cucurbita de uitro sint. Ignis uero illius augeatur ei secundum exigentiam distillationis, quousque uideatur totum distillandum cum magna ignis expressione distillatum esse. Secundae uero intentionis distillationis dispositio, quae per aquam fit, est similis huic in uase & alembico. Differt tamen ab ea in hoc, quod in hac sumitur olla ferrea uel aenea & coaptatur ad furnum, ut dictum est. Postea super fundum illius olle stratum de graminibus, uel lana, uel re consimili construatur, ad spissitudinem trium digitorum, ne cucurbita frangatur, & eisdem graminibus, uel rebus consimilibus cooperiatur in circuitum cucurbita, usque prope collum alembici, & super ipsa farmenta uirgae subtilis superspargantur, & super uirgas ponantur lapides ponderosi, qui suo pondere cucurbitam, & alembicum, & ipsa sarmenta deprimant & depressa firmiter & stabiliter teneant super ollae fundum, ne natent leuata per ipsam aquam: & sit leuatio haec causa fracturae uasis, & distillande rei perditio. Postea uero super sarmenta fundatur aqua usque ad ollae plenitudinem, & supponatur ignis, quousque distilletur totum. Dispositio uero eius quae per descensum fit, est, ut fiat descensorium uitreum cum coopertorio eius, & lutetur utrunque, & intromittatur quod sic distillari quis intendit. Et fiat super caput illius ignis. Descendet enim distillatio eius. Dispositio uero eius quae per filtrum fit, est, ut ponatur liquor distillandus in concham lapideam, & filtri bene abluti & madidi. ponatur pars latior in dictum liquorem usque ad fundum conchae. Pendeat uero exilior pars eius ab orificio conchae extra. Et sub capite illius filtri ponatur uas recipiens distillationem. Cum ergo distillare ipsum filtrum incipiet, primo aqua distillabit, qua madidum fuit: qua cessante, succedit illi liquor distillandus. Qui si non dum serenus fuerit, toties ad concham reuertatur, quousque serenissimus distilletur. Haec autem, quia facilia sunt omnia, magna probatione non indigent, ideoque eorum probationem siluimus. Descriptio uero omnium uasorum distillationis cuiuslibet, a nobis nunc traditae, est haec. De Calcinatione, tam corporum, quam spirituum, cum causis & modis suis. Cap. Li. Post igitur distillationis narrationem, sermonem nostrum tradamus de Calcinatione. Est ergo Calcinatio, rei per ignem puluerizatio, per priuationem humiditatis partes consolidantis. Caula inuentionis eius est, ut sulfureitas adustiua corrumpens & defoedans, per ignem deleatur. Diuersificatur uero secundum diuersitatem rerum calcinandarum. Calcinantur igitur corpora, & calcinantur spiritus, & res aliae extraneae a natura horum, diuersa tamen intentione. Quia igitur sunt corpora imperfecta, duorum scilicet generum, dura uidelicet ut Uenus & Mars, mollia uero, ut Iupiter & Saturnus, quae omnia calcinantur: necesse fuit illa diuersa intentione calcinari, generali scilicet & speciali. Generali attamen una intentione calcinantur. Et est, ut sulfureitas illa corrumpens & defoedans deleatur per ignem. Sic enim comburitur omnis ex quacunque re sulfureitas adustiua que sine calcinatione deleri non potest. Quoniam ipsum corpus solidum est, & propter soliditatem & latitationem occultate sulfureitatis in continuitate substantiae arg. uiui defenditur per illud ab adustione. Ideoque necesse fuit continuitatem eius separare, ut ignis liberius ad quamcunque minimam eius partem perueniens, sulfureitatem ex eo comburere possit, & non defendat ipsum continuitas argentum uiuum in illo. Et est communis intentio similiter in illa depuratio terreitatis. Inuentum est enim, quod corpora per reiterationem calcinationis & reductionis mundantur, ut monstrabimus in sequentibus. Specialis uero calcinatio corporum mollium est, ut cum his duabus intentionibus sit intentio per eam 148 Lib. I. Summae illa indurare & ignire, ad quod peruenitur cum ingeniosa reiteratione calcinationis super illa, de qua in sequenti traditione determinare nos expedit. Inuenimus enim per id ingenium manifeste ipsa indurari. Sed manifestius & citius Iupiter induratur. Causa uero inuentionis calcinationis spirituum est, ut ipsi melius figantur, & facilius soluantur in aquam. Quoniam omne calcinati genus fixius est, quam non calcinati, & facilioris solutionis. Quia partes calcinati magis subtiliatae per ignem facilius cum aquis commiscentur, & in aquam conuertuntur. Et hoc si expertus fueris, sic inuenies se habere. Calcinatio uero aliarum rerum, facit ad exigentiam praeparationis spirituum, & corporum: de qua latius a nobis determinabitur in sequentibus. Non autem est de perfectione harum aliquid talium. Modus igitur ipsius calcinationis est diuersus, propter diuersitatem calcinandorum. Calcinantur enim corpora aliter, quam spiritus uel aliae res. Et corpora a se inuicem diuersa, similiter diuersimode calcinantur. Corpora enim mollia unum modum habent generalem ad calcinationis intentionem, scilicet quod ambo per solum possunt calcinari ignem, & per salis acuitatem, praeparati uel non praeparati ambo similiter. Primus igitur modus per ignem solum sic perficitnr, ut sumatur uas ferreum, uel terreum ad similitudinem paropsidis formatum, cuius structura sit firma, & coaptetur ad furnum calcinationis horum, taliter, quod sub illo possint carbones proiici & sufflari. Proiiciatur uero in fundum uasis illius plumbum uel stannum, quod super tripodem ferreum, uel tres lapideas columnas sedeat firmiter, & ad furni sui parietes similiter firmetur, quatuor uel tribus lapidibus coarctantibus illud ad eos, ne uas moueri possit. Furni uero figura eadem fit cum forma furni magnae ignitionis, de quo narratum est iam, & narrabitur similiter sermone completiori. Accendatur igitur in illo furno ignis sub uase calcinationis, ad ipsius calcinandi corporis fusionem potens. Et cum ipsum corpus cutem nigram super se creauerit ignis calore, subtrahatur illa ab eo cum pala ferrea uel lapidea, que se non permittit comburi ad infectionem calcis. Haec autem excoriatio tamdiu coneinuetur, quousque ipsum corpus in puluerem conuertatur. Quod si Saturnus fuerit, ad maiorem ponatur ignem, quo usque in citrinissimum mutetur colorem calx eius. Si uero lupiter, similiter exponatur, & dimittatur, quousque in albedinem mutetur completam. In hoc tamen sollicitum reddimus artificem, quod Saturnus de facili a calce sua redit ad corpus: Iupiter uero difficillime. Ideoque ne contingat illum errare in expositione Saturni, post primam eius puluerizationem ad maiorem ignem, ne illius calx prius redeat in corpus, quam perficiatur: quoniam temperantia ignis indiget, & successione augmenti illius paulatim, cum cautela, quousque in calce firmetur sua, ne de facili redeat in corpus, ut possit illi maior ignis administrari, ad suae calcis perfectionem. Similiter ne contingat errare in Ioue, propter difficilem eius reductionem, ut si quando posuerit in reductionem calcem eius, eueniat ei, quod non reducat, sed inueniat eam prioris dispositionis, aut in uitrum redactam, & aestimet reductionem eius impossibilem. Dicimus enim, quod si in louis reductione magnum non adhibuerit ignem, non reducet: si uero magnum, non necessario illum reducere contingit, sed possibile est illum in uitrificationem reducere. Et illud ideo, quia Iupiter in profundo suae naturae argentum uiuum fugitiuam inclusam habet substantiam. Quae si longam in igne traxerit moram, fugiet, & corpus priuatum humi ditate relinquet, ita ut potius aptum ad uitrificationem, quam ad corporis metallici fusionem conuerti reperiatur. Omne enim propria priuatum humiditate, nullam nisi uitrificatoriam dat fusionem. Ideoque necessario relinquitur ut cum ignis impetum maxime ueloci, reducere celeriter festinet: aliter enim non reducitur. Exerceatur ergo ad illud, & sciet. Modus uero calcinationis horum duorum corporum, quae a salis acuitate perficitur, est, ut proiiciatur super faciem illorum salis quantitas post quantitatem saepissime in fusione sua, & permisceantur agitatione multa per baculum ferreum super ignem, quousque per salis mistionem in cinerem uertantur. Et postea per eundem modum perfectionis perficiatur illorum calx, cum suis considerationibus. Sed in hoc est etiam differentia in horum duorum corporum calcinatione: Quia plumbum ex primis calcinationis laboribus ad puluerem conuertitur facilius quam Iupiter, non tamen perficitur illius calx facilius quam louis. Dependet autem huius causa ex eo, quod Saturnus humiditatem magis fixam habeat, quam lupiter. Ueneris uero & Martis est idem modus, diuersus tamen a primis, & illud propter liquefactionis eorum difficultatem. Et est, ut laminati ponantur ad fortem ignitionem, de cuius intentione non sit fundere. Propter multam enim terreitatis eorum in illis quantitatem, & multam sulfureitatis adustiuae & fugientis mensuram, de facili per hunc modum adducuntur in calcem. Et illud ideo, quia ex multa terreitate argentum uiuum substantiae intermista, turbatur argentum uiuum debita continuatio. Et ideo porositas in eis causatur, per quam & sulfureitas transiens euolare potest, & ignis ex causa illa ad eam accedens, comburere, & eam eleuare potest. Pet hoc igitur relinquitur, & partes rariores fieri, & in cinerem per discontinuitatem raritatis conuerti. Manifesta igitur experientia huius est, quia exposita ad ignitionem lamina Ueneris, flammam dabit sulfuream & squamam in superficie sua causabit puluerizabilem. Et illud ideo, quia ex pro pinquioribus partibus necesse est faciliorem sulfuris combustionem fieri. Modus uero furni calcinationis huius, est idem cum modo furni distillationis, nisi quod foramen solummodo unum magnum debet super caput suum habere, unde a fumositatibus se libere absoluat. Et situs calcinandorum in medio furni sit, ut in circuitu libere ignem suscipiant. Uas uero eius sit terreum, ad formam paropsidis factum. Modus autem calcinationis spirituum est, ut eis ad fixionem approximantibus, administretur ignis, successiue & paulatim illum augendo, ne fugiant, quousque maximum eos tolerare ignem contingat. Et uas eorum sit rotundum, undique clausum, & furnus idem cum nouissime dicto. Cum consimili autem furno, & consimiliuase, omnis similiter res calcinatur. Excusamur tamen a maiori labore, quam qui adhibetur in custodia fuge: Quoniam alia res non fugit, nisi spiritus, & quod spirituum naturae approximat. De Solutione, Cap. Lii. De Solutione sermo noster ampliatus innuit, solutionem rei siccae in aquam esse redactionem. Dicimus igitur, quod omnis solutionis perfectio adducitur cum aquis subtilibus, & maxime acutis & acribus, & ponticibus fe cem nullam habentibus, sicut est acetum distillatum, & uua acerba, & pyra multae acritudinis, & mala granata similiter distillata, & his similia. Fuit autem causa inuentionis eius subtiliatio eorum, quae nec fusionem nec ingressionem habent, de quibus magna utilitas amittebatur spirituum fixorum, & eorum, quae ipsorum naturae sunt. Nam omne quod soluitur, necesse est salis, aut aluminis, uel eorum consimilium naturam habere. Est autem natura eorum, quod fusionem dant, ante illorum uitrificationem. Ergo & spiritus soluti fusionem praestabunt similiter similem. Cum ergo multum ex natura sua, corporibus, & sibi inuicem couueniant, habita fusione, necesse est per illam corpora penetrare, & penetrando transmutare. Adhoc uero ut penetrent & transmutent, sine magisterio non peruenitur, quod est scilicet, ut post solutionem & coagulationem illius administretur, illi aliquis ex spiritibus purificatus, non fixus. Et toties ab illo sublimetur, quousque secum maneat, & illi uelociorem praestet fusionem, & ipsum in fusione a uitrificatione conseruet. De natura enim spirituum est, non uitrificari, & a uitrificatione commimistum saluare, donec in eo fuerint. Spiritus ergo qui magis naturam seruauit spiritus magis a uitrificatione defendet. Lib. I. Summae Magis autem seruauit spiritus, solummodo pu150 ficatus, quam purificatus, fixus, calcinatus, atque solutus: ideo necesse est talem illi admisceri. Resultat enim ex his bona fusio, & ingressio & fixio stans. Ex operibus autem naturae probare possumus, sola salium & aluminum, & similium naturam seruantia, solubilia esse. Non enim in operibus illius omnibus considerantes, inuenimus alia solui, praeter illa. Igitur quaecunque soluuntur, necesse est per illorum naturam solui. Sed quia uidemus omnia uere calcinata solui per reiterationem calcinationis & solutionis: Ideoque probamus per illud, omnia calcinata ad salium uel aluminum naturam approximare, ideo sese in proprietatibus necesse est concomitari. Modus uero solutionis duplex est, scilicet per fimum calidum, & per feruentem aquam. Quorum est una intentio, & unus effectus. Modus ergo per fimum est, ut ponatur calcinatum in ampullam uitream, & super illud fundatur quantitas aceti distillati, uel consimilis, duplum eius, & obturetur caput ipsius bene, ne respiret, & sub fimo tepido solui dimittatur, & postea per distillationem tri solutum remoueatur. Non solutum uero iterato calcinetur, & post calcinationem iterato similiter soluatur, donec per reiterationem operis super illud totum soluatur. Modus uero, qui per bullientem aquam fit, uelocior est. Et est, ut calcinatum in ampullam similiter ordinetur cum aceto, obturato foramine, ne respiret. que in caldario pleno aqua & straminem sepeliatur, ut in distillationis modo per aquam praeceptum attulimus per ordinem, & postea succendatur sub ea ignis donec aqua per horam ferueat: Post hoc uero solutum distilletur, & seorsum seruetur. Non solutum uero iterato calcinetur, & iterato eodem ordine soluatur, donec per reiterationem totum soluatur. De Coagulatione, & eius causis, deque diuersis modis coagulandi Mercurii & medicinarum solutarum. Cap. Liii. Coagulatio uero est rei liquorosae ad solidam substantiam per humidi priuationem reductio. Est autem duplex causa inuentionis illius: una scilicet arg. uiu. induratio: altera uero inuentionis caussa est, medicinarum solutarum ab aqueitate illis admista absolutio. Diuersificatur ergo secundum ipsorum coagulandorum multiplicitatem. Alia enim argentum uiuum coagulatione indiget, alia uero solutae medicinae. Est tamen ipsius argenti uiui duplex coagulatio. Una quidem per ablationem totius ab illo humidi innati: Alia uero per inspissationem ipsius humidi quousquem induretur. Congelare attamen illud difficillime atque laboriose accidet cum profunditate perspicacis industriae, & nos narrabimus omne ingenium coagulationis illius. Ingenium uero coagulationis illius cogitauerunt quidam fore per conseruationem illius in ignis temperamento. Qui cum illud putassent se coagulasse, post remotionem eius ab igne, inuenerunt illud fluere sicut prius. Per hoc igitur in stuporem & in admirationem adducti sunt, uehementer arguentes, ad hoc perueniri non posse. Alii uero necessario ex principiis naturalibus supponentes, humidum quodlibet ab ignis calore in siccitatem conuerti, conati sunt cum perseuerantiae instantia continuare illius conseruationem in igne, & per hanc continuationem ad hoc deuenerunt, ut ex eis aliqui in album, aliqui uero in rubeum conuerterint lapidem; aliqui uero in citrinum, cui non fuit fusio nec ingressio. Et harum diuersitatum causam non potuerunt aestimare, ideoque illud abiecerunt. Alii uero cum medicinis illud coagulare conati sunt, & ad hoc non peruenerunt, sed accidit eis illusio, aut quia non coagulauerunt, aut quia insensibiliter extenuatum est, aut coagulatio eorum non fuit in forma alicuius corporis. Et horum diuersitatis causam ignorauerunt. Alii medicinas artificiosas componentes, illud in proiectione coagulauerunt: Sed eorum non fuit coagulatio utilis, quoniam ad imperfectum corpus illud conuerterunt, & causam huius similiter uidere non potuerunt. Horum igitur nos narrare causas expedit, ut ad coagulationis illius magisterium artifex perueniat. Ut autem iam a nobis sufficienter narratum est, uniformis est substantia argenti uiui. Quare non est possibile in breui spacio temporis per conseruationem illius in igne, aqueitatem remouere illius. Nimia igitur festinatio, causa fuit primi erroris. Cum uero subtilis sit substantiae, ab igne recedit. Ignis igitur excessus, est caussa erroris illorum, a quibus fugit. Commiscetur cum sulfure, arsenico, & Marchasita de facili, propter communitatem in natura sua. Ideoque per illa apparet coagulatum non in forma corporis, sed argenti uiui cum plumbo misti. Non enim haec, cum fugitiua sint, possunt illud in ignis pugna tenere, quousque ad corporis naturam perueniat: Sed fugiunt cum eo per ignis incussionem, & ideo illud est causa erroris eorum, qui sic coagulant. Habet similiter argentum uiuum humiditatem multam sibi unitam, quam ab illo separari non est possibile, nisi per ignis cautam uiolentiam, per conseruationem eius in suo igne. Et est suus ignis, quem illi augmentando, secundum exigentiam suae tolerantiae, illius humiditatem tollunt, non relicta sibi parte ad fusionem metallicam sufficiente, qua remota non funditur. Et haec est causa erroris illorum, qui in lapidem illud coagulant non fusibilem. Habet similiter partes sulfuris naturaliter sibi admistas, quoddam tamen plus, quoddam uero minus, quod remouere per artificium contingit esse possibile. Cum igitur sit sulfuris proprietas, cum argento uiuo rubeum uel citrinum colorem ( secundum mensuram suae quantiatis ) creare, eius ablatione proprietas argenti uiui erit, albedinem dare per ignem. Haec igitur est causa uarietatis colorum illius post coagulationem eius in lapidem. Habet similiter terreitatem sulfuris admistam, qua quidem infici omnes suas coagulationes necesse est. Et haec est causa erroris illorum, qui illud in corpus imperfectum coagulant. Ex diuersitate igitur medicinarum illius coagulationis accidit, diuersa in coagulatione illius creari corpora, & ex diuersitate illius similiter quod coagulandum est. Nam si medicina, uel illud, habuerint sulfur non fixum, necesse est corpus molle ex illo creari. Si uero fixum, necesse est durum. Et si album, album. Si uero rubeum, rubeum. Et si remissum ab albo uel rubeo, remissum similiter necesse est fieri. Et si terreum, imperfectum. Si uero non, non. Et omne similiter non fixum, liuidum creat, fixum uero non, quantum in illo est. Pura uero illius substantia, purum creat corpus, non pura uero, e contra. Accidit autem & similiter in solo argento uiuo, absque sulfuris commistione, diuersitas eadem propter diuersitatem mundationis, & praeparationis illius in medicinis: Ideoque contingit ex parte medicinae diuersitatis illusio, ut quandoque in coagulatione illius plumbum, quandoque uero Iupiter, quandoque autem Uenus, & quandoque Mars fiat, quod propter impuritatem accidit. Quandoque uero Sol, quandoque Luna, quod ex puritate uenire necesse est, & consideratione colorum. Coagulatur igitur ex frequenti illius praecipitatione cum uiolentia ad ignis asperitatem. Asperitas enim ignis, aqueitatem illius de facili remouet. Hoc enim fit per uas, cuius figura sunt multae longitudinis, in quo inueniat locum refrigerii, adhaerentiae, & quietis in eius spondilibus, propter suam longitudinem, & non fugae uiam, quousque iterata uice ad illius fundum praecipitetur multa caliditate ignitionis, cum reiteratione multa, quousque fiat fixum. Coagulatur similiter ex diuturna retentione in suo igne, in uase uitreo, cuius collum sit multae longitudinis, & in uentre figuram ampullae habeat, cum continua colli eius apertione, ut per illam possit humiditas eius euanescere. Coagulatur uero per medicinam illi conuenientem. Et nos illam tibi narra152 Lib. I. Summae bimus in sequentibus apertius. Hic uero similiter, ut intentionem nostram super illo narremus completam, secundum quod per nostrum inuenimus experimentum. Et est medicina illius, quae maxime illi in profundo eius adhaeret, & ei per minima commiscetur ante illius fugam. Ex rebus ergo ei conuenientibus necesse est illam colligere. Sunt autem huiusmodi corpora omnia, & sulfur, & arsenicum. Sed quia non uidemus corporum aliquod in natura sua illud coagulare, sed ab eis ipsum fugere, quantumcunque fuerint suae conuenientiae, ideoque considerauimus, nullum corpus illi in profundo adhaerere. Subtilioris ergo substantie & liquidioris fusionis necesse est medicinam illam esse, quam ipsa corpora. Ex spiritibus etiam non uidemus, illis in natura sua manentibus, firmam & stabilem coagulationem fieri illius, sed fugitiuam, & multae infectionis. Quod quidem contingit, alterum propter spirituum fugam, alterum uero ex terreae & adustibilis substantie illorum commistione. Ideoque ex hoc manifeste relinquitur ex quacunque re medicina illius eliciatur, ipsam necessario debere esse subtilissimae, & purissimae substantiae, illi adhaerentis ex natura sua, & facillimae liquefactionis, & tenuissimae ad modum aquae, & fixe super ignis pugnam. Hec enim ipsum coagulabit, & in naturam solarem uel lunarem conuertet. Modos ingeniorum medicinae tibi dedimus, ad quam per illos peruenire potes, & ipsam sermone sibi proprio determinauimus. Solicite igitur ad illam exerciteris, & eam inuenies. Sed ut nos non increpare possis ex eius sufficientia, dicimus quod ex ipsis corporibus metallicis cum suo sulfure uel arsenico praeparatis, haec medicina elicitur: similiter ex solo sulfure, uel arsenico praeparatis, & ex solis similiter corporibus elici potest. Ex solo uero uiuo argento facilius, & propinquius & perfectius inuenitur: Quoniam natura propriam naturam amplectitur amicabilius, & ea gaudet magis, quam extranea. Et est in ipso facilitas extractionis illius substantie subtilis, cum iam in actu subtilem habeat substantiam. Modi uero inuentionis huius medicine sunt per sublimationem, ut a nobis narratum est sufficienter. Modus uero fixionis illius in capitulo suo similiter narratus est. Coagulationis uero solutorum modus est, per ampullam in cineribus usque ad collum cum temperato igne, quousque aqueitas euanescat. De Fixione, & causis eius, deque diuersis modis figendi corpora, & spiritus. cap. Liiii. Fixio uero, est rei fugientis ab igne conueniens ad tolerantiam eiusdem adaptatio. Causa uero inuentionis ipsius Fixionis est, ut omnis tinctura, omnisque alteratio, perpetuetur in alterato, & non mutetur. Diuersificatur uero & ipsa secundum rerum figendarum multiplicitatem, que sunt uidelicet corpora quaedam a perfectione diminuta, sicut Saturnus, Iupiter, Mars, & Uenus: Et secundum diuersitatem ipsorum spirituum, qui sunt scilicet sulfur & arsenicum in gradu uno, & argentum uiuum in alio. In tertio uero Marchasita, Magnesia & Tutia, & horum similia. Figuntur igitur corpora haec a perfectione diminuta per suam calcinationem, eo quod absoluuntur per eam a sulfureitate uolatiua & corrumpente. Et hanc sufficienter in sua narrauimus oratione, scilicet in capitulo Calcinationis. Figuntur uero sulfur & arsenicum duobus modis, scilicet per reiterationem sublimationis super illa in uase aludele, quousque stent. Est igitur ex hoc intentio festinationis Fixionis illorum, ut ingenieris ad inuentionem reiterationis multiplicis sublimationis in breui tempore, quod per duo fit aludela, cum duplicibus suis cooperculis, hoc ordine scilicet, ut nunquam ab actu sublimationis desistas, donec fixa fuerint. Proiiciantur ergo, cum in uno ascenderunt, in aliud aludel, & sic alternata uice fiat. Et nunquam ociosa permittantur aludelis spondilibus adhaerere, quin in continua sint ignis eleuatione, quousque cesset illorum eleuatio. Quantocunque enim in breuiori tempore poteris multiplices sublimationis reiterationes multiplicare, tanto celerius & melius continget ipsius fixionis tempus abbreuiare. Ideoque fuit secundus fixionis modus inuentus, qui est per ipsius sublimandi praecipitationem, ad calorem, ut continuo in illo sit, donec figatur. Et hoc fiet per longum uas uitreum cuius fundus sit terreus, & non uitreus ( quia scinderetur in partes ) illi artificialiter cum clausura bona connexus, & per spatulam ferream uel lapideam, cum ad spondilia eius adhaeserit, deiiciatur ad ima caloris continue, per alternas uices, quousque figatur. Fixionis uero modus argenti uiui, id est cum modo fixionis sulfuris & arsenici, & non diuersificantur inter se, nisi in hoc, quod non possunt sulfur & arsenicum figi, nisi prius eorum partes inflammabiles tenuissimae, subtili diuisionis artificio ab eis separentur, per hunc ultimum fixionis modum. Argentum uero uiuum hanc considerationem non habet, & ad hoc similiter temperatiori calore, quam argentum uiuum indigent in hoc modo. Similiter diuersificantur, quia in longiori figuntur tempore, quam argentum uiuum. In eo similiter, quoniam altius eleuantur propter suam tarditatem, quam argentum uiuum. Ideoque longiori uase indigent, quam argentum uiuum ad suam fixionem. Fixio uero Marchasitae, Magnesiae, & Tutiae est, ut cum post primam illorum sublimationem acquisiuerimus quod exeis uolumus, abiectis illorum faecibus, reiteremus super ea sublimationem, toties conuertendo quod superius ascendit ad id quod inferius remansit, ex unoquoque illorum, quousque figantur. Horum uero descriptio uasorum iam tradita est. De Ceratione. Cap. Lu. Ceratio, est durae rei non fusibilis mollificatio ad liquefactionem. Ex hoc igitur manifestum est, quod causa inuentionis huius fuit, ut quod ingressionem ex priuatione suae liquefactionis non habebat in corpus ad alterationem, mollificaretur ut flueret, & ingressionem haberet. Ideo putauerunt aliqui, cerationem debere de oleis liquidis & aquis fieri. Sed erroneum est illud, & a principiis huius magisterii naturalis semotum penitus, & ex manifestis naturae operibus reprobatum. Naturam enim non uidemus in ipsis corporibus metallicis humiditatem cito terminabilem, imo diu durabilem, ad illorum fusionis & mollificationis necessitatem posuisse. Si enim talem illis posuisset, relinqueretur necessario, ut citissime scilicet ignitione una, corpora totaliter humiditate priuari contingeret. Quare ex illo sequeretur post unam ignitionem corpus quodlibet nec malleari, nec fundi posse. Quamobrem mitantes naturae opera inquantum possumus, necesse est nos modum naturae in cerando sequi. Cerat autem ipsa in radice cerationis fusibilium humiditate, quae super omnes est humiditates, expectans ignis calorem. igitur etiam nos consimili cerare humiditate necessario expedit. In nullis autem rebus melius & possibilius, & propinquius haec humiditas ceratiua inuenitur, quam in his, uidelicet sulfure & arsenico propinque, propinquius autem & melius in argento uiuo. Horum igitur humiditatem non uidemus terram illorum relinquere, propter fortem unionem, quam in opere mistionis naturae habuerunt. In omnibus autem rebus aliis humiditatem habentibus, experimento inuenies, eam in resolutione a terrea sua substantia separari, & post illius separationem omni humiditate priuari. In spiritibus autem praedictis hoc nomine contingit. Ideoque non est aliud, per quod ab illorum in cerando acceptione, excusari possimus. Lib. I. Summae Modus ergo Cerationis est per illos, ut toties super rem cerandam multiplicetur eorum sublimatio quo154 usque in illa cum humiditate sua manentes, fusionem bonam praestent. Hoc autem non fiet ante illorum perfectam mundationem, ab omni re corrumpente. Sed mihi melius uidetur, ut eorum olea prius figantur, per oleum tartari, & cum illis fiat omnis ceratio competens, & necessaria ad hanc artem. Finis libri primi Summae perfectionis Gebri Περὶ Χημείας. Summae Perfectionis Gebri Πέρὶ Χήμείας Liber secundus. Praefatio diuidens hunc secundum librum in tres partes. Cap. Lui. Principiorum itaque huius magisterii discussione tradita, necesse est ex promissione nostra intentum huius artis complete prosequi, sermone illi conueniente. Et est scilicet consideratio omnis rei, per quam perfectio huius operis apertius ostendatur. Et consideratio necessitatis perfectionis medicinae, scilicet ut discuntiatur, ex qua re melius uel propinquius eliciatur illa, ad omnem imperfecti perfectionem. Et consideratio similiter artificiorum, per quae cognoscamus, an perfectio sit completa. His tribus itaque traditis, & tota erit perfectionis tradita cognitio, secundum nostae artis indigentiam. Prima Pras Huius Secundi Libri, De Cognitione rerum; ex qua perfectionis poßibilitas, & modus deprehendi potest. Quod cognitio perfectionis huius artis, a cognitione naturae spirituum & corporum dependeat, & quod de utrisque copiose uelit tradere. Cap. Luii. Cognoscere uero non est possibile transmutationes corporum uel ipsius argenti uiui, nisi super mentem artificis deueniat uera cognitio illorum naturae, secundum suas radices. Prius igitur corpori principia notificabimus, quid scilicet sint secundum causas suas, & quid boni uel mali in se contineant. Postea uero ipsorum omnium corporum naturas, cum suis omnibus proprietatibus monstrabimus, quae uidelicet sint causae corruptionis illorum, cum suis experientiis comprobantes. De natura Sulfuris & Arsenici. Cap. Luiii. Ergo in primis spirituum naturam, qui ipsorum corporum sunt principia afferentes, que sunt uidelicet Sulfur, & eius compar, & Argentum uiuum? Dicimus quod Sulfur & Arsenicum pinguedo sunt terrae, ut a nobis narratum est. Cuius experientiam & manifestam probationem elicias per illius facilem inflammationem, & facilem eius liquefactionem, per calidum. Non enim inflammatur, nisi quod oleaginum est, nec liquescit per calidum facile, nisi quod illius naturam habet. Sulfur itaque & illius compar, causam corruptionis habent, inflammabilem substantiam, & terream faeculentiam. Causam uero perficientem habent mediam, inter hanc uidelicet & illam. Est igitur causa corruptionis in illo terreitas, per hoc, quod neque fusionem, neque in gressionem habet. Et similiter inflammabilis substantia, quia neque stat, neque stare facit & quod nigredinem ex omni genere eius prestat. Causa igitur perfectionis in illis est mediocris illarum substantia, quia per illius terreitatem non turbatur ab ingressione, quae per fusionem bonam perficitur. Et per illius subtilitatem non remouetur eius impressio de facili propter fugam. Non est autem mediocris illorum substantia perfectionis causa corporum uel argenti uiui, nisi figatur. Quae cum non fixa sit, licet eius impressio non remoueatur de facili, non tamen stabiliter perpetuatur. Ex his itaque elicitur illius mediocrem substantiam artificem diuidere, necesse esse. Diuidere autem putauerunt quidam impossibile esse, propter fortem illius mistionem. Et illi quidem suis operibus manifestis aduersi sunt. Nam ipsum sulfur calcinauerunt, licet non multum, quod nullam fusionem nec inflammationem dedit. sed illud per diuisionem necesse est euenisse, quia sulfur in sua naturali commistione permanens, necesse est inflammari & comburi. Ergo per diuisionem diuersarum substantiarum in illo, relinquitur, partem in ipso magis inflammabilem, a partibus non inflammabilibus seorsum in artificio separari. Nam si possibile est, per calcinationem ad remotionem omnium inflammabilium partium in illo perueniri, necesse est ex eorum naturalibus operibus, eos confiteri, ad omnem partium diuisionem posse perueniri. Sed quia hoc dependet ex subtilissimo artificio, cogitauerunt fore impossibile. Patet itaque ex praemissis in capitulo, quod non est sulfur de ueritare nostre artis, sed pars eius. Et nos iam deduximus te in cognitionem artificii, per quod ad illius diuisionem possibile est deuenire. In arsenico uero, quia in radice suae minerae, per actionem naturae resolutae sunt multae illius partes inflammabiles, ideo artificium separationis eius est facile. Sed ipsum est albedinis tinctura, sulfur uero rubedinis. In sulfuris igitur diuisione magnam adhibere cautelam, necesse est. De natura Mercurii, siue argenti uiui. Cap. Lix. In Argento uiuo similiter necesse est superflua demere. Habet enim corruptionis causas, uidelicet terream, & adustibilis absque inflammatione aqueitatis substantiam: Putauerunt tamen aliqui illud non superfluam habere terram, uel immunditiam. sed uanum est quod congitatur ab eisdem. Uidemus enim ipsum multae liuidatis, & non albedinis. Et similiter per leue artificium uidemus ex illo terram nigram & faeculentam emanare, per lauationem uidelicet, cuius modum narrabimus. Sed quia duplicem est per illud perfectionem elicere, medicinam scilicet ex eo facere, & illud perficere, ideoque necesse est ipsum duplicis mundationis gradum praeparare, propterea duae mundationes Mercurii sunt necessariae: Una per sublimationem ad medicinam, & haec hic innuitur: Alia per lauacrum ad coagulationem, & illa innuetur. Si enim uolumus medicinam ex illo creare, tunc necesse est eam a feculentia suae terreitatis mundare per sublimationem, ne in proiectione creet colorem liuidum, & ipsius aqueitatem fugitiuam delere, ne totam medicinam fugitiuam in proiectione faciat, & mediocrem illius substantiam saluare pro medicina. De cuius est proprietate non aduri, & ab adustione defendere, & quae non fugit, & fixum facit. Probamus itaque perfectiuum esse illud manifestis experientiis. Nam uidemus argentum uiuum, argento uiuo magis adhaerere, & eidem magis amicari, post illud uero aurum, & post haec argentum. Ideo ex hoc relinquitur, ipsum esse suae naturae magis. Alia uero corpora uidemus non ad illa tantam conformitatem habere, & ideo ipsa ueridice inuenimus minus de illius natura participare. Et quaecunqu; uidemus plus ab adustione saluare, illa consideramus plus illius naturam possidere. Ideoque relinquitur, ipsum argentum uiuum esse perfectiuum, & adustionis saluatiuum, quod est perfectionis ultimum. Secundus uero mundationis gradus, est ad ipsius coagulationem. Et est ut sufficiat illi solummodo lauatio suae terreitatis per unam diem. Cuius modus hic est: 156 Lib. Ii. Summae Sumatur patella terrea, & in ea mittatur argentum uiuum super quod fundatur aceti fortissimi pauca quantitas, uel alterius rei consimilis, quae sufficiat ad cooperiendum illud. Post immittatur ad ignem lentum, ne ferueat, & agitetur continue cum digitis super fundum patellae, ut diuidatur argentum uiuum in similitudinem subtilissimi pulueris albi, donec totum acetum euaporauerit, & ipsum argentum uiuum redeat. Postea uero quod faeculentum & nigrum uideris ex illo emanasse, laua & abiice. Et haec iterata uice multiplica, quousque uideris colorem suae terreitatis in clarum, mistum albo & caelestino colore perfecte mutari, quod perfectae lauationis est signum. Cum igitur peruenerit ad illud, proiiciatur super ipsum medicina coagulationis, & coagulabitur in solificum, & lunificum secundum quod ipsa praeparata extiterit: Et ipsius narrationem in sequentibus ponemus. Ex iam igitur dictis patet similiter argentum uiuum non esse perfectiuum in natura sua, sed illud quod ex ipso producitur per artificium nostrum. Et similiter in sulfure & eius compari est inducere. Non ergo in his possibile est naturaliter naturam sequi, sed per nostrum artificium naturale. De natura Marchasitae, Magnesiae, & Tutiae. Cap. Lx. De aliis autem spiritibus naturalem necesse est nos facere traditionem qui sunt scilicet Marchasita, Magnesia, & Tutia, impressionem magnam in corporibus facientes. Et ideo dicamus quid sint cum probationibus suis in hoc capitulo. Dicimus igitur, quod Marchasita duplicem habet in sui creatione substantiam, argenti uiui scilicet mortificati, & ad fixionem approximantis, & sulfuris adurentis. Ipsam autem habere sulfureitatem comperimus manifesta experientia. Nam cum sublimatur, ex illa emanat substantia sulfurea manifesta, comburens. Et sine sublimatione similiter perpenditur illius sulfureitas. Nam si ponatur ad ignitionem, non suscipit illam priusquam inflammationem sulfuris inflammetur & ardeat. Ipsam uero argenti uiui substantiam manifestatur habere sensibiliter. Nam albedinem praestat Ueneri meri argenti, quemadmodum & ipsum argentum uiuum, & colorem in illius sublimatione caelestinum praestare, & luciditatem manifestam metallicam habere uidemus, quae certum reddunt artificem, illam has substantias continere in radice sua. Magnesia uero sulfur plus turbidum, & argentum uiuum magis terreum, & faeculentum, & ipsum sulfur similiter magis fixum & minus inflammabile habere, per easdem probare experientias manifeste poteris, & ipsam magis naturae Martis approximare. Tutia uero, est fumus ipsorum corporum alborum, & hoc manifesta probatione perpenditur. Nam proiecto fumo mistionis Iouis & Ueneris, adherente in spondilibus fabricae fabrorum, eandem impressionem facit cum ea. Et quod fumus metallicus non redit, nec ipsa similiter sine alicuius corporis admistione. Ideo cum fumus ipsa sit alborum corporum, alba non citrinat corpora, sed rubea. Nam citrinitas non est aliud, quam rubei & albi determinata proportio. Ideoque ipsa propter sui subtilitatem magis ad profundum corporis penetrat. Et ideo magis alterat quam suum corpus, & magis adhaeret in examine pauco artificio, quod iam tibi narratum est. Quaecunque igitur alterantur, per argenti uiui uirtutem, uel sulfuris, aut horum similium necesse est alterari, quoniam haec sola communicant in natura ad ipsa corpora. De natura Solis, siue Auri. Cap. Lxi. De corporibus nunc, ampliato sermone eorum intimam narremus essentiam. Et primo de Sole, postea de Luna, ultimo uero de aliis, secundum quod uidebitur expedire cum suis probationibus, quae per experimentum habentur. Est igitur Sol creatus ex subtilissima substantia argenti uiui, & clarissima fixura: & ex substantia pauca sulfuris mundi, & purae rubedinis, fixi, clari, & a natura sua mutati, tingentis illam. Et ideo, quia contingit diuersitas in coloribus ipsius sulfuris, necesse est & auri citrinitatem diuersitatem habere similiter. Est enim quoddam magis, quoddam uero minus in citrinitate intensum. Quod autem sit ex subtilissima argenti uiui substantia, perpenditur & ipsum, quia argentum uiuum de facili illud suscipit. Non enim argentum uiuum aliud quam suae naturae suscipit. Quod uero claram & mundam illius substantiam habuit, per splendentem eius fulgorem & radiantem manifestatur, non solum in die, uerum etiam in nocte sese manifestantem. Quod uero fixam & sine sulfureitate comburente habeat, patet per omnem operationem illius ad ignem: nam nec minuitur, nec inflammatur. Quod uero ipsum sit sulfur tingens, patet per hoc, quod admistum argento uiuo, ipsum in colorem transformat rubeum: & quod sublimatum forti ignitione de corporibus, ita quod illorum ascendat subtilitas, cum ea citrinissimum creat colorem. Patet igitur quod cum pura eius substantia purum colorem generat, cum non pura non purum. Qui uero probationis suae citrinitatis ostensione indiget, sensum non habet: quia per uisum percipitur. Subtilissima igitur argenti uiui substantia ad fixionem deducta, & puritas eiusdem, & subtilissima sulfuris materia fixa, & non adurens, tota ipsius auri materia est essentialis. Maior uero argenti uiui, quam sulfuris in illo probatur quantitas, ideo maiorem argentum uiuum habet ingressionem in illud. Igitur quaecunque uolueris alterare, ad huius exemplar altera, ut ipsa ad aequalitatem eius perducas. Et modum iam ad illud nos dedimus. Et quia subtiles & fixas habuit partes, ideo potuerunt partes eius multum densari. Et haec fuit causa ipsius magni ponderis. Per multam uero operatam a natura decoctionem, facta est ex illo paulatiua resolutio, & inspissatio bona, & ultima mistio, ut cum ignitione liquescat. Ex praecedentibus igitur patet, quod multa quantitas argenti uiui, est causa perfectionis, multa uero sulfuris, causa corruptionis. Et uniformitas in substantia, quae per mistionem fit in decoctione naturali. Diuersitas in substantia, est causa corruptionis. Et induratio & inspissatio, quae per longam & temperatam perficitur decoctionem, est causa perfectionis, oppositum uero corruptionis. Igitur si ceciderit super ipsum argentum uiuum sulfur non debite, necesse est secundum diuersitatem illius diuersas corruptiones adduci. Potest enim sulfur quod super illud cadit, fixum, non adustibile esse totum, aut totum adustibile, & fugiens in natura sulfuris: aut fugiens, & non in natura sulfuris, aut partem fugientis, partem uero fixi tenere: sed in parte naturam sulfuris tenere, in parte uero non: aut totum mundum, aut medium immundum, aut multae quantitatis, aut paucae, superans in commisto: aut paucae quantitatis superatum in illo, aut nec superans nec superatum: aut album, aut rubeum, aut mediocre. Ex his itaque omnibus diuersitatibus necesse fuit in natura diuersa creari corpora, & his similia: quas omnes oportet narrare nos cum probationibus manifestis. De natura Lunae, siue Argenti. Cap. Lxii. Iam ergo patet ex praecedentibus, quod si ceciderit sulfur mundum, fixum, rubeum, clarum, super substantiam argenti uiui puram, non superans, imo paucae quantitatis, & superatum, creatur ex hoc aurum purum. Si uero fuerit sulfur mundum, fixum, album, clarum, quod ceciderit super substantiam argenti uiui, fit argentum purum. si in quantitate non superet, diminutam tamen habet puritatem ab auri puritate, & spissitudinem grossiorem, quam aurum. Cuius signum est, quod densantur partes eius, in tantum ut auro componderet, nec ita fixam substantiam habet, ut illud. Signum est diminutio eius per ignem, & sulfur eius, quod non est fixum, nec incombustibile, causa est illius, Et quod sulfur in illo huius sit dispositionis, per illius paululam inflammationem probatur. Idem autem fixum & non fixum ad aliud quidem & ad aliud relatum esse, impossibile non est autumandum. Lune enim sulfureitas ad auri sulfureitatem relata, non fixa, & comburens est: Ad aliorum uero sulfur corporum fixa, & non comburens De natura Martis, siue Ferri. Item de effectibus sulfuris, & Mercurii, deque causis corruptionis, & perfectionis. Cap. Lxiii. Si uero fuerit sulfur fixum terreum, argento uiuo fixo terreo commistum, & haec ambo non purae, sed liuidae albedinis fuerint, cuius superantiae quantitas sit sulfuris fixi summe, fit ex his Ferrum. Quoniam superantia sulfuris fixi, fusionem prohibet. Ideoque ex hoc relinquitur, sulfur uelocius liquefactionis festinantiam per opus fixionis perdere, quam argentum uiuum. Son fixum uero uidemus citius quam argentum uiuum liquescere. Ex his uero manifestatur causa uelocitatis fusionis & tarditatis in corporum unoquoque. Nam quod plus de fixo habet sulfure, tardius, quod uero plus de adurente, facilius & citius fusionem suscipit: Quod satis aperte relinquitur a nobis esse monstrandum. Quod uero ipsum fixum tardiorem faciat fusionem, manifestatur per hoc, quod ipsum nunquam, nisi calcinetur, figitur, & calcinatum nullam dat fusionem. Ergo in omnibus illam impedire debet. Quod uero nisi calcinetur non figatur, patet experimento illius, qui illud figit non calcinatum quoniam ipsum inuenit semper fugere, donec in terram uertatur: Cuius similitudo est calcis narurae. Hoc autem minime in argento uiuo contingit, quoniam figi potest absque hoc, quod in terram uertatur, & figi similiter cum conuersione illius in terram potest. Nam per festinationem ad eius fixionem, quae per praecipitationem perficitur, figitur, & in terram mutatur. Per successiuam uero illius iterata uice sublimationem figitur similiter, & non in terram uertitur, imo fusionem dat metallicam. Hoc autem manifestum est, & illi probatum qui utrasque fixiones illius expertus est, usque in illius consummationem per festinam praecipitationem, & tardam per successiuas sublimationes. Uidit enim & inuenit sic, ut a nobis scriptum suscepit. Et illud ideo, quoniam uiscosam & densam habet substantiam: cuius signum est contritio illius, cum imbibitione & mistione cum rebus aliis. Sentitur enim in illo manifeste uiscositas illius per multam adhaerentiam. Densam autem substantiam illud habere, manifeste uidet monoculus per illius aspectum, & per ponderationem sui immensi ponderis. Auro enim praeponderat, cum in natura sua est, & est similiter fortissimae compositionis, ut narratum est. His igitur relinquitur, ipsum posse figi sine illius humiditatis consumptione, & absque in terram conuersione. Propter enim bonam partium adhaerentiam, & fortitudinem suae mistionis, si quo modo partes illius inspissentur per ignem, ulterius non permittit se corrumpi, neque per ingressionem furiosae flammae in illud se in fumum ulterius eleuari permittit: quoniam rarefactionem sui non patitur, propter suam densitatem & carentiam adustionis, quae per sulfureitatem combustibilem., quam non habet, perficitur. Per hoc igitur inuentum est inuentione ueridica duorum secretorum genus mirabile duplex: Unum scilicet, causae corruptionis uniuscuiusque metallorum per ignem: quarum una est inclusio adurentis sulfureitatis in illorum substantiae profundo, per inflammationem illa diminuentis, & exterminantis in fumum ultima consumptione, quantumcunque in illis argentum uiuum bonae fixionis extiterit. Altera uero est multiplicatio flammae exterioris super illa penetrantis, & secum in fumum resoluentis, cuiuscunque fixionis in eis ipsum sit. Tertia uero est rarificatio ipsorum per calcinationem. Tunc enim flamma uel ignis in illa penetrare potest, & ipsa exterminare. Si igitur omnes corruptionis causae conueniant, maxime corpora corrumpi necesse est. Si uero non omnes, remittitur corruptionis uelocitas uniuscuiusque corporis secundum remissionem illarum. Secundum genus est bonitas, quae per ipsum consideratur in corporibus. Quia igitur argentum uiuum propter nullas causas exterminationis, se in partes compositionis suae diuidi permittit ( quia aut cum tota sua substantia ex igne recedit, aut cum tota in illo permanens stat ) notatur in eo necessario perfectionis causa. Laudetur igitur benedictus & gloriosus Altissimus, qui creauit illud, deditque illi substantiam, & substantiae proprietates, quas non contingit ex rebus ullam in natura possidere, ut in illa possit inueniri haec perfectio, per artificium aliquod, quod in illo inuenimus potentia propinqua. Ipsum enim est, quod ignem superat, & ab igne non superatur: sed in illo amicabiliter requiescit, eo gaudens. De natura Ueneris, siue Aeris, Cap. Lxiiii. Redeuntes igitur ad propositum, dicimus, quod si fuerit sulfur immundum, grossum, fixum, secundum sui maiorem partem, secundum uero sui minorem non fixum, rubeum, liuidum, secundum totum non superam neque superatum, & ceciderit super argentum uiuum grossum, ex eo aes creari necesse est. Horum itaque omnium probationem adducere per data ex natura illorum contingit. Nam cum illud ad inflammationem deponitur, flammam ex eo sulfuream discernere poteris, quae sulfuris non fixi est signum. Et deperditio quantitatis eius per exhalationem, per frequentem eius combustionem sulfur illud fixum habere significat. Nam ex ea fit illius fusionis retardatio, & induratio substantiae ipsius, quae signa sunt multitudinis fixi sulfuris ipsius. Quod illud autem sit rubeum immundum, adiunctum argento uiuo immundo, significatur per sensum: unde alia probatione non indiget. Experimento itaque elicias secretum. Uides enim omnem rem caloris actionem in terram mutatam, cum facilitate solui, & ad aquae naturam redigi. Hoc autem contingit propter partium subtiliationem ab igne. Res igitur magis subtilis in natura propria ad hanc terream naturam reducta, magis subtiliatur. Igitur magis soluitur: ita & quae maximae, maxime. Ex his igitur patet causa corruptionis, & infectionis horum duorum corporum, Martis scilicet & Ueneris: quia est per sulfur multae quantitatis fixum, & non fixum, paucae in Uenere, minimae uero in Marte. Cum igitur sulfur fixum in fixionem deuenit per calorem ignis, eius partes subtiliantur: sed pars illa quae est in aptitudine solutionis suae substantiae soluitur: cuius signum est expositio horum duorum corporum ad uaporem aceti. Nam per illud floret in superficie illorum sulfuris eorum aluminositas, per calorem in illo creata subtiliatiuum. Et si posueris haec duo corpora in liquorem ponticum, soluentur de facili per ebullitionem multae illorum partes. Et si respexeris in mineris horum duorum, manifestam inuenies ex eis solutam aluminositatis substantiam distillare, & in illis adhaerere: quae aluminositas per ponticitatem & facilem solutionem in aquam mutatur. Non enim ponticum, & facile solubile reperitur aliud quam alumen, & quod illius naturae est. Nigredo uero in utroque horum duorum corporum ad ignem creatur propter sulfur non fixum, quod in illis concluditur: multum quidem in Uenere, parum uero in Marte, & ad naturam fixi approximans. Lib. Ii. Summae Ideoque non de fa160 cili talem impressionem de Marte remoueri est possibile. Iam igitur patuit, ex sulfure non fixo fusionem fieri, & fusionem adiuuari: ex fixo uero fusionem non fieri, & fusionem impediri. Ex argento uero uiuo fixo, non est necesse fusionem non fieri, & fusionem impediri. Illud scit necessario uerum esse, qui nulo ingeniorum fusionis, sulfur potuit conseruare in fusione post illius fixionem. Argentum uero uiuum figi potuit per frequentem sublimationis reiterationem ad illud, eo bonam fusionem suscipiente. Ex hoc itaque manifestum est, corpora esse maioris perfectionis, quae plus argenti uiui sunt continentia: quae uero minus, minoris perfectionis. Studeas igitur in omnibus tuis operibus, ut argentum uiuum in commistione superet. Et si per solum argentum uiuum perficere poteris, preciosissimae perfectionis indagator eris, & eius perfectionis, quae naturae uincit opus. Mundare enim poteris intime, ad quod naturam non peruenit. Probatio uero eius, quod ea quae maioris argenti uiui quantitatem sunt continentia, maioris sint perfectionis, est scilicet facilis susceptio argenti uiui. Uidemus enim corpora perfectionis amicabiliter argentum uiuum suscipere. Ex praecedentibus itaque sermonibus relinquitur, duplicem esse in corporibus sulfureitatem: Unam quidem in profunditate argenti uiui conclusam, in principio suae mistionis, alteram uero superuenientem. Quarum altera cum labore tollitur, alteram uero nullo artificiorum ingenio, quod per ignem perficitur, possibile est tolli, ad quod possit nostra operatio congruere ac utiliter peruenire, cum iam cum eo ad eandem cerationem unitum factum est. Et hoc experimento probatur, quod sulfureitatem adustibilem uidemus per ignem deleri, sulfureitatem uero fixam minime. Si igitur dixerimus corpora calcinatione mundari, intelligas utique a terrea substantia, quae non in radice suae naturae unita est. Quoniam unita mundare per ignis ingenium, non est possibile, nisi adueniat argenti uiui medicina occultans & contemperans illam, aut illam de commisto separans. Separatio autem terreae substantiae in radice naturae metallo unitae ab eius commisto fit: Aut per eleuationem cum rebis substantiam argenti uiui eleuantibus, & sulfureitatem dimittentibus, propier conuenientiam cum eis, ut est Tutia & Marchasita, quoniam fumi sunt qorum maior pars argenti uiui est quantitas, quam sulfuris: Et huius experientiam uides, quoniam si forti & subita fusione hec coniunxeris cum corporibus spiritus secum adducent corpora in fuga sua: Ideoque cum eis eleuare poteris: Autcum lauatione per argenti uiui commistionem, quam narrauimus. Argentum enim uiuum tenet quod suae naturae est, alienum uero respuit. De natura Iouis, siue Stanni. Cap. Lxu. Hac igitur inuestigatione proposita, nostrum propositum sequentes innuimus, quod si sulfur fuerit in radice commistionis, fixione pauca participans, album albedine non pura, non superans, sed superatum, cum argento uiuo secundum partem fixo, secundum partem uero non fixo, albo non puro commisto, sequetur ex eo stannum. Et horum probationem per praeparationem inuenies: Quia si stannum calcinaueris, senties ex illo sulfuris foetorem, quod signum est sulfuris non fixi. Et quia flammam non dat, ne putes illud fixum: Quia non propter fixionem, sed propter superantiam argenti uiui, commistione saluantis a combustione flammam non dat. Probatur itaque duplex in stanno sulfureitas: duplex item argenti uiui substantia. Una quidem sulfureitas quae est minus fixa, quia cum calcinatur foetet ut sulfur. Per primam probatur mistionis experientia. Altera per continuationem illius in calce sua ad ignem, quam habet, quia magis fixa non foetet. Probatur uero duplex argenti uiui substantia in illo, quarum una est non fixa, altera fixa: quia ante illius calcinationem stridet, post uero triplicem ipsius calcinationem non stridet, quod est, quia eius argenti uiui fugitiui substantia stridorem faciens euolauit. Quod uero argenti uiui substantia fugitiua sit causa stridorem faciens, probatur per lauationem plumbi cum argento uiuo: Quia si cum argento uiuo plumbum lauetur, & post lauacrum eius illud fuderis cum igne non superante suae fusionis ignem, remanebit cum eo argenti uiui pars, quae plumbo stridorem adducit, & illud in stannum conuertet. Econuerso uero, pemutationem stanni in plumbum illud considerare potes. Nam per multiplicem calcinationis reiterationem ad illud, & ignis illi magis conuenientis ad reductionis administrationem, in plumbum conuertitur: maxime uero cum per subtractionem suae scoriae cum magno calcinatur igne. Et de harum substantiarum diuersitatibus certificari poteris per ingenia conseruationis illarum in instrumentis propriis, & ignis modo eas diuidentis: ad quem nos peruenimus cum instantia, & uidimus cum certificatione nostra, nos uerum per illud aestimasse. Quid igitur sit quod post remotionem duorum non fixorum ex loue, scilicet sulfuris & argenti uiui remansit, te certum reddere nos expedit: ut complete cognoscas ipsius Iouis compositionem. Est igitur illud liuidum, ponderosum, ut plumbum: maiori tamen albedine plumbo participans. Est igitur plumbum purissimum. Et est in ipso aequalitas fixionis duorum componentium, argenti uiui scilicet, & sulfuris, non autem aequalitas quantitatis: quoniam in commistione uincit argentum uiuum: cuius signum est facilitas ingressionis in illud argenti uiui in natura sua. Igitur si non maioris argenti uiui in illo esset quantitas, non adhaereret illi in natura sua sumptum de facili. Ideoque non adhaeret Marti, nisi subtilissimo ingenio: nec Ueneri propter paucitatem argenti uiui in illa, in commistione sua. Ex hoc igitur patet, quia difficillime Marti adhaeret, Ueneri uero facilius, propter maiorem copiam argenti uiui in ea: cuius signum est fusio illius facilis, Martis uero difficillima. Fixio uero harum duarum substantiarum, ad firmam approximat fixionem: non autem fixa propterea est perpetuo. Et huius est probatio, ipsius corporis calcinatio: & post calcinationem ad fortissimum ignem expositio. Nam per eum non fiet diuisio, sed tota ascendet substantia: purificata tamen magis. Uidemus ergo substantiam sulfuris in stanno adurentem facilius separari, quam in plumbo. Et huius experimentum uides per facilem louis indurationem, calcinationem, & meliorationem sui fulgoris. Ideoque considerauimus haec corrumpentia in radice illius non fuisse, sed ei postea aduenerunt. Et quia in prima commistione non fuerunt illi multum coniuncta, ideo facile possunt separari. Ideoque alterationes in eo sunt uelocis operis, mundificatio uidelicet, induratio, & illius fixio. Et harum causas per ea quae iam a nobis tradita sunt, manifeste considerare potes. Et quia post has operationes, calcinationem scilicet & reductionem, considerauimus in fumo suo per magnam eleuationem, & ignis expressionem, & uidimus illud ad citrinitatem pertingere, cum hoc sit de proprietate sulfuris calcinati, aestimauimus aestimatione uera, in qua fuimus certificati, sulfuris fixi naturam illud secum multam continere. Qui igitur uoluerit in hac nostra scientia uidere ueritatem, inuestigationem horum omnium, perstudeant cum sedulitate operis, donec per eam principia ipsorum corporum, & proprietatem spirituum inueniant inuentione certa non coniecturali, quam tradidimus in hoc nostro uolumine sufficienter ad artis exigentiam. 162 Lib. Ii. Summae Restat nos igitur de Saturno descriptionem ponere. Et dicimus, quod non diuersificatur a Ioue post calcinationis reiterationem, ad illius naturam reductio, nisi quod immundiorem habet substantiam a duabus substantiis commistam grossioribus, sulfure scilicet & argento uiuo: Et quod sulfur in illo comburens, & sui argenti uiui substantiae magis adhaesiuum, & quod plus habet de substantia sulfuris fixi ad compositionem suam, quam Iupiter, Et harum probationes per experientias manifestas adducemus. Quod igitur ipsum sit maioris terreae faeculentiae, quam Iupiter, manifestatur per uisum, & per lauacrum eius ab arg. uiuo, in hoc, quod plus per lauacrum emanat faeculentiae ab eo, quam a Ioue, & quod primum gradum calcinationis suscipit facilius quam Iupiter quod est signum multe terreitatis: Nam corpora pluris terreitatis facilioris inuenimus calcinationis, & terreitatis pauce, difficilioris calcinationis Et huius est probatio, difficillima Solis calcinatio completa. Et quod non rectificatur eius foeditas per calcinationis reiterationem sicut in Ioue, quod est signum maioris foeditatis in principiis eius ex natura sua, quam louis. Quod uero sulfuris quantitas combustibilis magis sit arg. uiui substantiae adhesiua in eo quam in Ioue, significatur per hoc, quod non separatur de eo in fumum quantitas notanda, quin sit citrini coloris multae citrinitatis, cuius similiter est quod in fundo inferiori ex eo remansit, id quod necessario unius trium horum esse signum relinquitur, aut nullius quantitatis sulfuris combustibilis in eo, aut paucissimae, aut multum coniunctae, in principiorum propinquitate ad radicem commistionis. Sed certificati sumus per illius odorem, ipsum alicuius esse quantitatis, & non pauce, imo multae, quia non remouetur ab eo odor sulfureitatis in breui tempore. Ideo considerauimus consideratione qua certi sumus, sulfur comburens illius sulfuri non comburenti ad naturam fixi approximanti, in arg. uiui substantia uniformiter esse conmistum. Ideo cum scandit fumus eius, necessario cum sulfure non comburente scandit, de cuius proprietate est, citrinitatem creare. Quod uero maior quantitas sulfuris non adurentis sit in ipso quam in Ioue, a nobis adductum est cum ueritate, per hoc quod uidemus totum colorem ipsius in citrinum mutari, Iouis uero in album, in calcinationibus suis. Et ideo in hoc nobis aperta est uia inuestigationis causae huius operis, per quod in calcinatione mutatur Iupiter facilius in durum quam Saturnus, non autem in tarditatem liquefactionis uelocius quam Saturnus: Et illud ideo, quoniam causa duritiei nature est sulfur, & argentum uiuum fixum. Causa uero liquefactionis est duplex, argentum uiuum scilicet, & sulfur combustibile. quorum alterum, quo ad fusionis perfectionem sufficit in unoquoque gradu eius, cum ignitione scilicet, & sine ignitione scilicet argentum uiuum. Quia igitur in loue est multa argenti uiui quantitas non uere fixi, remanet in illo multa liquefactionis uelocitas, & non remouetur ab illo faciliter. Causa uero mollificationis est duplex, argentum scilicet uiuum, & sulfur combustibile. Quia igitur remouetur sulfureitas comburens ex Ioue facilius quam ex Saturno, ideo ex eo altera causarum mollitiei remota, necesse est illud indurari calcinatum. Saturnus uero, quia utriusque mollitiei causas fortiter habet coniunctas, non facile induratur. Est tamen diuersitas in mollitie per arg. uiuum, & mollitie per sulfur: quia mollities per sulfur est cessiua, mollities uero per arg. uiuum extensiua est. Et hoc necessario probatur per hoc, quod uidemus corpora multi argenti uiui, multae extensionis esse, corpora uero pauci, paucae. Et ideo Iupiter facilius & subtilius extenditur quam Saturnus, Saturnus facilius quam Uenus, Uenus quam Mars, Luna subtilius quam Iupiter, Sol uero quam Luna subtilius. Patet igitur quod causa indurationis est argentum uiuum fixum, aut sulfur fixum. Causa uero mollitiei est opposita. Causa uero fusionis est duplex, sulfur non fixum, & argentum uiuum cuiuscunque generis. Sed sulfur non fixum necessario est causa fusionis sine ignitione. Et manifeste uides huius rei experientiam, per proiectionem arsenici super corpora difficilis fusionis: facit enim ea facilis fusionis, & sine ignitione. Causa uero fusionis facilis est & similiter argentum uiuum. Causa uero fusionis cum ignitione est argentum uiuum fixum. Causa igitur impedimenti fusionis cuiuscunque est sulfur fixum. Per hoc itaque maximum poteris elicere secretum. Quod cum plurimae argenti uiui quantitatis corpora maximae perfectionis sint inuenta, pluris utique quantitatis argenti uiui corpora a perfectione diminuta perfecto magis approximare necesse est. Itaque & multae sulfureitatis corpora plurime corruptionis esse contingit. Quamobrem igitur ex iam dictis patet, Iouem maxime perfecto approximare, cum perfectionis plus participet, Saturnum uero minus, minus uero adhuc Uenerem, minime uero Martem, eo ex quo perfectio dependet. Aliter autem ex medicina complente, & defectum supplente, & perfectius attenuante ad profundum, corporum spissitudinem, & subsplendentis fulgoris substantia eorundem palliante fuscedinem, se habere contingit. Ex hac enim maxime perfectibilis Uenus existit, minus uero Mars, adhuc minus Iupiter, minime uero Saturnus. Ex his igitur repertum est laboris inuestigatione ueridica, ex corporum diuersitate, diuersas inueniri cum praeparatione medicinas. Alia enim eget medicina, durum ignibile, alia uero molle & non ignibile corpus: Hoc quidem mollificante, & ad profundum attenuante, & in sua aequam te substantia: Illud uero indurante & inspissante occultum eius. Ex his igitur nos expedit ad medicinas transire cum manifestis experientiis, ponentibus nobis causas inuentionis diuersarum medicinarum, & quod diminutum relinquant & quod ad complementum deducant. Secunda Pars Huius Secundi Libri De Medicinis in genere, & de necessitate perfectionis medicinae, omnia imperfecta perficiente, atque ex qua re melius & proifiquius eliciatur. Uniuscuiusque corporis imperfecti, similiter & argenti uiui necessario fore duplicem medicinam, unam scilicet ad album, alteram uero ad rubeum, a quibus tamen omnibus excusamur per unicam perfectissimam Cap. Lxuii. Probamus igitur, spiritus corporibus magis assimilari, per hoc, quod magis corporibus uniuntur & amicabilius, quam alia in natura. Per hoc ergo ad ductum est nobis inuentione prima, hos esse corporum alterationes medicinam ueram. Ideoque omni quo potuimus ingeniorum genere nos ipsos exercuimus, ut per illos, imperfectorum unumquodque corporum, mutatione firma in perfectum Lunare & Solare transformaremus corpus. Quamobrem ex eisdem medicinam diuersam ex diuersa alterandorum intentione creari necesse accidit. Cum sint igitur duplicis generis metalla alterationis, arg. uiu. scilicet perfectione coagulabile, & a perfectione diminuta corpora: & haec iterum multiplicia, alia quidem dura ignibilia, alia uero mollia non ignibilia: dura quidem ingnibilia, ut Mars & Uenus: mollia uero, ut Iupiter & Saturnus: Necesse est & medicinam similiter perfectiuam multiplicem esse. Alia etenim eget argentum uiuum medicina perficiente, alia uero corpora transformanda. Quinetiam alia egent dura ignibilia ut Uenus & Mars, alia uero mollia non ignibilia, ut Saturnus & lupiter. Et haec utraque utriusque generis cum ad se inuicem differant in natura, similiter diuersam ea egere medicinam necessario accidit. Unius etenim generis sunt Mars & Uenus, sed in speciaii quadam proprietate differunt. Etenim hic non fusibilis, illa uero 164 Lib. Ii. Summae fusibilis: Ideoque alia quidem Mars, alia uero Uenus medicina perficitur: & hic quidem ex toto immundus est, illa uero non. Et hic quidem quadam albedine fusca, illa uero rubedine & uiriditate participat: quae in medicina diuersitatis necessitatem imponunt consimiliter. Alterius etiam generis mollitiei corpora scilicet Iupiter & Saturnus, cum hic & similiter differant, diuersa medicina ea similiter egere necesse est. Est enim hic quidem mundus, scilicet Iupiter, ille uero non. At uero & haec quidem mutabilia omnia, nunc Lunaria, nunc Solaria efficiuntur corpora, ideoque necesse est uniuscuiusque duplicem medicinam fore: Unam quidem citrinam, in citrinum mutantem Solare corpus: alteram uero albam in album Lunare corpus mutantem similiter. Cum ex quatuor igitur imperfectorum corporum unicuique duplex materia adinueniatur, Solaris uidelicet & Lunaris, Octo in summa erunt medicinae omnes corpora perficientes, in forma bona. Perficitur & similiter arg. uiu. in Solare & Lunare: ideoque & medicinae alterantis illud duplicem differentiam esse contingit. Decem igitur erunt omnes medicinae, quas inuenimus cum totalitate sua ad cuiuslibet imperfecti alterationem completam. Uerum utique cum diuturni laboris instantia, & magnae indagationis industria excusari uolumus ab inuentionis labore harum decem medicinarum per unius beneficium medicinae: & inuenimus inquisitione longa, necnon & laboriosa maxime, & cum experientia certa, medicinam unam, qua quidem durum mollescit, & molle induratur corpus, & fugitiuum figitur, & illustratur foedum splendore inenarrabili, & eo qui supra naturam consistit. Ideoque omnium harum medicinarum expedit singulum sermonem adducere, cum causis suis, & manifestis probationum experientiis. Primum igitur medicinarum decem seriem, & ab hinc quidem corporum omnium, deinde uero arg. uiui, dehinc uero & ultimo ad perficientis magisterii medicinam transeundum, cum tamen praeparatione indigeant imperfecta. Ideo ne propter insufficientiam traditionis artis mordeamur ab inuidis, afferamus in primis narrationem de imperfectorum praeparationibus, earum inuentionis causae necessitatem ponentes, quibus quidem in nostro artificio efficiantur congrua, perfectionis albedinis & rubedinis in unoquoque gradum medicinam suscipere, & ab eadem perfici. Dehinc uero addendum medicinarum omnium narrationem sufficientem & congruam. Unicuique imperfectorum corporum suam praeparationem esse adhibendam. Cap. Lxuiii. Ex iam ergo a nobis narratis sermonibus apparet quid superfluum, quidune diminutum ex operibus natura relinquat in unoquoque eorum, quae imperfecta sunt corpora secundum sufficientem partem: secundum uero complementum quae in superioribus omisimus, hic complebimus sufficienti sermone. Primum igitur cum corpora imperfectionis mutabilia duplicis generis esse contingat, mollia scilicet & ignibilia, ut Saturnus & Iupiter: dura & non fusibilia, aut cum ignitione fusibilia, ut Mars & Uenus: hic quidem non fusibilis, illa uero cum ignitione: necessario nos natura informando edocuit, ex illorum diuersitate essentiarum, in radice naturae diuersas preparationes secundum exigentiam illis administrare. Sunt itaque unius generis transformanda imperfectionis corpora duo necesria: plumbum scilicet, quod μέλαν id est nigrum dicitur, & per artem Saturnus: & plumbum stridens, quod λευκὸν id est album dicitur. Et in hac sententia Iupiter quae a se inuicem sunt diuersa in sui occulti profundo ex radice suae naturae innata, & in manifesto similiter: quia Saturnus, fuscus, liuidus, ponderosus, & niger, sine stridore totaliter mutus: lupiter autem albus, liuens parum, multum uero stridens & modico sono, innitum adducens: quorum differentiam in profundo illorum tibi cum manifestis experientiis monstrabimus illarum causis necessariis. Ex quibus secundum magis & minus praeparationis ordinem colligere bonae mentis artificem contingit. Primo igitur secundum ordinem corporum praeparationem narremus: postea uero & ipsius argenti uiui coagulabilis. Sed & primo unius generis, molliciei scilicet, post hoc uero & alterius. Primi quidem generis corporum ponatur Saturni praeparatio & Iouis, postea uero & aliorum, secundum suum ordinem determinatum. Quia in praeparatione corporum nihil superfluum ex profundo ipsius remouendum, sed ex manifesto potius. Imperfectorum metallorum defectum, medicina suppleri, superfluum uero praeparatione tolli oportere. Cap. Lxix. Saturni uero praeparatio multiplex adhibetur essentiae, & Iouis similiter secundum ipsorum multiplicis perfectioni approximationis, aut elongationis ab ea gradum. Cum sit igitur aliud ex corrumpentibus quidem illorum profundo adueniens ex ipsorum naturae radice innata, sulfureitatis scilicet terreitas, atque impuritas terre argenti uiui, illorum creationis principiis essentiali natura commista. Aliud uero superueniens post primam illorum mistionem corruptionem adducens, & sunt primi generis sulfureitas comburens, & illius impuritas, & argenti uiui substantia foeda: quae omnia sunt Saturni & Iouis perfectionis substantiam corrumpentia. Sed horum quidem alterum impossibile est remoueri per alicuius industriae medicinam, primi ordinis. Alterum uero paruo adminiculo remoueri contingit. Hoc quidem remouendum esse impossibile aduenit, propter hoc, quod in principiis naturae propriae huius generis corporum in ueram essentiam commista fuerunt, & uera essentia facta sunt. Ideoque cum non sit possibile ueram rei cuiusque in natura remouere essentiam, re permanente, non fuit possibile ab eis haec corrumpentia delere. Quamobrem igitur putauerunt quidam Philosophorum, per hoc ad artem non posse perueniri. Sed nos quidem & nostro tempore hanc inquirentes scientiam peruenimus ad hoc idem, quod & similiter nullo ingeniorum praeparationis modo potuimus corpora illustrare, cum complemento sui fulgoris lucidi, quin contingeret illa ex toto infici, & denigrari potius. Propter hoc igitur & nos similiter in stuporem adducti, multi temporis spacio sub desperationis umbraculo delituimus. Redeuntes tamen in nos ipsos, & nos ipsos torquentes immensae cogitationum meditationis afflictionibus, respeximus a perfectione corpora diminuta in profundo suae naturae foeda existere, & nihil ex eis fulgidum nueniri, cum in eis secundum naturam non sit. Non enim inuenitur in re, quod In illa non est. Cum igitur nihil perfecti in illis inueniatur, necessario & in eisdem mihil superfluum inueniri relinquitur in diuersarum substantiarum separatione in illis, & in profundo suae naturae. Ideoque per hoc inuenimus aliquid diminutum in illis fuisse, quod compleri necessario accidit per materiam sibi conuenientem, & diminutum complentem. Est igitur diminutum in illis, scilicet paucitas argenti uiui & non recta spissatio eiusdem. Igitur complementum erit in illis argenti uiui multiplicatio & spissatio bona, & fixio permanens. Hoc autem per medicinam ex illo creatam perficitur. Haec enim cum ex argentum uiuum sit in esse deducta, per beneficium illius luciditatis & splendoris, illorum fuscedinem palliando celat & tegit, & splendorem educit, & in fulgorem conuertit. Quum enim argentum uiuum in medicina praeparatum, per nostrum artificium sit mundatum, & in substantiam purissimam, & fulgidissimam redactum, proiectum super diminuta, a perfectione illustrabit, & sua fixione perficiet. Hanc uero medicinam in sua narrabimus oratione. Relinquitur itaque ex praeiacentibus necessario, duplicem fore perfectionis inuentionem necessariam, unam quidem per materiam que de misto substantiam foedam separat, alteram uero per medicinam, quae illam 166 Lib. Ii. Summae sui fulgoris splendore palliando tegat, & illustrando decoret. Cum nihil igitur superfluum, sed potius diminutum, in profundo corporum contingat reperiri: si quid omnino superflui remoueri expedit, necesse est id ex manifesto suae naturae superueniens, & tolli & moueri diuersis cum praeparationibus, quas in hac oratione nos expedit enarrare: primum quidem in eadem oratione Iouis & Saturni, ultimo uero & aliorum secundum ordinem. De Praeparatione Saturni & Iouis. Cap. Lxx. Praeparantur igitur Saturnus & Iupiter praeparationibus multiplicibus secundum maioris perfectioni approximationis necessitatem, communi scilicet, & speciali preparationis modo. Communis quidem est, per gradus approximationis ad perfectionem multiplices. Est enim unus gradus approximationis, scilicet fulgor ex substantia munda: alter uero durities, cum suae fusionis ignitione: tertio uero fixio, per remotionem fugitiuae substantiae. Mundificantur igitur, & fulgida fiunt tripliciter: aut per res mundificantes, aut per calcinationis modum & reductionis, aut per solutionem. Per res igitur depurantes mundantur dupliciter: aut in calcem redacta, aut in natura corporum. In calcem uero redacta, purificantur in hunc modum: aut per sales, aut per alumina, aut per uitrum Et est, ut cum corpus calcinatum extiterit, tunc infundatur super eorum calcem aluminum aut salium aqua, aut commisceatur cum ea uitrum, & reducatur in corpus. Hoc igitur toties super haec corpora alternata uice reiteretur, quousque munda complete se ostendant. Nam cum sales & alumina & uitrum fundantur fusione alia quam corpora, ideo ab illis separantur, & secum terream substantiam ducunt, relicta sola corporum puritate. In natura uero corporum similiter, & per eundem depurantur modum. Et est, ut limentur subtilissime haec duo corpora: post hoc uero cum eisdem administrentur alumiuibus, salibus & uitro uidelicet, & postea in corpus reducantur. Et sic alternata uice reiterentur, quousque mundiora appareant. Mundantur & per argenti uiui lauacrum, cuius modum attulimus. Mundificantur & haec similiter utriusque generis corpora per reiterationis uicem calcinationis ad illa, & reductionis similiter, cum sufficientia sui ignis, quousque mundiora appareant. Per hanc enim mundantur a perfectione hec diminuta corpora, a duplici corrumpente substantia, hac quidem inflammabili & fugitiua, illa uero terrea faeculentia. Et illud ideo, quia ignis omnem fugitiuam substantiam eleuat & consumit. Et idem ignis similiter in reductionis modo omnem substantiam terrae diuidit cum proportione sua: & hanc proportionem in alio nostro uolumine, quod de perfectionis Inuestigatione intitulatur, conscripsimus, quod secundum ordinem hunc praecedit librum. In illo enim quaecunque inuestigauimus, secundum nostrae mentis rationem scripsimus: hic uero quod uidimus & tetigimus complete, secundum scientiae ordinem determinauimus. Mundificantur & haec utique similiter per solutionem suae substantiae cuius modum iam diximus, & per reductionem similiter eius, quod ex eis dissolutum extiterit. Inuenitur enim illud mundius & perfectius quam alio quopiam praeparationis genere, hoc eodem praeparationis modo. Et huic modo non comparatur modus, nisi qui per sublimationem perficitur: & ideo huic equipollet. Est & similiter praeparatio illis, induratio suae mollis substantiae, cum ignitione suae fusionis. Et est, ut ingeniemur illis permiscere argenti uiui substantiam fixam in profundo illorum, aut sulfuris fixi, aut lui comparis, aut cum rebus duris, & non fusibilibus, sicut est calx Marchasitae & Tutiae. Haec etenim cum illis uniuntur & amicantur, & illa indurant, quousque non fundantur, antequam igniantur, Et per medicinam perficientem hoc idem completur similiter, cuius narrationem ponemus. Et est similiter alius praeparationis modus, per remotionem suae fugitiuae substantie. Et hic quidem perficitur per conseruationem illorum post primum calcinationis gradum, in igne illis proportionali. Et quia ordo in modis praeparationis contingit necessario, ideo ponemus ordinem completum ex illis. Primo igitur mundetur ex eis omnis substantia fugitiua & adustiua corrumpens. De hinc uero terrea superfluitas deleatur. Post hoc soluantur & reducantur, aut per lauacrum argenti uiui lauentur complete. Et hic ordo utilis & necessarius est. Specialis attamen horum corporum praeparatio, primum quidem Iouis est multiplex. Una quidem per calcinationem, & per hanc induratur eius substantia magis, quod Saturno non euenit. Etiam per alumina similiter: haec enim proprie Iouem indurant. Altera uero per conseruationem eius in igne suae calcinationis. Per hanc enim stridorem amittit, & corporum similiter fractionem, quod Saturno similiter non contingit: quia stridorem non habet, nec corpora frangit, & per calcinationis reiterationem similiter ab acuitate salis stridorem amittit. Saturni uero secundario est preparatio specialis, scilicet per calcinationem a salis acuitate: per hanc enim induratur, & per talck specialiter dealbatur, & per Marchasitam & Tutiam. Modos uero omnes praeparationum determinauimus completius, in libro qui de Perfectionis inuentione intitulatur, quoniam in hoc abbreuiauimus summas illarum. De Praeparatione Ueneris. Cap. Lxxi. Imitantes igitur praemissorum ordinem, durorum corporum praeparationes narremus. Primo igitur Ueneris, deinde uero Martis. Est igitur Ueneris multiplex praeparationis modus. Alius quidem per eleuationem, alius uero sine eleuatione perficitur. Per eleuationem uero est modus, scilicet ut accipiatur tutia, cum qua Uenus magis conuenit, & cum ea per ingenia uniatur. Deinde uero in suo sublimationis uase ponatur ad sublimandum, & per excellentissimum gradum ignis eius eleuetur pars subtilior, quae fulgidissimi splendoris inuenta est. Uel cum sulfure misceatur per minima, & postea eleuetur per modum suum eleuationis iam dictum. Sine sublimatione uero praeparatur, aut per res mundificationem facientes, aut in calce sua, aut in corpore, uelut tutia, sales & alumina, aut per argenti uiui lauacrum, cuius modum attulimus: aut per calcinationes & reductiones eius quod solutum est ad naturam corporis: aut per argenti uiui lauacrum mundificatur, sicut & corpora reliqua a perfectione diminuta. De Praeparatione Martis. Cap. Lxxii. Martis uero praeparatio est similiter multiplex. Quaedam enim per sublimationem, quedam uero sine sublimatione completur: quae uero per sublimationem fit cum arsenico, cuius modus hic est. Ingeniemur quam profundius possumus eidem arsenicum non fixum unire, ut cum fusione cum eo liquescat. Postea uero sublimetur in uase propriae sublimationis. Et hec preparatio melior & perfectior inter caeteras reperitur. Est & alia praeparatio ipsius Martis, per arsenicum sublimatum ab eo multoties, quousque maneat quantitas aliqua ipsius arsenici. Hoc enim si reductum fuerit, emanabit album fusibile mundum praeparatum. Est & similiter modus tertius preparationis eiusdem per fusionem illius cum plumbo & tutia. Ab his enim fluit mundum & album. Sed quoniam ne minus sufficienter dixisse uideamur, cum nos determinaturos esse promisimus de durorum corporum 168 Lib. Ii. Summae ingeniosa mollificatione, atque mollium induratione, per calcinationis modum ideo illum non omittamus: sed mollium quidem primo, durorum uero postea Et est scilicet, ut soluatur argentum uiuum praecipitatum, & soluatur corpus calcinatum, de cuius intentione sit indurari. Et hae ambae solution es misceantur, & ex eis alternata uice calcinatum corpus misceatur, terendo, & imbibendo, & calcinando, & reducendo, quousque durum fiat, & cum ignitione fusibile. Hoc idem, & cum corporum calce, & tutia, & marchasita calcinatis, solutis, & imbibitis, perfici complete contingit. Et quanto quidem haec mundiora, tanto & perfectius mutant. Mollificantur similiter & dura corpora cum ingenio consimili. Et est scilicet, ut cum arsenico toties coniungantur & sublimentnr, & post arsenici sublimationem assentur cum proportione sui ignis, cuius modum narrauimus in libro Fornacum. Et ultimo reducantur cum expressione sui ignis in oratione sua dicti, quousque in fusione mollescant, secundum exigentiam duritiei corporis. Et hae quidem alterationes omnes sunt primi ordinis, sine quibus non perficitur magisterium. De Mundificatione argenti uiui. Cap. Lxxiii. Igitur ex praemissis necesse est argenti uiui mundificationem complete narrare. Dicimus igitur, quod argentum uiuum mundatur dupliciter, aut per sublimationem, cuius attulimus modum, aut per lauacrum, cuius modus hic est. Fundatur argentum uiuum in patella uitrea uel lapidea, & super ipsum aceti quantitas superfundatur, quae sufficiat ad illud cooperiendum. Dehinc uero super lentum ignem ponatur, & calefieri permittatur, in tantum ut digitis tractari patiatur. Deinde uero digitis agitetur, quousque in partes minutissimas diuidatur, in pulueris similitudinem: & tamdiu agitetur, quousque aceti totum quod in illo infusum est, consumetur omnino. Deinde uero quod in eo terreitatis inuentum sit, lauetur cum aceto, & abiiciatur. Toties igitur super illud opus reiteretur, quousque terreitas illius in caelestinum mutetur colorem perfectissimum, quod perfectae lauationis est signum. Ab his igitur ad medicinas est transeundum. Quinque differentes proprietates perfectionis neceßario afferre medicinam perfectissimam, scilicet munditiem, colorem, fusionem, perpetuitatem, & pondus, unde coniectura sumenda sit, ex quibus rebus eliciatur. Cap. Lxxiiii. Afferamus igitur in primis sermonem uniuersalem de medicinis cum causis suis, & experientiis manifestis. Innuimus igitur, quod nisi quidem omne superfluum, siue per medicinam, siue per praeparationis modum auferatur ab imperfectis, scilicet ut ab illis tollatur omnis superflua sulfureitas, omnisque terreitas immunda, non purificentur, ita scilicet quod de commisto non separantur in fusione post proiectionem medicinae alterantis illa. Cum hoc quidem inueneris, iam ex perfectionis differentiis, unam habes. Similiter utique nisi & medicina illustret & alteret in colorem album aut citrinum, secundum intentionem quam quaeris, quae fulgoris splendorem, & amoenitatis luciditatem adducat, non perficiuntur a perfectione corpora diminuta in complemento totaliter. Amplius autem, nisi fusionem Lunarem aut Solarem determinate adducat, non est in complemento alterabile, quia in iudiciis non quiescit sed de commisto separatur omnino, & recedit. Hoc autem a nobis latius determinatum in sequentibus demonstratur in capitulo de Cineritio. Amplius autem & nisi perpetuetur medicina cum impressionis alteratione firma, non ualet ipsius mutatio, quia non permanet, sed euanescit impressio. Amplius autem, & nisi pondera perfectionis adducat, non mutat sub complemento naturae firmo & uero, cui non sit fraus per credulitatis errorem. Est enim pondus naturae unum ex perfectionis signis. Patet igitur, quod cum perfectionis differentiae quinque sint, necesse est & medicinam nostri magisterii, has scilicet adducere in proiectione differentias. Per hoc igitur patet, ex quibus medicina nostra eliciatur. Nam per ea elicitur, quae maxime corporibus adiunguntur, & amicabiliter eisdem in profundo adhaerent alterantia. Ideoque cum in rebus caeteris exquirentes, non inuenimus inuentione nostra rem aliam magis, quam arg. uium. corporum naturis amicari, per hoc opus nostrum in illo impendentes, reperimus ipsum esse ueram alterabilium medicinam in complemento, cum alteratione uera, & non modice peculiosa. De Praeparationibus medicinae adhibendis, ut differentias proprietatum debitas acquirat. Cap. Lxxu. Restat igitur nos substantiam ipsius & proprietatis substantiae differentias determinate adscribere. Et cum non inuenerimus ipsum sine alterationis naturae illius administratione mutare, inuenimus & similiter ipsum praeparari debere necessario, cum non permisceatur in profundo, absque illius preparationis modo. Et est scilicet, ut talis fiat illius substantia, quod permisceatur in profundo usque ad profundum corporis alterabilis, sine separatione in aeternum. Hoc autem non fit, nisi subtilietur ualde cum praeparatione certa & determinata in capitulo Sublimationis. Et non permanet eius impressio similiter, nisi figatur: nec illustrat, nisi fulgidissima ex illo eliciatur substantia, cum sui modi ingenio, & modo suae operationis per ignem congruum. Ea non praestat fusionem perfectam, nisi in illius fixione adhibeatur cautela, cum hac dura remollire, & mollia indurare. Est tamen talis, ut cum sufficientia seruetur suae humiditatis proportionatae, secundum exigentiam eius quae quaeritur fusionis. Per hoc ergo patet, quod ipsius talis praeparetur, & administretur praeparatio, qua fulgidissima & mundissima substantia ex illo creetur. Deinde uero figatur, & cautela eidem exhibeatur, ut scilicet exercitetur artifex in administratione ignis, in modo suae fixionis, quo possit ex illo deleri humiditas in tantum, quod sufficiat ad fusionem perfectam complendam. Et est scilicet, ut si quaeris per hanc corpora fusionis dura mollificari, in principio suae creationis lentus adhibeatur ignis. Ignis enim lentus humiditatis est conseruatiuus, & fusionis perfectiuus. Si uero mollia indurare ipsius componatur ignis uehemens. Talis enim ignis humiditatis est consumptiuus, & fusionis turbatiuus. Et has quidem regulas omnes in omni medicina, bone mentis artificem necessario considerare expedit. Et multas similiter alias in ponderis mutatione considerationes adducere necesse est, cum causis suis & ordine congruo. Est igitur causa ponderis magni, subtilitas substantiae corporum, & uniformitas in essentia. Per hoc enim tantum illorum possunt densari partes, ut nihil intercidat, & partium densatio ponderis est adductio, & illius perfectio. De Differentiis medicinarum, scilicet quod quaedam sunt primi ordinis, quaedam secundi, quaedam uero tertii. Cap. Lxxui. Patet igitur, quod tam in corporum administrationis praeparatione, quam ipsius perficientis medicinae modo per operis artificia, subtilitatem perquirere necessario contingit. Quia quanto maioris ponderis sunt corpora transmutata, tanto & maioris sunt perfectionis inuenta inuestigatione per artem. Completur igitur sermo utilis de medicis, si omnium medicinarum differentias narremus. Innuimus quidem, quod medicinarum triplicem differentiam esse necessario accidit. Alia est primi ordinis, alia uero secundi, alia uero tertii. Dico autem primi ordinis medicinam, omnem praeparationem mineralium, quae super diminumta a perfectione corpora proiecta, alterationem imprimit: Lib. Ii. Summae quae non adducit complementum sufficiens, quin contingat alteratum mutari & corrumpi, cum euapo170 ratione impressionis medicinae illius totali. Sicut est omnis sublimatio dealbatiua Ueneris, aut Martis, quae fixionem non suscepit. Et huiusmodi est omne additamentum coloris Solis & Lunae, aut Ueneri commistorum, super furnum cementi positum, ut ziniar, & similium. Hoc enim mutat immutatione non stante sed potius diminuente se per exhalationem. Secundi uero ordinis medicinam dicimus omnem praeparationem, quae quando super diminuta a perfectione corpora proiecta est, alterat in differentiam aliquam complementi, relictis differentiis aliquibus corruptionis omnino, uelut est calcinatio corporum, qua omne fugitiuum deletur. Et est huius generis medicina perpetue Lunam citrinans, aut perpetue Uenerem dealbans, relictis aliis in eis corruptionis differentiis. Tertii uero ordinis medicinam appello, omnem praeparationem, quae quando corporibus aduenit, omnem corruptionem cum proiectione sua tollit, & cum omnis complementi differentia perficit. Haec autem est unica sola. Et ideo per illam excusamur a laboribus inuentionis decem medicinarum secundi ordinis. Primi igitur ordinis opus minus appellatur: secundi uero medium: tertii tandem maius: Et hec est omnium medicinarum differentia sufficiens. De Medicinis primi ordinis Uenerem dealbantibus. Cap. Lxxuii. Ex ordinis igitur determinati promissione secuta ( cum quidem alia sit medicina corporum, alia uero argentum uiuum. Et corporum quidem alia primi ordinis, alia uero secundi, alia uero tertii, & argenti uiui consimiliter ), narremus omnium medicinaru differentias, primo primi ordinis, deinde uero secundi, postremo tandem tertii: & corporum quidem primo, postea uero argentum uiuum medicine. cum sermone completo, & ordine congruo, narrationem tradamus. Dicimus igitur quod primi ordinis medicina corporum, alia est durorum corporum, alia mollium. Durorum quidem corporum alia Ueneris, alia Martis, alia uero Lunae. Ueneris quidem & Martis, est pura illorum substantiae dealbatio, Lunae uero rubificatio, cum citrinitate fulgoris amoeni. Quia Ueneri & Marti rubificatio non adducitur primi ordinis medicina cum fulgoris apparationi, quia ex toto immunda sunt, non apta rubedinis fulgorem recipere, prius quam illis adueniat praeparatio, fulgorem adducens. Narremus igitur in primis Ueneris medicinas omnes: postea uero Martis, quae cadunt in ordine primo. Est igitur medicina Uenerem dealbans, alia per argentum uiuum alia per arsenicum. Per argentum uiuum quippe sic completur medicina dealbams illam. Soluitur etenim primo argentum uiuum praecipitatum, & soluitur similiter Ueneris calcinatio. Et hae ambae solutiones commiscentur in unum. Dehinc uero coagulantur, & super ipsius corpus proiicitur eorum medicina: haec enim dealbat & mundat. Amplius autem & aliter. Soluitur argentum uiuum praecipitatum, & soluitur lithargyrium & hae ambae solutiones coniunguntur in unum, & soluitur corporis calcinatio, de cuius intentione sit dealbari, & coniungitur cum praedictis solutionibus, & deinde coagulantur: dehinc uero super illius corpus proiiciuntur, dealbatur enim per hanc. Aliter autem. Sublimatur alternata uice ex illius corpore argenti uiui quantitas, quousque cum illa permaneat argentum uiuum pars, cum ignitione completa. De hinc uero ex aceto distillato saepissime imbibendo teritur, ut in profundo illius melius commisceatur, abhinc uero assetur, & ultimo consimiliter ab eo arg. uiu. sublimetur, & iterato imbibatur & assetur. Et sic toties reiteretur opus super illa, quoysque multa arg. uium. quantitas in eo cum ignitione completa quiescat. Haec enim primi ordinis bona est dealbatio. Aliter autem super argentum uium. praecipitatum toties sublimetur argentum uiuum in natura propria, quousque in illo figatur & fusionem praestet. Dehinc uero super Ueneris substantiam proiiciatur, & dealbatur peculiose. Aliter autem soluitur Luna, & soluitur lithargyrium, & coniunguntur solutiones. Ex his Ueneris substantia dealbatur. Sed & melius quidem dealbatur, si in omnibus medicinis perpetuetur arg. uiuum. Dealbatur uero per arsenicum sublimatum: ut si accipiatur calcinatio Ueneris, & super illam iteretur eiusdem sublimatio, quousque cum eo maneat, & illam dealbet. Sed nisi exercueris te ipsum cum modis sublimationum, non perseuerabit in ea arsenicum alteratione aliqua. Et est scilicet, ut post primum sublimationis gradum secundario reiteres, quem narrauimus in Marchasitae sublimatione. Dealbatur uero & aliter, ut sublimatum arsenicum in Lunam proiicias: dehinc uero hoc totum super Uenerem: dealbat enim peculiose. Aut commisce prius lithargyrium, uel plumbum ustum solutum cum Luna: deinde uero super hoc arsenicum superiactes, & hoc totum super Uenerem proiectum dealbat, & est primi ordinis bona dealbatio. Aut solum super lithargyrium solutum & reductum, proiiciatur arsenicum sublimatum, & hoc totum super Ueneris fusionem, quoniam dealbat eam cum curialitatis aspectu. Aut commisceantur Luna & Uenus, & super has proiiciatur omnis medicina dealbatiua. Luna etenim amica est arsenici magis quam corporum aliquod: & ideo fractionem ab eo tollit. Secundario uero Saturnus, & ideo cum illis eum commiscemus. Aliter autem arsenicum fundimus sublimatum quousque fiant frusta: deinde uero frustum post frustrum super Uenerem proiicimus. Iubemus etenim in frustis potiusquam in puluere proiici, quoniam facilius inflammatur puluis quam frustum: & ideo facilius euanescit quam frustum, & consumitur prius; quam super corpus cadat ignitum. Tollitur autem & aliter rubedo illius cum tutia uidelicet, & dealbatur. Sed quia tutiae dealbatio non sufficit, ideo solum citrinat. Et citrinatio quaelibet albedini est affinis. Et est modus huius scilicet, ut soluatur & calcinetur omne genus tutiae, deinde uero Uenus: & hae ambae coniungantur solutiones, & cum his citrinetur Ueneris substantia, & cum tutia si exercueris, proficuum inuenies. Dealbatur uero per sublimatam Marchasitam, quemadmodum cum sublimato argento uiuo, & est modus idem. De Medicinis Martem dealbantibus. Cap. Lxxuiii. Restat ergo, & dealbationes Martis ex medicinis sibi propriis creatas narrare, quae sunt secundum essentiam primi ordinis, secundum quem fusionem non habet rectam, ideo expedit nos cum medicina fundente illam dealbare. Est igitur omnis medicina Ueneris dealbatiua, & Martis similiter, cum eiusdem ordinis preparatione. Sed fusiua illius specialis, est arsenicum cuiuscumque generis. Cum quocunque igitur dealbatur & funditur, expedit quod cum argento uiuo. coniungatur & lauetur, quousque omnis impuritas tollatur ab illo, & fiat album & fusibile, aut calefiat cum ignitionis uehementia, & super ipsum proiiciatur arsenicum, & cum fusum fuerit super illum proiice Lunae quantitatem: Quia quando cum eo unitur, non separatur ab eo per leue artificium. Aut calcinetur & lauetur omnis ex ipso solubilis aluminositas, corruptionis infectionem adducens per modum solutionis iam dictum. Dehinc uero ab illo sublimetur arsenicum mundatum per sublimationem aliquam, & reiteretur multoties, quousque cum eo aliquid ex illo figatur. Dehinc uero cum solutione lithargyrii alterna uice inbibatur, commiscendo & agitando, & assando alterna uice, & ultimo reducendo cum igne, quem docuimus in Iouis reductione a calce sua. Ex hac enim exibit albus, mundus, & fusibilis. Aut solum cum arsenico sublimato in calce sua reducatur & exibit albus, mundus, & fusibilis. Sed eandem artificem expedit adhibere cautelam, quemadmodum in Ueneris reiteratione sublimationis ab ea arsenici figentis se in illius profundo docuimus. Dealbatur & similiter per Marchasitam & Tutiam cum ingenio & industria, quae tibi narrauimus. Sed horum dealbatio aut mundatio non est sufficiens. 172 Lib. Ii. Summae Pro sequentes igitur praemissorum ordinem, Medicinam Lunae substantiam citrinantem in ordine primi generis narremus cum ueritate certa. Et est scilicet medicina, quae eidem in profundo adhaeret, & adhaerendo colorat siue per naturam propriam, siue per artificium huius magisterii. Narremus igitur medicinam, quae ex sua radice innata illi adheret. Deinde uero artificia, per quae facimus rem cuiusque generis adhaerere, cum ingressione firma. Elicimus autem illam aut ex sulfure, aut ex arg. uiuo, aut ex amborum commistione: sed per sulfur diminute quidem magis, per argentum uero uiuum perfectius. Elicitur autem & similiter per quasdam res minerales, quae non sunt huius generis, quemadmodum est uitriolum & cuperosa, quod & gumma cupri, aut eiusdem stillicidium nuncupatur. Afferamus igitur in proximis modos omnes medicinarum quae ex argento uiuo consurgunt: Deinde uero quae ex sulfure, aut ex amborum commistione: ultimo uero & eam, quae ex gumma cupri, aut similium. Est igitur modus eius, quae per arg. uiu. fit talis. Sumatur praecipitatum, per praecipitationem mortificatum & fixum. Deinde uero ponatur in furnum magnae ignitionis, admodum conseruationis calcium, quem docuimus, donec rubescat in similitudinem usifur. Si uero non rubuerit, tolle argentiuiui non mortificati partem, & cum sulfure reitera sublimationem illius. Sit tamen sulfur ab omni impuritate mundatum, & argentum uiuum similiter. Et postquam uigesies illius sublimationem reiteraueris super ipsum praecipitatum, illud dissolue cum aquarum acumine dissoluente, & iterato illud calcina, & iterato dissolue, donec exuberanter sufficiat. Post hoc Lunae partem dissolue, & cum soluta fuerit, solutiones commisce & coagula, & super Lunae fusionem proiicias. Citrinabit enim citrinitate peculiosa multum. Si uero argentum uiuum in praecipitatione rubuerit, ad proiectionem suae perfectionis, sufficit administratio dicta sine commistione retingentis illud. Per sulfur uero rubificatur, sed illius est rubificatio difficilis, & laboriosa immense. Citrinatur uero & Luna cum Martis solutione similiter. Ad hoc autem nos inducit operis necessitas, ut prius calcinemus illum & figamus quod laboris est copia. Dehinc uero hac eadem preparatione administremus & eadem proiectione super Lunae substantiam if undamus. Et tamen non resultat eius citrinatio fulgens, imo fusca & liuens, citrinitate mortifera. Eius uero quae per uitriolum aut cuperosam perficitur, citrinationis modus est talis. Tollatur illorum uniuscuiusque quantitas certa, & illius sublimetur pars, que sublimari potest, donec cum expressione sublimetur totali. Post hoc uero iterato quod sublimatum est, sublimetur cum modo ignis illi appropriati, ut ex eo figatur pars post partem, donec maior illius figatur pars. Postea uero calcinetur cum ignis cautelae intentione, ut possit illi maior ignis ad perfectionem administrari. Post hoc uero soluatur in aquam rubicundissimam, cui non est par. Dehinc uero ingenieris, ut illi ingressum in Lunare corpus exhibeas. Et hec inge nia tibi sufficienter monstrata sunt, si perfecti fueris operis exquisitor, quod scripsimus. Et quia res huius uidemus Lunae profunde & amicabiliter adhaerere, considerauimus, & est certum, has esse de illorum radice: & ideo per illas alterari contingit. Hae utique sunt medicinae omnes primi ordinis, quas attulimus Possunt tamen illarum plures multiplicari modi, salua pigmentalium rerum in modorum uarietatis essentia. Argenti quippe uiui non est medicina in hoc ordine primo, cum non sit medicina, ipsum alterans unica differentia, imo in complemento totali omnino. Quidamuero plures inuenerunt medicinas, sed unum ex duobus necessario euenire contingit: Quod aut ex eisdem, aut ex eandem naturam habentibus, illos medicinam creare necessarium est: Aut medicinam componunt, quae ei quod non est, aequipollet cum alteratione sua, & quae nec mundo confert, nec mundi partibus, donec motor in sublimi naturae mobili quieuerit incorruptus. De Differentiis proprietatum medicinae secundi ordinis. Cap. Lxxx. Restat igitur ad secundi ordinis medicinas transire, cum sermonis sui exigentiae sufficientia uera, & manifestis probationibus, cum experientia uera. Cum sit igitur medicina alia corporum mutandorum, alia uero argenti uiui perfecte coagulabilis: prius omnium medicinas corporum narremus complete: Dehinc uero ad ipsius eiusdem arg. uiui medicinam coagulabilis in Solificum Lunificumque uerum. Est igitur secundi ordinis medicina, quae quidem imperfecta, sola perfectionis unica differentia complet. Uerum cum multae sint corruptionis causae in unoquoque imperfectorum corporum, uidelicet in Saturno quidem sulfureitas uolatiua, & argenti uiui fuga, per quae corruptionem adduci necessario accidit, & illius terreitas: fiat medicina, quae quidem alterum eorum aut ex toto tollat, aut palliando decoret, relictis solis aliis imperfectionis causis. Quia igitur corporum est aliquid impermutabile, quod in corporum radice innatum est, quod per secundi ordinis medicinam tolli non potest: ideo omnis illa medicina, quae illud de commisto tollit, non secundi ordinis, sed tertii, & maioris ordinis appellatur medicina. Et quia superfluitates fugientium inuenimus per calcinationis modum tolli, & per reductionis reiterationem terreitatem non innatam: ideo necesse fuit medicinam secundi ordinis inuenire, quae quidem innatum palliet, & durum remolliat, & molle induret, in duris scilicet & mollibus, secundum complementum non sophisticum, sed Solificum, aut Lunificum uerum imperfectorum corporum, perfecte constituat. Cum pateat igitur in corporibus solis quidem mollibus per ingenia artificiorum huius operis non posse liquefactionis festinantiam tolli, nec impuritatem in principiorum sui radice innatam, necessario euenit medicinam percunctari, que quidem in proiectione illorum tenuitatem inspisset, & inspissando ad sue liquefactionis ignitionis sufficientiam induret, in duris spissitudinem attenuet, & attenuando ad fusionis uelocitatem sufficientem cum proprietate ignitionis adducat, & utriusque generis corporum fuscedinem palliando decoret: & hoc in album, illud uero in citrinum transformet perfectissimum. Non autem diuersificatur haec medicina a tertii ordinis medicina, nisi per minoris praeparationis imperfectionem. Et non diuersificatur a se, quod in diuersorum corporum proiectione, & pigmentorum acceptatione constat, sed in modo praeparationis. Similiter & alia eget praeparationis industria corporum mollium medicina tenuitatem inspissans, alia uero durorum attenuans spissitudinem. Haec quidem ignis consumptiui modo, illa uero humiditatis conseruationis administratione eget. De Medicina Lunari & Solari pro corporibus imperfectis. Cap. Lxxxi. Afferamus igitur sermonem uniuersalem de medicina huius secundi ordinis completum cum determinatione certa & uera, & prius omnes Lunares omnium a perfectione diminutorum corporum, cum differentiis. preparationis eorum: dehinc uero Solares cum propriis similiter differentiis. Probauimus autem iam ex nostris sermonibus, sulfur cuiusque generis perfectionis esse corruptiuum. Arg. quippe uiuum, perfectiuum est in operibus naturae completis regiminibus. Igitur & naturam mutantes minime, sed imitantes, in quibus nos sequi est possibile operibus: & argentum similiter in huius operis magisterio uiuum assumimus, in cuiusqe perfectionis medicina, Lunari scilicet & Solari, tam quidem imperfectorum, quam & ipsius argenti uiui coagulabilis. 174 Lib. Ii. Summae Cum autem iam ex nouissime dictis sermonibus duplicem medicinae differentiam diximus: aliam quidem corporum, aliam uero arg. uiui uere coagulabilis: hinc quidem corporum prius, deinde uero argenti uiui narrationem medicinae tradamus certam. Est igitur per se huius medicinae materia cuiusque generis unica: & est quod iam sufficienter notum est. Assume igitur illud, & si uis ad Lunarem secundum ordinem tibi promissum, exercitatum te redde, & praeparato illud cum modis huius magisterii notis. Quorum intentio est, ut puram ex illo substantiam diuidas, & partem quidem figas, partem uero ad cerandum omittas: & sic totum magisterium prosequendo, donec compleas tentatam illius fusionem. Quod si se subito fuderit in duris, perfecta est: in mollibus uero econtra. Haec enim medicina super imperfectorum unumquodque proiecta, in Lunare perfectum mutat corpus, si quidem praeuenient huic medicinae praeparationes notae: Si uero non, diminutum relinquit: sed perficit in altera perfectionis differentia tantum, quantum ex huius generis medicinae ordinis administratione dependet. Quantum uero ex tertii, non praeueniente administratione aliqua, perficit in proiectione sola. Solaris uero huius secundi ordinis medicina imperfectorum cuiusque corporum est eadem materia, & administrationis eodem regimine communicans. In hoc tamen differentiam habet scilicet in maiore partium per modos proprios digestionis subtiliatione, atque sulfuris subtili praeparationis regimine administrati commistione, cum materia modo nota additio. Et est regimen scilicet ipsius, purissimi sulfuris fixio, & solutio eius per modum. Cum hoc enim tingitur medicina, & cum hoc proiecta super unumquodque a perfectione diminutorum, complet in complemento Solari, quantum ex huius secundi ordinis medicinae praeparatione dependet, administratione praeueniente nota & certa ipsius a perfectione diminuti corporis. Et super Lunam quoque proiecta, perficit eam in complemento Solari peculioso multum. De Medicina coagulante argentum uiuum. Cap. Lxxxii. Secundum igitur praemissorum ordinem restat ex operis complemento quod in primis nos determinaturos exhibuimus, ad medicinae argenti uiui coagulantis ipsum, narrationem transire. Dicimus igitur quod ex eiusdem illius elicitur materia, scilicet ex noto in capitulis huius operis multiplicibus. Et illud ideo, quia quum fugitiuum sit argentum uiuum de facili, absque inflammatione aliqua, medicina egeat, quae subito ante fugam eius in profundo illi adhaereat, & illi per minima coniungatur, & illud inspisset, & sua fixione illud in igne conseruet, quousque adueniat illi maioris ignis tolerantia, eius humiditatem consumentis, & conuertat illud per hoc beneficium in momento in Solificum & Lunificum uerum, secundum illud, ad quod medicina fuerit praeparata. Quum igitur non inueniamus aliquid magis illi conuenire, quam ipsum, quod suae naturae est: ideo propter hoc aestimauimus cum eo medicinam illius posse compleri, & ingeniati sumus formam medicinae illi per ingenia praestare. Et est scilicet, ut praeparetur cum modis suis iam dictis cum diuturnitatis laboris instantia, qua omnis illius subtilis substantia & purissima, alba quidem in Luna, citrina uero intensa in Sole perhibeatur perfecte. Et hoc quidem non completur, ut citrinum creet, sine mistione rei tingentis illud, quae suae est naturae: Dehinc uero cum hac purissima argenti uiui substantia, perficiatur cum huius magisterii operis ingeniis, medicina, quae maximi argento uiuo adhaereat, & fundatur facillime, & illud coagulet. Conuertet enim hoc in Solificum & Lunificum uerum, cum praeparatione illius praehabita. Sed ex quibus maxime haec argenti uiui substantia elici possit, solet quaeri. Et nos quidem respondentes narramus, quod in quibus est, ex illis elicitur. Est autem tam quidem in corporibus, quam & in ipso argento uiuo secundum naturam, cum unius sint reperta naturae. Sed in corporibus difficilius, in uiuo argento propinquius, non autem perfectius. Igitur cuiuscunque generis sit medicina, tam quidem in corporibus, quam in ipsius argenti uiui substantia, lapidis preciosi indagatur medicina. Quomodo Medicinis ingressio per artificium concilietur. Cap. Lxxxiii. Sed quoniam contingit quandoque medicinam commisceri, quandoque uero non, ideo modum permiscendi narrabimus, scilicet qualiter unaquaeque res in corpus profundissime ingressum acquirat, aut unaqueque medicina non intrans. Et est modus per dissolutionem eius quod ingreditur, & per dissolutionem eius quod non ingreditur, & per commistionem ambarum solutionum, Facit enim ingressiuum esse omne illud cuiusuis generis, quod illi per minima coniungitur. Hoc autem per solutionem completur, & completur per solutionem fusio in rebus non fusibilibus: & ideo magis apta sunt ingredi & alterare. Et haec est causa, quare quasdam res calcinamus, quae non sunt de natura harum, scilicet ut melius soluantur, & ob hoc soluuntur, ut melius ab eis corpora impressionem suscipiant, & ab eis similiter per haec praeparentur & mundentur. Aut ingressum damus his, quae sua spissitudine ingredi non permittuntur cum multiplici sublimationis reiteratione spirituum non inflammabilium super illa, Arsenici uidelicet, & Argenti uiui non fixorum, aut cum multiplici reiteratione solutionis eius, quod ingressum non habet. Est tamen bona cautela ad ingressum rebus impermiscibilibus dandum, ut soluatur corpus, de cuius intentione per has mutari & alterari, & soluantur res, quarum intentionis sit ingredi cum alteratione. Non fiat tamen omnium partium solutio, sed quarundam: dehinc illud & non aliud imbibatur corpus uice post uicem. Per hoc enim beneficium in id solum ingressum habet necessario, non autem in quocunque alio corpore necessario hoc contingit. Ex his igitur modorum ingeniis, necesse est rem quamlibet ingressum, quo ex illius naturae pendet beneficio, habere, & alterare cum permistione inuenta. Per hunc igitur sermonem, decem medicinarum completur numerus, cum suae traditionis sufficientia. De Medicina tertii ordinis in genere. Cap. Lxxxiiii. Restat igitur nos ad tertii ordinis medicinam transire. Est autem huius ordinis medicina duplex, scilicet Solaris & Lunaris. Et est tamen in essentia una, & agendi modo similiter: & ideo unica medicina nuncupatur a nostris ueteribus, quorum scripta perlegimus. Est tamen additamentum citrinantis coloris, qui a Sulfuris fixi mundissima perficitur substantia, differentia inter hanc & illam, Lunarem scilicet & Solarem, haec quidem in se continet, illa uero non. Est tamen hic ordo tertius maioris operis ordo appellatus: & illud ideo, quia maioris sagacitatis industria in illius administratione, & perfectionis praeparatione est, & labore longiori ad ueritatis complementum indiget: Et ideo non diuersificatur huius ordinis medicina a secundi ordinis in essentia ullatenus nisi per subtilissimos praeparationis gradus in creatione illius, & per diuturniorem laboris instantiam. Et hos gradus omnes narrabimus cum complemento sermonis, & preparationis modum complete cum causis suis, & experientiis manifestis: & modorum gradus administrationis pluris huius tertii ordinis. Alio etenim gradu eget Solaris medicina in pigmentorum praeparatione completa, alio uero Lunaris. Hec quidem Sulfuris administratione tingentis eam: illa uero non, 176 Lib. Ii. Summae Primo igitur administrationis modum Lunaris medicinae narremus. Et est, ut accipias lapidem illius notum, & per separationis modum illius purissimam partem diuidas, & seorsum ponas. Dehinc uero eius quae purissima est partis aliquid figas, & aliquid ex illa relinquas: & cum fixa fuerit, solue quod ex illa solubile fuerit: quod uero non fuerit solubile ad calcinationem mittas, & abhinc super idem solutionem reitera, donec iterum quod ex ea solubile est, soluatur omnimode. Sic igitur ordo iste seruetur, quousque maior soluatur quantitas. Post haec uero solutiones omnes simul commisce, & coagula. Dehinc uero leuiter assando, in ignis temperamento conserua, quousque illi maior ad illius exigentiam ignis ministrari possit. Post hoc uero primum solutionis ordinem serua, quousque iterato totum soluatur quod ex eo est solubile, & iterato coagula, & iterato in ignis temperamento conserua, quousque iterato illi possit ignis maior ad eius perfectionem administrari. Omnes igitur hos ordines praeparationis super illa quater reitera, & ultimo calcina per modum suum: & sic preciosissimam lapidis terram suffcienter administrando rexisti. Deinde uero seruatae partis non fixae cum hac terrae parte administratae quantitatem per ingeniorum subtilem coniunge modum per minima. Et sit ingenium hoc intentionis leuationis eius per modum sublimationis dictum, quousque fixum cum non fixo leuetur totaliter. Quod si non eueniat, addatur illi iterato uicissim non fixae partis quantitas, quousque ad eleuationem illius sufficiat. Cum igitur eleuata fuerit, reiteretur illius sublimatio, quousque per hanc administrationis reiterationem figatur totum. Cum igitur totum fixum fuerit, iterato cum non fixae partis quantitate post quantitatem combibe, per ingenium tibi notum, quousque totum iterato leuetur. Igitur iterato figatur, quousque praestet facilem, cum ignitione sua. Haec enim medicina est, quae omne a perfectione diminutum corpus, omneque cuiuscunque argentum uiuum generis, in Lunare perfectis simum transformat corpus. De Medicina Solari tertii ordinis. Cap. Lxxxui. Solaris igitur huius medicinae praeparationi, non adurentis fit additamentum sulfuris, per modum figentem & calcinantem, cum astutiae industria administrati perfecte, atque solutionis modum multiplicem, cum reiteratione multa, quousque mundum fiat: his quidem administratione perfecta praeueniente, quae per sublimationem perficitur. Et est huius scilicet additamenti modus, per reiterationem partis non fixi lapidis, sublimationis, cum ingenino coniungendi quousque eleuetur cum ea, & iterato cum illa figatur ut stet: & quanto huius complementi exuberantiae ordo reiteratur pluries, tanto & huius exuberantiae medicinae multiplicatur magis, & illius magis augetur bonitas & multiplicatur illius augmentum perfectionis maxime. Et nos quidem, ne mordeamur ab impiis, complementum narramus totum huius magisterii, sub breui sermone completo & noto. Et est illius intentio, ut per sublimationis modum mundetur perfectissime lapis & illius additamentum & ab hinc quidem cum ingeniorum modo uolatiuum ex eis figatur. Dehinc uero fixum uolatile fiat, & iterato uolatile fixum. Et in hoc ordine completur arcanum preciosissimum, quod est super omne huius mundi scientiarum arcanum, & thesaurus incomparabilis. Et tum quidem exerciteris ad illum, cum laboris instantia maxima, & cum diuturnitate meditationis immensae. Cum illa enim inuenies, & sine illa non. Et huic quidem medicinae reiteratio bonitatis administrationis, cum talis cautelae industria potest in praeparatione lapidis euenire, quousque argentum uiuum mutet in infinitum Solificum uerum & Lunificum, & non dependet nisi in multiplicatione illius. Iam igitur laudetur sublimis naturarum Deus benedictus & gloriosus, qui nobis omnium medicinarum reuelauit seriem, cum illarum experientia, quam illius instigationis bonitate & nostri laboris instantia perquisiuimus, & oculis uidimus, & manu tetigimus complementum illius nostro magisterio indagatum. Sed & si quidem hanc palliauimus, non miretur doctrinae filius. Non enim illi palliauimus, sed malis & improbis eam tali sermone tradidimus, quem latere insipientem necessario accidit: & eodem ad illius inuentionis perquisitionem prudentes allicio. Filii igitur doctrinae perquirite, & hoc excellentissimum Dei donum uobis solis seruatum inuenietis. Filii insipientes nequitiae & maliuolae prauitatis, immense ab hac scientia fugite, quoniam est uobis inimica & aduersa, & uos in miseriam paupertatis constituet: quoniam uobis penitus hoc Dei donum diuinae prouidentiae iudicio est occultum, & denegatum omnino, Perquisitis ergo omnium medicinarum modis, nostri propositi prosequentes intentum, ad eas quae huius magisterii perfectionem notificant, cum probationum causis ab hinc transeundum est. Tertia Et Ultima Pars Huius Secundi Libri, de Probationibus perfectionis. Diuisio dicendorum. Cap. Lxxxuii. Praetermissis igitur manifestis experientiis, de quibus narrationem non facimus, cum omnibus sint notae & certae absque ullius sagacitatis ingenio, ponderis scilicet, & coloris, & extensionis per malleum: artificiorum experientias tentemns cum cautela, an sit huius artis administrationis proiectio, complementum cum ueritate adducens, quae sunt scilicet Cineritium, Cementum, Ignitio, Fusio, Super uapores acutorum expositio, Adurentis Sulfuris mistione probatio, Extinctio, Calcinationis & reductionis reiteratio, & Argenti uiui facilis aut difficilis susceptio. Primum igitur secundum ordinem inchoandum: dehinc uero secundum eundem ad alia, secundum promissionem perfecte curramus cum causis eorum notis. De Cincritio, quare quaedam corpora in eo perdurent, quaedam non Cap. Lxxxuiii. Dicamus igitur sermonem de Cineritio, cum suis omnibus causis manifestis, & suae confectionis modo. Est autem sola Solaris & Lunaris substantia, in Cineritii perdurans examine. Perquirentes igitur horum corporum perfectorum ueras substantiae differentias, & causas similiter Cineritii, quare quedam magis, quaedam uero minus in huius magisterii examine a perfectione diminutorum perdurent, percunctabimur. Est tamen a nobis sufficienter narratum horum duorum secretum corporum in profundo illorum substantiae. Et est scilicet, quod illorum prima radix multa fuit argenti uiui quantitas, & purissima illius essentia, & subtilissiima prius, postea uero inspissata, donec cum ignitione fusionem suscipiat. Quaecunque igitur a perfectione diminuta plus terreitatis habent, minus in hoc perdurant examine: quaecunque uero minus plus. Quoniam haec quidem magis adhaerent, propter eorum partium subtilitatem, maxime se permiscentem & unientem. Et similiter quae maioris tenuitaris sunt corpora, aut econtra quidem, quae maioris spissitudinis corpora, quam quae in perfectione consistunt, necesse est de commisto separari omnino, quia non sunt eiusdem fusionis, & ideo separantur. Et quidem quae minoris sunt Argenti uiui quantitate participantia, facilius de commisto separantur. Patet 178 Lib. Ii. Summae igitur, quod cum sit multae terreitatis Saturnus, paucaeque argenti uiui quantitatis, facilisque tenuitatis liquefactionis, quae maxime perfectioni examinis cineritii sunt opposita, ideo inter caetera corpora minime in cineritii artificio in commisto perdurat, imo citissime separatur & cedit. Ideoque cum inter caetera a perfectione diminuta corpora magis cedat, per hoc magis proprius est huius magisterii examini, & illud ideo, quia citius cedit, & citius imperfectorum unumquodque secum de commisto trahit. Et propter hoc saluatur maior perfecti quantitas ab ignis examinis combustione forti, quia non quiescit spacio temporis longo perfectum in consumptione examinis: & ideo ex eo per plumbi examen minus comburitur, & facilius depuratur. Quia uero Iouis substantia, pluris argenti uiui capax extitit, & minore tereitatis quantitate, maioreque puritate illius, atque subtiliore substantia participans, ideo magis in commisto saluatur quam Saturnus & Uenus, quia magis commisto in profundo adhaeret. Et haec est causa, quare multa perfecti deletur quantitas, priusquam ab illo separetur coniunctus. Uenus uero fusionem cum ignitione prestat. Sed quia tardior est illius quam perfecti fusio, ideo separatur de commisto, tardius tamen quam Saturnus, propter ignitionem substantiae suae fusibilis. Quia uero minoris est argenti uiui quantitatis quam lupiter, & maioris terreitatis, & substantiae spissioris, ideo facilius quam lupiter de commisto tollitur, quoniam in profundo magis Iupiter quam Uenus adhaeret. Mars uero fusionem non habet, & ideo non permiscetur, quod propter suae humiditatis priuationem contingit. Sed & si propter ignis uehementiam illum permisceri contingat, quia humiditatem non habet, Lunae aut Solis humiditatem combibendo, ei per minima unitur, ideo licent terreitatem multam, & argenti uiui paucitatem, & fusionis carentiam habeat, non separatur ab eis per artificium leue. Per hoc igitur artificis dilatatur industria, ad cuiusque corporis rectificationem ueram, si recte eius quod scripsimus efficaciam nouerit. Si uero fantastice super illud intellectum contraxerit, nihil ex eo ueritatis cognoscet. Sunt autem duo in huius examine perdurantia perfectionis corpora, Sol scilicet & Luna, propter bonam compositionem, quae per bonam mistionem resultat, & illorum puram substantiam. Cineritii examen, quomodo sit componendum & exercendum. Cap. Lxxxix. Narremus igitur modum illius. Et est ut tollatur cinis cribellatus, aut calx aut puluis ossium animalium combustorum, aut horum omnium commmistio, aut quorundam. Dehinc itaque cum aqua madefiat, & super illud prematur manus, & fiat stratum firmum & solidum, & in medio strati fiat rotunda fouea & solida, & super illius fundum spargatur uitri triti quantitas aliqua. Deinde uero exiccari permittatur, & cum sicca fuerit, ponatur illud de cuius intentione sit tolerare huius examen, in foueam dictam, & super illam carbonum ignis fortis succendantur, & super faciem examinabilis suffletur corporis, donec fundatur. Quo fuso, Saturni partem post partem proiiciamus in illud, & super illud suffletur cum flamma fortis ignitionis. Et dum uideris illud agitari, & motu concussionis forti non est purum. Expecta igitur, donec totum euanescat plumbum. Quod si euanuerit, & non cessat illius motus, non est depuratum. Iterato igitur super illud plumbum proiice, & super illius faciem iterato suffla, donec plumbum separetur. Quod si non quieuerit, iterato post plumbi proiectionem; sufflationem in illius faciem procura, quousque quiescat, & uideas illud mundum & clarum in superficie sua. Post hoc uero carbones aperi, & ignem dissipa, & in faciem eius aquam perfunde: hoc enim perfecte examinatum inuenies. Et si quandoque in sufflatione huius examinis uitrum proieceris, melius & perfectius depurabitur, quoniam sordes tollit, & illas infiscat. Potest tamen loco uitri sal proiici, aut borax, aut alumen aliquod. Smiliter & confici potest huius examen cineritii in crucibulo terreo, & in circuitu illius sufflari, & super faciem eius similiter, ut citius confletur examinandum. His igitur sufficienter narratis, ad cementi examen transeamus cum causis suis, & suis experientiis manifestis & notis. De Cemento, quare quaedam corpora plus, quaedam uero minus illud perferant. Cap. Xc. Diximus autem, quod corpora quaedam magis, quaedam uero minus, per ignis comburuntur calcinationis modum: ut quae pluris sunt Sulfuris quantitatem combustibilis continentia, magis: que uero minus, minus. Quia igitur Sol inter caetera corpora minoris & Sulfuris quantitatis: ideo inter cetera omnium mineralium corporum minime per ignis inflammationem comburitur. Luna uero post Solem inter omnia corpora reliqua minus est Sulfuris quantitatis participans, pluris autem quam Sol: Igitur, minus potest se cundum hoc inflammationis ignitionem temporis spacio longo tolerare quam Sol, & res per consimilem comburentes naturam. Minus Uenus: quia Sole & Luna pluris est Sulfuris, & terreitatis maioris, ideo minus inflamuamationem ignis tolerat. Iupiter uero minus Uenere, plus uero Sole & Luna sulfureitatis & terreitatis participat, & ideo minus per inflammationem Uenere comburitur, plus uero Sole & Luna. Saturnus uero plus terreitatis & sulfureitatis per naturam in commistione seruauit, quam nunc dicta corpora: & ideo citius & facilius omnibus dictis inflammatur corporibus, & per inflammationem comburitur uelocius, propter hoc, quod sulfureitate maxime habet coniunctam & loue magis fixam. Mars uero non per se, sed per accidens non conburitur. Cum enim cum multae humiditatis commiscetur corporibus, combibit illam, propter suae humiditatis carentiam: & ideo coniunctus non inflammatur, nec comburitur, si non inflammabilia nec combustibilia sint corpora sibi unita. Si uero combustibilia sint illi commista corpora, secundum naturam suae combustionis, necessario euenit Martem comburi & inflammari. Cum igitur ex rebus constituatur inflammabilibus cementum, patet causa illius inuentionis necessaria: & fuit, ut omnia combustibilia adurerentur. Cum igitur unum solum sit corpus incombustibile, solum illud, aut ad illius naturam praeparatum, in cemento saluatur. Durant tamen quaedam magis, quaedam uero minus in cemento. Quae uero magis, & quae minus, nota sunt cum causis dictis. Durant igitur plus Luna, minus uero Mars, adhuc uero & minus Iupiter, minus uero adhuc Uenus, minime uero Saturnus. Cementi examen quomodo sit componendum & exercendum. Cap. Xci. Narremus igitur Cementi modum. Cunque cognitu nobis sit maxime necessarius in perfectionis examine, dicimus quod illius compositio est cum inflammabilibus rebus. Et sunt huius generis res omnes denigrantes & fugientes, & penetrantes, & comburentes: sicut est uitriolum, sal ammoniacum, & aeris flos, & lapis fictilis antiqui contriti, & sulfuris minima quantitas, aut nihil, & uirilis urina, cum similibus acutis, & penetrantibus. Incementantur igitur haec omnia cum urina uirili, & super corporis illius tabulas tenues ponuntur, de cuius intentione sit probationis examinari iudicio. Dehinc uero tabulae conclusae in fictili uase extendantur super cratem ferream, ita tamen, quod una ex eis alteram non tangat, ut libere ignis uirtus ad illas percurrat aequaliter, & sic triduo in igne forti conseruetur fictile. Cautela tamen adhibeatur, ut igniantur tabellae, sed non fundantur. Post tertiam autem diem tabellas 180 Lib. Ii. Summae omni impuritate mundas inuenies, si in perfectione illarum extiterit corpus. Si uero non, corruptas omnino & calcinatione combustas. Quidam tamen ponunt ad inflammationem tabellas, absque compositionum cemento, & depurantur similiter, si perfectionis sint corpora. Si uero non, comburuntur omnino. Longiori tamen combustionis spacio in hoc ultimo egent examine, quod sola ignis inflammatione perficitur, quam quae cementi examinantur iudicio. Sed cum Luna quidem a Solis natura non multa distet differentia, pauco administrationis modo in iudicio cum illo quiescit. Et neque separatio corporum fit ab inuicem in his duobus examinis generibus, nisi propter diuersitatem compositionis substantiarum eorum: quia ex eo resultat fusionis diuersitas, & spissitudo & raritas: quae quidem separationis sunt causae, quia fortem propter illorum compositionem non corrumpitur illorum substantia a substantia corporis extranei, cum non fiat illorum per minima mistio. Et ideo necesse est, illa de commisto a se inuicem separari, sine corruptione totali illorum essentiae. Quamobrem administratio corporum imperfectorum completa, dignoscitur, cum eiusdem fusionis, & ignitionis, & soliditatis, administrationis reperta sunt ingenio. De Ignitione. Cap. Xcii. Restat igitur ut capitulum de Ignitione tradamus. Dicimus igitur quoniam corpora maximae perfectionis cum ignitione determinata, reperta sunt ignem suscipere, ante fusionem illorum. Et ideo dicimus, si alterationem illorum completam adinuenire conamur, necesse est ad fusionem illorum corpora administrata redigere. Et est scilicet, ut priusquam fundantur perfectionis corpora, ignitionem suscipiant cum inflammatione caelestini coloris amoenitatis, priusquam perueniat illorum ignitio ad albedinem ignis, quam oculus nequaquam possit conspicere. Patet igitur ignitionem illorum perfectam compleri ante fulionem cum rubore intenso, & non cum albedine quam non possit conspicere oculus. Si enim priusquam igniantur administrata fundantur corpora, in complemento non sunt. Si uero & igniantur cum labore & ignis expressione forti, non est illorum administratio uera: Et hoc quidem in mollibus. Idem uero in solo Marte contingit colligi. Non enim non ignibilia de facili ignitionem praeparationis modo suscipiunt, neque non fusibilia fusionem rectam, quam in perfectis secundum naturam inuenimus. Et si cum ignitione flammam amoenitate caelestini coloris non praetendant administrata, non est illorum completa administratio. Et si minuitur aliquid ponderis, coloris, pulchritudinis, ignitionis, & similium ex praeparamenti differentiarum bonitatis inuentum astutia, non fuit sufficiens artificis indagatio. Reiterato igitur inquirat, donec inueniat cum modis diuina bonitate collatis. De Fusione. Cap. Xciii. In fusionis igitur narratione sufficientiam tradamus, secundum quod examen est corporum omnium ad ignitionem illorum certam. Dicimus igitur quod unica est perfectionis Fusio cum ignitione, sed non cum cuiusque ignitionis genere, sed cum ignitioue in qua non albescit omnino corpus, & cum ignitione in qua non fit fuscedo igni adueniens, & in qua non subito post ignitionem fundatur, & liquescat corpus ut fluat. Igitur cum se fuderit corpus ex minima ignis pressione debilis, aut sine ignitione, aut cum ignitione fusca, huius praeparationis necesse est corpus imperfectionis esse, unumquodque imperfectorum corporum, in artificio diminuto. Et si post fusionem infrigidari omittatur, & omnino subito in nigredinem illius uertatur ignitio, & ob hoc quidem prius quam durescat, ignitionem perdat, non est in complemento corpus, cuiuscunque generis illud extiterit. Sed iudicari quidem expedit mollitiei hoc corpus existere ex imperfectionis corporum generibus. Et si quidem cum ignis laboriosa expressione fortis & uiolenti fiat illius ante fusionem ignitio & radio fulgoris inaestimabilis albescentis omnino, iam non perfectionis, sed duritiei alteratum est corpus. Et ob hoc quidem si post illius fusionem ab igne tollatur, & subito induretur, ut non fluat, manente illius ignitione fulgida iam non Lunaris & Solaris perfectionis corpus existit, cuiuscunque generis & praeparationis corpus fuerit administratum, sed sub Martis differentiarum natura ponatur. Patet igitur ex iam dictis, triplicem in fusibilibus ignitionem ante liquefactionem substantiarum, illorum experimento recolligi: Unam scilicet fuscam, alteram uero rubeam & claram, albissimam uero tertiam, radio fulgentem. Prima quidem est mollium, secunda perfectorum, tertia uero durorum corporum ratione & experimento probatur. Sed & qui harum omnium ignitionum desiderat gradum perquirere, omnia fusibilia complet corpora, & ignis consideret sufficientiam ad fusionis perfectionem completam, & considerando recolligat omnium signorum fusionis gradus differentiam, & sic quidem inueniet: aliter uero non. Et hoc quidem tibi adducatur exemplar in omnibus a nobis determinatis atque determinandis examinationis maneriebus. Et haec itaque de Fusione dicta sufficiant. De Expositione corporum super uapores acutorum Cap. Xciiii. Pro sequentes igitur sermonis complementum, de corporum Expositione super acutorum uapores narremus. Dicimus igitur, quod perfectionis uidemus corpora super acutorum uaporem exposita, acrium uidelicet, ponticorum & acetosorum: similiter omnino aut nihil florere, aut amoenissimum caelestinum florem emittere. Sed Solem purissimum non florere: Lunam uero aut Solem non purum, super acutorum uapores exposita, florere comperimus, & celestinum amoenissimum, amoenius Solem quam Lunam. Et ob hoc igitur naturam imitantes, & nos similiter in praepatatis colorem caelestinum creamus corporibus, qui per argenti uiui bonitatem perficitur, ut sufficienter a nobis narratum est in praecedentibus nostri sermonis. Quaecunquam igitur preparara corpora super uapores acutorum extiterint, & caelestinum non creauerit amoenitatis colorem, non sunt in praeparationis complemento totali. Itaque est ex corporibus quoddam, quod rubeum fuscum, aut citrinum fuscum uiriditati admistum colorem in examine ponticorum floret in superficie sua, ut huius generis est Mars. Quoddam uero uiridi fuscum in superficie floret, caelestinum admistum turbido, & huius generis est Uenus: Quoddam uero album fuscum, & huius generis Saturnus comperitur: Quoddam uero album clarum, & huius generis est Iupiter. Quia igitur maxime perfectum corpus, minime floret, aut nihil, & si quid floret, tardissimo temporis floret spacio: Et Iupiter quidem omnium tardissime inter diminuta a perfectionis complemento corpora, gummositatem suam floret: Ideo per huius magisterii examen consideramus Iouem, maxime perfectioni approximare in opere maioris ordinis. Per hoc igitur examen perquiri poterit, in quo pertractatum temperamenti genere consistat corpus, si recte horum consideraueris ordinem, quae narrauimus in hoc capitulo: Sin autem non, tuae imputa temeritatis insipientiae. De Extinctione ignitorum. Cap. Xcu. In extinctionis igitur examine narrationem adducamus totalem. Est tamen multiplex illius experientia, in qua cognoscitur utrum in perfectione magisterium consistat. Primum igitur, si ignitum corpus in liquore extinguatur, & Lunare quidem album non fiat, & Solare citrinum fulgidum, sed in 182 Lib. Ii. Summae alienum mutetur colorem, non est in complemento alteratio magisterii. Ut si quidem in reiteratione sue ignitionis & extinctionis in aquis salium aut aluminum cuiuscunque generis administratione creatis, scoriam nigredini affinem in sua superficie praetenderit: aut extinctione illius in sulfuribus, & ab extinctione, ignitionis reiteratione multa, euanuerit: aut nigredine foeda se infecerit: aut omnino per mallei compulsionem se confregerit, fallax est operis artificium. Aut si ex salis ammoniaci, & uirids aeris, & puerilis urinae mistionis cementatione, aut in natura consimilium, & ad ignitionem positum, & post ignitionem & extinctionem sui, ad extensionem similiter Lunare uel Solare ex toto colorem amiserit proprium, aut scoriam creauerit, in corruptione constat corpus adhuc permanere Sophistica. Unam tamen generaliter tibi tradimus regulam certam, quod tam in dictis quam a nobis dicendis examinibus, si quid ex perfectionis differentiis alteratum commutauerit corpus ponderis, uidelicet aut coloris, non recte, sed fantastice indagauit artifex opus: quod non peculiosum sed perditionis est potius. De adurentis Sulfuris admistione. Cap. Xcui. Ex sulfuris igitur mistione, utrum in perfectione consistat magisterium, approbatur similiter, quia experientia nostra inuenimus Sulfur corporibus commistum, quaedam magis, quaedam uero minus comburere: & quaedam a combustione illius redire: quaedam uero non, nostro comperimus artificio. Et ex hoc itaque differentia notari potest inter ipsa a perfectione diminuta corpora praeparata in complemento sophistico. Igitur cum inter caetera corpora cuiusque inuenimus generis, Solem minime per Sulfur comburi. Abhinc uero & postea lupiter, deinde uero Luna, post hoc Saturnus, & facilius quidem his omnibus Uenus, facillime Mars per Sulfuris oleaginitatem comburitur. Ideo per hoc notatur quod magis, quod minus naturae perfecti approximat. Et ex diuersitate colorum post corporum combustionem perquiri potest, in quo alteratum genere ex suae naturae radice corpus consistat: quoniam Sol quidem citrinum intensum, aut rubeum clarum, Luna uero nigrum caelestino admistum, Iupiter uero nigrum, modica rubedinis tinctura admistum, Saturnus uero nigrum fuscum, multo rubori & liuiditati admistum Uenus uero nigrum, liuiditati admistum, multa praeexistente combustione Sulfuris, pauca uero praeexistente combustione nitidissime, & amoenum uiolaceum protendit ex Sulfuris commistione colorem, Mars uero in omni combustionis genere nigerrimum fuscum colorem creat. Ex reductione autem a Sulfuris combustione notatur diuersitas similiter in corporibus. Quaedam uero redeunt, quaedam uero ignis expressione a reductione cum Sulfure recedunt, aut totaliter, aut eorum quantitas maior: quedam uero in sue nature corpora, quaedam uero in aliud quam suae naturae redeunt a combustione ad corpus. Redeunt ad proprii naturam corporis, a Sulfuris combustione Sol & Luna, recedunt autem lupiter & Saturnus. Iupiter autem aut totaliter, aut secundum sui maiorem partem. Saturnus uero non ex toto recedit, sed quandoque maior, quandoque uero minor illius deletur pars. Horum autem contingit diuersitatem existere propter naturam rerum & corporum, & administrationis eorum in opere praeparationis differentiam, quia scilicet ex subita ignis expressione de reductione louem deleri contingit: Ex successiua uero & paulatiua, & Saturnum & louem saluari. Eorum tamen reductio in alieni corporis potius quam proprii naturam uergit. In clarum quidem uidelicet antimonium Iouis, in fuscum uero Saturni conuerti reductionem, repertum experientia nostra extitit: Uenerem uero minui, in ignis reductionis impressione: Martem uero magis contingit. Sed Ueneris quidem est reductio ponderosa, & citrina fusca, & mollis, nigredinem participans, cum sui augmento ponderis corporis. Ex his igitur perquiri poterit omnium alteratorum natura corporum. De Calcinatione & reductione. Cap. Xcuii. De Calcinationis igitur & reductionis reiterationis examine dehinc perquirendum. Innuimus igitur, quod perfectionis reperta sunt corpora in Calcinationis & reductionis reiteratione ex bonitatis differentiis, nihil coloris, ponderis, aut quantitatis, de qua curandum sit nimium: aut fulgoiis perdere quantumcunque reiteretur ad illa operationis illarum multiplicitas, Et ideo si per reiterationem modorum Calcinationis & reductionis a calce, ex omni metallorum alteratorum genere, bonitatis differentiis perdant aliquid, astimandum putes sophistice perquisitionem artificem indagasse. Quamobrem igitur ad illas exerciteris, ut eas cognoscas. De facili susceptione Argenti uiui. Cap. Xcuiii. Iam igitur uobis patuit ueridice, maximam Argenti uiui quantitatem contirentia perfectionis existere corpora: & ideo maxime Argento uiuo amicari. Quamobrem autumandum corpora magis perfectioni approximare, quae magis ambicabiliter Arg. uiuum combibunt. Et huius est signum Argenti uiui facilis susceptio a Solari aut Lunari perfectionis corpore. Ob huius igitur rationis causam, si quidem alteratum corporis de facili in sui substantiam Argentum uiuum non suscipiat, a perfectionis maxime complemento distare necesse est Recapitulatio totius artis. Cap. Xcix. Quia pertractauimus huius magisterii causarum sufficientiae experientias notas, secundum nostri propositi sermonis exigentiam: Restat nos ad complementum totius operis diuini peruenire in capitulo uno, & in summam contrahere sermonis abbreuiati in capitulis dispersum magisterium. Dicimus igitur, quod totius operis intentionis summa non est, nisi ut sumatur lapis in capitulis notus: deinde uero cum operis instantia assiduetur super illum opus sublimationis primi gradus: & per hoc mundatur a corrumpente impuritate, & est scilicet sublimationis perfectio, ut cum ea subtilietur lapis, donec in ultimam subtilitatis puritatem deueniat, & ultimo uolatilis fiat. Ab hinc uero cum fixionis modo figatur, donec in ignis asperitate quiescat. Et hic secundi praeparationis gradus meta consistit. Sed & tertio similiter lapis administratur gradum, qui in ultimo consistit praeparationis complemento, scilicet ut iam fixum lapidem cum modis sublimationis uolatilem facias, & uolatilem, fixum, & fixum solutum & solutum iterato uolatilem, & iterato uolatilem, fixum, quousque fluet & alteret in complemento Solifico & Lunifico certo. Ex reiteratione igitur praeparationis huius gradus tertii in medicina, resultat bonitatis alterationis multiplicatio. Ex diuersitate igitur reiterationis operis super lapidem in gradibus suis, resultat multiplicationis bonitatis alterationis diuersitas, ut ex medicinis quaedam quidem sui centuplum, quaedam uero ducentuplum, quaedam trecentuplum, quaedam uero millecuplum, quaedam uero infinitum Solificum & uerum perfectionis Lunificum transmutet corpus. Abhinc igitur & ultimo tentetur, utrum in perfectione consistat magisterium. Quem modum Author in arte tradenda seruauerit. Cap. C. Sed ne nos quidem mordeamur ab inuidis, narramus quod non tradidimus scientiam nostram sermonis continuatione, sed eam sparsimus in diuersis capitulis. Et hoc ideo, quod eam tam probus quam improbus, si continue fuisset tradita, usurpasset indigne. Lib. Ii. Summmae. Et eam similiter occultauimus, ubi magis aperte locuti fuimus, non tamen sub aenigmate, sed sub plana sermonis se184 rie artificem allocuti fuimus, & tali sermonis modo eam adscripsimus, quam solius Dei altissimi, benedicti, sublimis & gloriosi, & nostrae, qui illam scripsimus, menti recolligi accidet: aut diuinae gratia bonitatis perfuli, quae cui uult largitur, & subtrahit. Non desperet igitur doctrinae filius, quia si illam quaeret, eam inueniet: non doctrinae, sed proprii motus indagatione naturae: Quia qui per suae industriae bonitatem quaeret, scientiam inueniet: Qui uero per librorum insecutionem quaesiuerit, tardissime ad hanc perueniet artem preciosissimam. Quia nobis solis, artem per nos solos inuestigatam edidimus, & non aliis, uerissimam tamen & omnino certam. Solum igitur prudentes ad artem allicuimus, & per ingenia a nobis tradita uiam inuestigationis eisdem exposuimus Non autem eam inuentam nisi solis nobis scripsimus, sed & inuentionis modum & modorum ingenia. Per ea igitur quae tradidimus, exerceat se bonae mentis artifex, & Dei donum altissimi se adinuenisse laetabitur. Ad artis igitur excelsae perquisitionem haec dicta sufficiant. Libri secundi Summae perfectionis Gebri, Finis. Gebri Arabis Philosophi Solertissimi, Rerum Que Naturalium Peritissimi Περί Χημείας liber; quem inscripsit de Inuentione ueritatis siue perfectionis, incerto Interprete. De sex proprietatibus rerum, ex quibus medicina elicitur. Cap. I. Considerauimus in nostris uoluminibus, ex secretis principiorum naturalium proprietatibus, quin etiam per experientiam nostram & inuestigationem inuentionis nostrae omnimodo certam, quod ea, ex quibus elicitur nostra medicina, in corporibus transmutandis habeant in se has qualitatum proprietates. Primo, quod habeant terram subtilissimam in se, & incombustibilem, aptamque ad figendum, omnimodo fixam cum suo proprio radicali humore: Secundo, humiditatem aeream & igneam uniformiter illi terre coniunctam sic, quod si unum fuerit uolatile, sit & reliquum, & quod ipsa humiditas sit super omnes humiditates expectans ignis calorem, usque ad sui sufficientis inspissationis terminum completum, quo ad indigentiam completionis ipsius cum permanentia inseparabili terrae sibi annexae, sine euaporatione. Tertio, quod humiditatis dispositio naturalis sit talis, quod per beneficium suae oleaginitatis in omnibus suarum proprietatum differentiis, terram sibi annexam, conuersione utriusque in alterum homogenice, sic contemperet unctuose, & unione totali, & uinculo coniunctionis inseparabilitatis aequaliter, ut post finalis praeparationis gradum fusionem bonam praestet. Quarto, quod haec oleaginitas sit tantae puritatis essentiae, & ab omni recombustibili seu urente artificialiter emundata, quod omnia cum quibus per minima coniungitur, non comburat, sed a combustione praeseruet. Quinto, quod claram & splendidam habet tincturam in se, albam uel rubeam, mundam & incombustibilem, stabilem & fixam, quod ignis nequaquam ualeat ipsam permutare, neque sulfurea adustiua seu acuta corrodentia ipsa corpora corrumpere & defoedare. Sexto, quod totum compositum inceratum cum suo complemento finali, sit tantae subtilitatis, materiaeque tenuitatis, quod post finalem suae decoctionis terminum, in proiectione tenuissimae maneat fusionis ad modum aque & penetrationis profundae, usque ad ultimum rei permutabilis cuiuscumque fixionis ipsum extiterit in complemento, & cum uicinitate sua seu affinitate adhereat suo simili naturaliter, cum inseparabili consolidatione contra impressionem ignis in ipsa hora, sua spiritualitate corpora in uolitum reducens. De septem Medicinae proprietatibus. Cap. Ii. His consideratis, inuenimus inuestigatione nostra, septem proprietates rerum in nostro lapide necessarias & opportunas, & sunt hae, oleaginitas, materiae tenuitas, affinitas, radicalis humiditas, puritatis claritas, terra figens, & tinctura. Prima uero differentiarum proprietas, est ipsa oleaginitas dans in proiectione uniuersalem fusionem, & apertionem materie. Nam primum quod necessarium est post medicinae proiectionem, est ipsius medicinae subita & conueniens fusio, quae cum oleaginitate minerali perficitur ac inuisceratur. Secunda est materiae tenuitas, siue ipsius subtilitas spiritualis, tenuissime fluens, in fusione ad instar aquae penetrans in profundum rei alterabilis, quia secundo post fusionem medicinae, necessaria est ingressio eius immediate. Tertia est affinitas siue uicinitas inter Elixir & rem transmutandam, dans adhaerentiam in obuiatione sui similis & retentione, quia tertio post medicinae ingressionem immediat e adhaerentia conueniens est & necessaria. Quarta est radicalis humiditas, ignea, congelans, & consolidans partes retentas cum adhaerentia sui similis, unione omnium partium consimilium inseparabiliter in aeternum: quia quarto post adherentiam, opportuna est partium consolidatio cum sua radicali humiditate uiscosa, & necessaria. Quinta est puritatis claritas mudificatiua, dans splendorem eminentem, in combustione existenti, non adurentis. Nam post consolidationem partium purificatarum relinquitur, quod ignis actualis habet comburere omnes superfluitates extraneas, non consolidatas: quare sequitur purificatio immediate, & est necessaria. Sexta est terra figens, temperata, tenuis, subtilis, fixa, incombustibilis, dans fixionis permanentiam in solutione adhaerentis cum eo, stans & perseuerans contra ignem: quia sexto necessaria est immediate fixio post purificationem, & opportuna. Septima est tinctura dans colorem splendidum & perfectum, album, aut citri num intensum, & Lunificationem, seu Solificationem rerum transmutabilium: quia septimo post fixionem necessaria est tinctura splendida, & alterius color tingens, seu tinctura colorans materiam conuertibilem in uerum argentum, uel aurum cum omnibus suis differentiis certis & notis. Diuisio totius Libri in quatuor particulas. Cap. Iii. Sufficienter ad artis exigentiam disputauimus contra negantes artem, & de principiis naturalibus, quae sunt de intentione nature in metallorum pro creationibus & de corporibus, & eorum procreationibus, & praeparationibus, & ultimo de medicinis, & examinationibus eorum transmutatorum, utrum in perfectione steterit complementum, in Summa nostra perfecti magisterii? Et ibidem scripsimus modum inuentionis artis, & nostrorum ingenia, secundum ueritatem quam uidimus, & tetigimus. Hic uero nunc de perfectionis inuentione tractabimus, & declarabimus speciali modo ea quae necessaria sunt in hoc nostro magisterio, & modum praeparationis eorum pondere & mensura, & probatione certa non coniecturali. Uolumus autem hunc librum nostrum in quatuor particulas diuidere. Et in prima de mediis mineralibus, & eorum praeparationibus tractare sufficienter, ut sint apta in extractione spirituum, & corporum imperfectorum: In secunda de spirituum mundificationibus, & praeparationibus integris eorundem: In tertia de imperfectorum praeparationibus diuersis secundum exigentiam operis complementi: In quarta de omnibus medicinis specialiter pro quolibet corpore in Solem & Lunam transformando, cum proiectione, pondere, & mensura, secundum necessitatis exigentiam ad operis complementum. Prima Particula De Mediorum Mineralium praeparatione. Cap. Iiii. Sal commune dissoluatur in aqua fontis clara, & per filtrum distilletur, & congeletur in uase terreo, uel plumbeo, uel alio metallo. Sal petrae dissoluatur in aqua fontis, & per filtrum distilletur, congeletur in uase uitreo usque ad ipsius fusionem crystallinam. Sal nitri sic preparatur: dissoluatur in aqua fontis clara, & distilletur per filtrum. Sal gemmae dissoluatur, ut prius congeletur in terreo uase uitreato. Sal alkali uerum, fit de zoza dissoluta & per filtrum dilata & cocta ad tertiam partem, & descendit sal in paruo tempore ad fundum uasis ad modum crystalli, & est praeparatum. Similiter fit sal alkali apud aliquos. Accipiunt cinerem clauellatam, pondera quinque, & calcis usue unum, & extrahunt totum lixiuium, & distillant & congelant, hoc reiterant semel, & est praeparatum. Sal ammoniacus fit ex quinque partibus urinae humanae, & parte una sudoris eiusdem, & parte una salis communis, & parte semis fuliginis lignorum, his simul coctis usque ad consummationem humiditatis, sublima Salem ammoniacum uerum & utilem, hunc iterum in sudore dissolue, & congela, & sublima a sale communi semel, & est praeparatus. Sal Tartari fit de faecibus uini distillati calcinatis, tartaro ex eis dissoluto & congelato, & est praeparatum. Sal urinae, fit ex faecibus urinae distillate calcinatis, & iterum in aqua sua dissoluitur & congelatur, & est praeparatum: & magni iuuamenti. Multi diuersi mode tractant de salium praeparationibus, nos autem inuentione noinuenimus has praeparationes salium breuiores, subtiliores, & utiliores ad nostrum propositum prosequendum, cum ex omnibus rebus uere calcinatis sales per solutionem extrahantur, quae per uiam praelibatam praeparari tenentur. Sufficiat igitur nos transire cum his magis usitatis. Alumen glaciale uel rochae, duplicem habet praeparationis modum, unum pro corporibus calcinatis abluendis, alium pro spiritibus sublimandis. Primo modo sic praeparatur: Dissolue ipsum in aqua clara fontis, & distilla per filtrum, & coque ad eius tertiam partem, & pone in paropsidibus uitreatis, & descendit circa latera uasis, et in profundo alumen preparatum crystallinum. Secundus modus est, ut alumen in uase terreo coquatur, quousque humiditas euanescat, & inuenies album spongiosum, & leue praeparatum pro sublimationibus, & aliis diuersis operationibus. Alumen plumosum, dissoluitur & congelatur ut prius, & est praeparatus Nunc de praeparationibus atramentorum inuestigare expedit, cum multum necessarium sit illud, quod per ea colligimus in tincturis & ligamentis spirituum & aliorum quae ad illud spectant. Atramentum nigrum dissoluitur in aqua buliente, & per filtrum distillatur, & congelatur, & est aptum. Cuperosa dissoluenda est in aceto distillato, clarificanda per filtrum, & congelanda, & sic est munda. Uitriolum Romanum alia praeparatione non indiget, nisi quod in aliquibus casibus tenetur in igne mediocri & rubificatur. Amplius est certum quod a corporibus imperfectis extrahuntur diuersa nobis necessaria, & sunt adminicula perfectionis in casu, quae indigent praeparatione, & primo de cerussa plumbi: Cerussa plumbi diluenda est in aceto distillato, purificanda deinceps a grossioribus, & illud quod ut lac emanauit, congelandum in Sole, uel lento igne, & est preparatum. De albo Hispanico, stanno, minio, eodem modo fit, sunt enim in urina distillata diluenda, & ad modum cerussae praeparanda & sunt praeparata. Uiride aeris in aceto distillato, soluatur, & rubificatum limpide congelandum erit lentissimo ignis calore, et est praeparatum et aptum. Crocus ferri dissoluendus est in aceto distillato, et clarificandus: haec aqua rubicunda croci congelata, dat tibi crocum aptum. Aes ustum tritum et ablutum cum aceto distillato, per modum quem insinuauimus in praeparatione cerusse tibi subueniat. Lithargyrium in aceto distillato solutum, clarifica & congela, quia bene praeparatum est, quod iterum quemadmodum alia praenotata dissoluere poteris, & eis uti, dissolutis & congelatis, & in hoc est inuestigatio profunda. Antimonium calcinatur, dissoluitur, clarificatur & congelatur, & teritur, est praeparatum. Lapis lazuli calcinatur & abluitur tritus, & est purificatus. Lapis aemathites, ignitur & extinguitur saepius in felle taurino. Bolus armenus teritur & dissoluitur ut cerussa, & congelatur. Cinnabari semel sublimandum est a sale conmuni, & sic est praeparatum. Tutia calcinatur & soluitur in aceto distillato, et est optime praeparata. Secunda Particula, De Spirituum mundificationibus. Cap. U. Tractauimus in prima particula de eis, quae nobis necessaria uidebantur in inuentione nostra certa, ad spirituum et imperfectorum corporum praeparationem sufficienter. Intendimus hic nunc ampliare sermonem de Spirituum sublimationibus seu praeparationibus cuiusque speciei, quoad nostri magisterii indigentiam completam. Ne discedas ab hac nostrae inuentionis doctrina quam in meditatione profunda, et in operibus uidimus maxime nobis necessariam, et omnino certam. Hic uero pondera et specialem modum in eorum praeparationibus et sublimationibus inuestigamus, cum experientia omnino certa, et primo de sulfure, et de suo compari, et sic de aliis per ordinem. De Sulfuris praeparatione. Cap. Ui. Sulfur uiuum, clarum, & gummosum tere subtilissime, & coque in lixiuio facto de cineribus clauellatis & calce uiua, colligendo superius combustibilitatem eius oleagineam extrahendo, quousque clarum uidetur: quo facto extrahe, & moue cum baculo, & caute extrahe illud, quod cum lixiuio egressum habuerit, partes grossiores inferius relinquendo. Illud autem extractum, infrigida parum; & impone ei quartam eius de aceto bono, & ecce totum congelabitur ut lac. Lixiuium extrahe clarum quoad poteris, residuum ad lentum desicca ignem, & serua. De faecum administratione hunc modum serua. Ad lib. i. sulfuris huius praeparati, accipe de squamis ferri bene calcinatis rubeis lib. i. aluminis rochae bene calcinati lib. I. & salis communis praeparati libram semis. Hoc totum incorpora bene terendo cum aceto, ut sit liquidum, quod coque, mouendo, quousque totum bene denigratum fuerit, & desicca, tere optime, & pone in alucele cum largo cooperculo, & sit cooperculum alembici cum magna zona & Larga, ad eleuationem spirituum conseruandam, sitque aludel altitudinis pedis unius cum dimidio, ne calor ignis alembici zonam attingat, & sic sublima, ut docuimus in Summa perfectionis nostrae. Collige autem quod in zona collectum fuerit densum, quod uero ad latera uasis superius in alembico adhaeret leue & puluerizabile, proiice, quia combustibile & foedum ac defoedans est. Collectumuero per se pone in phialam, & coque super cineres tandiu, donec humiditas combustiua paulatim deleatur, & serua munde, quia perfecte mundificatum est. De Arsenici praeparatione. Cap. Uii. Eius compar Arsenicum, post contritionem bulliendum est in aceto, & ibidem tota pinguedo combustibilis extrahenda & desiccanda. Sume deinde lib. unam cupri calcinati, & semis aluminis calcinati, et salis communis praeparati tantum ut aluminis, et tere cum aceto ut sit liquidum, et coque ut in sulfure, et sublima in aludeli sine alembico, et sit longitudinis unius pedis: collige album et densum clarum, et lucidum, et serua, quia satis est aptum. De Argenti uiui praeparatione. Cap. Uiii. Argentum uiuum sic sublima. Sume de eo libram unam, uitrioli rubificati lib. duas, aluminis rochae calcinati lib. I. & salis communis lib. semis, & salis petrae quartam partem, & incorporatum sublima, & collige album densum, clarum, & ponderosum, quod circa uasis spondilia inuentum fuerit, & serua, ut tibi de aliis scripsimus. Sed si in prima sublimatione inuentum fuerit turbidum uel immundum, quod tibi accidere poterit propter tuam negligentiam, illud cum eisdem faecibus noueris iterum sublimare, & serua. De Marchasitae praeparatione. Cap. Ix. Marchasita trita ponatur in aludel magni fundi ad digiti spissitudinem, & primo sulfur cum lento igne collige, & cum cessauerit, uigora ignem renouato cooperculo, & ascendet, quod argenti uius locum obtinet, ut tibi plenarie scripsimus in perfectionis nostrae Summa completa. De Tutiae praeparatione. Cap. X. Tutia puluerizata in aludele posita magnae ignitionis administratione, sublimatur, & fit bona. Sal ammoniacus sublimatur a sale communi, ut in Practica de Salibus tibi scripsimus. Argentum uiuum ita sublimatur rubicundissimum: Recipe libram unam Mercurii, & libras uitrioli rubificati duas, et libram salis petrae, simul mortificato, et sublima etiam ab alumine rochae calcinato, et sale petrae cum eisdem ponderibus. Et est magnum nostrae inuentionis secretum nec sit praetermittendum, quin consideratio faecum sit notanda in sulfuris sublimatione & sui comparis, quod sulfur sublimatum a calce cupri, magis dealbatur, quam a calce ferri. Et sic inuestigandum est de arsenico, nam a ferro sublimatur magis rubeum. Possunt etiam sublimari a uitriolo & alumine calcinato, & cum sale communi et sale petrae commistis, et ita sufficienter tradidimus spirituum praeparationes artificiose, non modice. Tertia Particula Huius Libri quomodo corpora sint praeparanda. Cap. Xi. Tertiam nostram particulam ponimus imperfectorum corporum praeparationem completam, et inuestigamus modum, qualiter praeparari debeant, ut perfici antur, quo ad complementum primi ordinis uel secundi per se sine medicina: Secundo praeparationem eorum ad recipiendam medicinam albam uel rubeam. De Praeparatione Saturni. Cap. Xii. Saturnum calcina cum sale communi preparato fusum, cum spatula ferrea agitando, quousque in cinerem uertatur, coque per diem naturalem, et sic aliquantulum ignitus, et non multum, ablue cum aqua dulci complete, deinde calcina per triduum, donec intime rubificetur, & si uis ad album, cum aqua aluminis albi imbibe, & reduc cum oleo tartari, uel eius sale. Si uero ad rubeum imbibe cum aqua croci ferri, & uiridis aeris praedicto, et reduc cum sale tartari, ut prius, et hoc itera quousque sufficiat. De Praeparatione Iouis. Cap. Xiii. Iouem calcina ut Saturnum. Et albifica eius calcem, per triduum ut in Saturno, nec errabis in eius reductione, quia difficilis est, nisi fiat in furno illorum, qui per cineritia, uel cementa reducunt, et fit ad libitum. Scias tu inuestigator huius operis, quod praeparationes faecum reductibilium plenarie in hoc libro conscripsimus, cum totus iste liber sit practicus cum inuestigatione certa compilatus. Sed in Summa nostra praeseruauimus nobis alium stylum magis Philosophicum, cum ibidem ut Theoricus, hic uero ut Practicus purus, artem complete inscripsimus. Ut autem artifex errare non possit, subiunge illud quod reducere quaeris, scilicet tantum, quantum illud quod praestare habet reductionem, & calcem diuisam coadunare: sed in tincturis est alia consideratio Nam tingens multiplicandum est super tingendum, donec tinctura appareat quod considerabis in corpore uel medicina: & hoc est unum de secretis nostris. Postquam reduxeris haec duo plumba, & inueneris splendorem & colorem, & omnia alia ad uolitum tuum forte ignitione carebunt, & ut consequaris intentum, incipe sic: Dissolue tutiam calcinatam, & stannum calcinatum, & has aquas misce, & cum hac aqua imbibe calcem stanni, uice post uicem, sic cum induxeris octauam partem tutiae in totam calcem, reduc in corpus, & uide si ignitionem habuerit, bene quidem, si uero non, reitera, donec ignitionem habuerit. Et omnes aquas dissolutiuas spirituum & corporum ponam in fine libri huius, & quodlibet eius pro suo genere: nec mireris, quod dispersimus huius practice specialia in diuersis uoluminibus, cum ab improbis hanc artem fugare conamur. Cum talck uel Mercurio praecipitato, uel utilius cum Luna pura ad hoc deducta calcinando & soluendo peruenimus ad horum durorum corporum, ignitionem & duritiem completam cum splendore inenarrabili. Scias tamen, quod sola speculatio, quae multum ualet in Summa nostra, in hac nostra inuentione parum prodest. Sed terere, coquere, assare, inhumare, calcinare, fundere, destruere, construere, corpora emundare, cum his clauibus aperies occultas seraturas arcani nostri, si ne quibus ad huiusmodi conuiuii epulas non uocaberis. Destrue sine ira, & complebis cum laetitia. De Praeparatione Martis. Cap. Xiiii. Martem sic praepara: Tere libram unam limaturae eius, cum libra semis arsenici sublimati. Imbibe illud cum aqua salis petrae & alkali, ter reiterando, funde uiolenter, & habebis ferrum album, itera quousque sufficienter liquescat, cum dealbatione peculiosa. De Praeparatione Ueneris. Cap. Xu. Ueneris purgatio duplex est, una quidem ad album, alia uero ad rubeum. Ad album purgatur sic: Calcina ipsam solo igne, quemadmodum tradidimus in Summa nostra perfectionis. Sume ipsam calcinatam, tere lib. i. cum unciis quatuor arsenici sublimati, & imbibe cum aqua lithargyrii ter uel quater, & reduc cum sale petrae ac oleo tartari, & inuenies corpus eius album iplendidum pro medicina suscipienda. Est & alia praeparatio eius ad rubeum. Tere libram unam limaturae eius cum unciis quatuor sulfuris, uel laminas eius cum sulfure cemetando, & sic calcina & ablue cum salis aqua & aluminis, & cum reducentibus reduc in corpus mundum, aptum ad tincturam rubeam. Est etiam tertia praeparatio eius: Calcina ipsam solo igne, & tunc dissolue partem eius, & tantum tutiae calcinate dissolue, & cum dissolutione imbibe quater uel pluries residuum calcis, uel cum sola tutia dissoluta, sic quod intret tutia ultra calcis medium, & sic reduc cum reducentibus, & habebis corpus mundum & splendidum, & cum paruo adminiculo ducitur ad statum altiorem, si uerus inquisitor fueris ueritatis. Est & quarta praeparatio eius, ex se ipsa calcinata rubea, solo dico igne, facias uiride intensum, quod flos cupri nuncupatur. Illud autem uiride dissolue cum aceto distillato, & congela, congelatum cum reducentibus reduc, quod aptum erit ad multa, si inuestigatio tua non erit negligens, in operibus similibus per nos datis. Hunc uero librum composuimus, ut sit introductorius Summe nostrae, uel ea absente sit totius conclusio finalis, ad complementum utriusque medicinae. Nam hic ponimus practicam gradatim, illic uero theoricam speculationis nostrae, modo magis generali, cum demonstrationibus manifestis ordinatam. Quarta Particula Huius libri de Medicinis. Cap. Xv Secundum ordinem praemissorum practicabimus in hac quarta particula nostra, iterum inuestigationis modum componendi medicinam quamlibet, albam uidelicet & rubeam secundum naturam & proprietatem corporis transmutandi, uel ipsius Mercurii cum omnibus suis pertinentiis occultis & manifestis. Et in secundo uel tertio ordine, nihil sophisticum recipit hic liber noster, cum de ueritatis Inuentione intituletur. Quamobrem primo de Elixiriis albis incipiemus. De Medicinis albis pro Ioue & Saturno. Cap. Xuii. Medicina alba pro loue praeparato. Sume Lunae purissimae lib. I. Mercurii uiui lib. 8. & amalgama, quo facto, ablue cum aceto distillato, & sale communi praeparato usque ad colorem caelestinum, uel lazurii, quo ablato, extrahe de Mercurio quantum poteris, exprimendo per pannum spissum & appone Mercurii sublimati duplum Luna tere sufficienter, & coque in phiala uitrea cooperta per diem & noctem, extrahe, tere, & iterum coque, frange phialam, & separa illud quod sublimatum est ab inferiori puluere quasi rubec & caue de nimio igne, alias totum funderetur in massam nigram, puluerem pone super porphyriten, & adiunge ei duas partes ammoniaci praeparati, & partem unam Mercurii sublimati, tere trituratione bona, & imbibe cum aqua salis alkali, uel aqua salis petrae, si zozam non inueneris, & pone ad distillandum cum imbibitum fuerit cum lento igne, & extrahe totam aquam, sic ut remaneat sicut pix fusa, redde illi aquam, & sic ter faciendo: Deinde extrahe & tere super lapidem, & desicca multum, imbibe cum oleo ouorum rectificato uel desiccato, uel cum oleo salis alkali, uel petrae, uel tartari, donec fundatur cum ingressu & proiice unam partem super quinque stanni praeparati, & est Luna perfecta in secundo ordine absque errore. Item alia medicina super Iouem. Sume talck calcinatum, & tere cum sale ammoniaco, ana, & sublima ter uel quater, & dissolue cum aqua, qua imbibe Lunam calcinatam, ut in prima medicina fecisti, toties donec bibat suum pondus & da ei ingressum cum oleis praedictis, & proiice unam partem super decem partes louis praeparati, & uidebis intentum. Tertia medicina louis fit cum una parte Lunae dissolutae in aqua sua, uidelicet stillicidii cupri & salis petrae, ut in fine habetur, cui adiunge duas partes talck dissolutae, uel tutiae calcinatae, & dissolutae. recipiendo aquam ter uel quater, congela, & incera cum arsenico sublimato, quousque fundatur, & proiice unam partem super octo partes Iouis praeparati. Et si uis has medicinas proiicere super Saturnum praeparatum ad album, tunc minue Saturnum in suo triduo, & fac ut in Ioue. De Medicinis Solaribus pro loue & Saturno. Cap. Xuiii. Prima igitur medicina Solaris sic fit: Calcina Solem, amalgamando prius cum Mercurio, uelut in Luna, extrahe Mercurium per pannum, tere cum duplo salis communis praeparati, pone super lentum ignem, ut recedat Mercurius, extrahe salem cum aqua dulci, & desicca, & sublima ab eo tantum salis ammoniacum reddendo sibi quater, tunc dissolue in aqua uitrioli, & petrae, & iameni ut in fine libri huius habetur. Solue crocum a ferro extractum per calcinationem, uel cuprum calcinatum rubeum. Iunge has aquas, ana, extrahe aquam per distillationem, & redde sibi quater: ultimo desicca, & imbibe cum oleo tartari rectificato ut in fine libri huius, quousque fluat ut cera, & tingit quatuor partes obrise: Secunda fit in Sole soluto, ut in prima, & uiridi facto de cupro, calcinato & dissoluto ana, mistis & inceratis, distillando & reiterando, & in fine incera cum sulfure praeparato, quousque fundatur ut cera, & tingit octo partes Saturni splendide. Tertia fit ex auro soluto, & sulfure soluto, & uiridi dissoluto, mistis & praeparatis ut in secunda, & in fine ceratis cum oleo capillorum preparato, uel ouorum quia una est uia, & cadit una pars super decem Saturni. Possunt etiam hae medicinae proiici super Iouem praeparatum in rubeum, & erit ita splendidissima perseuerans materia, ut opus finissimum, secundum eius gradum. Nam hae medicinae alterant in secundo ordine, ut retuliuus. De Medicinis albis pro Uenere & Marte. cap. Xix. Transeamus nunc ad Ueneris medicinas, & Martis, & primo de medicinis horum ad album. Sume argenti, ut supra, calcinati partem unam, tere cum duabus partibus arsenici praeparati, & una parte Mercurii praecipitati, & imbibe cum aqua salis petrae, lithargyrii, ammoniaci, ana, quousque pondus suum biberit, & desicca & incera cum oleo albo, ut in aliis, quousque fluat, & cadit una pars super quatuor Ueneris uel Martis praeparatorum. Secunda medicina fit ex Luna calcinata, & tantum louis calcinati & soluti, misce, desicca, & incera cum duplo horum arsenici sublimati, quousque fundatur. Tertia fit ex Luna calcinata, ut supra, arsenico & sulfure sublimatis & tritis, cum tantundem salis ammoniaci, quod sublima ter ab eis, & proiice unam partem super sex horum duorum corporum praeparatorum. De Medicinis rubeis pro Uenere & Marte. Cap. Xx. Solaris uero medicina fit, ut sumas tutiae lib.i. calcina & dissolue in aqua uitrioli & petrae, tum cum ea aqua imbibe calcem Solis, ut bibat eius duplum distilla recipiendo aquam, & hoc quater reddendo: ultimo incera cum oleo capillorum, uel relle taurino, & uiridis aeris praeparato, & erit excellens, purum & laudabile. Tu autem porrige manum ad nostra dicta, aliter in uanum studes, & recipe in corde, in nostris uoluminibus intentionem nostram, & uidebis nos uerum inuestigasse. De Medicina tertii ordinis ad album. Cap. Xxi. Hinc uero ad tertii ordinis gradum ascendemus. Et primo de Medicina Lunari, tam pro corporibus imperfectis perficiendis, quam pro ipso Mercurio in ueram Lunam coagulando. Primo dissolue Lunam calcinatam in aqua dissolutiua ut prius, quo facto, coque eam in phiala cum longo collo, non obturato ori per diem solum, usque quo consumetur ad eius tertiam partem aquae, quo peracto, pone in loco frigido, & deuenient lapilli ad modum crystalli fusibiles, & hoc est arg. reductum ad Mercurium nostrum fixum & fusibilem, de quo recipies uncias 4. de arsenico albo praeparato uncias sex, & de sulfure praeparato uncias duas, & misce simul bene terendo cum eo salis petrae, & ammoniaci, & pone in phiala cum longo collo per septimanam, & indurabitur ut pix: extrahe, & iterum incera tertia uice, & inuenies illud oleum fusum infra triduum, & cum infrigidatum fuerit frange, & extrahe, & inuenies laminam fixam fluentem ut cera, & est primus gradus. Iterum appone tantum ut prius de noua materia, & iunge cum isto fermento, & fac ut prius, & sic tertio & quarto. Et inuenies medicinam, cuius bonitas est magna & excellens: cadit enim super decem cuiuslibet corporis, uel ipsius Mercurii in Lunam ueram. Hunc autem lapidem custodi, & ratiocinare per modum a nobis traditum in Summa nostra, & peruenies ad altiora. Nec enim proposuimus, cuncta in uno solo monstrare uolumine, cum liber librum exponat & declaret. De Medicina Solari tertii ordinis. Cap. Xxii. Medicina uero Solaris fit ex Sole dissoluto, & praeparato ad modum Lunae cui appone sulfuris soluti partes tres, arsenici partem unam, ut in fine habetur, per omnia faciendo ut in Lunari capitulo, & erit medicina tingens omne corpus, & ipsum Mercurium in uerum Solem, uel amplius, secundum modum iam tibi traditum. Lege & perlege Summam perfectionis nostram, & inuenies modum regiminis tibi ordinatum, ut in infinitum tingas, si ingenium acutum possideas, nec discurre hinc inde in diuersis Philosophorum dictis ambiguis. Nam omnes ad unam tendunt perfectionem, tibi a nobis sufficienter traditam. Experiri poteris, si tantum ualeas, sin autem, recede, quia damnum incurres, & inanitionem. De Aquis solutiuis, & oleis inceratiuis. Cap. Xxiii. Flli doctrinae perquire experimenta, nec desine, quia fructum in eis inuenies millecuplum, quia tibi soli hunc librum scripsi, quem complere uolo cum aliquibus aquis & oleis, in nostro magisterio multum necessariis: cum iis sigillabimus librum nostrum de perfectionis inuentione: Et primo cum aqua nostra dissolutiua, de qua mentionem fecimus in Summa nostra, cum loquuti fuimus de Dissolutione cum aquarum acumine. Primo sume libram unam de uitriolo de Cypro, & lib. semis salis petrae, & unam quartam aluminis lameni, extrahe aquam cum rubigine alembici: nam dissolutiua est multum, & utere ea in capitulis praelibatis: fit autem multo acutior, si cum ea dissolueris quartam salis ammoniaci, quia soluit Solem, sulfur & argentum. Aqua alia philosophica nostra inceratiua. Sume oleum distillatum ab ouorum albuminibus, tere cum medietate salis petrae, & ammoniaci, ana, & fit optime, uel cum sale alckali misce, & distilla ut prius, & inquantum hoc plus reiteraueris, tanto melius incerat: aut cum oleo tartarino, coniunge oleum praedictum, & distilla oleum iuceratiuum album. Oleum inceratiuum rubeum. Sume oleum uitellorum, seu capillorum humanorum, cui adiunge tantum salis ammoniaci, & iterum distilla, & hoc ter, & erit oleum rubicundissimum inceratiuum. Oleum uiridis aeris fit, cum uiride aeris dissoluitur in aqua salis ammoniaci, & cum illo congelato admisce oleum uitellorum, & distilla, & hoc ter renouando, & habebis oleum uiridis aeris ad incerandum aptum & utile. Oleum fellis fit, extrahendo a felle oleum, ut a capillis humanis, per omnia faciendo ut in aliis. Et non dico, quod ista dent humiditatem radicalem mineralem, ut probauimus in sulfure & arsenico, sed saluant tincturam a combustione, donec ingrediatur, & postea fugiunt in expressione ignis, ut a nobis alibi narratum est. Quicunque artifex secundum dicta nostra, in hoc libro nostro tradita, perfecte & studiose fuerit operatus, inueniet post complementum operis sui, nos uerum inuestigasse, & in hoc liber noster terminatur, qui de Inuentione ueritatis seu perfectionis intitulatur. Gebegeberi Arabis Philosophi Solertissimi, Rerumque Naturalium Peritissimi, Liber Fornacum Ad Exercendam χημείαν pertinentium, interprete Rodogero Hispalensi. Praefatio, diuidens librum in tres partes. Cap. I. Considerauimus consideratione non fantastica, nos totam artem tradidisse in uoluminibus nostris. Sed ne ob inuidiam mordeamur, hunc librum Fornacum praescripsimus, in quo tractabimus practicam manualem, tam in spirituum, quam corporum preparationibus, ut artifices leuius contingere ualeant ad operis complementum. Cum ergo ultima consideratio in rerum cognitione magis propinquarum consistat, & in modo operandi, & res a rebus regimine ignis extrahi possunt: Et quum ad hanc rem peruenire non possumus, nisi separando superflua a contento desiderato, scilicet sulfuris combustibilitates & terreitates corpus quodlibet infoedantes: Hinc est quod primo singulos operandi modos tractabimus, utpote, qualis furnus cum suis instrumentis spectet ad quamlibet rem praeparandam, usque ad operis complementum cum regimine ignis illi appropriato, & qualia uasa pertineant ad propositum, ut artifex perficere possit suam operationem. Secundo quae res preparandae sunt, ut ex simplicibus seu commistis uerum Solem uel Lunam generare ualeat cum splendore. Tertio narrabimus illa quae perfici possunt cum alteratiuis, & quae naturaliter alterantur cum complemento totali: Et modum permiscendi cum proportione debita, & cum medicinis longo tempore ad haec proparatis. In fine autem pertractabimus recapitulationem omnium experimentorum nostrorum, cum quibus peruenimus ad notitiam ueritatis huius. Prima Pars Huius Libri de modis operandi. De Furno calcinatorio. Cap. Ii. Fiat Furnus calcinatorius quadratus in longitudine quatuor pedum, in latitudine trium pedum, & sit spissitudo parietum dimidii pedis in hunc modum. Ponantur ergo Luna, Uenus, Mars, uel aliae res calcinandae in patellis terreis de fortissimo luto, de quo crucibula fiunt, ut possint in ignis asperitate stare, usque ad calcinandi totalem combustionem. Calcinatio thesaurus rei est, nec te taedeat calcinationis. Studeas autem in nostris uoluminibus quae diximus. Per calcinationem mundificantur corpora imperfecta, & per reductionem calcinati in solidam massam. Et tunc proiiciatur medicina nostra super ea, & gaude. De Furno sublimatorio. Cap. Iii. Fiat Furnus sublimatorius, uidelicet per modum in Summa nostra de spirituum Sublimatione prius traditum complete secundum hanc formam In sublimatione sulfuris debet cooperculum sublimatorii facere cum magno libero concauo cannali interius ad modum alembici sine naso. Nam aliter descenderet totum sublimatum ad fundum uasis prae nimio calore. Nam in fine sublimationis non ascendit sulfur, nisi cum expressione, usque ad ignitionem 194 Liber Fornacum aludelis, & nisi sublimatum in cannali retineretur superius cum leuiter fundatur, descenderet iterum per uasis latera, usque ad fundum, & sic nihil inueniretur, sublimatum, ut notum est expertis. De Furno distillatorio. Cap. Iiii. Furnus distillatorius est idem cum furno sublimatorio. Ignis autem administrandus est secundum exigentiam rei distillandae. Modum autem sufficienter descripsimus distillatorium tam mineralium, quam uegetabilium, in Summa nostra perfectionis. De Furno descensorio. Cap. U. Furnus autem descensorius fit in hunc modum. Et est apud nos inter fusores cineritiorum & cementorum mirabiliter usitatus. Reducuntur autem omnia corpora calcinata, combusta, soluta, & coagulata per hunc furnum in solidam massam: Imo cineritia & cementa, & teste seu crucibula, in quibus saepius fusum est argentum ad recuperationem illius metalli imbibiti. De Furno fusorio. Cap. Ui. Furnus fusorius, in quo omnia corpora leuiter funduntur per se, & est furnus iste multum usitatus inter fusores monetarios, necnon & aurichalcum in his furnis funditur & tingitur cum tutia uel calamina, ut notum est expertis. De Furno solutorio. Cap. Uii. Furnus dissolutorius fit cum cacabo aquae pleno cum instrumentis ferreis in quibus artificios e tenentur alia instrumenta, ne cadant, in quibus fit omnis dissolutio, & haec est forma furni & uasorum. De Furno fixatorio uel Athannor. Cap. Uiii. Fiat Furnus fixatorius ad modum furni calcinationis, & sit patella profunda terrea plena cineribus cribellatis. Sit autem uas cum materia fixanda bene sigillatum in medio cinerum situata, sic quod spissitudo cinerum subtus & superius & in circuitu sit ad spissitudinem quatuor digitorum, uel secundum illud quod fixare desideras: Quia maior ignis requiritur in uno quam in alio fixando. Per hunc furnum & per hanc uiam peruenerunt antiqui Philosophi ad opus magisterii, quod notum est uere philosophantibus, quod per nos est satis monstratum sufficienter in libris nostris, illis qui fuerint ueritatis inuestigatores. Et haec est figura Athannor. Qui uero in huiusmodi potest magis ingeniari, non excuset se ab hoc per nostram traditionem. Secunda Pars De Rebus Praeparandis. De Praeparationibus spirituum mediorum mineralium & aluminum. cap. Ix. In hoc capitulo dicam praeparationes spirituum, & primo Mercurii. Si autem perfecte desideras eum sublimare, ad libram eius pone salis communis lib. duas & semis, & salis petrae libram semis, mortifica totum, simul terendo cum aceto, quousque non appareat in eo de uiuo aliquid, & sublima ut scis, quia utile. Sublimatur autem Mercurius rubeus, scilicet libra una eius, ab una libra salis petrae & lib. una uitrioli, cum quibus optime teritur & sublimatur rubeus & splendidus. Sublimatur autem arsenicum, scilicet libra una, a libra una limaturae Ueneris, & salis communis libra semis, aluminis calcinati quarta librae unius. Mortificentur cum aceto super ignem mouendo, quousque totum denigretur, & iterum imbibe, desicca mouendo, & hoc ter: sublima azymum, & utile. Sulfur autem decoctum in lixiuio & exiccatum, sublimatur cum eisdem faecibus, sicut arsenicum excepto quod loco limaturae Ueneris ponitur limatura Martis, uel batitura squamae eius, in uase praedicto. Sal autem ammoniacum a sale communi sublimatur aequis ponderibus impositis. Tutia uero & Marchasita, atque corpora imperfecta sublimantur, ut narratum est in Summa nostrae perfectionis. Sales uero & alumina praeparantur, & bauratia, & uitriola, ut in libro nostre Inuestigationis sufficienter scripsimus. De Calcinatione Iouis. Cap. X. Iupiter specialiter calcinatur sic: Sit testa magna super furnum situata, & stanno imposito cum tantundem salis communis praeparati, & aluminis rochae calcinati. Moueas semper cum spatula ferrea perforata, quousque totum fuerit incineratum. Cribra & pone in igne, & sit semper ignitum, quousque optime dealbetur, & serua. De Calcinatione Saturni. Cap. Xi. Saturnus eodem modo calcinatur ut Iupiter, sed calx eius rubificatur ut minium, quam serua. De Calcinatione Ueneris. Cap. Xii. Uenus sic calcinatur: Ponitur in furno calcinationis praedicto, uel in sua limatura, uel per se, uel cum arsenico puluerizato, uel cum sulfure, inungendo cum oleo communi, & sic calcinatur per tres uel quatuor dies igne fortissimo. Calcinatum percute, ut cadat a tabulis, residuum calcina, calcinatum & tritum recalcina, quousque optime rubificetur, & serua. De Calcinatione Martis. Cap. Xiii. Mars quidem calcinatur per eius limaturam in praedicto furno, quousque optime rubificatus fuerit ut puluis impalpabilis sine tactu. Et dicitur crocus Martis. De Calcinatione mediorum mineralium. Cap. Xiiii. Omnia atramenta, sales, alumina, & tutiae genera cum tartaro, & aliis diuersis calcinantur in furno dicto Calcinatorio, cum igne mediocri, uel forti secundum exigentiam rei calcinandae, ut patet in lib. de Inuestig. perfecti magisterii, sed omnia corpora calcinantur, ut in Testamento nostro. De Ablutionibus calcium corporum combustorum. Cap. Xu. Ablutio omnium corporum combustorum & calcinatorum sic fit: Habeas primo uas terreum uitreatum, magnum, impletum aqua dulci calida. Cum qua ablue calcem quamcunque corporis calcinati, fricando saepius, ut totum sal, & alumen dissoluatur, tunc cum residentiam fecerit, euacua aquam caute, ne aliquid de corpore exeat lotionem. Calcinatum iterum impone in aquam calidam, & reitera ut prius, quousque bene & perfecte ablutum fuerit, & serua. De Incerationibus calcium ablutorum. Cap. Xui. Incerationes calcium ablutorum fiunt sic: Calcem ablutam desicca, post dissolue in aceti distillati libris duabus, salis communis, aluminis glaciei, salis genmae, ana, uncias duas, & quatuor libras calcis ablutae praedictae, desiccatae imbibe, quousque totam imbiberit aquam praedictam, desicca, & serua. De Reductione calcium in solidam massam. Cap. Xuii. Reductio illius calcis ablutae & incerate sic fit: Calcem inceratam ablue cum urina distillata, quousque extraxeris sales, & alumina cum spurcitia corporis calcinati, qua desiccata, ipsam imbibe cum oleo tartari, in quo dissolue ad libram unam olei, uncias duas salis ammoniaci, & unciam unam salis petre Sint autem calcis librae quatuor, & talis imbibitio fiat per uices desiccando & imbibendo, & desicca, & descende in descensorio magno, & reduc in solidam massam, corpus purgatum, a sulfureitate combustibili, uirtute ignis calcinantis: & a terrestreitate foetida, uirtute salium, quae in reductione secum retinent terrae feculentiam, corpore purificato ab immundiciis accidentalibus, quae ei superuenerunt in minera sua. Quod autem in radice suae generationis ei innatum fuerat spurcitiae palliari poterit cum medicina, cuius maior pars arg. uiu. substantiam in se contineat, ut a nobis monstratum est saepius in Summa nostra, ad artis exigentiam, De Solutionibus corporum praeparatorum, & de eorum coniunctionibus certis, cum proportione certa, ut meliora appareant cum fulgore, post eorum reductiones. Cap. Xuiii. Cum dupliciter corpora ad perfectionem reducantur, aut per praeparationis modum, & commistione perfectorum cum imperfectis, aut per medicinam ad hoc preparatam: Hic uero narrabimus, quare perfectum imperfectum perficit. Et etiam imperfectum ad perfectum reducitur cum praeparationibus a nobis generaliter demonstratis: & has praeparationes in hoc capitulo specialius tractare proponimus sufficienter. In primis narramus, quod corpus, ut praedictum est, mundatum per calcinationis & reductionis modum, uel limari oportet, uel in granulas diuidi, ut notum est: Quoniam post fusionem proiicitur super tabulam minute perforatam super aquam frigidam, dictam aquam fortiter mouendo. Et iste est modus noster. Hanc granulaturam dissolue in aqua dissolutiua nostra, quae fit ex sale petrae & uitriolo quantum eius medium, uel limaturam eius dissolue in aquam limpidam, appone fermenti praeparati tertiam eius partem, extrahe aquam & redde, & hoc septies. Et postquam reductum est in corpus, affina per suum examen, & gaudebis de hoc quod generasti. Et quia pertractauimus de corporum imperfectorum administratione perfecta, nunc speciales regulas de quolibet corpore dabimus, ueriores & certas. Primo de loue incipientes dicimus: Postquam praeparaueris Iouem & reduxeris eum, dissolue illum in aquarum acumine, quo dissoluto, ut praediximus, ad eius nouem partes, adiunge de talck calcinato & soluto, partem unam, aquas claras commiscendo. Hoc autem rectifica, aquam per alembicum septies, extrahendo & reddendo. Et cum ultimo rectificatum fuerit, da ei de aqua salis petrae imbibendo & desiccando, & reduc in corpus mundum, ignitionem & cineritium expectans. Si enim argentum uiuum praecipitatum & dissolutum, cum Luna dissoluta coniunxeris, & loui dissoluto, ut diximus, apposueris, inuenies post reductionem corpus nobile pertractatum, sub proportione prenominata. Saturni autem regimen, completur eo praeparato & dissoluto, cum tertia eius fermenti rubei dissoluti, quibus ut prius praeparatis, corpus quidem pulchrum te inuenisse laetaberis. Ueneris quidem regimen specialius pertractantes, narrauimus quod eam praeparatam & dissolutam rectificabis septies uel pluries, aquam ab ea distillando & reddendo. Qua coagulata, fac inde uiride nobilissimum cum sale ammoniaco in aceto distillato. Illud autem uiride in uase Martis rubifica & dissolue iterum, cui adiunge Lunae praeparatae & dissolutae tertiam partem eius, fermenti aquam post extrahendo & reddendo septies, hoc autem reduc in corpus & gaudebis. Martis autem regimen est, ut Ueneris, sed propter eius maximam foeditatem nihil boni in eo expectabis. Lune uero regimen est, quod eam dissoluas & coagules septies, uel ad minus quater. Et ad eam dissolutam, adiunge aquas fixas rubificantes, quas narrauimus, & inuenies corpus aptum solare, quia cum Sole conuenit, & remanet cum eo quietem. Et sit tuum adiutorium Uenus optime purgata & dissoluta, cum ab ea extrahatur sulfur mundissimum, tingens & fixum. Et dico tibi quod Mercuriuns purificatus, & fixus, habet palliare foeditatem corporum imperfectorum: fixum uero sulfur extractum a corporibus purum, colorare cum splendore. Et ex hoc magnum secretum tibi elicias, quod ipse Mercurius atque Sulfur extrahi possunt, tam a perfectis, quam imperfectis corporibus debite praeparatis. Sunt enim ad hoc adminicula, spiritus purificati & media mineralia, ut opus ad perfectionem reducatur congrue, necnon & peculiose multum. Tertia Pars De Corporibus perficiendis, & medicinis alteratiuis. De Modo perficiendi tertii ordinis. Cap. Xix. Cum autem sufficienter pertractauimus omnes modos imperfectorum corporum cadentes in secundo ordine, nunc ad tertii ordinis metas est transeundum. Quae autem sint medicinae, & quales secundi & tertii ordinis, sufficienter demonstratum est in libro nostro Perfecti magisterii, ubi demonstrauimus demonstratione competenti & uera, lapidem nostrum de Argenti uiui substantia esse procreandum, & hoc sufficienter, ut theoricus speculatiuus. Hic uero practicam manifeste reserabimus enod u am, & est, ut studeas Lunam uel Solem resoluere in aquam suam siccam, quam uulgus Mercurium uocat: Et hoc, ut duodenaria proportio contineat partem solam corporis perfecti. Nam si cum igne lento, haec bene rexeris, inuenies per quadraginta dies corpus illud in meram aquam conuersum. Sginumque suae perfectae dissolutionis est nigredo desuper apparens. Si uero utrunque opus album & rubeum, perficere conaris, utrunque fermentum per se modo iam dicto dissolue & serua Et est nostrum Argentum uiuum de argnto uiuo extractum, quod uolumus pro fermento. Pastam uero fermentandam extrahimus more solito ex imperfectis corporibus. Et ex hoc tibi tradimus regulam generalem, quod pasta alba extrahitur de Ioue & Saturno: pasta uero rubea ex Uenere & Saturno. Est autem ut in fermento corpus quodlibet per se dissoluendum. De Regimine Iouis & Saturni. Cap. Xx. Et quia in hoc capitulo demonstrabimus regimen Iouis & Saturni: Primo innuimus quod hoc caput est ad album, & est modus talis: Accipe lib. I. Iouis mundissimi, & funde, quo fuso impone duodecim libras Mercuri bene mundati, mouendo totum ut commisceatur, quod pone in phialam cum collo unius pedis, in furno Athannor: Et aliam phialam Saturni sic praeparati, & subiice ignem lentum per septimanam. Et habebis pastam dissolutam, aptam ad fermentandum a fermento albo, secundum proportionem, quam monstrabimus ad praesens. Sint pastae Iouialis quatuor partes, Saturni tres, fermenti albi pars una. Ista dissoluta, ut diximus, misceantur per minima, & ponantur in putrefactione, in modum dissolutionis nostrae ignis mediocris per septem dies, quibus extractis & bene mistis, per pannum liquidiora exprime, quod uero remansit spissum, in Chemia bene sigillatum, pone in Athannor, sicut prius, per tempus praedictum, & sic ter, quousque biberit totam aquam suam. Tunc pone in Chemiam in furno fixationis per duodecim dies, tunc extrahe, & reduc cum reducentibus. Et illud inuenies, quod antecessores nostri maximo studio inuenerunt, generans generatum. Idem autem in cineritio cum plumbo affina: Et inuenies corpus albedine perfectum, generans perpetuosum simile. Cuius expositionem una cum caeteris meis antecessoribus, cum eo quod scripsimus, successoribus relinquo. De Regimine Ueneris & Saturni. Cap. Xxi. Sint pastae Ueneris librae tres, Saturni librae duae, fermenti libra una, his optime dissolutis, fiat commistio per minima, quam serua calore, ut in albo dictum est, extrahe aquam, & quod in panno remansit, pone in Chemiam optime sigillatam per tres septimanas. Extrahe reddendo sibi tertiam partem aquae sue reseruatae, & coque ut in capit. praecedenti. Et sic ter. Cum autem biberit totam aquam suam, pone in orobo ad figendum. Et cum fixum fuerit, reduc cum reducentibus corpus paratum ad augmentandum & tingendum. De Regimine Martis. Cap. Xxii. Cum Martis solutio nimium inueniatur difficilis, propter quam, plures modos, & diuersa etiam alia experimenta per nos facta, in fine huius libri per tractabimus. Sint ergo Martis pastae librae duae, Ueneris librae quatuor, Saturni lib. 4. misceantur sine fermento, & coque per septem dies, & inuenies totum siccum. fige, & pone cum medietate eius lithargyrii triti, & commisti simul in reductorio, & inuenies corpus minerale, & multum utile, si ea sapias quae pertractauimus saepe. De Regimine Lunae. cap. Xxiii. Regimen Lunae est, ut reducatur de minera sua ad nobilius, & hoc ut dissoluas eam: de qua accipe lib. 3. Ueneris dissolutae lib. 4. fermenti dissoluti lib. 1. coniunge aquas, coque per septem dies cum lento igne, in orobo clauso, ut in Marte, cum tota aqua sua, deinde fortifica ignem paulatim per alios septem dies, & sit quasi sublimationis. Sed per alios septem dies da illi parum fortiorem ignem, ut figatur tota aqua cum eo, quem puluerem in pauca quantitate reduc: & si retinuerit secum partem Mercurii, ( quod leuiter scire poteris, si calcinare sciueris ) bene quidem: si uero non, iterum ad figendum impone, quousque sufficiat: hoc autem reduc cum reducentibus rubeis: Et Lunam coloratam transmutatam, & fixam inuenies, quam honora. Nam si bene studueris in nostris uoluminibus, inuenies per considerationem nostram, super quae actionem suam fundare debeat uerus inquisitor. De Regimine Mercurii. Cap. Xxiiii. Regimen Mercurii fit duobus modis. Primo ipsum bene lotum & purifcatum, amalgamabis cum nostra subscripta proportione certa. Secundus modus est, ut ipsum distilles, & inde aquam uitae facias. Quantum ad primum modum, haec est proportio. Sint Mercurii unciae 48. Solis uncia una, Lunae uncia una, Ueneris uncia una, Saturni unc. una. Funde haec corpora, primo Uenerem, & Lunam, secundo Solem, tertio Saturnum. Extrahe ab igne, & sit in magno crucibulo, habeasque dictum Mercurium bene calefactum in alio & cum indurare coeperit, infunde paulatim Mercurium, mouendo cum baculo, & reimponendo super ignem, & mouendo, quousque bene fuerit amalgamatum cum Mercurio toto. Pone ad dissoluendum per septem dies, extrahe aquam cum panno, residuum facuolatile, supponendo ignem ignitionis. Istud iterum imbibe cum aqua sua tota, & pone ad generandum, iterum ad desiccandum per quadraginta dies, & inuenies lapidem, quem pone ad figendum, & habebis lapidem augmentabilem, usque in infinitum. Custodi ergo hunc librum a filio tuo quia iste exponit cuncta, quae scripsimus in diuersis libris nostris. De Fermento Lunae ad azymum. Cap. Xxu. Fermentum Lunae ad azymum fit, cum Luna dissoluta fuerit, in aqua sua corrosiua. Et si hanc aquam decoxeris ad tertiam, & in aere posueris per se in balneo, uel in fimo per aliquot dies, erit oleum Lunae, & ipsum fermentum quod serua ad album. De Fermento Solis ad rubeum. Cap. Xxui. Fermentum Solis fit, cum Sol dissolutus fuerit in aqua sua, & decoctus, atque praeparatus secundum capitulum praedictum fermenti Lunae: erit fermentum Solis ad rubeum, quod serua. De Fermento fermenti tam albi, quam rubei, super Mercurium. Cap. Xxuii. Compositio medicinae nostrae, quae dicitur Fermentum fermenti super Mercurium, fit per hunc modum ad album: Accipe fermentum Lunae, quod est eius oleum, & appone duplum eius arsenici sublimati, & in aqua dissoluti, quibus appone Mercurii dissoluti quantum arsenici, commisce aquas, easque pone super ignem per diem ad incorporandum. Deinde extrahe aquam per alembicum, & redde. Et hoc quindecies sic incerando, & erit currens, ut cera fusibilis. Tunc appone tantum cerae uirgineae fusae, & commisce, & proiice super Mercurium lotum, secundum quod tibi uidebitur expedire. Nam illud resolutum augmentatur in uirtute & pondere. Si auteim ad rubeum sit hoc fermentum fermenti, dissolue Solem in aqua sua ( compositiones autem omnes aquarum illarum, & aliarum rerum, sufficienter sunt tradite in libro nostro, de Perfectionis inuentione, & dissoluendi modus, quare hic omisimus ) quo Sole dissoluto ad partem eius appone duas partes Sulfuris dissoluti in eadem aqua simul, & tres partes Mercurii dissoluti. Sintque omnia ista ueraciter dissoluta in aquam clarissimam, quibus mistis coque per diem, ut fermententur, deinde extrahe aquam, quindecies semper reddendo, incera cum cera crocea uirginea, id est oleo sanguinis, uel oleo ouorum, ad medium, proiice super Mercurium crudum, secundum quod uidebitur tibi expedire. Scias utique si hanc medicinam perfeceris, secundum modum tibi traditum in tertio ordine Summae nostrae de Medicina Mercurii congelatiua, inuenies per reiterationem operis, & per subtiliationem eius, quod una pars tingit Mercurii infinitas partes, in Solem altissimum nobiliorem omni Soli naturali. Recapitulatio experimentorum authoris. Cap. Xuiii. Cum intendamus in hoc nostro uolumine declarare cuncta dubia, quae accidere possunt cuilibet artifici, concludam librum meum, cum omnibus ueris experimentis per me probatis, & expertis. Et per has operationes ueras percipere poterit inuestigator nouus, ueritatem seu falsitatem receptorum diuersorum sophisticorum, ne tempus suum exponat uiliter, & bona similiter, in falsificorum receptionibus. Et primo de spiritibus solis postea de aliis consequenter modis suis, tam de corporibus quam de spiritibus. Sed istud capitulum diuisum est in duo. Primo narramus experientiam antiquorum per nos expertam: Secundo rectificationes eorum omnium. Sed ad ea quae sunt albedinis, est prius insistendum, pro ut nos incepimus. Bona dealbatio, Recipe Realgaris unciam unam, Argenti uiui sublimati uncias tres & semis, Tartari calcinati unciam unam, tere & incorpora, & pone in phialam cum longo collo unius pedis, sic quod duo digiti intrare possint, & sit lutata, & pone super ignem coopertam cum panno. Fac primo ignem lentum per quartam horae, deinde subtus & in circuitum, augmenta ignem, quousque furnus ulterius ardescat cum ignitione, infrigidatum frange, & quod metallinum inueneris, extrahe & collige magnam copiam: Quia iam dicam tibi modum, qualiter haec medicina rectificetur utiliter. Dealbatio artificiosa. Super Tutiam sublimato unam partem Mercurii sublimati, & duas partes Arsenici sublimati quousque habuerit ingressum. Hoc Uenerem dealbat clare, & speciose multum. Item alia. Cum lithargyrio dissoluto imbibe Mercurii sublimati partes tres, Arsenici sublimati partes duas, quousque fiant octo pondera. Cui adiunge Arsenici sublimati alia octo: tere simul, & funde cum oleo Tartari & dealbabis Uenerem praeparatam ad libitum. Item alia. Arsenicum metallinum cum tantundem calcis Lunae, tere, & imbibe cum aqua salis ammoniaci, & desicca, & tere & post dissolue salem Tartari in aqua salis petre, cum quo oleo imbibe medicinam, desicca eam ter incerando, & desiccando, & gaudebis de hoc, quod nunc narrauimus. Item alia nostra. Iouem calcinatum, ablutum, & desiccatum, toties imbibe cum Arsenico metallino, cum medietate eius Mercurii sublimati, quousque fundatur, & intret Uenerem: nam ipsam dealbat splendide, preparatam. Item. Super Tutiam calcinatam, dissolutam, & coagulatam, sublima Arsenicum sublimatum album, sic quod Arsenici sint tres partes, Tutiae uero una, reiterando sublimationem super ipsum quater: nam habet ingressum cum illis: adiunge Mercurii sublimati medietatem totius, terendo & incerando qua ter cum aqua salis ammoniaci, petrae & tartari, ana, cum quo coagulato cementa laminas Ueneris praeparatas, & funde, & erit res ualde pulchra. Item alia. Uenerem calcinatam & inceratam tere, cui adiunge Arsenici sublimati, & dimidiam partem Mercurii sublimati: quibus bene titris, & mistis, adiunge parum de aqua Ammoniaci, incerando super marmore, post desicca & sublima. Sublimatum redde faecibus iterum imbibendo. Et sic ter, in quarta uice imbibe cum aqua petrae, & sublima id, quod sublimari patitur, reitera, donec fusum maneat in fundo, illud autem in cupro praeparato, resplendebit cum nitore. Item. Super calcem Ueneris praeparatam, toties sublima Arsenicum sublimatum, quoad aliqua pars Arsenici remaneat cum eo, in asperitate ignis. Illud autem imbibitum cum aqua petrae, & ultimo inceratum cum aqua Lunae & Mercurii praecipitati, in fine cum oleo tartari rectificati, quousque fluat, Martem dealbat mirifice, et intrat secundum ordinem, si sagaciter ambulaueris in conuallibus huius artis. Dixi nanque alibi, quod si Mercurii ubique praecipitati obtineat in commisto, splendidius ambulabis, praecipue si fermentum album dissolutum, cum Mercurio dissoluto, post aliqualem eius fixionem, adiunctum fuerit per medium incerationis, inuenies te iuxta uiam ambulasse. Et quia probauimus Iouem qualitercunque praeparatum, in toto primo ordine totaliter inutilem, qualecunque sibi magisterium superuenerit, etiam Saturnum & Martem: propter hoc in Summa nostra, dedimus eum medicinae tertii ordinis subseruiturum, quia excellentissime ibi decoratur, ut sepius est probatum in Summa perfectionis nostrae, & iam infinitos modos de facto probauimus, & sciuimus. Aptiora tamen descripsimus de ipsius Ueneris dealbatione. Ludi Mercuriales. Cap. Xxix. Nunc autem incipiam de Ludis Mercurialibus. Fac cementum de lithargyrio argenteo, & sale alkali de zoza, hoc pone in crusibulo ad spissitudinem digiti, ibidem pone globum amalgamationis Mercurii & Lunae, superpone residuum cementi, ut sit globus in medio cementi. Desicca, luta, & pone in lento igne per medium diem, paulatim ignem uigorando, sicque de uespere, usque ad crepusculum calere incipiat, cum modica ignitione extrahe & in cineritio affina, & erit Luna in pondere, & surditate, & fixione multum melior. Item. Lunam amalgama cum Mercurio, cui adiunge tantum Saturni, quantum est Lunae. pone in crusibulo alio, sic, quod tres quartae sint uacuae, superpone oleum sulfuris, & coque usque ad olei consumptionem: post tene per duas horas in igne mediocri, & generabitur ibi lapis niger cum paruo rubore, hunc lapidem fac transire per cineritium, & Lunam inuenies augmentatam in pondere, surditate & fixione. Item aliud praemeditandum. Lunam amalgamatam cum Mercurio tere cum duplo eius arsenici metallini: cui adiunge Ueneris amalgamatae proportionem decuplam, Lunae scilicet & arsenici: tere totum, & fige, & reduc in corpus, & bene tibi erit. Citrinatio Lunae. Cap. Xxx. Postquam duximus in cognitionem illorum albantium cum magisterio: Nunc ad citrinationem Lunae accedamus, specialius quam in Summa nostra. Zyniar nostrum Philosophicum ex Uenere praeparata deductu aqua dissolutionis Lune, cui adiunge medium eius Mercurii rubificati per sublimationem, & aliqualiter fixati & dissoluti, Lunae autem dissolutae quantum ipsum zyniar appone, quibus fermentatis per diem, extrahe aquam per distillationem & redde, & hoc decies. In fine coagula & reduc in corpus, & gaudebis ab inuento. Aliter. Solue ipsum zyniar & crocum nostrum praeparatum cum Mercurii sublimatione, quousque rubescat, adiunge tantum salis ammoniaci, & sublima ter ab illo croco, quod dissolue. Sint autem crocus & zyniar ana, cui adiunge tantum de Luna dissoluta, quantum de duobus: fac ut in praecedenti incerando, & reduc, quia leue, Item. Alium modum tibi tradimus laeuiorem. Recipe croci & zyniar dissolutorum ana, adiunge tantum auri dissolutri, incera ut prius. In fine congela, & da illi quartam eius de oleo salis petrae, & proiice tantum Lunae, & erit tinctura cum citrinali aspectu. Aliter autem & optime. Fac aquam de zyniar nostro, & de illo croco nostro, & imbibe calcem Solis & Lunae ana, quousque biberint eorum pondus. In fine incera cum oleo ammoniaci & petrae, & reduc in corpus nobile. Item. Sublima ammoniacum a uiridi nostro, cui tunc adiunge crocum & zyniar, ex quibus bene commistis, sublima bis uel ter, ammoniacum extractum de praedicto, & in fine dissolue totum, cui adiunge tertiam auri dissoluti, incera ut prius, & congela: Et proiice supra Solem & Lunam, ita quod Lunae sint duae partes, Solis autem una, & erit bonum. Finis libri Fornacum. Doctissimi Uiri Rogerii Bachonis De Alchemia Libellus Cvi titulum fecit, Speculum Alchemiae. Praefatio. Multifariam, multisque modis loquebantur olim Philosophi per sua scripta, quum uelut in aenigmate, & quasi nebulosa uoce scientiam quandam prae caeteris nobilem, nobis penitus obumbratam reliquerunt, & sub desperationis uelo negatam omnino, & hoc non sine causa. Quare ego precipio, ut prae omnibus aliorum scriptis, super ista septem capitula, transformationem metallorum in se continentia, mentem tuam firmiter fundes, & eorum principium, medium, & finem saepius in corde reuoluas, & subtilitatem talem in eis inuenies, qua adimplebitur animus tuus. De diffinitionibus Alchemiae. Cap. 1. In pluribus Antiquorum codicibus plures inueniuntur istius artis diffinitiones, quarum intentiones nos in hoc capitulo considerare oportet. Nam Hermes de hac scientia dicit: Alchemia, est scientia corporea, ex uno & per unum simpliciter composita, preciosiora adinuicem per cognitionem & effectum coniungens, & eadem naturali commistione in genus melioris conuertens. Alius quidam dicit: Alchemia, est scientia docens transformare omne genus metalli in alterum: Et hoc per medicinam propriam, sicut patet in multis Philosophorum libris. Quare Alchemia, est scientia docens facere, & generare quandam medicinam, quae Elixir nuncupatur, quae quando proiicitur super metalla, seu corpora imperfecta, perficit ipsa complete in momento proiectionis. De Principiis naturalibus, & procreationibus mineralium. Cap. Ii. Secundo principia naturalia, & procreationes mineralium perfecte declarabo. Unde primo notandum est, quod principia mineralia in mineris sunt Argentum uiuum & Sulfur. Ex istis procreantur cuncta metalla, & omnia mineralia, quorum multae sunt species, & diuersae. Sed dico quod natura semper proposuit, & contendit ad perfectionem auri. Sed accidentia diuersa superuenientia transformat metalla, sicut in multis inuenitur Philosophorum libris satis aperte. Nam secundum puritatem & impuritatem praedictorum duorum, scilicet Argenti uiui, & Sulfuris, pura & impura metalla generantar, uidelicet: Aurum, argentum, stannum, plumbum, cuprum, ferrum. De quorum natura, uidelicet puritate & impuritate uel immunda superfluitate, & defectu, talia accipe uera. De natura Auri. Aurum quidem est corpus perfectum, ex Argento puro, fixo, claro, rubeo, & ex Sulfure mundo, fixo, rubeo, non adurente generatum, & nullum habet defectum. De natura Argenti. Argentum est corpus mundum, purum, fere perfectum, ex Argento uiuo puro, fere fixo, claro, & albo, & de tali Sulfure procreatum, & deficit ei pauca fixatio, & color cum pondere. De natura Stanni. Stannum est corpus mundum imperfectum, ex Argento uiuo puro, fixo, & non fixo, claro, albo in suo manifesto, & rubeo in suo occulto, & de tali sulfure procreatum, & deficit ei sola decoctio siue digestio. De natura Plumbi. Plumbum est corpus immundum & imperfectum, ex Argento uiuo impuro, non fixo, terreo, faeculenio, aliquantulum albo in manifesto, & rubeo in occulto, & ex tali Sulfure adustibili ex aliqua parte procreatum, & deficit ei puritas, fixatio, cum colore & ignitione, De natura Cupri. Cuprum est corpus immundum & imperfectum, ex Argento uiuo, impuro, non fixo, terrestri, adurente, rubeo non claro, & ex tali sulfure generatum: & deficit ei fixatio, & puritas cum pondere, habetque nimis de colore impuro, & terrestreitate non adurente. De natura Ferri. Ferrum est corpus immundum & imperfectum, ex Argento uiuo impuro, nimis fixo, terrestri adurente, albo & rubeo, non claro, & ex tali Sulfure generatum, & deficit ei fusio, puritas & pondus, & nimis habet de sulfure fixo immundo, & terrestreitate adurente. Haec ergo iam dicta Alchemista quilibet notare debet, Ex quibus propinquius materia Elixiris sit elicienda. Cap. Iii. In iam dictis, sufficienter determinata est procreatio, tam perfectorum quam imperfectorum metallorum. Nunc ad materiam imperfectam perficiendam eligendamque redeamus. Cum ex capitulis praecedentibus satis notum sit, quod ex Argento uiuo & Sulfure cuncta procreentur metalla, & quomodo ipsorum impuritas immundiciaque corrumpit, & cum nulla res metallis adhiberi debeat, quae non ex ipsis sit composita seum orta, satis nobis aperte relinquitur, quod nulla res extranea, quae ex his duobus non sumpsit originem, potens est & sufficiens ipsa perficere, uel eorum transmutationem facere nouam. Quare admirandum est, quod aliquis prudens suam fundat intentionem super animalia, siue uegetabilia, quae ualde sunt remota, cum inueniantur mineralia satis propinqua. Nec credendum est omnino, quod aliquis Philosophorum, posuerit artem in praedictis remotis, nisi similitudinarie. Sed ex praedictis duobus fiunt metalla cuncta, & nihil eis adhaeret, nec eis coniungitur, nec ea transmutat, nisi quod ex illis est. Et sic de iure oportet nos accipere Argentum uiuum & Sulfur, pro lapidis nostri materia. Nec Argentum uiuum per se solum, nec Sulfur per se solum, aliquod generat metallum, sed ex amborum commistione diuersa metalla diuersimode procreantur, & mineralia multa, Ergo ex amborum commistione materia nostra constat eligenda. Sed finale nostrum secretum, est excellentissimum & maxime occultum: Ex qua re minerali debeat fieri propinquius & uicinius: Et hoc ipsum eligere sollicite tenemur. Pono igitur, quod eligatur materia nostra, primo ex uegetabilibus, ut sunt herbae, arbores, siue omne progrediens e terra, Tunc oportet inde prius fieri Argentum uiuum, & Sulfur, per longam decoctionem, a quibus, & a quorum operatione excusamur: Cum nobis natura proponat Argentum uiuum & Sulfur. Etsi eligeremus ex animalibus, ut sunt sanguis humanus, capilli, urina, egestio, oua gallinarum, & omnia quae ex animalibus procedunt, oporteret etiam ex ipsis fieri Argentum uiuum & Sulfur decoquendo, a quibus excusamur, ut prius. Sin eligeremus ex mediis mineralibus, ut sunt omnia genera Magnesiarum, Marchasitarum, Tutiarum, Atramentorum, seu uitriolorum, aluminum, Baurach, salium, & aliorum multorum, oporteret similiter, ut ex praedictis, Argentum uiuum inde fieri & Sulfur decoquendo, a quibus, ut ab aliis praecedentibus excusamur. Et si eligeremus aliquem ex septem spiritibus per se, ut solum Argentum uiuum, aut Sulfur solummodo, aut Argentum uiuum, & unum e duobus Sulfuribus, aut Sulfur uiuum, aut auripigmentum, aut Arsenicum citrinum, aut rubeum solum uel compar, nequaquam perficeremus, quia cum nunquam natura perficit aliquid, sine amborum commistione aequali, nec nos, a quibus tunc, ut a praedictis Argento uiuo, & Sulfure, in sua natura excusamur. Finaliter, si eligeremus ipsa, quodlibet, sicut est, oporteret nos commiscere secundum debitam proportionem, quam humanum ignorat ingenium, & postmodum decoquere, ad coagulationem in solidam massam. Et ideo excusamur a receptione amborum in sua propria natura, uidelicet Argenti uiui & Sulfuris, cum ignoremus dictarum proportionem, & inueniamus corpora in quibus inuenimus praedicta proportionata, coagulata & coadunata debito modo. Hoc secretum tene secretius. Aurum est corpus perfectum & masculinum, sine superfluitate aliqua aut diminutione. Et si imperfecta, sola liquefactione sibi commista perficeret, esset Elixir ad rubeum. Argentum est etiam corpus fere perfectum & foemineum, quod si etiam imperfecta fere perficeret sola fusione uulgari, esset Elixir ad album, quod non est, nec esse potest, quia solummodo perfecta sunt. Quod si illa perfectio esset commiscibilis imperfectis, non imperfectum cum perfectis perficeretur, sed potius illorum perfectio cum imperfectis diminueretur, & imperficeretur. Sed si essent plusquam perfecta, uel in duplo, uel in quatruplo, centuplo, uel ultra, interim perficerent imperfecta. Et quia natura semper operatur simpliciter: Perfectio in eis simplex est, & inseparabilis, & in commiscibilis, nec arte ad opus abbreuiandum ponerentur in lapide pro fermento, & reducerentur tunc in pristinum, quum summe uolatilis superat summam fixi. Et quia Aurum est corpus perfectum, ex Argento uiuo rubeo, claroque, & ex tali Sulfure, ideo non eligimus ipsum pro materia lapidis ad Elixir rubeum, eo quod ita simpliciter est perfectum, sine mundificatione ingeniosa, & tam fortiter digestum, & coctum naturali caliditate, quod cum igne nostro artificiali uix in Aurum & Argentum operari uale mus. Et quanuis natura aliquid perficiat, tamen intime mundificare, seu perficere, ac purificare ignorat, quia simpliciter operatur super illud, quod habet. Quare si eligeremus Aurum uel Argentum pro materia lapidis, uix aut difficulter inueniremus ignem in eis agentem. Et licet non ignoremus ignem, tamen ad intimam sui mundificationem & perfectionem peruenire non possemus, propter sui fortissimam compactionem, & compositionem naturalem: quare excusamur a receptione primi ad rubeum, seu secundi ad album, cum inueniamus rem, uel corpus aliquod, ex tam mundo, uel mundiore sulfure, & argento uiuo, super quod natura parum, uel minimum est operata, quod cum igne nostro artificiali, & experientia artis nostrae, ad congruam sui decoctionem, mundificationem, colorationem & fixationem cum ingenioso nostro opere super hoc continuato, ualemus peruenire. Eligenda est ergo materia, in qua est argentum uiuum mundum, purum, clarum, album, & rubeum, non ad complementum perductum, sed commistum aequaliter & proportionabiliter, per modum debitum cum sulfure tali, & in massam solidam congelata, ut cum ingenio & prudentia nostra, igneque nostro artificiali ad mundiciam sui intimam & ad ipsorum puritatem peruenire possimus, & talem efficere, quod ipsa post operis complementum sit millies millesies fortior & perfectior, quam ipsa corpora simplicia caliditate naturali decocta. Esto igitur prudens. Nam si in capitulis meis subtilis & ingeniosus fueris, in quibus manifesta probatione, & aperte materiam lapidis cognoscendam demonstraui, gustabis illud delectabile, super quod Philosophorum intentio cadit tota. De modo agendi, & igne moderando, & continuando. Cap. Iiii. Credo te inuenisse, si non es durissimae ceruicis, & uelo ignorantiae totaliter perfusus, uel insipientiae, per uerba iam dicta, certam Philosophorum materiam, lapidis benedicti peritorum, super quam operatio Alche miae est adhibenda, cum imperfecta conamur perficere, & hoc cum plusquam perfectis. Et cum nobis natura tradidit imperfecta solummodo cum perfectis oportet nos, plusquam perficere materiam in capitulis notam cum nostro opere & labore artificiali. Et si ignoramus agendi modum, quid est in causa, quod non uidemus qualiter natura, quae olim metalla perfecit, frequenter operatur? Uidemusne quod in mineris per continuatam caliditatem quae in montibus mineralium est, aque grossities in tantum decoquitur & inspissatur, ut fiat per tempus argentum uiuum? Et ex pinguedine terrae per eandem decoctionem & caliditatem generatur sulfur? Et quod per illam caliditatem perseueranter super ipsa continuatam, ex praedictis secundum ipsorum puritatem & impuritatem, cuncta generantur metalla? Et quod natura tam perfecta quam imperfecta cuncta, sola decoctione perficit, siue facit metalla? Onimia dementia, quid uos, rogo, cogit per aliena regimina melancholica & fantastica uelle perficere praedicta? Quemadmodum quidam dicit: Ue uobis qui uultis superare naturam, & metalla plusquam perficere nouo regimine seu opere orto ex capitositate uestra insensata. Et Deus naturae dedit uiam linearem, scilicet decoctionem continuam, & uos insipientes ipsam imitari spernitis, uel ignoratis. Item. Ignis & azot tibi sufficiunt. Alibique. Calor omnia perficit. Et alibi. Coque, coque, coque, & non te taedeat. Et alibi. Fiat ignis uester blandus & mitis, qui per singulos dies semper aequalis ardendo perduret, nec inualescat, sin aliter, sequetur maximum damnum. Et alibi. Patienter & continue. Et alibi. Tere ipsum septem uicibus. Et alibi. Scias quod una re, uidelicet lapide, una uia, scilicet coquendo & uno uase totum magisterium terminatur. Et alibi. Igne teritur. Et alibi. Hoc opus multum creationi hominis assimilatur. Sicut enim infans in principio leuioribus nutritur cibis, ossibus autem confortatis, semper fortioribus: Sic & magisterium istud, primo indiget igne lento, quo semper in decoctionis essentia qualibet est agendum. Et quanuis semper loquamur de igne lento, reuera tamen sentimus, quod in operis regimine paulatim & uicissim usque ad finem augmentandus & maiorandus est ignis. De Qualitate uasis atque fornacis. Cap. U. Terminum, modumque agendi iam determinauimus, nunc de uase ac fornace, qualiter & ex quibus fieri debeant, audire licet. Cum natura naturali igne in mineris metalla decoquat, decoctionem illam sine uase ad hoc apto denegat. Et si naturam sectari proponimus in coquendo, quare uas eius esset reiiciendum? Uideamus ergo primo, qualis locus sit generationis metallorum. Manifeste percipitur in mineralium locis, quod in fundo montis est calor, aequaliter perdurans, cuius natura est semper ascendere, qui in ascendendo semper desiccat ubique & coagulat aquam spissiorem, seu grossiorem in uentre, seu uenis terre siue montis absconditam in argentum uiuum: Et si illius loci pinguedo mineralis ex terra huiusmodi calefacta fuit congregata in uenis terrae, currit per montem, & est sulfur. Et ut uidere licet in uenis predictis illius loci, illud sulfur ex pinguedine terrae, ut pretactum est, generatum, obuiat etiam arg. uiuo ( ut etiam scriptum est ) in uenis terrae, & aquae spissitudinem mineralis procreat. Ibi per calorem in montem aequaliter perdurantem, longo generantur tempore diuersa metalla, secundum loci diuersitatem. In mineralium uero locis inuenitur caliditas semper durans. Ob haec de iure nobis notandum constat, quod mons mineralis externus est ubique clausus in se ipso & lapideus, quia si calor exire ualeret, nequaquam metalla procrearentur. Si ergo naturam imitari intendimus, habemus necesse tali modo furnum, adinstar montium, non magnitudine, sed caliditate continua prouidere, ita quod ignis impositus, cum ascendit, exitum non inueniat, & reuerberet calor uas, materiam lapidis continens in se, firmiter clausum. Quod uas rotundum debet esse cum paruo collo, de uitro, uel de terra aliqua, naturam siue compactionem uitri repraesentantem, cuius os cum tali coopertorio, & bitumine debet esse signatum uel sigillatum. Et sicut in mineris calor immediate non tangit materiam sulfuris, & argenti uiui, quia terra montis inter est ubique: sic immediate ignis tangere non debet uas in se materiam continens praedictorum sed in alio uase similiter clauso, illud est ponendum, ut ita materiam superius & inferius, & ubicunque sit, melius & aptius, calor temperatus attingat, unde Aristoteles dicit in Lumine luminum, quod Mercurius in triplici uase est coquendus, & quod uas de uitro sit durissimo, uel, quod melius est, de terra naturam uitri possidente. De Coloribus accidentalibus & essentialibus in opere apparentibus. Cap. Ui. Exquisita lapidis materia, modum agendi certum cognosces, per quem modum, per quod regimen lapis decoquendo, in coloribus diuersis saepius transmutatur. Unde quidam ait: Quot colores, tot nomina. Secundum diuersos colores in opere apparentes, per Philosophos eius nomina uariata sunt. Unde in prima lapidis nostri operatione, est putrefactio appellata, & fit lapis noster niger. Unde quidam dixit: Cum inueneris ipsum nigrum, scias quod in nigredine illa albedo occultata est, & tunc oportet illam extrahere a subtilissima illa nigredine eius. Post uero putrefactionem rubescit, non rubedine uera, de quo quidam ait: Saepius rubescit & saepius citrinescit, & saepius liquescit, & saepius coagulatur, ante ueram albedinem. Et seipsum etiam dissoluit, seipsum coagulat, seipsum putrefacit, seipsum colorat, seipsum mortificat, seipsum uiuificat, seipsum denigrat, seipsum dealbat, seipsum rubore decorat cum alcedine. Fit etiam uiridis, unde alius ait: Coque cum donec natus uiridis tibi appareat, & est eius anima. Et alius. Scias quod in uiriditate anima illa dominatur. Apparet etiam ante albedinem color pauonis, unde quidam sic ait: Scias quod omnes colores qui in mundo sunt, aut excogitari possunt, apparent ante albedinem, & deinde albedo sequitur uera, unde quidam ait: Cum autem purus decoquatur donec ueluti oculi piscium elucescat, eius utilitas expectanda erit, & tunc lapis in rotunditatem est congelatus. Alius autem ait: Cum inueneris albedinem supereminentem in uase, esto certus quod in albedine illa rubedo occultata est, & tunc oportet te illam extrahere: ueruntamen coque, donec totum rubeum fiat. Est enim inter ueram albedinem & ueram rubedinem, quidam cineritius color, de quo dicitur: Post albedinem errare non potes: nam augmentando ignem ad cineritium peruenies, de quo alius dicit: Ne cinerem uilipendas, nam Deus reddet tibi liquefactum. Et tunc ultimo Rex diademate rubeo coronatur, Nutu Dei. De Modo proiiciendi medicinam super quodlibet imperfectorum. Cap. Uii. Rei promissae finem perfecte compleui, uidelicet magisterii magni, ad Elixir excellentissimum rubeum & album faciendum. Finaliter de modo proiectionis, quae operis est complementum, & laeticia desiderata & expectata, tractare nos oportet. Et rubeum quidem Elixit, citrinat in infinitum, ac omnima metalla transmutat in aurum purissimum. Album uero Elixir dealbat usque in infinitum, & quodcunquam metallum ducit ad albedinem perfectam. Sed sciendum est, quod unum metallum magis est remotum a perfectione quam aliud: Et aliud propinquius alio, & uicinius. Et quanuis quodlibet metallum per Elixir ad perfectionem reducatur, tamen leuius, citius, & melius, & perfectius propinqua reducuntur, quam multum remota. Et cum inueniamus metallum propinquum & uicinum perfectioni, excusamur per ipsum a multis remotis. Quae uero metalla remota & propinqua, & quod propinquius & uicinius perfectioni sit, in capitulis meis, si sapiens & ingeniosus fueris, satis aperte inuenies, & ueraciter determinatum. Et proculdubio qui in hoc meo Speculo intantum est ingeniatus, quod sua industria inuenire scit materiam ueram, bene sapit super quod corpus ad perfectionem sit proiicienda medicina. Nam praecursores istius artis, qui eam per suam Philosophiam inuenerunt, demonstrant digitis satis manifeste uiam linearem, & denudatam cum dicunt: Natura naturam continet: Natura naturam superat: Et natura obuians suae naturae laetatur, & in alienas transmutatur naturas. Et alibi. Omne simile applaudit suo simili, quia similitudo dicitur causa amicitiae, de quo multi Philosophi notabile secretum reliquerunt. Scias quod anima corpus suum cito ingreditur, quae cum corpore alieno, nullatenus coniungitur. Et alibi. Anima enim cito corpus ingreditur suum, quam si cum alieno corpore coniungere statueris, incassum laborabis: Nam & ipsa uicinitas magis est lucida. Quia enim corporea, in regimine fiunt incorporea, & econuenso, incorporea corporea, & in complemento totum corpus fit spirituale fixum: & quia Elixir illud spirituale euidenter siue album, siue rubeum ultra naturam suam tam multum est praeparatum & deductum, non est mirum, quod incommiscibile est corpori, super quo solummodo proiicitur liquefacto. Graue est etiam priicere super mille milia & ultra, & illa in continenti penetrare & transmutare. Quare uobis unum secretum magnum & occultum iam tradam. Commiscenda est pars una cum mille corporis uicinioris, & hoc totum includatur firmiter in uase apto, & pone in furno fixionis, primo cum igne lento, & semper augmentando ignem per tres dies donec inseparabiliter sint coniuncta. Et hoc est opus trium dierum. Tunc iterum & finaliter proiicienda est pars quaelibet istius una super alias mille partes cuius libet corporis uicinioris. Et istud est opus unius diei, seu unius horae, uel momenti. De quo semper mirabilis est laudandus Deus noster in aeternum. Flnis. Richardi Anglici Libellus Utilissimus Περὶ Χημείς, Cui titulum fecit, Correctorium. Praefatio, quomodo ars imitetur naturam. Cap. I. Cum omnis rerum emendatio illius rei naturam augmentet, cuius est: Ideo in multis Philosophorum datis, per artem emendatur natura, ultra suum motum, quem habuit in prima forma. Et tamen nulla res laborare potest, nisi mediante natura, cum ipsa natura in arte occulte & intrinsece laboret per artis administrationem: per hoc sequitur, emendationem naturae uirtutis esse augmentationem, & artis laborem, illius rei emendationem. Quoniam natura perficit suum gradum, quem naturaliter perficere potest, & illum praeterire nequit, nisi ipsa natura impedita fuerit per artis impedimentum. Quanuis enim ars naturam non transcendat, faciens nouam naturam, per simplicem laborem, tamen ars transcendit naturam, quoad illam naturam, quam potest proprie subtiliare. Et ideo dicitur: Ars imitatur naturam, non quod nouam aedificet, sed quod illius naturae uirtutem subtiliet. Ad haec incipit ars proficere, ubi natura deficit, subtilem naturam in reinclusam detegere, & ipsam manifestare. Cum natura generat metalla, tincturas generare nequit, quanuis bene tincturam in se plenam occulte contineat. Unde Philosophus: Natura continet in se, quibus indiget, & non perficitur nisi moueatur arte & operatione. Quare in nostro opere ars non est aliud, quam adiuuamen nature. Quod patet in multis artium operibus Laicorum: Ubi natura primum producit lignum: Secundo, ustio ignis de ligno cinerem: Tertio ars de cinere uitrum. Et hoc totaliter intelligendum est. Si in cineribus ista prima materia uitri occulta non fuisset, ars nequaquam uitrum inde produxisset, aut perfecisset, sine natura praehabita. Et sic perpendes, quod e nullis rebus aliquid elici potest, quod in ipsis non existit: Ideo omnis species, in sua specie, & omne genus, insuo genere, & omnis natura, in sua natura, naturaliter uirtutis affectat augmentum, & fructum affert iuxta naturam suam, & non in alia natura sibi contraria, cum omne seminatum suo semini correspondeat, hoc dicimus quo ad generationem. Non generatur ab homine, nisi homo, nec ab aliquo tali, nisi simile sibi, & quo ad naturam imitandam per artem, non facit hoc aliqua res simplicit er laborans per miuisterium naturae, nisi per naturae illius complexionem: quoniam si aliena natura peior introducitur, immediate ars simpliciter non imitatur naturam, sed ille peiores nature extraneae inficiunt illam naturam, & statim non fit ex ea, quod fieri credebatur: Quoniam omne peius laborans in aliqua re, nititur melius destruere, & omne melius laborans in aliqua re, nititur peius perficere. Et ideo unicuique artifici naturam imitari necesse est, & illius naturam cognoscere, cuius rei naturam ars sua imitatur, alioqui fatue per artem, ipse naturam dignoscitur emendare. Studium Philosophiae esse necessarium ad hanc artem. Cap. Ii. Studium secundum doctores amouet ignorantiam, & reducit humanum intellectum ad ueram scientiam, & cognitionem cuiuslibet rei. Ergo in primis necesse est, per studium huius suauis operis, scientiam acquirere, & per Philosophica dicta ingenium acuere, cum in ipsis sit cognita uia ueritatis. Si ergo laborantes laborem non despexerint, fructum inde prouenientem dulciter gustabunt. Qui uero studere adhorruerint, laborando perpendant in suis cogitationibus: Utrum ars ipsorum sit naturae imitatio, praecipue illius rei cuius naturam ars illorum emendare debet. Nam praeter naturae imitationem impossibile est ipsis secreta Philosophorum ad perfectum finem perpetrare: Sicut de his loquitur Philosophus. Hi transeunt ad practicam, sicut asinus ad foenum, nesciens ad quid porrigat rostrum, nisi in quantum sensus exteriores, sine intellectu, per uisum & gustum ad pabula deducunt. Sic ipsi asini sine ueris principiis, & studiis fructuosis, ac naturarum cognitione, quaerunt perficere opera naturae, & secretum secretissimum totius naturalis Philosophiae, ac opus optimum, quod hominem ornat moribus, ditat beneficiis, auxiliatur pauperi, & corpus humanum incolume conseruat praebens ei sanitatem. Et postea subditur, de illius occultae naturae medicina. Et ideo omnes huius artis beneficium diligentes, studiis insistere tenentur, & ex libris ueritatem exhaurire, & non ex fabulis fictis & operibus mendosis, cum haec ars nullatenus ueraciter inueniatur ( quanuis hominibus multae sophisticationes appareant ) nisi post terminum studii, & Philosophicorum dictorum cognitionem, seu per scientis fidelem informationem cum docetur. Qui enim in legendis libris deses extiterit, in praeparandis rebus promptus esse non poterit. & ultra, Non bene potest de leui practicae assuescere, cuius mens in studiis renuit desudare. De Principiis naturalibus. Cap. Iii. Non est autem haesitandum, hanc artem habere uera principia naturalia, cum ipsa natura corpora metallica formet in minera, quod patet per Aristotelem quarto Meteoron, ubi distinguit corpora mineralia in quatuor species: In lapides, in liquefactiua, in sulfura, & sales: Et horum quaedam sunt rarae substantiae, & compositionis debilis, & quaedam fortis substantiae, & quaedam eorum ductilia, & quaedam non. Et quae illorum rationes generationis sint, patet ibidem, ergo hic non est necesse poni. Quot sint partes Mineralium. Cap. Iiii. Distinguuntur autem corpora mineralia specialiter in duas partes, scilicet in partem metallicam, id est metalla, quae originem ex Mercurio ducunt ut Aurum, Argentum, Cuprum, Stannum, Plumbum, & Ferrum, & dicuntur mineralia maiora: Et in partem mineralem, que originem ex Mercurio non ducunt, ut sales, atramenta, alumina, uitriolum, arsenicum, auripigmentum, sulfur, & similia, & dicuntur mineralia minora, sunt tamen corpora non metallica: quum manifestum sit, quod maiora mineralia, id est, corpora metallica, originem habeant ex sulfure & argento uiuo, secundum magis & minus depurato. Et nunc ponam differentiam eorum generationis, & dicam unde originem habeant, quod tamen sufficienter patet in multis Philosophorum libris. De Metallis, quae originem ducunt ex Mercurio in genere. Cap. U. Sunt autem ductibilia, omnia liquabilia metalla, quae originem ducunt ex Mercurio. Nam materia eorum, est substantia aquea, mista cum substantia terrae, commistione forti, & non potest unum ab altero separari: quare congelatur substantia aquea illius cum frigore magno post actionem caloris, & ideo ductibilia sunt, & fabricabilia. Sed non congelatur sola aqua, nisi siccitate, quae alterauit aqueitatem & terrestreitatem, cum in ipsis humor non est nimis unctuosus: nam congelatio eorum est ex siccitate terrestri, ideo non faciliter soluitur, nisi per actionem caloris uehementem in ipsis, secundum quod sunt fortius ac fortius commista, Quomodo Metalla ex Mercurio fiant, in specie. Cap. Ui. Rerum natura omnium liquabilium genera, naturaliter operata est ex Mercurio, uel argento uiuo, & sui sulfuris substantia, eo quod proprium est argenti uiui quod coagulatur ex uapore, siue ex calore sulfuris albi, uel rubei non urentis. Unde Aristoteles in quarto Metheoron: Si sulfur album non urens fuerit, congelat Mercurium in argentum bonum. Si sulfur purum cum rubore clarum, & in eo uis igneitatis simpliciter non urentis, congelat Mercurium in aurum purissimum, quoniam omne siccum naturaliter ebibit suum humidum, ut in suis partibus sit consumatum. Uapor ergo sulfuris, argentum uiuum coagulantis ex sua substantia, est terreus, subtilis, aereus, decoctus, & digestus a commistione prima sibi unita a coctione caloris. Postea eleuata, decocta & digesta, donec habeat uim sulfuream coagulandi Mercurium in corpora metallica; secundum quod sulfur fuit simplex uel adurens. quod perfectionem uel imperfectionem in mentallis causat, ut postea apparebit. Exemplum de his, quod ipsorum prima materia, sit argentum uiuum, quoniam quum liquefit per calorem, conuertitur in ipsum. Certum quippe est, ipsa antea fuisse argentum uiuum, quia omnis res, de eo, in quod resoluitur, est. Nam glacies conuertitur in aquam calore mediante, necessarium est ergo, prius aquam, glaciem fuisse. De Generatione Sulfuris, Mercurii, & quae ex eis oriantur metalla, in generali, & quomodo perfecta ab imperfectis differant. Cap. Uii. Hic notandum est, quod Sulfur prouenit ex pinguedine terrae, in minera per temperatam decoctionem inspissata quousque induretur & sicca fiat. Et cum indurata fuerit, Sulfur uocatur. Argentum uero uiuum in sua radice prima, est compositum ex terra alba, subtili, nimium Sulfurea, cum aqua clara fortiter admista, & unita tali unione per minima, quousque humidum temperetur a sicco, & siccum ab humido aequaliter, donec fiat substantia una, non quiescens in superficie plana, nec adhaereat tangenti propter siccitatem, quae alterauit aqueitatem in ipso. Est autem hommogenium in natura, quia aut totum remanet in igne, & fixum, aut totum euolat in fumum, cum sit incombustibile & aereum, & hoc est signum perfectionis: & ideo cum postea de terra sulfurea decurrit, calefactum superius ascendit. Unde in sua natura est, ut per calorem sublimetur. Ueruntamen continua sublimatione nimium sublimando depuratur, deco quitur, & inspissatur, ac per sulfur album & rubeum gradatim congelatur, quod quidem Sulfur dissoluitur multoties, & postea congelat argentum uiuum, & illius sublimatione inceratur caloris actione, donec uix in millibus annorum successiue, & operatione naturae in perfectum metallum congeletur. Et sic quidem ipsa natura in uasis mineralibus, mediante calore, operatur metalla. In istis ergo operibus naturam imitari oportet quicunque uult medicinam perficere ad imperfectorum perfectionem, licet ista corpora differant in compositione sua ab argento uiuo, quae ab eo generantur eodem modo, quo ipsum fuerit purum uel impurum, & Sulfure mundo uel immundo, sibi extraneo, ut dictum est. Si enim argentum uiuum coagulatur a Sulfure albo, non urente, erit argentum. Si coagulatur ex Sulfure puro, in quo est uis igneitatis, similiter non urentis, erit aurum. Si uero Sulfur fuerit malum & debile, & Mercurius bonae substantiae, conuertit ipsum in aes. Si uero argentum uiuum fuerit porosum, terreum, & immundum, & Sulfur etiam immundum, foetidum & terreum, & fixae substantiae, fit ex ipso ferrum, quod postea non funditur. Stannum uero uidetur argentum uiuum bonum habere, Sulfur uero malum, non bene mistum, & quasi non bene congelatum. Plumbum uero habet argentum uiuum malum & grossum, mali saporis & foetidum, ac debilis uirtutis: Unde assidue per ignis uiolentiam corrumpitur. Sic differunt corpora meta llica ab argento uiuo, secundum quod ipsis inest Sulfur extraneum, uel adurens, uel simplex. Et sic consideratur, quae uirtus sit in ipsis. Cum enim multa quantitas Sulfuris sit infectio, & multa quantitas argenti uiui in ipsis dignoscitur esse perfectio, cum sit incombustibile & aerium, quoniam Sulfur comburit & comburitur, & perfectionem omni tempore impedit. Haec de uerbo ad uerbum sunt Philosophorum dicta super Aristotelem in quarto Meteoron. Credendum est autem, quod ipsorum Philosophorum ueritas in aliquo mendacio nunquam est reperta. Sic faciens ars sequitur uiam naturae, ex quibus elici ueritas potest nec est credendum fabulis fictis, nec operibus mendosis, ab opere naturae omnino extraneis, ut dicitur: Qui credit in mendacium, & non secretis Philosophorum, perdit tempus cum opere, & labores. De formatione Mineralium, quae originem ex Mercurio non ducunt Cap. Uiii. Sunt autem media mineralia secundum quod dictum est, quae originem ex Mercurio non ducunt, id est, ex Mercurio propinquo, & debilis substantiae, & horum quaedam sunt sales, quae liquefiunt humido faciliter, ut alumen & chalcanthum, sal simplex, & sal ammoniacus, sal petrae lapidis, & omnia genera salium. Et quaedam sunt unctuosa, nec liquefiunt solo humore faciliter, ut auripigmentum, arsenicum, sulfur, & alia sulfurea. Nam aqueitas sulfurorum est commista cum terra uiscosa, commistione forti, cum feruentia caloris, donec facta sunt unctuosa, & postea coagulata sunt ex frigore. Atramenta uero composita sunt ex sale & sulfure & lapidibus. Creditur in eis esse uis mineralis aliquorum liquabilium, quae ex eis fiunt, ut chalcanthum & calcatar, que generantur ex maioribus granis atramenti, & non soluuntur, nisi soluatur salsedo cum ipsis, quae est in ipso sulfure, & postea congelatur in frigore, & istud iam accipit uim mineralem, ab aliquibus corporibus naturaliter in terra: quod accipit uim ferream erit rubeum, uel terreum, & calcatar. Quod autem uim aeream accipit, hoc erit uiride aeris, uel chalcanthum. Unde est possibile ista duo, scilicet calcatar & chalcanthum ab ipso generari. Quanuis autem omnia predicta participent in ui minerali cum metallis, tamen corpora metallica artificialiter ex ipsis fieri non possunt, cum alterius sint naturae, & cum eis ex una materia propinqua originem non duxerint. Non tamen nego, quin cum ipsis possint metalla purgari aut dissolui, ac sophistica forma per ea introduci, ut in ipsis errent, homines. Potest quoque plumbi nigredo siue immundicia abstergi, ueruntamen plumbum semper manet plumbum, quanuis uideatur argentum, & introducant in eo nouas qualitates alias, ut appareat argentum. Sic artifices etiam possunt facere congelationes per ea, id est, ex Mercurio humidum extrahere cum rebus siccis, ut uideatur Mercurius coagulatus, sed ista coagulatio est pessima. Philosophorum autem coagulatio, non humidum exiccat, sed Mercurium sue radicalis hamiditatis consumptione coagulat. Audi quid dicat Aristoteles: Sciant artifices Alchemie, species rerum transmutari non posse, sed similia illis facere possunt, & tingere rubeum citrino, & album tingere colore rubeo, donec fiat multum simile auro, uel argento, ut hi qui coniungunt stannum, cuprum, & Mercurium, & inde faciunt aurum sophisticum. Sic expositio per minora mineralia non est impossibilis, aut uapor caloris, ponderis, etiam diminutio contra haec non stant, sed contra uerum aurum & argentum, quae nequaquam in natura & arte conceduntur fieri, nisi reductione corporum in primam materiam: sic species rerum transmutari possunt, ut postea Aristoteles subdit, & hoc non fit per solam liquefactionem, sed per congelati Mercurii resolutionem cum admistione sui spiritus, corpus in Mercurium transformatur. De generatione Sulfuris uulgi, & simplicis, & Mercurii. cap. Ix. Cum iam dictum sit, quod sulfur in metallis est impedimentum, nunc pono differentiam in Mercurii generatione & sulfuris, quanuis ex utraque parte causent metallum, scilicet Mercurius essentialiter, & sulfur ex parte accidentali, tamen illud sulfur adhuc est duplex, uiuum & adurens. Uiuum causat metalla, quanuis unum differt ab alio secundum quod plus existit uiscositate terrae infectum, cum tamen sulfur simplex uiuum, causans aurum & argentum non est nisi uapor calidus & siccus, generatus ex purissima siccitate terrestri, in quo omnibus modis praedominatur ignis, & illud dicitur elementum cum Mercurio metallorum. Sed generatio sulfuris uulgi differt a generatione Mercurii, ut dictum est, quod aqueitas sulfuris uulgi est commista cum terrestreitate uiscosissima, cum feruente calore, & facta sunt unctuosa. Sic generatio Mercurii differt in parte secunda a generatione sulfuris istius, cum sit generatus ex terra subtilissima, albissima, sulfurea, cum limpidissima aqua, quam terra parit, admistione fortissima, ita quod unum ab altero separari non possit, donec non quiescat in superficie plana, nec adhaereat tangenti propter siccitatem terrae quae alterat aqueitatem ratione fortis admistionis, & ideo est elementum cum sulfure simplici, omnium ductibilium. Uel proprie, simile est aliquibus ductibilibus, & ideo propter concordiam aliquam ipsorum generationum, commiscetur sulfur Mercurio, & unum alterat aliud in natura. Quare unumquodque corpus metallicum, in se sulfur expresse habere dignoscitur & Mercurium. Cum liquescit calore mediante, apparet Mercurii substantia & sulfuris, maxime in colore, & cute rubea superius natante. Sed proprium naturae unius est adhaerentia alterius, cum unum sine alio metallum generare non possit. Et in quantum sulfur fit magis simplex, in tantum magis gaudet & cohaeret Mercurio simplici ac mundo, ut fortius unum cum alio coniungatur, & sic tunc perfectiora ex ipsis generantur metalla. Quod impossibile sit media mineralia artificialiter fieri metalla. Cap. X. Sed quia in praecedente capitulo determinatum est, minora mineralia artificialiter non posse fieri metalla: Ideo propter maiorem ueritatem, restat hoc fortius probandum. Primo sic: Quia minora mineralia de prima metallorum materia, quae est Mercurius, non sunt generata. Cum autem generatio eorum cum generatione Mercurii in primo differat in forma & materia & compositione: Ideo etiam metalla fieri non possunt: Quia unius speciei una est materia prima, & sperma ex quo generatur. Sed prima pars antecedentis patet, quia minora mineralia non sunt generata ex Mercurio, ut patet per Aristotelem & Auicennam. Ideo si deberent fieri metalla, oporteret quod primo transirent in materiam primam metallorum. Sed quia artificialiter id fieri non potest: Ideo metalla minime erunt. Sic secunda pars antecedentis sufficienter patet, ut declaratum est in praecedenti capitulo. Secundo ad idem: Quia minora mineralia principium artis artificialiter fieri non possunt, quod est Mercurius, ideo etiam medium & finem non pertingunt, quae sunt metallum & tinctura. Consequentia tenet: Quia nutrimentum in homine per generationem non potest fieri homo, nisi prius conuertatur in sperma, & sic addito suo simili nouus generatur homo. Sed quia minora mineralia a metallis extraneae sunt naturae, quanuis in aliqua ui minerali participent, tamen debilioris sunt uirtutis, & adustibilia: Ideo na tura metallica de ipsis non gaudet, sed ea respuit. Conseruat autem ea quae suae naturae sunt. Uerbi gratia, Si miscerentur aqua & terra tunc separantur abinuicem, quia terra petit fundamentum, cum sit grauis & sicca, aqua uero superficiem. Et nequaquam artificialiter sic possunt coniungi, qui istae duae naturae stent in una natura coniunctim, quanuis aqua possit abluere, & mundare terram. Sed quod siccitas terrae artificialiter mutetur in humidum aqueum, credi impossibile est, licet terra madefiat aqua. Sic minora mineralia possunt coniungi cum metallis, & ea purgare, & aliquomodo nouam formam introducere, sed cum ipsis permanere, & illud immaturum maturare natura non concedit. Quare fatui sunt, qui tot & tam diuersa negotia, & sophisticationes ad decipiendum homines adducunt, scilicet res improportionabiles, que nec naturam dant, nec eam recipiunt, scilicet secundinas, testas ouorum, crines, sanguinem rufi hominis, basiliscum, uermes, herbas, stercus humanum, & sic de infinitis generibus stercorum, uolentes cum pessimis optima perficere, & naturae defectum cum his adimplere. Sed quia in his naturalibus, nec aliquatenus talium unquam ueram materiam imaginando sunt perscrutati, uolentes stercus seminare & metere triticum, quod satis uidetur imponssibile, ut dicitur, Quae seminauerit homo, haec & metet. Ergo si stercus seminat, stercus inueniet. Quare non est mirum, quod nullus in tali stercore perficit, cum sint delusi, & omnes ipsis adhaerentes. Semina igitur aurum & argentum ut afferant fructum, cum labore tuo, mediante natura, quia ipsum habet, & est illud quod queris, & nulla alia res mundis cum alia omnia sint foetida, & naturae cedant per ignis assiduitatem & examen Sunt & aliqui Alchemistae in minoribus mineralibus laborantes, scilicet in quatuor spiritibus, ut in sulfure uulgi & arsenico, auripigmento, & sale ammoniaco uolentes ex his tincturas perficere, sed illud minime facere possunt, ut patet per diffinitionem naturae. Quia tingere non est aliud, quam tingens tinctum in natura suam transformare, & secum sine ulla separatione permanere, docens naturam praeliari contra ignem persequentem, & ita, ut natura tingentis & tincti concordent, uerbi gratia: si ex auro uel argento tinxeris plumbum uel stannum, uel aliquod tale, quod concordat in naturis, quia originem ex utraque parte ex Mercurio duxerunt: & cum maturum immaturo coniungitur, cum maturo perficietur in tali uia. Sed cum isti quatuor spiritus sint alterius naturae cum metallis, ut sufficienter prius dictum est: Ideo si tingunt, tunc quaero, utrum debeant conuertere, uel conuerti. Si conuerti, tunc tinctura non est, ut prius patuit per eius diffinitionem: si autem conuertere, tunc tingendum conuertet in suam naturam, & haec est terrena, naturae metallicae contraria, ideo tingendo, metallum facere non potest. Quod autem tingens tingendum conuertat in suam naturam, probatur, quia omne generans naturaliter generat sibi simile, sed quia natura quatuor spirituum generans, est terrea, igitur generabit sibi simile, quod etiam erit terrea materia sicut ipsum. Sic etiam omnem aliam tincturam fatuam, quae non inuenitur in proprietate metallicae naturae, despicias cum uiis aliis naturae extraneis, quia in ipsis non est aliud, nisi rerum consumptio, temporis perditio & laboris, cum omnia ista apparenter sint metalla, & non existenter, quae per minora mineralia, uel consimilia sunt praeparata. Et ergo stultum est, quaerere in re, quod antea non fuit in illa, sicut uerum aurum & argentum in rebus foetidis & adustibilibus. De differentia sulfuris uulgi, & Philosophorum simplicis, non adurentis Cap. Xi. Nunc querendum est de differentia sulfuris simplicis Philosophorum non adurentis, & sulfuris uulgi. Cum philosophus generaliter loquatur: sulfur coagulat Mercurium. Utrum omne sulfur Mercurium coagulet? Dicendum est quod non. Quia omne sulfur uulgi, secundum Philosophum, metallis est contrarium. Item Auicenna: Non intrat in magisterium nostrum, quia non est ortum ab eo, cum semper inficiat, denigret, & corrumpat, quocunque modo per artificium praeparetur. Est enim ipsum ignis infectus. Ergo si figitur, fusionem impedit, nec est impossibile corpori coniungi, cuius exemplum cernitur in ferro, quod sulfur fixum, grossum, immundum in se habere dignoscitur. Si uero calcinatur, in terream redit substantiam, ut puluis mortuus, & quomodo posset aliis metallis uitam inspirare? Habet enim duplicem superfluitatem inflammabilem substantiam, & terream faeculentiam. Initur per hoc considera sulfur uulgi, & non Philosophorum, cum sit ignis simplex, uiuus, uiuificans alia corpora mortua, & ea maturans, & ita quod naturae defectum supplet, cum ipsum sit per se superfluae maturitatis, secundum quod in sua natura est perfectum & per artificium magis ac magis depuratum. Unde iterum Auicenna: Tale sulfur non reperitur super terram, nisi quantum existit in istis duobus corporibus Sole & Luna. In Sole autem perfectius, quia magis est digestum & decoctum. Philosophi autem subtiliter sunt imaginati, quomodo ex istis corporibus perfectioribus sulfura illa elici possent, & ipsorum qualitates melius purgari per artem, ut hoc fieret in arte, mediante natura, quod antea in ipsis non apparuit, quanuis plenarie occulte habuerint. Et hoc nequaquam fieri concedunt sine corporis solutione, & in primam materiam reductione, quod est argentum uiuum, ex quo facta sunt ab initio, & hoc sine ulla admistione rerum extranearum cum extraneae naturae lapidem nostrum non emendent, quoniam nihil conuenit rei, nisi quod propinquius est ei, cum sit medicina simplicis, ac mineralis naturae, ex aqua Mercuriali producta, in qua aurum & argentum prius sunt soluta. Uerbi gratia: Si in simplici aqua congelata glacies ex niue creauit uirtus, in ea soluitur per calorem, & redit in primam substantiam aqueam, & sic aqua tingitur ex uirtute, quae occulta fuit in glacie. Si autem glacies non resoluitur per calorem in aquam, non coniungitur aquae, in qua iacet, nec illa aquam tingit sua uirtute, que in ea ante coagulata fuit ex parte specierum. Sic eodem modo si corpus non resolueris in Mercurium per Mercurium, occultam uirtutem ex eo habere non potes, puta, sulfur digestum, & decoctum per opus naturae in minera. Sic lapis est unus, una medicina, quae secuudum Philosophos dicitur Rebis, id est ex bina re, scilicet ex corpore & spiritu albo uel rubeo, in quo multi fatui errauerunt, diuersimode exponentes illud: " Est Rebis in dictis rectissima norma figuris "; Id est, duae res, & hae duaeres sunt una res, id est aqua coniuncta corpori, qua corpus soluitur in spiritum, id est in aquam mineralem, ex qua factum est ab initio: & sic ex corpore & spiritu, fit una aqua mineralis, quae dicitur Elixir, id est, fermentum, quia tunc aqua & spiritus est una res, ex qua fit tinctura & medicina omnium corporum purgandorum, quod multis fatuis uidetur impossibile. Igitur ex una re, quae est aqua corporis, & spiritus, medicina perficitur. Unde Uersus: " Haec fallit multos sua per problemata stultos. Ars unam poscit rem, quam quiuis bene noscit. Hanc optant plura rem, res sic est tamen una. Illi non similis praeest, precio quoque uilis. Nec contemnenda, nam perficit illa stupenda. Hanc tu fixare debes, & in igne domare; Sic quod & ascendat, & rursus ad infima tendat. Dissipa rem captam, per rem prius hanc satis aptam. Leniter extractam, sic massam contere factam. Haec non festinet, sed temporis ordine fiat. " Item alii uersus, quod corpus grossum fiat spiritus subtilis, id est fixum uolatile: & e conuerso, uolatile fit fixum, 214 Correctorium " Quae dum calcatur, tamen a doctis adamatur. " Alii uersus, quod uiceuersa fit fixum. " Sed dum fixatur haec res, & in igne domatur Hanc tegit umbra sua, rerum substantia quinta. " Id est fermentum secundum, qualiter incepisti, taliter finias cum fermento. Alii uersus de Inceratione, cum funditur, tunc omnia cum eo funduntur. " Omnia coniungit, si funditur, omnia fundit. " Et sequuntur plures uersus secundum Albertum, ad quos remitto studiosos. Et sic exposui tibi quid sit Rebis, & Elixir, & Medicina, & unde dicantur, & quae sit aqua Philosophorum, ex qua uiua fiunt elementa postea, & e conuerso unum fiant. Uersus, " Quatuor ex uno fiunt, & quatuor unum. Haec sunt secreta, sic gaudebis sine meta. " Et si secundum Philosophos habemus naturam sulfuris & Mercurii super terram, ex quibus aurum & argentum factum est sub terra. Ex his dictis uidetur, quomodo ars imitatur naturam, & per nullum alium modum. Quomodo sulfur album & rubeum existat in Luna & Sole. cap. Xii. Cum sit dictum, quod sulfur Philosophorum rubeum existat in Sole, per maiorem digestionem & sulfur album in Luna per minorem digestionem * Unde Philosophus: Citrinatio non est aliud quam completa digestio. Nam calor agens in humidum, primo generat nigredinem, & agens in siccum generat albedinem, quam albedinem ignis transcendit, agens in eo, purissimam citrinitatem causat. Et haec omnia in plumbi calcinatione attendi possunt. Etiam dicit Philosophus, quod iam actu unumquodque perfectorum corporum suum sulfur bonum cum Mercurio contineat, scilicet aurum aureum, & argentum argenteum. Ideo sulfur album per citrinitatem fit aureum, eo quod sulfur rubeum, id est ignis substantia est ibi, qui hoc album plus digessit, & sic sulfur album & rubeum ex utraque parte existit in Sole. Quare ignis est summa eius perfectio, ut in igne generati. Et ideo amicabiliter congaudet natura suae igneae naturae. Unde quaeritur: Utrum aliquae res extraneae hoc in corporibus possint causare? Cum ars non sit aliud, mediante natura, nisi coctio & digestio illius nature per simplicem laborem. Uerbi gratia. De mane cum surrexi, & uideo urinam meam albam, iudico me nimis parum dormiuisse, repono igitur me ad dormiendum, & accepto somno, urina fit citrina, & hoc nullo alio modo fit, nisi per digestionem caloris naturalis in me existentis. Sic sequere naturam per artem similiter decoquendo, digerendo & maturando & subtiliando, cum iam actu contineat natura in se ignem naturalem, quo maturatur, hunc aliae res non habent, & eum dare non possunt. In Luna uero non est, nisi sulfur simplex album non tantum digestum sicut rubeum, cum non sit nigredine priuatum per actionem caloris, quem in se naturaliter continet, sed ignis species est obtecta, & occulta, agens tam in arte, quam in natura, & e conuerso. Et ideo non est impossibile, quod ars, mediante natura, hoc plus digerat & perficiat, cum naturaliter natura appetat perficere: sed per se non potest, nisi iuuetur arte & operatione: quanuis isti labores, ut credo, non perueniant ad hominem durae ceruicis. Quia boni laboratores raro inueniuntur: Et ideo non fit uerum argentum & aurum nisi fiat ita digestum & decoctum, uel ut medicina, cum qua tingitur, & in melius melioratur peius. Quia omnium Philosophorum intentio est, cum meliori peius perficere. Quod fatui contrarie intelligunt, quia cum peiori melius perficere nituntur, & hoc quaerunt in re, quod nunquam fuit in illa, scilicet aurum & argentum in stercoribus, & in rebus adustibilibus, & hoc faciunt sophistice, ut appareant hominibus uera, ut dictum est prius. Quod in aliis corporibus aegris, non est utile hoc sulfur quaerere, cum in ipsis non fit. Cap. Xiii. Quaeri uero non immerito potest, utrum in aliis aegris corporibus, hoc sulfur, scilicet album & rubeum, ad Mercurium tingendum elici possit? Dico quod non. Quia prius dictum est, quod in ipsis non est aliqua materia maioris temperantiae, & minoris faecis, quam in istis duobus corporibus, quibus insunt radii tingentes, quibus uti possis ad tingendum, sed cum aliis non tinges, cum prius dictum sit, quod in se contineant sulfur foetidum & adustibile, & non uirtualis naturae, sicut in istis, cum omnis ars non ualeat nisi praehabita natura, quam sequatur. Posses tamen purgare metalla imperfecta cum minoribus mineralibus, & cum purgata essent, non haberent auream uel argenteam naturam in se, quia decoctio uel digestio, aurea non fuit in eis, sicut in istis duobus corporibus, nec sulfur ita maturum, & ideo ipsis immaturis succurrendum est cum maturo, ut maturentur. Igitur non tingunt, sed tinguntur, quia tinctura auri uel argenti, in ipsis habet proportionabilem naturam, quia cum eis originem ex Mercurio duxerunt. Ex iis manifeste patet, quod minora mineralia tingere non possunt. Quia si corpora imperfecta metallica, quae conueniunt cum auro & argento ex parte Mercurii, tingere non possunt, nec naturam auream siue argenteam infundere, quomodo tandem illa facere possent quae non conueniunt in aliqua natura cum eis? & ideo non est tingendum, nisi cum illis, quibus inest uirtus tingendi. Tinge ergo cum auro & argento, quia aurum aureum, & argentum argenteum tribuit colorem & naturam. Quare omnia alia despicias, cum in ipsis nullus fructus sit, sed solum rerum perditio, necnon temporis & laboris. Quod aurum curet infirmitates, & alia corpora metallica. Cap. Xiiii. Cum autem inter uulgares & dictos Philosophos aurum famam teneat, quod in prima sua dispositione manens, lepram curet, & plures alias uirtutes habeat, hoc non est nisi propter completam eius digestionem, quia excellentia ignis in eo agens omnes malos humores consumit in corporibus aegris existentes, tam in calidis quam in frigidis causis. Sed hoc argentum facere non potest, quia tantam superfluitatem ignis non habet, & tantum non est digestum, & coctum naturali maturitate. Tamen isto non obstante igneitatem in se occulte & uirtualiter habet, sed non ita plene, quia adhuc ignis non uincit alias qualitates elementares sicut in auro. Et ideo argentum in sua prima dispositione manens, non curat lepram ita potenter, nisi prius per artem digeratur, quousque habeat summos gradus auri, & omnem maturitatem. Quare alia egra corpora metallica, minus curant infirmitates, secundum quod magis differunt in perfectione & maturitate ab eis. Aliud minus, aliud magis differt, & secundum hoc minus curant, quod est ex defectu sulfuris infecti, foetidi & urentis, ex quo in genere coagulationis facta sunt ab initio, & ideo non curant, cum ignis in ipsis ita infectus sit, elementaribus faecibus, & urens, cum admistione aliarum elementarium qualitatum. Nunc ad propositionem primam uirtutis auri curantis. Cum autem tanti uigoris sit promulgatum, & hoc in prima sua dispositione manens: Quid est mirum, si in medicinam ( sicut expertum est ) per artis ministerium sequentis naturam, redigatur? & eius uirtus subtilietur per digestionem decoctionis, & qualitatum purgandarum, quod plures ac infinitas, seu omnes aegritudines tunc habeat curare. Quod patet per Arnoldum de Nouauilla expertissimum medicum huius summi operis, qui Dominum Apostolicum, Dominum Innocentium a peste incurabili cum hac medicina: tinctum, & opere naturae per artis ministerium, non est aurum, aut argentum uulgi, quoniam additur eis additio magna, in prosperitatibus multarum utilitatum, ad omnem aegritudinem cuiuslibet generis expellendam. Et nominanter has assignauit uirtutes. De sene facit iuuenem, & senem reuirescere facit naturam, conseruat sanitatem, roborat infirmitatem omnem corporis, expellit aegritudinem, uenenum declinat a corde, arterias humectat, liuidam immunditiem a pulmone dissoluit, uulneratum consolidat, sanguinem mundificat, lapidem frangit, contenta in spiritualibus purgat, si caput reumaticum est, purgat a fluxu, stomachum in calore naturali confortat. Et si aegritudo fuerit unius mensis, sanat eam in uno die uel hora: si uero aegritudo fuerit unius anni, sanat eam in octo diebus: si uero morbus fuerit antiquus longo tempore, cum aliis medicinis incurabilis, sanat eam in dimidio mense. O felix scientia cum sciente. Quare non immerito haec medicina super omnes alias medicorum medicinas est quaerenda, quia qui habet eam, in comparabiilem habet thesaurum, & in salubri constellatione natus est, in hoc seculo diues, diuitiis infinitis super reges & principes huius seculi. Quis non diligeret talia, que sanum & longaeuum se utentem, supra omnes medicorum medicinas conseruant? cum ipsum ditent, & alios non depauperent. Hec sunt bona iusta coram Deo & hominibus, non per usuram acquisita, seu fraude & deceptione mendacium, ac per mercimonia in deceptionem plurimorum, ut in omnium aliorum bonorum acquisitione, quia haec ars est speciale donum Dei, ut dicitur: Labores manuum tuarum quia manducabis, beatus es, & bene tibi erit. Sed e contrario, ait beatus Augustinus ad omnes alios Alchemistas, qui homines sophisticationibus deludunt: Uos deceptores estis, & sententia excommunicationis aggrauati, cum uestra opera, elementa falsa sint & mala. Et excludens seu saluans artifices naturam imitantes, quanuis pauci huius artis ueritatem summe cognoscere ualeant, ut supra ad propositum dictum est de uirtute huius medicinae. Sic truffatores in stercore aurum & argentum quaerentes in libris ipsorum propriis, quos & ipsi proprie composuerunt, & ipsos tamen composuisse Philosophos testantur, quod ueritas non testatur, quoniam ueritatem posuerunt: Quum ueritas Philosophorum ( ut dictum est ab aliquo ) in forma mendacii non cernitur unquam fuisse reperta, sed semper naturae motum & modum imitantur. Sic enim in libris uestris scribitis in arte Alchemiae. Caueas tibi ab odore eius, ne te interficiat. Ecce qualis medicina, quae quum uiuificare deberet, mortem inducit. Quare hoc non est mirum, quod sit res toxicatiua, cum antea ex stercoribus & uenenosis receptis sit composita. Uidete fatui, quomodo uestra opera differant ab operibus naturae. Quare tantum fatigamini in huiusmodi rebus altis, ad quae peruenire non poteritis taliter laborando? nisi miraculos e fieret contra naturam, ut accidit beato loanni, qui de uirgis fecit aurum & argentum, confisus in potentia Dei, & de arena maris lapides preciosos. Dico enim uobis, qualis est medicina, tale fit & aurum & argentum. Cum merdam seminaueritis, merdam metere uisi estis, & apparentias sophisticationum. Reuertam ini fratres ad uiam ueritatis, qui eam ignoratis, quoniam propter uosmetipsos consulo studere & laborare, sapientum dicta reuoluendo, ex quibus ueritas elici potest, & non casualiter, aut temere opera accedite, per hoc quod scribitur. Recipe hoc uel illud, id est merdam, & fac stercus Scitote quod haec ars a Philosophis occulte tradita est, propter eius nobilitatem, & non aestimate eam in foro esse uenalem, aut uendendam & emendam, sicut libri uestri multarum falsitatum continent. Unus emit, alter uendit, discas mihi merdam, & ego te docebo stercus. Sic permerdatus alium permerdat, & omnis mundus existit quasi permerdatus. Uolentes ergo alios ditare, uos ipsi infinitis paupertatibus estis subiecti. Fratres reuertamini, cum Sapientia cognoscat uos errare cum libris uestris. Philosophorum uero libros perlegite, & perlectos repetite. Si autem repetitos non intellexeritis, non Doctores, seu Philosophos reprehendatis, sed uestrae ignorantiae calumniam reddatis. Quod duo particularia tantum sint uera in hac arte, quorum primum est in Mercurio. Cap. Xu. Primum uniuersaliter omnibus intuentibus, ad quas praesentes peruenerint declaro, quod in totius huius artis serie, non sunt nisi duo particularia quae particulariter perficiuntur secundum Philosophos & naturam. Quanuis deceptores infinitas sophisticationes, dealbationes, & rubificationes faciant, quibus fideles deluduntur. Primum particulare, tam in albo, quam in rubeo, existit in Mercurio, sine administratione medicinae perfectae, licet corpus, cum quo perficitur, in se ipsius tincturam contineat particulariter, si moueatur arte & operatione, ueluti natura requirit. Primum quod in natura particulariter ex utraque specie perficitur est, cum Mercurius sit prima materia omnium metallorum, compositus ex terra alba nimium sulfurea & aqua clara, & ideo albedo terrae transpareat limpiditatem aquae, & sit color in eo albissimus, ut docet experientia, & hic sit immaturus, possibile est ex eo fieri Solem & Lunam. Unde Philosophus: Admisceatur aliis corporibus metallicis, quia sunt de materia eius, & ipsa generata sunt ab eo, & ideo per artificium illud sibi potest mittere digestam naturam in eum, ut cum eis perficiatur: Et sic quibus complectitur metallis fit similis ipsis, sine aliqua admistione extranea, cum simpliciter natura congaudeat suae nature, & non per aliud medium extraneum, scilicet cum Sole Sol, cum Luna, Luna, cum Uenere Uenus, & sic de aliis, quia unumquodque mittit in illum uim suam, etiam, quia continet in se sulfur suum bonum immaturum, quod per artem maturatur. Quare alia metalla sic coagulata & infecta per sulfur: particulariter, sicut ipsum Sol & Luna fieri non possunt. Prima ratio est Si enim corpora imperfecta metallica transformarentur & admiscerentur cum Sole & Luna, tunc ipsorum mercurius haberet illud in se praehabitum sulfur malum, & si purgarentur, adhuc in tantum purgari non possent, quod reducerentur in mercurium, sicut ante talem superfluitatem, nec etiam posset corpus per fectum in eo dissolui. Et cum in eo dissolui non posset, naturis ex utraque parte seratis, unumquodque in examinatione ab altero separaretur, ex quo non haberet in se naturam perfectam occulte, cum qua solutiones propriae ipsorum perficere possent, mediante arte, ut alia corpora perfecta subuenirent cum natura sua, quae naturaliter est perfecta. Secunda ratio: Si insoluta adiungerentur perfectis corporibus, minus aurum & argentum fieri possent, cum naturaliter per congelationem ex utraque parte, naturae eorum seratae sint: & cum non sit medium aperiens illas naturas, nec una uis in aliam coniungi possit naturali coniunctione, nec mitti, ita ut redeant in mercurium, ex quo ex utraque parte originem duxerunt: Ideo per asperitatem ignis abinuicem separantur, scilicet per combustionem naturae imperfectae, & per resistentiam naturae perfectae, ut bene cernitur. Sed cum coniungere uolueris, facias medium per mercurium, qui dissoluit & aperit naturas, ut simpliciter unum possit transire in aliud, & perfectam uim mittere in imperfectum, ut secum perficiatur. Et hi sunt labores uiae particularis, quibus aurum & argentum fieri potest, sed uniuersaliter non. Nota. Mercurius crudus dissoluit corpora, & reducit ea in primam materiam, sed Mercurius corporum hoc facere non potest. Est enim propter cruditatem sui sulfuris, quod in prima habuit alba terra, ex qua cum aqua clara factus est ab initio, quia illud crudum semper appetit corrodere, quod suae naturae uicinius est: primo aurum, secundo argentum, & sic de caeteris. Quare alter Mercurius corporum sic facere non potest, quia per congelationem illud crudum sulfur, quod antea fuit in illo, est alteratum in natura, & ideo non corrodit sicut primum, nec seratum aperit, & ideo una uis non mittitur in aliam, sed unumquodque manet per se, quanuis confluctualiter sint coniuncta, secundo naturaliter ex utraque parte sunt serata. Quare in examinatione, & per asperitatem ignis imperfectum comburitur, cum una natura alteri succurrere non possit. Sed cum argentum uiuum crudum hoc facere possit, scilicet naturas seratas aperire, ut unaquaeque res sue naturae uicinae sit ad iuuamen: Ideo si dissoluerit argentum inueniet argenteam naturam, & si aurum, inueniet auream naturam, si plumbum plumbeam, & sic de aliis, per ipsorum sulfur congelatur, ut dicit Philosophus, & simile fit illis. Si uero ista corpora quae suam naturam participant, scilicet im perfecta non possunt ipsum perficere, minime ista, quae sue nature non sunt, nec in minerali cum eo participant, sicut tu quaeris in multis stercoribus. Et ideo est particulariter possibile ex eo fieri argentum & aurum, & in aliis corporibus non, ut audiuisti. Nota. Duplex est solutio corporum in Mercurium. Per Mercurium scilicet in Mercurium, & in aquam mercurialem. Prima solutio requiritur ad particularia, secunda ad uniuersalia. Prima solutio corporum in Mercurium, non est aliud, nisi congelati resolutio, id est, quod per solam solutionem seratum aperitur, propter ingressum unius naturae in aliam, & ista resolutio est in particularibus. Secunda solutio est in aquam mercurialem, & haec est in uniuersalibus, & ista non fit per solam solutionem sulfuris immaturi in Mercurium, sed per putrefactionem corporis & spiritus in calido & humido. Cum putrefactio omnium rerum iiaturam adinuicem ligatarum, sit solutio & separatio, & sic separentur partes adinuicem ligatae, ut unaquaeque pars separetur ab alia. Et hoc fit per solutionem elementorum, quae in generatione Mercurii sunt connexa, scilicet aquae & terrae. Et eaedem partes cum purgatae fuerint in natura per conuersionem coniunguntur, & plus se diligunt, propter ipsorum mundificationem quam antea: quanuis ista separatio fieri non possit in corporibus, nisi per spiritum. Et sic ars transcendit naturam in una uia, quod artificialia subito fiunt, cum tamen naturalia antea prolixe facta fuerint. Non credas, quod sint elementa uulgaria, sicut aqua nubis, & consimilia, sed humidum aqua, frigidum terra, calidum aer, siccum ignis. Et sic sunt in naturis rerum elementarum cum nequaquam ars possit partes ita naturaliter separare, quod simpliciter in elementa secundum quod fuerint, transmutentur, cum primo natura mutauit unam qualitatem in aliam. Taliter ars bene separare potest, ut humidum a sic co, frigidum a calido separetur. Sed tamen una qualitas adhuc de naturuli conmistione possidet naturam alterius in aliqua parte, per hoc possunt per artem uiceuersa coniungi, sicut diuisa sunt. Si enim una qualitas non participaret naturam alterius, scilicet aqua naturam terrae in frigiditate, & aer aquae in humiditate, & sic de caeteris: Tunc sequeretur, quod naturale opus esset totaliter destructum, cum simplicia essent elementa, sicut antea fuerunt ante Mercurii generationem: et ars destruxisset naturam, a capite incipiens, scilicet ab auro & argento, usque ad primum, id est argentum uiuum, & ultra ista principia ad simplicia elementa, secundum quod antea fuerunt ante Mercurii generationem, quod tamen ita remote in arte est impossibile. Et si esset possibile, tunc sequeretur, quod de nouo extra primam materiam, Mercurii scilicet metallorum, ars componeret elementa, & uiceuersa generaret Mercurium, sicut destruxisset, quod est impossibile artificialiter fieri. Sed bene ars destruit a capite usque ad pedes, id est Mercurium a pedibus aedificans usque ad caput, in subtiliori forma naturalis substantiae, quam antea fuit. Sic diuiduntur species rerum, cum in aliam formam transmutantur, quam antea fuerunt, quod dicit Aristoteles. Sciant artifices Alchemiae, species rerum transmutari non posse, quod uerum est, ut ipse confirmat, nisi in primam materiam conuertantur, id est in argentum uiuum, & ultra hoc non consulo, cum fieri sit impossibile. De secundo Particulari, quod est in Luna. cap. Xui. Quum superius dictum sit, quod Luna contineat in se sulfur album, sicut aurum, cum ignis species sub albedine in eo obtecta sit: ideo omne argentum est possibile fieri aurum, ut dicit Philosophus. Non est aurum, quod non prius fuerit argentum. Sic argentum continet in se aliquas qualitates indigestas, quae possunt ab eo purgari, ita quod per artem particulariter transeat in Mercurium fixum, id est in uicinissimam naturam auri, quia tunc omne illud continet in se, quod & aurum, per appositionem sulfuris rubei Philosophorum, per hoc plus digeritur, & citrinatio in eo causatur in adiunctione corporis perfecti, cum fuerint simpliciter unius naturae. Hoc autem in aliis corporibus fieri est impossibile, cum tantam uicinitatem naturae perfecte non habeant, sicut ipsum: Quia est impedimentum in generatione ipsorum per sulfur adustibile, & foetidum, nec ipsa sunt medium, de quo loquitur Philosophus: Non fit transitus ab extremo in extremum, nisi per medium, id est ex Mercurio non generatur aurum, nisi prius fuerit argentum, nec in se habent sulfur ignis simpliciter non urentis, sed sulfur adurens, & ideo in Mercurium fixum particulariter transformari non possunt, cum semper praedictum sulfur ea comburat per ignis examinationem. Et sic habes rationes, quomodo particulariter aurum & argentum fieri possunt. De Sophisticis particularibus. Cap. Xuii. Aristoteles dicit: Sciant artifices Alchemiae, species rerum transmutari non posse, sed similia illis facere possunt, & tingere rubeum citrino, ut uideatur aurum, & album tingere, donec sit multum simile auro, uel argento. Possunt quoque plumbi immunditias abstergere, uel alterius corporis, ut uideatur aurum & argentum, ueruntamen plumbum semper manet plumbum, cum in se non habeat aurum & argentum, sicut prius dictum est, ut hi, qui accipiunt salem ammoniacum, uel alia minora mineralia, ut in ipsis errent homines, sed aurum & argentum sophisticum faciunt. Coniungunt enim stannum & cuprum cum Mercurio, ut appareat hominibus argentum, & aliquo modo fabricabile, & in igne examinabile, secundum eos, qui in igne experti sunt, qui tamen in hoc deluduntur, & in examinatione naturae. Adustibile & foetidum, secundum quod est, ueram naturam argenteam non habet in se, sicut apparet in colore & in examinatione aliqualiter. Prima ratio est: cuprum continet in se Mercurium mundum aliqualiter, nisi inquantum in sulfure existit defectus, quia sulsur foetidum & adustibile habet, quod inquantum adustibile, comburit, & rubedinem non ratione digestionis habet, sed ratione sulfuris rubei, & immundi, tamen Mercurius habet substantiam prae sulfure, & ideo tardius in igne deficit, quam plumbum uel stannum, quoniam Mercurius resistit, nisi inquantum uiolentiam patitur a sulfure sibi commisto. Et quod per plumbum citius comburitur, hoc est ratione Mercurii plumbi imperfecti, quia infectus Mercurius cum infecto sulfure, sicut plumbum est, quaerit aliquid uicinum suae imperfectioni, & quum argentum & cuprum commista sunt, in argento non inuenit aliquam rem infectam, sicut in cupro, ubi inuenit primo sufur adurens, cui citius commiscetur. Et in commistione uniuersali Mercurius cupri magis inficitur, quum plumbum sit ex utraque parte, scilicet Mercurii & sulfuris infectum, & plus malum, citius adhaereat malo, quam bonoet inquantum maius malum malo cohaeret, intantum debilius, & peius erit. Et ideo citius coadhaeret cupro, quam argento, inficiens, & comburens illud, cum natura cupri & argenti, ut audiuisti, ex utraque parte sint seratae, peiori subuenire non possunt, Et ideo comburitur cuprum ab argento, quae fluctualiter coniuncta fuerunt. Naturaliter autem ex utraque parte naturae eorum sunt seratae. Et sic bene plumbum comburit cuprum ab argento quod tardius separatur sine plumbo, quoniam inquantum magis comburitur, in tantum debilius erit, & combustibile. Sed in coniunctione stanni cum cupro & Mercurio, Mercurius aperit aliquo modo naturas feratas, & coniungit haec duo, scilicet stannum & cuprum. Nam quum ex utraque parte aliquo modo mundum habeant Mercurium, & sulfur malum debiliter commistum, coniungitur Mercurius Mercurio: sed quia habet potentiam sulfuris uariando colorem cupri, qui existit in sulfure, ita quod noua forma appareat. & iam ita cito sulfur comburi non possit, sicut ante ipsum Mercurium, & Mercurius crudus coagulatur per ea, & alteratur cum ipsis in natura, sic ut aliquo modo appareat argentum, quanuis uerum argentum non est, quum in eo non fuerit debita digestio & decoctio, & sulfur non sit ita simplicis, & uirtualis naturae, sicut ipsum argentum uiuum, quum aurum & argentum ex utraque parte sui Mercurii & sulfuris sufficienter sint digesta, & bonae maturitatis, & in omni digestione perfecta. Sic habes argentum sophisticum ex stanno, cupro, & Mercurio, & si tunc admiscerent aliquos pulueres minorum mineralium, tunc magis debilitarent sulfur, & sic non esset impossibile, quod Mercurius ageret super potentiam naturalem, sed semper in fine diminuitur, & comburitur in igne, quum sulfur non sit uirtualis naturae, sicut ipse Mercurius, sed semper occulte comburens, & inficiens Mercurium, quanuis Mercurius sit suppeditatus, & sic postmodum in stercus redeat, secundum quod stercus fuit. Sic intellige, quomodo uerum aurum, & argentum differant ab auro, & argento sophistico, quanuis plures sophisticationes fiant eodem modo per alia metalla in rubeo, uel in albo, adiunctis mediis mineralibus, uel aliquot ipsorum. Sunt uero ipsi laborantes delusi, aestimantes bonum secundum apparentiam: hoc facit ipsorum ignorantia, quod non cognoscunt naturas metallorum. De uia uniuersali, sermo generalis. Cap. Xuiii. Determinato prologo huius artis, & particularibus eius: nunc dicemus de uia uniuersali, in qua ars imitatur naturam. Est autem uia uniuersalis, ut audiuisti superius, possibilis in naturis metallorum plantare ramos, in quibus crescunt flores miri odoris & rosulae tam albae, quam rubeae. Primum autem incipere, est soluere lapidem in suam primam materiam, & est coniunctio corporis & spiritus, ut ex eis fiat una aqua mercurialis. Unde Auicenna: Primumque incipere, est soluere lapidem in suum Mercurium. Unde Rasis philosophus: si corpora soluas, in uanum laboras, scilicet argentum & Mercurium, ad Elixir album: & aurum & mercurium ad Elixir rubeum. Et hoc in balneo rorido, ratione putrefactionis, ut corporauiscositate aquae mercurialis soluantur. Unde Parmenides: Cum coniuncta est in unum permanens aqua, cum qua fuit ab initio, postea sequitur elementorum diuisio, & ipsorum purgatio. Unde Albertus Magnus: Quatuor ex uno fiunt, & quatuor unum: id est ex aqua mercuriali. Tertium est terrae mundificatio, de quo dicit Morienus philosophus, Haec aqua cum terra sua putrescit, per hoc magisterium totum dirigetur. Unde Rasis philosophus: lunge siccum humido: humidum est aqua, siccum uero terra. Postea sequitur terrae sublimatio, de qua dicit Parmenides philosophus: Ipsum dealbatum cito igne sublimate, ut exeat ex eo spiritus, quem in ipso inueneris, & terra maneat calcinata, de qua terra dicit philosophus Parmenides & Morienus. Sic cinerem qui est in fundo, ne uilipendas, quia est diadema corporis tui, & permanentium cinis. Sic sunt quatuor elementa sic praeparata, ut superius intellexisti. Nec coniunxeris ea ante ipsorum mundificationem, cum propter eorum immunditiam separentur, quod dicit Ascanius: Spiritus non coniunguntur corpori, donec a suis immunditiis perfecte fuerint denudati. Et fermentum album & rubeum coniunguntur secundum quod elementa sunt alba uel rubea. Si alba, tunc requiritur ignis: si rubea, tunc elementa per ignem rubificantur, ut ipsa digerat maturet, consolidet, & absorbeat sordes aquarum in coniunctione. Habeat proportionabiles uirtutes quatuor elementorum, terrae in frigiditate & siccitate, aquae in frigiditate & humiditate, aeris in humiditate et caliditate, ignis in caliditate & siccitate. Ignis & terra extrema sunt elementa. Aqua & aer sunt media elementa, quae coniunge per debita & uera pondera, ut plus diligant se quam antea: primo terram cum aqua, secundo aerem cum igne. Et sic conuerte naturas, & quod quaeris, inuenies. Tunc terra habilis est ad soluendum, aqua efficax ad mundandum, oleum uel aer, in quo portatur spiritus, ad miscendum: ignisad tingendum. Sic corpus retinet spiritum, sicut spiritus retinet animam, cum adiunctione fermenti. t 3 Sequitur Libellus Alius Περι χημείας Utilissimus, Et Rerum Metallicarum Cognitione Refertissimus, Rosarius Minor inscriptus, incerti quidem, sed harum tamen rerum non imperiti authoris. Praefatio. Aenigma de arte Alchemiae, & de modo tractandi authoris. Cap. I. Inquit author libri, qui Rosarius dicitur. Descendi in hortum meum, ut uiderem plantas diuersorum nascentium, & inter flores caeteros Rosarii mei, inueni rosam niueam seu albam, ritemque sanguineam seu rubedine decoratam, elegi pulcherrimam, & inspexi, quod paucae & rarae, quia non germinauerant mala punica. Dixique uoce non tacita: Reuertere, reuertere Hortulane, reuertere & augmenta Rosarium meum, per totum horum multiplica, seu de nouo construe & planta, ut decoretur hortus albis & rubeis rosis splendentibus, superfluisque abstractis & reiectis, utilibus & necessariis diligenter intende. Ipse autem Hortulanus rosarum plantas separauit, & replantauit, augmentauitque duplicando, triplicando, quadruplicando, & sic uicissim multiplicando, usque ad albedinem plenam, & deinde ad rubedinem perfectam. Sed hoc totum per augmentationem plantarum, quod mihi placuit. Innuebat autem adhuc non satisfecisse. Quicquid tamen circa hoc erat scibile, mihi plenarie demonstrauit: Posuitque idem tempore debito rosas albas & rubeas in terra sua, dimisitque eas increscere in terram suam, dico propriam, unde egrediebantur, Et in primo anno subsequenti, egressa est planta, quae annuatim mille milia rosarum produxit. Et ecce hortus meus iam rosariis impletus est, educentibus sufficienter pro me rosis, & pro omnibus intrantibus annuatim. Deo itaque reddo laudes & gratias Hortulano gratas. Et in hoc condice, caeteris meliori, qui non sine causa Rosarius intitulatur, cuncta quae uidi, & uera probaui, intelligentibus, sapientibus, & artifici idoneo perfecte scribam, ut quicunque per portas, Hortulano mediante, ad hunc Rosarium ingressus fuerit, non solum de rosis partem habebit, sed uidebit etiam artes cunctorum operantium in Rosarium album, uel rubeum, & per consequens acquiret discretionem discernendi circa hoc intentionem scripturarum omnium, ubicunque magisterium obscurum uidebitur & manifestum. Nam in hoc est ueritas omnino nuda, & etiam uestita. Nuda scientibus & discretis in propinquioribus naturis minerarum: Uestita autem stultis, in remotioribus, imo impossibilibus naturis uegetabilium, & animalium secundum solum textum magistrorum, artem inuide obscurantium laborantibus. Perfectam enim uobis scribo ueritatem, & operationes certas, & ueras & integras, sine deuiatione aliqua. Admonitio, Cauenda duo genera seductorum, & quod ars consistat in Mercurio fixo: Cap. Ii. Sed uere uere, multi uenient pseudophilosophi post me, qui seducent operantes, quoruui in genere, tantummodo duos inuenio, scientiam istam cooperientes. Primus est ignorans artem, & sophisticus: Secundus uero sciens & philosophus inuidus. Primus componit libros deceptorios, deceptiones suas & sophistica testificantes, & scribit super capita ipsorum titulos Philosophorum bonorum, ut uideantur habere bonam artem, & Elixir perfectum. Et ut magis credantur ab hominibus, ferunt pulueres lapidum, albi uel rubei, & tractant aurum & argentum, sed sequentes deficiunt in operationibus, dum probant scripta illorum. Secundus est totus inuidus, & composuit libros de illis, quae magis remota sunt a ueritate, ad prolongandum homines a uia uera, in quantum potest, studetque probare dicta sua per solas rationes, quae uidentur insipientibus esse certissimae: ille ponit artem in herbis, & plantarum fructibus & in multis uegetabilibus extraneis & remotis. Uel ut uideatur nobis relinquere ueram artem, magis Philosophice loquitur, accipiens fundamentum super quatuor elementa, quae sunt materiae Philosophicae, eaque a multis extrahit, uelut a uegetabilibus, & animalibus, & a multis aliis extraneis, uidelicet ab ouo, a capillis, a sanguine, a stercore, ab urina, a spermate, a bufonibus, & ab aliis multis, quemadmodum scripta illorum demonstrant, & declarant. Uel ponit unum pro alio, uel similitudinarie, uel ad planum, & ponit totam artem uel in principiis praedictis, uel in mediis mineralibus remotis, ut est atramentum, sal borax, alumen, Marchasita, Magnesia, Tutia, & alia mineralia multa. Et quanuis praedicta iuuant ad festinationem quandoque, & ad mudificationem seu ad coloris augmentationem, tamen inuident, qui ea ponunt pro materia Philosophica completa. Et sic detegunt artem, uel etiam operiunt, & seducunt insipientes, ut uilipendant artem: aut quamuis accipiant ueram materiam, & naturam mineralem, tamen per diuersas eorum operationes fictas & impossibiles, seu ineptas, prohibent insipientem peruenire ad complementum. Et o nouelli Alchemiae artem comparantes per totum ut supra, creditis expectandum bonum, & transmutationem bonam, & ueram, ab eo quod cito ab ignis combustione destruitur, & in cineres redigitur? An non dicitur, quod sulfur & auripigmentum cito comburuntur? & ab ignis combustione cito consumuntur? Sed azot semper diutius manet incombustum. Perfectum in metallis, est argentum uiuum fixum, ut supra. De eodem quod Mercurius fixus perficiat, & diuisio operationum, & libelli in duas partes. Cap. Iii. Iam probaui aperte, & secundum rectam ueritatem, quod defectus in metallis, est defectus argenti uiui, fixi, & puri, & quicquid eligitur in hac arte ad perficiendum, est causa illius, & ergo in ipso est perfectio, & non in aliquo alio. Scias hoc, ne trade obliuioni, ubicunq; inueneris ipsum, tene pro lapide maiori, cui nulla res similis existit, nec potest facere quod facit. Si est correctum, corrigit, si fixum, figit: si liquidum, soluit: si spissum, coagulat: si tinctum, tingit. ipsum enim precellit cuncta corpora in puritate. Et qui posset poenam sustinere ignis, faceret ex eo cum sulfure suo congelato, Elixir excellentissimum. Accipitur uiuum & mortuum, sed purum est semper eligendum, quod uiuum est. Multae operationes ex eo fiunt, quae diuiduntur per duo. Prima fit cum adiuuamine: Secunda ex se solo, sed natura procedit cum suo sulfure. In duobus uero capitulis binas operationes perfecte complebo. Et scribam quicquid probaui, uel feci, uel uidi. Ex dictis Philosophorum nihil teneo ad praesens, nisi quod affirmant dicta mea, quia ueritatem dicam, & liber factus sum ab inuidia. Intelligat ergo qui uult dicta mea. Primum Caput. Promissio & diuisio dicendorum de operationibus Alchemiae. Cap. I. In primo capitulo dicam cunctas operationes, quae egrediuntur de materia cum auxilio diuino & cet. Nullum sophisticum hunc librum intrabit, ponam semper regimen, ad perfectionem perducens. Multa siquidem sunt coadiuantia. Dico breuiter, quod adiuuamen calcinationis est hoc. ( & primo dicam de corporibus ). De Calcinatione Saturni, & Iouis. Cap. Ii. Saturnus & lupiter calcinantur cum adiutorio ignis primo, & cum industria artificis, & hoc igne non superante suam fixationem, in uase terreo, forti, mouendo cum baculo ferreo, donec sint incinerata. Cineres imbibum tur, cum aquis acutis mundantibus. Ad rubeum ualet urina humana purificata aqua sanguinis, uel acetum rubeum. Ad album ualet acetum album, aqua salis communis, & aluminis: & alia acerba multa post imbibitionem desiccantur ad ignem uel Solem, donec peruenerint ad calcem albam uel rubeam. Item calcinantur cum adiutorio salium, & illa calcinatio bona est, & per adiutorium uitrioli & aliorum acutorum. Calcinantur etiam cum adiutorio sulfuris, seu auripigmenti, & illa est melior. Sed optime calcinantur cum Mercurio sic: Primo amalgamentur, & terantur, & abluantur cum acutis, usque ad emendationem perfectam, deinde misceantur cum salibus acutis terendo, & cum aluminibus & aliis acerbis, & exiccentur & erodantur, deinde deponatur salsedo cum ablutione. Sit tamen Mercurius, priusquam desiccatur, cum sale per sublimationem extractus, & sic remanet calx alba, qua melior esse non potest. Et regulam tibi do generalem, quod qualitercunque calcinetur Iupiter cum igne, facit calcem albam, Saturnus semper rubeam, nisi cum acutis fuerit dealbata. De Calcinatione Ueneris & Martis. Cap. Iii. Uenus & Mars cum adiutorio ignis calcinantur, primo in furno reuerberationis, si ponatur intus limatura illorum: per flamme reuerberationem calcinatur, & fit de Marte crocus ferri, quod dicitur ferri cementum. De Uenere, aes ustum simplex, uel καλκὸς κεκαυμένος. Calcinantur etiam per ignitionem & extinctionem in acutis, donec totaliter conuertantur in squamas, quemadmodum Iupiter & Saturnus calcinantur per abstractionem suae scoriae, deinde imbibitur calx cum acutis & salsis, donec fuerit rubeum & mundum. Potest etiam Ueneris calx dealbari & Martis. Calcinatur etiam cum sulfure & auripigmento, mistis cum laminis, uel cum limatura illorum, quin etiam cum salibus, aluminibus, & aliis corrosiuis. Et praeparatur calx cum ablutione, & desiccatione, donec fuerit ad libitum. Calcinantur etiam multum bene per ignitionem & extinctionem in Mercurio, & quicquid in qualibet extinctione abradi potest, abraditur cum cultello, & iteratur opus, donec sit ad libitum. Et praeparatur cum ablutione & desiccatione cum salibus, & abstrahendo Mercurium, & fiet calx optima. Et scias, quod calx corporis non figitur, nisi calcinetur cum igne. Et hoc dico, quia omnia corpora possunt calcinari super uapores acutorum, uel cum acutis. Sed melior calcinatio corporum fit cum Mercurio. De Calcinatione Solis & Lunae. Cap. Iiii. Sol & Luna calcinantur ad modum Ueneris & Martis, sed quod melius est, & optimum, per amalgamationem cum Mercurio, & ablutionem, & desiccationem, uel per abstractionem Mercurii per sublimationem, sicut est narratum. Spiritus uero non possunt calcinari, nisi prius sint fixi. De Calcinatione aliarum rerum & misturarum. Cap. U. Calcinantur & aliae res multae ad extrahendan tincturam ex illis, & ut subtilientur illarum partes & mundentur. Et scias quod quodlibet corpus per se calcinatur, & si aliqua coniungantur, & calcinentur simul, fit calx mirabilis in effectu. Ne obliuiscaris hoc, tenta, & optimum retine. Hoc de his sufficit. De Sublimatione spirituum. Cap. Ui. Sublimantur & spiritus & media mineralia, cum adiuuamine. Spiritus sublimantur uel a salibus, uel ab atramentis, uel ab aluminibus, uel a corporibus, uel ab istis mistis. Et nota, quod sublimatio fit causa purificationis tincturae. Si sublimantur spiritus cum immundis, immundantur: si cum adhaerentibus, remanent magis fixi cum tinctura inferius, quod quaerimus. Unde de necessitate oportet ut mundentur prius per acuta, & per lauacrum, aut per unicam separationem impuri a puro. Cogitate diligenter super hoc. Nam illud medium est secretum. Spiritus mundificatos cum calcibus puris corporum sublimate, donec figantur, & uidebitis me uerum dixisse. De Sublimatione corporum imperfectorum. Cap. Uii. Sublimantur corpora cum adiutorio ignis, & hoc expressione ignis. Et hoc fit ad habendam materiam munde temperatam. Nam quod nimis est uolatile, & terrestreitas immunda, diuiduntur per sublimationem, & remanet substantia temperata, ut dixi; quam quaerimus. Sublimantur etiam cum rebus eleuantibus, cum sulfure, auripigmento, Mercurio, & aliis spiritibus. Et illud dico cum corporibus non fixis, ut sunt lupiter & Saturnus, qui sine faece, uel re aliqua possunt sublimari, & cum quolibet praedictorum: & Uenus & Mars quae sublimantur cum praedictis. De Sublimatione corporum perfectorum. Cap. Uiii. Sed notandum praecipue, quod corpora fixa possunt etiam sublimari, scilicet Sol & Luna. Sed causae eleuationis est, ut haec purificemus, uel sulfure uel auripigmento, uel argento uiuo, quod ea facit ascendere citius per reiterationem, & uelocius figantur. Et hoc est secretum intimum, quod dico pro certo, & omnes fere celant. Dico tamen: Corpora debent fieri incorporea in ascendendo, & incorporea corporea in descendendo. Maxima industria est, de corpore facere spiritum, & econuerso. Sed uerum est, quod si summa uolatilis superat summam fixi, finaliter reuertetur in corpus spiritiuale, uel album uel rubeum. Uere non sum inuidus, nam denudaui omnino. De Fixatione. Cap. Ix. Fiigitur autem omne uolatile cum mundatur per iuuamen ignis, uidelicet decoctione diurna, & hoc est meum secretum, aut per alicuius rei fixae adiutorium, hoc est per imbibitionem, & reiterationem praedictorum, ut in sublimatione narraui satis aperte. Et hoc est unum de secretis meis magnis. Corpora etiam figuntur, ut prae figuraui calcinando uel coquendo solo igne. De Distillatione. Cap. X. Distillantur autem multa pro adiuuamine operis istius. Distillatur aqua a uitriolo uiridi uel Romano, a sale petrae, & alumine plumoso, que maxime ualet pro adiutorio istius operis: cum ipsa enim soluuntur mirabiliter omnia corpora cruda & calcinata, & spiritus calcinati uel fixi, solutione mirabili & pulchra. Distillantur & aliae aquae multe, & olea, de salibus, atramentis, aluminibus, & aliis rebus multis, mineralibus, uegetabilibus & animalibus, sicut inuenitur in libris Philosophorum de hac arte tractantium. De Solutione. Cap. Xi. Soluuntur omnia corpora & spiritus cum adiutorio aquae corrosiuae supradictae, uel cum aliis aquis corrosiuis, quae multis fiunt modis, & quia talia in multis inueniuntur Philosophorum libris satis ueraciter & aperte, excusamur de illis in hoc nostro Rosario tractare. Sed hoc teneas amice mi, quod melior fit solutio in igne in fimi calore, & cum Mercurio uiuo, & aqua uitae, dum ablutus est, sed in primo dicitur uenenum seu res mortifica. De Ceratione. Cap. Xii. Cerantur corpora calcinata cum corporibus resolutis, & hoc imbibendo & cerando, & quanuis multae sint imbibitiones corporum, tamen melior fit cum Mercurio, scilicet quando est aqua uiua depurata. Et melior inceratio fit cum azot uiuo, & gutta saponis. Nam aqua corporis, cum corpus redactum sit in Mercurium, dicitur sanguis, & qualicunque modo aliquid cum oleis inceratur, non ualet quicquam, nisi oleum prius sit fixum, & incombustibile factum, & istud oleum non habetur nisi ex metallis fixis: scias hoc excellentissimum se cretum, & quod magis carum apud Philosophos inuenitur. De Coagulatione. Cap. Xiii. Coagulantur cuncta resoluta cum adiutorio ignis, & hoc in uasis firmiter clausis, sed tene a me hoc secretum, quod res perfecte coagulata est, que fluit cum ignitione conuenienti, & cum expectatione examinis ignis. Sin autem non, reitera opus, & peruenies per reiterationem ad propositum, domino annuente. De Particularibus ad album in genere. Cap. Xiiii. Ecce narraui tibi cunctas operationes ueras & necessarias in opere huius artis ad laborem abbreuiandum, & adiuuandam naturam generaliter. Modo satis faciam, specialia & particularia meliora enodabo in hoc capitulo. Primo ergo quomodo corpora augmentantur, & postea de abbreuiatione temporis & laboris, & Elixir. Et quia nullo modo potest fieri rubeum uerum, nisi precedat album, talia uero ad augmentandas rosas albas, ut fiat Luna perfecta, tibi dono. Primo desiccandum est corpus Lune, & hoc per calcinationem quam narraui. Et ista est causa, ut humiditas istius, cum quo proponimus augmentare ipsam, radicabilius & firmius illi adhaereat sine separatione, deinde calcinandum est aliud corpus non fixum, cum quo proponis operari, & hoc ut per eam figatur. Nam uolatile in ipsis euolat per calcinationem ignis, & remanet terra azyma & munda. Per eandem etiam calcinationem deletur unctuositas glutinosa, & immunditia de corpore, & reducitur in statum pristinum, & remanet terra munda, non adurens, nec denigrans corpora. Deinde resolue calcem Lunae in aquam mundam & claram, sicut demonstraui tibi in Cap. Dissolutionis. Secundo calcem azymam cuiusuis corporis similiter resolue, aquas coniunge & illam bene commistam congela in massam albam, & in fine congelationis descende per botum. Et melior modus est iste, quam unquam probaui. Accepi unam partem corporis fixi, & tres partes non fixi, Item resolutam calcem Lunae, & aquam etiam corporis non fixi, iterum coniungebam istam aquam, coniunctam composui cum prima massa praedicta iterum calcinata, & resoluta, & erat tunc augmentata prima pars, & tres sui partes: illud totum congelatum feci secundo descendere, illud opus reiteraui quindecim uicibus, nec meliorem Lunam Deus unquam creauit, tenui ipsam auro cariorem. Inueni etiam alium modum leuiorem multum, uidelicet imbibendo calcem corporis non fix cum aqua calcis Lunae, terendo uel cerando super marmor, bene desiccando, & descendendo. Et iterum secunda uice nouam calcem non fixi, imbibendo, cum resoluto calcis nouae Lune, apponendo calcem primae massae, uidelicet unam partem istius cum tribus partibus alterius, deinde desiccando & descendendo, & reiterando per quindecim uices. Sic enim perueni ad Lunam multo meliorem naturali. Propterea probaui & alium modum adhuc multo leuiorem, uidelicet resoluendo Lunam calcinatam in aquam, & imbibendo cum illa aqua calcem corporis non fixi, terendo & desiccando, & descendendo. Iterum reiteraui hoc opus de noua materia, & quando desiccatum erat, posui super tres partes, de nouo desiccato, cum parte una massae praecedentis generatae, nihil tamen de reiterationibus omisi, & inueni in decima quinta uice Lunam bonam, aequipollentem naturali. Homo etiam bene potest transire, si uult melius, cum decem reiterationibus, uel circiter, quanto plus tamen reiteratur opus metallicum, tanto melius. Et scias quod praedictae resolutiones optime fieri possunt cum aquis corrosiuis, sed semper melior resolutio fit cum Mercurio. Scias hoc, quam multa bona procedunt ex corporibus cum Mercurio amalgamatis. Haec iam dixi in generali, nunc uero de quolibet corpore simpliciter tractabo. De Particularibus ad album in specie. Cap. Xu. Accipe unam partem Lunae, & quinque partes uel sex Martis, & descende simul per botum, ut praetactum est, & habebis bonam Lunam. Accipe unam partem Lunae, & duas partes, uel tantundem de Uenere, & descende per botum simul, ut praedictum est, & habebis bonam Lunam. Accipe partem unam Lunae, & tres partes Saturni, & fac descendere per botum simul, per modum praedictum, & habebis meliorem Lunam. Accipe unam partem Lunae, & tres partes Iouis, & fac descendere ista adinuicem per botum, sicut narratum est ante, & est Luna optima, aequipollens naturali in omni examine sine fine. Si fidelis est sermo meus, estote memores animae meae, propter ea, que dixi. Item, aliter etiam fieri potest optima operatio per amalgamationem Mercurii. Lunam desiccatam amalgama cum Mercurio, ana, sed sint in duplo, Mercurii uel amalgamationis Martis, & pone sex partes istius cum una parte prime: totum amalgamatum simul decoque, donec Mercurius sit separatus, & descende, & reitera hoc opus quindecim uicibus, & erit Luna bona. Amalgamatur etiam Luna cum Mercurio, sicut praedixi, & Uenus etiam amalgamari debet ad modum Martis, duae partes istius, & una amalgamationis sublimetur, & descendatur per modum iam dictum, & cum opus iam quindecies reiteratum est, erit Luna bona. Amalgamatur Luna praecipue cum Mercurio, & Saturnus cum eodem ana, & tres partes ipsius cum Luna pone, sublimando & descendendo, & reiterando per praescriptum modum, & peruenies ad Lunam meliorem. Amalgamatur precipue Luna cum Mercurio, & Iupiter cum eodem, ana, & sint de ipso tres partes, cum una parte Lunae, & per reiterationem sublimationis, pro Mercurii separatione & per reiterationem descensionis operis peruenies ad Lunam meliorem de mundo. Praedicta uero sufficiunt in albarum rosarum augmentatione. De Particularibus ad rubeum in genere. Cap. Xui. Ad augmentandas rosas rubeas procedamus. Prima regula generalis est: pone in omni opere rubeo Solem, quemadmodum Lunam in azymosed notandum, quod calces quorundam corporum solo ignis adiutorio rubificantur, quorundam non. Quorum rubificantur, sunt haec: calx Martis, Ueneris, & Saturni. Calx uero Lunae, souis, & Mercurii fixi, non rubificatur solo adiutorio ignis, in hoc capitulo primo, sed in capitulo nostro secundo, & ultimo in magno uidelicet magisterio, calx illorum rubificatur ad libitum, & tingunt sine mensura. Ecce thesaurus Philosophorum. Rubificantur tamen in hoc capitulo primo, cum rebus tingentibus, sicut sunt sulfur, atramentum, aqua ferri, & oleum rubicundum Philosophicum a mineralibus seu uegetabilibus, uel animalibus extractum. Et talis modus est operandi, sicut in albo Lunae, seci in hoc opere Sol est calcinandus & dissoluendus. Soluantur & omnia corpora non fixa calcinata. Et per eandem calcinationem rubificata in aquis corosiuis uel dissoluentibus, dico rubicundioribus, aquas coniunge, & congela, & descende in massam rubeam, ut de albo fecisti, & reitera hoc opus, ut de azymo fecisti, per quindecim uices, & habebis operationem perfectam. In hoc enim opere seruare poteris omnem modum operandi, quem in albo narraui, & istud est in his quae rubificari possunt cum adiutorio ignis. Et quod omnes calces corporum rubificari possunt, cum adiuuamine multarum rerum tingentium, restat hic nobis declarare. Sed quia de talibus, quam plurima bona & uera reperiuntur in libris Philosophicis istius artis, & aquae rubedine tingentes, pulueres, & olea, cum quibus calces tam saepe imbibuntur, desiccantur, soluuntur, & congelantur, & descenduntur, usque ad rubedinem. Ergo uidetur nobis superfluum de illis tractare: Solis tamen tincturam specialem, ad satisfaciendum, a me accipiatis. Particulare ad rubeum in specie. Cap. Xuii. In aquam salsam calidam, postea in dulcem calidam, finaliter in acetum multoties, puta uiginti uicibus limaturam Martis lauate, quousque sit clara, bene munda, & ponite eam in uase uitreo, uel uitreato, cum optimo aceto albo, per plures dies, quousque per hoc multum rubescat, quod erit cito. Tunc totum ponitur in distillatorium uitreum, & distilletur saepius, quousque illa limatura totaliter euanescat. Nam sublimabitur proculdumbio cum aceto iam dicto, & transibit tota illa limatura in aquam rubeam, stetque praeterea in quiete per aliquod dies: haec aqua Lunam preparatam & fusam tingit mirabiliter in calorem rubeum, & in qualibet reiteratione operis, calces cum hac aqua imbibe, & exicca, solue, congela & descende, donec tinctura sit sufficiens, & ista aqua est mineralis & corporea. Fit & alia bona per hunc modum: Sumatur de uitellis ouorum libra una, & & de sanguine humano recenti libra una, & due librae de capillis humanis bene mundis, permisce ista in uitreata rotunda. Deinde recipe salis ammoniaci bene triti, duas libras, & commisce omnia simul, & illa uitreata ponantur in illa cum cinere cribellato, & accendantur sub ea ignis lenis, & cum totum resolutum fuerit in aquam, tunc proiice de sulfure citrino super illud, quantum est medietas omnium medicinarum: remoueatur tunc uas ab igne uelociter, mouendo totum simul, postea proiice totum in cucurbitam ad distillandum, & toties distilla super faecibus, commiscendo cum aqua, quae ab eis distillatur, donec omnia remaneant in fundo sicca. Istud mistum & tritum cum calcibus dissolutis congelatum, tingit peculiose, & ista est tinctura uegetabilis, seu animalis. Apostrophe ad Lectorem, & oratio ad Deum. Cap. Xuiii. Ecce Amice mi dilecte, ecce quam multa bona iam narraui, ex his quae in Rosario meo continentur. Non uales tamen adhuc per praedicta, ex illo aliquas accipere rosas. Nam fossatis profundissimis, murisque fortissimis ac propugnaculis multis Rosarius meus tam fortiter est firmatus, quod nemo per aliquod ingenium intrare ualet, nisi per septem portas firmissimas & metallicas, multis clauibus mirabiliter clausas. O clementissime Deus ac misericors, si iam aliquid peccaui, respice super me oculis benignitatis tuae, quia tu solus cognoscis corda hominum, & me iam istud dixisse ex fonte misericordie solo. Et deprecor te humiliter & deuote caelestis pater, ut non intret in corda iniquorum: sciant autem filii sapientiae & intellectus, quod Hortulanus meus, gratia Spiritus sancti paracleti infusus & repletus, solam mihi clauem demonstrauit, per quam cunctae portae in ictu oculi mirabiliter, & quasi miraculose aperiuntur, in mei Rosarii capitulo primo. Et gratiam, quam mihi Hortulanus meus fecit sua benignitate, pie & amicabiliter scribam omnibus doctis & intelligentibus. Compositio Aquae fortis, quae est clauis Rosarii. Cap. Xix. Accepit enim Hortulanus tres herbas, quas generatas inuenit in loco Rosarii ex eadem terra, de qua Rosarius est egressus, & erant Chelidonia, Portulaca marina, & Mercurialis. Ex his tribus composuit clauem praedictam, quem modum componendi, uobis perfectissime enodabo. Recipe duas libras uitrioli uiridis, & duas salis petrae, & unam libram aluminis plumosi, terendo quodlibet per sedeinde coniunge. Postea habeas aludel uitreum bene lutatum, exterius circumquaque luto sapientiae, & pone in eo puluerem praedictorum, & alembicum desuper uitreum, iuncturas firmiter cum bono luto sigilla, ut respirare non ualeat, & pone super furnum distillationis dando illi lentum ignem. Distillatur enim prima aqua primo, quam recipias in phialam uitream cum longo collo, sitque phiala cum alembico sigillata cum luto praedicto, continua ignem lentum, donecalembicus intus colore citrino sit coloratus, & istud est signum aquae secundae. Primam deinde aquam cum sua phiala depone, & obstrue cum cera, & appone nouam phialam, quam firmiter sigillabis augmentando ignem, donec alembicus intus rubescat, quod signum est aquae tertiae fortissimae. Depone phialam cum aqua secunda, & sigilla, & appone nouam phialam spissam cum collo multum songo, sigillando firmissime cum luto optimo, & augmentando ignem semper, donec tota aqua fuerit egressa, quam depone, & sigilla firmiter os cum luto figulorum, & usui reserua. Laudes Aquae fortis praedictae. Cap. Xx. Ista est aqua fortis, preciosissima, uirtuosa, quae dicitur aqua corrosiua, & uere clauis est, per quam solam cunctae septem portae metallinae, uidelicet Rosarii mei aperiuntur in momento. Cum ista claue minerali potes reserare septem portas praedictas, & intrare Rosarium, & accipere rosas albas uel rubeas de quacunque planta uolueris, secundum uelle tuum. Et indubitanter qui clauem istam secum habuerit, cuncta in Rosario existentia, ipsi cognita erunt. Intellige quod dico, & prepara ei hospitium in medio cordis tui, ut intus per euum hospitetur. Cum ista aqua laudabili corrosiua potes in momento resoluere cuncta corpora, tam cruda quam calcinata, omnes spiritus, & omnia mineralia, necnon lapides preciosos, & congelare quando uolueris, ut praedictum est in una hora. Ista enim aquatales habet effectus mirabiles & laudabiles, quod resoluit solidum, & reddit liquidum, mundat immundum, corrodit superfluum, figit fugitiuum, consolidat disgregatum, augmentat tincturam azymam optime, & rubeam, omnia penetrat, durum mollificat, & molle indurat, & discordantes concordat, & est clauis totius huius artis, in hoc capitulo nostro. Quid dicam de ipsa? Eius laudes inueniuntur intermina biles. Ualet & aqua prima & secunda ad multa in hac arte: coniunge ambas simul, nec meliorem rem habere potes in mundo, ad abluendum calces corporum quascunque. Quia omnis immunditia, nigredo, corruptio, & sulfureitas adurens, per eam tollitur. In faecibus uero est maxima tinctura, studeas in ipsis: nam in eis est magnum arcanum. Imbibe feces cum tota aqua, prima & secunda, & dimitte stare, & incorporari per quatuor dies, & iterum distilla per praescriptum modum, & habebis plus de aqua forti corrosiua, quam prius habuisti, & hoc est finale secretum. In hac enim aqua resoluuntur cunctae tincturae coadunandae, earum enim aqua tunc admisceri potest cum aquis corporum calcinatorum & resolutorum. in ea enim resoluuntur Saturnus & iupiter, Mars, & Uenus, Mercurius, Luna, & Sol. Per ipsam etiam melioratur ziniar, & multa alia, cum quibus opus abbreuiatur, coloratur, augmentatur. Et haec de prima parte primi capituli sufficiunt. Ad ipsam tamen complendam, de secunda ipsius parte, & ultima tractabo. Nam bene sequitur Elixir cum iuuamine, post omnium corporum perfectam augmentationem. Reclusio Rosarii per eandem aquam. Cap. Xxi. Corpus putrefactum, & deinde cum calore temperato, cumque retentione seu reseruatione suae humiditatis radicalis philosophice calcinatum dissolue. Sitque tamen prius mundatum ab omni re corrumpente, & hoc erit in principio operis, & istud est de azymo, sitque calx alba corporis uicinioris imperfecti, fermentum quoque azymum bene mundatum, & calcinatum azimum resolue ut primum. Aquae mundandae sunt ab immunda faece, tunc coniungendo in phialam uitream cum stricto collo & alto, cuius os firmissime sigilletur. Pondus etiam est notandum, suntque semper partes quatuor imperfecti, & una perfecti. Ponenda est autem phiala cum aqua in furno coagulationis, donec totum coaguletur in lapidem coagulatione bona, & fixa. Et habes tunc plantas Rosarii tui unius anni. Item secunda uice resolue nouam materiam, ut prius in eadem proportione, lapidemque coagulatum iterum resolue, sitque ana de istis. Aquas resolutas coaduna, & uni tas congela per praetactum modum, & habebis plantas duorum annorum. Tertio resolue de materra noua, ut prius in pondere lapidis anni primi, & coniunge cum lapide duorum resoluto, congela ut prius, & habebis Rosarium tenerrime florentem, & decem rosas producentem. Quarto nouam resolue materiam ut prius, semper in proportione equali lapidis primi anni, & coniunge aquas anni tertii lapidis, & congela ut prius, & habebis lapidem quadriennii uiginti flores rosarum producentem, & hoc fac quinto, & Rosarius quinquennis triginta producit rosas. Sexto & producet centum rosas. Septimo, ducentas rosas. Octauo, trecentas rosas. Nono, mille. Decimo, duo milia. Undecimo, tria milia. Duodecimo, centum milia. Decimo tertio, ducenta milia. Decimo quarto, trecenta milia. Decimo quinto, mille milia. Et sic in die decima quinta, habebis opus Lunae perfectum. In rubeno, siue ad rubeum, semper operaberis in calcibus corporum rubificatis, & resolutis, & cum resolutione Solis. Sed tene hoc meum finale secretum. In quantum plus tinctura cum adiutoriis augmentatur, tanto altius tingit. Stude & proba in arte praedicta, & eris breuiter fortunatus. De cunctis autem iuuantibus & auxiliis huius artis, manifeste satis in prima parte istius capituli primi dictum est, ideo mei Rosarii capitulum finio. Secundum Caput. Perfectionis causam, solum Mercurium esse. Cap. I. Dictum est superius, quod huius artis preciosissimae finalis intentio est, meliorare metalla imperfecta, & ad gradum perduaere supremum Et imperfectio & corruptio eorum progreditur ex defectu boni & puri argenti uiui fixi, sicut multoties dixi, & omnes dicunt philosophi periti. Relinquitur itaqe ipsum solum esse perfectiuum. Eligamus ergo ipsum, & perficiamus, quemadmodum tunc fecerunt philosophi, qui perfectionem habebant. Ipsum solum, quicquid scribitur, est lapis quem philosophi laudant ubique, quem occultant in infinitis parabolis, & scripturis fictis & similitudinibus, & detegunt eum cum magnis suis philosophiis. Et iam talem inspirauit mihi spiritus Dei gratiam, quod cum duobus uerbis eius, omnes libros philosophicos, de hac arte exponam. Ecce uerbum Spiritus sancti: Mercurius, Est Lapis Quem Honorant Philosophi, Diuisum est cor meum, & sicut librum aperiens legat quilibet & intendat. Solum argentum uiuum quaerimus. In ipso enim totum est quod desideramus, ergo suam in se continet tincturam. O quam preciosa creatura est illa, & delectabilis, Deus enim meliorem non creauit, praeter animam rationalem. Habet in se corpus, animam, & spiritum. Corpus stat, anima uiuificat, spiritus tingit. Ista sunt in Mercurio solo ex aquae grossitie, ui sulfuris puri non urentis congelato. Mercurius ergo lapis noster est, nec alima res esse potest, quem aquam siccam nominamus, eo quod ui sulfuris azymi, uel rubri uniformiter est inspissatus, a quo cuncta corpora trahunt originem; ex ipso enim fiunt, & in ipsum reuertuntur. Uerbi gratia: Sol ex Mercurio uiuo puro fitur, & iterum reuertitur in argentum uiuum per ingenium, & sic de cunctis corporibus habet fieri. De differentia Mercuriorum. cap. Ii. Sed dico uobis istud, quod argentum uiuum ex Sole factum, maioris est uirtutis incomparabiliter, & uelociorem dat fixionem, quam illud quod non erat corpus, semper tamen est argentum uiuum de argento uiuo, & est calidum, & humidum, & masculinum. Argentum uero uiuum ex Luna factum, dat fixationem uelocem, quod est frigidum, siccum, & foemineum. Argentum uero uiuum quod non erat corpus, ex quo tamen generantur corpora, non differt ab alio argento uiuo, nisi in sola digestione, & per ipsum solum, non aliter, omnia corpora in argentum uiuum reuertuntur. Similitudo Uiam uniuersalem insinuans. cap. Iii. Cuncta nascentia seum plantae ex terra egressae, nonne semper ad terram reuertuntur? & hae postquam in eadem terra fuerint iterum per tempus putrefactae, tunc totum est terra. Sed non qualem uirtutem illa terra habet. Uidemus enim quod ex terra frumentum nascitur, habens stipulam & grana multa, & si tunc artificialiter stipulae in terram reponuntur, cum fimus factae fuerint, uidemus quod totus fimus reuertitur in terram per putrefactionem. Sed grana reseruata, si iterum ponantur in eadem terra stipularum suarum predicta, multo magis augmentantur, quod expertis agricolis constat. Sic corpora submersa in Mercurium per conuenientem putrefactionem reuertuntur in argentum uiuum, quod prius fuerunt, & postea grana metallica, in eadem terra putrida proiecta multiplicantur, & innumerabiliter crescunt. Practica Caligine obducta. cap. Iiii. Modus uero agendi talis, est ad modum naturae. Argentum uiuum nostrum ui sulfuris azymi uel rubei non urentis congelatum seu inspissatum, in primis est mundandum ab omni sorde & superfluitate, quae per ingenium deleri potest: & illud ingenium est sublimatio, quae sic fit. Ponatur lapis in uase aperto super mediocrem ignem, agitando ipsum Mercurium, ut tota humiditas superflua euolet, quae est in eo accidentalis, ex qua opus corrumperetur, & hoc non omittas, & tunc remanebit ( postquam totum aquosum & indigestum, quod nimis erat uolatile, erit depositum, cum igne non superante suam radicalem fixionem ) substantia temperata inter fixum & non fixum, apta pro opere isto complendo. Sitque semen seu fermentum mundissime purgatum, cuius una pars sufficit ad duodecim lapidis purganti: fiat amborum ingeniosa amalgamatio: deinde totum amalgamatum ponatur in uase fortissimo, uitreo, cum collo stricto, aut in terreo, uitri densitatem seu compactionem sustinenns, quod melius est, sitque os firmiter sigillatum: Fiatque furnus magnus philosophicus, & spissus, in cuius medio ponatur uas fortissimum, amplum, terreum, potens in igne durare, in illo sunt locanda cuncta uasa, materiam continentia, & tunc cooperiatur furnus, sitque superius cum spisso cooperculo clausus, sintque in illius summitate foramina tria, uel quatuor ad fumum delegandum, subiiciatur ignis lentus perseueranter. Ignis lentus dicitur, qui lapidis fixationem nequit superare, & ignis regimen tale debet esse, quod plumbum in ipso continue remaneret fusum. Et hoc solus manifesto. Per tale nanque regimen habebis incentum uiginti quatuor diebus completam putrefactionem. Nigredo quoque est signum putrefactionis approbatum. Adhuc per predictum regimen, habebis secundum signum, quod erit rubedo durans per triginta dies, in illis uero diebus complebitur perfecte. Tertium autem signum est uiriditas, quod in caliditate complebitur praedicto regimine, in septuaginta diebus, inter tertium uero signum & inter quartum, apparebunt, omnes colores qui excogitari possunt, tunc fit ibi matrimonium, copulatio, & spiritus & animae coniunctio, tunc enim dominantur simul, & quodlibet prius per se sub suo signo; scilicet in primo signo dominabatur corpus, in secundo signo spiritus, in tertio anima. Tempus coniunctionis regimine modicum augmentato, erit completum in septuaginta diebus omnino, & superueniet signum quartum, quod erit azymatio utilis, transibuntque cum augmentato regimine, centum quadraginta dies, & erit completum albedinis signum quod diximus. Si postea continuaueris regimen cum augmento, uidebis inter quartum & quintum cineres discoloratos, sint tamen chari apud te: nam Deus reddet illis liquefactionem, infundendo spiritum suum igneum, & uidebis, cum Deus uoluerit, signum quintum, claritate & rubedine splendida inenarrabiliter decoratum. Time Deum, & honora eum detua substantia. De Tincturae perfectae proprietatibus. Cap. U. Multa quidem in hoc Rosario meo narrata sunt, ad operis cognitionem habendam, & ignorantes ad magisterium ueritatis introducendos. Et quia nihil in eo ponitur superfluum, nec ipsum uolo mittere diminutum * Respice rubeum completum, & rubeum a sua rubedine diminutum, & omnem rubedinem fixi, & non fixi, mortui, & uiui, mineralium, uegetabilium & animalium, respice uiuum uiuificantem, & mortuum mortificantem, album albificantem, & rubeum rubificantem, atque imperfectum perficientem. Inquantum autem albedo perfecti augmentatur, in tantum tingit in albedinem, & sic de rubeo. Sed nota, & considera qualia sint corpora, & quid eis in sua liquefactione adhiberi possit, & secum perseueret, & permaneat in examine, neque enim omne azymum, nec rubeum tingit corpora in Lunam & Solem. Tinctura corporis talis esse debet, quod ipsa cum corpore liquefacto commisceatur, & ipsum liquefactum ingrediatur, quemadmodum ipsummet corpus faceret cum eodem. Tinctura ergo debet esse substantia corporea, ex corporibus extracta, uel per beneficium mediorum mineralium uegetabilium, seu animalium augmentata, in re semper corporea. Uerissima ergo tinctura albedinis est sulfur, ex Luna uera albissimum, & perfectissima tinctura rubedinis, est sulfur: ex Sole uero rubicundissimum. Est ergo unum possibile, sicut & aliud. Hoc scit artifex prudens & discretus. Epilogus seu recapitulatio omnium dictorum. Cap. Ui. Si per iuuamen argenti uiui crudi, frigidi & humidi, & per ipsius beneficium extrahitur sulfureitas calida, sicca & munda, comburens omnia causa suae uirtutis adurentis, remanet argentum uiuum purum, & coctum in corporibus, ui sulfuris congelatum. Sic, per iuuamen alicuius argenti uiui, extrahitur a Luna uel Sole sulfur purissimum, & remanet sulfur azymum uel rubeum, tingens nigredines & fixum. Cuius una pars tingit duas, uel tres, uel quatuor uel sex partes cum iuuamine primae partis in Lunam. Pars uero una rubei tingit argenti uiui cocti in primo cap. secundum puritatem ipsius argenti uiui partes duas, uel tres, uel quatuor, uel sex, ut dealbo. In secundo uero & ultimo cap. tingit una pars sulfuris Lunae uel Solis partes mille corporis, id est argenti uiui cocti, & uis istius sulfuris per artificis industriam in tantum augmentatur cum igne uel cum iuuamine, quod post complementum tingit super millem, uel mille milia & ultra, tamen solo igne cuncta perficiantur. Nam omnis tinctuta alba uel rubea debet recipere colorem ab igne, aliter non ualet. Iuuamenta autem sunt lapides tales, cum quibus tincturae puritas, & fixio augmentatur, uidelicet oua, capilli, sanguis, argentum uiuum, sulfur, auripigmentum, sal ammoniacus, atramentum, alumen, sal nitri, tinkar, tutia, marchasita, magnesia, & c. Non tamen putes aliquod istorum Infficiens pro opere per se solum complendo. Sunt enim adminicula, & quasi adiutores, cum quibus, & cum quorum iuuamine, corpora mundantur & rectificantur, tinguntur & complentur, & sunt quasi coadiutores & mediatores corporum coniungendorum, quorum preciosiora & meliora apud nos semper sunt inuenta, oua & capilli, & sanguis iuuenis masculi, ex quibus quatuor extrahuntur elementa, quae, postquam rectificata sunt, supplent defectum Elixiris ex metallis praeparati, nec metalla per se, nec lapides perficiuntur. Sed ex his quatuor elementa extracta pro oleo ponuntur in lapide, aut pro anima tincta: Calx uero corporum metallorum praeparata, pro corpore azymo uel rubeo. Spiritus uero albus uel rubeus ex corporibus extrahitur, uel figitur & praeparatur ab ipsismet spiritibus. Si caeteris autem lapidibus abluitur lapis & mundatur, figitur & tingitur, & rectificatur, in operis festinatione. In commistione uero proportionata praedictorum preparatorum resultat noua forma, & sic fit Elixir, inquantum materia plus quam Sol naturalis, est digesta & tincta. Finis Rosarii minoris, incerto authore. Liber Secretorum Alchemiae Compositus Per Calid, Filium Iazichi, translatus ex Hebraeo in Arabicum, & ex Arabico in Latinum, incerto interprete. Praefatio de difficultate Artis. Gratiae sint Deo omnium creatori, qui nos conduxit, & recoluit, & docuit, & intellectum, & scientiam nobis dedit. Nisi Dominus nos custodiret, & conduceret, essemus sine custodia, & sine doctore tanquam erronei, imo huius mundi nihil sciremus, nisi ipse nos doceret, qui principium est, & scientia omnium, sua potentia & bonitate super populum. Qui dirigit & erudit quem uult, & reducit sua misericordia ad uiam iustitiae. Misit enim nuncios suos ad tenebras, & uias explanauit, & sua misericordia repleuit suos diligentes. Scias, frater, quod hoc nostrum magisterium de lapide secreto, & officium honoratum, est secretum secretorum Dei, quod celauit suo populo, nec uoluit ullis reuelare, nisi illis, qui fideliter tanquam filii meruerunt, & qui eius bonitatem & magnitudinem cognouerunt. Qui enim secretum Dei postulat, necesse est ei hoc secretum magisterii plus quam aliud. Et sapientes qui illud assequuti fuerunt, aliqua de ipso celauerunt, & aliqua reuelauerunt. Sic enim inueni sapientes antecessores, in hoc conuenientes in suis libris honoratis. Unde scias, quod discipulus meus proprius, Musa, honorabilior omnibus apud me, in ipsorum libris multum studuit, & in opere magisterii laborauit, unde aggrauauit ipsum eiusdem compositio, & in ea multipliciter dubitauit, & ignorauit similiter rerum compositionis naturas. Et supplex ac humilis pro ipsa, a me explanationem petiit, & directionem eiusdem Ego autem eidem nihil in ea respondi. Nec uolui discernere. sed praecepi ei, ut libros philosophorum legeret, & in eis quod a me petierat, indagaret. Ipse uero abiens, legit plusquam centum libros, prout inuenire potuit, libros uidelicet ueridicos, secretos, nobilium philosophorum, & in eis quod petiit non potuit inuenire, qui tunc remansit ideo stupefactus, & quasi extra mentem 234 Liber Secretorum Alchemiae positus, etiam per annum continue in ea perscrutando. Ex quo igitur discipulus meus Musa, qui inter philosophos, in gradum & modum sapientiae meruerat computari, sic in compositione eius dubitauit, & hoc ei contigit in ea: quid faciet ignarus, uel insipiens, rerum naturas non intelligens? neque rerum complexiones cognoscens? Cum autem hoc uiderem de meo discipulo praeelecto, & charissimo, motus pietate & dilectione eiusdem, quin etiam nutu & uoluntate diuina, edidi hunc meum librum in obitu meae mortis, in quo praetermisi dicere quedam quae antecessores philosophi retulerunt suis libris. Et dixi quaedam quae ipsi celauerunt, & nullo modo dicere, aut reserare in scriptis suis uoluerunt. Et explanaui, & exposui quaedam, quae ipsi cooperuerunt, suis dictis obscuris & figuratis. Et uocaui hunc meum librum Secretorum Alchemiae. In quo nominaui quicquid necesse est inquisitori huius scientiae, siue magisterii, iuxta linguam, eius intellectui conuenientem, atque sensui inquirentis. Et nominaui in hoc libro, quatuor magisteria magis alta, & meliora, quam sapientes fecerunt. Quorum sunt Elixir, unum minerale, & aliud animale: alia uero duo residua sunt mineralia, & non sunt Elixir unum, quorum est artificium lauandi, quod uocant corpora. Alterum quidem est, facere aurum ex azot uiuo, cuius factura & generatio, est cundum generationem siue ordinem generationis in mineris, in corde & interioribus terrae existentibus. Et haec quatuor magisteria atque artificia, explanauerunt sapientes in libris suis de compositione huius magisterii. Sed de eis defuit multum, & de eius operatione noluerunt in libris suis ponere, uel si inuenit, non potuit intelligere, & nihil grauius inuenit quam illud. Et ideo dicam in hoc meo libro lipsam, eiusque factum. Qui ergo hunc meum librum legerit, legat aliquid geometriae, & eius mensuras addiscat, ut clibanorum fabricam recte componat, nec modum eorum excedat, per augmentum uel diminutionem, & quantitatem ignium sciat, & modum siue etiam gradum uasis operis. Similiter uideat & cognoscat, quid sit radix penitus & principium magisterii, & est eidem, tanquam matrix animalibus, quae in ea generantur, & capiunt creationem pariter ac nutrimentum, quod praedictum est. Nisi res magisterii inueniat sibi idoneum, destruetur factum atque opus eius, & eius operarii quaesitum non inuenient, nec ipsa tres proderit in effectum generationis, quia cum non inuenerit causam generationis siue radicem, & ipsam caliditatem, continget in operationibus casus destructionis. Hoc idem in quantitate ponderum est contingens, quae, cum disconuenit in composito, partibus quidem eiusdem naturae terminum transcendentibus, per augmentum uel diminutionem, destruitur cum ea proprietas compositi, & effectus compositi cassus atque uacuus. Et ego ostendo tibi unum exemplum: Nonne uides quod in sapone, cum quo panni abluuntur & mundificantur, & fiunt albi, generatur in sui recta compositione haec proprietas, propter aequalitatem, & rectas compositiones, & debitas compositi, quae participant in longitudine & latitudine? unde propter hanc participationem conuenerunt, & tunc apparuit, quod erat in ea de ueritate ad factum, & nota fuit inde uirtus quae prius latebat, quam uocant proprietatem, & est uirtus ablutionis, in composito generata. Cum uero quantitas ipsius compositi transcendit suum terminum, & per additionem uel diminutionem, transgreditur ipsauirtus aequalitatis terminum, & exit ad contrarium, secundum distemperantiam compositi. Et ita in compositione nostri magisterii intellige. De quatuor Magisteriis artis, scilicet, solutione, congelatione, albificatione, & rubificatione. Cap. I. Et incipio dicere artificium maius, quod uocant Alchemiam, & certificabo dictum meum, & nihil celabo, nec tacebo hic dicere de eo, nisi illud quod non conuenit dicere, nec est nominare. Dicimus igitur, quod artificium maius sunt quatuor magisteria: prout dixerunt sapientes, uidelicet, Soluere, Congelare, Albificare, & Rubificare. Et hequatuor quantitates sunt participes, quarum due similiter sunt inter se participes, similiter & aliae due. Et utraque harum duplicium quantitatum habet aliam quantitatem participem, quae est maior quantitas particeps post has duas. Et uolo dicere, pro iis quantitatibus, quantitatem naturarum, & pondus medicinarum, quae soluuntur & congelantur per ordinem, nec intrat diminutio, nec additio. Sed hae ambae, scilicet solutio & congelatio, erunt in una operatione, & unum factum meruerunt, & hoc ante compositionem: sed post compositionem ipsarum opus erit diuersum, sed haec solutio & congelatio, quas nominaui, sunt solutio corporis, & congelatio spiritus, & sunt duo, & habent unam operationem. Quia spiritus non congelantur, nisi cum solutione corporis, & similiter corpus non soluitur, nisi cum congelatione spiritus. & corpus & anima, quando coniunguntur insimul, agit uterque eorum in suum socium, factum sibi similem. & exemplum est huius, aqua & terra, quia aqua cum terrae coniungitur, conatur ad soluendum eam cum sua humiditate, & sua uirtute & proprietate, que in ea sunt, & facit eam subtiliorem, quam prius erat, & reddit eam sibi consimilem: nam erat aqua subtilior terra, & similiter facit anima in corpore, & eodem modo inspissatur aqua cum terra, & fit consimilis terrae in densitate, quia terra spissior est aqua. & scias, quod inter solutionem corporis, & congelationem spiritus, non est differentia temporis, neque opus diuersum, ita quod sit unum sine alio, sicut non est inter aquam & terram in sua coniunctione pars temporis diuersa, quod cognoscatur, uel separetur una ab alia, in eorum operationibus, sed eorum est unus terminus, & unum factum, & una & eadem operatio circuit super ipsa duo, & simul, ante compositionem. & ideo dixi ante compositionem, ne putet, qui hunc librum legerit, & audierit solutionem & congelationem, ut dixi, quod sit compositio quam nominauerunt Philosophi, quia sic esset in errore sui facti, & suae scientiae. Quia compositio in hoc artificio seu magisterio, est coniunctio siue matrimonium congelati spiritus cum corpore soluto, & eorum coniunctio, & eorum passio est super ignem. Nam caliditas est eius nutrimentum, & anima non dimittit corpus, nec cum eo coniungitur omnimoda coniunctione, nisi per mutationem utriusque a sua uirtute & proprietate, & post conuersionem suarum maturarum, & hec est solutio & congelatio, quam prius Philosophi uocauerunt. & scias, quod hanc solutionem & congelationem iam celauerunt sapientes, & loquuti fuerunt in ea subtili ratione, ex dictis obscuris & coopertis, ut sensus inquisitoris ab ipsorum intellectibus elongaretur: & hoc esto exemplum dicti Philosophorum cooperti & obscuri in eis. Ungite folium cum toxico, & uerificabitur in eo uobis principium officii, siue magisterii eiusdem. Et, Operamini corpora fortia cum iure soluto, quousque utrunque eorum conuertatur ad suam subtilitatem. Similiter & dictum sapientis in eisdem est. Nisi conuerteritis corpora in subtilitatem, ut sint subtilia, & tactu impalpabilia, non dirigetur uobis, quod quaeritis. & si trita non fuerint, reuertamini ad operationem, quousque terantur, & fiant subtilia: quod si hoc feceritis, uobis quod cupitis dirigetur: & hoc modo plura uerba talia de eis posuerunt. Nec ullus probantium potuit attingere ullatenus hoc factum talis celamenti, quousque apparuit ei bona aperitio documenti ostensiua, remoto dubio praecedenti. & similiter nominauerunt compositionem, post solutionem atque congelationem. Postea etiam dixerunt, quod compositio non completur, nisi cum matrimonio & putrefactione: & iterum ipsorum dictum postea docuit pro solutione & congelatione & diuisione, & promatrimonio & putrefactione & compositione: & hoc est, quia compositio rei est origo & uita. Nisi enim esset compositio, non produceretur res in esse. & diuisio est separare partes compositi. & sic separatio fuit 236 Liber Secretorum Alchemiae sua coniunctio. Et dico quod in corpore non morabitur spiritus, nec in eo erit, nec cum eo ullatenus remanebit, quousque ipsum corpus habeat ex subtilitate & tenuatione, ut habet spiritus. Et cum iam ipsum attenuatum fuerit & subtiliatum, & exierit a sua densitate, & spissitudine ad tenuitatem, & a grossitie & corporeitate, ad spiritualitatem, commiscebitur tunc spiritibus subtilibus, & imbibebitur in eis, & sic uterque euadent unum & idem, & non separabuntur, sicut nec aqua mista aquae. Ponatur quod duae quantitates participes, quae sunt in solutione & congelatione, maior sit anima, & minor sit corpus, postea adde quantitati, quae est anima, quantitatem quae est in corpore, & participabit quantitati primae, & erunt in uirtute participes solummodo, & operare eas, sicut operati fuimus, & inde habebis quod cupis, & uerificabitur tibi linea, sicut dixit Euclides. Postea accipe eius quantitatem, & scias eius pondus, & adde ei de humiditate, quantum possit bibere, cuius humiditatis non habemus hic pondus determinatum. Postea operare eas operatione dissimili, primo uidelicet imbibendo & sublimando, & haec operatio est illa, quam uocant albificationem, & uocant eam Uharit, id est argentum & plumbum album. Et cum iam albificabitur hoc compositum, adde ei de spiritum quantum est medium totius, & reduc ad operationem, quousque rubefiat, & erit tunc de colore alsufir, quod est nimis rubeum, & assimilauerunt eum sapientes auro. Et effectus huius ducit te ad dictum Aristotelis, qui dixit suo discipulo Arda. Lutum quando albificatur, nominamus ipsum Yharit, id est, argentum, & quando rubificatur, nominamus ipsum Temeynchum, quod est aurum. Et albedo est, quae tingit cuprum, & facit eum Yharit. Et illa rubedo est, quae tingit Yharit, id est argentum, & facit eum Temeynchum, id est, aurum. Unde qui poterit soluere illa corpora, & subtiliare, & albificare, & rubificare, & ut tibi dixi, componere imbibendo, & ad idem conuertere, consequetur magisterium, & faciet factum, quod dixi, sine dubio. De rebus & instrumentis, huic operi necessariis & opportunis. Cap. Ii. Et oportet te scire uasa in hoc magisterio, scilicet Aludela, & Sapientes uocant coemeteria, seu cribratoria, quia in eis diuiduntur partes, & mundantur, & in eis perficitur & completur, depuratur res magisterii. Et quodlibet horum habeat clibanum sibi conuenientem, & utrunque eorum habeat similitudinem & figuram operi competentem. Et iam omnia nominauit, & modum & formam eorum docuit Mezleme, & plures Philosophorum in libris suis. Et scias, quod sapientes in hoc conuenerunt in suis dictis, & celauerunt per signa, & fecerunt inde plures libros, & instrumenta, quae sunt necessaria, in his quatuor praedictis. Et sunt duo. Unum est cucurbita cum suo alembico: & alterum est aludel, quod est benefactum. Et similiter quae sunt eis necessaria, sunt quatuor. Et sunt corpora & animae, & spiritus, & aquae. Et ex his quatuor, est magisterium & factum minerale. Et sunt explanata in libris sapientum, & abstuli ab hoc meo libro, & nominaui in eo, quod non nominauerunt Philosophi. Et qui aliquantulum intellectus habuerit, sciet quae sunt illa. Et non feci hunc librum ignaro, & nescienti, sed composui ipsum prudentibus, & sensum & sapientiam habentibus & scientibus. De naturis Rerum ad hoc magisterium pertinentium. Cap. Iii. Et scias, quod Philosophi nominauerunt ea pluribus nominibus. Unde quidam eorum nominauerunt ea mineras, & quidam animale, quidam autem herbale, & quidam per nomen naturarum, hoc est naturale. Alii quidam uocauerunt ea quibusdam nominibus ad libitum, secundum quod eis uidebatur. Etiam scias quod earum medicinae sunt naturis propinquae, prout dixerunt Philosophi in libris suis, quod natura propinquat naturae, & natura assimilatur naturae, & natura coniungitur naturae, & natura submergitur in natura, & natura dealbat naturam, & natura rubificat naturam, & generatio cum generatione retinetur, & generatio cum generatione uincit. De Decoctione & eius effectu. Cap. Iiii. Et scias, quod Philosophi nominauerunt in suis libris decoctionem. Et dixerunt, quod faciant decoctionem in rebus. Et illud est, quod eas generat, & mutat a suis substantiis & coloribus ad alias substantias, & ad alios colores. Et non transgrediaris, quod dico tibi in hoc libro, & procedes recte. Respice, frater semen, quod est in uita hominum, qualiter in ipsum operatur Solis caliditas, quousque exit ex eo granum, & comedunt homines, & alia animalia. Postmodum operatur in ipsum in homine natura cum sua caliditate, & reddit carnem & sanguinem. Et nostra operatio magisterii est sic. Unde nostrum semen, quod a sapientibus est sic, quod sua perfectio, suusque processus est ignis, qui est causa uitae & mortis, qui non tribuit ei uitam, nisi cum intermedio, & sua spiritualitate, quae non commiscentur, nisi cum igne. Iam uerificaui tibi ueritatem quam uidi atque feci. De subtiliatione, solutione, coagulatione, & commistione Lapidis, & eorum causa, atque fine. Cap. U. Et scias, quod nisi subtiliaueris corpus, quousque fiat aqua totum, non rubiginabitur, nec putrefiet, & non poterit congelare animas fugaces, cum tetigerit eas ignis, quia ignis est qui eas congelat, cum auxilio ipsius ad ipsas. Et similiter praeceperunt Philosophi soluere corpora, & soluimus, ut adhaereat caliditas eorum profunditatibus. Postea reddimus ad soluendum ipsa corpora, & ad congelandum post eius solutionem, cum re quae ei appropinquauit, quousque coniungamus omnia commista bona & idonea commistione, quae est quantitas temperata. Unde coniunximus ignem & aquam, & terram, & aerem: & quando commiscuit se spissum cum subtili, & subtile cum spisso, remansit alia cum aliis, & conuersae fuerunt suae naturae pares, cum prius essent simplices, quia pars quae est generatiua, addit & tribuit suam uirtutem in subtili, quod est aer, quia adhaesit cum suo consimili, & est pars generationis: Unde accepit potestatem admouendum & ascendendum. Et potuit frigiditas in spisso, quia amisit caliditatem, & exiuit ab eo aqua, & apparuit res super ipsum. Et exiuit humiditas ascendendo, & subtile aeris, & commiscuit se cum eo: quia est suum consimile, & suae naturae. Et quando corpus spissum amisit caliditatem & humiditatem, & potuit super ipsum frigiditas & siccitas, & comminuerunt se suae partes, & diuisae fuerunt, & non fuit humiditas, quae coniungeret ipsas partes diuisas, elongauerunt se partes. Et postea pars quae contraria frigiditati, quia continuauit, & immisit suam caliditatem & suam decoctionem ipsis partibus, quae sunt terrae, & in eis ipsius posse ualuit, siue potuit, & habuit dominium & uictoriam super frigiditatem, & latuit frigiditas, quae prius erat in corpore spisso per uictoriam caliditatis super eam, conuersa fuit pars suae generationis, & facta fuit subtilis & calida, & conata fuit siccare cum sua caliditate. Et postea subtile, ascensor naturarum, cum amisit calorem accidentalem, & accidit ei frigiditas, tunc conuersae fuerunt, & inspissauerunt se, & descenderunt ad centrum, & coniunctae sunt naturae terrestres, quae se subtiliauerunt, & conuersae fuerunt in suam generationem, & imbiberunt se in eis, & coniunxit humiditas illas partes diuisas, & conata est terra siccare illam humiditatem, & obsedit eam, & prohibuit ne exiret ab ea, & 238 Liber Secretorum Alchemiae. apparuit quod erat absconsum super eum, & non potuit humiditas separari retentione siccitatis, & similiter inuenimus, quod quicquid est in mundo, retinetur per suum contrarium, uel cum suo contrario, scilicet caliditas cum frigiditate, & siccitas cum humiditate. Postea cum quilibet eorum obsedit suum socium, commiscuit se subtile cum spisso, & factae fuerunt illae res una substantia, scilicet sua anima calida & humida, & suum corpus frigidum & siccum. Postea conata fuit soluere & subtiliare cum sua caliditate, & sua humiditate, quae est sua anima: & conata fuit claudere & retinerecum suo corpore, quod est frigidum & siccum. & sic super hoc circuit & conuertitur officium huius. Iam asserui tib in ueritatem, quam uidi & feci, & praecepi tibi, ut conuertas naturas a sua subtilitate, & suis substantiis cum caliditate & humiditate, quousque conuertantur ad aliam substantiam, & ad alios colores: & non transgrediaris quod in hoc libro dicitur, & procedas recte in magisterio, prout cupis. De fixione Spiritus. Cap. Ui. Et scias, quod corpus cum commiscet se cum humiditate, & ipsum inuenit ignis caliditas, conuertitur humiditas super corpus, & soluit ipsum, & tunc non potest spiritus ab eo exire, quia imbibit se cum igne, & spiritus sunt fugaces, quousque corpora cum eis commiscentur, & conantur pugnare cum igne, & eius flamma. & parum tamen conueniunt istae partes, nisi cum operatione bona, & continuo & longo labore; quia naturae animae est tendens sursum, ubi centrum animae est. & quis est ille ex probatoribus qui ualeat duo, uel diuersa coniungere: quorum centra sunt diuersa, nisi post conuersionem naturae earundem, & mutationem substantiae, & rei a sua natura, quod est graue quaerere? Ergo qui potuit conuertere animam in corpus, & corpus in animam, & commiscere cum eo spiritus, subtiles, tinget omne corpus. De decoctione, contritione, & ablutione Lapidis. Cap. Uii. Et scias illud, quod est multum necesse in hoc secreto atque magisterio, est decoctio, contritio, atque cribratio & mundificatio, atque cum aquis dulcibus ablutio. Unde qui aliquid huius operatus fuerit, mundificent ipsum bene, & abluat atque mundificet ab eo nigredinem, & tenebras que apparent super ipsum in eius operatione. & corpus subtiliet, quanto plus poterit, postea miscebit cum eo animas solutas, & spiritus mundos, quousque sibi placeat. De quantitate ignis, & eius commodo, & incommodo. Cap. Uiii. Et cognoscat similiter quantitates ignium: & commodum rei huius, & incommodum eiusdem, prouenit a commodo ignis. Unde dixit Plato in suis Sermonibus, in libro suo. Ignis addit perfecto commodum seu profectum, & corrupto incommodum seu corruptionem. Unde cum fuerit eius quantitas bona idonea, proficiet, & cum multiplicauerit in rebus, ultra modum corrumpet ambo, scilicet perfectum atque corruptum: & hac de causa oportuit sapientes mittere medicinas suas super Elixir, ad prohibendum & remouendum ab eis combustionem ignium, & eorum caliditatem. Et dixit Hermes patri suo. Pater timeo ab inimico in mea mansione. Et dixit: Fili, accipe canem masculum Corascenem, & caniculam Armeniae, & iunge insimul, & parient canem coloris caeli, & imbibe ipsum una siti ex aqua maris, quia ipse custodiet tuum amicum, & custodiet te ab inimico tuo, & adiuuabit te ubicunque sis, semper tecum existendo in hoc mundo & in alio. Et uoluit dicere Hermes, pro cane & canicula, res quae conseruant corpora a combustione ignis, & eius caliditate. Et sunt illae res, aquae ex calcibus & salibus, quarum facturae inueniuntur in libris sapientum de hoc magisterio. Et aliqui ex sapientibus nominauerunt eas aquas marinas, & lac uolatilium, & his similia. De separatione elementorum Lapidis. Cap. Ix. Inde oportet o frater, quem Deus honoret, ut accipias lapidem honoratum, uel pretiosum quem nominauerunt sapientes, & magnificauerunt, & absconderunt, & celauerunt. Et ponas ipsum in cucurbita cum suo alembico, & separa eius naturas, hoc est, quatuor elementa, terram, aquam, aerem, & ignem. Et sunt ea, corpus & anima, spiritus & tinctura. Et cum separaueris aquam a terra, & aerem ab igne, serua utrunque duorum per se, & accipe quod descendit ad fundum uasis, & illud est faex, & abiue ipsam cum igne calido, quousque auferatur eius nigredo, & recedat eius spissitudo, & albifica ipsam albificatione bona, & fac ab ea euolare additiones humiditatum, & tunc conuertetur, & deueniet calx alba, in qua non erit obscuritas tenebrosa, nec immunditia, nec contrarium. Postea redi ad naturas primas, quae ascenderunt ab ea, & mundifica eas similiter ab immundicia & nigredine atque contrarietate, & reitera super eas multoties, quousque subtilientur, & purificentur & attenuentur. Et cum hoc feceris, iam misertus est tibi Deus. Et scias, frater, quod hoc officium est unus lapis, super quem non intret Garib, id est, aliquid aliud. Cum eo operantur sapientes, & de eo exit, cum quo medicatur, quousque compleatur. Non commiscetur cum eo aliquid, nec in eius parte, nec in toto. Et hic lapis inuenitur in omni tempore, & in omni loco, & apud omnem hominem, cuius inuentio non aggrauat inquirentem, ubicunque sit. Et est lapis uilis, niger & foetens, non emptus precio, & sine aliquo, non existit leuis in pondere, & uocant eum Origo mundi, quia oritur sicut germinantia. Et haec est eius reuelatio, atque apparitio inquirenti. De natura Lapidis & eius origine. Cap. X. Accipe ergo ipsum, & operare ipsum, ut dixit philosophus in suo lib. quando nominauit eum sic: Accipe lapidem non lapidem, uel qui non est lapis, nec est de natura lapidis. Et est lapis, cuius minera generatur in capite montium, & philosophus uoluit dicere montes pro animali. Unde dixit, Fili uade ad montes Indiae, & ad suas cauernas, & accipe ex eis lapides honoratos, qui liquefiunt in aqua, quando commiscentur ei. Et illa aqua est ipsa, uidelicet, quae sumitur ab aliis montibus & illorum cauernis. Et sunt fili lapides, & non sunt lapides, sed nominamus eos per similitudinem, quam habent ad eos. Et scias quod radices minerarum ipsorum sunt in aere, & eorum capita in terra, & quando euelluntur a suis locis, audietur, & erit rumor magnus, & uade, fili, cum eis, quiacito euanescunt. De commistione Elementorum separatorum. Cap. Xi. Et incipe compositionem, quae est circuitio totius facti: nam compositio non perit, nisi cum matrimonio, & putrefactione. Et matrimonium est, commiscere subtile cum spisso. Et putrefactio, est assare, terere, & rigare, quousque commisceantur insimul, & fiant unum, ita quod non sit in eis diuersitas, nec separatio, de aqua mista aquae. Et tunc conabitur spissum retinere subtile, & conabitur anima pugnare cum igne, & pati ipsum: Et conabitur spiritus submergi in corporibus, & fundi in eis. Et oportuit hoc esse, quia corpus solutum, cum commiscuit se cum anima, commiscuit se cum ea, cum omnibus suis partibus, & alia in aliis intrauerunt cum sua similitudine, & conuersa fuerunt unum & idem. Et ideo oportuit, quod accidat animae de commoditate, & de durabilitate, & permanentia, quae accidit corpori in loco commistionis. Et similiter spiritui in hoc statu uel permanentia animae & corporis, conueniens fuit accidisse Quia spiritus cum commiscetur cum ea, cum labore operationis, & commistae fuerint partes eius cum omnibus partibus aliorum duorum, quae sunt, uidelicet anima & corpus, tunc conuersa fuerunt, spiritus & alia ambo, unum quid, & indiuisibile, secundum substantiam integram, cuius saluae fuerunt suae 240 Liber Secretorum Alchemiae. naturae, & conuenerunt suae partes, unde cum obuiauerit istud compositum corpori soluto, & ipsum consequuta fuerit caliditas, & apparuit super faciem eius, quod erat in eo ex humiditate, & liquefactum fuerit in corpore soluto, & transiuit in ipsum, & commiscuit se cum eo, quod est de natura humiditatis, incendit se, & defendit se ignis cum eo. Unde cum tunc ignis uoluerit cum eo suspendi, prohibebit eum apprehendere se, id est, adhaerere cum spiritu admisto aquae suae. Et ignis non adhaerebit ei, quousque sit purum. Et similiter aqua, ex sua natura fugit ab igne, & quando ipsam consequitur ignis, & uult eam auolare, & sic fuit corpus causa retinendi aquam, & aqua causa retinendi oleum, quod non comburetur nec consumetur. Et fuit oleum causa retinendi tincturam, & fuit tinctura causa praecisa faciendi apparere colorem, & causa demonstrandi tincturam, in qua non est lumen, nec uita. Unde haec est uita recta & rei perfectio, & Magisterii, & hoc est quod quaesiuisti. Scias igitur & intellige, & inuenies quod quaeris, si Deo placuerit. De solutione Lapidis compositi. Cap. Xii. Sed postea philosophi subtiliauerunt se ad soluendum ea, ut bene se commiscerent, corpus & anima. Nam omnia quae simul sunt in contritione & assatione, & rigatione, habent uicinitatem & colligationem adinuicem, ideoque potest ignis assumere naturam a debiliori quousque deficiat & euanescat, & similiter reuertitur super partes fortiores, quousque remaneat corpus sine anima. Unde quando sic soluuntur & congelantur, accipiunt partes adinuicem, partes suas magnas uidelicet atque paruas, & fuit hoc ex eis complexio, & est eorum assumptio, & sic conuersa fuerunt illa duo unum & idem. Et quando sic fuit, assumit ignis ab anima, quantum assumit a corpore, nec addit, nec diminuit, unde fuit per ea perfectio. Ex eo necesse est ei capitulum proprium in scientia Elixiris, scilicet dictum, de soluendo corpora & animas simplices. Quia corpora non intrant super animas, & erunt retinacula eis, & excusabunt eas ab omni opere sublimandi, figendi, atque retinendi, & commiscendi, & his similia, nisi cum mundificatione prima. Et scias quod solutio non transcendit hos duos modos: aut enim est extrahere interius rerum ad suam superficiem, & erit pro hoc solutio, & est exemplum ad hoc, quod argentum est frigidum & siccum in sua apparentia, & quando apparet suum interius, est solutum, quia est calidum & humidum: aut dicta solutio est corpus acquirere humiditatem accidentalem, quam non habebat, & addit suam humiditatem cum ea, & ideo soluunt se suae partes, & erit pro eo solutio. De coagulatione Lapidis soluti. Cap. Xiii. Et dixerunt aliqui ex sapientibus: Congela in balneo congelatione bona, quam tibi dixi, & est sulfur luminosum in tenebris, & est hiacynthus rubeus, & toxicum igneum, & interficiens, & est Elixir, quod super nullum remanet: Et leo uictor, malefactor, & ensis scindens, & theriaca sanatrix, uel sanans omnem infirmitatem. Et dixit Geber filius Hayen: Quod omnes operationes huius magisterii sub sex contineantur rebus, quae sunt fugare, fundere, & incerare, & dealbare, ut est marmor: & soluere & congelare. Et illud fugare, est fugare & remouere nigredinem a spiritu & anima. Et fundere, est liquefactio corporis. Et incerare, est proprie corporis & eius subtiliatio. Et dealbare, est fundere cito corpus proprie. Et congelare, est congelare corpus cum anima praeparata. Rursum, fugare cadit super spiritum & animam: & fundere & de albare, & incerare & soluere, cadit super corpus. Et congelare cadit super animam, & intellige. Quod unus sit tantum Lapis, & de eius natura. Cap. Xiiii. Dixit Bauzan philosophus Graecus, cum interrogauerunt eum. Nunquid germinans potest fieri lapis? Dixit sic: Duo scilicet primi lapides, Lapis alkali, & lapis noster, qui est uita illi, qui ipsum scit, & eius factum. Et qui nesciuit, & non fecit, & non certificabitur: quomodo nascatur, aut putabit lapidem, aut quam non comprehendit super omne quod de modis huius lapidis dixi, iam parauit morti, & pecuniam suam perditioni. Quia nisi hunc lapidem honoratum inuenerit, non consurget alius suo loco, & non uincent naturae super ipsum. Eius natura, est caliditas multa cum temperamento. Unde qui ipsum sciuit, iam docuit ipsum, & qui ipsum ignorauerit, non docuit ipsum. Habet autem proprietates & uirtutes multas. Nam ipse mundificat corpora ab additionibus accidentium aegritudinum, & conseruat substantias saluas, ita quod non appareant, neque uideantur in eo turbationes contrariorum, nec fugimentum sui uinculi. Hic est enim sapo corporum & eorum spiritus, & eorum anima, quando commiscetur cum eis, soluit ea sine detrimento. Hic est uita mortuorum, & eorum resurrectio, medicina conseruans corpus, & purgans superfluitatem. Et qui ipsum sciuerit, sciat: & qui nescierit, nesciat. Nam huius officium non consurgit precio, nec associatur uenditioni, seu emptioni. Intellige eius uirtutem & ualorem atque honorem, & operare. Et dixit quidam sapiens. Non est tibi datum a Deo hoc magisterium solum pro tua audacia, fortitudine & calliditate, sine omni labore. Nam laborant homines, & Deus tribuit fortunam hominibus. Adora ergo Deum creatorem, qui tibi tantam gratiam suis operibus benedictis uoluit exhibere. Modus operationis lapidis ad album. Cap. Xu. Cum ergo uolueris hoc magisterium honoratum facere, accipe lapidem honoratum, & pone eum in cucurbita, & cooperi cum alembico, & claude eam bene cum luto sapientiae, & dimitte exiccari, quod sic facies, quotiescunque claudes cum luto sapientiae, postea mitte in stercore calidissimo: deinde distillabis eum, & pones sub eo recipiens, in quod distilletur aqua, & dimittes sic, quousque tota aqua distilletur, & exiccabitur humiditas, & poterit siccitas super eum. Postea extrahes eum siccum, & seruabis aquam, quae distillauit ex eo, quousque tibi sit necessaria. Accipiesque corpus siccum, quod remansit in fundo cucurbitae & teres ipsum, ponesque in uase chalcofolario, cuius quantitas sit secundum quantitatem medicinae, & subhumabis eam in stercore equino humido excellentissime calido, prout potest, & sit ipsum uas clausum bene cum pila & luto sapientiae, & sic dimittas ipsum esse ibi. Et cum noueris quod uoluerit infrigidari stercus, parabis aliud calidissimum, & in eo pones dictum uas. Sic facies cum eo quadraginta dies, renouando saepe stercus calidum, cum necesse fuerit, & soluetur medicina in se, & fiet aqua spissa alba: & cum sic eam uideris, scias eius pondus, & adde eidem quantum est medietas ponderis ipsius de aqua, quam prius seruasti, & claude tunc ipsumuas cum luto sapientiae, & iterum reduc ad stercus equinum calidum: quia in eo est humiditas & caliditas, & non omittas ( ut prius diximus ) renouare stercus, cum infrigidari inceperit, quousque compleantur quadraginta dies. Quia tunc medicina congelabitur in simili quantitate dierum, quibus soluta fuit prius. Postea accipe eam, & scias pondus eius integre, & accipe quantitatem eius de aqua, quam prius formasti, & tere corpus, & subtilia, & pone aquam super ipsum. Et iterum remitte in stercore equino calido, per unam septimanam & dimidiam, & sunt decem dies, tunc extrahes, & inuenies corpus iam bibisse aquam. Postea tere ipsum & pone super ipsum de ipsa aqua, quantum praedictis est. Et subhuma eum in stercore, & dimitte ibi per alios decendies. Postea extrahe, & inuenies ipsum corpus quod iam biberit aquam. Postea, ut prius tere, & pone sit per ipsum de praedicta aqua, iuxta quantitatem praedictam, & iterum subhumabis in stercore praedicto, & dimittes ibi per decem dies, & postea extrahes. Et sic facies quarta uice, tunc cum iam quarto complebitur hoc, extrahe & tere, & subhumabis eum in stercore, quousque soluatur: deinde extrahe, & reitera adhuc semel, quia tunc est origo perfecta, & iam compleuit suum factum. Tuncuero cum 242 Liber Secretorum Alchemiae. sic fuerit, & adduxeris rem o frater, ad hunc statum honoratum. Accipe ducentas quinquaginta drachmas plumbi uel stanni, & funde ipsum. Deinde cum liquefacta fuerit, proiice super ipsum unam drachmam de Cinnabari, id est de hac medicina, quam adduxisti ad hunc statum honoratum, & hunc ordinem altum, & retinebit ipsum stannum seu plumbum, ne euolet ab igne, & albificabit ipsum, & extrahet ab eo ipsius detrimentum, & eius nigredinem, & conuertet ipsum in tincturam permanentem perpetuo. Deinde accipe unam drachmam de istis ducentis quinquaginta, & proiice super ducentas quinquaginta stanni aut latonis, seu cupri, & conuertet ipsum in argentum melius, quam de minera, & hoc est maius quod facere potest, & ultimum, si Deus uoluerit. Conuersio praedicti Lapidis in rubeum. cap. Xui. Et si uolueris hoc magisterium ad aurum conuertere: Accipe de hac medicina, quam ( ut dixi ) adduxisti ad hunc statum honoratum, & ad hunc ordinem altum, pondus unius drachme, & hoc secundum modum exempli tui superius dicti. Et pone eam in uase chalcofolario, & subhumabis eam in stercore equino per quadraginta dies, quia soluetur: postea dabis ei ad bibendum aquam corporis soluti, primo quantum est medietas sui ponderis, postea usquequo congeletur, subhumabis in stercore calidissimo, ut prius dictum est. Deinde per ordinem facies in hoc capitulo auri, sicut fecisti superius in capitulo argenti. Et erit aurum, & operabitur aurum, si Deus uoluerit. Custodi fili hunc librum secretissimum, & non ponas ipsum in manus ignorantium secretum secretorum Dei, quia perficies quod uolueris. Amen. Finis Loci Aliquot Practicae Ex Gebero Declarati Per doctum & expertissimum senem Ioannem Braceschum Urceanum. Pro declaratione modi operandi: Recipe calcem ferri, libro 2. cap. a. & in lib. Inuestigationis, & in eodem a. lib. cap. 7. 13. 14. & lib. 1. cap. 14. & subtiliter eam tere, libro 2. cap. 7. & 8. & libro 3. cap. 17. & lib. 4. cap. 4. & in libro Inuestigationis, cap. de Praeparatione iouis, & in sequentibus: & cum aqua communi toties laua illam, donec aqua exeat clara, libro 3. cap. 2. ante finem: & cap 13. 15. & 18. & libro 4. cap. 5. & libro Inuestigationis, cap. de Praeparatione aceti acerrimi & sequentibus, & maxime in cap. Praeparationis Ueneris: ubi dicit, quod toties lauetur donec aqua exeat clara: & quanuis multis in locis dicat, ut lauetur aceto, ipse intelligit de lotione sulfuris & argenti uiui: sed uult etiam significare, quod similiter calx lauatur cum aqua: cum lota fuerit, desiccetur bene ad Solem, ut in libro Inuestigationis, cap. de Praeparatione Ueneris, & sequentibus. Postea pone materiam illam in bociis planis fundum, uel planis in fundo, seu plani fundi, altitudinis unius digiti transuersi, lib. a. cap. 10. & super illam pone acetum distillatum quod superet digitos quatuor supra materiam, libro 2. cap. 15. libro 3. cap. 7. lib a. cap. a. & 28. in prooemio lib. Inuestigationis in fine, & in eo toto libro: & cooperi uasa ne respirent, & ea sepelias in fimo equino mediocriter calido, lib. 2. cap. 15. & ibi maneant circiter dies quindecim, & postea per distillationem filtri, aut per inclinationem uasis extrahe quod solutum est in aceto, & pone in bociis magnis, & si uidentur, desicca materiam & tere etiam subtilissime, & super eam pone etiam acetum distillatum, & sic fac ter, ut supraa: & totam materiam solutam pone simul in magnis bociis, ut habes supradicto loco, & quotidie eommoue materiam donec clarificetur, postea distilla per filtrum, ut habes lib. a. in fine 12. cap. postea pone partem illius materiae rubeae & putrefactae in uno aut duobus uasis, similibus uasis putrefactionis lib. 2. cap. 8. ordinatis cum suis capellis & furnis in balneo cum suis recipientibus pro recipiendo aceto quod distillabit. Et aduerte, quod a parte superiori recipientium, inuenies arg. uiuum sublimatum, ut est illud uulgi, & simile uidebis in uasis putrefactionis, quanuis illud arg uiuut nullius sit utilitatis. & quemadmodum deficit acetum, repone de illo rubeo, donectotum posueris: & in summitate aceti, quotidie sublimabuntur una uel duae pelliculae, primo nigrae, postea diuersorum colorum: libro secundo, cap. 13. & in libro Inuestigationis, cap. de Praeparatione louis. & pelliculae illae sunt oleum sulfuris: libro primo cap. 14. & libro quarto, cap. 20. & sunt sulfur calcinatum, libro primo, cap. 13. libro tertio, cap. 1. & 6. & semper proiice in fundum eas pelliculas sulfureas, libro secundo, cap. 8. 13. 18. Et in libro Inuestigationis cap. de Praeparatione Iouis, & sequentibus: quoniam illud est fulfur fixum, libro primo, cap. 13. & libro tertio, cap. 1. 6. 8. & proiiciuntur in fundum pelliculae, si moueatur uas parumper, & tantum stet in fundo, donec sit mundum & purificatum, libro secundo, cap. 18. & libro Inuestigationis, cap. de Preparatione aceti acerrimi & sequentibus: Quoniam suum sal, acetum, & ignis, mundificant corpora sulfurea, libro primo, cap. 13. lib. 2. in prooemio, & cap. 14. libro quarto, cap. 5. & in fine prooemii lib. Inuestigationis & sequentibus. Et quando sulfur fuerit mundatum, extrahe cap. de Preparatione aceti acerrimi, in libro Inuestigationis, & sequentibus. & separa sulfur ab aceto & a sale, & pone sal in storta lutata, & primo cum lento igne separa aqueitatem, libro secundo, cap 3. & 7. postea muta recipientem, & ignem auge, libro secundo, cap. 8. 9. 11. 13. in libro Inuestigationis, cap. de Praeparatione douis, donec totum oleum simul cum aqua Mercuriali distilletur, & descendat in recipientem, libro primo, cap. 13. libro secundo, cap. 8. 9. 12. in libro Inuestigationis, cap. de Praeparatione iouis quoniam in eo oleo inest sulfur purum & mundum dictum arsenicum & Uenus, libro primo, cap. 10. & 17. & lib. 2. cap. primo. llibro 3. cap. 8. & 15. in libro quarto, cap. 4.in fine, in libro Inuestigationis, cap. de Praeparatione iouis & sequentibus. in fundo bocie remanent terre salis dicti Mercurii libro 1. cap. 12. libro 2. cap. 2. 7. 9. 11. In tertia causa descensionis lib. 3. cap. 6. 7. 13. in libro Inuestigationis, cap. de Praeparatione aceti acerrimi & sequentibus. & illud est Mercurius fixus & terreus lib. 3. cap. 6. Sed illae terrae separantur a Mercurio per lauationem, id est cum aceto distillato, distillando per filtrum, libro 1. cap. 19. libro 3. cap. 2. 8. 9. 13. 18. in libro Inuestigationis, cap. de Praeparatione aceti acerrimi & sequentibus. postea congela in urinali per balneum, & tunc sal aut Mercurius est praeparatus, lib. Inuestigationis per totum, & in Testamento. Habes ergo sulfur, arsenicum, & argentum uiuum praeparata, sed te oportet separare arsenicum ab aqua Mercuriali mediante balneo, libro i.cap. 12. lib. 2. cap. 12. tamen pro maiori commoditate pones duplicem furnum, sulfur & argentum uiuum praeparata in bocciula ultimae fixionis, & facies commistionem & unionem omnium spirituum & elementorum libro I. cap. 7. & pones illa super ignem lentum & siccum, donec aqua Mercurialis, dicta sal armoniacus, & sal dissolutum, subtiliet & soluat praedictum sulfur libro 2. cap. 15. lib. 4. cap. 10. in libro Inuestigatiouis. cap. de Praeparatione iouis, & sequentibus. & ut praedicti spiritus possint uniri & coniungi per minima, libro 1. cap. 13. 17. libro 2. cap. 15. lib. 4. cap. 4. 6. 9. 10. 11. 14. Postea cum capello extrahe aquam Mercurialem, aut dimitte collum apertum, donec ea exhalet lib. I. cap. 7. lib. 2. cap. 7. 16. 17. & postea claude os colli bocciule, ut non respiret: & collum debet esse longum & corpus rotundum, lib. 2. cap. 14. in fine, & cap. 16. 17. & pone bocciulam in scutella cinerum in conuenienti furnello, & subter fac ignem lucernae, ut primo possit coagulari, & postea fixari, lib. I. cap. 7 libro a. cap. 15. 16. 17. 18. lib. 4. cap. 10. 11. 244 Ex Gebero. Experientia igitur dedit modos operandi, uidelicet primo calcinationem ferri, ( seu scoriae illius melioris, quae a fabris secus uias in cumulum proiicitur ) secundo sublimationem sulfuris sui, tertio descensionem & distillationem salis: sui, quarto solutionem sulfuris sui, quinto coagulationem spirituum solutorum, sexto fixionem Elixir, septimo cerationem sulfuris & Elixir cum sale praeparato, id est, ferro calcinato: in quo ferro sunt omnia metalla philosophorum. Ignis ipsa turpia transformat ab obscuritate ad claritatem, ab immundicia ad mundiciem. Perspicuum quanto magis comburitur, tanto magis fit perspicuum. Quocunque tempore, quocunque loco, & quocunque calore expoliantur imperfecta metalla omnia a sulfure corrumpente, statim perficiuntur in aurum. Nam uera autem Alchymia, scientia est, qua metallorum principia, causae, proprietates, & passiones omnium radicitus cognoscuntur, & quae imperfecta & incompleta, mista, & corrupta sunt, in uerum aurum transmutantur. Liber De Magni Lapidis Compositione Et Operatione, Authore Adhuc Incerto, Sed Tamen Doctiss. Cap. I Naturalis Philosophiae partem secretam, scientiam uidelicet famosam, inclytam & gloriosam, insipientibus occultam, sed piis ac prudentibus manifestam scribimus, qua pauperibus & inopibus sub ueniri possit: Operis claritas. Hoc autem succincti sermonis eloquio non penitus occulto, nec penitus manifesto, non tamen sub aenigmate, uel figura, sed potius sub plana sermonum serie: tali tamen, quod hoc prudentes non lateat, mediocribus autem profundissimum sit, fatuos uero miserabiliter excludat: ne improbus aeque ac probus tam excelsam scientiam usurpet indigne. Artifex qualis esse debeat. Artificem uero huius scientie oportet esse subtilissimi ingenii, & naturas metallorum eorumque generationes infirmitates, & imperfectiones in suis mineris scire, & cognoscere, antequam perueniat ad hanc artem, si in tribus ordinibus medicinarum, uel lapidum uoluerit esse perfectus. Ordinum trium lapidis qui optimus. Sed quia priorum duorum ordinum medicinae sunt sophisticae, & non tollunt de commisto, relinquitur unica sola, quae est de tertio ordine: & dicitur unica & uera omnino, & certa: quia sola tollit de commisto, & lapis magnus & preciosus philosophicus, seu medicina summa & preciosa, a Philosophis appellatur: de qua sola Philosophi scripserunt in suis libris, & loquuti sunt, aliis medicinis & lapidibus praetermissis: Autoris intentio. ideo nos, ipsos imitantes, tantum intendimus de hoc lapide magno, uel medicina summa loqui in hoc libro, omnibus aliis praetermissis. Qui ab hoc arcendi negocio. Non accedat autem ad ipsam indagandam artifex grosso ingenio, & duro repletus, nec auarus, nec sumptibus parcens, uel expensis, nec uir duplex, ommino uariabilis a proposito, nec nimis festinus, nec infirmus, aut impotens mamibus uel oculis, aut nimis antiquus, nec ita pauper, ut habere non possit unde Hanc sumptuosam scientiam indagare possit: Artificis mores & conditio. sed potius sit doctrinae filius, uir Subtilissimo ingenio decoratus, sufficienter locuplex, largus, sanus, firmus in proposito, patiens & mitis, temperatus, & sufficienter suis membris & organis bene dispositus & ordinatus. Libro huic saepius studendum Ex omnino solis libris artificem non perfici. Nec taedeat artificem huic libro saepius studere, et ex eo uerum intellectum extrahere, & extractum in corde suo secrete gerere, perpetuaeque memoriae commendare, postea operari. Non enim solum per libros ipsam conuenit indagare, quia qui per libros ipsam solum sequitur, tardissime eam inueniet, eo quod libri istius scientiae non sunt scripti ad doctrinam ipsius, sicut libri aliarum scientiarum, sed sunt tantum quantum figurae ipsius scientiae, quia scripti sunt subocculte, & diuersis aenigmatibus, metaponorice & figurate. Et hoc totum ne per ipsos uere sciatur, cognoscatur & tradatur, quod haec scientia est uera & omnino certa: unde nullus Philosophorum unquam hanc scientiam scripsit, ut est, sed tantum alliciunt artifices ad ipsam indagandam & inquirendam: quidam autem ipsorum minus clare, quidam magis occulte, nunquam autem magis manifeste. Et ideo non trademus ipsam scientiam, nisi nobis solum: sed tamen per haec quae dicemus, alliciemuste, fili doctrinae, ad ipsam indagandam, & ueraciter 2 De Alchemia inueniendam: Ars quomodo inuenienda Artifici non desperandum, & a sophisticis operibus omnino cauendum. non tamen propter hoc desperet doctrinae filius, quia si ipsam quaerat per ea quae in libro sunt scripta, proculdubio ipsam inueniet, non autem per uiam doctrinae, sed proprio motum indagationis naturae, cum magnorum sumptuum interpositione, & cum magna instantia laborum, & meditatione continua, atque poena. Sunt enim multa obstacula ipsius tam famosae scientiae, quae impediunt artifices ipsam indagantes, omnino praecauenda in hac uera indagatione: et maxime cum in desperationem lapsus artifex, inclinat se ad opus sophisticum faciendum, a quo omnino est praecauendum, & in hac uera indagatione penitus intendendum. Qui autem ipsam consequi meruit, merito philosophus in hac arte philosophiae nuncupatur, & ea semel facta, nullatenus ipsam reiterare a prudenti opifice contingit. Pro solis enim pauperibus a Deo haec nobilis scientia est tributa: Scientia haec pro quibus data. & si reges & principes eam scirent, nullus philosophorum de caetero attingere posset. Nota Dimidium facti qui bene coepit, habet. Post studium uero huius libri continuum & ipso intellecto, opus incipere oportet artificem studiosum, & per opus hanc scientiam praecelsam subtili ingenio indagare, & ea inuenta omnino certa & uera, non sophistica, ipsam secretissime celare, & custodire, & caute & prudenter loco & tempore in suis necessitatibus ea uti: quia qui thesaurum publice portat & utitur, cupit depredari, Cap. Ii. Cum enim uniuscuiusque rei principium & medium debitum sumpserit effectum, finis inde laudabilis comprobatur. Et philosophus dicit, quod ignoratis principiis, caetera etiam subsequentia ignorantur: ergo a contrario cognitis, cognoscuntur. Et in primo Ethicorum dicitur, Quod qui scit principium alicuius rei, scit fere usque ad fines eius. A principiis ergo & mediis tam praecelsae scientiae est ordiendum, ut ea effectu debito terminetur, ut inde finis succedat consummatio gloriosa. Principia scientiae. Sunt autem principia istius famosae scientiae eadem quae naturalia in metallis: Metallorum autem principia sunt ista, sub quae fundatur ars in suis actionibus in ipsis formandis. Principium metallorum, & generationis modus. Materia uero principalis omnium metallorum in suis mineris, de qua ipsa generantur & causantur, est aqua sicca, quam aquam uiuam, uel argentum uiuum aliter nominamus, & spiritus foetens, quem aliter sulphur appellamus: non tamen in natura sua pro ut sunt in suis mineris creata, quia in locis suis ubi generantur, nullum metallum inuenitur, sed potius ista materia est quaedam substantia naturaliter a natura creata, habens in senanaturam & substantiam istorum duorum: & ex ista tali materia uel substantia duorum praedictorum procreata, generatur & creatur quaedam substantia subtilis fumosa in uisceribus terrae & uenis mineralibus, ubi congregantur & detinentur. Et deinde adueniens uirtus mineralis super ipsam fumosam materiam, eam congelat & unit se cum ea unione inseparabili & firma per decoctionem naturalem, & minerae temperatam, non solum cum plurimo utriusque, sed in plurimo utriusque, ita quod nec humidum praedictum, scilicet argentum uiuum a sicco, scilicet a praedicta substantia sulfuris, nec siccitas ab humido possunt de caetero separari. Elementa quomodo in metallis Mirabilis naturae in generandis metallis modus. Ex his patet quod in metallis sunt quatuor elementa naturaliter, & quod sunt homogenea: quia nihil aliud sunt quam fumi subtilissimi per decoctionem naturalem in suis mineris congelati & fixi, & in metalli natura alterati, conuersi, & mutati. Item patet quod humidum radicale metallorum in eorum calcinatione propter homogeneitatem & fortem unionem elementorum ad inuicem in ipsis non consumitur, nec separatur, sicut consumitur & separatur humidum lapidis, quia non est unitum in eis cum sicco in plurimo utriusque. Et sic patet quod humidum lapidum est uolatile & fugitiuum ab igne, humidum uero metallorum est fixum & permanens in igne. Autoris 3 Item in generatioincerti ne metallorum substantia sulfuris praedicta se habet per modum agentis, substantia uero argenti uiui se habet per modum patientis. Et sic patet quod sulfur est pater mineralium, argentum autem uiuum mater. Cap. Iii Ex praedictis omnibus a prudenti artifice subtiliter intuenti colligitur, quod matura in metallis creandis & formandis habet quandam substantiam uel materiam, uidelicet argentum uiuum, & sulfur, ut est dictum: ex qua materia facit naturaliter exire in mineris illam fumosam substantiam, seu materiam subtilem, quae postea artificio ipsius naturae, ut est dictum, conuertitur in met allum. Illa uero prima materia a qua fumosa praedicta materia generatur & exit, est quoddam corpus: & illa fumosa ab ea generata est quidam spiritus: & sic natura facit de corpore spiritum, & sic facit ascendere a terra in celum, idest rem corporalem facit spiritualem. Et quia postea hanc materiam spiritualem natura conuertit in metallum, ut est dictum, tunc facit de spiritu corpus: & sic facit descendere de caelo in terram, idest rem spiritualem facit corporalem in suis operationibus & actionibus. In omnibus autem istis operationibus uere non possumus & proprie ipsam naturam sequi, sed per quandam similitudinem ipsam sequi tenemur in operationibus istius scientiae, quod magis proprie, prout expedit arti nostrae, hoc est attentius faciendum. Metallorum identitas, & diuersitas unde. Item patet quod omnia metalla quantum ad radicem naturae sunt eiusdem substantiae uel materiae, & tamen non sunt eiusdem formae, & hoc est propter infirmitatem & sanitatem, mundiciem & immundiciem, paucitatem & quantitatem ipsius substantiae argenti uiui & sulfuris in unione & commistione naturali, & propter naturam minerarum diuersarum, ac longam uel breuem ipsius naturae decoctionem. Et haec in uniuersali de generatione naturali metallorum diximus. Particularis metallorum scientia unde petenda. Si autem haec in particulari quis scire uoluerit, uideat Philosophum 4. Meteororum cum suis commentatoribus, & Albertum de mineralibus, & summam Geberi philosophi, quae est de perfectione magisterii huius artis. Cap. Principia scientiae metallicae. Iiii. Huius uero famosae scientiae radicalia principia super quae fundatur, sunt ista, uidelicet, Quaedam materia uel substantia propria argenti uiui & sulfurum fumosa & subtilissima, ex natura praedictorum duorum per nostrum artificium generata, limpidissima, clara tanquam lachryma, in qua latet & habitat spiritus quintae essentiae, ut inferius dicemus. Non tamen est ista substantia ipsum sulfur, nec ipsum argentum uiuum, prout sunt in natura sua in mineris suis, sed est quaedam pars ipsorum duorum, quae non est arg. uiuum uel sulfur. Quae substantia praedicta fumosa & uolatilis in propriam substantiam aliam argenti uiui & sulfuris fixam & firmam, quae est patiens ignem, nec eum fugiens, sed in eo perseuerans, figitur & massatur: quae postea per decoctionem temperatam & continuam, & per magisterium huius scientiae cum aliis adhoc conuenientibus congelatur in lapidem fundentem, fluentem, tingentem, & in igne perseuerantem. Opinio recitata Nota Quid uentus sit, uide infra Ca. 16 Elementorum usus in hac scientia. Quidam philosophi dicunt, quod ex solo argento uiuo sine admistione sulfurum haec materia fumosa generatur, sed hoc est idem, quia argentum uiuum habet in se naturaliter sulfur rubeum mistum: & hoc sulfur rubeum ab albedine ipsius propria manum separauimus, tentigimus, & uidimus. Attamen Philosophus, qui dicit, quod ex sola substantia mercurii sine additamento substantiae sulfurum lapis elicitur uel generatur, non hoc intelligit de substantia fumosa praedicta, in qua latet spiritus quintae essentiae quem quaerimus quo tingamus, sed de substantia fixa & firma lapidis, quae est terra ipsius, in qua figitur idem spiritus: qua terra ipse lapis spiritualis impraegnatur in uentre uenti per magisterium huius 4 De Alchemia artis, ut inferius ostendetur. Nullo modo substantia fumosa praedicta potest naturaliter elici, nisi ex substantiis praedictorum duorum arg. uiui & sulfurum insimul admistis. Item aqua & ignis in hac scientia sunt agentia, unde oportet scire aquam & ignem coadiuuari simul: terra & aer sunt patientia: aqua & ignis sunt agentia: aqua est masculus, & terra est foemina: Sol est pater ipsius, & Luna mater. In hac operatione huius scientiae pluribus rebus indigemus, quibus non indiget natura & sic in omnibus sequi naturam non ualemus. Elementorum transmutatio. Ex his patet quod in illis quibus indigemus, sunt quatuor elementa, unde oportet scire elementa conuertere unum in aliud, alterare uel mutare, uidelicet, facere de humido siccum, & de sicco humidum: de frigido calidum, & de calido frigidum: aliter opus huius scientiae non posset aliqualiter uel aliter consummari. Item nota quod faciendo generari praedictam fumosam materiam a substantiis praedictorum duorum, scilicet mercurii & sulfuris, & suorum adiunctorum, quod dicta substantia simul unita est quodamodo corpus, a quo exit ista fumosa substantia: nam fecit artifex ascendere a terra in caelum quandam materiam uel substantiam corporalem in materiam uel substantiam spiritualem: & cum postea ipsa materia uel substantia spiritualis facta congelatur, & fixatur, & in lapidem conuertitur, tunc facit descendere de caelo in terram & materiam uel substantiam spiritualem iterato facit corporalem. Ars optime naturam imitatur. Et sic patet, quod sicut natura facit de corpore spiritum, & de spiritum corpus in generatione mineralium metallorum: ita & nos in generatione artificiali lapidis mineralis per artificium nostrum mirabile, facimus corpora spiritus, & spiritus corpora. Et hoc est quod dicit Aros, Facite corpora spiritus, & inuenietis quod quaeritis. Ex his clare liquet, quod principia & operationes istius sclentiae similia sunt principiis ea operationibus naturae, tamen indigemus pluribus aliis quam natura, Cap. Operatio particularis hinc traditur. U. Datis ergo principiis de generatione metallorum, ac materia operationum in eis, atque istius inclytae & famosae scientiae in uniuersali: nunc de operatione istius artis & magisterii in particulari uideamus. Totum opus magisterii magni lapidis philosophici, & occulti duas habet partes operationis: Prima est de operationibus Elixir, & dicitur primum opus: Secunda pars est de operatione lapidis, & dicitur secundum opus, quod aliter & in alio uase fit: & terminata prima operatione Elixir, incipit istud aliud, quod est secundum, de opera tione lapidis. Quidam philosophi in libris suis primo tradiderunt secundum opus scilicet operationem lapidis, postea primum opus, quod est de Elixir. Et quidam modo loquuntur de uno opere, modo de reliquo, scienter intricando se, & suam intentionem obscure persequentes, & obscurius exponentes, ut inquisitores fatuos & duro ingenio uel grosso existentes deciperent, hancque & merito famosam scientiam penitus occultarent, & prudentes ad eam allicerent, & eis manifestarent. Nota experto credendum. Nos autem rectum ordinem in hac operatione lapidis prout propriis digitis probauimus, & tetigimus, & oculis uidimus, tenebimus in hoc libro. Elixir praecedit lapidem, & quo modo Elixir quid Lapis quid Corpus quid uocetur. Prius enim necessarium quod res elixentur, hoc est in Elixir conuertantur, antequam in operatione lapidis intendatur, aliter ad inuentionem & operationem magni & ueri lapidis nullatenus quis attinget. Uocauerunt autem quandoque philosophi in libris suis Elixir lapidem, & lapidem Elixir, non facientes differentiam nominum inter utrunque, ut fatuos excaecarent, & tamen dixerunt ueritatem. Quare uere Elixir est primum & principale fundamentum & radicale lapidis preciosi quod postea per operationem secundam conuertitur in ipsum lapidem preciosum, uel medicinam summam, quae sola de commisto & infirmo & imperfecto metallorum tollit, et ea reducit ad sanitatem & perfectionem summam, super quae proiecta fuerit: & realiter conuertit & trammutat in lunificum uel solificum uerum Incerti Autoris 5 secundum colorem ipsius lapidis. Philosophi autem diuidunt Elixir uel lapidem, & dicunt quod habet corpus, animam & spiritum: & sunt haec unita in ea unitione naturae, cui per artificium ministramus, quod sic agat. unde nos non facimus Elixir nec lapidem, sed natura, cui ministramus materiam, de qua agit. Corpus uocant terram debitam lapidis, quod dicitur secretum lapidis uel Elixiris, quod alias fermentum uel nutricem ipsius appellamus. Elixir ex quibus fiat. Ex his colligitur, quod ex substantia argenti uiui & sulfuris subtilissima & puriss. & ex terra nostra, Elixir componitur, & lapis consistit, Cap. Ui. Elixir autem in hac scientia dupliciter consideratur. Duplex Elixir Errorum causae. Est enim Elixir ad album, & Elixir ad rubeum. De Elixiri ad album prius est uidendum, & primo de eius speciebus, ex quibus componitur. De speciebus uero Elixiris albi, Philosophi uarie tradiderunt, & diuersis nominibus ipsas species nominauerunt. Quandoque enim pro speciebus nomina colorum ipsarum specierum ipsas species nominauerunt, ita quod multum ampliauerunt nomina istarum specierum & in tantum, quod ob earum nomina multiplicata & dicta ab earum coloribus, uel naturis, plures & diuersae species conuenire uideantur, quanquam non oporteat: sed semper aliquid addentes uel subtrahentes, ut fatuos deciperent inquisitores. Quidam autem posuerunt & quaesierunt hanc praecelsam scientiam in uegetalibus uel materialibus: Uegetabilia. sed quanuis istud sit possibile per naturam, non tamen eis possibile est, quia potius eis in laborando uita deficeret, quam quod laboratum ad finem deducere possent. Quidam autem quaesierunt ipsam in lapidibus, gemmis, uitris, salibus, baurachiis, & similibus: quod impossibile est, & contra naturae principia hoc in talibus reperire: quanuis quandoque alteratio in predictis reperiatur, post tamen longum laborem. Quidam aliquando in spiritibus tantum, uidelicet in mercurio & sulf. cum suo compari arsenico & sale armoniaco ipsum quaesierunt. Et quidam alii in omnibus corporibus metallorum. Et quamuis isti duo ultimi in parte bene quaerant, & non in toto, & alii duo in toto male quaerant: ideo omnium istorum secta rationibus est uacua. Nos autem praetermissis omnibus praedictis certum numerum specierum quae conueniunt ad hoc Elixir, in hoc libro nominabimus. Cap. Species ad Elixir Boni sulfuris ratio, & species. Uii. Quatuor autem species sunt, & non plus, nec minus, quae ad hunc Elixir conueniunt componendum, uidelicet arg. uiuum, sulfur citrinum fugiens sulfur uiride fixum habens uentrem nigrum intellectu, quam uis clarum in uisu uideatur, & sulfur album fixum: & haec tria sulfura sunt fundentia & fluentia sicut cera. Istarum autem specierum optimae uel meliores sunt nouae quam antiquae. Bonum sulfur uiride est, quod in grossis frustis reperitur, & cum frangitur habet fractionem claram, uiridem, & est lucidum ad modum uitri. Morienus philosophus Mercurius. Et propter hoc a Morieno Philosopho almagra, hoc est, uitrum appellatur ratione colorum sui, cum tamen non sit uitrum in rei ueritate, sed simile ei in fractione est: sulfur album fixum melius est cum fuerit bene album, fracturam habens albam, lucentem & claram, & est per grana oblonga non multum, sed parum grossa. In grossioribus granis melius est sulfur citrinum fugiens: & sulfur uiuum melius est quod fuerit in grossis frustis clarum & non petrosum. Precia specierum. Mercurius autem uenalis habebatur apud Parisios, quando incepi artem istam, ualens sing. lib. solidos duos Parisienses. Una autem lib. sulfuris uiui sexdecim denarios: libra uero aliorum duorum simul mistorum uel compositorum quatuor solidos. lib. denique sulf. uiridis duos denarios. lib. sulfuri albi quatuor solidos. Et ita patet, quod istae species non sunt magni pretii. Omne enim quod magno precio emitur, in hac scientia non oportet quaerere, ut dicit Morienus philosophus. Quae non reuelanda & quibus. Nomina istarum trium uel quatuor specierum & eorum compositio nulli fatuo, uel insipienti reuelantur: Alchemia 6 bus: quia qui per alias species quaerunt hanc praecelsam scientiam, ipsam non inuenient, nec ad ipsam attingent, donec Sol & Luna in uno corpore redigantur, quod sine praecepto diuino impossibile est euenire. Cap. Uiii. Componitur autem argentum uiuum cum sulfure uiuo citrino, ita quod in simul alterantur quodammodo a sua natura prima, & ueniunt unum & idem in una massa rubea, quam tunc uocamus Terram rubeam ponderosam: dimitendi enim sunt in suis erroride & ex hinc amplius non sunt, nec conueniunt nisi tres species in hac arte. Prima compositio Lapis non lapis Hyems quid in hac arte. De hac autem dispositione seu compositione primae alterationis harum duarum specierum loquitur Morienus in liber suo ad Regem Ali: & dicit, Fac ut fumus albus, idest mercurius, fumum rubeum, idest sulfuris capiat, & simul ambo effunde & coniunge, ita quod par pondus apponatur & c. Sed quia haec compositio, siue dispositio, uidelicet ista terra rubea, lucida, ponderosa, tota composita uenalis inuenitur: ideo non curamus laborare circa ipsius commpositionem, sed ipsa praetermissa, ad alias ueniamus. Aliae duae species non componuntur, donec in opere huius artis ponantur. Quamlibet autem istarum specierum uocauerunt Philosophi Lapides in suis libris, & hoc propter similitudinem quam habent ad ipsos, non quod sint lapides in natura. Cap Lx. Emptis autem a te & habitis, fili doctrinae, his tribus speciebus, accipe lib. unam duodecim unciarum de sulfure uirsdi fixo, & tere super marmorem, uel alibi ubi melius poteris, & reduc ad puluerem minutum in quantum poteris, & natura eius exigit, quo contrito serua & pone ad partem. Secundo accipe tres uncias, id est quartam partem unius librae duodecim unciarum de sulfure albo fixo, & eodem loco tere per minuta, sicut de alio fecisti, & serua ad partem. Tertio accipe tres uncias de terra rubea, lucida, ponderosa, quae est composita ex sulfure & mercurio, ut dictum est, & in eodem loco pista & tere eam: donec in ea nihil lucidum appareat, & fiat puluis minutus, rubicundissimus, ponderosus, & serua ad partem per se, sicut de aliis fecisti. Hoc autem opus contritionis uocatur a Philosophis Hyems, nam hyems omni fructu & uirtute naturali agente destituitur, & ita istud opus contritionum destitutum est omni operatione agente Elixir, quia adhuc nihil est commistum de praedictis. Et ita patet, quod hyeme semper incipitur Elixir, & omni tempore est hyems, & Elixir potest incipi, & operari. Cap. X. Operatione hyemis completa, ut dictum est & terminata, tunc statim sine interuallo incipit opus de compositione, & admistione istarum specierum per manus hominis artificis, & sic fit. Omnes istos pulueres istarum specierum simul iunge & misce per minima super marmorem: Specierum commistio Uasorum situatio non uulgaris. non enim credimus alibi hoc bene prout decet posse fieri, ita quod tota materia uideatur esse rubea, & quasi una eademque substantia. Et postea istam totam materiam rubeam diuide in duas partes aequales, & ita quaelibet pars continebit nouem uncias, idest dimidiam lib. duodecim unciarum cum tribus unciis, idest cum quarta parte ipsius librae. Singularum autem pars huiusmodi praeparationis & conpositionis ponatur in uase suo proprio adhoc destinato, & est istud uas urinale duplex, quod uenale inuenitur. In tali enim uase semper sic facimus opus istud scilicet quod uas alembicus uitreus situetur, ita quod os urinalis non subintret os alembici, sicut fit in omnibus distillationibus, sed potius os alembici subintret os urinalis, & ab eo circundetur: & ibi deinde lutetur & iungatur alembicus cum luto philosophico, deinde dimittatur lutum desiccari & indurari, ut Incerti Autoris 7 ad ignem caute desiccetur & induretur, ita quod alembicus non possit ab eo separari: Lutatio fortissima Ueris opus. relutetur iterum super illud lutum siccatum, & desiccetur ut prius, ita ut spiritus nullo modo per iuncturas exire nec fugere possit. Et de hoc nullum uidimus securum in ista iunctura nisi nostrum per cautelam nostram, quae talis est: Post omnes enim desiccationes luti, accipe ceram communem, & de ea circumda desuper totum lutum desiccatum, & deinde cum ferro calido funde ceram super lutum sapienter & cautem, prout hoc exigit, & de caetero non timebis ne de spiritu per lutum aliquid amittas: Sic autem fecimus multis modis in hoc opere. Uocatur autem praesens opus istud a philosophis opus Ueris, quod sicut res in Uere uniuersaliter & naturaliter simul uniuntur ad fructificandum unaquaeque secundum suam naturam, ita et hic res ex quibus Elixir componitur, in hoc opere uniuntur ad fructificandum uel generandum lapidem philosophicum. Et sic patet, quod opus Ueris in Elixir, finita hyeme statim incipit, & omni tempore post illud, potest & debet statim incipicap. Xi. Haec autem compositio manualis artificis praedictarum trium specierum facta, ut est dictum, caret proprio nomine: Anonyma compositio. unde si proprium nomen haberet, Philosophi eam proprio nomine nuncuparent: Lapis benedictus caeptus. sed quia non habet, ideo nominauerunt ipsam, Lapidem benedictum ( qui tamen non est lapis, nec habet naturam lapidis ) ex eo quod res ex quibus componitur habent similitudinem ad lapides, et ex eis creatur lapis benedictus. Quidam nominauerunt ipsam, Lapidem mineralem, uegetabilem, animalem: Lapis cur dicatur mineralis. Mineralem, quia res ex quibus componitur sunt materia mineralia in sua natura: Uegetabilem, ex eo quod corpus habet animam & spiritum, ut animalia. Uegetabilis Niger, foetenque. Quidam dixerunt ipsam esse nigrum & foetens, eo quod habet uentrem nigrum, & ex spiritu foetenti componitur. Chaos & c. Quidam alii dixerunt ipsam esse Chaos, & uoraginem mundi, uel massam confusam, eo quod sicut totus mundus creatus fuit in una massa quatuor elementorum confusa, quae postea per separationem ipsorum facta ex creatione apparuit mundus distinctus, pro ut est: ita & in hac compositione confusa siue massa, sunt quatuor elementa confusa & simul mista, quibus ab ea per artificium separatis, incipit apparere distincte Elixir, quod tot & pluribus aliis diuersis nominibus, ipsorum philosophorum diuersitas nominauit, nos autem eam Terram rubeam appellamus. Cap. Aestas. Xii. Ad residuum operationis huius Elixir ueniendum est, & dicitur Aestas, eo quod sicut res naturae in aestate per calorem ipsius, & caliditatem exeunt a terra, & ascendunt in aerem, ut ueniant ad Autumnum, id est ad maturitatem & perfectionem, ita & in hoc opere res Elixir per calorem, uel per caliditatem ignis de hac terra exeunt, & ascendunt in aerem, ut postea perueniant ad Autumnum, & ibi perficiantur. De hac enim operatione dicit Philosophus, Accipe lapidem qui non est lapis, nec habet naturam lapidis, & separa elementa. Et Aristoteles ad Alexandrum Regem dicit in libro de Secretis secretorum capitulo penultimo, O Alexander, accipe lapidem mineralem, uegetabilem, & animalem, & separa elementa. Ergo a separatione elementorum incipiendum est, & faciendum est hoc opus. Terra rubea Ignis gradus primus. Ab ista ergo terra rubea, separanda sunt elementa, uidelicet, purum ab impuro, diaphanum ab opaco, clarum a turbido: Et hoc fit isto modo, uidelicet, Hac terra posita in duobus urinalibus cum suis alembicis lutatis, ut dictum est, tunc singulare uas ita praeperatum pone in alutello super cineres cribellatos: ita quod spissitudo cinerum, spissitudinem parui digiti auricularis sub fundum uasis non excedat. Sit autem alutel siccum & bene sigillatum cum luto, super furnum ad hoc bene dispositum & firmum, ut dicemus. Quodlibet autem uas suum proprium habeat alutellum atque furnum. Et in furnis compone ignem recte sub medio culorum alutellorum. Sit autem ignis iste ita tem peratus, quodtenere possis manum tuam ad culum alutelli intus furnum super ignem sine combustione & periculo manus, & sit continuus: Nota Destillatio Cornu cerui quid Aquae primae coguitio. quia si tu dares in principio talem ignem turbatiuum, quod materia in uase funderetur antequam spiritus eius humidus ab ea euolaret, & antequam materia in fundo uasis deficcaretur, frangeretur uas, & sine dubio spiritus exiret, & totum amitteretur: Et ideo multum est cauendum, & cum maxima diligentia & cautela iste ignis exponendus & continuandus est. Cap. Xiii. Uasibus autem praedictis sic cum igne in suis furnis dispositis, ut dictum est, tunc uapor istius materiae ascendet in alembico sursum in fumum subtilissimum, & fumus ibidem conuertetur in aquam limpidam, serenam, & claram tanquam lacrimam, habentem in se omnium praedictarum rerum uel specierum a quibus regeneratur: quae cum generata & causata fuerit in alembico, descendet per cornucerui, idest, per nasum ipsius alembici, qui factus sit largus atque grossus circa alembicum, & acutus, gracilis, & recuruus circa finem ad modum & similitudinem unius cornu cerui. Primae guttae istius aquae descendentes usque ad sexdecim, uel plus, nullius sunt ualoris, & ideo non recipiuntur, sed cadere dimittuntur: Et si uolueris scire certum tempus recipiendi ipsam aquam, post sexdecim guttas ipsius uel circa dimissas cadere, accipe laminam cultelli modicum calefactam, id est tepidam, & pone ad nasum alembici, & tene ibi, & expecta donec una gutta super laminam cultelli cadat: quae si bulliat & nigrescat super laminam, tunc est tempus recipiendi, si non, non: adhuc enim in ipsa aqua antequam recipiatur est multum de phlegmate, a quo oportet quod purgetur aqua ista, nec purgatur uere, donec habeat signum istud praedictum: Uasorum recipientium forma. signo uero inuento in ea, tunc ad recipiendum ipsam debes hebere duo uasa de uitro praeparata, habentia fundum rotundum, restrictum, & collum longum ad mensuram dimidii pedis uel circa, & ita largum, quod pollicem uel digitum possis intra figere. Sint autem ista duo uasa formata ad modum unius phialae, & sint spissa & fortia: aliter enim aquam retinere non possent, quoniam prae nimia uirtute & fortitudine ipsius frangerentur: & haec uasa pone sub uasis alembicorum, & fac intrare ipsos, & iunge in collis uasorum quantum poteris, & ut melius tibi uidebitur, & obtura cum panno lineo sicco, & non cum luto: nec sint nimis stricti, quia possent frangi uirtute aquae, & recipe aquam. Cap. Xiiii. Continuandus est autem ignis ille debilis per unum diem & noctem in hac debilitate uel circa. Ignis secundus gradis. Postea, non subito, sed paulatim infortiandus est usque in duplum, uel plus si necesse fuerit, & in hac augmentatione continuandus est & tenendus donec rubescat alembicus: & cum apparuerit rubeus, tenendus est in illa rubedine, & ignis in illo statu continuandus donec tota aqua exeat uel fere: Gradus tertius flammeus. & tunc infortiandus est ignis tertio, & faciendus cum flamma, ut partes aquae grossiores & fortiores exeant: & talis ignis flammeus & fortis continuandus est per sex horas uel circa, donec tota aqua fortis & spissa exierit, & terra sicca sine humore apparebit, & remanebit: & sic erit aqua & plene facta. Cap. Xu. Nominatur aqua ista sic facta nomine matris suae, uidelicet lapis: Aquae primae uaria nomina. sed hic purus, ille autem impurus. Item uocatur aqua mercurii, & aqua sulfuris, ex eo quod ex ipsis generatur. Item uocatur fumus, uentus, oleum, aqua, aer, ignis, uita, anima, & spiritus, & mercurius noster, quem quaerimus, qui est ignis comburens: soluit omnia corpora uno regimine, idest uno opere, uidelicet opere Autumni subsequente: & pluribus aliis nominibus philosophi ipsam nominauerunt ex causis legitimis & rationibus, quae relinquimus tuae industrie causa breuitatis. Lapis quid apud philosophos. Iste uocatur a philosophis Lapis benedictus, qui non est lapis nec habet naturam lapidis: & haec ideo uocatur lapis, quia philosophi uocant lapidem omne illud a quo per artificium possunt elementa separari: quia separatione facta ex ipsis, per eorum coniunctionem in hoc magisterio alchymico, scilicet in opere Autumnali sequenti, suscitatur quedam substantia ad modum lapidum, qui per admistionem humidi cum sicco generantur, ut patet in hoc opere sequenti. Cur benedictus & essentia quinta. Item dicitur Benedictus, quia ex elementis separatis & postea coniunctis, ut postea dicemus, superest quaedam essentia quinta, quae spiritus lapidis appellatur. Et quia spiritus non apparet nec tangitur, nisi assumpto corpore in aliquo elemento, ideo iste spiritus propter nobilitatem naturae suae accipit corpus in nobiliori & superiori sphaera elementorum, scilicet in sphaera ignea, uel ignis, remanente ipso tamen in natura sua spirituali: & ideo non est ignis, nec habet naturam igneam quantum de se, est tamen in igne habitans. Et iterum quia istud corpus sphaericum igneum propter sui subtilitatem & puritatem adhuc a nobis non potest uideri, ideo instrumentis idoneis mediante operationis industria, eius subtilem substantiam conuertendo, componendo, & condensando, & desiccando ab ipsa substantia, uidelicet a materia praedicta sublimando, & destillando, ut est dictum, in aquae speciem conuertitur, & emanat: & emanando a superfluitate sui phlegmatis separatur, & mundatur ut superius est ostensum. In hac enim aqua adhuc non sunt quatuor elementa, sed tria tantum, uidelicet aqua, ignis, & aer, & insimul haec tria uno regimine coniunctim ab immunditia sua & superfluitate separantur, uidelicet a terrae suae foetulentia purgantur & separantur: Elementorum aquae distintio. in hac enim separatione aquae elementum aqueum uocamus, ipsius aquae humiditatem. Aerem appellamus aqueae naturae, quae facit omne corpus ad modum gummi fluere, & ideo oleum nominatur. Ignem in ea dicimus esse illam uirtutem qua comburit, calcinat, & soluit corpora, in quo igne habitat & iacet spiritus lapidum praedictus: Separatis ergo istis elementis a sua terra & factis spiritualibus cum spiritu quintae essentiae, & in aquam conuersis, ut dictum est, coniungenda sunt in terram, prout in sequenti melius declarabitur, ut similiter upsa terra efficiatur spiritualis cum spiritu praedicto, sicut alia tria elementa, Cap. Xui. Ad compositionem istorum trium elementorum cum quarto, id est cum terra nostra ueniendum est: Matrimonium corporum & spiritus. & haec est compositio quam occultauerunt omnes philosophi, & uocatur matrimonium corporum & spiritus, eo quod in hac operatione coniungitur spiritus quintae essentiae latens in tribus elementis praedictis ut est dictum, cum corpore, id est cum terra nostra: ita quod coniunctio ipsius corporis, id est terrae nostrae fit spiritualis, idest de natura spiritus & subtilis: & spiritus de natura terrae, & tunc perficitur, idest incipit perfici uirtus & natura spiritus quem quaerimus, qui dicitur quintum ex quatuor generatum, secundum quod dicit Philosophus, Uis eius integra est, si uersa fuerit in terram, ergo & c. Fit autem compositio seu matrimonium non manibus hominum, sed per opus naturae: cui naturae per artificium & magisterium istud mirabile, talem materiam, ut hoc operetur, & faciat, ministramus. Debet autem fieri ista compositio statim, postquam aqua est facta, nec expectari debet ad hoc compositum faciendum ultra duas horas, quia cito euanescit uirtus spiritus istius, nisi per compositionem ipsius cum corpore retineretur. Tollendam esse moram. Autumni opus. Et ideo oportet quod cito fiat. Item uocatur hoc opus Autumni, eo quod sicut in Autumno fructus naturae ad perfectionem naturae perueniunt, ita & haec aqua ed perfectionem deducitur in hoc opere compositionis & matrimonii, Item appellatur impregnatio lapidis, quia cum fit hoc matrimonium, uel compositio, seu coniunctio istius spiritus cum corpore, impregnatur lapis, idest, corpus uel terra nostra, de isto spiritu quintae essentiae in uentre uenti, idest in uentre aquae praedictae, quae dicitur uentus, anima, oleum, & aer & c. Impraegnatio lapidis. Uentus quid. in qua ipse spiritus habitat, ut est dictum. uel e contrario iste spiritus habitans in aqua praedicta impregnatur isto corpore, idest, terra nostra: in uentre uenti, idest uentre aquae praedictae, quae dicitur uentus: cum ipsa terra uel corpus efficitur per solutionem ipsius in ipsa aqua de natura ipsius aquae. Et hoc est quod dicit Philosopus, Portauit illud, idest spiritum quintae essentiae, uel terram nostram, uentus idest aqua praedicta, quae destillando prius fuit fumus uel uentus: in uentre suo idest intra se: & sic patet quod alibi dicit Philosophus, quod istud quod est inferius, est sicut quod est superius, ad praeparanda miracula rei unius, scilicet lapidis Cap. Xuii. Sic autem fit, et est, corpus istud: primo tenendum est firmissime, quod tera illa uel feces, a quibus exiuit haec aqua trium elementorum, non assumitur, sed proiicitur, cum nullius sit ualoris, ut dicit Alphidius, Faecem proiice, in alia enim haec aqua plantatur, & radicatur. Alphidius autor Aros. Et sic patet quod dicit Aros, quod opus istud in uno incipit, & alio terminatur. Accipiatur autem terra nostra, & primo ab ea tollantur omnes eius humiditates superfluae, & ab ea separentur, & euolent, donec fiat alba, lucida, & in omni parte munda & affinata. De hac tali terra sic purificata, sume duas uncias in laminas tenuissimas, uel in puluerem, uel in limaturam reductas, prout natura ipsius exigit: & unam ex istis unciis proiice in uno istorum uasorum super aqua, & aliam unciam in alio, ipsis uasis deobturatis, & super cineribus tepidis situatis in alutellis super furnos, ab ipsis prius remoto alembico. Et statim cum hoc corpus intus proiectum fuerit, obturentur uasa satis stricte cum panno sicco lineo: & incontinenti quod ista terra in aquam istam cadet, incipit aqua ista bullire, si bona fuerit & sine errore facta: si uero non bullierit, error fuit in eius operatione, nec aliquid ualet, quia corpus non soluit, nisi bulliat. et ideo oportet reiterare, & aliam facere. Tenenda sunt uasa continue super cineres calidos, donec ipsa aqua a bullitione cesset, & cum cessauerit, erit clara, limpida, & uiridis. Et corpus, idest terra nostra, in ea erit liquefactum, id est solutum & coniunctum per minima cum spiritu: & si aliquid remanserit de corpore, quod non fuerit solutum, uel liquefactum, non est uis. Sed alia uasa accipe similia illis, & pone in illis aquam illam ita sapienter & cautem, quod illud quod remansit in fundo ad dissoluendum, non transeat cum aqua clara: & sic in illis uasis bene & fortiter obturatis cum panno lineo serua aquam benedictam usque in horam necessitatis: & iterum debes aliam facere, & totiens reiterare, donec de ista aqua bonam habueris quantitatem, & eam serua in suis uasibus singularibus, uel in uno pro omnibus quod sit uitreum fortissimum & spissum, & obturatum, ut est dictum. Sic enim aqua impraegnatur, & efficitur Elixir ad album: Sed adhuc non est eius perfecta impraegnatio lapidis nec perfectum Elixir, nec perfectum matrimonium uel compositum corporis & spiritus, ut quidam dicere uoluerunt: sed tantum est uerum principium & medium perfectionis praedictorum: perfectio uero inferius consequetur. Item dicitur hoc corpus in hac aqua solutum, temperantia sapientum, & aqua uitae: Temperantia sapientum. et corpus quod soluitur, uocatur gumma philosophorum, de quibus dicit Aros, Uide ubi miserunt aquam, ibi miserunt gummam, uel e contrario. Aqua uitae. Et tamen quamuis sic nominetur, & uerum sit, non tamen est gumma perfecta, nec aqua. Gumma philosophorum. Et quam uis sit aliquod imperfectum habito respectu ad perfectionem lapidis benedicti, idest Elixiris: est tamen medietas Elixir perfecta ad album, ad aliam medietatem ueniendum. Cap. Xuiii. Ntotandum est, quod prima pars Elixiris est alba, quae fit de terra alba: & secunda pars Elixiris est rubea, quod de terra rubea fit, ut dicemus: Et ideo prima pars Elixiris dicitur ad album, secunda pars Elixiris dicitur ad rubeum: et sic uidentur esse duo Elixiria in hac arte, cum ita tamen non sit, quia in rei ueritate hae duae partes non faciunt nisi unum Elixir, quod est ad utrunque, uidelicet primo ad album, & postea idem & non aliud in eodem uase dicitur ad rubeum. Diximus autem de parte albam componenda: nunc dicendum est de parte rubea facienda. Liber aureus Aquae albae et rubeae nomina. De hoc autem Elixiri, uel lapide rubeo, idest parte rubea Elixiris ad utrunque scribitur in libro aureo, & sic dicitur, Lapis uero rubeus, id est pars Elixiris rubea ad utrunque, ut inquit Hermes, Aristoteles, & Archelaus, descendit non ab aqua uini uel uitis, imo ab aqua uitae: & aqua uite descendit ab eo, uidelicet lapide rubeo, uel Elixiri, idest a parte rubea Elixiris ad utrunque. Cap. Xix. Quoniam, ut ait Philosopus, in arte ista eaedem sunt res quae dealbant, & quae rubificant, ideo in hac operatione Elixiris rubei, idest partis rubei Elixiris ad utrunque, eaedem res, idest species, quae ut superius diximus, conueniunt ad rubeum, idest ad rubeam partem Elixiris. ergo tres species praedictae in hac de rubeo Elixiri sunt assumendae, sicut prius ad partem albam, sed cum aliis ponderibus, uidelicet: Accipies de sulfure uiridi unam libram duodecim unciarum, & in hoc concordant pondera, item sulfuris albi sex uncias, idest mediam partem unius librae duodecim unciarum: item terrae rubeae ponderose sex uncias: & in his duobus discrepant pondera ista a ponderibus aquae albae, & ita sunt in summa totali uiginti quatuor unciae, id est, librae duae duodecim unciarum. Cap. Xx. Ex istis speciebus facies omnia opera supradicta, uidelicet opus hyemis ueris, aestatis, & autumni simili separatione, contritione, simili decoctione ignea, similibus uasis, similibus alutellis, similibus furnis, similibus iuncturis & lutis, simili separatione phlegmatis ab aqua, simili receptione ipsius, simili proiectione, uel coniunctione, seu matrimonio terrae rubeae cum spiritu lapidis in aqua praedicta: Sed ipsa terra rubea aliter debet purgari a suis foetulentiis & superfluitatibus, quam terra alba: & ideo antequam in ipsa aqua ponatur purganda est per modum suum: qua purificata & mundata, & in laminas tenues coaptata, uel in puluerem, id est limaturam redacta, tunc ponenda est in aquam factam, ut dictum est: sed cum posita fuerit in ipsa aqua, non soluetur in ea, quia tantae uirtutis non est aqua, sed tantum calcinabitur in puluerem, & quodammodo sine tactu reducetur. Hoc sic facto, moue aquam caute, & pone in alio uase, eidem in quo est, simili: ita quod remaneat puluis calcinationis terrae rubeae sine aqua in suo uase, & in illa aqua remota pone aliquod corpus quod sit tibi proficuum, sicut esset terra alba, & soluetur in illa aqua, & tibi proficiet. Item terram calcinatam, quae remansit, desicca secundum suum modum, & serua munde, ita quod puluis alius super eam non cadat nec attingat, donec aliam aquam feceris in qua possit dissolui. Aqua autem facta per huiusce pondera supradicta, fortior est quam prima praedicta, quia prima non potest soluere mercurium in aquam, ista autem secunda soluit ipsum sine dubio: & tamen ista est de colore aquae alterius quantum ad uisum, sed differunt quo ad tinctionem, quia ista est aurea, idest tingit in citrinum colorem, uel ialueum: & prima tingit in nigrum ut est dictum: Haec etiam soluit omnia corpora, & etiam terram nostram albam praeter Solem, ut est dictum, uidelicet praeter terram nostram rubeam, sed ipsam tamen calcinat, ut est dictum. Et sicut prima aqua uocatur nomine omnium albedinum, uiriditatum, foliorum, & arborum, & c. ita ista secunda uocatur nomine omnium ialueitatum, citrinitatum, rubedinum, nigredinum, & sulfurorum & c. Et hoc est, cum est perfecte soluens terram nostram rubeam: & semper dicitur imperfecta donec hoc faciat. Non autem fecimus in hoc nostro libro mentionem multum specialem de purificatione, mundatione, seu affinatione terrae nostrae rubeae uel albae, eo quod satis purificatae & mundatae & affinatae uenales inueniuntur: & ideo hoc sub breuitate transimus, & c. Cap. Xxi. Arcanum arcanorum huius tam inclytae scientiae, tibi fili, factum tradere non intendimus, ut est dictum, sed tantum ad ipsum indagandum, & inueniendum allicere te cumpimus per ea quae sequuntur. Aqua alia ex hisdem. Aquam aliam facias de praedictis speciebus, sed cum istis ponderibus: Accipe sulfuris uiridis libram unam duodecim unciarum, & terrae rubeae ponderosae nouem uncias, & sulfuris albi similiter nouem uncias: & sic erunt in totali summa triginta unciae, id est duae librae duodecim unciarum cum dimidia: Et operare per omnia opera & per omnes modos, ut prius, excepto hoc, quod in separatione phlegmatis ab ea, plus separabis in duplo, uel plus de phlegmate ipsius, quam de aliis separationibus non fecisti aliarum aquarum: postea recipies ipsam, ut dictum est de aliis. Et ipsa aqua facta pone puluerem praedictae terrae rubeae calcinatae super eam, & si liquefiet, id est, si soluetur, & fiat aqua rubea uel ialuea, facta est aqua, & uere bona: quod si adhuc non soluetur, iterum remoue ab ea aquam, sicut alias fecisti superius, fac de ea similiter: & iterum terram rubeam desicca ut prius, & serua: & sic reiteranda est haec aqua agmentando pondus de tribus unciis semper in sulfure albo, & in terra rubea tantum, & non in sulfure uiridi, cuius pondus semper est equale in aquis istis, & plus separando de phlegmate in duplo in ista, quam in alia praedicta, donec inueniatur aqua quae soluat terram nostram rubeam in aquam limpidissimam rubeam. Alia uia. Quidam autem totum remouent de aqua ista, uel de aquis istis praedictis rubeis quod exit & distillat, ut que ad illam aquam quae exit, cum incipit alembicus rubificari: tunc demum in alio uase recipiunt illam aquam ad partem, & dicunt quod illa quae exit ante rubificationem alembici, soluit terram nostram albam, & ista quae exit post rubificationem alembici, soluit terram nostram rubeam: a quorum proposito & intentione, si ita sit, non deuiamus, sed potius consentimus. Cap. Xxii. Hac aqua perfecte & uere indagata & inuenta, & in ea nostra terra rubea soluta, debes seruare ipsam ad partem in uase obturato, sicut superius fecisti de aqua alba, & iterum simili modo reiterare eam cum solutione terrae rubeae in ea, donec de ipsa aqua rubea bonam habeas quantitatem. In singum lari uero aqua de corpore rubeo praeparato, idest de terra nostra rubea praeparata in laminas tenues coaptata, uel in puluerem limaturae redacta, ponas duas drachmas, id est quartam partem unius unciae: & si plus soluere poterit, plus apponas, ueruntamen non excedas unam unciam ad plus, & hoc intellige de terra rubea tam de calcinata, quam non de calcinata: & si aliquid remanserit ad dissoluendum de istis drachmis in aqua praedicta, illud non proiice, sed remoto quod solutum fuerit de illis seruetur ad partem, & in alia solutione alterius aquae soluatur cum alia terra, & tunc duae drachmae non ponuntur in illa aqua, sed minus, quantum scili cet pondus istius terrae non solutae, quae ponitur cum illa, ponderat: quod uerum est, nisi plus posset soluere, ut est dictum. Et sicut prima aqua alba praedicta, secundum intellectum Alphidii philosophi in hac arte, appellatur & nominatur uirgo uel puella habens unum uber: Et secundum Ortolanum dicitur sperma foemineum album & frigidum: ita & ista aqua praedicta rubea secundum Alphidium nuncupatur & dicitur iuuenis pulcher & homo nigri capitis & barbae, habens pulchrum uestimentum, quia aureum est: & secundum Ortolanum, sperma masculinum rubeum & calidum. Item prima aqua alba antequam corpus album soluatur in ea, nominatur urina puellarum; & ista rubea, urina uirorum iuuenum: utraque autem urina infantium, & infinitis aliis nominibus hae duae aquae a philosophis diuersimode nominantur. Cap. Xxiii. De singulari autem istarum duarum aquarum dicendo & scribendo intelligit Ortolanus in libro suo per similitudinem hoc quod dicit ibi proprie de aqua uini, ut nos per quatuor annos & per plus, & multi alii nobiscum crediderunt, & adhuc credimus, & uere, & bene. Et idem est hic, quod istae duae aquae fuerunt iunctae insimul & commistae, quia tunc non sunt nisi una aqua. Haec sunt uerba Ortolani de aqua una ex duabus aquis praedictis composita, uel ex singulari ipsarum. Haec aqua fixat omnes spiritus & facit ingredi: quod intelligendum est de spiritu lapidum, qui est quintum quid ex quatuor generatum, & non de illis spiritibus fatuorum, uidelicet mercurio uenali, sulfur, & arsenico. Fatuorum spiritus Elixir ad utrunque Nomina uaria Elixiris ad utrunque Continuatio operis. Item haec aqua habet uim suam & superiorem & spiritualem, id est non fixam: Et hoc est quod dicit Philosophus, Quod est inferius, est sicut quod superius, & e contrario, ad praeparanda miracula rei unius, idest oportet quod predicta quinta essentia, uidelicet spiritus quintae essentiae de quatuor generatis, ut est dictum, retineat semper uim suam, scilicet spiritualem: & habeat omnem uim quatuor elementorum, id est uim suam corporalem, si miracula inde debeant perpetrari: Et hoc sine dubio fit eo modo, quo superius est ostensum. Item sciendum est, quod indagando aquam rubeam, cum multiplicabis pondera specierum ultra uigintiquatuor uncias, etiam uasa in quibus materiam pones, debent esse fortiora, & uentres habere grossiores, secundum quantitatem augmentationis specierum. Et nota quod debent uentres ipsorum esse pleni materiae Elixiris ad utrunque, quae rubea nuncupatur, quae tamen adhuc est imperfecta sicut & alia, ad cuius Elixiris perfectionem de caetero ueniendum est. Cap. Xxiiii. Perficitur autem Elixir ad utrunque isto modo: De aqua alba accipe tantum quantum de ea fecisti in duobus uasibus una uice, & scias quantum est pondus ipsius per subtilitatem tuam: non enim possumus tibi omnia scribere: Et tantum de aqua rubea, de qua similiter scias pondus, & habeas unam cucurbitam de uitro factam, fortem & spissam, cuius os sit factum ad modum urinalis: in hac cucurbita simul conniunge has duas aquas simul effundendo, & satis cito, eritque tota aqua ialuea uel citrina, & clara & limpida: & sic erit consummatum & perfectum uerum Elixir ad utrunque, uerum matrimonium inter corpus & animam, uera & perfecta lapidis impraegnatio, & uerus eius coitus, ex quo sequitur uerus partus. Ista autem aquam ex duabus aquis facta una, ut est di 14 De Alchemia ctum aurum nostrum, argentum nostrum: imo aqua caelestis & gloriosa. Similiter & aes nostrum, sericum nostrum, magnesia nostra, in qua ut dicit Aros, Sunt quatuor elementa, seu quatuor corpora: quae quatuor corpora sunt nubes, & niues extractae, & oleum & butyrum, & lunae spuma. Item dicitur fermentum lapidis ad utrunque, & plumbum nigrum, & tota operatio nostra, & ouum philosophorum & non gallinarum, & sapientia nostra, quam Deus, scilicet quibus uoluit, reuelauit. Et de hac dicit Aros, Ipsum enim est totum in toto, & id totum quod quaeritur, & quod cogitatur: in ipsa enim est fugiens & fixum, tingens & tinctum, album & rubeum, masculus & foemina insimul composita compositione inseparabili. Et de hac compositione harum duarum aquarum, uel spermatum, iterum dicit Aros, Oportet ingredientem in hoc opere non quiescere, donec permisceantur res, & fiat tinctura a corporibus assumpta. Statim uero ut has duas aquas in uase effuderis, ut est dictum, debes cooperire uas aliquo coopertorio, ne ab eo aliquid exeat, donec praedictae aquae bene permistae fuerint & coniunctae, & fiant res una, uidelicet aqua rubea, limpida & clara. Et intellige quod diximus, quod quantum de alba posuisti, tantum de rubea poni debet, idest par pondus utriusque apponatur: & si minus uel maius compositum facere uolueris, similiter plus uel minus de singula aqua, equali tamen pondere apponatur, & c. Cap. Xxu. Sunt autem necessaria haec duo spermata in arte ista: & hoc ideo quia sicut uidemus, quod naturaliter unum generat sibi plura sibi similia, ita artificialiter Sol generat Solem, cum lapidis multiplicatione praedicti, idest spiritus quintae essentiae. Et ideo dicit Philosophus, Pater eius est Sol, idest aurum. Sed quoniam in omni generatione naturali, oportet spermatis receptaculum idoneum esse, cum quadam consonantia similitudinis ad ipsum, ita & in hac generatione artificiali oportet quod Sol habeat sui spermatis & suae tincturae receptaculum idoneum, & sibi consonum, & illud est Luna, id est argentum. Et ideo dicit Philosophus, Mater eius est Luna. Unde notandum est diligentissime, quod istorum duorum corporum coniunctio est necessaria in hac arte, Ad utrunque, uidelicet ad album & ad rubeum, quae fit eodem modo quo supradictum est. Et hoc propter duas rationes: quarum ista est una, quia aurum quum sit nobilius inter metalla, & magis perfectum, & fixum, & compactum, tamen dissoluatur in aquam limpidissimam, ut est dictum, & partes eius minutissime separentur, erit spiritualis & euolans ab igne tanquam mercurius, quod est mirum. Tinctura sine numero Sperma masculinum & c. Et hoc est ratione suae bonae alterationis, & tunc habet tincturam sine numero, & ista tinctura uocatur sperma masculinum rubeum & calidum: & cum sic est dissolutum & subtiliatum, & factum spiritualem cum spiritu quintae essentiae, tunc dicitur spiritus tingens fortis, quem quaerimus. Spiritus tingens fortis & c. Si uero argentum dissoluatur in aquam limpidam, nihilominus remanet fixum sicut prius, nullam uel paucam habens tincturam recipiendam & fixandam in temperamento calidi & frigidi: Sperma foemineum Auri & argenti natura in fusione & c. & uocatur sperma foemineum, album & frigidum: Et haec est aqua alba uel uiridis praedicta: Et sic conueniens est ipsorum duorum coniunctio facienda, ut dictum est. Item est & alia ratio, quia cum aurum per se, & argentum per se sint difficilis fusionis & liquefactionis, tamen si insimul coniunguntur, facile fluunt, & liquefiunt. hoc sciunt Aurifabri facientes solidaturas ad aurum. Unde si in lapide nostro esset tantum alterum ipsorum, nunquam aliquam tincturam daret: & si daret tincturam, non tingeret nisi in quantum ipsa esset, eo quod non esset receptaculum tincturae. Finale secretum Hermes. Et nostrum finale secretum est habere medicinam quae fluat ante mercurii uiui fugam. Ergo coniunctio istorum duorum est necessaria, & ideo coniungenda sunt eo modo, quo superius est dictum. Cap. Xxui. Et cum haec duo se receperint per aggregationem praedictarum duarum ut est dictum in coniunctione lapidis, id est in coniunctione spiritus quintae essentiae praedicti, uel quintae essentiae de terra nostra alba & rubea, uel ipsa terra de dicto spiritu impraegnatur & efficitur, ut est a nobis superius dictum: in uentre uenti, hoc est in uentre aquae praedictae, uel aquarum praedictarum. Et hoc est quod dicit Philosophus Hermes, Illud uentus in uentre suo, id est, aqua haec portauit istum spiritum cum terra praedicta in uentre suo, uel terra ipsa ipsum spiritum in uentre suo, id est intra se in uentre aquae, idest intra aquam. Haec uerba quasi simili, imo quasi eadem expositione superius exposuimus. Uentus quid Anima lapidis. Planum est quod uentus est aer, & aer est uita, & uita est anima: Et ego loquutus sum de anima, quae totum lapidem uiuificat & resuscitat: & sic oportet quod uentus portet eum, reportet, & pariat: magisterium plane patebit quomodo hoc fiet & erit: & tunc sequitur quod alimentum suscipiat ex uentre suo, id est a terra, ut ibidem dicit ur. Nutrix lapidis. Ideo dicit Philosophus, Nutrix eius est terra, quia sicut foetus sine alimento nuntricis nunquam peruenit ad aetatem, ita lapis noster sine fermento suae terrae nunquam perueniet ad effectum: quod quidem fermentum alimentum dicitur: Fermentum. Sic enim in operatione lapidis generantur ex uno lapide cum matris coniunctione, idest cum alimento nutricis, res, idest filii, patris similes, quas sibi per longam decoctionem creauerunt, erunt nostri similes in colore, & patris pondera retinebunt. Ortolani liber. Haec uerba praedictorum duorum capitulorum dicit Ortolanus in libro suo de Expositione textus Hermetis, & ab eo ipsam extraximus, & hic posuimus cum quodam modico additamento. Soles Luna quod Uniuersale Elixiris opus quid. Et est notandum, quod pater & mater lapidis, idest duo spermata ipsius in prima compositione Elixiris Sol & Luna uocantur, quae postea in secunda operatione, idest in operatione lapidis, terra uel nutrix appellatur. Et sic intellige, quod ex uno patre cum matris coniunctione in compositione Elixir & alimento iunctis, idest terrae ex istis duobus generate in operatione lapidis generantur res, id est filii, uidelicet lapis albus, qui per alimentum perficitur & dealbatur, ut inferius dicetur. Cuius pondus patri, hoc est Soli erit simile, & de colore matris, id est Lunae. Et sic cessat obiectio, quae posset fieri, quod secundum uerba praedicta terra ista conuenit in compositione lapidis, cum spiritus lapidis sint Sol & Luna, & quedam alia terra quae dicitur nutrix: quod non est ita, si sane intelligatur Philosophus, ut est dictum: quia tantum ista duo praedicta conueniunt cum spiritu quinte essentiae, sed in compositione Elixiris uocantur spermata: in operatione lapidis uocantur terra uel nutrix, & c. Cap Xxuii. Ex his omnibus colligitur, quod totum opus Elixiris nihil aliud est in uniuersali, quam facere ascendere res a terra in celum, id est de natura corporali ad naturam spiritualem: & hoc tunc est perfectum Elixir. Item colligitur ex his, quod aqua quandoque uocatur lapis spiritus quinte essentiae, quandoque uocatur terra, quandoque lapis, & sic figuraliter pars pro toto nominatur: & hoc indifferenter dicitur propter eorum naturam consimilem, uel coniunctionem uniformem: quanuis in speciali proprietate diuisionis ipsius lapidis ipsa humiditas aque, sine aqua dicatur anima, ipsa uirtus aquae dicitur spiritus, & ipsa tinctura corporum in ea soluta, dicitur corpus, ut dictum est. Argentum uiuum nostrum. Quam humiditatem limpidam, idest animam uocamus argentum uiuum nostrum, & ipsam uirtutem aquae, idest spiritum quintae essentiae, uocamus sulfur nostrum. Sulfur nostrum. De Alchemia pidis, & terra nostra duplex, uidelicet alba & rubea, duplex corpus lapidis benedicti. Et qui sic sentit uere de iis, de secreta natura numeratur, & de ea, & in ea merito computatur: & e conuerso sentiens, deleatur. Item in summa notam dum est, quod cum artifex doctrine filius hanc compositionem predictam, quam Elixir nominamus necessariam peregit, ut est dictum, per coniunctionem & unionem duorum spermatum praedictorum uel aquarum, quod tenere & seruari debet ad partem residuum ciuslibet spermatis praedicti, uel aquae predicte, quodlibet in suo uase proprio bene obturato usque in horam necessitatis, ut dictum est. Cauda draconis Liber turba Philosophorum. Uocantur autem ista duo spermata Cauda Draconis, que postea in operatione lapidis, ab ipso dracone commeduntur, ut inferius ostendemus. Hec autem compositio necessaria est, ut iam diximus, quia nullo modo uera tinctura fit nisi ex ipsa compositione quae dicitur aes nostrum, ut est dictum: Ergo in Elixir & lapide benedicto, aqua est anima lapidis, uirtus aque est spiritus la16 de qua dicitur in libro qui Turba philosophorum appellatur. Scitote omnes pertimescentes, quod nulla fit tinctura uera nisi ex aere nostro. Quae uera sit, exponitur in libro qui dicitur Lilium. Liber Lilium dictus. Est autem intelligendum ex nostro aere, idest nostra confectione seu compositione. Et est uidendum quod compositione iam perfecta scilicet in Elixir iam conuersa: Aes nostrum quid Secundum opus Una res Elixir quid sit. & hoc est, & fit, ut superius est ostensum. Ex praedictis autem, si bene intelligis, apparet constare, fore compositum hoc Elixir ex Sole in corpore magnesiae occulto, a terrestreitate mundo, & de sulfure quod dicitur sulfur de Sulfure, & de argento uiuo, quod dicitur arguiuum, de argento uiuo, his duobus ultimis fugitiuis in principio: non fugitiuis, ut est dictum, conuersis, compositis, & coniunctis. De Operatione Lapidis Cap. Xxuiii. Alchymiae ergo omnino certae, uerae, famosae, & inclyte, ex nunc operam dantes, de operatione Elixiris, quod est primum opus, prius dictum est: nunc uero de operatione lapidis benedicti uidendum est. Et in hac operatione lapidis, quae est secundum opus, quidam philosophi incipiunt libros suos, & in primo opere ipsos finiunt & consummant, ut est dictum. Unde notandum quod per huius compositum Elixiris res fiunt unum & idem, ut est dictum: ita quod sic de caetero huius compositum est, unum quod solum quaeritur, quamuis ex pluribus compositum, & in unam naturam redactum. De quo composito dixerunt Philosophi, Una res est: quod intelligendum est post compositionem Elixiris, & non ante, ut est dictum. De qua sola re per compositum factum una, & non de alia, uera & omnino certa nascitur Alchymia. Unde uidendum est primo quid sit Elixir, atque unde dicatur, quid Alchymia, & quid Lapis. Elixir autem est quoddam compositum habens in se uirtutem mineralem, rubeum, aut citrinum, ex pluribus speciebus limpidissimis & claris ( & si de specie aquae coniunctis ) factum compositum, habens in se uirtutem mineralem inclusam, existens condimentum, antidotum, & medicina omnium corporum purgandorum & transformandorum in Solificum & Lunificum uerum. Et dicitur Elixir ab Elicio elicis, quasi unum ex pluribus, in quibus est, elicitum, & in aliis iam conuersum & ligatum. Elixir unde dicatur. Alchymia autem sic diffinitur in libro qui Lilium appellatur. Alchymia quid. Alchymia est ars administrans & ostendens essentiam, septem metallorum continens, qualiter quaeque formae illorum imperfecte ad naturale complementum deducantur: uel aliter sic. Alchymia est opus celatum regimine quod fit manifestum luce filiorum genitorum, & id quod per filiorum generationem iuuenescit. Uel aliter sic. Alchymia est substantia corporea ex uno scilicet argento uiuo, & uno scilicet sulfure composita, quae duobus tenuissimis & humidis siue limpidis constans est, scilicet anima & spiritum, & in luce filiorum dictorum a se manifestatur & iuuenescit: & quae continens est essentiam septem metallorum, ut Incerti Autoris 17 in ea substantia sit spiritus tingens fortis, quem quaerimus, quo tingamus in quolibet corpore, ac eorum qualibet parte, & eorum quodlibet a dimunitione ad naturale complementum naturaliter deducamus. Dicitur autem Alchymia ab Elambico & Kymia quae sunt duo uasa in quibus haec ars in tribus generibus uel ordinibus medicinarum ad finale deducitur complementum. Et sic patet, quod hoc totum Alchymia componitur ex corrupto & integro. Non autem est Alchymia ante Elixir, sed post semper. Lapis philosophicus. Lapis autem philosophicus sic diffinitur: Lapis est quaedam fortis uirtus mineralis, ex pluribus rebus in unum conuersis per nostrum artificium alchymicum congregata, habens in se uirtutem congelandi mercurium in naturam metallicam ueram, & formaliter conuertendi, ac omnia metalla infirma seu imperfecta ad ueram sanitatem & perfectionem reducendi, uitrumque malleabile faciendi, lapidemque preciosum fingendi: & finaliter est summa medicina omnium corporum humanorum, & conseruandi in eis humidum radicale: quia ab isto lapide benedicto descendit aqua uitae, ut iam superius tetigimus, & inferius plenius ostendemus. Cap. Xxix. Quidam uero Philosophi indifferenter, ut iam superius teitgimus, unum Elixir praedictum nominauerunt Alchymiam, Lapidem, & Medicinam. Sinonyma lapidis. Et Alchymiam uocauernnt Lapidem: Elixir, & Medicinam Et Lapidem nuncupauerunt Elixir, Alchymiam, & Medicinam: & Medicinam dixerunt Elixir, Alchymiam & Lapidem. Sicque paucam uel nullam differentiam quantum nihil inter ista facientes, eo quod omnium istorum est una eademque substantia, quanuis forma sit diuersa, & ad unum finem tendunt. Et quanuis nullam differentiam faciat inter ipsa nominando, differunt tamen inter se isto modo. Elixir quid proprie sit. Elixir est primum opus, & praecedit omnia ista, & dicitur matrimonium uerum inter corpus & spiritum per compositionem duarum aquarum praedictarum, ut est dictum, & hoc est ita proprium Elixir, quod non competit aliis proprie. Alchymia quid. Alchymia autem post Elixir sequitur semper, & non ante, & est proprie modus & opus ducendi Elixir ad effectum, quod opus uel modus dicitur ab Aros Alchymia, seu Nigrum nostrum, & hoc est proprium Alchymiae & non aliis. Lapis quid. Lapis est proprie illud factum secundum praedictam operationem artis Alchymiae, & hoc est proprium sibi, & ad alia non pertinet. Medicina quae dicatur. Medicina est quod sequitur & descendit a lapide praedicto perfecto, ad metalla imperfecta perficienda, & sananda, & ad uitam hominum tuendam & sanandam, & hoc est proprium sibi, & ad alia non proprie dicitur pertinere. Et sic patet quod ista inter se differunt specie, quanuis nomine generali non discrepent. Morieni sententia concludens. Ex his omnibus concluditur aliud quod dicit Morienus de ista re, quae est una ex pluribus composita, quam uocant Lapidem, & tamen adhuc est in Elixir, quod ipsa res una, quam dicit esse Lapidem, habet in se quatuor elementa perfecte, cuius tactus nullus est, quia est aqua, & in ipsa est maior mollicies quam in suo corpore, quia durum est, eo quod metallicum est, & eius pondus grauem: quia istud corpus ipsius omnium corporum est magis ponderosum & compactum, & eius gustus suauis, & eius odor odori sepulchrorum comparatur, eo quod foetet propter odores specierum foetentium, ex quibus componitur, ut est dictum: quae foetulentia ab ipso in hac operatione secunda penitus remouetur, antequam in ueram medicinam conuertatur. De cetero accedendum est ad opus praedicti Lapidis. Cap. Xxx. De operatione huius Lapidis benedicti, uel Elixiris dicitur in libro, qui Lilium appellatur. Gradus operis. Composito nostro uero facto, uel Elixiri completo, ut est dictum, tunc ergo ut praemittitur, una re, uidelicet nostro Lapide, una 18 De Alchemia uia, scilicet Hermetis, qui fuit pater Alchymistarum: una dispositione, scilicet denigrandi primo, secundo dealbandi, tertio cenerandi, quarto & ultimo rubificandi: uno actu scilicet coquendi, totum magisterium terminatur. Et Aros philosophus de hoc dicit sic, Et erit rubens, & fiet niger: & erit niger, & fiet rubens & hoc in sequentibus operibus declaratur. Et sicut per primum opus praedictum omnes res ascendunt in caelum, ut est dictum, ita per istud lecundum omnes res descendunt in terram, & fixantur in unitate quintae essentiae. Cap. Xxxi. Dispositio denigrandi sic fit: Accipe Elixir siue compositum praedictum prout est in suo uase, in quo prius, scilicet in cucurbita, ponsuisti, & pone super illud alembicum unum uitreum, & luta bene, & sicca, & cera eo modo, ut in extractione aquarum in prima operatione fecisti: & hoc sic disposito, accipe illud uas & sepelias in fimo equino calido, & fac animam, idest aquam ab eo quod est intus, idest Elixiri, euolare & exire: ipsamque aquam in uase uitreo forti repone, ut prius de aliis aquis in prima operatione fecisti recipiendo: phlegmate tamen superfluo ab ea aqua seperato, donec super laminam cultelli, uel ferri alterius calidam bulliat, ut est dictum. Et sic continue faciendum est, donec tota aqua continue exierit, & materia in fundo uasis clara, rubea, & sine aqua apparuerit. Item continua & coque donec nigra fuerit, & sicca: & tunc quae prius in prima uocabantur spermata, uel pater & mater & c. hic in hac operatione uocantur terra uel nuntrix. De hac autem dispositione separationis aquae uel animae a sua terra uel corpore, dicit Philosophus, Fili a radio Solis extrahe umbram suam. Philosophi dictum Umbra Solis. Uocatur autem ista terra a Philosophis umbra Solis, corpus mortuum, corona uincens, nubes, cortices matris, magnesia nigra, & Draco qui commedit caudam suam, & aliis infinitis nominibus nominatur. Sinonyma multa rei. Cauda Draconis & eius sinonyma. Aqua autem ista quae ab ea exit, uocatur cauda Draconis, quae a Dracone praedicto commeditur, sicunt residuum duorum spermatum in prima operatione sic nominatorum: & dicitur anima, uentus, aer, uita, domum illuminans lux meridiana, argentum uiuum nostrum, lac uirginis, & totum secretum: quod intelligendum est, cum fuerit impraegnata aliquo nostrorum corporum uel spirituum in ea solutorum: & ideo aqua ista totaliter extracta, statim debes ponere in ea de corpore nostro albo ad dissoluendum, ut in prima operatione fecisti, & seruare ad partem usque ad horam necessitatis. Item uocatur sal armoniacus noster, & medium coniungendi tincturas: & ut ab omnibus aliis nominatur aqua nostra alba in prima operatione, hic similiter nominatur, nec est differentia inter eas. Quidam philosophi uidentur dicere, quod non debet impregnari, sed ex ea sola prout extracta fuit sine compositione debere operari. Tamen fili caue quid facias in hoc loco. Faex. Item terra dicitur a Morieno fex, scilicet uentris, de qua dicit ad regem Ali, quod ipsa fex erat minera istius rei uel terrae: Errorum multorum causa. propter quod dictum multi errauerunt, quaerentes istam rem, uel terram, seu lapidem inter stercora & fimos humanos, affirmantes ipsam esse fimum humanum authoritate Morieni, cum in rei ueritate ita non sit: sed pro tanto dicitur fex uentris, non omnis proprie, sed similitudinarie, imo uenti, qui uentre uenti, id est aquae, peperit modo & operatione predictis istam terram, sicunt uenter humanus post decoctionem emittit seu parit fimum suum. Terra lapidis ubi. Et in sterquilinio haec terra reperitur, ut idem dicit, quod intelligitur de fimo equino praedicto, in quo ista terra fit, & inspissatur & siccatur, ut est dictum, & non in sterquiliniis communibus, sicut quidam fatui putauerunt, & ibidem fodierunt, existimantes ipsam ibidem inuenire: & pedibus hominum conculcatur, ut idem dicit. Cucurbitae ac alembici nomina et partes. Et nota hic pro tanto, quod cucurbita cum suo alembico ab Alchymistis uocatur homo altus, galeatus, cuius fundus est extremitas ipsius cumcurbitae, id est hominis alti galeati: & secundum hoc similitudinarie potest diei fex uentris humani, id est cucurbitae uentris, quae dicitur homo altus: quae extremitas cucurbite comparatur extremitatibus pedum hominum, qui sunt extremitates hominis super quibus totus homo defertur & sustinetur, sicut cucurbita supra suum fundum, a cuius fundo cucurbitae, & in quo, id est a cuius pedibus hominis alti galeati, & in quibus haec terra conculcatur, id est massando coagulatur, subtile a spisso separando, ut est dictum. In uiis proiicitur Rosarius autor. Item dicitur quod in uiis proiicitur, hoc est dictum non in uiis communibus, quibus homines gradiuntur, sed in uiis philosorum istius scientiae, quia sunt plures tendentes ad unum finem: uel unam uiam, scilicet Hermetis praedictam: in quibus uiis uidetur esse deducta, idest immortua donec reuiuiscat. Item dicit idem quod haec res siue haec terra est saepius parua: tamen quamuis sit modica terra, ut dicit Orthulanus, Sufficit tamen eius paucitas ad nutrimentum nostri lapidis totius: & de hac terra & paucitate ipsius scripsit Rosarius in 2. sua epist. ad Eutheciam, sic dicens, Et est Kimbor & Kambar quod rarissime inuenitur. Et nota quod compositio siue impraegnatio ipsius terrae si debeat componi uel impregnari, secundum quosdam fit ex mercurio mundato, prius clarificato a quadam terrestreitate quam habet in se. Impraegnatio uel compositio ex quibus fiat. Similiter omnis impregnatio uel compositio fit ex corporibus crudis, & non calcinatis, ut quidam fatui putauerunt, & decepti fuerunt in multis. Nec est contra quod dictum est supra de terra rubea calcinata, quae postea soluitur: quia certissime si uera fuerit aqua in qua debet solui, sine calcinatione quacunque soluetur. Caue tibi fili quid facias in hoc passu impraegnandi, & de quo, uel non impraegnandi. Cap. Xxxii. Hac uero terra siccata, ut est dictum, extrahe eam a cucurbita per subtilitatem tuam caute & munde, & scinas similiter pondus eius, & postea pone eam in alio uase forti & spisso, amplo & magno, secundum quantitatem lapidis uel medicinae quam facere uolueris, & competenti quantitate, uel terrae predictae ponderi. Cuius uasis uenter & fundus rotundus ad modum caelestis lunae, & collum longum ad mensuram unius pedis uel plus, & os taliter strictum, quod possis ibidem figere pollicentuum secundum quod dicitur in Lilio, uas angusti oris. Et cum Draco praedictus, uel terra nostra praedicta fuerit in praedicto uase positus, uel posita, ponendum est uas bene obturatum in alutello super cineres cribellatos, & postea ignis faciendus est in furno super alutello ex tribus lignis siccis uel fustibus, & cauendum est ne flamma uas attingat, & sic continuandus est donec terra soluatur in se ipsa, & fiat aqua spissa, rubea. Sepelitur autem uas istud secundum alios, & melius in fimo equino calido, donec soluatur terra praedicta. Soluitur autem isto modo infra 40 dies, ut dicit Ali in Secreto secretorum. Alii ponunt in aere, uase aperto & non obturato, sed bene cauent ne puluis subintret, nec quidquam aliud: & sic dimittunt ipsam terram solui in aquam spissam rubeam. De solutione istius terrae de se ipso dicit Martyrizatus, Ars non completur nisi terra fuerit soluta. Martyrizatus autor. Uide ergo fili quid facias in hoc loco. Citius autem perficitur hoc opus in humido, tardius uero in sicco. Et nota fili, quod istius terrae duplex est solutio, una per se, de qua dictum est, & alia per caudam suam, uel aquam impraegnatam, quae ab ea exiuit, ut est dictum. Et in hoc multi errauerunt, non aestimantes solutionem ipsius possibilem nisi cum sua aqua, uel cum uno duorum spermatum, a quo est creata. De solutione istius decoctionis uel terrae nunc praedicte a cauda sua uel aqua ab ea extracta infra dicemus. Solutiones uariae. Hanc autem solutionem nigri corporis & mortui solutionem nominamus, cum soluitur per se solam: cum uero soluitur per aquam, hanc solutionem, resurrectionem, uel resuscitationem, aut uiuificationem animamque corporis mortui nuncupamus: & hanc inferius ostendemus, licet solutionis istius terre per se diuersae sint opiniones, ut dictum est. De hoc tenendum est, quod solutio illa quae fit cum flamma ignis uel cum fimo equino, non sunt proprie solutiones, sed liquefactiones potius, uel fusiones ad modum cerae uel metalli: & sic oportet fieri: per quod 20 De Alchemia patet quod fusio hic accipitur pro solutione, & e contrario solutio pro fusione. Et quum perfusa est, ut dictum est, tunc iterum soluitur proprie per se, & hoc in aere, ut est dictum. Ergo solutio duobus modis in hoc passu consideratur, & oportet quod his duobus modis fiat, & haec solutio est si cut solutiosalis minerae, & sic intellige quod superius est dictum. Cap. Xxxiii. Regimen terrae lapidis. Terra Uero nostra primo per se soluta, id est fusa uel liquefacta, & secundo per se similiter soluta ad aerem, ut est dictum, in uase praedicto. Accipiatur illud uas cum ipsa terra soluta & ponatur super cineres cribellatos in alutello super furnum, & in furno fiat ignis lentus, & sic continuando ibidem donec congeletur in una massa nigra, dura, sicut massa salis, cuius massae fractura est lucida sicut fractura uitri, si probaueris: qua congelata, id est massata, ut est dictum, iterum in loco ubi soluisti eam proprie secundo per se, ut dictum est, iterato: Secundo pone illud uas cum praedicta terra congelata, & secundo ipsam dissolue proprie per se, ut prius, postea super cineres secundo, ut prius congela in praedicto uase suo. Pro hoc cap. uide inferius circa finem capitis 4. Alii uero postquam per se semel soluta & congelata fuerit, ut praemittitur, sciunt pondus eius, & postea ponunt super ipsam aliquod modicum, idest sextam partem ponderum ipsius de cauda sua, idest de aqua quae ab ea exiuit, & non de alia: quae in hoc loco si sic fiat, debet esse simplex certissime sine quacunque impregnatione corporis uel spiritus: & postea quidam ex ipsis, ut praemittitur, ponunt ipsam in aere ad dissoluendum, & quindam ex ipsis faciunt dissolui in fimo equino, & postea omnes isti ipsam desiccant & assant, id est congelant super cineres lento igne, ut est dictum. Caue fili quid facias in hoc passu, & quomodo dissoluas & congeles eam: Quater reitera istam solutionem & congelationem, quarta uice solutionum & congelationum istius terrae nostrae praedictae completa, ut dictum est, remanebit hec terra fixa, lucida, nigra in fractura, & proiecta supra corpus alterat in suo colore. Et his omnibus sic completis, uerum regimen terrae benedicti lapidis sufficienter peregisti. Nota. Et nota quod quantum pluries hec terra soluta fuerit & congelata, ut est dictum, est subtilior & penetrabilior in natura: & nota quod quidam non fundunt nec liquefaciunt eam, ut est dictum in capitulo praecedenti, sed hanc fusionem dimittunt, & tantum per se soluunt proprie, ut est dictum, & congelant. Et si dimittatur praedicta fusio, quam solutionem nominamus superius, non est error. Terrae denigratae & fere lapidis factae, nomina. Et cum per decoctionem, ut est dictum, fuerit denigrata, nominatur cinis clauelatus, aes combustum, sal combustum, terra mortua, ouum Philosophorum hic proprie, sed cum adhuc est in Elixir, improprie: non tamen ouum gallinarum, sed similitudinarie dicitur Ouum, ut dicitur in Lilio: Quia sicut ex componentibus ouum, scilicet ex testa, albumine, & uitello, nascitur Alchymia. Item notandum est, quod hec terra mortua, cum aqua remota fuerit ab ea & separata, antequam desiccetur & denigretur, ut est dictum, a philosophis uocatur Ignis, sal armoniacum, sal uitellorum ouorum, sal honoratum, Athincar nostrum nubes coagulata, Sal armoniacus noster, lingua maris, arsenicus sublimatus, sulfur sublimatum, & omnibus nominibus omnium sublimatorum, stella Diana, uentus corporatus, aduena, secretum naturae, & pluribus aliis nominibus nuncupatur. Cap. Xxxiiii. Quia formam uasis superius descripsimus, in quo haec terra, cum fuerit denigrata, debeat poni ad soluendum & congelandum, ut est dictum. Non pluribus uasibus opus fore. Autoris 21 sum uitreum posuimus, lutauimus, & cerauimus ad cucurbitam, quod coopertorium uocamus uulgariter Athenatorium, quod babebat collum gracile & spissum, & pendebat illud collum intra cucurbitam, & non extra: Athenatorium. quod collum debet lutari & cerari, ne per ipsum flos exeat & fugiat. Et cum opus erat, nos remouebamus illud coopertorium, & ponebamus & lutabamus iterum alembicum: & e conuerso cum opus erat nos remouebamus ipsum iterum alembicum, & ponebamus & lutabamus athenatorium: De hoc notandum est, quod nos non remouimus ipsam terram de sua cucurbita, sed delutato alembico & remoto, desuper ipsam coopertorium spisincerti & iterando alternatim cum opus erat, & faciendo in unico uase, donec totum opus impleretur. Uocatur autem illud uas olla uel cucurbita sine sectione, & multis aliis nominibus nominatur. Uide fili quid feceris de hoc uase: non enim concludimus te in forma uasis, quia si subtilius & magis proficuum sciueris, hoc assumas. Singularia omnia scribi non posse. Multa enim de operatione huius artis & scientiae in his scriptis non ponimus, quae tamen necessaria sunt ad sciendum & faciendum, cum omnia singularia scribere non possimus, quasi tuae prudentiae relinquentes: & sic completa est dispositio denigrandi. Nunc autem ad dispositionem dealbandi ueniamus. Sed antequam ad hoc ueniamus, quae sequuntur decreuimus inserenda, ut liber iste exutraque parte uideatur esse perfectus. Libri huius per fectio. Cap. Primum opus Elixir ubique reperiri. Xxxu. Item de uera compositione Elixiris, quod est primum opus, dicitur a philosophis, quod illa res que est uera, ubique reperitur, quia in quolibet homine est & apud quemlibet hominem reperitur: & Adam secum apportauit eam de Paradiso, & cum mortuus fuit, ipsam secum reportauit, & cum ea sepultus fuit: Et pro tanto dicit sapientum Allegoria, quod ista res est sol subtiliatus, id est aurum subtiliatum, & conuersum in uirtute maxima minerali: unde dicitur in libro de hoc auro, ex gumma nostra, & pauco auro multa emimus. Sed secundum Albertum in libro de Mineralibus dicitur & probatur, quod aurum ubique est & reperitur, quia non est aliqua res ex quatuor elementis elementata, in qua non inueniatur aurum in ultima affinatione naturaliter. Et ideo dicit, quod ubicunque reperitur. Et quia idem Albertus dicit ibidem & probat, quod maxima uirtus mineralis est in quolibet homine, & maxime in capite inter dentes ita quod in sepulchris antiquorum mortuorum inter dentes aurum in granis minutis & oblongis superius inuentum est in suo tempore, ut ipse dicit, quod esse non posset, nisi in homine esset ista uirtus mineralis, quae uirtus mineralis est in Elixiri nostro praedicto uel composito. Et pro tanto dicitur, quod hic lapis est in quolibet homine, & quod Adam, & c. His uisis & intellectis, ad propositum redeamus. Cap. Xxxui. Dispositione nigredinis completa, & regimine terrae peracto, ut est dictum ad dispositionem albedinis terrae lapidis benedicti ueniamus. Terrae lapidis alficatio. Est enim notandum, quod in hac nigredine terrae est albedo abscondita: & ideo in uisu est nigra, in intellectu uero est alba. Et propter hoc uirtus latens in ea, debet fieri exterius & apparere: & quod est exterius, fiat interius: ita quod nigredo huius terrae quo est exterior, fiat interior: & albedo quae est interior, fiat exterior, & appareat manifeste. Et sic fit manifestum absconditum: & absconditum manifestum. Fit autem haec dispositio in eodem uase, & sine remotione terrae praedictae ab eo, tali modo: Scias pondus ipsius terre, ut est dictum, & postea solue istam terram per se, sicut in denigratione sua fecisti. Qua soluta, accipe medium sui ponderis de spiritum non fixo, id est de aqua quae ab eo exiuit, quae urina canis balsam dicitur, quae per dugile, id est per alembicum destillatur, ut est dictum siue lac uirginis, aut arg. uiuum nostrum, seu anima, aut uentus, aut cauda, & c. ut supradictum est, appellatur: siue de spermate albo, quo ipse draco fuit & est in parte compositus, quod reseruasti ad partem, ut est dictum: quod idem est & eisdem nominibus nominatur, & hoc pone super ipsam terram solutam, uel draconem solutum per collum coopertorii cucurbitae, ipso coopertorio cum cucurbita post lutato, ut est dictum: & obtura bene coopertorii collum, & luta bene secundum suum modum: & sic, si fuerit aliud uas quam cucurbita siccata obtura cum panno lineo fortiter, & postea pone in fimo equino calido, id est in humido, uel super cineres, id est in sicco, cum lento igne, ut est dictum. Et sic continua donec terra & aqua unum fiant, & fiat una res nigra, clara & alterius coloris, tamen in modico ad hoc quod prius erat. Hoc facto & completo, hoc totum congelandum est, & inspissandum, & in massam reducendum, in eodem loco & eodem igne, & eodem regimine continuo: & si necesse fuerit coopertorium uasis, id est cucurbitae, est remouendum, & alembicus constituendus ut est dictum, & lutandus desuper ut non exeat aliquis humor, & res citius inspissetur. Signum autem quod haec res, idest gumma nostra est decocta, erit quod si dimittatur uas infrigidari, & iste draco fuerit durus ad modum picis durae, uel frigide, satis est inspissatus & decoctus, & a suo phlegmate purgatus. Aqua quae in hac decoctione ab huiusmodi gumma uel dracone exierit, si qua exierit, potest recipi & impraegnari, & custodiri, & loco & tempore, si necesse fuerit, dea ea sicut de cauda operari. Hoc dracone congelato, uel hac gumma nostra uenerabili inspissata, ut est dictum, tunc ponatur in loco tali, ubi per se soluatur in aquam spissam de suo colore existentem: qua per se soluta, pone super cineres sicut in denigrando fecisti, & ibidem dimitte continue, donec congeletur, ut est dictum in denigratione: & completa est ista decoctio, & est unum corpus adhuc opacum, & in fractura clarum & c. Cap. Xxxuii. Quidam Philosophi, sicut Geber, Hali, & Ortolanus, dicunt quod haec decoctio fit sine pondere aquae & spermatis: & dicunt, quod postquam terra lapidis benedicti est praeparata, ut est dictum, tunc non soluitur per se, sed prout est congelata in suo uase post denigrationem, ut est dictum: tunc sine pondere & mensura ponunt super dictam terram de aqua sua, uel de spiritu non fixo, & ipsam de ea imbibunt quantum potest bibere, donec uirtute ipsius aquae, aut spiritus non fixi, seu argenti uiui, seu caudae draconis, aut spermatis, & c. superueniente, haec terra soluatur totaliter in aquam, & fiat uolatilis & spiritualis alternate, id est de natura aquae, uel spiritus praedicti, ascendendo in celum, id est in ipsam aquam, uel sublimando sicut ab initio fuit in prima operatione, ut est dictum: & post faciunt ipsum descendere in terram ipsam congelando, ut est dictum in hac operatione. Uide ergo fili quid feceris in hoc loco: Nam dicit Aros philosophus, quod praecauendum est ne Elixir submergatur. Submersio Elixiris quae, & quomodo cauenda. Submersio Elixiris, ut dicit Geber, est quando uolatilis summa, superat summam fixi, & sic est perfecta decoctio ista. Cap. Xxxuiii. Cum uero completa fuerit ista decoctio quae dicitur, ueniendum est ad alias: Scias pondus totius congelati sicut sciuisti primo per subtilitatem & discretionem tuam. Non enim possumus omnia tibi scribere, sed multa necessaria tibi & industriae tuae relinquimus, ut est dictum. Et postea pone quartam partem ipsius congelati super ipsam terram congelatam, uel ipsum congelatum de aqua predicta, uel spiritu non fixo, siue de cauda draconis, uel spermate albo ( que omnia idem sunt ) in eodem uase, & sine extractione draconis ab eodem uase, & decoque ut prius, uase obturato, ut est dictum, donec congeletur & inspissetur, & fiat res dura sicut pix: postea per se soluatur totum hoc, & ipso soluto per se, statim super cineres lento igne congeletur, ut est dictum, & est una massa alterius coloris quam prima, & magis clara aliquantulum. Et sic simili modo, simili regimine, simili pondere, uidelicet pars totius congelati quarta, de argento uiuo nostro uel aqua alba praedicta desuper ponatur totum congelatum simili coniunctione & congelatione, tam per caudam suam, quam per se solum iste draco soluatur & congeletur: continenter autem regatur & reiteretur hec dispositio dealbationis per huius aquae albae uel caudae pondera: & per hoc rigationes, adaquationes, & imbibitiones, inspirationes, uiuificationes, animationes, solutiones, congelationes, tam per aquam quam per se in eodem uase, & sine extractione draconis, donec iste draco uel tota ista massa mortua quasi homo in suo tumulo paulatim, & paulatim suo spiritum, uel uita, aut anima, qua priuata fuit, denigrando, ut est dictum, inspissetur, animetur, uiuificetur, resuscitetur, & subtilietur magis quam prius. Et fiat lapis unus crystallinus albus participans uiriditate quadam, in igne perseuerans, fundens, fluens, tingens, & mercurium congelans, & perfecte retinens & transmutans, etiam quodcunque corpus metallicum imperfectum in lunificum: & uere, si recte feceris, peruenies ad intentum. Cap. Xxxix. Dicunt Philosophi quidam, sicut Ortolanus, Geber & Hali, quod in singula decoctione istius draconis, iste draco extrahendus est a suo uase, & debet teri super marmore, & iterum poni in uase, & super istam tincturam ponitur aqua, & postea congelatur, & fit, ut dictum est. Sed hoc quod dicunt, non sic ad literam intelligitur: Contritio quomodo fiat. sed sic secundum quod dicit Aros, Haec contritio non fiat super marmore, nec manibus hominum, sed est tantum aqua quaeterit & penetrat corpus, & draconem nostrum de natura sua propria & uirtute & terra uel corpus, quod penetrando ab aqua teritur, idest naturaliter, mediante operatoris industria soluitur, & cum ea congelatur: & fundum uasis ubi haec fuerit, in hoc loco marmor nuncupatur similitudinarie: & sic intellige & concorda philosophos, & bene tibi erit. Cum secundum Iuristas promptum sit iura iuribus concordare, ita in hac arte uel scientia, promptum est philosophos philosophis concordare. Lapidis uarii colores. Item notandum est quod plures colores & diuersi apparebunt in isto lapide antequam fiat albus, quia cum primo fuerit niger, postea fit albus, qui sunt duo colores contrarii. Sed secundum Philosophos ex uno contrario transiri non potest ad aliud sine medio, ideo oportet quod ueniendo in isto lapide de nigro ad album, plures colores intermedii ueniant & appareant: & propter hoc dicitur in Lilio, quod pluries citrinescit, & pluries nigrescit: imo quot in mundo possunt esse colores, attamen non sunt ueri colores sed in fine expectanda est dealbatio, que est uerus color. Causas uero & rationes istorum colorum debet considerare sagax & subtilis opifex huius artis. Secundum autem uariationes istorum colorum philosophi hunc lapidem diuersis nominibus habuerunt nominare: Lapidis nomina Alphidius autor Multiplicatio lapidis. Alii ferrum, alii plumbum, alii stannum, alii cuprum, alii aes, alii aurum, alii argentum, alii uice & nomine omnium spirituum, alii nomine omnium uegetabilium, alii nomine omnium animalium, alii nomine omnium colorum: & tamen proprie nullum praedictorum est in se. Nominatur autem a philosophis cum est albus, calx cineris clauellati, & cinis albus, calx corticum ouorum, terra alba, terra philosophorum, terra benedicta, aes album, magnesia alba, puluis dealbatus, luna calcinata, & infinitis aliis nominibus nominatur, pro ut in libris Alchymistarum reperitur: quae omnia quanuis in uocabulis differant, ad unum tamen tendunt intentum: & habet hic lapis albus pondus patris, id est Solis, ut est dictum. 24 De Alchemia Gumma nostra benedicta, uel lapis albus, qui secundum quosdam dicitur aliter nix, & grando, preciosior est margaritis, cuius opus praedictum ab Alphidio in hac arte breuiter comprehenditur & intelligitur in his uerbis, in libro suo qui Clauis philosophorum nominatur in principio, ubi sic loquitur, dicens: Et authoritate summi philosophi constat, & est uerum, quod quaedam res est qua utuntur quidam ingeniosi, cum uolunt rem siccam coadunare id est mercurium, quod sic fit: aqua enim fit terra cum uincunt qualitates terrae in ea, quae componitur ex duabus aquis, id est ex spermatibus albo foeminino, & rubeo masculino, ut est dictum. Sunt autem sicut ipse postea dicit Alphidius, multa alia, quibus certissime & soluunt, & congelant, liquefaciunt, & componunt & coagulant, & transmutant. Et intelligendum est de lapide qui fit ex uegetabilibus, & in lapide qui fit ex animalibus: de quibus lapidibus, quomodo, qualiter, & ex quibus rebus fiunt & componuntur, in sequenti uolumine plenius ostendemus. Granum enim istius lapidis seu grandinis, seu gummae albae generat 100 grana, ut dicit Morienus in eius multiplicatione, per imbibitionem ipsius gummae a spiritum non fixo, uel aqua alba praedicta impraegnata, quod debet fieri eo modo & regimine in omnibus sicut in dealbando fecisti prius. Et sic non oportet ut reincipiatur a principio, sed tantum ut multiplicetur, ut est dictum: nec ita modicum de ea habebis, quin sufficiat ad multiplicationem faciendam, & ipsam esse largam & amplam sapientibus. Nota Lapidis conseruatio. Et scias quod quantuncunque plus soluitur cum sua anima, uel spiritum non fixo, & congelatur, tanto magis multiplicatur non solum in quantitate, sed etiam in uirtute, tinctura, & subtilitate, & in proiectione maius pondus consequenter transformabit: de cuius proiectione, modo ipsius, et furnorum forma & nominibus uasorum inferius dicemus. Conseruatur autem in loco sicco sicut sal, uel Zucharum, & in uase forti uitreo, & non in humido loco, quia tunc per se solueretur. Et tamen si contingeret ipsam solui, non propter hoc peior esset, sed iterum super cineres calidos congelanda est per se, sicut fecisti in dealbando. Item nota quod quanuis decoctiones nostras praedictas fecerimus de aqua alba praedicta cum pondere quartae partis totius congelati, ut dictum est: attamen si maius pondus de ipsa aqua posueris super ipsum corpus quam quarta pars ipsius, dum tamen Elixir non submergatur, melius erit, & citius lapis dealbabitur, & erit subtilior & penetrabilior, & cum maiori pondere alterabit & conuertet, ut dictum est. Et nota quod subtilior est lapis uel medicina, quae mercurium conuertit, quam ea quae conuertit corpus, et non e contrario, nisi subtilius fuerit praeparata. Cap. Xli. Ne mireris qualiter unum infirmum metallum quod non habet pondus perfecti metalli, quomodo per medicinam reducitur ad uerum pondus, cum modicum quid ibidem ponitur de medicina. Et ita modicum per pondus illius modici non potest suppleri. Lapis perficit metalla in colore, & pondere. Defectus ponderis metalli habito respectu ad quantitatem medicinae proiectae, & hoc ideo est, ut dicunt omnes philosophi, & fit per uirtutem medicinae, quae ex natura sua cum dat tincturam, dat pondus tincturae siue in albo, siue in rubeo: quod non facit medicina sophistica, quae tantum dat tincturam, & non pondus. Lapis sophisticus non dat pondus. Quaereret aliquis, quid est quod dicit Ali philosophus in hac arte, & Rex Arabiae in Secreto secretorum suorum, ubi dicit, Accipe canem masculum Coracenum, & catulam Armeniae, & iunge simul, & hi duo parient tibi canem coloris caeli, & iste filius seruabit te in domo tua ab inimico in hoc mundo & in alio? Ali philosophus & Rex Arabiae declarantur. Respondeo, Canis iste masculus est sperma rubeum masculum, & Catula Armeniae est sperma foemininum album: Incerti Autores 25 Et coniunctio istorum duorum est compositum Elixir. Et partus canis coloris caeli ab istis duobus, est aqua quae ab istis duobus in denigrando extrahitur, & est, ut dictum fuit, quam caudam draconis appellamus, quae seruat ab inimico, id est ab igne & combustion e, & perficit totum lapidem in hoc mundo & in alio, hoc est in albo & rubeo. Dubitatio alia soluta. Item posset quaeri, quid est dicere, Opus nostrum nil aliud est quam opus mulierum, & ludus puerorum? Respondeo quod hoc pro tanto a philosophis dicitur, quia opus mulierum, ut in pluribus, modo bene, modo male se habet, & uix ad perfectum deducitur: & ludus puerorum est modo risus, modo fletus. Opus difficulter ad finem optatum deduci. Ita est opus nostrum: nam quidam artifex modo bene agit & sine errore, modo male agit & cum errore: modo reuocat errorem suum & corrigit errorem suum, & reducit moerorem. Et sic modo gaudet, modo flet sicut mulier, & sicut puer, modo bene, modo male operatur: ita quod uix aliquis hoc opus excellentissimum ad finem optatum sine errore & impedimento deducit. Nota istius autoris labores. Et nos uero per septennium uacauimus circa diuersas operationes istius artis & scientiae cum erroribus multis, antequam possemus uerum Elixir comprehendere & facere, quod post in septem diebus fecimus, & composuimus iam perfecte. Errores esse netibus. Patet ergo quod oportet artificem cum erroribus multis indagando ad perfectionem huius tam inclyti magisterii peruenire. Et hoc dicit Alphidius in Claui philosophorum, Qui non errat, non peruenit ad sublimia, iuxta textum philosophicum, per multas tribulationes oportet ad gloriam peruenire. Item notandum est, quod dealbare & rubificare, idem est quod calcinare & soluere: Dealbare & rubificare quod sint. & congelare idem est quod componere, & compositum facere, & aggregare, & congelare: Congelare, quid assare, quid. & assare idem est quod rem desiccare, uel in tali statu ponere, quod possit in puluerem sibi competentem redigi, quod non potest nisi in loco & super locis calidis & siccis: Destillare, soluere, & c. uel assare quandoque est idem quod congelare. Item destillare, sublimare, & soluere, est idem quod facere descendere in terram de caelo, ut est dictum. Soluere in aquam quid. Item soluere in aquam, idem est quod descendere, sublimare, & facere fixum uolatile: Congelare quid. & congelare, idem est quod ascendere, & facere uolatile fixum. Et iterum soluere per se est idem quod facere fixum solutum. Et congelare solutum, est idem quod calcinare solutum per se: Uocabulorum diuersitas quomodo intelligenda. & istud calcinare est idem quod dealbare & rubificare perfectum. Et sic intellige fili doctrine, diuersa uocabula, dicta, & uerba philosophorum huius artis famosae in unam intenmodo intelligentionem, opinionem, & sententiam in operatione lapidis conuenire, in qua diuersitate uocabulorum & uerborum multi errauerunt, & fuerunt decepti, & proh dolor, in fine miserabiliter proclamati. Errorum causa. Labor ubi maior. Et ideo sciendum, quod maior labor est in dealbatione, propter pondera, & coniunctiones, quae ignorantur antequam probentur, quam in rubificando: quia tunc per dealbationem cognoscuntur similiter: & est certior modus operandi. Unde post dealbationem usque & d rubificationem non sequitur error, ut dicitur in Lilio. Cap. 33. retractatio ex parte. Item nota quod fusio lapidis quam superius in dispositione denigrandi in cap. 33. Solutionem nominamus, nullo modo facienda est, nec facias, quia periculosa est & damnosa: & quando nos eam fecimus, magnum damnum incurrimus, eo quod terra illa nigra nimis est sicca: sed quando scripsimus illud capitulum, tunc non recolebamus de illa fusione, uel solutione damnum incurrisse. Et ideo omnino praetermittenda est, & facienda est alia solutio non uiolenta, ut ibi dictum est, & ostensum. Et sic est completa perfectae dealbationis dispositio. Ad dispositionem igitur incinerationis ueniendum est. 26 De Alchemia Nunc ad dispositionem cinerationis ueniendum est, ut inde ad rubedinem ueniamus. Cineratio. Fit enim tali modo: Accipe unciam de lapide albo praedicto & in eodem uase a quo eum extraxisti iterum pone, uel in simili, si illud fractum fuerit, uel immundum, & obtura uas eo modo, sicut prius in dealbando fecisti, & fac ibidem eum soluere per se, ut est dictum: qua uncia soluta per se, accipe de sulfure rubeo, id est de argento uiuo rubeo, uel spermate masculo quod ad partem seruasti, ut est dictum, & sit eius quantitas aquae rubeae, quantum de ea duabus uicibus fecisti, & dimitte idem uisibiliter misceri per minima, donec sint unum & idem, & una aqua clara, citrina, uel ialuea, tendens ad rubedinem, & claude uas cum alembico sicut in denigrando fecisti: & haec aqua dicitur fermentum Solis, & secundum compositum: Fermentum Solis. sicut primum compositum dicitur fermentum Lunae. Unde sicut in primo composito nigro est albedo abscondita interior, & facienda est exterior, & nigrum interius: ita quando lapis est albus exferius, interius est rubeus: ideo oportet quod illa albedo, quae modo est exterior & manifesta, fiat interior & occulta. Et sic oportet, ut dictum est, in hac arte occultum facere manifestum, & manifestum occultum. Et sic adimplebitur ars ista: & hoc sic fit in rubeo, ut in sequenti scribitur capitulo. Cap. Xliii. Accipe uas praedictum lutatum cum aqua praedicta, & pone in loco ubi possit ab ea exire aqua paulatim & paulatim, sicut in denigrando fecisti & extrahe ab ea superfluitatem phlegmatis, & eam recipe, sicut prius de ea faciendo: & conserua ad rubeum de spiritum uel corpore rubeo, sicut fecisti denigrando ad album de altera: & antequam penitus ipspissetur, scias quod illud quod apparebit in fundo uasis est lucidum, clarum, rubeum, fusibile, sicut cerae & a philosophis tunc uocatur rubinus, aut hyacinthus, aut corallus, uel iaspis & c. hos autem lapides sic nominatos propter eorum colorem. Elixir rubeum Cineratio, quid Fermentum Solis. quot nominibus nominetur. Hoc totum desicca, & assa quantum poteris & natura eius exigit, donec fiat & uertatur, ut dicitur in Lilio, in similitudinem Zafarani sicci, uel sanguinis combusti. Et haec assatio, uel desiccatio, dicitur cineratio. Et sic completa est dispositio cinerandi, que requiritur interuenire inter album & rubeum, quae fermentum Solis nominatur, ut est dictum. Notandum tamen quod totus lapis albus, sine motione ipsius a suo uase, potest modo praedicto cinerari, & in fermentum Solis conuerti, sed magis oportet habere de sulfure rubeo, uel spermate masculo, & maius uas requiritur, & uix posset inueniri uas uitreum, quod posset sine fractione usque ad perfectionem lapidem rubeum sustinere. Quidam autem hoc fermentum Solis in tantum decoquunt & assant, quod fit puluis & cinis sine tactu: sed quanuis istud opus cinerandi uidetur esse simile operationi denigrandi, tamen differt, si bene intelligis: Similiter & alia multa opera huius lapidis uidentur esse similia insipientibus, quae tamen sapientibus sunt dissimilia. Erroris causa similitudo. Et ideo fatui non intelligentes, nec scientes dissimilitudines operationum, intellexerunt philosophos loqui de nigredine, uel alia operatione, ubi loquebantur de cineratione, uel de alia operatione: & sic contingit ipsos ad effectum opus non ducere, sed in infinitum errare, affirmantes exinde hanc artem esse mendacem, & non esse: Fatuorum contra artem calumnia. & philosophos mentitos fuisse, & esse mendaces: cum in rei ueritate uerum dixerint philosophi, & ars sit uera & omnino certa: Inimici uerae scientiae sunt ignorantes. sed talium fatuorum insipientiam & & insufficientiam omittamus, quibus hec scientia occultatur, sicut unum bonum solum frumenti inter paleas in magno ipsorum aceruo a pluribus huiusce uilis habetur, uel propter talium sophisticas operationes in hac ipsa scientia, quandoque falsa inducantur, cum in hac uera indagatione ipsius, omnis sophistica operatio condemnetur, sicut hic superius in prooemio recolimus tetigisse, & Incerti Autoris 27 ideo ars ista quum sit uera, & omnino certa, patet quod non habet inimicos nisi ignorantes. Cap. Xliiii. Ad dispositionem rubificandi ueniendum est, quod est ultimum opus lapidis. Rubificatio, & Lapidis ultimum. opus. De hac dicit philosophus, quod a dealbatione usque ad rubificationem perfectam nullus sequitur error, quia eodem modo rubificandus est, quo & dealbandus, & in eodem loco, & in eodem uase uel simili, & eisdem ponderibus aquae, & similibus imbibitionibus siue adaquationibus, & iisdem coloribus, & eisdem aliis omnibus regiminibus, sed cum sulfure rubeo, uel cum aqua spirituali rubea, siue spermate rubeo, reseruato & c. quae idem sunt, & toties reiterare sic decoquendo, soluendo, imbibendo, & congelando, ut in dealbando fecisti, donec Rex aureo diademate coronetur: Regis aureum diadema. uel donec hoc totum compositum rubificetur prout decet: & fiat unus liquor rubeus, clarus, fluens, fundens, in igne perseuerans, tingens & transmutans, penetrans & conuertens mercurium, & omne opus solidum in molle & solificum uerum, purificansque omne corpus humanum ab omni infirmitate, & in sanitate conseruans. Lapides preciosos rubeos, sicut lapis albus margaritas fingit, & omnes alios lapides preciosos albos. Et hic est lapis rubeus benedictus, pater omnis thebesim, id est totius secreti, uel thesauri totius mundi, quem cui Deus uult, subtrahit, & largitur: Donum Dei. ad cuius inuentionis perfectionem plures sunt uocati, sed pauci ad eius effectum perfectionis inueniuntur electi. Et siqui pauci hanc inueniunt, cum ipsa ars nostra in Dei potentia reseruetur, hoc ex dono Dei & ex gratia est, post errores multos omnium, qui creauit eam ea, id est eam rem ad album, & eam rem ad rubeum, ea uidelicet re alba & rubea, quae est una per matrimonium & compositum, ut est dictum: & fuit per eandem hanc scientiam indagando, quasi diuinitus, cum esset in errore indagationis ipsius, per Dei gratiam reuelatum. Cap. Xlu. Ex isto lapide adhuc restant plura alia cognoscenda, & sunt haec: Sicut enim ex argento uiuo, & crudo & albo impraegnatur cauda draconis, uel aqua lapidis ad dealbandum lapidem magnum, ut est dictum, secundum opinionem quorundam: ita & quidam dicunt, quod ex argento uiuo rubeo impraegnatur cauda draconis, uel aqua rubificandi lapidem album. Et hanc aquam uocamus sulfur rubeum, sicut praedictam aquam albam, album sulfur nominamus. Sulfur rubeum & album, quid. Et de istis argentis uiuis fit impraegnatio secundum opinionem quorundam. Sed dicitur in Lilio, quod melius est quod de metallis quidem fiat color. Uide fili, & caue quid facias in hoc passu. Alberti sententiae Alchymistae falsi qui. Tamen dicit Albertus in Mineralibus, quod ipse fecit examinare aurum quorundam Alchymicorum, & post septimam examinationem non fuit inuentum nisi terra quaedam, & faex mortua: & ideo dicit ipse, quod falsi Alchymistae sunt, qui per alba dealbant, & per citrina citrinant. Et melius est, & melius agunt, qui de sulfure & arg. Sulfur & argentum uiuum quae uera sint. uiuo hoc agunt, ut dicit idem Quod non intelligitur de argento uiuo communi, & sulfure communi, sed de aqua nostra rubea, ut dicitur in Lilio. O natura illa caelestis, qualiter uertis corpora illa in spiritum. O quam admirabilis natura, qualiter omnibus eminet & omnia superat: & est acetum acerrimum, quod facit aurum esse uerum spiritum, sine quo aceto, nec albedo, nec nigredo, rubedo fieri potest. Et est sciendum de ea, quod cum corpori admiscetur, & fit unum cum eo, uertit ipsum in spiritum: spirituali uero igne tingit ipsum tinctura inuariabili, quae deleri non potest per hanc aquam acutam. Et ut inquit Alphidius, Haec aqua lapis est Indorum, Babyloniorum, & Aegyptiorum, & c. 28 De Alchemia Scias fili carissime, quod hoc opus tum confirmatum, est hoc, ut dicit Alphidius, ut sit iustum, integrum, in destillationibus suis mundum. Et sit in medio sui grauis, & directione aetatis suae: bonitatis autem potestas eius in praedictis consistit: sin autem perit & euanescit, dominumque suum uacuum ab opere exeuntem dimittit: Lapidem corrumpentia. & hoc est quum immundum fuerit, siue mistum, siue turbatum, siue impetuosum, uel accipitur inferiori parte suae generationis, uel accipitur senex, uel infans, uel operatur igne alieno. Haec itaque sunt quae ipsum corrumpunt. Et sunt hec ea decem, quibus unusquisque errauit, qui errauit. Cum enim dirigitur istud animal, uel iste lapis, & ei forma perficitur, tunc est aptum operationi, antequam melancholia super ipsum habundet, antequam aer in eo gignatur & senescat. Periculum in mora. Ergo res recentes assumi debent, & cito, ut est dictum, & facere compositum antequam euanescant. Si uero cognosceres naturas metallorum, & causas mineralium scires, in momento errorem tuum corrigeres: & ideo utile est hoc scire, ut superius est dictum. Cap. Elixiris boni notae. Xluii. Nunc autem bonum Elixir tibi describam, antequam opereris, & postquam operatus fueris. Secundum dicta Alphidii oportet quod sit humidus ante operationem, ut est dictum: & cum decoquitur, coaguletur, & inspissetur, uelut sal, & sicut nix & grando, & sit dulcis saporis, nigri uentris, albi coloris: & post operationem sit lucidissimae fractionis, idest fracturam habens lucidam, & serenam lucem, & ignis splendorem rubeum. Prolongationis mala. & cum intenditur ignis, fit rubeum, & sicut carbo in tenebris aspectus in eo fiet sicut carbo in tenebris: Elixir cum prolongatur, te perfectionem: & cum ingreditur ignem, fit album anpost operationem, ut est dictum. Cap. Xluiii. Lapidis coadiutores. Dicit Ortolanus in fine sui libri, Sunt enim duo coadiutores, per quos operatio facilius adimpletur, unusque destructor qui totam operationem inficit nisi deleatur. Coadiutores sunt sulfur praeparatum, & arsenicum sublimatum, in spiritum olei redactum. Sulfuris proprietas. Sulfuris proprietas est mercurium congelare, & eum mercurium perficere, teste Gebero dicente, Uis sulfuris albi non urentis mercurium congelat, & seipsum mortificat. Arsenici proprietas Mercurii oleum Lapidis destructor sal armoniacum uerum. Proprietas autem Arsenici est totum lapidem inspissare & uiuificare, si debito modo praeparetur. Nuncupatur enim uentus, & aer, & oleum incombustibile: unde qui negligit oleum a mercurio separare, loco eius accipiat arsenicum praeparatum. Patet ergo omni subtiliter intuenti, quod quicquid ponitur in lapide ad ipsum perficiendum, siue ad album, siue ad rubeum impraegnatur, siue ex spiritum, siue corpore, ut est dictum: & quod illud hanc aliam scientiam quam aqua, quae possit subtiliando & augmentando ipsum lapidem dealbare. & hanc opinionem tenuimus superius, ut est dictum Destructor lapidis est sal armoniacus qui uenalis inuenitur: Sed non loquitur philosophus de sale armoniaco coniungente matrimonium inter corpus & spiritum, sed loquitur de aere abstracto a mercurio, id est de aqua nostra, uel spiritu nostro fixo, uel cauda draconis, ut est dictum. Cap. Xlix. Sunt etiam plura collateralia alia, quae sunt ualde apta in abbreuiatione operis, ut sunt sales, & atramenta, & allumina, & quedam aquae animalium uegetabilium: Opus abbreuiantia. quia quaedam aquae fiunt ex istis quae incontinenti soluunt corpora ut aurum & argentum: & tunc potest haec aqua auri uel argenti commisceri cum lapide bene prius purificato ab omni extranea re. Et tunc festinatur opus magis inuna die, quam alio modo fieret in tribus mensibus: Et nos sic fecimus, & est, & fuit opus nostrum, non autem de aliquo spiritu, indagatione nostra contenta in hoc libro, quamuis per quosdam spiritus praeparatos possit opus iuuari, & facilius adimpleri, ut est dictum. Et quando in indagatione nostra ponebamus aliquem de spiritibus praeparatum qualitercunque siue per sublimationem, siue per solutionem aquae fortis, ut est dictum, tunc solum opus nostrum inficiebatur in probatione, quia quaedam pars ipsius mercurii in terram quandam immundam uertebatur: & quando ex solis corporibus impraegnabamus, tunc signa nostra erant, & apparebant pura & munda. Geber. Tamen dicere uidetur Geber, & tenere, quod haec substantia quae lapidem perficit, est pura substantia argenti uiui, & est materia quae ex materia illius sumpsit originem, & ex illa materia creata est. Non est autem illa materia argentum uiuum in sua natura, uidelicet in tota sua substantia, sed fuit pars illius. Neque est tunc cum lapis noster factus est, pars eius: ipsa enim illustrat & ab adustione conseruat, quae perfectionis significatio est. Et haec sunt uerba Geberi in summa perfectionis magisterii, sub rubrica, Quae sit substantia quae perficit lapidem. Et propter hoc quidam fecerunt compositum suum ex tribus aquis, uidelicet ex aqua mercurii, id est ex mercurio in aqua soluto, & ex duobus spiritibus iam praedictis, uel ex uno ipsorum tantum, scilicet ex spermate albo quantum ad album. Et sic compositum ipsorum erat ex fixo, & non fixo: postea ex ipso mercurio non fixo praeparato, siue per sublimationem, siue per solutionem totum opus nitebantur perficere eo modo nostro, ut est dictum. Sed nullum istorum uidimus ad intentum peruenire sed potius in desperationem operis incidebant. Geberi phrasis. Unde fili, cum Geber profundissime mediocribus loquatur, & prudentibus manifeste, fatuos autem miserabiliter excludat ab intentione uera huius scientiae, ideo si ipsum recte intelligis haec substantia est illa de qua superius diximus, & operati fuimus, ut est dictum & per eandem uera sunt praedicta, ut patet subtiliter intuenti: Substantia lapidis unde eliciatur. quae substantia ut ipse dicit, elicitur ex corporibus, uel ex ipso argento uiuo, uidelicet in metallico corpore conuerso per naturam: quia argentum uiuum tenet in se naturam sulfuris: & ideo ipse est materia omnium metallorum, quae ex argento uiuo & sulfure fiunt, ut est dictum. Et supposito quod ex argento uiuo eliciatur ista materia, ipso in metallicum corpus non conuerso, sicut ex argento uiuo communi, ut uelle uidetur ipse Geber qui dicit & tenet, ut uidetur, quod ex ipso solo potest fieri lapis: attamen ipse dicit quod fixetur prius, ita quod gaudeat in igne perseuerans. Et tunc est idem ac si esset naturaliter in metalli speciem conuersum, nec plus. Neque enim aliud ad hoc opus perficiendum requiritur, quam metallum, ut inquit Geber, non tamen perfectius ab ipso mercurio fit lapis, nec ab eo plus perfecte elicitur ista substantia, quam de corporibus. Mercurii communis difficultas. Ergo ex corporibus potest elici ista materia ita perfecte sicut a mercurio etiam elicitur. Ideo ad ipsa corpora, ad istam substantiam eliciendam, dignum duximus recurrendum esse, dimisso mercurio communi, pro ut est in natura sua, propter longam & prolixam eius praeparationem, & fixionem, circa quam laborauimus quandoque, & plures alios uidimus laborare, & nihil finaliter inuenimus. Et ideo de sublimatione istius mercurii, & aliorum spirituum praeparatione, in hoc primo libro nihil curauimus, quia nihil ualet ad operationem, uel perfectionem unius solius preciosi lapidis, unde nihil perficit, siue iuuat. Unde securius est ex ipsis corporibus hanc elicere substantiam, quae perficit lapidem, quam de mercurio & aliis spiritibus, & per ipsa corpora operari, ut a nobis est expressum. Item dicit Ortolanus, quod fit aqua ex uegetalibus quae incontinenti tollit combustibilitatem sulfurum & adustionem, & remanebit album & incombustibile: & sic a Deo creata sunt mirabilia ad compositionem nostri lapidis. 30 De Alchemia Fit autem proiectio istius medicinae super corpora tali modo: Secundum enim quod subtilior est lapis, plus oportet de corpore in proiectione, & minus de medicina ponatur, quae sit ita subtilis, quod possit cadere super pondera sequentia, & ipsa conuertere: ita faciendum est, & hic modus tenendus est in omni proiectione tam ad album, quam ad rubeum, secundum maius & minus pondus ipsius medicinae. Accipe unam unciam de medicina, & accipe 50 uncias de plumbo uel stanno, & funde super ignem, & proiice istam unciam medicinae super istud plumbum fusum uel stannum, & totum conuertetur in medicinam: & si medicina non fuerit tantae uirtutis, quod tantum pondus possit conuertere in medicinam, ut est dictum, minus accipe de corpore, & plus de medicina: & si plus potuerit conuertere, plus accipe de corpore. De isto toto conuerso accipe unciam unam, & simili modo proiice super 50 uncias plumbi uel stanni fusi, adhuc totum istud conuertetur in medicinam, sed non ita fortem sicut ea quam primo fecisti. Iterum accipe de isto ultimo conuerso unam unciam, & iterum tertio proiice super 50 uncias aeris, & in lunificum uel solificum conuertetur, secundum colorem medicinae. Qui Sol siue Luna per harac medicinam generatus uel generata, excedit omnem Solem & Lunam naturalem in omnibus proprietatibus, tam medicinalibus quam aliis. Et eodem modo fit haec proiectio super mercurio. Ex isto patet quod mercurius noster uere est seipsum mortificans, se ipsum generans & uiuificans. Fit autem proiectio in crucibulo terreo, & ante fugam mercurii. Debes autem probare & experiri, quando medicina facta fuerit, super quanta pondera cadere poterit per modum praedictum. Potes autem si uolueris per solutionem & congelationem, ut est dictum ipsam medicinam ita subtiliare, quod postea mille millium conuertat partes ipsas. Hanc autem certitudinem proiectionis & subtilitatis medicinae relinquimus indagandam tuae industriae. Insuper etiam cum hoc poteris per ipsam facere uitrum malleabile, & fingere lapides preciosos: Uitrum malleabile. ueruntamen per ea que diximus in hoc capitulo, non intendimus fili concludere in modo, & forma, & ponderibus proiectionis, quin aliter etiam posses ea facere per alia pondera, prout postulat uirtus medicinae & natura. Dicendorum propositio. Nunc autem qualiter medicina haec ab humanis sumpta corporibus ea in sanitate conseruet, & a languoribus acquisitis purget, siue fomentatione, siue nuntritione, & a superuenientibus defendat, uideamus Cap. Li. Dictum est superius qualiter per hanc medicinam infirma & imperfecta corpora metallica purgantur, & sanantur, & ad naturam perfectiorem perducantur. Nunc restat dicere qualiter per eam corpora humana infirma sint sananda, & in saniate conseruanda, prout in Lilio continetur. Corporum humanorum uera medicina. Sic enim scribit ad hoc ibidem. Hominis dignitas. Cum enim homo dignissima sit creaturarum, cuius gratia & amore omnia sunt condita a Deo, eidemque subdita, et cuius corpus recipit excellentiam omnem quouis iure diuino & humano, merito ergo quod eum in sanitate iuuentuteque conseruat cunctos ab eo repellendo languores, & a super fluitatibus auertendo, summa diligentia est perquirendum. Hoc enim operatur natura super omnem Galeni, Hippocratis, Auicennae & aliorum philosophorum medicinam, uel potationem, confectionemue, ut etiam lepra ab eo repellatur. Est etiam ratio ad praedicta, quod cum dicamus etiam hunc esse spiritum quem quaerimus, quo tingamus in quolibet corpore, sicque fiat antidotum, & medicina omnium corporum curandorum & purgandorum: & hoc habet fieri igne naturali nuntriente in metallorum infirmorum corporibus, multo fortius ab humanis corporibus assumpta, naturalem calorem & motum in se habentibus, erit promptum & deputatum ad expellenda quaecunque superflua, repelletque omnem languorem fomentatum & nutritum. Cap. Lii. Haec medicina in confectionibus posita protegit, ne quis eidem morbus adueniat in futurum. Magnates auro limato in confectione posito, quaerunt sanitatem & iuuentutem reparare: quanto magis per aurum quod est in corpore magnesiae occultum, ut est dictum, nunc purgatum, & aereum & spirituale factum? Medicina corporum nostrorum quando efficacior Sophistica nitanda esse. quia quanto medicina est subtilior, tanto efficacior est, ut apud quoslibet medicos de facto est uidere: quoniam omnes tendunt ad medicinarum suarum subtiliationem, & contritionem, seu pistationem, aut decoctionem Alias indagationes huius medicine in particulari causa breuitatis relinquimus industriae tui magisterii. Cap. Liii. Deinde curandum non est de falsis Alchymistis, nec de eis credentibus: & praecauendum ab omnibus dispositionibus suis, sublimationibus, coniunctionibus, separationibus, congelationibus, & contritionibus, aliisque desistatur talibus sophisticationibus magnesiae: aliud illorum sulfur a nostro, quod dicitur sulfur de sulfure: aliud argentum uiuum a nostro, quod dicitur argentum uiuum de argento uiuo: alia aqua a nostra, quae dicitur aqua permanens: aliud acetum a nostro, quod dicitur acerrimum: habent aliam ablutionem a nostra, quae fit nigro & albo coloribus mediantibus: aliam solutionem uel congelationem a nostra, quae fit igne leui: aliam putrefactionem a nostra, quae fit per secundam aquae partem, id est per caudam draconis, uel secundam partem spermatis ad partem reseruati, ut est dictum: aliud uolatile, siue spiritum aquae, alium a nostris praedictis, scilicet argento uiuo & sulfure: uel aliud animal a nostro quod kenqual dicitur: uel aliud ouum a nostro quod similitudinarie dicitur: uel alium lapidem a nostro qui acros dicitur: uel sanguinem humanum, uel gummam, uel aliquid ex re uegetabili, homine, uel bruto animali extractum, fore nostrae operationi opportunum; uel utile putantes. In uerum te erexi fili care, quoniam natura non emendatur nisi in sua natura, sicut tu non emendaris nisi in simili tuo, idest in homine. Caue ergo ne praetermittas ea quae diximus, & uenerabili utaris natura: ex ea nanquam fit opus, & non ex alia. Coniunge ergo masculum, idest aurum serui rubei filium, id est sulfur finum, quia sulfur pater est mineralium omnium, ut est dictum. Sulfur pater mineralium. Ergo aurum cum sit minerale, sulfur est eius pater, suae uxori odorifere, id est argento uiuo compulatum, quo pacto communiter gignitur, ut est dictum. Argentum uiuum mater Geberi declaratio. Quibus noli introducere alienum, nec ullam rem. O quam preciosisima est serui illius natura, sine quo regimine stare non potest: unde nisi ipsum accipias & regas, nihil habebis. Haec praedicta dicuntur in Lilio. Unde scias fili, quod cum Geber incipit loqui in Summa de perfectione magisterii, in ultimo ordine medicinarum, de ista summa medicina, quae est unica sola, & dicitur sola, quia sola tollit de commisto metallorum, uidelicet quid in eis est infirmum & imperfectum: & omnis alia medicina quantuncumque sit bona & fixa non tollit de hoc imperfecto seu infirmo metallorum eis commisto, sed ipsum tantum tingit, & palliat perpetuo ipsum. Propter quod omnes istae medicinae dicuntur sophistice praeter istam. Quia ipse dicit de ista Summa & unica sola quod non differt ab alia medicina, quam palliat, & tegit perpetuo, si non tollit imperfectum, siue infirmum metallorum nisi per subtilissimos praeparationis gradus. Per quod patet, quod per subtilissimos praeparationis gradus oportet hanc medicinam summam praeparare, quam quancunque aliam medicinam a Gebero in sua Summa dictam. Sed planum est quod Geber in medicina Summa, in medicina ista quae non tollit de commisto, sed tantum ipsum perpetuo tegit, & in quacunque alia alios praeparationis gradus non ponit nec tradit, nisi sublimare, soluere, congelare, calcinare & c. prout in praedicta sua Summa scribitur: & tamenipse dicit quod per sublimationem, fixationem calcinationem, solutionem, & congelationem & c. medicina haec unica sola & summa habet fieri: sed tamen istae praeparationes debent esse subtiliores in hac medicina, quam in aliis praedictis, ut ipse idem dicit. Necessarium est ergo concludere, quod Geber excludat omnes preparationis modos, quos ponit in sua Summa de medicinis aliis faciendis, ab operatione istius summae medicine. Et intelligit ipsam debere fieri per alias sublimationes, solutiones, congelationes, calcinationes & c. subtiliores & perfectiores quam aliae, quas ponit in Summa sua de aliis sophisticis medicinis. Sic ergo patet subtiliter intuenti manifeste, quod Geber in sua Summa graduum ueritatis operationis magni lapidis, sub magno aceruo palearum & operationum sophisticarum abscondit, dicit, & intelligit: & prout abscondit insipientibus, ita aperit intelligentibus & prudentibus, & manifestat recte ipsum intelligentibus, ut patet per praedicta. Quia uero omnes medicine quae in Summa sua continentur, sophisticae sunt, id eo ab eis silendum est, ut supra in eodem capite dictum est, nec de eis est curandum, sicut Geber de eis non curauit in hac operatione summae medicinae, ut superius est probatum. Sunt autem illae subtiliores sublimationes, solutiones, congelationes, calcinationes, & c. quae a nobis superius sunt scriptae, quibus tantum indigemus, & non aliis, ad huiusmodi summam medicinam faciendam & complendam, omnibus aliis, tanquam falsis praetermissis. Cap. Alphidii sermo de lapide. Liiii. De lapide isto ante & post eius operationem loquitur Alphidius in Claui philosophorum, sic dicens: Ratiocinare ergo fili, & attende, quod lapis iste in uiis proiectus est, & in nubibus exaltatur, & in aere habitat, & in flumine pascitur, & in cacuminibus montium quiescit: cuius mater uirgo, & pater non concumbit: & qui dicitur albus, rubeus, omnibusque coloribus munitus, & in omnibus lapidibus ingreditur, omnibusque substantiis, omnibus corporibus omnibusque spiritibus: in quem non ingreditur aliquid, nec dominatur ei, nisi sulfura quae uastant ipsum, & ingrediuntur: & cum ingreditur aquam, liquefit: cum ponitur in igne, lux eius augetur: si uero in aere ponatur, aromata superat apud illos qui in opere eius tingunt. Est etiam ceruus humilis, & fit ex uno cornu cerui: Massadir. fit quoque ex eo Elixir, & etiam lapis, cui inest caro inaurata, & est Massadir, id est sal, & os sugit, & draco seipsum uiuificans & mortificans & c. in quo omnis similitudo, & descriptio inuenitur: in illo quoque sunt mille genera animalium, & mille uegetabilium, omniaque genera lapidum, idest mineralium. Dico etiam quod est similis omnibus odoribus, coloribus, omnibusque naturis, & operibus cui nihil est simile: nec ita describitur, nec transit, nec dominatur, nec ita est tenuis. Benedictus ergo est qui tendit ad hunc ceruum humilem: quntum Adzrouch id est arg uiuum nostrum, ipsum inspirat, ut Deo gratias agat, prout a nobis superius est expressum. Et sic allegoriauerunt philosophi, & pluribus aliis modis metaphoricis, & aenigmatibus diuersis, & figuris sapientes philosophi ex ipso lapide benedicto, & de natura ipsius, modum quandoque quodammodo extendendo, ipsum sic quid est, & cuius naturae sit doctis & prudentibus manifestando, & indoctis & insipientibus occultando, sicut dicit Alphidius: Abscondimus hanc rem abconditione forti, ut apprehendi non ualeat ab indoctis, quod nos, fili carissime, totum tibi superius plana sermonum serie explanauimus, si recte intelligas dicta nostra: Autoris 33 ctus in reuelatione secreti: tamen posuimus te in uia indagationis ad secretum huiusmodi inueniendum. Unde Deo gratias multiplices teneris reddere in aeternum. Secretum ubi sit & consisiat, reuelatur utcunque. Est autem istud secretum artis, scire aquam illam caelestem, gloriosam de qua superius locuti sumus, quae corpus nostrum uertit in spiritum: de quo corpore dicit Geber, quod multi probauerunt ipsum esse fortissime compositionis, quam quodcunque aliud corpus, sed quantae sit fortissimae compositionis non probauerunt, quia ad illud per eorum insufficientiam pertingere non potuerunt. Et ideo reputauerunt hanc artem praecelsam esse impossibilem, uel non esse, sic ponentes insufficientiam eorum & robur. Recapitulatio. Cap. Lu. Hic recapitulat totum opus Alphidius breui sermone in libro qui Clauis appellatur, & dicit sic: Accipe albedinem, & nigredinem dimitte, cum qua decoquitur, & ascendit in alembico, quod est coopertorium uasis, faeces proiice extrahendo aquam, aqua ablue terram, munda uas, firmiter claude, uentum & fumum uita, & in perseuerantia perseuera, suauiter & sapienter age, calorem & omne opus quod est extra modum uita: noli festinare, esto patiens coquendo, putrefaciendo, morae ne taedeat, non pigeat te quod agit prolixitas coquendi, putrefaciendi, & inspissandi, uas in stercore humido circunda: & post quosdam menses fac eos euolare, donec aqua rubescat & inspissetur, & fiat lapis rubeus. Ecce totum opus quod breuiter recapitulat Alphidius. Et nos tibi illud superius explanauimus, si recte intelligis dicta nostra. Et nota fili quod operationes, quas tradimus in hoc libro de magni lapidis compositione, subtiliores sunt quam illae, quas Geber tradidit in Summa sua: & nihil de hoc magisterio tibi abscondimus uel, caelauimus, excepto secreto artis, quod non licet reuelare, quia fieret malediincerti quia dicit, quod diuersa temporum spatia sublimatur primo, deinde fixatur, & postea calcinatur deinde soluitur: Destillatio. & ita de aliis. In hoc autem libro nostro scias quod destillationem per alembicum uocamus sublimationem, & ita solutionem corporum similiter uocamus sublimationem: Sublimatio. & tunc corpus terreum subleuetur in aere, hoc est in caelum. Unde scias quod cum soluimus, insimul sine interuallo temporis uel spacio, sublimamus, calcinamus, mundamus, abluimus, coniungimus, uel conponimus, & separamus. Haly autor. Unde dicit Haly in Secreto secretorum, quod inter solutionem & compositionem, siue matrimonium aut coniunctionem corporum & spiritus, non interuenit aliquod temporis spacium: quia cum soluitur corpus soluendo coniungitur cum spiritu: Et ideo dicit, quod solutio est una coniunctio. Ordo operationis melior quam Geberi, & breuior. Unde iste est ordo operationis nostrae, quae fit insimul una hora: cum corpus nostrum ad dissoluendum in aqua ponitur; tunc statim denigratur, & statim per minuta separatur, & statim calcinatur, deinde statim soluitur & sublimatur, & soluendo & sublimando coniungitur corpus cum spiritu: & si fuerit aliquid extraneum cum corpore mistum, illud non soluitur, sed in fundo uasis remanebit ad dissoluendum: & sic mundatur ab extranea re ipsum corpus, si qua in ipso fuerit: ueruntamen quodammodo inficitur, nec ita clara habetur, ut decet. Unde subtiliores sunt operationes nostrae in magni lapidis conpositione, illis quae in Summa Geberi continentur: quia quod dicunt fieri per diuersa temporum spacia & longa, hic fit una, & de subtiliori re, & subtiliori modo. Et quando uidebis opus nostrum, & ante non, tunc scies fili carissime nos uerum dixisse: & nisi bene & acutissime perspexeris, uix percipies ita esse, propter tam citam, & subtilem, & breuem operationem: ueruntamen aspirando in hoc & in omnibus aliis modis operationis istius lapidis caue tibi, & a fumositatibus rerum pro posse tuo: Inspirationis periculum ob fumositates & c. quae si intrarent in te, periculum quidem esset siue in praesenti, siue in futuro, nisi per aliquas medicinas contra ipsas fumositates te iuuares, & sanares, quas debes habere tecum paratas semper, ut statim, 34 De Alchemia quum tibi acciderit, possis tibi statim succurrere, & remedium apponere opportunum. Cap. Corollaria. Lui. Ex iis omnibus a principio dictis huc usque, colligitur a quolibet subtiliter intuenti, quod corpora nostra in operibus nostris non resident in alembico sursum, sicut corpora fatuorum: de quibus dicit Aros, Corpora insipientum resident tantum alembico, hoc est in coopertorio, uel summitate uasis: & ideo nihil possunt facere quod sit uerum. Item colligitur, quod sulfura sulfuribus, corpora corporibus, spiritus a spiritibus retinentur. Et omne imperfectum perficitur: & ex una re, uidelicet ex mercurio solo, idest ex substantia quadam, quae est substantia per relatum magisterium nostrum praedictum, famosum inclytum, & gloriosum. Conclusio uniuersalis de Lapide. Ergo uniuersali conclusione concludetur, quod lapis benedictus est unus, medicina una, cui nihil extraneum additur nec minuitur, nisi quod tantum ab eo superflua remouentur: Hoc intellige, ut dicit Ortolanus, quod illud non est extraneum in quo debet conuerti, id est fixari, uidelicet Sol & Luna. Ergo lapis iste est mineralis, quia ex mineralibus rebus originem ducit & procreatur. Hermes autor Per mercurium quid intelligatur. Uerum quoniam ait Ortolanus, quod Hermes pater Alchymistarum habuit in se tres partes philosophiae totius mundi, quas ostendit in partem mineralem, uegetabilem, & animalem: de quibus ipse Hermes philosophus habuit coniunctim uel diuisim scientiam ueram in opere Solis. Quae partes continentur in unico lapide, scilicet in mercurio, idest sub hoc nomine mercurii: Quia omne de quo fit lapis siue minerale, uegetabile, uel animale nomine mercurii appellatur. Et nos ostendimus superius, qualiter completur haec philosophia uel scientia in opere solis per mercurium mineralem. Ideo ut haec scientia, siue excellentissima pars philosophiae in omni parte sua uideatur perfecta, de caetero uidendum est qualiter lapis hic fit per mercurium uegetabilem. id est per uegetabilia: per animalem, id est per mercurium animalem. Et primo qualiter hic fit per mercurium uegetabilem ostendemus. Uariae ad Lapidem uiae. Nisi autem per plura alia possit fieri lapis magnus, quam per ea quae dicta sunt superius, iam non esset uerum quod dicit Alphidius, quod plura alia sunt quae certissime & soluunt, & congelant. Lapis quid apud philosophos. Et Ortolanus dicit, quod philosophi uocant Lapidem omne illud, a quo quatuor elementa possunt separari per artificium nostrum Alchymicum. Sed a quocunque uegetabili & animali possunt per artificium nostrum Alchymicum elementa separari. Ergo a quocunque uegetabili uel animali potest fieri philosophiae magnus Lapis. Exio. Ex Io. Baptista Montano Medico pauca quaedam de Sublimatione. Doctiss. & acutiss. uir Io. Baptista Montanus habet quaedam in secundo suorum opusculorum tomo, in libro de Urinis cap. 13. de sublimatione in haec uerba: Itaque omnis generatio & corruptio fit per sublimationem, ut ostendemus in nostro libro de Sublimationibus, quem dante Deo edituri sumus. Quae sublimatio nil aliud est, quam extractio humidi, quae a calore prouenit. Quum autem omnia generentur per sublimationem, quae fit per calorem extrahentem humidum utile, calor iste conueniens est naturae siue animae, quo calore sustentatur anima siue natura. Cum autem iste calor sit benignus, extrahit humidum per concoctionem: & quomodo fiat ista concoctio, docet Arist. 4. Meteororum. Extrahitur ista humiditas a calore benigno: & ubi fit talis sublimatio, semper illud humidum quod extrahitur, attinet ad generationem. Cum autem attingit ultimam perfectionem, & est in medio inter concoctionem & assationem, excrementa sunt perfectiora, neque cruda sunt, sed secundum proportionem sunt mediocria & temperata, cuiuscunque etiam generis sint ista excrementa siue terrea, siue aquea. Cum igitur sic se habeat res, accedit aliud genus caloris: nunc uidimus calorem sublimantem alium esse naturalem, de quo uidimus: alius est praeterea calor, qui non regitur a natura, qui agit secundum suam naturam, & trahit humidum incoctum: nam trahit uiolenter, & non expectat concoctionem: & ita illud humidum extractum est crudum. Propter importunam autem extractionem illius caloris, pars aerea & ignea euaporant, & nihil aliud remanet quam pars aquea, incocta, & terrea. Et ista destillatio siue sublimatio est communis omnium istorum, qui extrahunt aquam ex herbis. Uidemus autem, quod si extrahamus aquam ex absynthio, si repente extrahit calor igneus extrahitur humiditas aquea, & resident partes terrae adustae: si autem procedamus cum calore moderato, qui est similis naturali, extrahetur tantummodo humiditas utilis, & sic reliqua erunt perfecte conconcta, nulla remanente cruditate, & c. Incipit Liber Appellatus Thesaurus Thesaurorum, Rosarius Philosophorum, omnium secretorum maximum secretum, de uerissima compositione naturalis philosophiae qua omne diminutum reducetur ad Solificum, & Lunificum uerum, Arnoldo De Uillanoua authore. Prooemium. Iste nanque liber uocatur Rosarius, eo quod ex libris philosophorum abbreuiatus est: in quo, Deo teste, nihil occultum, nihil deuium, nihil diminutum est. Sed quicquid est necessarium ad nostri operis complementum, est in ipso. Diuiditur autem iste liber in theoricam, & practicam: & etiam in diuersa diuiditur capitula Quippe quia iustum est, ut de naturali, & sublimiori rerum processu non pigeat, qui de eorum sublimiori effectu tractare uoluerit tunc enim nullum supplicium naturae beatae & naturali, quando recte procedit intentio: cum & ipsius studii precium securius spectet, & ad arcanam rationis seriem in illo declinare paratus est. Nullus negligat finalem & praecipuam totius philosophiae matrem ab editis effodere, quae hominem ornat moribus, & ditat beneficiis: exhilarat pauperem, & etiam corpus incolume sanat, & praebet etiam sanitatem. Rosarium Philophorum. ptus esse non poterit. Liber nanque librum aperit, & sermo sermonem explicat: quia quod in uno est diminutum, in alio est completum. Qui enim in legendis libris deses extiterit, in praeparandis rebus prom36 Non enim potest in practicam bene assuescere, cuius mens in theorica renuit desudare. Quoniam secus procedit ad practicam, sicut asinus ad coenam, ignorans quomodo, & ad quid porrigat rostrum & os. Istum autem librum nominaui Rosarium: eo quod ipsum abbreuiaui ex libris philosophorum quantum potui melius, & in diuersa diuisi capitula. In ista arte duo sunt libri, quos ponam in capitula per ordinem. Incipiunt capitula primi libri. Quod unus est lapis philosophorum Cap. Ui. De modo generationis metallorum Cap. I. Ex quibus extrahitur lapis philosophorum Cap. Uii. Quod arg. uiuum est medicina metallorum Cap. Ii. Quod difficile est opus nostrum in prima metallorum materia. Cap. Uiii. Quod sulfur extraneum siue uulgi est causa imperfectionis metallorum Cap. Iii. Quod solum argentum uiuum est perfectio metallorum Cap. Iiii. Quid sit opus primum philosophicum Cap. Ix. Quod arg.ui. continet in se sulfur suum Cap. U. Quid sit lapis, & quo indiget. Cap. X. De modo generationis metallorum. Cap. 1. Utrum natura omnia liquabilia sunt naturaliter ex argentum uiuum & sulfuris substantia? Eo quod proprium est argentum uiuum, quod coagulatur ex calore siue uapore sulfuris: quoniam omne siccum naturaliter ebibit suum humidum. Uapore ergo sulfuris argentum uiuum coagulatum est ex sua substantia terrea subtili aerea & digesta, admistione prima sibi unita actione caloris, postea eleuata, decocta, & digesta, donec habeat uim sulfuream coagulandi argentum. Argentum uero uiuum in prima sui radice est compositum ex terra alba: Argentum uiuum quid sit in sua radice. nimium subtili, sulfurea, cum aqua clara fortiter admista, donec fiat substantia una non quiescens in superficie plana. Est enim homogeneum in natura, quoniam aut remanet totum in igne fixum, aut totum ex eo uolat in fumum, cum sit incombustibile, & aereum. Et hoc est signum perfectionis, & ideo cum postea in terra sulfurea decurrit calefactum, superius ascendit, quoniam de sua natura est, ut per calorem lublimetur: ueruntamen continua sublimatione nimium depuratur. decoquitur, & inspissatur, ac in sulfur album & rubeum gradatim congelatur. Quod quidem sulfur dissoluitur multoties, & postea congelatur per arg. uiuum illius sublimati inceratum caloris actione, donec uix in millibus annorum successiue opere naturae in metallum congelatur perfectum: et hoc quidem in uasis mineralibus ( ipsa natura mediante ) operatur metalla. In istis ergo operibus naturam imitari oportet, quicunque uelit perficere medicinam imperfectorum perfectiorem. Quod argentum uiuum est medicina omnium metallorum. Cap. Ii. Dicit ergo Aristoteles quod argentum uiuum est elementum omnium liquabilium: quoniam omnia liquabilia cum liquantur, in eo conuertuntur, & admiscetur cum ipsis, quia est de substantia eorum, licet ista corpora differant in compositione sua ab arg. uiuo eo modo, quo ipsum fuit purum uel impurum a sulfure immundo sibi extraneo. Fit enim arg. uiuum ex uero sulfure non urente. Nam ut dixit Philosophus, Sulfur album non urens congelat mercurium in bonam Lunam. Et illud est res optima, quam suscipere possunt qui Alchymiam operantur, & conuertunt illud in argentum bonum. Si uero sulfur purum, mundum, & optimum fuerit cum rubore clarum, & fuerit in eo uis igneitatis sulfureae non urentis, erit res optima quam suscipere possunt Alchymistae, ut ex eo faciant Solem. Si enim fuerit argentum uiuum bonae substantiae, & sulfur non purum, adurens, conuertet ipsum argentum uiuum in aes. Argentum etiam uiuum si fuerit petrosum, immundum, terreum, & sulfur non mundum, fiet ex eo ferrum. Stannum uero uidetur habere bonum argentum uiuum & purum, sulfur autem malum, & non bene mistum. Plumbum uero grossum argentum uiuum & malum, & ponderosum, & luteum: sulfur autem malum mali saporis, & faetidi, ac uirtutis debilis, unde non bene coagulatur. Haec de uerbo ad uerbum sunt uerba Aristoteles in 4. libro Meteororum, cui philosopho naturali in omnibus est credendum, non fabulis, nec operibus mendacibus ab operibus naturae omnino extraneis. & sic fateris sequi. Et qui credit in mendaciis, secretum philosophorum perdit. Quod sulfur extraneum, siue uulgi, est causa imperfectionis omnium metallorum. Cap. Iii. Notate ergo uerba, signate misteria: quoniam tota ueritas istius scientiae, ex iam dictis philosophorum est corripienda, eo quod a uanitate relinquatur per ipsam duplicem corporis superfluitatem inesse: unam quidem in profunditate argenti uiui inclusam in principio suae mistionis superuenientem: alteram uero extra naturam suae naturae, & corruptibilem, quarum ista cum labore tollitur: altera uero nullo artificis ingenio tolli potest: quare sulfureitas adustibilis calcinatione ignis tollitur, uel a corporibus deletur. Et illud ideo quia argenti uiui tenet, & ab adustione defendit illud quod suae naturae est: alterum respuit igni exponens, qui ipsum inficit. unde est amicabile, & suae naturae placabile. ipsum argentum uiuum argento uiuo magis adhaeret, & eidem magis amicatur. Post illud uero aurum: post illud argentum: ideo ex hoc relinquitur ipsa duo magis participare suam naturam. Alia uero corpora non habent tantam conformitatem ad ipsum, quoniam habent in se sulfur extraneum, terreum, immundum & faetidum: ideo & ipsa uere dicere possumus, quod minus participant naturam: quoniam sunt corrupta, faetida, adustibilia: Et illud ideo quia sulfur quoquomodo praeparatum per artificium semper comburit, & comburitur, & nigredinem in omni opere praestat. Ideo enim dicit Auicenna In magisterio nostro non intrat: quoniam non est de argento uiuo, uel de argenti uiui substantia, nec de perfectione eius, cum ipsum semper inficiat, denigret, & corrumpat. Argentum uiuum est corporum perfectissimum. Relinquitur ergo arg. uiu. corporum esse perfectissimum, & adustionis esse saluatiuum: eo quod corpora illa non comburuntur, quanto plus suam naturam participant & possident unde patet quod multa quantitas argentum uiuum est causa perfectionis in corporibus. Multa sulfureitas est causa corruptionis, id est, quod quaedam magis, quaedam minus comburuntur secundum examinationem ignis, ut illa quae plus sulfureae quantitatis continent magis: Sulfur habet in se duas causas corruptionis. quae uero minus, minus. Habet enim fulfur in se duas causas corruptionis: puta inflammabilem substantiam, terream & faetulentam: quare per primam naturam stare facit, quoniam comburit semper, & comburitur, ac nigredinem in omni opere praestat. Per alteram uero neque fusionem habet, neque ingressionem: quoniam si fixum fuerit, prohibet fusionem, & ipsum nunquam figitur, nisi prius calcinetur: cum uero calcinatur, nullo modo funditur in artificio, quoniam in terrenam substantiam redigitur. Quod solum argentum uiuum est perfectio omnium metallorum. Cap. Iiii. Hoc autem in argento uiuo minime contingit, quoniam figitur absque eo, quod in terram uertatur, & similiter figitur conuersione eius in terram. Nam per festinantiam ad eius fixionem quae fit per praecipitationem, figitur, & in terram uertitur, & per successiuam iterata uice illius sublimationem figitur similiter, & non uertitur in terram, imo dat fusionem metallicam. Et illud ideo est, quia uiscosam & densam habet substantiam, cuius signum est constrictio illius cum imbibitione & commistione cum rebus sui generis sortitum: itaque manifesta in illo uiscositas illius propter multam sui adherentiam constat: densam autem illud habere substantiam manifeste uidet monoculus, propter grauedinem 38 Rosarium Philosophorum sui ponderis immensi, quoniam praeponderat auro, dum in sua fuerit natura. Est autem fortissimae compositionis, & naturae uniformis, quia non separatur in partes, ut nullatenus se diuidi permittat. Quia aut cum tota sui substantia in igne permanet, stans, aut ex igne recedit cum tota sui substantia. His ergo relinquitur arg. uiu. figi posse sine ipsius humiditatis radicalis consumptione, & absque illius in terram conuersione. Et ideo notatur in eo causa perfectionis uera: quoniam ipsum solum ad fusionis perfectionem sufficit in unoquoque gradu, scilicet cum ignitione, & sine ignitione. Propter enim bonam partium adhaerentiam & fortitudinem suae mistionis, si aliquo modo partes illius inspissentur per ignem: ulterius non permittit se corrumpi, nec per ingressionem furiosae flammae illud se in fumum patitur euolare. Quoniam rarificationem sui non suffert propter sui densitatem, & adustionis carentiam, quae per sulfureitatem quam non habet perficitur: hoc satis sufficienter probatum est superius. Sulfur quod est terra sicca grauis, esse dicimus perfectionis corruptiuum: quoniam si fixum fuerit, fusionem recta impedit, ut patet in ferro quod non funditur, quia sulfur fixum in se habere cognoscitur. Si uero fixum non fuerit, fusionem rectam impedit, uel anticipat, uel ab igne corrumpitur, comburitur, & euaporat, ut patet in plumbo, & aliis corporibus infirmis. Et ideo sulfur non est de uirtute nostrae artis, neque de perfectione eius: quoniam perfectionem impedit in omnibus operibus suis, sed mercurius uiuus in omnibus suis operationibus est manifeste perfectissimum & probatissimum, quoniam adustionis est saluatiuum effusionis effectiuum cum figitur: & est tinctura rubedinis uberrimae perfectionis, fulgidi splendoris: & non recedit a commisto donec est: & est amicabile, & metallis placabile, ac medium coniungendi tincturas, quoniam miscetur per minima cum ipsis. Et etiam in profundo naturaliter adhaeret, quia est de natura ipsorum: ueruntamen cum Sole & Luna miscetur faciliter: eo quod ipsa magis suam naturam participant: attamen non submergetur aliquid in eo nisi Sol. Ex hoc itaque secretum elicias maximum, quod mercurius in se recipit quod suae naturae fuerit, & alienum respuit, eo quod sua natura gaudet magis, quam extranea. Ex hoc enim manifeste relucet corpora maioris esse perfectionis, quae plus mercurii sunt continentia, & quae minus, minoris. Laudetur ergo omnium opifex Deus gloriosus & benedictus, causator optimus, & altissimus, qui ex uili creauit preciosum, ut cum mineralibus maxime in natura teneat symbolum, & dedit illi substantiam, & substantiae proprietatem, quam contingit ullam minime ex rebus in natura possidere: quoniam ipsum solum est, quod ignem superat, & ab igne non superatur, sed in eo amicabiliter quiescit, gaudens: ipsum nanque solum cum sit metallicum, continet in se totum, quo indigemus in nostro magisterio: quoniam omnia a lia cum sint combustibilia, igni cedunt, & in fauillam deficiunt. Quod argentum uiuum continet in se sulfur suum. Cap. U. Manifestum est igitur, quod argentum uiuum continet in se sulfur suum bonum, fixum, quo coagulatur in aurum & argentum secundum diuersum disponendi modum. Nam secundum philosophum, argentum uiuum & si fuerit purum coagulabit illud uis sulfuris albi non urentis in argentum. Et illud est res optima, ut per artificium Alchymistae faciant Elixir ad argentum. Si uero sulfur fuerit optimum cum rubore clarum, & fuerit in eo uis igneitatis simpliciter non urentis, erit res optima, ut ex eo fiat Elixir ad aurum. Et bene tradidit Philosophus primo sulfur album ad argentum: & postea rubeum ad aurum, quia non potest fieri aurum, nisi prius fuerit argentum: quoniam non est transitus de extremo ad extremum, nisi per medium. Non ergo potest fieri transitus de nigro ad perfectum citrinum, nisi fuerit primo album: quoniam citrinum ex multo albo & paruissimo rubeo est compositum. Nec potest fieri etiam de citrino transitus ad album nisi primo fuerit nigrum, quoniam non potest aurum fieri argentum, nisi primo fuerit destructum, & corruptum, & nigrum: quia quod est melius, non potest fieri deterius, nisi per sui corruptionem. Nam generatio unius est corruptio alterius: ideo qui scit aurum conuertere in argentum, scit & argentum conuertere in aurum: quoniam sulfur non urens album ad argentum, potest fieri per maiorem digestionem sulfur rubeum ad aurum: quoniam citrinatio nil aliud est quam completa digestio: nec albedo aliud est quam nigredinis ablatio: calor nanque agens in humido efficit primo nigredinem, & agens in sicco operatur albedinem, & in albo citrinitatem. Et hoc quidem in calcinatione plumbi attendi potest, quod conuertitur in cinerem nigrum, postea in album, deinde in minium citrinum uel rubeum. Sic sulfur album, uel rubeum habetur ex una metallorum materia ad plenum depurata: modo tamen diuerso digesta & decocta. Iccirco dicit Philosophus, quod omni argento inest sulfur album, sicut omni auro inest sulfur rubeum: sed tale sulfur non inuenitur super terram, ut dicit Auic. nisi quod in istis duobus corporibus existit. Et ideo ista duo corpora subtiliter praeparemus, ut sulfur & argentum uiuum de illa materia habeamus super terram, de qua aurum argentum efficiebatur sub terra. Ipsa namquam corpora lucentia sunt, quibus insunt radii tingentes caetera corpora albedine & rubedine uera, secundum quod ipsa fuerunt praeparata. Nam per nostrum magisterium corpus perfectum iuuat, & imperfectum perficit sine admistione alterius rei extraneae. Aurum itaqu; cum sit preciosius omnibus metallis, est tinctura rubedinis tingens, & transformans omne corpus. Argentum uero est tinctura albedinis, perfecta albatione tingens caetera corpora. Cum illis nanque corporibus, scilicet Sole & Luna, miscetur Mercurius, & figitur per ipsa maximo ingenio, quod minime peruenit ad artificem durae ceruicis. Quod unus est lapis philosophorum. Cap. Ui. Oportet igitur inquisitorem huius scientiae constantis uoluntatis esse in opere. Nemo hoc modo illud praesumat attendere, quoniam in rerum multitudine ars nostra non perficitur: una enim est. Est enim lapis unus una medicina, cui nil extranei additur, nec diminuitur, nisi quod superflua remouentur. Omne enim sulfur externum, id est uulgare, uel butyrum argenti uiui est extraneum, eo quod sui ipsius est destructiuum, uel corruptiuum: e contra uero illud non est extraneum, in quo habet ipsum conuerti per magisterium nostrum, scilicet in aurum & argentum. Nihil ergo conuenit rei nisi quod est ei propinquius ex sui natura. Non enim generatur ex homine nisi homo, neque ex aliis animalibus nisi similia sibi: quoniam unumquodque quod generatur sibi simile consequitur. Uera igitur utamur natura, quoniam non emendatur nisi in sua natura, cui nihil alienum iungitur. Nolite ergo introducere nec puluerem, nec aquam, nec ullam rem: quippe quia diuersae naturae lapidem nostrum non emendant, nec intrat in eo, quod non sit ortum ab eo: quoniam si aliqua extranea sibi apponantur, statim corrumpitur, & non fit ex eo quod fieri quaeritur. Ex rebus ergo corporalibus maxime conuenientibus in natura, necessarium est medicinam colligere. unde oportet quod ipsa medicina illis in natura conueniat, & eis in profundo maxime cohaereat: ita quod diminutum perficere compleat, & etiam quod mercurius per minima ante illius fugam misceatur: sed nullum corpus in sua natura manens mercurium coagulat, nec ei firmiter adhaeret. Nec etiam ipse mercurius per se medetur infirmis corporibus, quoniam in examinatione separatur ab eis. Nam grossa simplicibus, & simplicia grossis minus bene conueniunt. Subtilioris ergo substantiae, & liquidioris fusionis ne cesse est illam medicinam esse, quam ipsa corpora, & fixionis ac retentionis, quam sit arg. uiuum in sua natura. Ex quibus extrahitur lapis philosophicus. Cap. Uii. Quaeri ergo non immerito potest, unde haec nostra maxime possit elici medicina. Quibus respondentes dicimus, quod in quibus est, ex illis elicitur. Est autem tam in corporibus, quam etiam in argento uiu. secundum naturam, cum unius sint reperta naturae. Sed in corporibus quidem difficilius: in ipso uero mercurio uiu. propinquius, non autem perfectius. Et illud ideo quia non est corpus dignius solem, aut purius, autm eius umbra, scilicet luna: sine quibus nullum argentum uiuum generatur tingens. Qui uero absque isto argento tingere nititur, caecus procedit ad practicam, sicut asinus ad coenam: nam aurum aureum, argentum argenteum tribuit colorem. Qui ergo argenti uiui cum sole & luna tingere nouit, uenit ad arcanum, quod dicitur sulfur album optimum ad argentum: quod cum rubeum efficitur, erit sulfur rubeum optimum ad aurum. Ab illis igitur corporibus extrahitur sulfur nimium album & rubeum, cum in ipsis sit purissima sulfuris substantia ingenio naturae summe depurata, quod secundum Albertum clarius est & subtilius, quia in depuratione ipsius est ars debilior natura, nec consequitur eam, licet multum laboret. Pater enim eius est Sol Luna mater est: quia ex illis corporibus cum suo sulfure, uel arsenico praeparato nostra elicitur medicina: ex corporibus similiter solis elici potest ipsa. Ex solo autem arg. uiu. facilius & propinquius perfectiusque inuenitur, cum ipsum sit pater omnium istorum luminarium, & omnium liquabilium: ab ipso si quidem omnia fiunt, & ideo in ipsum omnia resoluuntur, quoniam natura nuturam amplectitur propriam amicabilius, magisque gaudet cum ea, quam cum extranea. In ipso nanquem est facilitas extractionis illius subtilis substantiae, cum iam in actu habeat substantiam. Relinquitur ergo medicinam nostram esse purissimam, & subtilissimam substantiam quae ex argenti uiui materia originem suam ducit, & ex illa creata est. Non est autem materia argentum uiuum in sua natura, nec in sua substantia tota, sed fuit pars illius, non autem quae est nunc, cum lapis noster factus est, simpliciter est argentum uiuum licet fuerit pars eius, quoniam ipsum illuminat, & ab adustione defendit, & conseruat: quod est causa perfectionis. Igitur cuiuscunque causa tantum generationis fit medicina, tam quidem in corporibus, quam in ipsius arg. uiui substantia, lapidis preciosi indagatur substantia. Consulo tamen, quod non opereris nisi cum mercurio & Sole, ad Solem & mercurium, & Luna ad Lunam: quoniam totum beneficium huius artis consistit in ipsis tantum. Quod impossibile est lapidem perfici ex sola metallorum substantia sine materia. Cap. Uiii. Igitur si in prima naturae materia opus nostrum uellemus incipere, esset longissimum, & impossibile, & etiam magnae & quasi infinitae requirerentur expensae ad hoc perficiendum. Et cum demum per difficillimum artificium lapis fuerit factus de natura metallorum, tamen opus philosophicum, siue physicum nondum est inceptum: quippe quia est necessarium, quod lapis philosophorum elici possit de natura duorum corporum, antequam de eo fiat Elixir completum. Quoniam est necessarium quod illud quod est Elixir, magis sit depuratum, & digestum, quam aurum uel argentum: eo quod ipsum Elixir habet conuertere omnia imperfecta alia, & a perfectione diminuta corpora in aurum, uel argentum, quod ipsa minime perficere possunt: quia si de perfectione sua alteri darent, ipsa imperfecta existerent, eo quia non possunt tingere nisi quantum se extendunt. Et ad nonc fiet operatio in lapide nostro, ut melioretur eius tinctura in eo plus quam in sua natura, & ut fiat Elixir iuxta sapientum allegoriam comsitum ex speciebus limpidis, condimentum, antidotum, medicina, & purgamentum omnium corporum purgandorum, & transformandorum in solificum, & lunificum uerum. Sed moderni operantes finem credunt operis esse, cum incipiunt opus: quoniam cum in tantum laborauerunt, quod opus eorum fit de natura metallorum, credunt compleuisse Elixir perfectum. Sed quando faciunt proiectionem, nihil ibi inueniunt, qui operari desistunt, ubi incipere debuissent Quid sit opus primum philosophicum. Cap. Ix. Opus nanque philosophorum est dissoluere lapidem in suum mercurium, ut in primam reducatur materiam. Unde Philosophus in 4. Meteororum huius artis sophisticos illudit artfices Alchymiae, dicens: Species transmutari non posse. Quod quidem simpliciter uerum est, nisi species ipsae, ut postea subdit, in primam suam materiam redigantur: Argentum uiuum est materia prima, & clementum omnium metallorum Nulla materia potest ita corrumpi, quin sit sub aliqua forma. quae quidem materia prima est arg. uiu. cum ipsum sit elementum omnium ductibilium. Tunc enim in aliam formam quam prius erant bene permutantur: non quidem species, sed indiuidua specierum: quoniam ipsa indiuidua actionibus sensibilibus sunt subiecta: eo quod in se sunt corruptibilia. Species uero quum sint uniuersales, actionibus sensibilibus non sunt subiectae: & ideo non sunt in se corruptibiles. Species igitur argenti, quae est argenteitas, non mutatur in speciem auri, quae est aureitas, nec econuerso: quia species uere permutari non possunt, sed indiuidua specierum bene permutantur, cum in suam primam materiam rediguntur: quia cum forma istius indiuidui fuerit corrupta, uel illius, & in primam materiam resoluta, bene permutatur, & necessario introducitur alia forma: quia corruptio unius est introductio alterius. Et scias quod nulla materia potest ita destrui quin sub aliqua maneat forma: unde destructa una forma immediate introducitur alia ad hanc operationem, uel ad illam disposita. Et ideo dicit Philosophus Indiges tu qui uis operari, quod in solutione & sublimatione duorum luminarium primo labores, quia primus gradus operationis est, ut fiat arg. uiu. ex ipsis. Notate ergo uerba, signate mysteria, quoniam in hoc opere declaratur quis sit lapis, cum principium sui operis sit dissolutio ipsius. Oportet igitur sublimare, figere, & calcinare ipsum, ut sic demum soluatur in arg. uiu. quod philosophis est contrarium. Unde etiam dicunt philosophi, nisi corpora fiant incorporea: siue non corpora, uel uolatilia, & e conuerso, nihil operamini. Uerum ergo principium nostri operis est dissolutio lapidis, quia corpora soluta in naturam primam spirituum sunt redacta, nisi quia magis sunt fixa, quia spiritus sublimantur cum eo. Nam solutio corporis fit cum congelatione spiritus, & congelatio spiritus est cum solutione corporis: tunc enim miscetur corpus cum spiritibus uel spiritu, & fit unum corpus cum eis, uel cum eo, & nunquam separantur, sicut nec aqua mista cum aqua: quoniam omnia tunc ad suam naturam homogeneam primam sunt redacta. Prima uero homogeneitas metallorum est arg. ui. Cum ergo in ipsa homogeneitate soluuntur, insimul coniunguntur, & nunquam separantur: quoniam tunc utrunque agit in suum socium sibi similem. Et ideo dicit Arist. Quomodo alchymistae possunt transmutare corpora metallorum Mercurius fit ununquodque quod amplectitur. Quod Alchymistae corpora metallorum uere transmutare non possunt nisi prius ipsa redigantur ad suam primam materiam: tunc enim in aliam formam, quam prius erant, bene rediguntur. Quoniam contra hoc non stat ratio: quippe quia destructauna forma, immediate introducitur alia, ut patet ex operibus rusticorum: qui de lapidibus faciunt calcem, & de cineribus uitrum. Sic & multo fortius potest sapiens studio suo per magisterium naturale seu artificium nostrum ista corpora corrumpere, & illis nouam formam introducere: quia intentio nostrae operationis non est aliud, nisi quod eliciatur & eligatur purissima substantia mercurii in istis corporibus: quoniam Elixir consistit in illis tantum, & non in aliis. 42 Rosarium Philosophorum Quid sit lapis, & quo indiget in operatione ut sit Elixir completum. Cap. X. Hic igitur est lapis noster famosus, quia non fit transitus de extremo ad extremum, nisi per medium. Extrema autem nostri lapidis in primo latere est arg. uiu. in secundo uero est Elixir completum. Media nanque istorum aliqua aliis sunt magis depurata, decocta, & digesta, & illa sunt meliora, & operi propinquiora: quod te carissime ignorare non credo, sed bene scire: non ergo ob hoc erres: quoniam si seminauerit homo hec, & metet. Nam semen suo semini correspondet, & omne arbustum proprium affert fructum iuxta genus suum. Natura quidem est sapiens, semper perfici appetens, quoniam in se semper continet incrementum suum: iccirco dicit Auicenna Nisi aurum & argentum uiderem, pro certo dicerem, quod Alchymia non est uera ars. Igitur quamuis lapis noster hic tam in se tincturam naturaliter contineat, quam in corpore tenui creatus a quocunque, per se motum non haberet, ut sit Elixir completum, nisi moueatur arte & operatione. Et ideo artes diuersae a diuersis philosophis sunt inuentae, ut compleatur per artificium quod a natura est relictum incompletum: quoniam natura prona est ad sui perfectionem. Prudenter ergo & non casualiter operare: & scias naturas lapidis, & fortitudines, & quis lapis, cuius lapidis sit amicus, uel inimicus: uide quod agnoscas quod ipse fecerit. Et antequam facias grossum, fac gracile, ponderosum alleuia, asperum lenifica, durum mollifica, amarum dulcifica, & habebis totum magisterium. Scias ergo quod suarum operationum aliae medicinae auri, quibus conuenit participare argento in aliquibus, & in aliquibus diuersificare: quoniam in principio suae operationis opus auri & argenti per omnia conuenit: in modo uero fermentationis disconueniunt: quoniam fermentum operis argenti, argentum est. Fac ergo unamquanque speciem cum sua specie, & unumquodque genus in suo genere: quoniam opus albi ad albificandum, & opus rubei ad rubificandum. Non ergo misceas opus unius lapidis cum opere alterius lapidis: quoniam uehementer errares, si secus faceres. Alia quippe corpora possibile est quod operentur, sed non erunt bona sicut illa: quippe quia medicinam quam non habent, dare non possunt: impossibile siquidem est, non fixum figere, & immundum mundare: quia non inuenitur in re, quod in ea non fuerit antea, nec aliquis dare potest quod non habet. Quare licet uti possis, uel indiges tu, cum non possis habere in istis illud, quod est maioris temperantiae, & minoris fecis, si indigueris usu eorum, oportet primo ut conuertas ea in similitudinem duorum corporum perfectorum, quod nunquam fiet nisi Sol & Luna in uno corpore coniuncta proiiciantur desuper ipsa. Quippe quia mercurius cum sit de sua natura conuersiuus, fit unumquodque cum singulis quos amplectitur ex planetis. Si iungatur cum plumbo, plumbum erit: si cum ferro, ferrum erit: & si cum aliis corporibus, erit consimile eis. Si autem cum istis duobus iungatur radiis, fit Elixir perfectum. Non ergo operandum est nisi de ista nobili materia, quia non fiunt res aliqua ratione, nisi secundum eorum naturam. Quicunque ergo quaerit a natura quod in ipsa non est, fatuitas est & perditio laboris. Non commedas ergo de filio, cuius mater menstruum patitur: quem si commedis, leprosus & tu fies, & opus tuum: sed frustum commede de carne pingui, & habebis aurum & argentum quantum uolueris. Et non quaeras a natura quod in ipsa non est, quoniam fatigares animam tuam in uanum. Haec extracta sunt a Morieno doctore ueracique philosopho. Aenigma. Nihil reputans inde lucrum, si ita faceres: sed benefacias unguentum de sulfure, & blanqueto: quoniam res cuius caput est rubeum, pedes albi: oculi uero nigri est magisterium. Intellige quod dico, quoniam omnia uere sunt uerissima, qualia nunquam philosophus aliquis tradidit meliora. Capita libri secundi. De inueftigatione perfecta lapidis physici. Cap. I. dum. Cap. Xix. De lapidis regimine. Cap. Ii. Quod pondus fermenti debet excedere ponquomodo depuratur mercurius. Cap. Iii. dus sulfuris, uel esse equale Cap. Xx. De lapidis inhumatione Cap. Iiii. Quae sunt utilitates magisteriorum. Cap. Xxi. De recapitulatione tertii regiminis. Cap. U. Quomodo debemus seruare quantitatem ude secundo regimine quod est abluere. Cap. Ui. niuscuiusque. Cap. Xxii. De diuisione lapidis per quatuor elementa Cap. Uii. Quomodo elementa sunt corrigenda, & quode ablutione aquae. Cap. Uiii. modo acquiritur fusio medicinae. Cap. Xxiii. De ponderib. obseruandis in fixione. Ca. Xxiiii. De ab lutione aeris. Cap. Ix. Quomiodo ab omni re extrahitur oleum. Cap. X. De fixione Elixiris in compositione ad album. Cap. Xxu. Quae differentia est inter aquam & oleum. Cap. Xi. De reductione aeris super Elixir album. C. Xxvi De ablutione ignis & terrae. Cap. Xii. De causa ablutionis secundum Pla. Cap. Xiii. De iteratione Elixiris albi. Cap. Xxuii. De tertio regimine quod est reducere. Cap. Xiiii. De compositione Elixiris rubei. Cap. Xxuiii. De modo reducendi aquam super terram Cap. Xu. De multiplicatione medicinarum. Cap. Xxix. De modo sublimandi, & albificandi terram. Cap. Xui. Quomodo intelligitur solutionem & sublimationem fieri. Quo modo sulfur album fit rubeum. Cap. Xuii. Cap. Xxx. De recapitulatione tertii regiminis. Cap. Xuiii. De modo faciendi proiectionem. Cap. Xxxi De recapitulatione totius magisterii. De quarto regimine quod est figere, & quod fermentum album fixum est necessarium ad figen¬ Cap. Xxxii. De inuestigatione perfecta lapidis physici. Cap. I. Manifestum est ergo operationem medicine esse operationem nature ipsamque medicinam esse eandem naturam, eo quo d ipsa medicina solum est composita ex natura. Certum quippe est omnem rem esse de eo, in quod resoluitur. Nam gelu conuertitur in aquam calore mediante. Clarum est ergo aquam ipsam prius fuisse, quam ipsum gelu. Sic omnis lapis noster resoluitur in arg. uiu. per magisterium nostrum: ergo prius ipse fuit argentum uiuum. Modus autem conuertendi ipsum in argentum uiuum est conuersio naturarum in suam primam radicem: naturam nanque conuertere, est elementa circulariter rotare. Sunt autem elementa de aptitudine sua ad inuicem conuersiua: & ideo generantur & corrumpuntur, & ad inuicem alterantur. Conuerte ergo elementa; & quod quaeris inuenies: quia nostra operatio non est nisi naturarum mutatio, & eorum elementorum frigidi cum calido, & humidi cum sicco amicabilis commistio: ueruntamen non conuertitur siccum in humidum; nisi prius fuerit frigidum, id est aqua: nec frigidum conuertitur in calidum, nisi prius fuerit humidum. Nanque transitus non fit ab extremis nisi per medium. Terra non conuertitur in aerem, nisi prius uertatur in aquam. Aer quippe & aqua sunt elementa media: De transmutatione elementorum ad inuicem. Ignis & terra sunt elementa extrema. Aer uero est iuxta ignem, sicut terra iuxta aquam: & ideo quia aqua contrariatur igni, & terra aeri: quia aqua frigida est & humida: ignis calidus & siccus: terra uero frigida & sicca: aer autem calidus & humidus est: & sic aqua & aer conueniunt in humiditate, ignis & terra in siccitate conueniunt: & ideo unum in aliud conuertitur, & similiter ad inuicem, ideo immediate conuertuntur, ac tardius ab inuicem separantur. Econtra autem aer & terra, ignis & aqua ad inuicem non conuertuntur, nisi ignis in aerem, & terra in aquam prius conuertantur. Si ergo siccum conuertitur in frigidum, & frigidum in humidum, ac humidum in calidum, & calidum in siccum, tunc habebis totum magisterium. 44 Rosarius Philophorum Modi uero regiminis ad inuicem conuertentes sunt quatuor principales, scilicet soluere, abluere, reducere, & figere. Quatuor modi regiminis conuertentes ad inuicem. Soluere grossum in simplum & subtiliare, abluere obscurum in lucidum, reducere humidum in siccum, figere uolatile supra corpus fixum. Soluere est diuidere corpora, & materiam, uel naturam primam facere: abluere est inhumare, distillare & calcinare: reducere est incerare, impinguare, uel impraegnare, subtiliare: figere est desponsare, resoluere, & coagulare: per primum mutatur natura interius, per secundum exterius, per tertium superius, per quartum inferius. De primo lapidis regimine, quod est dissoluere. Cap. Ii. Lapidem siccum, grossum dissolue in argentum uiuum ut in suam reducatur materiam primam. Et hoc totum solum fit per argentum uiuum eo quod ipsum solum habet Solem & Lunam ad suam naturam uel materiam primam redigere. Sed quia argentum uiuum habet in se foeculentiam terream & adustibilem absque inflammatione, & aqueitatis substantiam, necesse est superflua demere, & absentia implere uel supplere, si plenam medicinam uolumus facere uel trahere. Terrenam autem faeculentiam oportet omnino per sublimationem demere, ne humidum in proiectione creet calorem & aqueitatem ipsius, simili modo fugitiuam oportet ( quo ad medicinam illius ) substantiam saluare: de cuius proprietate est mundare, & ab adustione defendere, & etiam figere, ac fixum facere. Ideoque contingit ex ipsius medicin ediuersirate secundum eius diuersam depurationem quandoque creari Saturnum ex illa, quandoque louem, quandoque Latonam, quandoque Uenerem, quandoque uero Martem: quod ex impuritate necesse est euenire uel accidere. Quomodo depuratur mercurius, & purgatur. Cap. Iii. Ingenium igitur ipsius terreae substantiae, superfluae remotionis, est ipsum semel uel bis sublimare a uitro & sale, donec ipsius albissima sumatur substantia Cum uero albissima ascenderit, proiice in ferenuti aqua, donec redeat in arg. uiu. Post tolle ab eo aquam, & operare cum eo, quoniam non est bonum operari cum ipso, nisi prius hoc modo purgetur: unde dicit Auicen. Primum quoque facere incipere est quod sublimetur mercurius, postea solue eum, ut redeat in primam materiam suam, & sublima totum: tunc in hoc mercurio mundo mitte corpora munda, equali lance librata: Ueruntamen non misceas corpus album cum rubeo, nec rubeum cum albo, sed unumquodque seorsum dissolues in partem: quoniam aqua alba est ad albificandum, aqua rubea ad rubificandum. Non ergo misceas aquam unius lapidis cum aqua alterius, aut cum alio lapide, quoniam uehementer errares, & excaecaberis si secus feceris. Ab hinc uice post uicem contere, & imbibe, & coque in balneo marie, post destilla per filtrum, quousque transeat ipsum: collige tamen ad partem supereminens nigrum, quoniam illuc est oleum, ac uerum dissolutionis signum: quia quod est solutum peruenit ad sublimitatis finem, unde separatur ab inferioribus, ascendens surium & petens altiora loca, ut corpus aureum. Custodi autem ipsum caute ne euolet in fumum, & quod facis in albo, facias in rubeo: quoniam haec medicina in essentia est una, & in modo agendi similiter una: est tamen in rubea additamentum citrini coloris, quia sulfuris fixi substantia mundissima efficitur. Differentia tamen est inter solarem & lunarem medicinam, eo quod haec quidem illud continet: illa uero non, quoniam indiget mundissimo sulfure albo, sicut haec indiget rubeo. Sufficiunt haec duo corpora eo quod assimilantur quaesito, uel illi quod quaeris. Sed indiges quod in solutione, sublimatione, & subtiliatione eorum labores. Sunt enim fortia, & indigent praeparatione longinqua, & operatione continua ut primo calcinentur, & postea soluantur: quoniam cum calcinata fuerint, facilius soluuntut: eo quia calor ignis penetrans partes corporis facit aquam ingredi post ipsum: & sic est magis solutionis susceptiuum. Ueruntamen si calcinaueris corpus grossum, quod etiam dissolutiuum est, pone ad partem, & quod remanet in filtro, accipias cautem ipsum ne perdatur in fumum, & pereat magisterium. Iccirco cum istud graue sit perficere & difficile, expedit corpora grossa soluere per aquam solum, idest per arg. uiu. sine calcinatione, quo niam istud est securius, licet in operatione sit tardius. Esto ergo longanimis, & non festinanter extrahas tincturam, nec festinanter autm uelociter queras perficere, quia primus error in hac arte est festinatio, quia comburit omnia, & ad remotum perducit. Nam ignem si multum feceris in principio mistionis eius, aeueniet in tincturis detrimentum, quoniam comburuntur medicinae per nimias caliditates. Unde uersus. " Dissiparem captam prius per partem satis aptam. Leuiter extractam, sic massam contere factam: Haec non festine, sed temporis ordine sine, Albumen urinae disponit membra ruinae. " Patienter igitur sustine, contere, & coque, reitera, & non taedeat te hoc ipsum reiterare: quia quae imbibuntur, per aquam mollificantur. Et quanto magis teres, tanto magis mollificas, & quanto magis mollificas, tanto magis partes grossas subtilias, donec uniantur, & ab inuicem non diuidantur: quoniam spiritus cum corpore tunc inspissantur, & omnia quae impastantur, dissoluuntur: & impastatio fit cum nimia trituratione & assatione. Nam per contritionem & incerationem, ac assationem diuiduntur partes ligatae uiscositate aquae, quae uiscositas est in corporibus. Corpora uero soluta ad naturam spiritus sunt redacta, & nunquam separantur, sicut nec aqua mista, aquae: quippe quia natura laetatur, quoniam sponsus cum sponsa compulatur. Quae uero non dissoluuntur, non habent partes subtiles, nisi mollifices: ideo carissime indiges, quod in dissolutione lapidis labores, scilicet partes suas puriores disgregans ab ipsis, ut grauioribus partibus abiectis, opus cum leuioribus perficiatur, De inhumatione lapidis. Cap. Iiii. Lapide autem dissoluto, accipe totum & pone super calorem temperatum. ut putrefiat, & digeratur melius, uidelicet per mensem philosophorum, id est per triginta dies: quoniam adustio in animalibus per inhumationem tollitur, & decoctionem. Decoquas ergo complete ut ebulliant omnia simul leui igne, & in suam materiam primam redeant, & sint arg. uiu. Hoc autem habito, soluitur illa authoritas Aristoteles 4. Meteororum Sciant artifices Alchymistae, species rerum transmutari non posse. Quod quidem uerum est, nisi prius, ut subditur, in suam primam reducantur materiam. Tunc autem in aliam formam quam prius erant, bene permutantur. non quidem species, sed indiuidua specierum permutantur: quoniam sunt corruptibilia ipsa, & actionibus sensibilibus subiecta. materia namque nullo modo potest ita destrui, quin semper maneat sub aliqua forma: unde soluta prima corporis forma in mercurio immediate introducitur noua forma, corrupta ipsorum forma: quae quidem forma est in colore nigra, in odore foetida, & in tactu subtilis, & discontinuata: & hoc est est signum perfectae dissolutionis corporum: quia calor agens in humido primo generat nigredinem. Quae quidem nigredo est caput corui, sed est principium operis nostri, quod est dissoluere lapidem nostrum in mercurium, uel in aquam mercurialem. Modo habes primum regimen operis. 46 Rosarium Philophorum Modo dicam breuiter totum dissolutionis modum. Sublima ergo primo mercurium, & deinde soluas ipsum: hinc incorpora ipsum cum terra lota, et igne, & pariter decoque, quousque redeant ad suam primam materiam. Et & hoc ideo fit, ut habeamus sulfur & mercurium de illa materia, de qua aurum & argentum efficiebantur subtus terram: quia si uerum sulfur fuerit, & arg. uiu. bene possumus ex ipsis aurum & argentum facere. Hoc autem magisterium non est nisi pro diuitibus, & pro mundi altioribus. Et qui habet ipsum, habet thesaurum sempiternum. In ipso ergo tria sunt inquirendam, puta subtile ingenium artificis, opera imanuum, & arbitrium. Quod quidem requirit diuitias, sapientiam, & libros. De secundo regimine, quod est abluere. Cap. Ui. Secundum autem lapidis regimen est abluere nigrum corruptum, & foetidum, ut sit ualde lucidum, clarum, & a sordibus uacuum. Quod quidem fieri nullatenus conuenit sine elementorum diuisione, & aquarum distillatione, & lapidis dissolutione: quia elementorum duo sunt lapidea, & duo aquatica. Lapidea a utem sunt ignis & terra, quia sunt sicca. Aquatica uero sunt aer, & aqua, quia sunt humida. Ignis ergo commedit illud quod in exterioribus existit, quoniam commedit, & uastat, & deuastat sordes aquarum per distillationem. & subtiliat eas per aeris leuificationem: comminuit etiam grossitudinem lapidis per calcinationem, & deuorat eorum sulfureitatis salsedinem: & ideo lapis noster in quatuor elementa diuiditur, ut magis subtilietur, & ut magis a sordibus depuretur, & postea firmius coniungatur. Sed nunquam fuit aliquid natum uel crescens, nec animatum, nisi post putrefactionem: ideo putrefiunt, ut magis digesta melius separentur: Quippe quia si putrefactum non fuerit, fundi non poterit, nec soluetur: & si solutum non fuerit, ad nihilum redigetur. De diuisione lapidis per quatuor elementa. Cap. Uii. Accipe ergo lapidem sic corruptum, & diuide ipsum per quatuor elementa per distillationem: primo per leuem ignem aequaliter continuatum, & recipe suam aquam: deinde paulatim uigora ignem donec receperit aerem igne mistum: quod uero remanet in fundo combustum, est terra nigra, & sicca. Et scito quod distillatio aquae habet fieri balneo mediante, eo quod subtiliores lapidis partes sine calore ad naturam simplicis aqueitatis approximantes per eam distillabuntur. Aer uero & ignis per cineres distillantur: eo quod per ipsos, cum ignitionem sustineant, contingit calores & grossiores terreas partes sursum eleuari. Subtilior ergo separatio per aquam, cum non sustineat ignitionem, quam per cineres, elicitur. Isto ergo modo diuides quatuor elementa, eo quod oportet extrahi aquam ex sua substantia humida, & non ex alia, quod in eis est maior tinctura. De terra uero non cures cuius sit substantiae, dum tamen fuerit alba & fixa substantia. Terra desiccat & figit, aqua uero mundificat & abluit: aer uero & ignis tingunt, & fluere faciunt. Ideo oportet quod sit aqua multa, & aer multus: quoniam multitudo tincturae tanta erit, quanta multitudo aeris erit. Studeas ergo carissime in omnibus operibus tuis mercurium superare in commistione, ut satis habeas de aere: quoniam si per ipsum solum perficere poteris, preciosissimae perfectionis naturae uincentis indagator eris. Ueruntamen firmiter teneas, quod omnium capitulorum huius praeciosissimae artis non excedit precium ipsarum medicinarum expensione quinquaginta argenteos ex prima operatione computando. Oportet tamen ipsam medicinam diutius assari super ignem, & nutriri sicut nuntritur puer in uberibus. De ablutione aquae. Cap. Uiii. Cum autem habueris elementa, ut dictum est, diuisa, ablue ea, scilicet aquam & aerem septies distillando: ignem uero & terram fortiter calcinando. Aquam tamen & aerem separatim distilles, quoniam aer est melior quam aqua: licet ipsa aqua abluat, & dealbet terram, faciatque matrimonium tincturarum: sed aer tingit terram, & infundit animam, & facit eam sensibilem. Unde oportet quod aer & aqua sint a sordibus mundata, & ab adustione tuta, donec sumatur eorum tinctura: quoniam si comburantur, effectu priuantur, nisi postea in fimo coquantur. Iccirco inhumatio in fimo interposita inter distillationes multum iuuat, ut ad perfecte ablutionis signum melius deueniatur. Quod quidem signum est splendor & crystallina serenitas absque faecibus, nisi forte albis. Faeces uero aquae, quas facies in omni ablutione, id est distillatione uice post uicem ad partem separa, & repone in terra nigra superius collecta. Aquam uero septies distillatam serua ad partem: quoniam ipsa est mercurius philosophorum solutiuus, faciens matrimonium, & aqua uitae abluens lotonem. Et sicut fecisti de alba aqua, ita facies de rubea: quoniam unum & eundem modum habent ablutionis, & consimilem effectum, nisi quod aqua alba est ad albificandum, & aqua rubea ad rubificandum. Non ergo misceas unam cum alia, quoniam errabis si secus feceris. De ablutione aeris. Cap. Ix. Abhinc autem diuide aerem ab igne per destillationem, quoniam quod distillatum est, est aer purissimus: quod uero remanet in fundo est ignis siccus. Considera ergo quae dixi, ut opereris lapidem humidum, & aquam, & terram solum, & ut utaris lapide sicco ad ignem, & aerem tantum. Aer sane est oleum, & tinctura, & aurum, & anima philosophorum, & unguentum quo totum perficitur magisterium. Intellige ergo quod ignis cum aere distillatur, quia conueniunt in caliditate, & non cum aqua, eo quod aqua refugit ignem, quia contrariantur ad inuicem. Aer ergo distillatur cum igne, quia ipse est aqua tincta, & eius tinctura est ignis: quoniam ignis corpus est, & aer spiritus ignem deferens. Si ergo lapidem miscueris cum igne, statim erit rubeus, & semper diligent se. Quodcumque ergo uolueris rubificare, rubifica cum igne lapidis, & erit rubeum semper. Quomodo ab omni re extrahitur oleum. cap. X. Pone ergo super substantiam corporis, cuius oleum extrahere uolueris, purissimi mercurii tantum, quod superueniat quatuor digitis uel plus, quod melius est: deinde accende sub eo ignem lentum donec uideris eius oleum, id est aerem paulatim ascendere, seu eleuari super mercurium, collige eum cautem & serua seorsum. Si ergo minuatur mercurius, adde alium mercurium mundum, & calidum, & repone ad coquendum, continue hoc facias, donec sumas eius oleum, & nihil remaneat insolutum. Distilla ergo totum per alembicum septies; quia ablutio eiusdem est eadem sicut ablutio aquae. Quod quidem inhumando & distillando humiditatem debebit fieri, quousque deuenerit ad crystallinam serenitatem absque faecibus, nisi forte album, cuius signa sunt gutta spissior abscolor, intensior, & leuitas aerea: ita quod si ipsum praedictae aquae miscueris, natabit superius. Aerem uero sic ablutum serua seorsum, quoniam est oleum, tinctura, & aurum; anima & unguentum philosophorum, quod colorat, & tingit, & figit, & fluere facit. Tingit omnem laminam in eo ter extinctam in aurum uel argentum, secundum quod ipsum uel album erit, uel rubeum, 48 Rosarium Philophorum Non ergo misceas oleum auri cum oleo argenti, nec e conuerso: quoniam oleum albi est ad albificandum, rubeum ad rubificandum. Iccirco si illorum corporum oleum multum fuerit, multa erit tinctura: quoniam multitudo tincture tanta erit, quanta fuerit olei multitudo. Quae differentia est inter aquam & oleum. Cap. Xi. Differentia est inter tincturam aquae & olei: quia aqua abluit tantum & mundat, oleum uero tingit & colorat. Exemplum autem huius est, quia si pannus mergatur in aqua, mundatur ab ea: & quando desiccatur pannus, mundatur ab ea, & recedit aqua, & permanet in statu & in colore suo, in quo prius erat: nisi quia est magis mundus. E contra est in oleo, quia si tingatur pannus in eo, non separatur ab eo per calorem ignis, uel aereum, nisi ex toto id destruatur: nec poterit separari oleum ab ipso panno, nisi per ablutionem, & ignis desiccationem: aqua autem est spiritus extrahens hanc animam a corporibus. Cum uero extrahitur anima ab ipsis corporbius, remanet in ipso spiritum, quia spiritus locus est eius. Anima ergo est tinctura soluta in ipso spiritu deportata, sicut deportatur tinctura tinctorum per aquam super pannum: deinde recedit aqua per desiccationem, & remanet tinctura in panno fixa propter oleoginositatem. Sic ergo est de aqua, spiritus est in quo portatur tinctura aeris, quae cum reducitur super terram albam foliatam, statim siccatur aqua spiritualis, & remanet in corpore anima, quae est tinctura aeris. Spiritus igitur retinet animam, sicut anima retinet corpus: quoniam anima non moratur in corpore nisi mediante spiritu. Cum uero coniunguntur, nunquam separantur, quia spiritus retinet animam, sicut anima retinet terram. Unde praecepit Hermes animas uenari in lapidibus. est enim mansio earum in ipsis. Non ergo sis in uenando piger uel lentus, praecauens ne fugiant a te. Si autem fugiant, non accipias eas cum falcone. Sunt autem retentiuae fugitiuorum. Cum eis ergo est coagulatio nostra: quoniam retinet fugientem. Seminate ergo animam in terram albam foliatam, quoniam ipsa retinet eam. Quoniam cum ascenderit a terra in caelum, iterumque descenderit in terram, recipiet uim inferiorum & superiorum. non tamen commisceas oleum auri cum oleo argenti, nec e conuerso. De ablutione ignis & terrae. Cap. Xii. Olei uero faeces quas fecerit collige omni uice, & repone cum igne, quo niam sunt ignis, ac nigredinem tenentes ad rubedinem, quas oportet cum aqua prima terere, & suauiter comburere, donec fiat puluis omnino priuatus ab aeris humiditate. Sic enim oportet faeces etiam aquae cum terra coniungere, igne accenso fortiter calcinare, quousque sit sub alba humiditate uacua. Calcina ergo ignem cum ignem, & terram cum terra, quousque fiat munda, & nigredine priuata. Quod autem ascenderit ab igne illud est oleum rubeum: quod uero a terra, est album preciosum: quippe quia oleum quod tardius a corporibus separatur, preciosius habetur. Consequere ergo omnia tempore suo partem a parte, & serua singulariter unumquodque eorum. De recapitulatione secundi regiminis. Cap. Xiii. Oportet ergo te secundum Platonem pro posse tuo separationem elementorum exercere, aquam & aerem abluere per distillationem, & terram comburere per calcinationem, quousque non remaneat aliquid in corpore de anima, nisi quod non sentiatur in operatione: cuius signum erit, cum nihil a corpore euaporabitur. Si de eo parum laminae ignitae fuerit superpositum tunc sane erit appropriatum. Nomine spiritus, subtile, purum, & appropriatum: nomine anima, tingens lucidum & appropriatum, nomine corpus subalbum, & siccum: quippe in nulla nostra operatione est necessaria aqua, nisi candida: nec oleum nisi album uel subcitrinum: nec ignis nisi rubeus, nec terra nisi pallida sit, uel subalba. Si autem ita praeparaueris elementa, erit terra habilis ad soluendum, aqua efficax ad digerendum. Et oleum in quo portatur ignis superabundans ad tingendum. Si uero elementa talia non habueris, est signum erroris, Ergo corrige errorem tuum, quia propinquior est operatio, praeparatio in eo quam in opere nouo incipere. Elementa ergo abluta in uase sigillato singulariter reserua, & maxime oleum, quia consumit ipsum aer propter nature sue uicinitatem: & scribe super totum, sic quod recorderis uirtutes, nomina, & colores: ne unum pro alio acceperis cum operatus fueris, & corrumpatur opus. Et quidem haec sufficiant ad completam ablutionem elementorum. Detertio regimine, quod est reducere. Cap. Xiiii. Tertium regimen lapidis est reducere aquam humidam super terram siccam ut recuperet perditam humiditatem: sed cum terra sit ex duobus corporibus, & duo elementa sint sicca, dura, & lapidea, ignis supple, & terra in siccitate concordant, insimul sunt praeparanda, quoniam unam habent praeparationem. Coniunge ergo grossitiem ignis cum terra post aeris abstractionem, & praepara insimul propter temporis abbreuiationem: & etiam ut bona sit eorum commistio, & ut non confundatur praeparatio, & unus alium bene tingatur & ne urantur super ignis pugnam: unde praeparare eos insimul est magis saluum magisque propinquum: eorum autem praeparatio est, ut eorum maiorem reciperent humiditatem. Corpus nanque calcinatum, est discontinuatum, eo quod ab aqueo est omnino priuatum. Unde cum nudum sit & uacuum, & multum sitiens ebibit suum humidum aqueum. De modo reducendi aquam super terram. Cap. Xu. Infunde ergo primo aquam per uices conterendo, & post leuiter calcinando, quousque ipsa terra biberit de sua aqua quinquagesimam partem sui: sciens quod oportet primo terram nutriri modica aqua, & post maiori, sicut est uidendum in infantis educatioue. Iccirco multum contere terram, paulatim imbibe cum aqua de octo in octo dies, decoque in fimo, & postea mediocriter calcina in igne, & non tedeat te hoc multoties iterare: quoniam terra fructum non gerit absque frequenti irrigatione: & si trituratio non fuerit bona, donec aqua fiat unum cum terra, corpus nihil proficit. Non ergo suspendas manum a tribulatione triturationis, uel a trituratione & assatione, donec aqua fiat sicca, & desiccata a terra alba: quoniam exiccatio cum forti trituratione & assatione, terram facit albam. Caueas tamen ne imbibas terrae, nisi paulatim, & paulatim cum longa trituratione, supple post exiccationem terrae: deinde est pondus in hoc ubique notandum, ne nimia siccitas aut superfluus humor administrando corrumpant: ut uidelicet tantum assando decoquas, quantum dissolutio adiecit, & imbibendo dissoluas, quantum assando deficit. Ideo omni uice post calcinationem terre superfunde aquam temperata: neque multum uidelicet, neque parum: quia si multum fuerit, fiet pelagus conturbationis: si uero parum comburetur in fauillam: quare suauiter & non festinanter de octo in octo diebus terram irrigabis. Decoques in fimo, & calcinabis donec de aqua biberit quinquagesimam partem sui. Et nota quod post imbibitionem debet inhumari per septem dies. Itera ergo opus multis uicibus, quanquam sit longum, quoniam non uidebis tincturam, neque proficuum perfectum, donec sit completum. Studeas ergo cum 50 Rosarium Philosophorum in omni opere fueris, omnia signa quae in qualibet de coctione apparent in mente tua recordare, & eorum causas inuestigare. Tres quippe sunt colores, niger albus & citrinus. Cum terra egreditur, nigredo imperfecta est, & nigra completa. Qualibet igitur uice paulatim, & paulatim uigora ignem in calcinatione, quousque terra egrediatur alba ex ignis fortitudine. Nam sicut calor agens in humido praestat nigredinem, ita agens in sicco generat albedinem. Iccirco si terra non fuerit alba, tere eam cum aqua, & postea calcina iterato, quoniam azot & ignis latonem abluunt, & obscuritatem ab eo auferunt. Nam praeparatio sua semper fit cum aqua: Ideo qualis limpida aqua, talis limpida terra, & quanto magis fuerit abluta terra, tanto magis alba. Ex multiplici ergo reiteratione imbibitionis cum forti contritione, & frequenti assatione aqueitatis mercurii maior deletur pars, scilicet aqueitatis, cuius residuum per sublimationis reiterationem similiter remouetur. De modo sublimandi & albificandi terram ex recapitulatione totius magisterii Cap. Xui. Cum autem terra exhauserit de aqua quinquagesimam sui partem, cito illam sublima fortiori igne quo poteris, donec ascendat sursum ad modum albissimi pulueris. Cum aute uideris terram sicut nix albissimam, & quasi puluerem mortuum alutel spondilibus, & ad latera adhaerere, tunc super eum reitera sublimationem sine faecibus inferius remanentibus: quoniam adhaereret pars illius fixa, & fixaretur cum faecibus, & nunquam per aliquod ingeniorum genus posset separari ab eis. Puluis autem ascendens a faecibus superius est cinis a cinere, & a terra extractus, sublimatus, honoratus. Quod uero remanet inferius est cinis cinerum, cinis inferior, uituperatus, damnatus, faex, & sicut scoria. Fac ergo agnitionem inter clarum & limpidum esus: quoniam cum albissimum ut nix ascenderit, completum erit. Colliges ergo eum caute ne euolet in fumum, quoniam ipsum est quaesitum bonum. Terra alba foliata congelans congelandum, & mundificans arsenicum. Et sulfur album quod Arist. dicit, quod est res optima, quam recipere possunt alchymistae, ut de ea faciant argentum. Operare ergo cum ea ad Lunam, quoniam est completum: & hoc quidem modo perficietur sulfur album non urens. Quomodo sulfur album fit rubeum. Cap. Xuii. Igitur si ad aurum uolueris sulfur rubeum, dissolue sulfur album superius collectum in aquam rubeam per contritionem & imbibitionem, & bonam decoctionem, dissolutum congela in lapidem coagulatum. Dissolue iterum in aqua rubea, dissolue & sublima totum per ignem fortissimum. Modus nanque artificis opus deaurat, dirigit, & coaptat quodcunqe in similitudinem pulueris. Ascendens sursum est sulfur albissimum: quod uero remanet in fundo deorsum est sulfur rubeum tinctum ut scarlata. Et istud est secundum Aristoteles sulfur optimum non urens, rubeum ac clarum, ut ex eo faciunt Alchymistae aurum: hoc autem argentum uiuum conuertet per artificium secundum Aristoteles in uerissimum aurum. Ex his igitur manifeste relucet philosophos uerum dixisse, quod stultis uidetur impossibile, scilicet quod unus est lapis, medicina una, dispositio una, opus unum, ac uas unum: ad album sulfur, & rubeum simul & semel faciendum. Uidentes ergo omnes huius artis inuestigatores dictam albedinem in uase apparentem mirati sunt stare rubedinem in illa albedine occultatam: & tunc non oportet illam rubedinem extrahere, uerum decoquere quousque totum fiat rubeum. Sic ego de mane, quando uideo quod urina mea est alba indigesta, statim cognosco quod parum dormiui, & repono me in lecto, somno uero recepto urina citrinatur: quia citrinatio non est nisi completa digestio: Haec uero est uerissima conpositio albi & rubei sulfuris non urentis, quo per regimen quartum completur Elixir perfectum ad omne diminutum perficiendum in Solificum & Lunificum uerum. De recapitulatione tertii regiminis cum sublimatur terra. cap. Xuiii. Nullus debet sublimare terram ad opera sophisticorum, sed debet sublimare ad Elixir nostrum perfectum: & illa quae sublimantur duobus modis sublimantur, aut per se, quia spiritus sunt, aut cum aliis, quia se incorporant cum spiritibus: Mercurius enim cum sit spiritus, sublimatur pet se: terra uero nostra cum sit calx, non sublimatur nisi quia se incorporat cum mercurio. Conuerte ergo calcem & imbibe cum mercurio, & decoque donec fiat corpus unum, & non taedeat te hoc ipsum multoties iterare, quia corpus nisi cum mercurio sit incorporatum, non ascendet sursum. Ideo necesse est, ut in quantum poteris naturam suam subtilies, & cum mercurio fortiter pistes, quousque fiat unum: quia sublimationem non facimus, nisi ut reducantur corpora ad subtilem materiam, scilicet ut sint spiritus: & quod corpus sit leue ad redigendum in omnes res siue in Solem, siue in Lunam: & hanc sublimationem facimus, ut corpora redigamus in suam primam materiam, scilicet in Mercurium & sulfur. Facimus ergo hanc sublimationem tribus de causis: una est, quia corpus fit spiritus de subtili materia & natura: secunda est, quod mercurius se bene incorporet cum calce: tertia est, quod totum sumat colorem album & rubeum. Iccirco quando calx sublimatur ad Lunam debet esse alba, & mercurius similiter albus: & calx quando sublimatur ad Solem debet esse rubea, & mercurius similiter rubeus, igne calefactus: & debet esse puluis inceratus: quia non bene operatur aliquis ad Solem. nec ad Lunam, nisi tali modo. Et cum mercurio quem sublimas ad Lunam non commisceas ullam rem, quia Solis calor non intrat ad Lunam, nec de Luna ad Solem. Non mittas ergo mercurium rubeum ad album, nec album ad rubeum: sed pone unamquanque speciem cum sua specie, & pone ad ignem accensum, & sublima totum, & non misceas illud quod remanet deorsum cum illo, quod ascendit sursum, sed pone unumquodque ad partem: quoniam quod in fundo remanet reiterabis ad sublimandum per mercuriii incorporamentum, donec ascenderit totum: alioquin non ponas ipsum in magisterium. Alembicum, in quo sublimas mercurium, sit uitreum, & cucurbita terrea uitreata, cuius os fundi sit amplum quod possit mercurius ascendere liberius. Alembicum uero cum cucurbita debet iungi, ita quod mercurius non possit exire, quia non sublimatur mercurius, nisi per fumositatem aeris. Ideo si locum inueniret aptum, euolaret in fumum, & deperiret magisterium. Uide ergo quod diximus. uide quoniam omnia uerba necessaria sunt, & laude digna. Haec ergo sufficiant ad complementum sulfuris albi & rubei. De quarto regimine quod est figere, & fermentum alias fixum est necessarium ad figendum. Cap. Xix. Quartum uero lapidis regimen est figere album sulfur & rubeum supra corpus fixum, scilicet, ut sulfur album figatur super argentum: sulfur uero rubeum figatur super aurum: quia secundum Pithagoram qui argentum uiuum a corporibus extractum non coagulat in sulfur album, patiens ignem, nullam uiam exigit ad albedinem. Qui uero dictum arg. uiu. non coagulat in sulfur rubeum patiens ignem, nullam uiam exigit ad rubedinem. Non ergo fatiges corpus tantum in huiusmodi rebus altis, ad quas peruenire non pontes, ubi ista facere ignoras, quoniam in deuio erras. Prudenter ergo & non casualiter operare: quoniam sine fermento nec exibit Sol, nec Luna, sed aliud quod non permanet in essentia, in cura nature, nisi occultaueris ipsum in corpore, de quo praeparasti ab initio, scilicet Solem & Lunam. Coniunge ergo ipsum cum eo, ut generet sibi similem, & fiat Elixir, id quod componis. Cum autem coniunctum fuerit cum suo corpore non desinit in aliud agere, quousque conuertat totum. Iccirco quando uis fermentare, misce sulfur cum corpore, ut totum sit fermentum: quoniam fermentum rediget sulfur nostrum ad suam naturam, colorem & saporem per omnem modum Quare fermentum ad album, erit album: & ad rubeum, fermentum erit rubeum, quod patet: quia si posueris fermentum argenti cum sulfure auri, rediget ad suam naturam, sed non ad suum colorem. Similiter si posueris fermentum auri cum sulfure argenti conuertet ipsum non ad suam naturam, sed ad suum colorem, & econuerso. Non ergo misceas fermentum unius sulfuris cum sulfure alterius: quoniam fermentum auri aurum est, argenti uero argentum. Et nota quod non sunt alia fermenta super terram: quia nunquam figit, quod nunquam fixum est, nec fuit. Quod pondus fermenti debet excedere pondus sulfuris, uel esse aequale. Cap. Xx. Iccirco in omni fermento debet notari pondus utriusque, ut summa uolatilis sulfuris non superet summam sui corporis: alioquin ligamentum sponsalitii uerteretur in spiritus fugam, non fixi. Unde dicit Plato, Si purum sulfur proiiciatur supra multitudinem corporis, ita ut super habeat potentiam, conuertit ipsum cito in puluerem, cuius color erit sicut corporis, super quod proiicitur spiritus, scilicet auri uel argenti. Dicam ergo inferius pondera omnium, sed quia sulfura non possunt ingredi corpora, nisi mediante aqua, cum aqua faciat medium inter sulfur & fermentum in omni dispositione: primo pones, ut dicit Auicenna terram, quoniam ipsa est iuxta fermentum: secundo pones aquam, quoniam ipsa est iuxta terram: tertio pones aerem, quoniam est iuxta aquam: quarto pones ignem, quoniam est iuxta aerem. Ueruntamen non ponas ignem in Elixir ad album, quoniam Elixir ad album tribus completur elementis, in quibus non est ignis: rubeum uero omnibus quatuor utitur rotis. Aperi ergo, & claude, solue & noda, ablue & desicca. Quoniam aqua est medium coniungendi tincturas illorum, scilicet olei, aeris, & ignis. Et dico ego nunc uerbum philosophicum, Si prius mittas oleum, mortifica tamen in terra, quoniam aqua intraret: si autem posueris aquam, postea oleum stabit super aquam: si uero posueris aquam, & postea terram, erit aqua ponderosior quam terra. Fige ergo aquam cum terra ut ei adhaereat. Si unum de quatuor occidisti, omnes sunt mortui. Si unus habeat de anima plus quam alius, nil ualet. Appropria ergo fermentum quod est anima ante fermentationem, ut sit puluis calcinatus, solutus, & induratus: quoniam si bene non praeparas fermentum, nil ualet tuum magisterium. Quae sunt utilitates magisteriorum. Cap. Xxi. Si non diuidis lapidem per quatuor elementa, non potest coniungi cum corpore. Et si non misceas de ipso corpore cum eo, super quod uis facere proiectionem in Elixir, non colorabitur corpus, super quod debet proiici, sicut decet. & si non sublimas totum, quod mittis in Elixir, erit aurum & argentum actu: & si non praeparas corpus tuum, non sustinebit ignem: & si non caueas tibi in inducendo & mollificando, non erit habile aurum & argentum ad operandum. Iccirco calx quae mittitur in Elixir erit sublimanda, ut sit omnino simplex & uiua. Cum autem uis facere proiectionem de Elixir, facias calcem de illa materia cuius fuerit corpus, super quod proiicere uolueris, & mitte ibi fermentum, sicut supra dixi: si est aurum de auro, si argentum de argento, quoniam sponsalitium non est aliud, nisi quod coniungas fermentum cum corpore, quod ego dico. hi sunt sulfur album & rubeum, de quibus dictum est, scilicet super quod uis proiicere Elixir. * plures Compositio furni. Et nota quod Elixires sunt * pulueres simplices, que debent fieri de lapide, & corpore: & fermentum quod misces in Elixir debet esse puluis, bis uel ter sublimatus. Nam quoties sublimabis aliquod corpus cum commistione sublimati spiritus, toties lucraberis in proiectione mille partes. In quanto ergo alleuias corpus tuum, in tanto habebis melius, ut possis proiicere unum pondus supra centum: & centum super mille: & mille super decem milia: & decem milia super centum milia: & mille milia super decem numeros, & sic in infinitum, Quomodo debemus seruare quantitatem uniucuiusque. Cap. Xxii. Cum uolueris lapidem nostrum praeparare, scias quantum est de ipso de aqua, de aere, de igne, & de terra. Cum fuerit calcinatus, erit in eo calor maior, siccitas maior, frigiditas minor, humiditas minor. Cum fuerit praeparatus humiditas minor, erit in eo calor maior, siccitas minor, frigiditas minor. Cum uolueris ipsum conuertere, scias quantum amiserit de sua prima natura in omni regimine, quoniam si nesciueris, nil ualet opus. Iccirco quando reuoluitur, redigitur in frigiditate minori, humiditate minori, caliditate minori, siccitate minori. Cum uero abluitur, redigitur in humiditate maiori, frigiditate minori, calidita te maiori, & siccitate maiori. Cum uero reducitur, in siccitate maiori, & calore minori, frigiditate maiori, & humiditate minori. Cum figitur, redigitur in calore maiori, humiditate minori, frigiditate minori, siccitate maiori: quippe quia in fixione lapidis apponimus sibi mercurium calidum, & humidum praeparatum ultra illud, quod habuerit naturaliter ante suam solutionem. Intellige hanc reuersionem, solutionem, uel lapidis differentiam, de differentia in differentiam, & cur haec, & quomodo. Omne quod mutatur, aut mutatur in melius, aut in peius, aut in simile sibi. Si mutatur in simile sibi, nullum est lucrum: si mutatur in peius, tunc est damnum: si in melius, tunc est commodum. Conuerte ergo lapidem de bono in melius, & erit Elixir completum. Quomodo elementa sunt corrigenda, & quomodo acquiritur fusio medicinae non fundentis. Cap. Xxiii. In coniunctione lapidis attende tres colores principales, primo nigrum, postea album, deinde rubeum. Obserua igitur diligenter ne corpus tuum rubeat ante nigredinem, & pereat tinctura per combustionem. Si uero rubuerit ante nigredinem, corrige errorem, decoquens omnia simul in aqua alba, donec conuersa fuerit in nigredinem: sic etiam facies si rubuerit ante albedinem. Non ergo negligas inhumationis decoctionem, quoniam tollit combustionem, & perditam restaurat humiditatem. Si uero medicina non commiscetur, corrige per dissolutionem eius quod ingreditur, & per commistionem ambarum solutionum facit ingressum omne, quod illi pro minimo coniungitur. Haec autem solutio non per aquam, aut in aquam uulgarem completur, sed in aquam mercurialem, & completur similiter per solutionem. Fusio facilis in rebus non fusibilibus, ut apertius ingrediantur, & alterentur cum complemento. Unde medicinam calcinamus, ut citius soluatur: & eam soluimus, & ut melius mundetur figura, & fundatur: ac ut ab ea suscipiant corpora meliorem impressionem, aut ingressum, & facilem fusionem dare materiei cum multiplici reiteratione solutionis spirituum non inflammabilium super illa, uidelicet aeris & aquae mercuriorum non fixorum: aut cum multiplici 54 Rosarium Philosophorum reiteratione solutionis medicinae non fundentis. Est tamen bona cautela ad fusionem praestandam medicinae non fundentis, ut soluatur & corpus fermenti supple albi uel rubei: de cuius intentione sit per eam mutari, & alterari: & etiam soluatur medicina, idest Elixir: imo terra alba, supple, uel rubea: de cuius intentione sit ingredi cum alteratione. Non fiet tamen omnium istarum partium solutio, sed quarundam, quoniam solutio earum non est aliud, nisi quod in humidum reuertuntur, & sulfuris salsedines auferuntur. De hinc illudcorpus, & non aliud corpus imbibatur uice post uicem, donec fundatur citissime super laminam ignitam: quoniam ex his artificiorum ingeniis necesse est medicinam & commisceri, & fundi, ac etiam ingredi perfecte cum alterationis complemento. Si autem metallum quod conuertere debes per medicinam non fuerit sufficientis coloris, addatur plus de medicina ipsa: si uero de colore nimis habuerit, scilicet in sole, quia Luna non potest esse nimis alba, ponatur minus de medicina, & plus de metallo conuertedo. Si autem medicina non remanserit bene, quod est ex defectu fixionis, succurre per reiterationem solutionis & congelationis, atque per multiplicem non fixae partis solutionem super partem fixam, donec tamen ex ignis asperitate quiescat, & non fugiat ab igne aspero. Si autem non fundatur grauius, quod est ex defectu cerationis, succurre ei cum oleo, id est aere guttando guttam ad guttam super ignem leuem, donec fundatur ut cera: quoniam quando inceras, misces de re calida & humida magis, quam de frigida & sicca. Et quando figis, misces magis de re frigida & sicca, quam de calida & humida. Ergo intellige quae dico, quoniam huius operis perfectio est, nature permutatio. De ponderibus obseruandis in fixione. Cap. Xxiiii. Omnia sub termino diffinito & dispositione certa consistunt: Iccirco unicuique pondus, & omnis mensurae pondus in omni opere opus est. Caue igitur tibi in commistione Elixiris, & operare ibi sapienter, ut scias quantum debes ibi apponere de aqua, de aere, de terra, & de igne: alioquin si secus feceris, opus non ualebit: quia si ponis de terra magis uel minus quam opus fuerit, uel quam requiritur in Elixir: quod si magis poneretur, mortificaret animam. quod si minus poneretur, faceres eas humidas nimis, & non figerentur. Similiter in aqua, quia si amplius poneretur, uel minus, faceret simile damnum: si plus esset, faceret humidum & male: si minus, faceret siccum & durum: De aere si plus esset, uel minus, simile damnum: si plus esset coloraret nimis: si minus esset, non haberet colorem. Ignis etiam lapidis simile damnum faceret, quia si plus esset, con bureret: si minus & parum esset, non siccaret totam humiditatem, quam debet desiccare, nec calefaceret: tamen ad album non ponas ignem, sed loquor de omnibus Elixiris: Iccirco pondus ubique notandum est, ne nimia siccitate, aut humorum superfluitate, magisterium corrumpatur. Quare fermentum iuxta adaequationis incrementum est semper apponendum: nam nulla erroris offensa nocebit, si ad illud pondus semper recurreris. Quicquid igitur in Elixir est grauius & stabilius, per ipsius ponderositatem sibi nomen terrae usurpat. Non minus quoque fermentum, quia cum sulfur coniungitur, terrae nomen assumit. Que uero sublimantur, & etiam euolant, aquae & aeris sibi nomen apponunt. Cum ergo coniungis talia ut figantur in terra: si ad album est, sit de terra plus quam de aliquo alio elementorum: alioquin terra non figeret spiritum, imo secum euolaret in fumum. Uerum illud fit plus secundum rationem iuxta adaequationis mensuram: uerbi gratia, si est de aere unum pondus & dimidium, de aquaduo pondera, debent esse tria pondera de terra, minus quarta. Et terrae fermentum sit ter tantum quantum est sulfur album: ut si unum pondus fuerit de sulfure albo, tria pondera erunt de fermento. Quantum ergo fuerit aer & aqua, tanrum debet esse de terra: supple tria pondera de terra minus quarta, de aqua duo, de aere unum, & dimidium de igne. Dicam ergo breuiter ut intelligas: ad Lunam pone tria pondera de terra, scilicet fermentata minus quarta, duo de aqua, de aere unum & dimidium, & erit Elixir completum. Ad Solem uero, cum ipse sit calidior Luna, debeunt esse duo pondera terrae, tria de aqua, & tot de aere, & unum pondus & dimidium de igne. Nam pondus ignis medium est pondus aquae. Non est in hoc additio nec diminutio, quoniam si sit multa aqua & paruus ignis, extinguitur ignis: & si sit similiter multa terra & paruus ignis. Econtra tamen est de aere, quia aer nuntrit ignem, sicut aqua nuntrit terram. Nam ignis uiuit de aere, & aer de iuuamento aquae, & aqua de iuuamento terrae. Fige ergo aquam in terram, ut aer possit figi in aquam: quoniam si aquam occidisti, omnes sunt mortui. Ueruntamen aqua non figitur sine terra, quia consurgit nullus unquam sine semiue fructus: In quo dum moritur semen, fructum dare fertur: quoniam cum terra sit in se fixa, retinet secum, & figit alia elementa. Aqua uero cum sit humida & frigida circundat terram, & constringit, & tenet eam: quoniam frigidum & humidum est siccitatis constrictiuum: ueruntamen impressionem cito recipit, & cito dimittit: siccum autem grauiter impressionem recipit, & grauiter dimittit. Ideo cum humidum & siccum se inuicem temperauerint, adipiscitur siccum ab humido per partium constrictionem, uel per continuationem, & facilem impressionem: & acquirit humidum a sicco, ut firmiter teneat impressionem, & quod omnem patiatur ignem. unde propter hoc humidum prohibet siccum a sua separatione. et propter hoc siccum prohibet humidum a sua fluxibilitate. Aer uero circundat aquam, & clarificat eam, uel rarificat terram, & tingit uel figit ipsam, ut sit apta ad extensionem, & fusionem. Ignis autem totum compositum maturat, subtiliat, rubificat, permiscet aerem, & consolidat, ac terrae & aquae constringit frigiditatem, ut ad incolumis redeant aequalitatem complexionis. Elementa ergo grauia, ut terra & aqua plus iuuant ad fixionem, & tincturam. Non commedas ergo quod non bibas, sed commede unum post aliud secundum rationem: quia caliditas maior facit corpus siccius, quam oportet. Non sis prodigus, non auarus, sed moderata pondera serues secundum aequalem & inaequalem complexionem. Intellige ergo quae dixi, quia nihil omisi quod est uerum. De fixatione Elixiris in compositione ad album, & de reductione aquae. Cap. Xxu. Illumina corpus antequam imponas animam, quia corpus nisi sit ablutum, non retinet spiritum. Sit ergo potus post comestionem, non autem commestio post potum: alioquin facies uentrem humidum, & non recipiet siccitatem: bene ergo fige, bene commisce, & bene tinge, & sic totum habebis magisterium. Iccirco ciba tres partes purissimae Lunae minutim limatae cum duplo sui menrcurii albi, terendo totum insimul fortiter in mortario porphyretico, donec mercurius imbibat limaturam, & fiat quasi butyrum, ita quod nihil inueniatur de limatura. Hinc ablue fortiter cum aceto & sale communi praeparato, donec acetum inde purum exeat, & clarum: tunc ablue salem cum aqua dulci, & clara, & ad ignem siccata. Abhinc uero adde praedicti sulfuris sublimati, & congelati albi partem unam, conterendo insimul totum, donec redeat quasi corpus unum: Rosarium Philosophorum Deinde incera ipsum cum una parte ipsius, scilicet suae acquae, & mitte ad sublimandum, uigorando semper ignem, paulatim, & pau54 latim, donec sublimetur quicquid fuerit ex eo uolatile, deinde infrigidatum extrahe, & quod ad latera uasis superuolatum fuerit cum aliqua parte suae aquae reduc super faeces suas terendo, imbibendo, & assando, donec fiat sicut pasta, & remitte ad sublimandum: ita continue reitera contritionem, & imbibitionem, assationem, & sublimationem: uigorando semper ignem, donec figatur terra cum duplo sui de aqua, & nihil penitus sublimetur ab ipsa, & reducas semper quod superius ascendit super illud, quod inferius remanet fixum, quousque totum figatur deorsum. Nam sulfur fixum cum sit coagulatis coagulatiuum, naturaliter congelat suum mercurium per frequentem sublimationem, uel sublimationis reiterationem super ipsum. Exemplum autem huius est terra & aqua, & cum aqua commiscetur cum terra, ipsa terra absorbit aquam sua siccitatem, & inspissat eam aquam sua densitate, & eam facit sibi similem sua grossitate: quoniam omne siccum naturaliter appetit suum humidum, & in suis partibus fit continuatim. Unde oportet experimentatorem istius scientiae ad plenum cognoscere uires nature & eisdem firmiter adhaerere: quoniam natura sufficiens est tibi uel sibi, & similiter in omni quo indiget eadem sui perfectione. Ipsa siquidem cum sit sagax, est solicita in creatione sui corporis, cuius solicitudinis non est finis. Sufficit ergo uobis carissimi naturam sapienter disponere extrinsecus: quoniam ipsa sufficienter intrinsecus disponet ad sui operationem. Motus siquidem ipsius sint adhaerentes sibi uiae uni modo meliori & certiori qui possit excogitari, ut patet ex creatione cuiuslibet generati. Iccirco tardamentum & praeparamentum debent esse in magistris philosophorum, & oparantium: quia natura motum praeterire non poterit, nisi per contrarium impedita fuerit. Certum nanque tempus est, quod ipsa habet ad impraegnandum, pariendum, & nutriendum, ac operandum. unde cum terram habueris impraegnatam, expecta partum. Cum uero pepererit filium, nutrias eum quousque possit tolerare omnem ignem, & tunc poteris facere proiectionem de ipso. De reductione aeris super Elixir ad album. Cap. Xxui. Igitur cum aqua fuerit fixata tere, & imbibe eam imbibitione rorida cum una parte aeris sui, & pone ad sublimandum, faciens sub eo ignem primo lentum postea fortiorem, quo usque per continuam sublimationis reiterationem totum figatur deorsum: tunc per diem ac noctem facies sub eo ignem fortem. Secunda die cum sua nocte fortiorem: tertia die cum sua nocte fortissimum, sicut est ignis fundendi. Sic enim aer figetur cum aqua & terra, quia natura laetatur natura, & natura docet naturam praeliari contra ignem per se combustibilem. Nam fugienti obuiante perit fuga, quoniam auis plumata detinetur ab implumata deorsum in terra. De inceratione Elixiris albi. Cap. Xxuii. Abhinc ergo extrahe de lamina crystallina, quam in fundo reperies lucidam drachmam, id est tere, & cera inceratione ultima guttando super ipsam guttatim in tenui crucibulo super ignem leuem de suo aere albo iam dicto, donec fundatur sicut cera sine fumo. Tunc proba super laminam ignitam si se resoluerit uelocissime, sicut cera cerata est. Si uero non, reduc ipsam ad cerandum guttatim de oleo suo albo, donec fundatur ut cera sine fumo. Et hoc quidem est praeceptum omnium philosophorum, ut cum per sublimationes fixaueris mundissimam terrae partem: reiteres sublimationem residuae partis non fixe super eam fixam, donec ipsa similiter figatur. Hinc tenta super ignem: si bonam dederit fusionem, tunc sufficienter sublimationem reiterasti: si uero non, reitera super illam uicem non fixae partis sublimationem, donec fundatur cito, sicut cera sine fumo: tunc extrahe, & infrigidari permitte, quoniam est Elixir completum, impreciabile precium conuertens omne corpus diminutum in infinitum, Solificum & Lunificum uerum. Proiice ergo unum pondus de eo, super mille partes mercurii cum sale & aceto abluti, & fiet pura Luna melior quam de minera. Sic etiam si super imperfectorum corporum ununquodque fuerit de eo proiectum, in uerissimum transfertur argentum. Modos itaque huius compositionis uerissimi Elixiris tradidi uobis. completo sermone: ad quam per illos potestis peruenire indubitanter. Solicite ergo ad hos ingenieris modos regiminis exercere, & eorum uirtutem ad unguem inuenies. Quod quidem nec per se nec forte ut putas, miraculose, sed arte perficitur in operatione. Operare ergo quodcunque uolueris, quia ultra consilium istud non possum aliud dare. De compositione Elixiris rubei. Cap. Xxuiii. Eodem modo fit Elixir rubeum ad Solem, sicut album ad Lunam. Pro qualibet re alba ponas rubeam, & loco limaturae Lunae pone limaturam Solis, & aquam mercurii rubificatam prius cum igne lapidis. Nam in opere lapidis ad rubeum non intrabit nisi rubeum, sicut in opere albo nisi album. Solaris nanque medicinae non urentis praeparatum sit addimentum rubei sulfuris per modum figentem, & calcinantem in triplo fermenti praeparati cum astutiae industria. Administrare perfecte per modum solutionis & sublimationis multiplicem, cum reiteratione multa, quousque non fixum cum fixo figatur deorsum: quoniam huius solutionis & fixionis modus est per reiterationem partis residuae non fixae sublimationis cum fixo ingeniose coniungendi per minima, quousque eleuetur cum ea, & iterato figetur cum illa, ut stet. Cum uero tres partes aquae sue rubeae fuerint secum, per hunc modum sublimetur uice post uicem cum eo, donec figatur deorsum: & pone ipsam per diem ac noctem in igne tepidissimo, ut melius depuretur & figatur in eo. Hinc extrahe, & cera eum in crucibulo super ignem lentum cum oleo suo rubeo guttando guttatim, donec fundatur, ut cera sine fumo cum eo stans & penetrans profundius, tingens & permanens. Proiice ergo unum pondus de ipso supra mille partes Lunae, uel mercurii abluti cum sale & aceto, & fiet Sol uerissimus in omni examinatione, & melior ualde quam de minera productus, quia aurum & argentum ipsius Elixiris excedit aurum & argentum minerae in omnibus suis proprietatibus. Unde dicunt philosophi, quod aurum & argentum eorum non sint aurum nec argentum, quod est uulgi: quoniam additur eis additio magna in tinctura, & perseuerantia in igne, & proprietatibus multarum utilitatum ad omnem infirmitatem expellendam. De multiplicatione medicinae. Cap. Xxix. Si uero medicinas istas, cum fixae fuerint, & datis oleis suis albis, uel rubeis donec fluxerint, sicut cera dissolueris in mercurio suo albo uel rubeo, donec fiat aqua clara: & postquam in leui decoctione congelaueris, & cum eorum oleis, & sic super ignem denuo ceraueris, quousque fluant, citissime duplicabitur uirtus eorum in proiectione: & si eas cum solutae fuerint semel ad minus distillaueris, in centuplo augmentabuntur uirtutes earum. Modus uero multiplicationis medicinarum est, ut dissoluas unumquenque illorum spirituum in aquam suam per inhumationem singulariter: postea separa oleum earum per 58 Rosarium Philosophorum distillationem: primo recipies aquam, postea oleum, deinde ignem. Et remanebit terra deorsum. Redunc ergo aquam per sublimationem super terram, donec bibat eam, scilicet aquam totam, & figatur cum ea: deinde imbibe eam ex oleo & tinctura, donec figatur in ea, & etiam fundatur sicut cera. Proiice ergo supra quod uis corpus, & ex eo tantum quantum uis: quoniam in duplo multiplicabitur tinctura eius. Et si una pars sui primo conuertit cum suis corporibus centum partes: secundo conuertit mille: tertio decem milia: quarto centum milia: quinto mille milia in solificum & lunificum uerum. Unde est notandum, quod quanto plus soluitur medicina, & sublimatur, & congelatur: tanto melius & abundantius operatur: quoniam in omni sua imbibitione & sublimatione acquirit sibi decem in proiectione. Non ergo est fastidium in reiteratione solutionis, sublimationis, & coagulationis: quoniam per eas medicina melius digeritur, unitur, figitur, ac perfectius operatur. Quomodo debemus intelligere solutionem, sublimationem, & coagulationem. Cap. Xxx. Ueruntamen non putes me docere solutionem hic, ut Elixir reducatur in aquam, sed ut subtilies ipsum inquantum potes, & diuidas suas partes in fixione coniunctas, suumque siccum conuertas, & humidum, & grossum in simplum: quoniam opus solutionis inuentum fuit ad sublimandum, & non propter aliud. Unde coniunctio corporum cum spiritibus fit cum dissolutione, & non cum sublimatione: quia corpora non indigent nisi sublimatione, ut melius cum spiritibus coniungantur. Eorum uero sublimatio est in aquam dissolutio: quia distillatio trahit lapidem de potentia ad actum, eo quod facit omnino eum subtilem. unde cum corpus totaliter subtiliatur, spiritus uniuersaliter cum eo coniungitur, & non per aliquod ingeniorum genus ab inuicem separatur: quoniam confirmatio spirituum com corporibus fit, cum corpora fiunt subtilia, ut retinere possint spiritus. Et ideo qui corpora poterit separare cum prima sublimatione, finem consequitur optimum: quoniam in coniunctione spirituum cum corporibus tota debet esse intentio operantis. Et coniunctio eorum, scilicet spirituum fit, cum corpora subtiliantur ut spiritus, & corpora fiunt subtilia per dissolutionem, contritionem, & assationem eorum cum spiritibus. Intellige ergo quae dixi, quoniam utile est totum, & nihil superfluum est in dictis meis. Si uero non intellexeris, itera lectionem multoties, ut totum intelligas. Uide ergo, & intellige, & secundum ea operare: quoniam quicquid diximus, a linea ueritatis ( uiuit Deus, in nullo deficiens ) deprehendes non declinare. Quare, nisi despicias, nec labor priuabitur fructu. Iccirco siuero suprascripta non intellexeris, non me reprehendas, sed tuam ignorantiam calumnieris: quoniam infortunatus es sicut ille cui nunquam Deus aliquid tribuit, uel concedit boni. De modo faciendi proiectionem. Cap. Xxxi. Sed quia graue est mille milium partes simul fundere. Cum uolueris proiectionem facere, hoc modo facies. R. centum partes mercurii cum sale & aceto abluti, & pone in crucibulo super ignem. Cum autem coeperit feruere, pone unam partem tui Elixiris dicto modo praeparati super centum partes illius mercurii abluti, & fiet totum medicina super alium mercurium ablutum. Deinde proiice unam partem medicinae istius congelatae super centum partes mercurii abluti in crucibulo feruentis ad ignem, & fiet adhuc totum medicina. Postea pone unam partem istius medicinae ultimo congelatae super centum partes mercurii abluti, & fiet totum aurum, uel argentum in omni iudicio secundum quod primum fuerit Elixir rubeum uel albu, supple praeparatum, et ut dictum est, compositum. Et hoc quidem est Rosarius philosophorum ferens odoriferas rosas tam rubeas, quam albas extractas breuiter a libris ipsorum, nil habens superfluum, uel diminutum, in infinitum perficiendum in Solificum & Lunificum uerum, secundum quod Elixir fuerit praeparatum. Sic etiam habet uirtutem efficacem super omnes alias medicorum medicinas, omnem sanandi infirmitatem tam in calidis quam in frigidis aegritudinibus, eo quod est occultae & subtilis naturae, conseruat sanitatem, roborat firmitatem, & uirtutem: & de sene facit iuuenem, & omnem eorum expellit aegritudinem: uenenum declinat a corde, arterias humectat, contenta in pulmone dissoluit, & ulceratum consolidant, sanguinem mundificat, contenta in spiritualibus purgat, & ea munda conseruat. Et si aegritudo fuerit unius mensis sanat una die: si unius anni, in duodecim diebus: si uero fuerit aliqua ex longo tempore, sanat in uno mense, & non immediate: haec medicina sumper omnes alias medicinas, & mundi diuitias est oppido perquirenda: quia qui habet ipsam, habet incomparabilem thesaurum. De recapitulatione totius magisterii. Cap. Xxxii. Dertractatis igitur regiminibus totius huius summi operis secundum exigentiam sui sermonis cum causis omnibus sufficientibus: restat breuiter ut teneatur memoriale totum, recapitulare sub completa breuitate sermonis. Dico ergo quoniam totius operis intentionis finis est, ut sumatur lapis in capitulis notus, & cum operis instantia assiduetur super ipsum opus sublimationis primi gradus, ut a corruptibilitate mundetur, & ab impuritate purgetur. Demum cum eo soluto per ipsius additamentum album uel rubeum, donec in ultima sublimitatis materia perueniat, & ultimo uolatile fiat. Abhinc uero cum fixionis modis figatur, donec in ignis asperitatem quiescat: demum uero fixum lapidem cum non fixa parte seruata per modum solutionis & sublimationis uolatilem facias, & uolatilem fixum, & fixum solutum, & iterato uolatilem: ac iterato uolatilem fixum, quousque fluat, & alteret in complemento Solifico & Lunifico certo. Et in hoc completur arcanum preciosissimum, quod est super omne huius mundi arcanum impreciabile precium, & omnium philosophorum thesaurus. Iccirco, carissime domine, exerceamini ad illud cum laboris instantia maxime in diuturnitate meditationis immensae: quoniam cum illa Elixir completum inuenies, & sine illa nunquam. Modos uero ipsius completo sermone uobis superius dedi, non sub aenigmate, sed sub plena sermonis serie, discretionem uestram lucide alloquendo: quoniam teste Deo sic libris philosophantibus omnibus, & cunctis scientibus, nihil in hac arte inuenimus melius, nec perfectius quam in ista breuitate suprascripta, tamen truncata: quamuis intelligentibus satis sit prolixa. Et qui habes istum librum, in sinum tuo reconde, nullique ipsum reueles, nec manibus impiorum offeras: quia secretum secretorum omnium philosophorum plenarie comprehendit: talis si quidem & tanta margarita non est porcis & indignis largienda, quoniam est donum Dei magnum, & Deus cui uult largitur ipsum, & aufert. Quapropter carissime, qui habes istum librum digito compesce labellum, filius existens philosophorum, secrete reseruans Rosarium philosophorum, ut merito merearis dici, & esse de nunouum Lumen. Pater & domine reuerende: licet liberalium existam scientiarum ignarus, studioque non sim assiduus, nec in statu maneam clericalis uoluit Deus tamen, sicut cui uult inspirat, mihi quamuis immerito secretum praecellens philosophorum reuelare. Et quoniam exigunt uestra nobilitas, probitas, prudentia, larga manus: ut quemadmodum assidue profundae scientiae perscrutando, non recusastis labores, sumptus, & studia diuturna, sic & uberem fructum: ex qua in agro philosophiae funditus arbore consequamini Dei dono. Ea propter nostra prudentia desideratum lapidem, siue Elixir occulta fide probum, per uirum mihi a Deo institutum, ostensum, eiusque regimen: ut uidi, feci, & tenui, reserabo: sciens quod uisis & intellectis que scribo, liquidum erit uestro ingenio perspicaci, quod ego Dei nutu secretum noui uulgariter ignoratum. Hic incipit tractatus, in quo nominat lapidem Philosophorum. Cap. I. Intellige ergo dictum philosophi, Quod actus actiuorum in patientis sunt dispositione, per quod intelligitur Elixir fieri non posse, nisi ex materia ad hanc perfectam dispositionem habente. Testificor autem uobis huiusmodi habilitatem inesse materiei, ex qua meis manibus, testibus oculis, per alienam tamen, ut predixi doctrinam factum fuit Elixir, Saturnum conuertens in Solem: quam quidem materiam iam uobis nominaui, quod est philosophorum magnesies, de qua philosophi extraxerunt aurum in corpore eius occultum: et in qua argentum uiuum de argentum uiuum & sulfur de sulfure inuenerunt, quae est lapis in similitudine, & actu: sed in natura non imitatur naturas lapidis. Quare dicitur lapis non lapis, & ex mista tabesci. dictum argentum uiuum nostrum, non argentum uiuum in propria natura, nec adhuc in natura, ad quam deductum est per mineram: sed argentum uiuum nostrum in natura, ad quam deducit illud artificium nostrum. Istud est aes nostrum, ex quo fit tinctura uera, ex quo fit Chabrichim, & Ueyae coniugium, in quo est rex cum sua uxore: & haec quae ipsos emendant in ipso aere sunt, ut per operationis documentum clarius patefiet. Iste est spiritus quo tingimus, & est corpus de quo in Turba dicitur: & ista uia quae dicitur argentum uiuum non habetur ex corporibus liquefactis liquefactione uulgari: sed ex illa, quae durat quandiu coniuges uero matrimonio uniuntur, scilciet usque ad albedinem. Hic est lapis, qui in uertice montium inuenitur. Et dicitur merito mineralis: animalis etiam fertur esse, quoniam animam habet. Quare dicitur in Turba, aes, ut homo, corpus habet & animam. Item omne quod habet spiritum, habet & sanguinem. Item dicitur spiritus, id est arg. ui. lator uirtutum animae, id est sulfur per corpus & aes, idest magnesiae, siue terrae, quae spiritualis facta dicitur aurum, quod erat in corpore magnesiae occultatum Quare dicitur, Fili extrahe a radio suam umbram. Patet etiam quod applicari sibi potest anima cum quasdam ostendat animae uirtutes. Mouet enim & mouetur, agit & patitur. Quare in Turba, O natura qualiter omnibus imminet, ac omnia superat. Et est acetum acerrimum, quod fecit aurum esse merum spiritum & cum corpori admiscetur, fiet unum cum eo, & uertit ipsum in spiritum. Cum enim dicatur animal, ergo uegetabile quid dicetur, & merito. Nam in operatione uegetabitur de uirtute in uirtutem subtiliando, depurando se, & colores in se meliorando, usque quo optatum assumat ruborem, in quo est perfectio, uirturemque penetrandi capiat, & tingendi. Hoc autem animal herbel, crocos, uel croceum lapidem uegetabilem nutritum in montibus errantes plurimi non cognoscunt: uenditur autem palam minimo precio. Lapidis mundificatio, antequam ponatur in decoctione. Cap. Ii. Hoc opus quod uestro intellectui demonstraui purum, mundum, amoenum, syncerum, rectum, in tenues laminas coaptatum se ostendit, quod per ignis liquefactionum modos a minerali grossitie expurgatum, eleuationum modis subtile fit, relictis quibusdam sulfureitatibus adustionis, & terrestreitatibus, & tenui fortique unione permistis, & quibusdam humiditatibus corrumpentibus exhalatis. Cuius subtiliationis signa sunt duo: unum quidem quod eleuatus est spiritus citrinus, minus durus lapis factus, aliquantulum per spicuitatis habens: aliud uero quod remansit in uasis fundo terra tenuis, & nigra. Aduertatur autem ad hoc, quod in hac eleuatione, si recte fiat, quoddam permanens inuenitur, quod debet per uim adduci superabundanter uolatilis eleuati, & parti quae residet ex eadem, quod eleuatum est, reddi debet, donec fugiens totum fiat. Et tunc terra nigra praedicta remanet ex ambobus in lapidem praedictum durum citrinissimum iam conuersum. Non autem contentemini de uolatilitate praedicta, donec inueniatur quod tota massa lapidis praedicti igne eleuati reddita in suo uase per eundem continua: cum ignis praedicti gradus continue ascendat: sic quod nihil in profundo mundum nec sordidum resideat ex eadem. Dum uero sic perfectissime eleuabitur, adimplebitur in operis philosophici perfectione, quam iubet scriptura, dicens: Suauiter cum magno ingenio ascendit a terra in caelum. Item scitote, quod cum corpori admiscetur fit unum cum eo, & uertit ipsum in spiritum. Et Geber idem praecipit in capitulo de tertii ordinis medicina: & omnes Philosophi idem clamant: & hoc opus a philosophis nominatur Ablutio, per quam achilesue: quoniam in eleuatione uterque ascendit in fumum seu fumi speciem. Et quia etiam liquatur hec materia dum ascendit, patet eam esse de natura aquae calidae. Nanque liquatur & frigido coagulatur: & cum a superfluitatibus denudatur, abluitur, imbibitur aqua sua, scilicet spiritu praedicto ab eodem germine procedente. Haec est ergo philosophica dissolutio, quae fit igne. Decoctio primi gradus usque ad albedinem. cap. Iii. Istud igitur rotundum spirituale factum, quod aes uertit in quatuor, balneum temperatum ingredi, sed per quod corpus sit suaue, atque continens ignem leuem qui humiditatum est corrumpentium consumptiuus. Fieri ergo debet furnus talis dispositionis, quod in eo lentus ministretur ignis, qui augmentari non possint, & uas materiam capiens uitreum, debet esse coopertum ferreo uase eiusdem Formae scisso per medium: & debet esse uas longum cubito uno, strictum in summitate, ut strictura nihil permittat exhalare de spiritu: & longitudo fumos precipitet, si quos eleuari contingat, & humiditates corrumpentes infra se consumat. Quorum furni & uasis quaerendum est Lilii uisio, non scriptura: & debet calor uas undique circuire: ita ut aequalitas undique sit caloris, alias frustra balneum diceretur. Etut in furni summitate debet esse foramen, per quod exire debet frustum unum uitri rotundum, & longum claudens orificium dicti uasis, in cuius frusti tactu cognoscitur, si calore congruo materia decoquatur. Et si forte aliquis fumus infra uas iam dictum ascendere uideatur, non permittit ipsum dosis dispositum exhalare, quantuncunque uas etiam teneretur apertum. Quare dicitur a Gebero, nunquam unum ab alio uere separatur: licet quo ad uisum s egregari uel separari superficialiter uideantur. Nec unum sine alio esse potest. Uam sui spiritus temperati sunt per uiam naturae perfectae, in tantum, quod ab inuicem non separantur. In hoc autem gradu caloris materia nigra efficitur: quoniam nigredinem efficit in humido calor agens. Quare in Turba dicitur: Uidens autem nigredinem illi aquae imminere, scito iam corpus liquefactum esse. Item primo in opere omnia denigrantur. Iste uero furnus ideo fit, ut caueatur ab igne nimio, quoniam intrusus calor perire facit, & compositum segregari. Et ideo temperato debet igne prosequi. Decoquitur, sicut puer lacte nutritur, & in hoc omnes conueniunt: Et hoc etiam ostenditur in practica de diuersis coloribus sub nigro colore contentis. De gradu ignis aduenta nigredine. Cap. Iiii. Quum uero totum est nigrum, continuetur ignis eiusdem gradus, donec albedo in uentre ipsius occulta appareat: nam sic approximat fixum. Notandum autem quod ipsa nigredine multi colores apparent; de quibus non faciunt Philosophi mentionem. Nam quandoque totum fit uiride, quandoque liuidum, quandoque uiolacei coloris, quandoque etiam ex uno latere uasis est uiride, ex alio nigrum, uel liuidum intus, & uiride extra. Hi tamen colores omnes sub nigro comprehenduntur. Et quoniam in eis nulla perfectio essentialis existit: ideo Philosophi principaliter tantum inter caeteros colores nominant tres, uidelicet, quae uirtutes dicuntur animae, scilicet nigrum, album & rubeum. Quare in Turba: Ueneramini regem, & suam uxorem, & nolite eos comburere, ne fugietis eo nimio igne: quoniam nescitis quando indigetis his qui regem & suam uxorem emendant. Coquite eos, ut fiant nigri, deinde albi, deinde rubei, deinde tingens fiat uenenum. Item fiat lapis albus combustione, & humore, seu liquefactione. Per aquam dicitur sequi mortificatio, quae apparet in nigredine. primo apparentiae, in qua mortificatione uniuntur spiritus, id est desiccantur, quia nisi corpora desiccentur, non apparent colores animae, que nigredo, & nubes appellantur. Item magnesies cum dealbatur, non permittit spiritum fugere, quia natura naturam continet: humiditas ergo quae curabat in decoctione nigredinem, se desiccatam ostendit, dum calor albus incipit apparere. Nam in transmutatione nigredinis uidi, antequam perfecta dealbaretur, fuscam albedinem, quae brunus color uulgariter dicitur: que brunicies, uera albedo postea efficitur. Tunc autem durante brunicie magister meus fregit uas & lapidem, & inspexit eum intus & extra, & inuenit brunum extra: intus autem erat adhuc nigredo. Cuius causam mihi assignauit, quod uidelicet partes materiae uasis lateribus adhaerentes, magis senserant calorem sibi propinquum, quam materia mediana: ideoque citius in colore coeperant transmutari. Et dixit mihi quod ista brunitas ascendebat, quod albedo extrahebatur a nigredinis eius uentre, sicut in Turba dicitur: Quum enim uideris ipsum natum, scito quod albedo ipsius in uentre nigredinis primo apparentis occulta est: Et tunc te oportet illam nigredinem extrahere ab illa nigredine subtilissima eius. non autem miremini, quia adhuc materiam hanc uoco lapidem. Nam sciatis quod quandiu durat albedo, & etiam assumpta rubedine, per longum tempus stat durus, & in masse fortis speciem residet, quousque decoctionis continuatione per se ipsam incipit dirui, & aliquantulum eleuari. Decoctio secundi gradus usque ad rubedinem. Cap. U. Quum igitur sic dimiserit hic lapis nigredinem, mutatur gradus ignis, & ponitur in alio furno subtilis dispositionis, in quo fortior adhibeatur decoctio: Calefacientes uas & materiam circunquaque, & ibi decoqui debet. Nam tunc suscipit ueram albedinem, cum qua ibidem coquitur tandiu, donec albedine transmutata ruborem assumere uideatur. Cauendum est autem quod iste ignis non sit intensior, quam ad suum gradum spectet: nam in illo albo colore corpus & spiritus sunt uere coniuncti. Et si daretur decoctio in excessum ultra debitum sui gradus, separarentur unita. Quare in Turba dicitur, Coquite & caute, ne in fumum uertantur, & pereant. Citrinatur autem quando de albo colore in rubeum transmutatur. Citrinus autem color est medius inter album & rubeum. oportet ergo eum praetendi ante rubedinem ueram. Et de hac practica loquuti sunt philosophi, dicentes: Spiritus & anima non uniuntur nisi in albo colore: quia tunc omnes colores qui in mundo excogitari possunt, apparent, & firmantur: & tunc in unum colorem, scilicet albedinis, conueniunt. Dealbatio enim est totius operis fundamentum: nec inde uariatur in diuersos colores, uidelicet ueros, praeterquam in rubeum, in quo est finis ultimus, Citrinatio enim quae fit inter album & rubeum, non debet dici color in perfectione. Approbantur autem per haec omnia, quae praedixi: quae etiam uera esse mihi facti experientia demonstrauit. Decoctio tertii gradus usque ad calcinationem. Cap. Ui. Et dum rubescere incipit, ponitur ad decoquendum in alio furno fortiorem adhibendo ignis gradum, donec intus & extra uera rubedine perfruatur: Cuius signum est dirutio, & pereleuatio supradicta, de quibus in Turba dicitur: Post albedinem autem non potes errare. Nam igne augmentato, post albedinem ante rubedinem ad citrinationem peruenitur. Item, uidens autem illam albedinem supereminentem, esto ratus, quod rubor in albedine illa occultus est: & tunc oportet illud extrahere, uerum coquere quousque totum rubeum fiatur. Et si uobis dubium relinquatur, quare albedo a nigredinis uentre extrahitur, rubedo autem non extrahitur ab albedine, licet fit rubeum decoquendo, declaro uobis hoc modo: quoniam durante nigredine, materia remanet, & est humida in naturam, quae humiditas se ostendit apparente albedine desiccari. Et nunquam etiam apparet albedo, donec humiditates corrumpentes sint omnino consumptae. His ergo duabus de causis dici potest, quod albedo a nigredine extrahitur: dum autem rubescit, nihil deuastatur, sed tantum coquitur, & decoctione forti color rubeus incommutabilis apparet, in quo est perfectio. Quare in Turba, Ex composito in spiritum rubeum uerso fit mundi principium. Item spiritus tingens, & uiuificans intromittitur: postquam recessit humiditas corrumpens, non alitur quod est peruentum ad dealbationem, seu ad albedinem: hoc ergo colore rubeo apparente, natura sui perfectionem ostendit occultam. Calcinatio in qua ultimus gradus figendi completur. Et tunc spiritus corpus est uere factus, uere permanens, & fugitiuum figens. Cap. Uii. Postquam haec materia rubeum habens colorem, dirui & eleuari incipit, ponitur ad calcinandum per flammam fortem reuerberiorem iam in terreo uase, in quo ignis gradum fixio completur, & permanens efficitur uera atque perfectissima fixione. Quare Geber ait in capitulo de Calcinatione, quod spiritus calcinantur, ut fixiones fiant, & melius dissoluantur. Et in capitulo etiam de tertii ordinis medicina ipsam incipit calcinari. Et debet in ignis calcinantis rigore permanere, donec puluis tactu impalpabilis fiat, intensissimum habens ruborem. Quare in Turba sic dicitur: Scitote quod cum cinis est, optime miscetur, eo quod cinis ille recipit spiritum, & inclusus est ille humor per interiorem ignem, quousque croci sicci, uel combusti sanguinis, uel syrupi granati colorem assumat. Item cum aqua introiuit in corpus, uertit ipsum in terram, deinde in puluerem, siue cinerem. Si uultis apud perfectionem experiri, manu accipite: si enim impalpabilem aquam inueniatis, bene est, sin autem iterate. Hic autem cinis rubicundissimus, impalpabilis in se ipso: eleuatur etiam, crescit in modum fermenti, & separatur ab eo in calcinatione praedicta terra nigra subtilissima, & perlucida, quae in fundo uasis est, sub dicto puluere rubeo reperitur: unde dicebat mihi magister meus, Apparet perfectionem fixionis in hoc existere duabus de causis. Una quidem, quia per fixionem, & per calcinationis ignem introducitur parua quantitas huius Elixir super multas quantitates non permanentes corporis, proiecta confirmat in eis auri fixionem, quod non faceret nisi in ea fixio superabundaret. Alia uero, quia terra nigra praedicta in calcinatione separatur a commisto, que alias fuerat in toto opere inseparabilis, propter fortissimam unionem: & ideo necesse fuit per fortissimum artificium separari. Et si remaneret commista propter sui impuritatem, impediret purae materiae ingressum. Cinis per calcinationem factus fusibilis, & iterato lapis, qui est Elixir completum Cap. Uiii. Cinis uero iste caret fusione: qualiter autem ingrediatur, ut tingat certe liquefactio sibi redditur, siue sudor per modum a philosophis traditum. Quis ergo modus est ille? est ne in aquam soluendo? certe non: quia philosophi non curant de aquis tangenti adhaerentibus, & id humectantibus. Quare dicitur in Turba, Incipientes autem audientes aquam, putauerunt eam esse uulgi: quod si nostros libros legissent, scirent utique aquam esse permanentem. Quae ergo aqua est uere quae tangenti non adhaeret, sed superficiem discurrit, nihil humectans, sicut arg. uiu. Quis ergo faciet talem aquam? Certe dico, quod ille, qui scit facere uitrum. Haec enim materia nihil aliud, quam de se ipsa uult sibi adiungi: nam omnia quibus indiget in se habet. Et si bene excogitentur quae predixi, scietis ex hoc cinere habere lapidem rubeum in intenso colore parum perspicuum habentem, frangibilem, cum modico ictu fusibilem, penetrantem, ingredientem, & perpetua citrinatione tingentem: cuius unum pondus centum milia, & plus Saturni conuertit in Solem. Est autem in proiectionis modo subtilitas, qua ignorata, Elixir tenens non proficit ex eodem. Conclusio totius Epistolae. Cap. Ix. Ergo pater non mireris, si in hoc opere multi errant: quoniam iuro tibi me nunquam uidisse quenquam praeter magistrum meum, qui in debita applicaret materia opus suum, sed conantur ad impossibilia in materiis: ac si de cane crederent hominem generare. Quid mirum ergo si reddantur in operibus mendaces? Nam lapide ignoto in practica operis, dubia subtilissima multa restant: uere autem credatis, quod in libris suis posuerunt philosophi ueritatem: sed post mortem scribentis cuiuslibet, scriptum eius quandoque est ab aliquibus male intellectum: quod tamen ipse si praesens esset, & speculatiue exponeret iuxta uerbum, & uerificaret opera per effectum. Ego autem uestrae prudentiae per omnia exposui totum opus, & per dicta philosophorum aliqua probaui: licet pauca curaui allegare, quae ex causa omisi: quoniam praesumo quod uos scripta philosophurum omnia in scrinio uestri pectoris inclusistis. Et sic non dubito, quod dictis meis ea omnia applicaueritis per uos met, sicut ego per experientiam, quam uidi, scripta sapientum intelligo, alias non noturus. Et si circa haec breuiloquio uobis fui, hoc ideo: nam in uobis tantum praesumo scire fundamentum, quod uobis non latebit intentio huius rei. Et sufficit mihi, quod uobis meus patet intellectus, & non mecum migrare queat huiusmodi ueritas ab hac luce. Ob paternitatis uestrae reuerentiam Nouum hoc lumen edidi super ea: quoniam inter mundi caeteros uos elegi, hac re meo iudicio digniorem. & Altissimus uos peruenire faciat ad optatum. Epistola Magistri Arnaldi De Uilla Noua Super Alchymiam Ad Regem Neapolitanum. Scias, O tu Rex, quod sapientes posuerunt in opere multas res, & multos modos operandi, scilicet dissoluere, & congelare, & plura uasa & pondera, quod fecerunt ad excaecandum ignorantes, & ad declarandum intelligentibus opus praedictum. Et nota, o tu Rex, quod sapientes denunciauerunt opus sub breuibus uerbis, licet plura uerba alia posuerint, & adiunxerunt, ut non intelligeretur, nisi per sapientes. Sapientes uero dixerunt, quod est unus lapis, qui ex quatuor naturis est compositus: quae quidem naturae sunt, ignis, aer, aqua, & terra. Qui quidem lapis est lapis in similitudine, & in tactu, non autem in natura: & uocatur lapis, siue compositum quoddam. Compositum dum est ductum per uiam rectam, est id quod quaeritur, in quo non est aliquid superfluum, uel aliquid quod desit, imo omnia quae sunt in lapide, sunt ei necessaria, & nullo alio indiget: & quod dictum compositum, siue lapis est unius naturae, & una res: quae quidem res in decoctione ignis habet diuersos colores, antequam fiat lapis albus perfectus. Et nota, o tu Rex, quod ubi magis dictus lapis stat in igne, tanto magis augmentatur de uirtute & bonitate, quod in aliis rebus non est ita: quia omnes aliae res in igne comburuntur, & amittunt humiditatem radicalem. Dictus uero lapis totus solus in igne semper melioratur, & crescit eius bonitas, & ignis est eiusdem lapidis nutrimentum. Et istud est unum de euidentibus signis ad cognoscendum lapidem ipsum, quod intellige bene. Quod compositum, siue lapis diuiditur ante operationem duobus modis: primo corporaliter, alio spiritualiter, & unum exit ab alio, & est unitum, & regitur unum cum alio, & unum meliorat aliud. Et philosophi nominauerunt unum masculinum, & aliud foemininum. Et nota, o tu Rex, quod quando philosophi nominauerunt arg. uiu. & magneliam, dicentes, Congelat argentum uiuum in corpore magnesiae: quod ipsi non intellexerunt de argentum uiuum uulgari, quod uidetur, sed intellexerunt quod argentum uiuum est humiditas dicti lapidis: & quia magnesia non est illa, quae uidetur uulgariter: sed magnesiam uocauerunt totum compositum, in quo est tota dicta humiditas, quae est argentum uiuum quae quidem humiditas non est sicut aliae humiditates: quae quidem humiditas currit in igne, & in eodem igne totum componsitum dissoluit, congelat, denigrat, dealbat, & finaliter rubefacit & perficit. Et nota, o tu Rex, quod in opere non ponuntur plura, sed una res duntaxat: nec oportet aliqua fieri trituratio manuum, nec aliquid apponi debet cum dicto lapide. Et nota, o tu Rex, quod terra alba uocatur lapis albus perfectus, & terra rubea uocatur lapis rubeus perfectus: quae quidem terra alba per regimen dicti operis absque adiutorio alterius rei conuertitur in rubedinem. Aqua uero, siue argentum uiuum uocatur humiditas, quae est in dicto lapide. Et nota, quod aqua, siue humiditas dum exit de compositione, siue lapide, uersa fuit tota compositio nigra in fundo uasis, & sic continuando ignem, ipsa nigredo in qua humiditas uertitur in diuersos colores, & finaliter in albedinem: quae quidem humiditas uocatur etiam aer: qui aer, seu humiditas miscetur cum terra sua, & cum aliis elementis in ipso lapide existentibus, donec fiat unum quid album. Et nota, o tu Rex, quod dicta humiditas aerea, quae est argentum uiuum est una res cum terra sua praedicta, & aliis elementis in dicto lapide persistentibus. Que quidem humiditas licet sit pauca, est sufficiens ad nutriendum, & ad perficiendum totum lapidem, a quo est ipsa humiditas. Et est sciendum, quod in dicta compositione seu lapide sunt Sol & Luna in uirtute & potentia, ac elementis in natura: quia si haec non essent in ipso composito non fierent inde Sol, neque Luna: & tamen non est ipse Sol, sicut Sol communis, nec ipsa Luna, sicut Luna communis: quia ipse Sol & Luna existentes in dicta compositione, sunt meliores, quam sint in ipsa natura uulgari, eo quod Sol & Luna dicti compositi sunt uiui, & alii uulgares sunt mortui: habito tamen respectu ad ipsum Solem & Lunam in dicto lapide existentes, ut est dictum: licet philosophi nominauerunt ipsum lapidem Solen & Lunam, ad finem illum: quia in ipso lapide sunt potentialiter, non autem uisibiliter. Et est sciendum, quod ipse lapis, siue compositum una est res duntaxat, & unius naturat, & in ipso est totum illud quod est ei necessarium: & in ipso est id, quod eum meliorat, & illud quod ipsum complet: & non est istud copositum quod est unum, uidelicet opus aliquorum animantium, seu animalium, seu uegetabilium: sed est natura munda, & clara de suis propriis mineris, quae transmutatur per regimen ignis, & putrescit, & nigrescit, & albescit, & rubescit & ad plures alios colores deuenit. Et nota, o tu Rex, quod humiditas praedi cta, quae est arg. uium. est corruptio ipsius lapidis: quoniam ipsum lapidem nigre scere facit, & finaliter ipsum lapidem dealbat. Et nota, o tu Rex, & scias, quod philosophi dixerunt, Fundatis corpus, & assetis eum, donec conuertatur in aquam: quod intelligitur de dicto composito, quod fundatur, & congeletur: & tunc uocatur terra. Et nota quod philosophi uocant aquam, dum dictus lapis est liquefactus cum sua aqua, quae in ipso lapide est fixa: quae aqua tunc est cur rens & alba sicut aqua. Et nota, o tu Rex, quod ipsi dixerunt, quod conuerta tur aqua in aerem: quod est intelligendum, quod dicta aqua congeletur, & con uertatur in corpus, quod antea fuerat: quod corpus stet tandiu in regimine ignis, donec conuertatur ipsum corpus subtile, & in albedinem perfectam redactum, & tunc nominatur per aliquos aer. Sed quando dicitur quod conuertatur aer in ignem, intelligitur quod dictum compositum, quod uocatur aer, stet in igne fortiori tandiu donec rubescat: & tunc erit completum ad rubeum quod uocatur ignis, siue Sol. Et nota, o tu Rex, quod de uno solo composito & duntaxat de ipso fit opus, & non de alio, quod compositum recipe purum absque immundicia, quae sunt in eo, uidelicet quod sit mundum ut oportet: quod compositum rege ipsum in igne cum suis naturis: & istud facias in principio re giminis ignis: quia in hoc est totus defectus, siue periculum. Et dum istud est factum, uiterius non potest esse aliquis deiectus: & tunc ignis debet esse inter fortem & lentum: quousque spiritus fuerit separatus a corpore, & ascenderit su per terram, & remanebit in fundo uasis corpus mortuum sine spiritu in ipso existente. Et signum est, quod si ponatur super ignem, & non funditur, neque fumat iam est completum quantum ad istum passum: & dum est ita, reducatur ipse spiritus supra ipsum corpus, a quo exiuit, qui spiritus est similis nubibus nigris, que portant aquam. Iste nanque spiritus uocatur aqua uitae, per quam sustinetur hoc corpus, & cum qua moritur, & post mortem reuiuiscat. Et nota, quod cum dicto composito est illud, quod mortificat, & uiuificat ipsum compositum, & cum ipso eodem dealbatur, & rubescit idem compositum sine adiutorio alicuius rei extraneae. Item nota, quod ignis debet esse in principio operis lentus secundo mediocris, tertio fortis, uidelicet paulatiue augmentando ipsum ignem donec dictus lapis albus fiat, & ultimo rubeus. Liber Perfecti Magisterii, Qui Lumen Luminum Nuncupatur Et Uere, Quia in eo dicta obscura philosophorum in arte Alchymiae optime deteguntur. Uocatur etiam Flos Florum Arnaldi de Uillanoua, longe correctior & melior hactenus impressis. Scias, carissime, quod in omni re creata sub caelo, sunt quatuor elementa, non uisu, sed uirtute. unde nostri philosophi sub uelamine scientiae elementorum, istam scientiam tradiderunt: & operati sunt aliqui ad literam intelligentes, ex sanguine, capillis, ouis, urina, & aliis, ut ex illis primo extraherent quatuor elementa, & cum eis opus perficerent, separando per distillationem a praedictis primo aquam claram, deinde oleum in superficie citrinum, quod dicitur continere ignem & aerem & terra nigra in fundo remanet. Postmodum cum aqua terram abluunt, & dealbant imbibendo ipsam, & decoquendo, & distillando aquam illam totiens, donec terra dealbetur: deinde reddunt ei oleum suum ad ignem praeparatum, imbibendo, & distillando, quousque praedicta terra totum bibat, scilicet aquam, & oleum & tincturam, donec compleatur eorum phantasia: postea accipiunt istam terram siue lapidem & proiiciunt super corpus fusum, uidelicet super cuprum, uel aliud & breuiter nihil inueniunt, quia totum est phantasticum: & tamen faciunt secundum quod philosophi dicunt in suis libris quantum ad literam. & sic in errorem ceciderunt, non inuenientes introitum. Et causa errorum illorum est, quia in indebita materia operati sunt: quia certum est quod non generatur ex homine nisi homo, & ex equo nisi equus. Cum igitur ista materialia sint a natura metallorum penitus aliena, impossibile est ex eis fieri generationem in metallis: quia metalla non generantur nisi ex suis spermatibus propriis: ideo perquirendum est quid sit sperma metallorum, & sic habebimus totum magisterium: quia non inuenitur in re, quod in ea non est: non sunt autem metalla in capillis, & huiusmodi. Dictum est autem sperma metallorum mercurius, & origo eorum, & hoc est certum: & ita omnes philosophi dixerunt: quod usus & ratio docent esse uerum, ut inferius declarabo. Praedicta autem, scilicet sanguis, capilli. & huiusmodi, non sunt mercurius: ex eis igitur non possunt fieri metalla, seu eorum transmutatio. non sunt praedicta lapis noster, licet sint scripta ad exemplum. Quidam alii accipiunt quatuor spiritus, quia ita nominantur ad literam, scilicet sulfur, arsenicum, sal armoniacum, & mercurius: & dicuntur spiritus, quia ab igne fugiunt, & euolant in fumum: & ista accipiunt loco quatuor elementorum, uidentes quod philosophi dicunt in libris suis, scientiam esse in spiritibus: & istos sublimant sublimatione uulgari, non philosophica, & faciunt ipsos ascendere, ut sint naturae aereae: & postmodum fixant decoquendo, & calcinando, ut sint naturae terrae: postea soluunt, ut sint naturae aquae: postea distillant, ut sint naturae ignis: & ista componunt iuxta libros ad literam, credentes habere scientiam elementorum. Et composita simul proiiciunt supra corpus imperfectum, & inuenerunt nihil. Haec causa eorum errorum est una, quia ista non sunt sperma metallorum perfectorum, nec imperfectorum, excepto mercurio & sulfure, quod est eius coagulum, sed ad istam coagulationem nos attingere non possumus: facit enim natura per suam uirtutem, & per magnum spatium temporis, ad quod uita hominis durare non potest: ex eis igitur impossibile est, quod sit generatio metallorum, seu transmutatio. Sunt alii, qui sulfure & arsenico, & similiter amborum commistione laborem impendunt diuersis operationibus: uenientes autem ad proiectionem, uiderunt eos aduri & euanescere, & non in corporibus longam moram trahere, sed corpora relinqui ab eis magis immunda, quam prius fuerant: & causa est, quia sulfur & arsenicum in igne cito comburuntur, & in carbonem reducuntur. unde nec per se, nec iuncta corporibus, ut sanguini urinae, uel huiusmodi, sunt lapis noster, seu medicina. Quia igitur ad generationem hominis non fit alicuius rei permistio nisi spermatis, & sic de aliis generationibus naturalibus: sic magisterium nostrum commistione alicuius non eget extranei. Quidam credunt in salibus & alluminibus scientiam inuenire, & eos soluunt, calcinant, & coagulant, & fundunt, & praeparant: alii per se solum proiiciunt super corpora imperfecta: alii commiscent spiritibus, aut corporibus praeparatis, sed in proiectione nihil inueniunt: & causa est eadem cum praecedentibus. Quidam ex solis metallis credunt medicinam eligere, et praeparant ea calcinando, soluendo, congelando & proiiciunt super corpus, & decepti sunt: quia error illorum est, quia sperma scilicet metallorum, ab initio non ceperunt, sed corpus, ut est in natura sua. Qui subtilius intuentes, considerauerunt mercurium esse metallorum principium, & ipsorum originem calore sulfureo decoquente: & sublimarunt per se mercurium: postea eum fixauerunt, soluerunt, & congelauerunt: uenientes igitur ad proiectionem, nihil inuenerunt. Causa uero illorum errorum est, quia sicut sperma uiri non affert fructum, nisi proiiciatur in matricem mulieris: sic nec mercurius, qui sperma est, non prodest, nisi proiiciatur in matrice corporum, id est fixa calce, ut ipse ibi nuntriatur. Quidam ipsum mercurium cum corpore amalgamando miscuerunt, & lauerunt tam diu cum aqua dulci, donec eis apparuit corpus mundum propter splendorem, & naturam mercurii: & id coxerunt usque ad finem, ita quod factum fuit eis durum, credentes quod mercurius cum tali corpore immisceretur, & nihil inuenerunt: imo corpus fuit immundius quam fuisset ante, & mercurius euanuit. Et causa erroris eorum est, quia spiritus non iungitur corpori, nisi anima mediante: anima enim est medium inter corpus & spiritum, ipsa simul coniungens. Anima autem fermentum est: quia sicut anima corpus hominis uiuificat: sic fermentum iam corpus mortuum, & a natura sua iam penitus alteratum uiuificat. Unde anima obtinet principatum, exerens uires suas. Iccirco quid sit fermentum, infra dicetur. Quidam miscuerunt corpora imperfecta cum corporibus perfectis, & posuerunt ad coquendum in igne lento ut melius inuicem unirentur: postea fortificauerunt ignem paulatim, ut corpus non fixum figerent cum adiutorio ignis, & sic tenendo in igne calcinauerunt, postea soluerunt, & congelauerunt, & reduxerunt: postea posuerunt in examinatione, & nihil inuenerunt nisi corpus purum, quod posuerunt. Causa autem eorum errorum, quia corrumpens & defectus corporum imperfectorum, scilicet terra sulfurea, adustiua, coniuncta est per minima cum corpore imperfecto, quia adhaesit ei a principio originis suae, impeditque ne perficiatur. Unde oportet ad hoc, quod illud, quod est bonum in corpore imperfecto, una cum corpore perfecto perficiatur, quod id quod hoc faceret, haberet duplicem uirtutem, unam qua separaret terram sulfuream comburentem a commisto: & aliam quae iam separatum, ad naturam suam conuerteret. Hanc autem uirtutem corpus in sua crassitie habere non potest. Et multi tentauerunt, & tanquam de scientia desperati, intellectus debilitate magisterium reliquerunt. Nunc autem scire te uolo, quod materia metallorum omnium, & eorum sperma est mercurius decoctus, & inspissatus in uentre terrae, calore sulfureo decoquente: & secundum uarietatem sulfuris, & ipsius multitudinem, in terra diuersa metalla generantur: semper tamen eorum materia est una, & eadem essentialiter, solum differens accidente, scilicet ex decoctione maiori aut minori, adurente uel temperata. & in hoc omnes philosophi conueniunt. Certum est, quod omnis res est ex eo, & de eo, in quod resoluitur: sicunt glacies, uel nix, quae mediante calore resoluitur in aquam, quia ex aqua est: sed omnia metalla conuertuntur in mercurium, ut infra te docebo: ea igitur fuerunt ex mercurio. Et sic soluitur opinio illorum, qui dicunt, Species metallorum transmutari non possunt: & hoc uerum est, ut ipsi asserunt, nisi ad primam materiam reducantur. Reductio autem illorum ad primam materiam est facilis, ut tibi inferius ostendam: ergo transmutatio facilis & possibilis est. Multiplicatio etiam in metallis est possibilis: nam omne crescens & nascens multiplicatur & crescit, ut patet in plantis & animalibus: nam ex uno grano fiunt mille. Metalla autem in terra nascuntur & crescunt, ergo possibilis est in eis augmentatio usque in infinitum: & sic patet theorica: sequitur ut dicamus de practica. Practica Alchimiae Arnaldi. Si ad perfectum magisterium peruenire uolumus, oportet primo ut lapidem philosophorum purum & mundum habeamus, acceptum sicut est in sua minera, nihil adiectum, uel diminutum: & sublimare ipsum, ut ex ipso trahamus id quod est purum & clarum: postea oportet nos ipsum facere descendere, postea distillare, quarto calcinare, quinto soluere, sexto congelare, septimo fixare, octauo incerare. Ecce tota practica, & reductio ad primam materiam: quia aliter non fieret generatio, seu multiplicatio. Animaduerte in eis, quae tibi scribuntur. Dico tibi, carissime, quod oportet corpora primo ad primam materiam reducere, ad hoc ut fiat generatio, seu multiplicatio in eisdem. Animaduerte ergo in his quae tibi describuntur. Accipe cumpri lib.i. & fiat ex eo limatura munda, & misce cum lib. 4. mercurii, terendo in mortario cum sale modico & aceto, quousque simul amalgamentur. Cum autem cuprum fuerit optime coniunctum, pone ipsum in bona quantitate aquae uitae, hoc est in 12 partibus sui de aqua uitae, hoc est, quod si amalgama fuerit lib.i.aqua uitae sit 12. & pone totum in urinali super ignem debilis cineris inferius lentissime ad ignem per diem naturalem: tunc dimitte infrigidari, & c. Alibi sic. Accipe de lapide albo quantum uis uidelicet partem unam, & de aqua sua, id est mercurii, partes quatuor: & commisce simul bene incorporando, terendo, donec sit bene incorporatum: postea pone ipsum in uase uitreo, & intus pone de aqua uitae partes decem: postea pone praedictum uas ad ignem cineribus mediantibus, & fac quod ignis sit lentus per diem & noctem: tunc dimitte infrigidari fornacem, & cum frigidatum uas fuerit, cola aquam tuam cum omnibus, quae in ea sunt per pannum lineum, donec transeat, & exeat per pannum de aqua, id quod de * lapide erit solutum: * corpore * Aliis Regis. & si melius scires facere istam separationem, melius esset. Hoc autem quod erit solutum, pone in phiala uitri bene obturata cum cera, semper conseruando super suum calorem: postea accipe id, quod remansit in panno ad soluendum, & iterum cum noua aqua benedicta repone ad ignem, sicut prius in uase praedicto per diem & noctem: postea dimitte infrigidari, & cola sicut prius, & quod erit solutum, ut prius fecisti, ad partem pone, ut supra: & sic totiens reitera, quousque totum opus in aquam conuertatur, id est ad primam materiam, quae est in humido, id est mercurius omnino. Quo facto, hoc totum accipe, & pone in uase uitri super ignem lentum decoquens, quousque uideas in superficie nigredinem: quam remoue subtilius quam potes: & sic reitera coquendo, & nigredinem supereminentem tollendo, quousque nihil emittat nigredinis, & aqua remaneatum clara. Nunc habes terram & aquam, scilicet duo principalia elementa: deinde accipe terram illam, & nigredinem, quam collegisti, & pone in uase uitreo, & superfunde de aqua praedicta, quousque super eam natet, & coque leui, uel lento in igne per quatuor dies: tunc iterum aquam impone, & coque: & sic successiue, quousque aqua fiat alba, & lucida, & clara. Et scias quod hoc est, quod philosophi dixerunt, Haec terra cum aqua putrescit, & mundificatur: quae cum mundificata fuerit, totum magisterium dirigetur: qua mundificata, & dealbata, ut est dictum, aqua mediante, quae cum dicta terra mediante calore coagulata est & inspissata, terram istam coagulatam cum aqua sua, siue spissatam sine alterius aqua, decoques forti igne in cucurbita uitrea, alembico uitreo superposito, ut quidquid ibi aquae fuerit, ascendat in alembico, & terra remaneat calcinata: tunc accipe fermentum de quocunque uolueris quartam sui partem, id est, si fuerit una lib. corporis: recipe uncias 3. fermenti. Fermentum uero auri aurum est, & fermentum argenti, argentum est: & istud fermentum etiam sit solutum, & ut terra factum prout corpus imperfectum, & eodem modo & ordine praeparatum simul coniunge & imbue cum aqua praedicta, & coque per dies tres, aut plures, & tunc iterum in aqua sua praedicta imbue, & coque ut prius: & hoc toties reitera, quoties haec duo in unum corpus reducantur: quod perpendes, quando color non uariabitur in eisdem. Tunc funde super eis aquam praedictam partem post partem: paulatim & paulatim, quousque bibat de ipsa, quantum bibere poterit, dando semper nouam aquam. Nam in ista coniunctione corporum, spiritus cum eis miscentur, & unum fiunt cum eis, & incorporantur, & coniunguntur in natura ipsorum, & germen iungitur cum corporibus praedictis mundatis, quia ante non poterat propter eorum immunditiem, & crassitiem: sed nunc eis coniungitur, & in eis crescit, & suum augmentat numerum, ac in eis multiplicatur multiplicatione infinita, secundum quod operatum fuerit per uerum artificium. Nunc exponamus obscurissima philosophorum uerba. Primum enim est corporis in mercurium reductio: & scias quod istud est, quod uocauerunt philosophi Solutionem, quae artis est fundamentum, & principium huius magistesterii. Unde Roxinus in libro Turbae: Nisi corpora solueris nostra solutione, in uanum laboras. De qua solutione tractans Parmenides in eodem libro, dicit: Quidam corporum solutionem audientes, putant aquam nubis esse: si autem legissent libros nostros, & intellexissent, scirent utique aquam esse permanentem quae absque suo corpore, cui coniuncta & facta unum, permanens esse non potest. Non est enim philosophorum aqua nubis, sed ipsorum corporum conuersio in aquam, ex qua primo fuerunt creata, scilicet mercurio: prout gelu conuertitur in aquam limpidam, ex qua primo fuit. Ecce habes unum elementum, quod est aqua, & ipsius in primam materiam reductio. Secundum uerbum est, quod fit terra: & hoc est quod philosophi dixerunt: quod de crassitie aquae, terra concreatur. Uel secundum alium intellectum, qui magis meo iudicio appropinquat ueritati, quod de crassitie aquae, terra generatur: quoniam faeces aquae, quae remanent in fundo uasis, terram philosophi dixerunt: quae conuertitur cum aqua id est dealbatur per distillationem, & inhumationem: & haec est cribratio philosophorum, eorum contritio, seu combustio. Sic ergo habes aliud elementum, quod est terra. Tertium uerbum est terrae mundificatio, de qua mundificatione Morienus philosophus ait, Haec terra cum aqua putrescit, & mundificatur: quae cum mundificata fuerit, totum magisterium dirigetur: de quo dicit etiam Constans philosophus in libro Turbae, lunge siccum humido, scilicet terram & aquam: siccum enim est terra, humidum est aqua. Ecce quod habes aquam & terram per se & terram dealbatam cum aqua. Quartum uerbum est aqua, quae potest euaporare destillando, seu sublimando: in qua sublimatione seu ascensione efficitur ipsa terra aerea, quum prius esset inspissata cum terra, & coagulata. Et sic habes aquam, terram, aerem: quod dicit Theophilus philosophus in libro Turbe Ipsum dealbate, siccum igne comburite, quousque ex eo exeat spiritus, qui in eo inuenitur, quae dicitur auis, uel cinis Hermetis. Et ait Mireris philosophus: Et terra remanet calcinata in fundo uasis, quae est naturae igneae: & iic habemus in praedictis praeparationibus quatuor elementa. Haec igitur terra calcinata est puluis, de quo ait Mireris philosophus, dicens: Cinerem ne uilipendas, in inferiori loco testae eximite: in eo enim diadema * cordis est. Postmodum cum praedicta terra fermentum pone, quod Philosophi fermentum, animam dicunt: & ideo sicut corpus humanum sine anima nihil ualet, imo est sicut faex: sic etiam in proposito: Nam fermentum est corpus praeparatum, ut dictum est, & ad naturam suam alia conuertit. Et scias quod non est fermentum, nisi Sol & Luna. Ista enim corpora aliis dominantur, & ipsa ad suam naturam conuertunt: & ideo a Philosophis fermentum dicuntur. Oportet igitur fermentum in corpore introduci, quia est eius anima. Et hoc est quod dicit Morienus philosophus, Nisi corpus immundum mundaueris, & dealbatum reddideris, & animam in eo non miscueris, nihil huic magisterio direxisti: Igitur fit coniunctio fermenti cum corpore mundato: & tunc spiritus cum eis iungitur, & gaudet cum eis, quia mundata sunt a natura sua crassa, & subtilia facta sunt: Et hoc est quod dicit Archelasius philosophus in libro Turbae, Spiritus non iungetur cum corporibus, donec a suis immundiciis perfecte fuerint corpora denudata, & in hora coniunctionis mirabilia apparebunt: nam omnes colores de mundo apparebunt in operando, quicunque possint cogitari: & corpus imperfectum colorat coloratione firma, mediante fermento, quod fermentum est anima: & spiritus mediante anima corpori coniungitur, & ligatur, & cum eo simul in colore fermenti conuertitur, & fit unum cum eis. Ex predictis apparet, subtiliter intuenti, Philosophos in suis uerbis obscurissimis uera dixisse: nam ipsi philosophi in suis libris dicunt, quod lapis noster est ex quatuor elementis: & ipsum elementis comparauerunt. Et ostensum est primo, qualiter hic sunt quatuor elementa. Dixerunt etiam, quod lapis noster componitur ex corpore & anima, ac spiritum, & uerum dixerunt: nam corpus imperfectum corpori comparauerunt propter hoc quia est infirmum. Aquam, spiritum dixerunt, & uere, quia spiritus est. Fermentum, animam dixerunt, quia, sicut supra dictum est, corpori imperfecto uitam tribuit, quam prius non habebat, & meliorem formam producit. Dixerunt etiam quidam philosophi: Nisi corpora uertatis in incorporea, & non corpora in corpora, id est de corpore spiritum, & e contra, nondum operandi regulam inuenistis: & uerum dicunt. Nam primo corpus fit aqua, id est Philosophorum mercurius, & sic fit incorporeum: deinde in conuersionem spiritus in aquam, fit corpus. Et ideo quidam dixerunt, Conuerte naturas, & quod quaeris, inuenies: hoc est uerum. Nam in nostro magisterio primo facimus de crasso gracile & de corpore aquam: & postmodum de humido siccum, id est de aqua terram id est siccum. Et sic naturam conuertimus, & facimus de corporeo spirituale, & de spirituali, corporale, ut dictum est: & facimus id quod est superius, sicut illud quod est inferius: & quod est inferius, sicut illud, quod est superius: scilicet uertimus spiritum in corpus, & corpus in spiritum, ut patet in principio operationis: ut in solutione, quod est inferius, est sicut quod est superius, & totum uertitur in terram. Patet igitur ex dictis, quod in lapide nostro sunt quatuor elementa, & sunt anima, corpus, & spiritus. Et lapis etiam noster, ut quidam philosophi dicunt, fit ex una re, & cum uno. Et certe uerum dicunt: nam totum magisterium nostrum fit cum aqua nostra, & ex ea, & per eam: nam ipsam aquam soluunt, ut dictum est superius, non solutione, prout ignorantes credunt, quod conuertatur in aquam nubis, sed solutione uera philosophica, quae est, ut conuertatur in aquam primam, ex qua fuerit ab initio. ipsam eandem calcinant, & in terram reducunt: per ipsam eandem aquam corpora in cinerem transformant, & de ea cinerem dealbant, & mundificant, iuxta uerbum Morieni dicentis, quod Azot & ignis, latonem abluunt, atque mundificant, & eius obscuritatem ab eo penitus eripiunt. Laton autem est corpus immundum, Azot autem est mercurius, & corpora diuersa coniungunt praeparata modo praedicto, coniunctione tali, in quam non potest ignis potentia, nec alia tentatio, seu probatio separare: & ab ignis combustione defenditur: & eorum unum in aliud mittit: & corpora sublimant, non sublimatione uulgari, quam intelligunt phantastici, credentes quod sublimare sit superius ascendere, uel eleuare per ignem: et ideo accipiunt corpora calcinata, & miscent cum spiritibus sublimatis, uel eleuatis, scilicet mercurio, sulfure, arsenico, & sale armoniaco: & faciunt per ignem fortem, & subitaneum corpora cum spiritibus eleuare: quia pars non fixa, seperat partem fixam, per multam quantitatem non fixae partis, & ita eleuant corpora cum spiritibus: & dicunt, quod tunc sunt corpora sublimata: & hi tales falluntur, & delusi sunt: quia postmodum inueniunt ipsa magis immunda. quam prius fuerint. Unde scias, quod non est nostrum sublimare, superius ascendere, uel eleuare: sed sublimare philosophorum est, de re uili preciosam facere: & de re infima & commista, altam facere ac magnam, & puram, ut cum dicimus, Iste homo sublimatus est, id est in dignitate positus est: sic enim dicimus corpora sublimata, id est subtiliata, & in altam, puram, mundam, & nobilissimam naturam conuersa. Unde sublimare apud philosophos est subtiliare, mundare, & defaecare, dealbare, & rubrum facere: quod totum facit aqua nostra benedicta. Sic ergo intellige nostram sublimationem & descensionem, destillationem & calcinationem, solutionem, congelationem, fixationem, incerationem: & hoc totum fit per beneficium aque benedictae, & in hoc omnes sunt decepti. Aqua etiam nostra mortificat, & uiuificat, & apparere facit multos colores: primo nigrum in mortificatione corporis, dum in terram conuertitur: postmodum apparent multi colores, & uarii ante dealbationem, quorum omnium finis est albedo: in coniunctione uero corporis praeparati & fermentati, apparent tot colores, quot ab homine excogitari possunt: & apparet quod nostrum magisterium unum est, & est ex uno, & cum uno: fit & ex quatuor, ut dictum est & ex tribus ut etiam supra dictum est. Unde scias, carissime, quod philosophi nostri lapidis nomina multiplicauerunt, ad hoc, ut eum absconderent: & dixerunt lapidem nostrum corporeum & spirituale esse: & in rei ueritate non mentiti sunt, prout sapientes intelligere possunt. Nam ibi est corpus, & spiritus: & corpus factum est spirituale in solutione, ut dictum est: & spiritus factus est corporalis in coniunctione ipsius cum corpore imperfecto & fermento. Quidam philosophi ipsum uocant aes, prout dixit Eximaeus in libro Turbae: Scitote, inquit, omnes scientiam quaerentes, quod nulla fit uera tinctura, nisi ex aere nostro: & infinita nomina ei imponunt, ne ab insipientibus perciperetur. Quocunque tamen nomine ipsum nominent: unum, & idem est opus apud omnes. Et dicit Morienus, quod confectio nostri magisterii assimilatur in ordine creationis hominis: nam primo est coitus, postmodum conceptio, deinde impraegnatio, quarto ortus, quinto sequitur nutrimentum. quod sic intelligitur: primo sperma nostrum, id est mercurius, cum terra coniungitur, id est cum corpore imperfecto quae terra mater dicitur, ideo quia terra est mater omnium elementorum: tunc secundum Philosophos coitus appellatur. Dum autem terra incipit aliquantulum retinere mercurium secum, tunc dicitur conceptio: & tunc agit masculus in foeminam, id est, mercurius in terram. Et hoc est, quod dicunt Philosophi, quod nostrum magisterium non est aliud, nisi masculus & foemina, & ipsorum coniunctio, dominante aqua, id est mercurio: & terra crescit, & multiplicatur, & augmentatur, & eueniet, quando terra dealbatur: & tunc praegnatio nuncupatur, quando terra iam impraegnata est: deinde fermentum iungitur cum corpore imperfecto praeparato, ut dictum est, quousque unum fiant colore & aspectu, & tunc dicitur ortus: tunc enim natus est lapis noster: qui natus, Rex a Philosophis nuncupatur: unde dicit Philosophus in libro Turbe: Honorate Regem nostrum ab igne uenientem, diademate coronatum, & ipsum alimentate, donec ad aetatem perfectam deueniat: cuius pater est Sol, mater uero Luna: Lunam autem accipe pro corpore imperfecto, Solem pro corpore perfecto. Ultimo autem sequitur nutrimentum, usque dum augmentetur augmentatione magna. Nutritur autem lacte suo, id est spermate, ex quo fuit ab initio sui. imbibitur autem mercurius saepe saepius, quousque bibat ex eo, quod sufficiat, id est, usque ad perfectionem, quae est finis totius operis nostri. Per ea igitur, quae dicta sunt, facile possunt intelligi omnia dicta Philosophorum obscura, & cognosces omnes in eodem conuenire. Et nihil aliud est nostrum magisterium, quam quod predixi. Iam habes corporis solutionem & reductionem ipsius ad primam materiam sui: deinde habes ipsius in terram conuersionem, & postea dealbationem, in aerem demigrationem: quia tunc distillando humiditatem, quae in eo inuenitur, fit acreum quod ascendit, & terra remanet calcinata, & tunc est ignea nature. Habes etiam coniunctionem istorum adinuicem, & habes commistionem animae cum corpore, & etiam coniunctionem animae, & corporis, & spiritus simul: & conuersionem istorum adinuicem: & habes augmentationem tantum huius Elixir, cuius utilitas maior est, quam possit ratione percipi. Finis Practica Magistri Arnaldi De Uillanoua Ad Quendam Papam, Ex Libro dicto, Breuiarius librorum Alchymiae. Sanctissimo in Christo patri deuotissimo, pedum oscula beatorum, mutatio Dei excelsa, Dico tibi pater alme, & c. Quod omnium primo corpora in primam materiam reducere oportet. Prius te scire uolo, quod materia omninm metallorum, & eorum sperma est fumus albus, decoctus, & inspissatus in uentre terrae, calore sulfureo decoquente: & secundum uarietatem sulfuris, & ipsius multitudinem in terra, diuersa metalla procreantur: semper tamen ipsorum plurimum materia est una, & eadem essentialiter, solo differens accidente, & c. Cum enim sine sale operator nihil agat, sicut qui cum arcum sine corda sagittat: & hoc Morienus clarius dicit, Accipite phlegmaticum & cholericum, & terite sanguineum cum eis, donec fiat caelum tingens pro debita & c. in suo igne, & c. Phlegmaticus est frigidus & humidus ut mercurius, cholericus uero est calidus & siccus ut sal armoniacum, sanguineus est calidus & humidus, ut Sol, seu aurum: Nota sal armoniacum non dat colorem, sed dat introitum, praeparat, & purgat: ingrediuntur tunc reliqui spiritus corporibus permistis, & coniungit, & recedit. ipsum enim sal est unguentum siccitate ignis coagulatum, ex natura calida & sicca subtili, a parte in partem penetrans soluit corpora, & est copulator contradictoriorum, & omnium spirituum cum corporibus. Ipsum enim est spiritus uolans, lapis generans, ad Elixir coadiutor. Et nisi ipsum esset, non solueretur, nec ingrederetur Elixir, nec poneretur unum cum aliquo alio, nec intraret unum in aliud: uolans est, existens una cum corporibus corpus, & est in eo occultum & absconditum: de quo dicit Auicenna in Maiori, si posueris eum loco ignis, aeris, & sulfuris, aut cuiuslibet, non errasti in opere: ad quamlibet enim se inclinat naturam. Et Almizadir, id est sal armoniacum tibi solum subseruiat. In libro Aluminum & salium traditur: Quod si Deus non creasset eum, non perficeretur Elixir, & uanum esset studium Alchymicum. Qui ergo sine sale operatur uel agit, ut ait Allegoria sapientum, corpora mortuorum in sepulchris eorum non attenuat, propterea & c. De Decoctione Lapidis Philosophorum & de regimine ignis in diuersis gradibus decoctionum ad coagulationem lapidis. Uersus de solutione. Qui quaerit in merdis secreta philosophorum, Expensas perdit proprias, tempusque laborum. Est in mercurio quicquid quaerunt sapientes: Corpus, abhinc anima, spiritus, tinctura trahuntur Nullus mercurius sumatur, quam mineralis. Ignis coagulationis gradus. Primus formetur, ut sensus ei dominetur, Sensibus aequato gaudet natura secundo; Tertius excedit, sed cum tolerantia laedit: Destructor sensus, nescit procedere quartus. Igitur ad practicam descendamus, clare & aperte, & intelligibiliter eam subiiciamus. Nota ergo, quod in operatione nostra, quae diuina est, potius quam humana, requiritur una sola materia, nec ulla alia: quia aqua nostra pura, & mineralis in nullo alio opere posita, nec etiam alicui corpori mista, quae materia est substantia, & a qua diuersi colores effectusque in regimine apparent. Et scias quod una materia etiam requirit unicum uas de uitro, quod dicitur uas Hermetis: & illud requirit unum aliud uas terreum cum coopertorio suo similiter terreo. Et illud unum uas de terra requirit unicum furnum, uidelicet furnum Hermetis & coopertorium furni. Primo ergo describamus uas uitreum. Fiat ergo uas Hermetis de uitro, quod rotundum sit ad modum caelestis Lunae medie, quod uas debet habere foramen ad modum uasis, per quod foramen Luna plena portabitur. Descriptio autem uasis Hermetis est aliquantulum oblongum ad modum oui, uel ad modum ampullae. Uas terreum modo describamus, in quo debet uas uitreum praedictum poni. Fiat ergo uas terreum, quod possit sustinere ignem fortem, & continuum etiam cum ignitione, sicut est terra, de qua fiunt crucibula ad fundendum aurum: & fiat dictum uas tantae capacitatis & magnitudinis, quod praedictum uas uitreum possit ibi bene recipi: ita quod sub uase uitreo, & supra uas, & circa illud possint poni cineres cribellati ad spissitudinem duorum digitorum ad minus: fiat autem praedicto uasi coopertorium, quod ita coniungatur cum uase suo quod flamma ignis non possit percuntere uas uitreum intus positum. Habeat autem predictum cooperculum unam superius auriculam, ut possit deponi, & tractari & c. Modo collocemus uas uitreum in illud uas terreum sic: Primo habeas de cineribus optime cribellatis in bona quantitate, & pone de eis in uase terreo praedicto in spissitudinem duorum digitorum ad minus, fortiter cineres imprimendo: deinde pone ibi uas de uitro cum suo retentorio, uel coopertorio: prius tamen optime claudatur orificium ipsius uitri, cum luto tibi noto ( est autem lutum sapientiae ) deinde circumpone cineres reliquos circumquaque, & supra & c. sicut scis. Modo subiiciamus aliqua notabilia: Nota, quod in operatione nostra, & in quolibet opere alchymico, siue agatur de sublimationibus, siue de distillationibus, siue decoctionibus quibuscunque, necessarium est duas partes uitri esse uacuas. Item, quanto carbones sunt magis ponderosi, & magis compacti, seu densi, tanto sunt meliores ad opus nostrum: quia ignis factus ex ipsis magis durat in sua qualitate, & ita carbones quercini & similes sunt eligendi. Et nota, quod licet sint quatuor colores principales in opere apparentes, scilicet niger, albus, rubeus, & citrinus, qui sunt in diuersis gradibus taliter apparentes secundum suum gradum decoctionis. Cum alio enim igne facimus corpus nigrum, cum alio album, & cum alio rubeum, & alio citrinum. Sunt enim quatuor gradus ignis, qui in suprascriptis quatuor uersibus continentur. Et nota, quod Philosophi hanc scientiam ignis celauerunt, nec aliquis philosophus de dictis gradibus est clare locutus, sed obscure omnes. De leui igne tantum faciunt mentionem. Primus igitur gradus continetur in primo uersu, qui est, Primus formetur, ut sensus ei dominetur. Et quomodo cognoscetur, quando est calor primi gradus? certe sic: quod si manus tangant cineres, seu capellum, seu coopertorium furni possit ibi stare sine aliqua laesione. Et iste est primus gradus, quem Philosophi celauerunt: Putrefactio Epilogus. & cum illo solo igne, aut sibi simili, & cum nullo alio, putrefit materia nostra secundum aliquos philosophos in 40 diebus, quod ego non credo: secundum alios uero in 50 quod etiam non credo: secundum alios in 70 quod etiam non credo. Qui uero probauit, & expertus est, compleuit putrefactionem ueram in 97, uel ad plus in centum diebus, & illud est uerum. Et no ta, quod licet non appareat ad oculum in materia putrefacta nigredo, tamen curandum non est, quia pro certo secundum esse naturae pellis, est super nigredinem: & ideo elementa iam iuncta sunt, siue unita, & leui igne cocta locantur, & in alias uertuntur naturas. Et per secundum gradum decoctionis, illud quod est occultum, fiet manifestum: & quod modo est manifestum, fiet occultum. Ignis quarti gradus non est carbonum, sed est ignis flammae, qui fiet in hunc modum: Habeas ligna de quercu, uel similia, & sint crassae quantitatis, ita ut possis amplexari manu: tunc incide dicta ligna in frusta, ita quod longitudo lignorum non excedat latitudinem furni: Deinde facto igne prius carbonum in furnello, superpone ex dictis frustis lignorum, duos uel tres, uel quatuor, sicut expedire uideris. Exposuimus igitur superius primum ignis gradum, qui notatur, per hunc uersum, Primus formetur, ut & c. Per quem gradum ignis, & non per alium materia nostra necessario debet putrefieri, dissolui, mortificari, & denigrari. Restat nunc dicendum, per quem modum materia nostra putrefacta dealbetur: Igitur procedamus ad secundam partem operis, quae est nostrae medicinae dealbatio. Hic uero notandum, quod duplex album est: Est unum album quod fit ad modum louis uel Saturni, & talis dealbatio fit post putrefactionem: unde dicit Geber philosophus, Oportet Iouem & Saturnum indurare, & Martem, & Uenerem rubificare. Ista autem dealbatio non est uera dealbatio, quia non est firma, nec fixa, & hic perficitur, & completur secundi gradus ignis in 100. diebus, qui hoc uersiculo continetur: Sensibus aequato gaudet natura secundo. qui secundus gradus debet esse lenis, tamen aliquantulum fortior igne primi gradus: debet enim esse talis, quod per tactum furni manus respondeat igni, & ignis manui, hoc est, quod manus possit sustinere talem calorem, & non plus: Has igitur differentias poteris facere cum solario tenui perforato existente super carbones: in quo facias diuersa foramina, secundum exigentiam graduum ad beneplacitum, uel aliter & c. Finitis autem centum diebus, continua ignem praedictum secundi gradus, ut materia bullire incipiat, & fluere, siue fundi, & durabit bullitio ista 70 diebus: & tunc materia incipit facere quosdam lapillos ad modum, seu similitudinem Hyacinthorum: continua tamen ignem secundi gradus, quousque dicti lapilli appareant. Cum autem uideris praedictos lapillos apparere, tunc ignem carbonum fortifica, faciendo ignem tertii gradus, qui notatur per hunc uersum, Tertius excedit, sed cum tolerantia laedit. Dictum autem ignem tertii gradus continuabis ad incinerandos lapillos per centum dies, quia infra dictum tempus centum dierum lapilli incinerabuntur, & figentur fixione uera & perfecta. Quod si infra dictum tempus materia nostra non incineraretur: tunc eundem ignem tertii gradus continua, quousque materia nostra sit incinerata, & tunc materia nostra dealbabitur. Et hoc album, dicitur album permanens, & dicitur spiritus & anima: & de hoc albo dicit Morienus, Dealbate latonem, id est terram, & apponite liberos, ne corda uestra rumpantur. Et Hermes, Ipsum dealbate, & suo igne sublimate, quousque exierit spiritus, quem in eo inuenietis, qui dicitur auis Hermetis. Et ista incineratio & dealbatio detegens, scilicet dubium terrae sitientis, & aquam nubium. Et scias, quod infra dictos centum dies materia nostra, seu cinis noster debet fieri in colore margaritarum, seum marmoris coruscantis. De praedicto albo dicit Algazel, Ipsum dealbatum cito igne sublimate, & c. id est iterato soluite. Et scias, quod praedictum ignem tertii gradus continuare debes, quousque secundum album appareat, & in colore praedicto. Modo sequitur quarta pars operis, quae dicitur lapidis nostri rubificatio. Tunc totam animam in corpus conuertimus, cum materiam nostram, quae prius fuit alba, rubificamus. Dicta autem rubificatio debet necessario fieri per ignem quarti gradus, qui in uersiculo continetur, Sic destructor sensus nescit procedere quartus. Dictus autem ignis quarti gradus, erit ignis flammae, & lignorum, qui fit ut supra. Continua igitur ignem praedictum per 47 uel 50 dies: nam infradictum tempus debet color tyrius apparere. mercurius uero igne suo gubernetur, & coctus igne primi gradus, in 50 diebus in coruum uerum conuertitur, deinde in 77 diebus uertitur in columbam: deinde columba in 47 diebus uel 70 uertitur in Alkasel marinum, qui est color tyrius: Et in isto colore spiritus & anima cum corpore uniuntur, & fiunt unum: & corporeum factum est incorporeum, & factus est lapis benedictus. Et scias, quod per praedictum ignem flammae, qui est ignis quarti gradus, album nostrum completum funditur, & per huiusmodi fusionem sperma nostrum in sanguinem uertitur: & in illa hora spiritus & anima cum corpore submerguntur. Et scias, quod fusio in 47 uel 76 diebus ad longius perficitur, & completur. Et nota, quod haec fusio uera, est solutio uera philosophica, & gaudet stare super ignem, sicut puer ad ubera matris suae: & uere tunc dicitur aqua permanens, & tunc factum est de corpore spiritus, & hoc est de uolatili fixum. Et in tali fusione coronatur Rex diademate rubeo: Illuminate ipsum usque ad aetatem perfectam, cuius pater est Sol, & mater est Luna. Per Solem autem nihil aliud intelligitur, nisi unctuositas sulfuris existens in mercurio, quod sulfur sit anima lapidis. Unde dicit Senior, Hoc sulfur est quod corpus denigrat, & ostium aperit: & quanto magis fusus in igne fuerit, tanto magis eius rubedo conuertitur in colorem citrinum, & ex hoc meliorabitur, & eius color tyrius augmentabitur, quousque perueniat ad finalem colorem lapidis nostri, seu medicinae nostrae, qui est color citrinus, in colore papaueris syluestris: & finaliter efficietur puluis impalpabilis, qui ad calorem ignis funditur sicut cera fluens, & penetrans, & figens. Et nota, quod argentum uiuum mercurius azot, Luna plena, lapis noster, aes nostrum, aqua nostra, Mars, argentum, stannum, albedo, Iupiter, minium, albus, hypostasis alba, album plumbum, uel rubeum, idem significant secundum diuersa tempora & gradus operationis. Et nota, quod Lauare philosophorum, est totam animam in corpus reducere: Lauare philosophorum. un de non intelligas eos loqui de alba lauatione uulgari, quae consueuit fieri cum aceto, & consimilibus. Item nota, quod quando apparet nigredo, tunc dicitur desponsatio mariti & foeminae, & esse matrimonium inter eos, & tunc acquisiuit spiritum, qui est delator uirtutum animae per corpus, & corpus recepit actionem animae & spiritus: & fit aquila, & medium naturarum. Et nota, quod terra alba, sulfur album, fumus albus, auripigmentum, magnesia, & Echel, idem significant. Item nota, quod lapis noster quando est fixus, est sicut cinis. Item nota, quod in putrefactione corporis, mercurius stat ad medium inter spiritum & animam. Item nota, quod abarnaos, Elixir, lapis philosophicus, & quinta essentia idem significant: nam est una res praeter naturam elementorum in suo esse. Ideo quatuor elementa per magisterium se inuicem complectuntur: tunc ex eis resultat, & resurgit quaedam res incorruptibilis, quae quinta essentia nuncupapatur. Item nota, quod fermentum Solis dicitur spiritus, sulfur, aurum philosophorum, crocus Martis. Item nota, quod fermentum Lune uocatur anima, rosa alba, & aer existens in lapide. Item nota, quod spiritus est fermentum Solis, anima est fermentum Lunae, corpus uero est terra stans, & haec tria sunt in mercurio. Item nota, quod corpus recipit tincturam a mercurio, a spiritu & anima naturaliter secundum gradus suos: & in fine debent apparere quaedam granula ad modum piperatae: & tunc est ibi unum magnum secretum, uidelicet quod materia nostra est congelata cum sua propria humiditate. Item nota, quando lapilli ad modum Hyacinthorum couuertuntur in cinerem album, tuncest signum putrefactionis, & denigrationis perfectae, & finitae. Item nota, quod argentum uiuum continet in se quatuor elementa, & sufficit sibi ipsi, nec indiget alicuius adminiculo: habet enim aqueam substantiam ab aqua, terream substantiam a terra, calidam & humidam substantiam ab aere, & unctuosam cremabilitatem, seu igneam substantiam ab igne. Elementum aquae currit, & fluit per corpus, & ipsum lauat. Elementum terrae stat, & est corpus mercurii, seu eius crassities & spissitudo. Elementum aeris est illud calidum temperatum, & humidum, quod est in mercurio: Et tale calidum temperatum, dicitur spiritus, & facit concordiam inter unctuositatem cremabilem mercurii, & eius lutulentiam, hoc est inter humidum, unctuosum & terreum, faeculentum. Elementum ignis est illa unctuositas cremabilis, quae est in mercurio, unde uersus: " Terra stat, unda lauat, pyr purgat, spiritus intrat. " Item Lucas inquit, ignis uester usque ad albedinem debet esse lentus: post dealbationem autem & coagulationem debet ignis augeri. Nunc igitur sub breuiloquio repetamus totius operis nostri intentionem. Primo enim lapis noster in operationem liquescit, secundo nigrescit, tertio citrinatur, quarto rubescit rubore non uero, nec multum durante, quinto dealbatur, sexto coagulatur. Et hec omnia necesse est fieri cum igne lento, hoc est cum igne primi gradus, & secundi, qui ignis sit cum carbonibus, & sine flamma: septimo lapis noster incineratur cum igne tertii gradus, qui est ignis flammae trium lignorum, uel quatuor: octauo lapis noster liquefit liquefactionem metallica & rubea, & hoc fit cum eodem igne tertii gradus: ultimo augmentando ignem, & faciendo ignem quarti gradus. Et nota, quod potest fieri medicina ad rubeum primi gradus, & secundi & tertii, cum suis gradibus, & suis multiplicationibus, & cum suis proiectionibus. Item nota, quod ignis primi gradus, qui pertinet solum ad putrefactionem, solutionem, mortificationem corporis, dicitur per quandam similitudinem balneum, quia balneum est res temperata, non intensa in calore nec etiam frigida, sed in calore remisso: unde uidemus hominem per temperatum calorem putrefieri, & sudare a sua superfluitate: sed si calor esset intensus, non sudaret, sed combureretur: si uero balneum esset frigidum, tunc uiscositas, & unctuositas existens in homine, non exiret. Et ideo est nobis necessarium habere balneum, hoc est calorem temperatum, hoc est non excedentem, nec diminutum a suo gradu. Et haec est pulchra ratio intelligenti. Finis Magistri Alberti Magni Ratisponensis Episcopi, De Alchymia Praefatio. Omnis sapientia a Domino Deo est, & cum illo fuit semper & est ante aeuum. Quicunque ergo diligit sapientiam, apud ipsum quaerat, & ab ipso petat, quia ipse dat omnibus afflueriter, & non improperat. Ipse enim est altitudo, & profunditas omnis scientiae, & thesaurus totius sapientiae: quoniam ex ipso & in ipso, & per ipsum sunt omnia: & sine eius uoluntate nihil potest fieri: ipsi honor & gloria in secula seculorum. Amen. Unde in principio mei sermonis inuoco eius auxilium, qui est fons & origo omnium bonorum, ut ipse per suam bonitatem & pietatem dignetur paruitatem scientiae meae supplere per gratiam sui Spiritus sancti: ut per meam doctrinam lumen quod in tenebris latet, manifestare ualeam, & errantes ad semitam ueritatis perducere: quod ipse praestare dignetur, qui sedet in excelsis. Amen. Quum in multas regiones & plurimas prouincias, nec non ciuitates & castella causa scientiae, quae uocatur Alchymia, maximo labore perlustrauerim, & a literatis uiris & sapientibus, de ipsa arte ab ipsis diligenter inquisierim, ut ipsam plenius inuestigarem: & quum scripta omnia perscriberem, & in operibus ipsorum saepissime persudarem, non inueni tamen uerum in his, quae libri eorum affirmabant. Aspexi ergo libros contradicentium & affirmantium, & inueni eos uacuos esse ab omni profectu, & ab omni bono alienos. Inueni enim multos praediuites literatos, abbates, praepositos, canonicos, physicos & illiteratos qui pro eadem arte magnas fecerunt expensas, atque labores, & tandem deficiebant, quoniam artem inuestigare non ualebant. Ego uero non desperaui, quin facerem labores & expensas infinitas, uigilans, & de loco ad locum migrans omni tempore, ac meditans, sicut dicit Auicenna: Si haec res est, quomodo est? & si non est, quomodo non est? Tandem perseueraui studendo, meditando, laborando in operibus eiusdem, quousque quod quaerebam inueni, non ex mea scientia, sed ex Spiritus sancti gratia. Unde quum saperem & intelligerem, quod naturam superaret, diligentius uigilare coepi in decoctionibus & sublimationibus, solutionibus, & distillationibus, cerationibus, & calcinationibus, atque coagulationibus Alchymiae, & in multis aliis laboribus, donec inueni Esse Possibilem Transmutationem In Solem Et Lnam, Quod multo melius est omni naturali, in omni examinatione & malleatione. Ego uero minimus Philosophorum intendo scribere sociis & amicis meis ueram artem, leuem & infallibilem: ita tamen, ut uidentes non uideant, & audientes non intelligant. Unde rogo, & adiuro uos per creatorem mundi, ut occultetis librum istum ab omnibus insipientibus. Uobis enim secretum reuelabo, aliis uero Secreta secretorum recludo, propter inuidiam huius nobilis scientiae. Stulti enim eam despiciunt, quod ad eam pertingere non possunt: unde exosam eam habent, nec possibilem esse credunt: ideo inuident illis qui in ea operantur, & dicunt eos esse falsarios. Caueatis ergo ne in ista operatione alicui secreta nostra reueletis. Iterum moneo, ut sitis cauti: & perseuerate in operationibus, & nolite fastidium habere, scientes quod post operationem uestram, magna sequetur utilitas. De diuersis erroribus. Nunc autem qualiter ad tanti operis laborem accedere debeatis in hoc meo opusculo, breuiter & simpliciter uos informabo. Ostendam tamen uobis primo omnes deuiationes & errores, & offendicula huius artis, in quibus multi & fere omnes errant. Uidi enim quosdam, qui cum magna diligentia quasdam sublimationes faciebant, & ulterius procedere non ualebant, quia fundamentum non habebant. Uidi & alios bonum principium habentes, sed propter nimiam potationem, & alias uanitates, opus facere non ualebant. Uidi alios qui decoctionem, distillationem & sublimationem bonam fecerunt: sed propter nimiam prolongationem operis opus relinquerunt imperfectum Uidi & alios qui ueram artem habuerant, & diligenter operibus praefuerunt, sed in sublimationibus perdiderunt spiritus propter uasa porosa, unde & dubitauerunt: & ulterius artem non curauerunt. Uidi & alios, qui artem inuestigare cupinentes, tempus statutum non ualentes expectare, nimis ueloces fecerunt sublimationes, distillationes, & solutiones: & ideo spiritus infectos, rubiginatos inueniebant, & aquas solutas & distillatas, turbulentas: unde & etiam dubitauerunt. Uidi quamplures, qui cum diligentia operi insistebant, & tandem deficiebant, quia res pro subleuamento non habebant, unde uersus: Multa licet sapias, re sine, nullus eris: Quum labor in damno est, crescit mortalis egestas. Unde pauperibus non ualet ars ista, quia ad minus uult habere expensas duobus annis: Et si contingat in opere errare, uel prolongare, quod non perueniat ad egestatem, ut in pluribus sum expertus. Uidi alios qui sublimationes faciebant puras & bonas ad quinque sublimationes: & quum plures facere non ualebant, sophisticabant, & Uenerem dealbabant, addentes quintam uel sextam partem Lunae, & seipsos & alios decipiebant. Uidi alios qui spiritus sublimabant & figebant, uolentes cum eis tingere Uenerem uel Martem, & quum impressionem non fecerunt, neque ingressionem habebant, dubitauerunt. Uidi quoque quosdam qui spiritus fixos habebant, & ipsos cum oleo ingrediente cerabant, donec ingressionem in corpora habebant, addentes tamen aliquam partem Lunae, & ita figebant Uenerem in album, quod simile erat Lune in malleatione & examinatione, & albedine, & quod pertransiuit bis aut ter examinationem, & tamen non fuit perfecta: quia Uenus non fuit calcinata nec purgata a sua corruptione. Unde dicit Aristoteles Non credo metalla transformari posse, nisi reducantur in primam materiam, idest in calcem per ignis adustionem: & tunc possibile est illud. Uiditum & alios sapientes, qui ad plenum spiritus & pulueres sublimabant & figebant, solutiones & distillationes ex puluerib. parabant, postea coagulabant, & postea metalla calcinabant, corpora dealbabant ad album, rubificabant ad rubeum, postea calcem reducebant in solidam massam, & ipsa tingebant in solem & lunam, que melius erant omni naturali in omni examinatione & malleatione. Uidens ergo tot errare, iam decreui scribere uera & probata opera, & meliora omnium Philosophorum, in quibus laboraui, & sum expertus: nihil aliud scribam, nisi quod oculis meis uidi Unde oriantur metalla. Alchymia est ars ab Alchymo inuenta, & dicitur ab archymo Graece, quod est massa Latinem. Per hanc enim artem reducuntur metalla, quae in mineris sunt corrupta, & imperfecta ad perfectionem. Et notandum, quod metalla differunt inter se accidentali forma tantum, non essentiali: ergo possibilis est spoliatio accidentium in metallis. Unde possibile est per artem nouum corpus constitui: quia omnia metallorum genera generantur in terra ex sulfure & arg. uiuo commistis, uel etiam propter terram foetidam. Sicut enim puer in uentre matris suae ex corrupta matrice contrahit infirmitatem ex causa loci per accidens, & corruptione, quamuis sperma fuerit mundum, tamen fit puer leprosus & immundus causa matricis corruptae. Sic est in metallis, quae corrumpuntur, uel sulfure corrupto, uel terra foetida: unde haec est differentia omnium metallorum, qua differunt inter se. Quando enim sulfur mundum rubeum occurrit argento uiuo in terra, inde aurum generatur tempore breui uel longo per assiduitatem uel decoctionem naturae sibi subseruientis. Quando uero mundum & album occurrit argento uiuo in terra munda, inde generatur argentum, quod differt ab auro in hoc, quod sulfur in auro rubeum, in arg. album fuerit. Quando autem sulfur rubeum, corruptum & urens occurrit arg. uiuo in terra, inde generatur cuprum, & non differt ab auro nisi in hoc, quod in auro non fuit corruptum, hic uero corruptum. Quando uero sulfur album, corruptum & urens occurrit argento uiuo in terra, inde generatur stannum: & quia stridet inter dentes, & uelocem habet liquefactionem, ideo est, quia argentum uiuum non fuit bene commistum cum sulfure. Quando uero sulfur album, corruptum & urens occurrit argentum uiuum in terra foetida, inde generatur ferrum. Quando sulfur nigrum & corruptum occurrit arg. uiu. inde generatur plumbum, de quo dicit Aristoteles quod plumbum est aurum leprosum. Iam satis dictum est, unde metalla habeant originem, & quomodo inter se differant forma accidentali, & non essentiali. Restat nunc uidere de probationibus Philosophorum, & authoritatibus quomodo probent esse ueram hanc artem, ut obuiare possimus aliis, qui contradicunt eam non esse ueram. Probat artem Alchymiae esse ueram. Uolunt ergoquidam contradicere, & quamplures, & maxime illi qui non intelligunt aliquid de arte, nec metallorum naturas cognoscunt, & nesciunt quid sit eorum intrinsecum uel extrinsecum, & dimensiones & profunditates metallorum minime cognoscentes. Istis igitur, quum obiiciunt Aristotelis uerba dicentis, Sciant artifices Alchymiae rerum species permutari non posse, respondendum, hoc dixisse de ipsis qui credunt & uolunt metalla adhuc corrupta transubstantiare: quod sine dubio uix fieri potest. Audiant ergo uerba Aristoteles quae sequuntur: Quod experientia destruit formam specierum, & maxime in metallis, & hoc est uerum, quando aliquod metallum est calcinatum, & inde fit cinis & calx, quae teritur & lauatur, & ceratur cum aquis acutis, donec fiat alba & uiua: & sic per calcinationes & medicinas diuersas amittunt humiditatem corruptam & adustiuam, & acquirunt humiditatem aeream uiuificantem ipsa corpora, & calx mundata reducitur ad solidam massam: quae massa potest recipere tincturam albam & rubeam. Unde ait Hermes, Quod spiritus ingredi corpora non possunt, nisi purgata, & non ingrediuntur, nisi aqua duce, Aristoteles dicit, Non credo quod metalla possint transubstantiari, nisi reducantur ad primam materiam, id est mundificentur a corruptione sua per ignis adustionem. Adhuc contradicentibus, & non credentibus melius obuiare uolo, quia quod scimus loquimur, & quod uidemus testamur: uidemus species diuersas recipere formas diuersas diuersis temporibus: sicut patet in Arsenico quod est rubeum, & pet decoctionem & assiduitatem erit nigrum, per sublimationem erit album semper tale. Et forte aliquis diceret, quod tales species de facili possunt transmutari de colore in colorem, sed in metallis impossibile. Quibus respondeo ex euidenti causa per diuersas probationes & euidentias, eorum errorem penitus destruens: Uidemus enim ex argento generari azurum, quod dicitur transmarinum: quod tamen cum natura sit perfectum, carens omni corruptione, facilius uidetur, & est destruere accidentale quam essentiale: uidemus enim cuprum recipere colorem citrinum ex lapide calaminari, quum tamen neutrum sit perfectum, neque cuprum, neque lapis calaminaris, quia in ambobus agit ignis. Uidemus quod ex stanno fit lithargyrium, & stannum per nimiam decoctionem uertitur in colorem auri, quod tamen possibile esset conuerti in speciem argenti, cum de natura eius sit. Uidemus & ferrum conuerti in argentum uiuum quod uidetur quibusdam impossibile: & quare sit possibile iam rationem dixi superius, quod omnia metalla generantur ex argentum uiuum & sulfure: unde cum arguium. sit origo omnium metallorum, etiam possibile est ut ferrum redigatur in argentum uiuum. Nonne, uerbi gratia, aqua liquida tempore hyemis per nimiam frigiditatem induratur, & fit glacies? non ne glacies a calore Solis soluitur, & erit aqua, ut prius? Ita est de argento uiuo ubicunque est in terra, & si ibi est sulfur, tunc ista duo coadunantur simul, & per decoctionem temperatissimam longo tempore indurantur, & erit lapis mineralis, de quo trahitur metallum. Uidemus etiam quod ex plumbo fit cerussa, ex cerussa minium, ex minio plumbum. Ecce iam satis manifeste probatum est, quomodo species permutantur de colore in colorem usque ad tertiam uel quartam formam. Unde nullo modo dubitandum est, quin metalla corrupta possint reduci ad sanitatem per medicinas suas. Iam positum est fundamentum ad artem istam: uideamus quod superaedificemus. Si enim superaedificauerimus foenum, uel lignum, uel stipulam, ignis consumet omnia. Inueniamus ergo lapides, quos ignis non destruat, neque corrumpat: tunc securi erimus ab omni perturbatione. Et sciendum quod ea quae diximus de impedimento artis, & in principio, & postea de probationibus eiusdem, ideo dicta esse, ut artem ueram esse stabiliamus & c. Nunc uidendum qualiter agendum sit, & quo tempore, & quo loco. Et primo incipiendum est firmare etiam praecepta. Primum ergo praeceptum est, ut artifex huius artis sit tacitus & secretus, & nulli reuelet suum secretum, quod nulla ratione ulterius manifestet: sciens procerto, quod si plures scirent, nullo modo pertransibit, quin diuulgetur: & quum diuulgatum fuerit, pro falsario reputabitur: & ita erit in perditione, & opus imperfectum remanebit. Secundum praeceptum est, ut artifex habeat locum, & domum specialem extra hominum conspectum, in qua sint duae camerae uel tres in quibus fiant operationes ad sublimandum, solutiones, & distillationes faciendum, sicut in posterum docebo. Tertium est, ut obseruet tempus in quo sit operandum, & horas ad sublimationes, & solutiones, & distillationes: quia non ualerent in hyeme sublimationes: solutiones uero & calcinationes omni tempore fieri possunt: haec autem omnia in operibus lucide docebo. Quartum est ut artifex huius artis sit sedulus & frequens circa operationes, & non sit taediosus, sed perseueret usque in finem. Quod si inceperit, & non perseuerauerit res & tempus amittet. Quintum, ut secundum artis institutionem operetur: primo in contritionibus, secundo in sublimationibus, tertio in fixionibus, quarto in calcinationibus, quinto in solutionibus, sexto in distillationibus, septimo in coagulationibus: & sic per ordinem. Si autem tingere praeter sublimationem & coagulare & soluere per distillationem uoluerit, perdet pulueres suos: quia quum proiecti fuerint, non retinebis ex eis quicquam, sed reuolabit citissime. Uel si cum fixis pulueribus, qui non sunt soluti nec distillati tingere uoluerit, non ingredientur nec permiscentur corporibus. Sextum est, ut omnia uasa, in quibus debent poni medicinae, uel aquae, uel olea, siue super igne uel non, debent esse uitrea, uel uitreata. Si enim in uase cupreo ponantur aquae acutae, fient inde uirides: Si autem in ferreo uel plumbeo, denigrantur & inficiuntur: Si in fictili penetrabunt, & destruentur omnia. Septimum est, quod cauere debes ante omnia, ne apud principes uel potentes intromittas te de aliquibus operationibus, propter duo mala: si enim intromiseris te, tunc de tempore ad tempus requirent a te, & dicent, Magister quomodo succedit tibi? quando uidebimus aliquid boni? Et non ualentes expectare finem operis, dicent, nihil esse, truffam esse & c. & tunc habebis taedium maximum. Et si ad finem bonum non perduxeris, indignationem perpetuam ex hoc acquires. Si autem ad finem bonum perueneris, cogitabunt perpetuo te habere, nec permittent te abire: & ita illa queatus eris uerbis oris tui, & sermonibus propriis irretitus. Octauum praeceptum est, ne aliquis intromittat se de operationibus, qui non habeat expensas plenas ad minus, & ut omnia possit comparare, quae ad artem sunt necessaria, necnon & utilia: & si intromiserit se, & expensae defecerint, tunc res & omnia amittet, Quod furni sint necessarii, & quales, & quanti. Nunc uidendum est, quomodo fiant furnelli, & qui, & quot sunt necessarii. Ad quod sciendum est, quod furnelli debent fieri ad quantitatem operis. Si enim res tibi sint sufficientes, & opus magnum uolueris inchoare, tunc eo maiores construendi sunt. Si autem exiguum tibi fuerit, furnellos secundum quantitatem puluerum & medicinarum construes. Uolo tamen ponere doctrinam furnellorum, & quantitatem secundum quod expedit tam diuitibus, quam pauperibus. Primo ergo dicendum est de furnello philosophico. Statuatur furnus prope parietem, ubi uentus accedere possit: furnus uero distet a pariete per longitudinem brachii in hunc modum. Fiat fouea in terra ad ulne profunditatem, in latitudinem duarum spannarum uel paulo plus, que circumliniatur argilla magisterii, super quam constituatur murus per circuitum de eadem argilla. De qualitate uel quantitate furni. Recipe de argilla simplici & appone ad quatuor partes quintam partem argillae figulorum, & contere optime, & adde parum de arena, & iterum contere ( aliqui apponunt consulto fimum equinum, aut saltem aquam, in qua ille fimus fuerit dissolutus ) quo facto, fac murum, ut dixi, super foueam in altitudine duorum pedum, uel parum minus, & ad spissi tudinem spannae unius & permitte siccari, & tunc habeas rotam factam de argilla figulorum, quae ignem fortem sustinere possit, quae undique sit perforata, habens 50 uel 6o foramina, secundum rotae quantitatem, ad modum digiti superius arcta, inferius uero ampla, ut liberius possit descendere cinis: inferius uero in terra fiat meatus per terram & parietem, antequam rota superponatur, & ille sit arctus circa foueam, extra uero parietem amplus quasi ad unam spannam, ut uentus intrare possit: qui meatus debet liniri argilla: quo facto superponatur rota, ita ut amplitudo foraminum sit subtus: & tunc iterum fiat murus super murum, & rotam ad spissitudinem spannae: murus uero sit in altitudine super rotam unius brachii: furnus uero habeat foramen in medio super rotam, ubi carbones imponantur. Superius uero haheat foramen, ubi uasa calcinatoria imponantur: quod foramen cooperiatur postea, cum coopertorio sibi apto. furnus quoque habeat subtus ( alibi supra ) foramina parua quatuor uel quinque in amplitudine trium digitorum. Et haec est forma furni. Praeterea sciendum est, quod super rotam debes ponere tripedem de argilala factum, super quo ponantur uasa calcinatoria, ut desubter ponantur carbones. Quot & quales sint furni sublimatiui, & unde. Nunc uidendum est de furnellis sublimatiuis, qui ad minus debent esse duo uel quatuor, & fiant per omnia cum rota, & meatu, & foraminibus, sicut furnus philosophicus, excepto quod non debent esse tantae capacitatis: & isti debent simul stare, ut omnibus possint ministrare. Quales sint furni distillatorii. Furnelli distillatorii sic faciendi sunt: fiant ut supra de argilla: fiat murus rotundus super terram ad spissitudinem quatuor digitorum, in latitudinem uero trium palmorum: & habeat fornax per circuitum foramen in amplitudine trium digitorum: furnus uero sit amplior superius, quam subtus in hunc modum, ut eius figura demonstrat. De istis furnis fiant tantummodo duo, qui sufficiunt ad distillandum. Uasa uero sint furnellis apta, alia ad distillandum, alia ad calcinandum, alia ad coagulandum, quorum formam ponemus in fine libri. Reperies in caelo philosophorum Ulstadii & c. De furno uitreariorum: Furnus uitreariorum fiat cum caeteris in fine, qui satis est necessarius ad uitreandum. Quomodo uasa fictilia deuitreantur. Recipe quodcunque uas uolueris deuitreare, scilicet uas de argilla bene combustum, & linito bene cum minio sic temperato: recipe aquam & impone de fermento ceruisiae uel uini quantum ad decimam partem aquae, & misceas simul, & postea impone minium quantum uolueris, & misce bene simul, & inde lineas uas cum pincello, uel cum manu, & permitte siccari: quo desiccato pone in furnum, concauitatem subtus uertendo, ita quod iaceat super duo ferramenta fortia, quae in medio fornacis sint posita. Et si uis plura uasa imponere, melius est ut claudas os fornacis cum lapide & argilla, & fac ignem lentum primo ad spacium unius horae, postea uigora ignem, quousque uideas minium defluere sicut ceram: tunc cessa & permitte infrigidari, & tunc aperi & inuenies uasa tua optime uitreata. Hoc tamen nota, quod minium factum de cerussa decuplo plus ualet ipsa cerussa, quam minium factum de cinere plumbi. Data doctrina de furnellis, iam dicendum est de spiritibus & medicinis. Quod quatuor sunt spiritus metallorum qui tingunt. Sciendum ergo quod quatuor sunt metallorum spiritus, scilicet mercurius sulfur, auripigmentum, uel arsenicum, & sal armoniacum: isti quatuor spiritus tingunt metalla in album & rubeum, id est in Solem & Lunam: non tamen per se, nisi prius praeparentur ad hoc cum mediciuis diuersis, & non effugiant ignem: & cum steterint in igne faciunt mirabilia opera: faciunt enim de Marte uel Ioue Lunam, de Uenere uel Saturno, Solem. Et ut breuiter dicam, omnia metalla transubstantiantur in Solem & Lunam, quae paria sunt omni naturali in omnibus operibus, excempto quod ferrum Alchymiae non trahitur ab adamante: & aurum Alchymiae non laetificat cor hominis, nec curat lepram, & uulnus ex eo factum tumescit: quod non facit ex auro naturali. In omnibus enim aliis operibus, scilicet malleatione, examinatione, & colore durat in aeternum. De his quatuor spiritibus fit tinctura, que dicitur Elixir Arabice, fermentum Lat. Quid sit Elixir, & quot metallorum transubstantiantur per hos quatuor spiritus. Est autem Elixir nomen Arabicum, Latine uero significat fermentum, quia sicut panis fermentatur & leuatur per bonum fermentum, ita massae metallorum transubstantiantur per hos quatuor spiritus in album & rubeum & maxime per mercurium, quia ipse est fons & origo omnium metallorum. De generibus medicinarum & nominibus earum. De spiritibus uero aliis & medicinis, quae sint & quomodo nominentur, sic est intelligendum, scilicet sal commune, sal alkali, sal nitri, sal borax, alumen zucharinum, alumen iameni, tartarum, atramentum, uiride eris, lapis calaminaris, cuperosa, tutia, cinabrium, minium, cerussa, oua gallinarum, testae ouorum, acetum, urina, cadmia, marchasita, magnesia, & aliae res multae, de quibus in hoc libro non habemus necesse. Ista uero non tingunt, sed sunt adiuuantia spiritus ut citius praeparentur, & citius soluantur, & cum aquis ipsorum terantur calces metallorum, & acquirant humiditatem rectificantem ipsa corpora. Haec autem quomodo praeparentur, & ubi inueniantur, & calcinentur, & soluantur, & distillentur, per ordinem in sequentibus ostendemus. Quid sit mercurius, & unde nascatur. Est autem mercurius aqua uiscosa in uisceribus terrae, substantiae subtilis terrae albae per calorem temperatissimum unita tali unione aequaliter: ideoque fugit in superficie plana de facili, & propter aquositatem non adhaeret, licet uiscosam habeat substantiam, propter suam siccitatem, quae illi obtemperat & illam adhaerere non permittit. Est etiam materia metallorum cum sulfure, scilicet lapis rubeus de quo extrahitur arg. uiuum, & inuenitur in montibus maxime in cloacis ueteribus in multa quantitate. natura eius est frigida & humida & est fons omnium metallorum, & ab eo procreantur omnia, ut supra dictum est. Creatur uero cum omnibus metallis, & miscetur ferro, & sine ipso nullum metallum deaurari potest. Additio. Arg. uium. cum sulfure & sale armoniaco sublimatum conuertitur in puluerem rubeum splendentem: & iterum ustum in igne, redit ad substantiam humidam & fluentem. Quid sit sulfur, & quid operetur, & ubi inueniatur. Sulfur uero pinguedo terrae est in minera terrae per temperatam decoctionem inspissata, quousque induretur, & fiat spissa: & quum indurata fuerit, uocatur sulfur. Fortissimam sulfur operationem habet, & est uniformis substantiae in partibus suis: & ideo non aufertur ab eo oleum eius per distillationem sicut ab aliis rebus oleum habentibus, sed per aquas acutas sulfur in ipsis decoquendo: inuenitur in terra, aliquando in montibus, aliquando in paludibus: est etiam multiplex, scilicet album, rubeum, uiride, citrinum, nigrum: & etiam quoddam mortuum. Uiuum est Illud quod de terra extrahitur mundum fusum, & ualet contra scabiem. Mortuum uero est quod fusum est in cannis, ut inuenitur in apothecis. Additio. Sulfur igneam habet naturam, ipsum liquefit ut gumma, & totum fumus est. Quid sit auripigmentum, & unde nascatur. Auripigmentum est lapis mineralis, & sic fit. Sterquilinium terrestre in cauernis terrae per longam decoctionem transit in substantiam auripigmenti. Duplex est in eo uiscositas: alia subtilis, alia grossa: una tollitur per ablutionem & decoctionem eius in urina, alia per sublimationem, ut inferius dicetur. Additio. Auripigmentum est calidum, comburens, nisi candidetur. Auripigmentum sublimatum, cuprum in argenti speciem dealbat: idque super salis gemmae partes quatuor, duabus salis armoniaci appositis, superius inferiori superpone: habens itaque tertio commutationem, uidebis optatum. Quid sit arsenicum Arsenicum est de materia subtili, colorem habens sulfureum, & est lapis rubeus: natura eius est sicut auripigmenti: flos eius erit albus & rubeus: de facili sublimatur. Duobus enim modis albificatur, scilicet per decoctionem & sublimationem. Quod sal armoniacum sit duplex. Sal armoniacum duplex est, scilicet naturale & artificiale. Naturale est quod inuenitur in terra duplex, scilicet album & rubeum: quorum tamen utrunque extrahitur de minera dura & clara, saporem habens uehementer salsum natura eius calida & sicca. Est etiam lauatiuum, mundificatiuum & subtiliatiuum. Artificiale est melius naturali in opere nostro: & ipsum est nobilius omnibus salibus, & conuertit mercurium in aquam, quando cum eo assatur & teritur, & mittitur in aliquo loco humido ad soluendum: Et cum ipso ferrum & plumbum soluitur. Ipsum quoque est oleum, quod congelauit siccitas ignis. Natura eius est calida & humida, & est spiritus subtilis ad Elixir: nam sine ipso nec soluentur, nec ingredientur. Et sciendum, quod per ipsum non dealbantur corpora, nec rubificantur, nec transubstantiantur, sicut per alios spiritus: sed ipse dat aliis introitum, & purgat & mundificat corpora a nigredine: tunc relinquit ibi spiritus cum corporibus permistos, & coadiuuat eos, & postea recedit. Additio. Aqua salis armoniaci sublimati uel non, sed per filtrum, uel pluries per pannum subtilem & spissum colati cuilibet corpori calcinato in aliud corpus fusile prebet ingressum, si illud calcinatum saepe in eo imbibatur, & postmodum congeletur, & ultimo puluerizetur & dissoluatur. Unde crocus ferri hoc modo praeparatus argento auri optimi tincturam praebet. Quid ualeat sal commune, & quomodo praeparetur. Sal commune est clauiger huius artis, quia claudit & aperit omnia, & sine illo nullum opus Alchymiae perfici potest. Praeparatur aute sic. Accipe de eo quantum uis, & solue ipsum in mortariolo cum aqua calida mouendo, donec solutum sit, tunc cola per pannum spissum in uas lineum, & quod remanet supra fundum, iterum cum aqua calida, sicut prius, solue, donec totum sit solutum. Tunc aquam illam coque in uase uitreo, aut plumbeo, aut cupreo, donec aqua euanescat, & sal reuertatur in priorem statum. Tunc accipe illud sal, & pone in ollam nouam ad furnum calcinationis ( olla debet claudi ) & sicca optime & serua usque dum doceam te, qualiter debes soluere & distillare. Additio Non debet fieri in metallo, quia non est bonum, ut expertus sum, sed in uase terreo plumbato, ut dicit Geber in de Perfectionis inuestigatione in particula prima. dissolue sal in aqua calida, dissolutum distilla per filtrum, distillatum congela in uase apto cum lento igne. Alii postea ponunt in furno calcinationis aut panis, & siccant optime, & seruant. Aqua salis cuiuslibet. Fit autem sal fundens sic. Recipe sal de Pictauia & tere minute in mortario cupreo, postea imple quatuor uesicas mutoninas, & liga illas cum corda per collum ut non respiret: postea habeas cacabum plenum aqua pluuiali, & pone unum baculum in transuerso cacabi, ad quem suspendes tuas uesicas, & submerge in aqua usque ad collum, & ibi dimitte per diem naturalem, deinde extrahe & cola aquam, extra quam intus reperies, & quod non est dissolutum, repone in cacabo per alium diem ut prius, & tot uicibus facias, quousque totus sal resoluatur in aquam, postea distilla & congela: postea congelatum pone in potto terreo super ignem carbonum undique accensum, bene tamen prius lutato, & tunc dimitte in igne aut furno quousque ignis extinctus sit: & postquam infrigidatum est, aperi tuum sal, quod erit ut metallum, & hoc fiat septem uicibus & non minus. Quid ualeat sal Alkali, & quomodo praeparetur. Sal alkali est qui spectat ad artem istam, & quando bene praeparatus est, tunc soluit omnes calces corporum in solidam massam. Natura eius est calida & humida: Fiat autem sic. Recipe cineres quercus putridae in magna quantitate, uel cineres clauellatos proprie, que habentur ad pannos abluendos, & contere minutissime, & accipe sextam partem de calce uiua, & misce simul, & pone pannum spissum super tinam, & desuper pone cinerem cum calce mistum quantum pannus capere potest, & funde desuper aquam feruentem, & cola in lixiuium, donec totam amaritudinem extraxeris: & tunc deiice istum stratum, & pone alium, & huic fac sicut priori. Habita autem tota aqua, mitte residere in eodem uase usque mane, ( & distilla per filtrum ) tunc decoque eam in caldario donec aqua euanescat, & non det fumum: tunc permitte infrigidari, & erit lapis durus, quod dicitur Alkali, id est faex amaritudinis: & tunc accipe hunc salem & pone in ollam usque ad medium, & pone non clausum in fornacem, & dato ei in primo lentum ignem, quousque bulliendo non insaniat ( siue saliat: ) Postea da illi fortiorem quousque totum rubescat & liquescat sicut cera, tunc defunde cum forcipe in aliam ollam incontinenti, quia si aliquid tardaueris, non poteris effundere, quia cito indurabitur: & tunc habebis salem alkali album, quem pone in uase uitreo in loco calido & sicco, quia si in loco humido poneres, solueretur. Additio. Fiat autem aliter sic sal alkali. Recipe de cinere cuiusdam herbae, quae dicitur Soda, & bene mole & bulli in ollam cum aqua, & fac transire per caligam sicut claretum semel autm bis: deinde distilla per filtrum, postea pone in potto terreo nouo, & ad lentum ignem congela primo, deinde augmenta ignem, quousque bene congeletur: tunc ponatur in loco mundo & sicco. Alumen faseolum dicitur alumen alkali, alofor, & cinis clauellatus, aut ex eo factum Alumen iameni tere & solue in tribus libris aquae urinae distillatae, deinde distilla per filtrum nouum, deinde congela album, postea tere super marmor, deinde rora aliud marmor cum aceto distillato, & pone alumen illud tritum desuper inclinando marmor ab una parte, ut cadat in uase uitreo aqua clara, & terrestreitas maneat super marmor ut terra alba, & hoc fiat in loco frigido & rorido, & ponatur in uase uitreo bene obturato: hanc aquam potes congelare in leuissimo igne humido: & cum hoc alumine fixatur spiritus, & cum hac aqua lauantur corpora calcinata. Quomodo alumen albificatur & soluitur in aquam. Accipe de alumine quantum uis, & pone usque ad medium uel minus in ollam, & claude uas, & pone in furnum, & primo da ignem lentum, & postea fortem, & permitte siccari per diem integrum in tali igne, postea extrahe quum fuerit infrigidatum, & inuenies alumen albius niue, quod serua, quia ex ipso fit aqua ad album, super lapidem marmoreum in loco frigido & humido. Additio. Hoc modo dicto potest resolui alumen quodlibet in aquam, uel terendo cum pauco salis armoniaci sublimati, uel positum ad dissoluendum super marmor, aut in fimo, aut in uapore aquae calidae, aut aliter. Quomodo atramentum rubificatur, & soluitur in aquam. Tramentum est terra nigra, odorem habens sulfureum quum crematur in igne: mutatur eius color niger in rubeum per calcinationem, quem nunquam amittit de caetero. Recipe atramenti triti quantum uis, & pone in ollam usque ad medium, uel ad summum, & claude cum coopertorio, & argilla linias, & desiccatum pone in furno calcinationis, & da ignem primo lentum per tres horas, postea fortiorem, tribus horis, donec tota olla rubescat, & in tali calore stare permitte per diem & noctem, & caue ne liquefiat, postea permitte infrigidari & extrahe, tunc habebis atramentum rubrum, quod uocatur flos atramenti. Reserua ergo: nam quando solutum est in aquam, tunc rubificantur spiritus & corpora cum eo colore rubeo, quem nunquam amittent. Additio ad caput superius de Alumine. Alumen plumae sic praeparatur: tere minute, & coque in urina purgata, & imponas tantum aquae urinae quod superet alumen de duobus digitis, & coque quousque alumen sit dissolutum in aqua, postea distilla per filtrum, deinde congela & sicca inter duas patellas terreas super lentum ignem. Et sic debes siccare res, quas non potes ad Solem siccare, nisi sint spiritus: quia eorum exiccatio est alia, & sic fit: pone eum in uase undique clauso, praeterquam superius, ubi sit paruum foramen ad quantitatem pisi, & uas cum materia pone in furno siccari, dum panis fuerit extractus, uel factus sit modicum calidior, & ibi dimitte per totam noctem, & in mane reperies siccum: & haec praeparatio dicitur Exiccatio. Quaere in Aristoteles de Perfecto magisterio. Quomodo praeparatur tartarum, ut oleum fiat ex illo, quo calces soluuntur. Tartarum est res quae multum ualet ad istam artem, quod sic praeparatur. R. tartarum crassum rubei uel albi uini, & imple ex eo ollam & claude: postea pone in furnum, & da ignem primo lentum, postea fortiorem: hoc fac tribus diebus & noctibus, ita quod olla rubescat, postea extrahe & reserua, & docebo te oleum facere ex eo, cum quo soluere poteris omnes calces corporum & spirituum in aquam, & ipsa est unum de retinaculis. Additio. Non est bonum implere ollam in forti igne, & hoc sum expertus pluries. Quomodo uiride aeris fit, & quomodo rubificatur, & super omnia ualet ad artem istam. Uiride aeris fac sic: Lamine aeris primo cum sale armoniaco & melle resolutis inunctae suspendantur super uapores aceti fortis in olla forti, & claude ualde bene, ne aliquo modo respiret, & ponatur in loco calido, ut acetum euaporet, & permittatur stare tribus hebdomadibus uel quatuor, postea aperi, & inuenies uiride aeris adhaerere laminis: quod abrade & serua, & iterum suspende laminas super acetum sicut prius, donec totaliter conuertantur in uiride aeris: postea ad ignem positum calcina per omnia sicut de atramento docui, & erit color rubeus, qui nunquam destruetur: qui quando solutus est in aquam, cum ipso corpora & spiritus rubificantur colore perpetuo: & ipsum est unum de retinaculis spirituum: & in ipsa aqua sunt secreta multa. Additio. Uel sic fit aes uiride. Recipe limaturae Ueneris libram unam, uitrioli, salis armoniaci, ana libram semis, de omnibus cum forti aceto fac pastam, pone in uase uitreo in fimo equino: ibi putrefiet, & efficietur uiride aeris nobile. Flos. Tolle patellam mundissimam de aeramine & suspendas super acetum acerrimum, & pone ad Solem immobiliter: post 14 dies aperies, & tolle ipsam patellam, colligesque florem, & facies iarim mundissimum. Nota quod Geber dicit in libro Fornacum, in capitulo Lunae, quod Uenus debet esse purgata & dissoluta, & ex ea extrahitus sulfur mundissimum, tingens, & fixum. Quomodo fiat Cinabrium & de quo. Cinabrium est res nobilis quae ad artem spectat, & uocatur Usifur: fitque ex argento uiuo & sulfure, sic: Recipe mercurii partes duas & sulfuris tertiam partem & contere ad modum uermilionis, & pone in uas uitreum, angustum habens collum, & bene linias ubique cum argilla ad spissitudinem unius digiti, & desiccatum pone super tripodem, & obstrue os uasis bene, & da ignem lentum fere per dimidium diem: post uigora ignem melius, & sic assa per integrum diem, donec uideas superius fumum rubeum exire, tunc permitte infrigidare, extrahe & frange uas, & inuenies cinabrium finum bonum, exercitare ergo, & inuenies ueritatem. Et nota, quod quum in cinabrio tibi uisum fuerit, quod uas incipit superius sudare, aperi ualde cautem, & uidebis fumum croceum exhalare, qui post modicam horam transformabitur in colorem rubeum siue cinabrii postea accipe lignum & in ampullam mitte, & extrahe, & uidebis si satis sit, tunc permitte infrigidare. Additio. Sed primo lauetur mercurius cum cineribus, & sale, & per transitum rari panni. Similiter etiam sulfur bulliatur in urina & aceto auferendo nebulam supernatantem, & post exiccetur, scilicet per unum diem in aceto, & secundo in urina decoquatur. Sed uidi in scriptis istam. Recipe duas partes mercurii, tres partes sulfuris, quatuor partes salis armoniaci. Haec Hermes. Quomodo & unde fit Azurium. Et si Azurium non sit necessarium in arte nostra, tamen de eo ponam doctrinam. R. duas partes mercurii, & tertiam partem sulfuris, & quartam partem salis armoniaci: haec contere sicut docui de cinabrio, in u ase uitreo positum assa per omnia ut cinabrium: & quum uideris per fumum uintrum blaueum, tunc satis est: & cum infrigiditatum fuerit frange uas & inuenies azurium nobile: tunc contere super lapidem sine aqua, & habebis ex eo expensas tuas. Additio. Aliqui dicunt, quod uas uitreum debet manere apertum, donec materiae humiditas exhalata fuerit super ignem. Uidi in quodam tractatu circa pondus Azuri, 22 pondera mercurii 8 sulfuris, & 4 salis armoniaci. Item uidi in alio tractatu poni unum pondus salis armoniaci, duplum sulfuris uiui, triplum mercurii: lutato uase ponatur in fimo triduo, postea decoque ut supra Hermes Adhuc alius modus. Recipe lib. I. mercurii, sulfuris uncias A salis armoniaci uncias 2. contere & sublima, & fiet azurium ultramarinum lento igne. Alius modus. Recipe mercurii drachmas duodecim, sulfuris uiui drachmas quatuor, salis armon. drachmas tres. Aliter. Recipe duas partes mercurii, tertiam partem sulfuris, & octauam partem salis armoniaci: puluerizentur & ponantur in uitro lutato, & strictum collum habente, detur mediocris ignis per dimidium diem, & tunc fortis, & lutetur foramen, & si blauius fumus exiuerit, satis est & c. Alibi 22 pondera mercurii, sulfuris 8 salis armoniaci 4 & fiat per omnia sicut usifur. Quomodo fit cerussa, & undecerussa sic fit. Recipe laminas plumbi, & suspende eas super uapores aceti fortis in olla forti, & claude uas, & pone in loco calido, & per omnia fac sicut fecisti de uiridi aeris, & inuenies cerussam laminis adhaerere, quam collige & serua donec habeas magnam quantitatem, & inde fac minium. Quomodo fit minium de cerussa. Minium de cerussa sic fit. Cerussam tere bene super lapidem cum aqua, & fac inde quasi pastilla, & pone in uas fictile formatum ad modum bacini non habentem rotunditatem uel longitudinem, sed prius pone ollam magnam super lapidem, uel super duos parietes ex argilla, ex altitudine unius spannae, & super illos pone ollam, ita quod os ollae super unum parietem iaceat, & fundus super alium, & tunc depone uasculum cum cerussa in medium ollae, & illud cooperi cum alio uase sibi apto, & da primo lentum ignem, & postea fortiorem per dimidium diem: tunc permitte infrigidari, & inuenies cerussam alialiquantulum rubeam, iterum fac sicut prius terendo per dimidium diem, tunc extrahe, & inuenies minium bonum. Quomodo fit minium de cinere plumbi. Accipe ollam & pone super duos parietes, sicut docui supra, & plumbum impone, & da ignem fortem: quum liquefactum fuerit, habeas cochlear ferreum longum, cum quo moueas continue, & cito incineretur: & hoc fac tamdiu donec incineretur totum: quod infrigidatum per pannum lineum, uel per strictum cribrum extrahe, quod remanserit, iterum proiice in ollam mouendo ut prius, donec totum redigatur in puluerem subtilem, quem iterum cribratum, super lapidem iterum tere cum aqua, & de ipso per omnia fac ut docui de cerussa, terendo, assando, donec habeas minium. Additio. Minium etiam sic fit. Accipe quinque aut sex libras Saturni in quolibet potto, & facias fundi bene calidum, & mole ferrum intus cannam, usquequo ueniat totum in puluerem, & dimitte quiescere duas horas, tunc distempera in urina, & pone tres horas super ignem in potto bene calidum per octauam partem unius horae, & dimitte ignem diminui per se ipsum, tunc habet rubeum colorem: & postea oportet iterum terere super unam mensam, & iterum mittere in cannas, & ibi dimittere per unum diem ad lentum ignem competenter & factum est. Aliter. Recipe tertiam partem salis gemmae, duas partes arsenici rubei, & tantundem argenti uiui, & miscebis simul, & facies minium indequid sit sublimatio, & quot modis potest fieri. Sublimatio autem est rei siccae per ignem eleuatio cum adhaerentia sui uasis. Sublimatio uero diuersificatur secundum diuersitatem spirituum sublimandorum. Quaedam uero fit cum ignitione, ut Marchasitae, magnesie, & tutiae: quaedam uero cum ignitione mediocri, ut mercurii & arsenici: quaedam cum igne remisso, ut sulfuris. Quaedam uero sublimatio mercurii est, ut fiat despoliatio terrestreitatis illius, & aqueitatis mutatio: Est autem ingenium separata terra superflua saepius commista cum rebus, cum quibus affinitatem non habet: & sublimationem ipsius ita reiterare saepius: & horum genus est calx corticum ouorum, & marmoris albi, & uitrum tenuissime tritum, & omne genus salis praeparati, ab istis uero mundatur: ab aliis uero non, nisi fuerint in perfectione corpora, sed corrumpunt potius, quia sulfureitatem habent omnia talia quae cum ipso in sublimatione ascendentia, opus corrumpunt. Et propter hoc si sublimas a stanno uel plumbo, post sublimationem ipsum conspicies nigredine infectum: ergo melior est sublimatio per ea, cum quibus non conuenit. Melius autem esset cum eis, cum quibus conuenit, si sulfureitatem non haberent, Modus autem remotionis aqueitatis est, ut quando commiscetur cum calcibus cum quibus sublimari debet, teratur, & commisceatur cum illis, donec de eo aliquid non appareat, & super ignem lentum aqueitas remouetur: qua recedente, & secum aqueitas mercurii recedit, sicut in sequentibus sublimationibus spirituum docebo. Quid sit calcinatio, & quot modis fiat. Calcinatio autem est cuiuslibet rei per ignem puluerizatio ex priuationem humiditatis partes consolidantis. Calcinantur autem corpora a sua perfectione diminuta. Calcinationes etiam sunt diuersae. Calcinantur corpora ut sulfureitas illa defoedans & corrumpens deleatur: Comburitur enim omnis sulfureitas ex quacunque re adustiua, quae sine calcinatione deleri non posset. Specialis enim mollium scilicet corporum per eam ea indurare, sed manifestius imprimitur & citius induratur. Causa uero calcinationis spirituum est ut melius figantur & citius soluantur in aquam: quia omne genus calcinati fixius est, & facilioris sublimationis, quam non calcinati. Corpora ergo mollia per ignem de facili possunt calcinari: corpora uero dura per ignem uehementem. sicut in fine docebo. Additio. Luna calcinatur sic: Recipe unciam unam Lune purissimae, aut plus quantum uis, de qua fac laminas tenues sicut ungues manus, & tertiam partem salis communis, communi praeparatione praeparati, & calcinati, & quartam partem de mercurio sublimato, & fac puluerem de dicto mercurio & sale simul tritis: Postea cementa dictas laminas in sublimatorio, ponendo primum lectum de dicto puluere, & secundum lectum de laminis dictis, & consequenter lectuatim: deinde fac sublimationem cum igne lento, donec tota humiditas dictarum rerum mistarum euanescat: deinde claude bene orificium, & augmenta ignem per diem naturalem: & caue ne remoueas uas ab igne immediate, sed dimitte infrigidari per tres horas, & noli aperireuas donec sit frigidum, quia exhalarent spiritus: & dum uas est frigidum remoue, & extrahe mercurium sublimatum clarum ut crystallum, & pone ad partem, postea extrahe lunam tuam cum sale communi relictam semicalcinatam, & tere simul salem & lunam semicalcinatam super Porfidum, si teri possit: si teri non posset, pone in cassola uitreata, & cum aquis feruentibus separa totum sal, donec nihil salsedinis ad linguam sentias: tunc desicca calcem relictam in fundo paropsidis, & calcina iterum cum nouo sale & mercurio sublimato quinquies uel sexies: Et in qualibet uice post calcinationem laua calcem Lunae, donec nihil salsedinis in lingua sentias, & luna tua calcinata sit albissima & mundissima, ut radii stellarum, taliter quod si fundas partem dictae calcis cum borace, uel nitro, uel cum bono sale alkali, inuenies lunam tuam conuersam in aurum album. Quid sit coagulatio, & ad quid fiat. Coagulatio autem est liquorosae rei ad solidam massam per humiditatis priuationem reductio. Causa uero inuentionis eius est mercurii induratio & medicinarum solutarum ab aqueitate illis admista ablutio: coagulatur autem mercurius ex frequenti illius praecipitatione cum uiolentia ad ignis asperitatem. Asperitas autem ignis illius aqueitatem remouet, & hoc fit in longo uase & arcto. Quid sit fixio, & quot modis figantur corpora. Est autem fixio rei fugientis ab igne conueniens optatio: Causa uero inuentionis eius est ut omnis tinctura, omnisque alteratio perpetuetur in altero, & non mutetur: figuntur enim corpora a perfectione diminuta per calcinationem, quando soluuntur a sulfureitate uolante & corrumpente: figuntut enim sulfur & arsenicum duobus modis: uno modo per iterationem sublimationis super illa in aliis, uel quousque stent. Figuntur etiam spiritus alio modo, scilicet cum aquis metallorum, uel cum oleo tartari, sicut dicam inferius. Additio R. mercurii sublimati, salis armoniaci ana, sublima septies, uel quousque fundatur, tunc in fundo manebit lapis: illum tere & solue in loco humido, & fiat aqua: cum ista aqua imbibe arsenicum metallinum, tunc solue cum aceto distillato, & distilla septem uicibus, aut congela, & solue, fiet lapis. Arsenicum autem fit metallinum fundendo cum duabus partibus saponis albi, & una arsenici. Aliter fit in libro Fornacum apud Geberum: ibi uide, si uis. Sublima mercurium, aut sulfur, aut arsenicum praeparata, aut plura illorum simul cum sale tartari, aut sale petrae, aut armoniaco, & hoc fiat toties, quousque stent fixa, deinde extrahe sal cum aqua calida. Quid sit solutio, & quot modis fiat. Solutio autem est cuiuslibet rei calcinatae in aquam resolutio: causa uero inuentionis eius ut suum intrinsecum fiat extrinsecum, & e contra: & ut conueniens sit ad distillandum: sic enim purificatur omnis eius corruptio. Fit autem solutio aut caliditate & humiditate, uel frigiditate & humiditate, sicut in sequentibus docebo. Additio. Aliqui soluunt postquam fuit calcinatum, cum tanto sui ponderis de sulfure in crucibulo clauso cum aqua aut succo limonum. Quid sit distillatio, & quomodo, & quare. Distillatio autem est uaporum aquosorum in suo uase eleuatio: diuersificatur autem quia quaedam est sine igne, quaedam uero cum igne: quae cum igne est, duorum generum inuenitur: Quaedam uero per eleuationem ut illa quae fit per alembicum: quaedam uero est per descensum, ut ea quae fit per cannam, & per ignem uasibus superpositum & c. Causa uero generalis cuiuslibet dilationis est purificatio liquorum a faece sua: Uidemus enim rem distillatam puriorem effici: Causa specialis aquae purae fuit imbibitio spirituum & medicinarum mundarum: ut si quando egemus imbibitione, aquam puram habeamus, quae fecem post illius resolutionem non habeat uel dimittat, qua medicinae nostrae, & spiritus mundati infici possunt: causa uero inuentionis distillationis est quae per descensum cannae fit olei puri in natura sua extractio, quando per sensum oleum in natura sua combustibile haberi non poterat, ut patet in petroleo. Distillationis autem quae per filtrum perficitur inuentionis causa, est solius aquae serenitas. Additio. Sublimatur mercurius sic. Recipe uitrioli exiccati, salis communis calcinati ante unciam unam: puluerizentur & misceantur, addatur uice post uicem uncia una mercurii, conterantur adinuicem superaspergendo acetum distillatum parum, ut melius fortificetur: uel quod melius est parum aquae fortis, quia melius fortificabitur, postea pone in sublimatorio. Et si sublimatorium fuerit de uitro, fiat mediantibus cineribus, & lutum sit de creta puluerizata cum farina distemperata cum albumine ouorum: Et si sublimatorium fuerit terreum, fiat super carbones, & sit lutum de argilla, calce uiua cum stercore equorum, cum aqua salis & papyro optime madefacto. Quid sit ceratio, & quomodo fiat. Ceratio autem est rei non fusibilis & siccae mollificatio: Ex hoc patet, quod causa inuentionis eius est, ut quod ingressionem non habebat ex priuatione liquefactionis in corpus ad alterationem ( seu incerationem ) mollificetur, ut fluat, & ingressionem habeat. Putauerunt quidam cerationem ex oleis liquidis & aquis debere fieri, sed erroneum est: in nullis enim tota humiditas inuenitur melius quam in sulfure & arsenico. Modus autem cerationis per illos est, ut totiens per rem cerandam multiplicetur eorum sublimatio, quousque in illud humiditatem inuenientes, fusionem bonam praestent: hoc autem non fiet ante illorum perfectam mundationem ab omni re corrumpente. Sed melius mihi uidetur, ut eorum olea prius figantur per oleum tartari, & cum illis oleis fiat omnis ceratio competens: & haec de his sufficiant. Additio. Ceratio quidem est necessaria in omnibus Elixiribus tam spirituum quam lapidum, quam corporum: in hoc concordant omnes Philosophi. Modus cerationis est talis: Ceretur corpus donec appareat ut cera mollis, & natet desuper aqua: solue in phiala sub fimo, post distilla semel, & remoue faecem, quia est aliquantulum nigra: deinde gela in fornace parua. Signa transmutationis sunt, si sumatur parum de illo Elixir post congelationem, pone in crucibulo super ignem, si fundatur, est bonum: si non redeas ad regimen. Quomodo mercurium praeparabis, & super niuem dealbabis. Recipe de mercurio libram unam, & contere super lapidem sic: R. calcem corticis ouorum, siue calcem marmoris albi, siue uiride eris, & pone ex eo super lapidem, & superfunde acetum forte, & contere in pastam: postea appone de mercurio parum, & contere donec nihil appareat, & iterum parum appone de mercurio & contere simul sicut prius, & appone parum de sale armoniaco: uel tere omnia simul, donec non appareat mercurius: tunc facies ex hoc frustitula ad modum pastillarum, & pone in uas donec nihil appareat. Tunc fac ex eo pastilla, & pone in uas factum ad modum scutellae, & pone ad siccandum in fornacem mediocriter calefactam, ne per nimium calorem mercurius euanescat. De mercurio sit lib.i.de calce sit lib. I. de sale armoniaco est mensura ut semper sumas tantum quantum de calce, & quantum de mercurio: & debet conteri donec nihil appareat de mercurio. Quum autem bene desiccatum fuerit, iterum contere sicut prius, cum aceto, donec non appareat, & pone ad siccandum. Hoc autem est signum perfectae contritionis, quum ipsius parum madefactum cum saliua super argenteum denarium inde linitum non adhaeserit mercurius: si autem adaeserit, non est bene tritum. Quum autem satis fuerit, comtere minutissime sine aliqua defectione, & positum in sublimationem, coopertorium superpone. Hoc tamen non est praetermittendum, quum imposueris medicinam, quia superficiem eius aeques cum penna pectinando: Et sic uas clausum cum argilla in coniunctione uasorum optime linias ne respiret, & positum super furnum sublimationis da ignem per dimidium diem lentum, donec ista humiditas euaporet: quod probabis superponendo laminam, donec exiccetur: quum exiccatum fuerit claude cum argilla bene, & da ignem fortiorem, & in ultimo da fortissimum: & quum nox est permitte infrigidari: mane aperi, & quicquid de eo uiuum fuerit, apparebit in superiori parte alludel: altera uero pars ia cebit supra faeces sicut nix, puluerizabile circa parietes inferioris uasis aliquando in superiori uase, illud collige & reserua: uiuum sicut prius contere cum faecibus, & sublima donec habeas ipsum totum mortuum & puluerizabile, & ita contere totiens & sublima, donec habeas ipsum totum mortuum & puluerizabile. Tunc ulterius ne apponas ei aliquem liquorem, quia statim reciperet suam uiuacitatem, & labor tuus esset inanis. Recipe tunc de sale praeparato ut docui, & bene pura & siccata parte una, appone partem dimidiam mercurii sublimati, & cum manu misce simul, & pone illud in uas ad sublimandum, & plana superius & claude, & sublima sicut prius: mane extrahe, & quod sublimatum est collige & proba, si in faecibus aliquid remanserit, hac nota, accipe de faece, id est de sale parumper, & pone super carbones, si fumigat, tunc secunda die idem sublima sicut prius per diem, & postea collige diligenter ualde omnia ista sublimata: & tertio cum nouo sale pone ad sublimandum: & sic fac sicut prius, & inuenies super niuem, dealbatum. Tunc proba si adhuc in faecibus aliquid remanserit: & si aliquid remanserit, sublima donec totum habeas: tunc accipe iterum nouum salem, & fac sicut prius quater uel pluries usque ad fixionem, & serua. Additio. A Talco etiam optime calcinatur. Magister loide Meun in suo magno opere apponit etiam uiride aeris, quod tamen est contra Geberum in capitulo de sublimatione mercurii, quia dicit, quod sublimari debet cum his, que sulfureitatem non habent & c. Modus sublimandi mercurium melior omnibus: Rasis in libro donationis, qui est 23. de 70 sume salgemmae partem unam, atramenti Aegyptii partem aliam, quas bene teras: Deinde super eas iace argenti uiui quantum ipsae sunt, & totum simul bene teratur, deinde ponatur in fundo allutel pergamenum, & super ipsum ponatur salgemma assatus, cui superponatur medicina, postquam illa desiccata fuerit, quod nihil humoris sit in ea relictum: & accendatur sub eo prius ignis paucus, deinde augmentetur donec argentum sublimetur uiuum: postea ipsum sume, & optime tere, & sublima ipsum: sitque caput allutel in primis amplum, postea arctum successiue magis angustum, donec redeat sicut palma manus: Sublimabitur enim sicut crystallus in partibus allutel sub scuto. De eo uero quod est super scutum, non fit lapis, sed erit puluis albus: & hoc erit septem uicibus. Si ergo firmatum sit super ignem, & tabulam ignitam, erit bene, & si non, reitera sublimationem cum atramento & sale, ita quod super caput angustetur: ipsum enim curret ( uel haeret ) & facit tabulam albam, & argentum merum. Si saepius sublimaueris mercurium, in qualibet uice debes minuere quintam partem faecum: si cum uitriolo & sale sublimes ut supra, debent assata esse. Lutum quo iuncturae claudantur fit ex cinere, argilla, sale communi dissolutis in urina. Aliqui cum albumine oui & calce uiua. Quomodo soluitur, albificatur, & figitur sulfur. Primo decoquatur sulfur in aceto forti per diem integrum, sitque bene prius tritum super auferendo nebulam quae supernatat: postea permitte siccari, & tere ipsum & pone tantundem aluminis praeparati ut docui, & proiice in uas ad sublimandum sicut mercurium, sciens quod tantus ignis non est faciendus sicut mercurii, sed remisso & lento igne sublima per diem integrum: mane extrahe & inuenies sublimatum & nigrum: Sublima secundo & erit album: sublima tertio & appone sal, & erit albissimum: itera eius sublimationem tertio & quarto, & usque ad fixionem, & serua. Additio. Sublimatur sicut arsenicum, sed maiore indiget decoctione & longiori. Quomodo albificatur auripigmentum. Auripigmentum debes terere & decoquere uno die in aceto, & alio die in urina: postea appone ei tantundem de fuligine ferri, & misce bene simul postea sublima ipsum, per omnia faciendo, ut de sulfure docui, & erit album: Additio. Auripigmentum dicitur arsenicum citrinum. Auripigmentum aceto & sale praeparatum quoad serenum sit exaltatum: quantum enim ad munditiem nullum melius: Rasis idem alibi: sal super omnia praeparat ipsum. Quomodo albificatur arsenicum. Arsenicum uero est eiusdem naturae cum auripigmento, sed non est necesse decoqui: tere igitur bene & imbibe, cum aceto forti ( Rogerius dicit ace to distillato, uideas ubi loquitur de corporum calcinatione ) bis uel ter, uel quater, & toties desicca, & tunc potest seruari in puluere quod erit aptum ad calcinandum corpora: si uero uis sublimare, tere bene per se, & appone sibi tantum de fuligine ferri, & sublima septies uel pluries per omnia, ut de mercurio docui, & erit albius niue. Quomodo praeparatur sal armoniacum. Sal armoniacum sic sublima: tere ipsum bene cum tanto salis communis bene praeparati sine omni liquore, & pone ad sublimandum cum lento igne per tres horas, postea cum forti igne per diem: mane extrahe, & quod sublimatum est reserua, & per omnia fac ut de mercurio docui: cum eisdem ( alibi nouis ) faecibus sublima bis uel ter, & serua ad partem. Additio. De sale communi praeparato dissoluto incera salem armoniacum, & post incerationum desicca: & hoc toties fac incerando & desiccando, quousque sal armoniacus recipiat de aqua salis quantum ipsum est: tunc eo utere. Sali armoniaco soluto in aceto & distillato per filtrum, & siccato ad Solem appone tantundem salis combusti in cluteo & cineribus calidis, & simul terantur absque alia imbibitione sublimetur, & erit sufficienter praeparatum ad omnem dispositionem: quod probatur si liquescat absque fumo super laminam ignitam. Haec Rogerius Bacon. Alii sublimant cum sale gemma: sed illud sal debet esse optime siccatum ante ignem, & cum sale armoniaco subtilissime tritum: alii sublimant cum sale communi, & Talco praeparato insimul tritis strato de sale communi praeparato, & in circuitu sublimatorii, & sublimatur bene quater aut quinquies. Praeparatio salis armoniaci secundum Rasim. R. de sale armoniaco crystallino, tere cum tanto spumae maris & sale nitro, & ipsum sublima, ( in fundo allutel pergamenum pone & super stratum salis assati ) & sume sublimatum, coque ipsum positum in cannis in aqua, soluetur enim, distilla ipsum: aut solue ipsum in uesica, uel in kisti fellis super aquam, & distilla ipsum, & ex eo operare. Salem armoniacum fixum soluere est difficile: imbibe ergo ipsum ex aceto & inhuma in fimo, soluetur enim, distilla ipsum, Et caue tibi ne totam assumas aquam, sed tantum quantum posuisti de spiritu quem soluere uoluisti, & c. De qua substantia fiat ignis. Habita doctrina de sublimatione spirituum, restat iam uidere de ignis substantia: dico ergo quod ignis debet esse de carbonibus duplici de causa: prima est, quia minor est labor subiicere carbones quam ligna: secundo, quia ligna dant fumum multum, & propter fumum non bene posset considerari, finderentur a calore ignis, ut saepius contingit, quando argilla non est bona, & quando uasa non sunt bene combusta, & quum scinduntur, statim erit fumus albus, quod facile uidetur super ignem, qui fit de carbonibus, & quum uasa fumigant, statim deponantur ab igne, alias amitteretur sublimatio. Unde cauendum est ne fiat. Nota quod superius uas, scilicet alludel debet esse deuitreatum, inferius uero non est necesse. Solent etiam quandoque medicina in scutella indurari, quae non potest sublimari: unde non est dubitandum, sed secundo teri debet & apponi parum plus de faecibus, & subtiliter sublimari, & erit bene sublimatum. De fixatione spirituum, caput additum. Fixatio sulfuris: Pulueriza illud, & liga in panno lineo, & bulli in aqua cum calce uiua, primo ponendo calcem usque ad medium uasis, & residuum implendo cum aqua communi, & fac quod sacculus non tangat fundum uasis, sed stet in medio, scilicet bene ligando superius & inferius, apponendo paruum lapidem ut descendat & bulliat sic 24 horis, uel circa, semper nouam aquam calidam superponendo, dum aqua defecerit, deinde extrahe tuum sulfur, & fac bullire in aqua dulci, ut purgetur a calce, & factum est. Aqua fortissima ad fixandum omnem spiritum. Primo rectifica aquam lapidis occulti albi, scilicet libras quatuor cum libra una calcis corticum ouorum inhumando & distillando, & hoc fac saepius: deinde in illa aqua, scilicet in una libra cum dimidia appone uncias duas salis communis praeparati in secundo gradum, & uncias duas salis alkali optime praeparati, & unciam unam salis armoniaci quater sublimati, & unciam unam albuminis plumae coagulati post suam praeparationem: & omnes isti sales dissoluantur in ista aqua, & cum ista fixa omnes spiritus in cucurbitis duplicatis uasa bene lutando. Haec Arnoldus. Tamen cum istis salibus fit multa distillatio, & salium sublimatio, & cum faecibus reductio, & in aquam ab eis distillatam resolutio, & hoc cum spiritu, & absque illis uasis duplicatis: & aliquotiens in septima sublimatione spiritus erit fixus cum aqua uirtute salium in fundo cucurbitae, ut lamina ignitionem sustinens: & aliquotiens in quarta sublimatione aqua erat fixata pro quarta parte sui, & oportebat addere aliam pro fixatione spiritus complenda. Aliqui dicunt, quod ponendo mercurium sublimatum super laminam stanneam uel ferream in cellario statim uertetur in aquam, quam per dissolutiones & congelationes rex facilius fixatur. Aqua abstracta ab albuminibus ouorum, & deinde rectificata a calce corticum, alumine iameni, & sale armoniaco ana unciam unam, est summe fixatiua spirituum super omnes aquas, ut infra sequitur. Mercurius item fixabitur hoc modo, Tere in mortario mercurium sublimatum cum tartaro & sale communi crudis, & tunc sublima, & iterum tere & sublima, & continua usque decies uel pluries, renouando in singulis contritionibus sal & tartarum: & exinde fixabitur mercurius. Fixatur quoque mercurius in cumcurbitis duplicatis in uno die cum oleo tartari superfuso, faciendo lentum ignem duabus horis primis, postea fortificando continue per diem, quousque nihil liquoris ascendat, quod probatur discooperiendo cucurbitam, aut aperiendo foramen, aut desuper imponendo uirgulam coruli ad tentandum, si in fundo sit adhuc liquor, quia si sit durum, tunc est fixatum: quod si non sit, fortifica ignem tribus horis, postea dimitte infrigidari. extrane, tere, imbibe, & coque septies. Aqua mercurii: Sume de sale armoniaco, & de maris spuma partes aequales quas bene teras, & asperge de eis in cucurbita una, & pone argentum uiuum desuper & quod ex eo remanserit inuolue ipsum & distilla cum igne debili: & distillabitur in primis aqua alba, in qua non est utilitas: postea ignem parumper uigora, & distillabitur aqua arg. uiui, siue fuerit in principio uiuum, aut sublimatum. Omnes sales fixati fixant mercurium, similiter & sal armoniacus fixat simul sublimando, quousque mercurius fundatur. Fixatur autem mercurius cum sale alkali, & cum calce corporum, aut cum utroque, & hoc in igne temperato, & uase adhoc apto: quia ignis temperatus est humiditatis conseruatiuus ad fusionem: excessiuus uero, fusionis turbatiuus, seu impeditiuus. Fixari potest mercurius sublimando inter duas scutellas bene sigillatas, alternatim uertendo & ponendo scutellam inferiorem superius, & superiorem inferius quatuordecim aut quindecim uicibus, & tunc fixabitur. Aliqui dicunt, quod hoc debet fieri in uase ferreo, & iste modus est per ordinem ignis. Si uis spiritus sublimatos fixos facere, solue calces corporum cum aqua salis armoniaci, & ex hac aqua imbibe eos, quia erunt fixi: quia ratione calcis figuntur spiritus, ut inquit Bacon. Fixatio salis armoniaci calcem uiuam impasta cum albo ouorum, & fac qui. 2. crucibula, & conclude in eis salem armoniacum in peciis defractum, & circunda cum dicta pasta, & desicca, postea fac sibi aliam tunicam de luto sapientiae, & desicca, & sepeli in cineribus calidis per duos dies & noctes, & erit fixum: tunc dissolue in aquam calidam, & si uis cola & congela, & erit purum. Hic incipit aperire & docere secreta huius artis. Iam docui te colligere diuersos flores plenos adoramentorum bonorum, in quibus redolet sanitas & pulchritudo cum gloria huius mundi: hic est flos florum, rosa rosarum, & lilium conuallium. Laetare ergo iuuenis in adolescentia tua, & collige flores, quia introdnxi te in ortum paradisi: facias ergo ex ipsis coronam capiti tuo, ut gaudeas & fruaris delitiis huius mundi. Aperui ergo tibi nunc sensum: nunc faciam te intelligere secreta huius artis, & quod diu celatum est, nunc manifestabo in lucem. Superius ergo sublimare & colligere flores ipsorum docui: nunc uero docebo ipsos plantare, ut fructum multum afferant, & fructus ipsorum in aeternum permaneat. Docebo te figere pulueres sublimatos, ut in igne possint permanere, & corporibus adunari & permisceri, & hoc duobus modis. Hic docet figere pulueres, ut cum corporibus permisceantur. Accipe ergo de quoque horum uolueris libram unam uel duas sine omni alia re, & pone in uas fixionis, quod sit formatum super foraminibus ex argilla bona uitreariorum ad spissitudinem digiti, & non sit uitreatum, & claude rimas cum argilla bona, scilicet luto sapientiae: quo facto pone super furnum sublimationis, & da ignem per diem integrum: & si sit aestas, quantitas ignis sit sicut mercurii sublimati post meridiem: mane autem facto uerte quod est superius deorsum: hoc fac ad minus duabus uicibus: tunc aperi & uide si puluis est fixus hoc modo: pone de ipso parum super carbones, si dat fumum, non dum est fixus: si autem non fumigat, tunc est fixus: Et hoc est signum de omni spiritu. Si autem non est fixus, repone super furnum claudendo ipsum uas sicut prius, & da ignem per quinque dies, uel tandiu quousque audias sonum in uase, quasi lapillos cadentes, quod saepius contingit, quando est nimis exustum. ( alibi dicitur, ut probetur super laminam ignitam si fundatur & currat, uel non det fumum. ) secundus modus est cum imbibitione olei tartari. Fit autem sic: Recipe arsenicum sublimatum, uel sulfur, uel auripigmentum, & contere super lapidem cum oleo tartari, quousque totum liquidum fiat: postea pone in phialam uitream, & pone ipsam in cineribus cribratis per cribrum bene, & pone uas cum cineribus super furnum distillationis, & da ignem primo lentum ualde quasi uorandone uas frangatur. Postea quum calefactum sit uitrum, fac maiorem ignem, & sic desicca medicinam in uase aperto si uis: sed melius concluso, quod superponas alembico recipiens aquam ab eo distillatam, quia ad multa ualet: Desiccata medicina frange uas, quia alio modo non poteris excipere, & inuenies pulueres induratos ut lapidem, quem tere bene, ut prius, cum oleo super distillando iterum frange uitrum, & excipe, & tere bene, & pone in aliam ampullam, & pone in fimo equino calido per septem dies, & tunc soluetur in aquam: tunc pone uas in cineribus calidis & coagula lento igne donec induret, & habebis spiritus fixos, & erit tinctura firma & permanens. Proiice ergo de hoc puluere unam partem super quinquaginta partes Martis calcinati, uel Ueneris, & erit bonum in omni malleatione & examinatione. Qualiter uno modo soluuntur spiritus in aquam. Soluuntur etiam spiritus duobus modis: uno modo docui cum oleo tartari, sed post septimam congelationem debet poni super lapidem marmoreum in cellarium ualde humidum, ita ut inclinatus sit lapis, ut quicquid resoluerit, statim descendat in uas uitreum superpositum. Soluuntur alio modo spiritus in aquam, scilicet per aquam salis armoniaci, quae sic fit: Pone ipsum uel quemcunque alium salem preparatum super lapidem in foueam resolutionis, uel in cellarium uitreum, & statim resoluitur in aquam: cum hac aqua pulueres sublimatos soluendos tere. Hoc nota, quod postquam sublimatus fuerit mercurius, nunquam misceri debet cum aliquo liquore, nisi cum aqua salis communis uel armoniaci, uel oleo tartari. Tere ergo puluerem cum hac aqua septies, & toties desicca: postea pone puluerem tritum super lapidem, & sine dubio cito soluetur in aquam, quam reserua ad distillandum: corpora uero calcinata eodem modo soluuntur ut spiritus, scilicet flos aeris, & flos atramenti, de quibus per omnia, ut de spiritibus est faciendum, & quemlibet per se ad distillandum. Additiones. Rursum ( ad capitis principium refer hoc ) ad omnem solutionem sal erit necessarium. Rasis. Oleum aquilae sic fit: Recipe lib. 1. salis armoniaci, & mole super lapidem cum urina quantum sufficit ad modum pastae: tunc fac stratum primo de calce communi, secundo de sale armoniaco, tertio de calce: & super salem pone calcem ouorum in parua quantitate, & ad ignem pone ad funden dum, & quum fusum fuerit depone ab igne, & super lapidem pone, & dissolue oleum infra quatuor dies, & pone in uase uitreo & serua. Aliqui impastant sal armoniacum, albumen oui & calcem, faciunt pomum, & lutant, desiccant & figunt in igne: Argentum uero uiuum nunquam soluitur, donec super ipsum ingrediatur sal bonus, desiccatus aut tritus, aut alkali, & extingue ipsum septies, & postea uiuifica ipsum cum aqua calida, & tunc solue ipsum: & nisi ita feceris, non soluetur. Rasis. Sumatur aqua salis armoniaci sublimati ter uel quater, & imbibatur mercurius sublimatus ex hac aqua paulatim & paulatim, & post quamlibet imbibitionem desicca ad Solem uel ad ignem debilem: post claude os uasis firmiter, & pone in fimo, & stet ibi septem diebus: quod si non sit solutum, renoua fimum per septem dies, donec sit aqua clara. Oleum ad incerandum. Recipe salis armoniaci, salis communis ana partem unam, & duas partes calcis uiue non extinctae cum pauco sagiminis porci, & in uase uitreo pone & distilla ad lentum ignem: & quando completa est distillatio, iterum repone ad distillandum & hoc ter: & hoc est oleum album ad incerandum Elixir, & ad dulcificandum seum mollificandum calces metallorum, & omnia quae seruiunt ad opus album: Sed hoc non debet hic esse. Aqua mercurii fit ad unam unciam mercurii cum duabus unciis aquae fortis facta de duabus partibus aluminis puto iameni, & altera parte salis petrae. Aliter fit sic: Coagula mercurium sublimatum fundendo septies aut octies stannum bulliens super ipsum, qualibet uice cooperiendo crucibulum, ne fumus exeat & efficitur nigrum, aut coloris olei: deinde tere optime super marmor cum pauco aquae salis armoniaci, & pone in fimo: & quum solutum fuerit distilla, aut per filtrum, aut in distillatorio: & cum hac aqua fit Elixir cum calce Lune, & arsenico sublimato, & oleo albo Philosophorum. Sulfuris dissolutio. Accipe mundati lib. I. albi amizadir ( sublimati ) tantundem aceti candidi sublimati, quod quinque partibus sulfuris sit aequale, in coeno ponatur transmutando semper die tertio. Rasis. Habes ad longum in Aristoteles de Perfect. in capitulo separationis sulfuris. Amizadir partem unam, spumae marinae partes tres, duas salis, urinae partem unam, tere, cribra; in cucurbita repone, adiecto uiuo argento quod satis est: deinde quoque leue & spaciosum adhibito incendium: cum candida manauerit aqua, ipsam operi, necessariam serua: inhumatio semper necessaria: coenum quoque ad quatuor dies transmutandum, donec quod quaeris ad oculum deprehendas. Rasis. Sed puto istud Rasim dixisse corporis dissolutionem faciendam pro maiori opere: ergo nota. Mercurius secundo uel tertio distillatus ab alumine iameni uel rochae soluitur per se ipsum super marmor in loco rorido uel humido: & melius credo si cum crudo poneretur. Quomodo rubificantur spiritus in aquam rubeam. Nunc uidendum est qualiter rubificantur spiritus. Recipe ergo aquam rubeam atramenti distillatam, & cum ipsa imbibe spiritus ( fixos ) quos uolueris rubificare, septies terendo, imbibendo, assando, & tunc pone ad soluendum super lapidem, et soluetur in rubicundissimam aquam. Additio. Aqua rubea non debet distillari per distillatorium, nisi sit illa cuius color est fixus super ignem: alias distillaretur alba. Quomodo aqua distilletur duplici modo. Distillatio sic fit: Pone aquam quam uolueris distillare in uas distillationis & pone uas in cineres, ut supra, & distilla, & hoc fit caliditate & siccitate. Si autem uis caliditate & humiditate distillare, pone aquam in uas, in quo cineres prius fuerint, siue in caldarium super furnum distillationis, & in ipsam aquam pone foenum, & desuper uitrum, & firma ne declinet ad aliquam partem, sed stet directe. Et summopere praecaue ne unquam frigidum uitrum ponas in aquam calidam, uel e contra: alioquin frangeretur, & amitteres laborem tuum. Et nota, quod quando uas uis excipere, debes permittere infrigidari cum aqua, facta distillatione. Hoc autem caueas in distillatione, ne aqua bulliat in distillatione. Et per hanc doctrinam distillationis omnes aquas reserua: hoc totum reserua quod sequens doctrina & forma ostendit. Additio. Aqua corporum. Recipe calcem Solis aut Lunae, & salis armoniaci sublimati ana, & insimul contere super lapidem: deinde sublimetur a calce corporum sal armoniacus, & reitera septies, conterendo & sublimando: tunc pone super lapidem ad soluendum. Aliqui tamen antequam subliment imbibunt materiam, & conterunt cum aqua boracis dissoluti, & hoc faciunt septies. Ad corpora soluendum in aquam: Corpora calcinata tere cum ana salis armoniaci & calcis corticum ouorum: tunc pone in phiala uitri ad lentum ignem, donec totum sit una massa: infrigida, & frange phialam, deinde pulueriza, & pone puluerem in loco dissolutionis. Sic etiam possunt spiritus sublimati in aquam resolui super marmor, uel in fimo eum saepe renouando. Si uero uis reducere in sua corpora, congela ad lentum ignem & funde cum attincar. Aurum calcinatum cum sale, per acetum acidissimum soluitur in aquam rubeam. Ad oleum distillandum. Distillatio quae fit per descensum cannae talis est. Sume fictile uas formatum tali forma, & impone cineres uel radices, uel ligna, uel lapides, ex quibus oleum uis distillare, & fac fossam in terra, & in ipsa uas pone subtus sculptum, & desuper uas cannae, & claude bene ne respirent, & permitte desiccari: tunc obstrue uas desuptus cum terra: postea fac superius ignem lentum per unam horam, postea fortiorem augendo ignem de hora in horam, donec dimidiam diem compleueris, & permitte infrigidari, & aquam, & oleum distillatum reserua. Coagulatio omnium aquarum sic fit. Coagulatio uero omnium aquarum sic fit ex caliditate & siccitate. Pone ergo aquam quam desiccare uolueris in uas uitreum, habens angustum collum, & pone in cineribus super ignem lentum, & coagulabitur infra sex horas in laminam albam uel rubeam. Quomodo calcinantur Sol & Luna. De calcinationibus omnium metallorum uidendum est. Et primo de calcinatione Solis & Lunae. Recipe ergo limaturas, cuius eorum uolueris, & positas in aceto per nouem dies extrahe, & exiccatum tere in puluerem: postea affunde aquam armoniacam terendo & siccando sexies: & tunc pone super lapidem, ut docui ad soluendum, & distilla & serua: & de hac aqua pone ad aquas puluerum. Hoc autem nota, quod aquas Solis debes ponere ad rubeam aquam, & aquas Lunae ad albam. De cucurbita. Cucurbita est uas quod debet stare in aquam, usque ad iuncturam firmatum in caldario, ut non moueatur: nec cucurbita debet tangere fundum, quia frangeretur, & cum aqua minuitur, infundas aliam scilicet calidam, & non frigidam, quia uas frangeretur, Quomodo calcinantur alia metalla. Accipe laminas & calefac eas, postea linias cum aqua salis, quia sal corrodit omnem humiditatem corruptam, quae est in corporibus, & pone ibi uas fictile formatum in hunc modum: & imple laminis, & pone in furno calcinationis super tripedem, & suppone carbones, & fac ignem fortem, & si furnus clausus: & quum rubescunt, tunc extinguatur, ita tamen ne fluant: & in tali calore permitte stare, quousque per ignem destruantur: mane extrahe, & quod calcinatum est abrade & serua, & quod remanserit iterum linias cum aqua salis, faciendo donec calcinatum sit. Additiones. Calcinatio Solis & Lunae fit per amalgamationem cuiusuis cum partibus mercurii & salis communis ana ponendo super ignem lentum continue mouendo, quousque mercurius euolauerit: deinde laua cum aqua tepida, & per filtrum distilla, & inuenies corpus tuum in calcem redactum. Calcinatio alia Solis & Lunae, & aliorum corporum habentur in Arist. de Perfectione magisterii. Item calcinatio Solis & Lunae duplex habetur in libro fratris Rogerii Baccon qui intitulatur, de Modo componendi medicinam per aequationem elementorum, in capitulo de Calcinatione corporum, ubi etiam ponit calcinationes aliorum corporum. Calcinatio auri: Funde ipsum, & fac inde laminas tenues, & imple crucibulum ferreum, & cooperi, & dimitte fundere cum sale communi uel armoniaco aliquantulum praeparato & aceto mali granati, quia per acuitatem salium & aceti teritur in puluerem: deinde pone in furno panis per diem & noctem, & extrahe calcem rubeam citrinam, cui non est par. Calcinatio argenti: Funde ipsum, & facias inde laminas, & imple crucibulum ferreum, tum pone in crucibulo salem communem tritum aliquantulum, praeparatum, donec sit plenum: cooperi & funde, quia cito funditur beneficio salis: postea tere, quia etiam bene teritur per salem, & pone in furno panis per diem & noctem unam, & extrahe calcem Lunae, cui non est parcalcinatio plumbi. Plumbum funde & extingue in aqua salis communis; & aceto acerrimo albo, ita quod sal sit aliquantulum praeparatus & solutus: postea extingue in hanc aquam quadraginta uicibus plumbum fusum, deinde pone ( tritum ) in ollam oppilatam, crudam, argillatam: sicca in furno panis per diem & noctem: mane extrahe calcem niuei coloris ponderosam ut salcalcinatio stanni: Funde & extingue decem uicibus in aqua salis communis soluti in aceto acerrimo albo, misto cum duabus unciis mellis apum, deinde tere & pone in ollam in furno panis per diem & noctem: extrahe calcem Lune: Calcinatio ferri: Tere & imbibe de aqua salis communis & aceto sorbarum & mali granati, in quo soluatur sal, & sicca decem uicibus in cinere: post natet cum trituratione forti aqua desuper ad mensuram quinque digitorum, & pone sub fimo decem diebus, & soluetur: postea congela aquam per diem unam, & erit tincta, deinde tere & pone in furno panis per diem & noctem unam, & habebis calcem rubeam sicunt sanguis: & est calx solis, quae dicitur crocus ferri. Calcinatio aeris: Fac aeris laminas, suspende in aceto forti cum tinaculis in olla posita in fimo decem diebus, extrahe & rade quod inuenies, & hoc fac, donec finiantur laminae: deinde ablue cum aceto, & frica suauiter, & quando uideris aquam aceti optime uiridem, cola per pannum, & faecem proiice, quae est eius crassitudo: deinde dimitte residere & cola, & accipe subtilitatem uiridis aeris. Calcinatio argenti uiui ponitur in capitulo sublimationis. Quomodo laminas Ueneris calcinabis. Laminas Ueneris incide ad latitudinem denariorum, & linias cum aqua salis, & pone unum ordinem ad fundum crucibuli, sed prius inuoluas, & reuoluas ex utraque parte cum arsenico praeparato cum aceto, & ita pone stratum super stratum, donec uas impleatur, & claude cum argilla ne respiret, & permitte desiccari, & tunc in furno calcinationis pone, & ibi bene per quatuor horas stet, ita ut totum uasculum bene rubescat, caue tamen ne Uenus per nimium calorem fundatur & liquescat, quod saepius contingit. Postea permitte infrigidari, & excipe, & inuenies totam destructam: ita quod bene teretur in mortario uel lapide. Tere ergo puluerem & reserua, residuum uero quod non est calcinatum, iterum illinias, & melius calcina. Additio Ablutio aeris rubei est, ut assetur cum medietate sui de auripigmento, deinde abluatur donec fiat purum, & fac ipsum descendere donec descendat ita album ut argentum: & mole & utere eo: si non ita fuerit, tere ipsum & laua, & fac ipsum descendere donec sic perueniat. Quomodo calx corporum reducitur in massam. Require etiam in libro Fornacum Geberi. Eductio uero calcis corporum in solidam massam sic fit: Recipe calcem cuiuscunque metalli uolueris, & tere optime super lapidem, postea laua cum aqua calida bis uel ter, & turbulentum eiice: quum aqua pura descenderit, tunc satis est: tunc desiccatum optime tere & appone aquam aluminis iameni mistam cum aqua salis communis, & tere fortiter & imbibe cum aqua illa totiens imbibendo & desiccando, donec fiat calx uiua & alba ( & hoc ad album ) & ita remoueantur omnia sulfurea accidentia ab ipsa, quae contraxit in terra: postea tere semel cum aqua alkali, & quum desiccatum sit, pone in uasculum, scilicet crucibulum, & claude bene cum argilla, & fac foramen paruum in una parte, ut exeat massa quando fusa est: & pone in furnum, & sufflando da ignem uehementem ut cito fundatur: & quum fusa fuerit, aperi foramen & effunde materiam in cannale ferreum, ubi sit sepum infusum, et uidebis massam albam, & gaudebis. Et haec massa potest recipere tincturam albam uel rubeam, quia mundata est ab omni corruptione. Si autem ad rubeum laborare uolueris, imbibe calces metallorum cum aqua rubea ex flore aeris, siue ex atramento, siue minio facta: & fac per omnia ut supradictum est: ultimo cum aqua alkali, & effunde sicut docui: & erit massa rubea, et gaudebis. Additio. Aliqui dissoluunt nitrum & alumen in aceto, & cum illo lauant nigredinem calcis. Alii reducunt Uenerem sic: Recipe salem alkali & salem nitri, & dissolue in urinam puerorum, & cum hoc impasta calcem Ueneris, & pone ad ignem lentum donec sit aliquantulum siccum: postea fortifica ignem donec sit reductum: deinde ignias, & in oleo communi extingue quatuor uicibus, & habebis Uenerem similem Lunae, aut saltem fixam. Calx autem Ueneris fit cemetando cum sale communi, donec teri possit & lauari. Hic incipit primo operari. Recipe ergo in nomine Dei pii unam partem mercurii albi, & secundam partem sulfuris, et tertiam partem arsenici: haec omnia misce simul, et appone dimidiam partem aquae argenti, & pone in uas uitreum, et calefac ipsum superius cum ferro candenti, donec uitrum liquescat et congeletur: tunc pone in cineribus super ignem & congela: quum autem congelatum fuerit, erit tinctura fixa ingrediens per mistam coagulationem coniunctiua, adunatiua, perseueratiua. Pone ergo de hac tinctura unam partem super centum partes ferri uel cupri purgati, & erit semper bonum sine dubio, in omni malleatione & examinatione, & durabit in aeternum. Additio. Nota hoc, quod tinctura debet dissolui & admisceri corpori calcinato, & in aquam conuerso: & dum aqua miscetur aquae, nunquam abinuicem separantur, quemadmodum modicum uinum rubeum multam tingit aquam. Uidi alios tractatus, ubi hoc caput non erat, sed sequens solummodo. Qualiter ex supradictis omnibus perficitur Sol & Luna. Recipe unam partem mercurii sublimati & fixi, & aliam arsenici fixi, & tertiam partem calcis Lunae, quae super lapidem bene tritura, & imbibe cum aqua salis armoniaci, & hoc ter uel quater, terendo, imbibendo, assando ut supra: & pone similiter ad soluendum, et quod soluitur reserua, & quando non est solutum, tere melius & appone modicum salis armoniaci, & ita soluitur totum. Quum autem totum solutum fuerit, pone ad distillandum, et distillabitur totum, sicut docui, in aquam calidam. Caue tamen ne in cineres ponas ad distillandum, quia induraretur pro maiori parte, et iterum oporteret te soluere ut prius. Quum autem tota sit distillata, pone in cucurbitam uitream, et coagula, & erit substantia alba, dura & perspicua in modum crystalli liquescens super ignem ut cera, ingrediens & permanens. Pone ergo de ipso unam partem super centum partes cuiuslibet metalli purgati & calcinati, & erit bonum in omni tempore. Consulo autem ne tingas cum illo aliquod metallum non purgatum, quia tinctura euanesceret post duas uel tres examinationes. Additiones. In libro Aristotelis de Perfecto magisterio dicitur: Sublimati mercurii & calcinati, quod puto idem esse quod fixi: quia calcinari non potest, quin primo sit fixum: & nisi esset calcinatum, non posset solui. Circa finem aliqui dicunt debere apponi aliquod oleum album Philosophorum ad incerandam illam medicinam. Si spiritus fixus non possit ingredi, adde de suo simili non fixo, et dissolue, et congela, et intrabit & c. Sic etiam si corpus calcinatum non possit reduci in corpus, adde de suo simili fundendo cum illo, & sic reducentur. Quum Philosophorum diuide in quatuor partes, quarum quelibet habet unam naturam, deinde compone ipsum aequaliter proportionaliterque, ita quod non sit in eo diuisio nec repugnantia, & habebis propositum Domino concedente. Iste modus est uniuersalis: sed ego diuidam tibi illud in operationes speciales: diuiditur itaque in quatuor, & duobus modis fit bene & sine corruptione. Quando ergo habueris aquam ex aere, & aerem ex igne, & ignem ex terra tunc habebis. Dispone ergo substantiam aeream per discretionem, & dispone substantiam terream per humiditatem & caliditatem, donec conueniant & con iungantur, & non discrepent, nec diuidantur: & tunc adiungas ei duas uirtutes operatiuas, scilicet aquam & ignem, & tunc complebitur opus: quod si permiscueris aquam solam, fiet Luna: & si coniunxeris ignem, rubefaciet Domino concedente. I 3 Scriptum Alberti Super Arborem Aristotelis. Haec est figura caeli, quae sphaera caeli nuncupatur: quae quidem sphaera continet in se octo nobilissimas figuras, scilicet figuram primam, quae primus circulus appellatur, & est circulus deitatis, quia continet in se uerba diuinitatis. Secunda figura continet in se septenarium numerum planetarum. Tertia figura, corruptibilia & generabilia in se continet quatuor elementa. Quarta figura Draconem saeuissimum continet emanantem a praedicto septenario numero planetarum. Quinta figura caput & mortem ipsius Draconis continet euidenter. Sexta figura quae tangit arborem, sex facies continet, & duo animalia, uid elicet ciconias. Septima figura quae tangit arborem cum planetis, ubi sunt literae albae, sextus circulus nominatur. Octaua figura adinstar fulgoris Solis arborem auream cum eis radicibus in se continet radiantem. Harum figurarum primae figurae, uidelicet circuli diuinitatis, expositio haec est, quod ideo tali nomine appellamus, quia diuinitatis nomina, id est sacre paginae instituta, & iure legalia & naturalia, que a Deo infallibiliter creduntur emanasse, sunt ibidem circumscripta. Secundae figurae uidelicet Saturni & aliorum planetarum explanatio, haec est: Nam Saturnus sua frigiditate & siccitate format Draconem. Iupiter uero praestat Draconem suam caliditatem digerendo ipsum in quandam substantiam lutosam apparentem, quae est plena caliditate & igneitate: & ideo non adhere t tangenti. Mars uero sua caliditate & siccitate diuidit ipsum Draconem, & facit ipsum transcurrere per caelum. Sol uero colligit ipsum, & facit ipsum aliquantulum uiuere, quia ipse est pater creaturarum, & Draco predictus diligit ipsum propter suam caliditatem, ac tincturam, & suauissimum odorem, qui redolet in eo. Uenus uero sua caliditate & siccitate congregata, disiungit hinc inde membra Draconis transmittendo punctionibus multis per omnes iuncturas eum pungendo, & ipsum Draconem quasi mortuum dimittendo. Mercurius uero & Luna eorum humiditates super ipsum infundentes, uiuificant ipsum, quia faciunt ipsum uiuere, currere, ambulare, & sibi colorem mutare in speciem sanguinis. Et in principio nigrum apparet, & in medio declinans ad albedinem, & in fineru bicunditas est declinans in colorem capitis sui. Tertiae figurae quatuor elementorum corruptibilium & generabilium declaratio haec est: quod ideo ipsa corruptibilia & generabilia nominantur, quia semper corrumpuntur & generantur, & quia alternantur ad inuicem propter caliditatem & siccitatem, frigiditatem & humiditatem. Et ideo ars & artifex materiam istorum elementorum disponit, ea diuidendo, & adinuicem coniungendo, remouet ea ab eorum mortifera natura, & tunc mutata est qualitas eorum, quia calidum & humidum est nutritiuum, propter caliditatem & hummiditatem, quae in eo est. Frigidum & siccum quae in eo erant, & frigidum &, humidum, sitibundos est refrigeratiuum, & infirmos curatiuum, quia aperit oculos coecorum, & aures surdorum, & mundat leprosos, & extendit neruos, & uenas aperit, & mortuos resurgere facit. Quarta figura est Draconis emanantis a praedictis septem planetis, quia ipse procedit per subtilissimas influentias decurrentes in elementa, & deinde iu caelis sua materia sparsa, in nubibus habet suum ergastulum: deinde cum aqua pluuiali, & grandinibus iterum descendit in terram, conglutinat se cum ea, facitque sibi nouam pelliculam. Et sic incipit serpere in cauernis terre, & semper tendit ad imasi aliquid eum non impedierit, uaditque usque ad aquas marinas: exinde egreditur, si nullum sibi impedimentum fuerit occursum, quousque ipse uideat polum secundum: & exinde remouetur & reuertitur ad primum. Sic nunquam desistit ambulare, quia odit lucem, & semper quaerit se abscondere a radiis Solis, & propterea uenenosum est, & non potest homo ipsum interficere sine maiori ueneno. Quintam figuram nominamus de capite eius, & de morte ipsius Draconis. Caput eius uiuit in aeternum: & ideo caput denominatur uita gloriosa, & angeli seruiunt ei. Et hanc imaginem posuit Deus in paradiso deliciarum, & in ea posuit suam imaginem & similitudinem, & ibi Draco pugnauit cum imagine Dei, quousque fecit eam incidere in mortem: & ideo Deus dedit tantam potestatem isti imagini, ut ipsa possit interficere istum supradictum Draconem: & indeo talis imago fuit inserta serpenti, & est caput eius, quia totum corpus sequitur caput, & ipsum caput odit corpus, & interficit ipsum incipiendo a cauda cum dentibus ipsum corrodere, quousque totum corpus intret in caput, & in eo permanet sempiternem. Sexta figura continet sex facies & duas ciconias cum proprietatibus suis ibi apparentibus: quarum prima facies quae permanet in sublimibus, colorem optimum ostenditur habere: secunda quae in aquis natat, diminutionem naturae a prima declinat. Tertia quae in antro, carbonis similitudinem habens, malam digestionem significat cum superflua humiditate, & pessima faeculentia quae in ea est. Et ideo manu artificis oportet eam lauare cum elemento aquae in uentre ciconiarum igne supposito, donec aer in ore & in capite ciconiarum ascendat, & per rostrum faciat eum euomere, quousque caput nigrum aethiopis portans similitudinem, fuerit bene lauatum, & inceperit albescere: & tamdiu hoc faciat, quousque rubicunditas suprema appareat. Septima figura, quae sextus circulus nuncupatur, quidquid circulus tangit arborem cum figuris septem planetarum, ubi sunt literae albae, melius est tacere quam loqui insimpientibus de ea: quia in ea manet illud arcanum preciosissimum, thesaurus onium Philosophorum sapientum. In ea est transmutatio omnium corruptibilium & generabilium omnium lapidum preciosorum. Ibi sunt thesauri absconditi innumerabiles, & nemo scit nisi cui Deus uoluerit reuelare. Ibi inuenitur lapis duello, onychinus, carbunculus, topatius, amethystus, beryllus, & panthera: & est quoddam caelum uitreum simile crystallo, ductile sicut aurum. Et ideo Reges terrae portant ipsum in capitibus suis: sapientes mulieres abscondunt illud uirgines fatuae publice portant illud, quia depraedari desiderant. Pontifices & sacerdotes religiosi, & moniales lacerant ipsum, quia sic fuit eis imperatum a lege diuina. Mercatores terrae & agricolatores cum eo diuites facti sunt: & nautae portant illum ab Oriente usque in Occidentem: & in Insulis quae sunt in Meridie magis uiget. Octaua figura quam supra nominauimus, arborem auream est continens cum septem ramis & radicibus apparentibus: quam quidem arborem figuram Solis nuncupamus, quia Reges gloriosi tenent illam, & pugnant propter eam, & multi afficiuntur morte. Et ideo ille magnus Alexander Imperator Philippi Macedonum Imperatoris filius in itineribus suis inuenit eam in ultimis regionibus, & ibi inuenit sepulchrum Hermetis patris omnium Philosophorum plenum omnibus thesauris non metallicis, sed literis aureis scriptis in tabula Zaradi, quae quidem scriptura continetur in ultimis libris, quos Galenus composuit: & inuenit quandam arborem sitam ab extra intus tenentem uiriditatem gloriosam: super eam ciconia pulcherrima ibi sedebat, quasi se appellans circulum Lunarem: & ibi ipse aedificauit sedes aureas, & posuit terminum itineribus suis idoneum. Faciamus finem in nostra figura caeli. Sciat lector, quod talis figura magis est in existentia, quam in apparentia, Apertorium Raymundi Lullii De Ueri Lapidis Compositione. Sapientes asserunt quod tantum sit unus lapis compositus solum ex quatuor elementis, nullius extranei indigens, nisi sit eius naturae. Primo omnium purgatur de tota eius superfluitate & phlegmatica materia corruptibili, quae ipsius mors est ( ex quo patet, quod mors corporis quae in ipsius putrefactione uel copia fit, ipsius etiam purificatione tollatur ) & quae mortificat ipsum spiritum, qui habet potestatem uiuificandi suam terram: Purgetur ergo, & separetur ab eo phlegma corruptibile per subtile ingenium, quod tibi dicam. Nam si non bene purgetur, nunquam terra eius bene purgatur, albificatur, neque fiet matrimonium inter corpus & spiritum: & sic tunc ilse spiritus nominatus est spiritus lapidis, qui habet uiuificare corpus suum mortuum: a quo compositio per suam praeparationem exiuit. Et ideo quando corpus reuersum est de morte ad uitam, tunc ipsum est clarum, purum, album, & resplendens ( nota, ut mercurius ) cum magna subtilitate, & uestitum pulcherrimis indumentis. Scias quod quando iste igneus spiritus intrabit suum corpus, & ipsum resurgere faciet, tunc Philosophi nominant ipsum lapidem benedictum, & lapidem magni precii & honoris post suam resurrectionem: & illud intelligitur de igneo & nobilissimo spiritu praedicti lapidis, qui sic illuminatus est in natura quatuor elementorum Non tamen intelligitur sic se habere, quod sit terra solum, uel aqua solum, nec aqua, nec ignis: sed tantummodo est una sola natura, quae continet in se de natura & proprietate quatuor elementorum simul alias non posset ligari cum sua terra: & per consequens terra non posset albificari per eundem spiritum, si ipsa de natura non haberet. Ideo omni tempore considerandum, quod natura, & proprietas quae est in isto spiritu, non sit combusta in praeparatione eius per potentiam ignis: quoniam tunc spiritus nullo tempore haberet a se potestatem albificandi, aut se coniungendi cum terra: quia medium & anima quae participat intra mortem & uitam, separaret se ab ipso spiritu per potentiam ignis in tali forma, quod spiritus maneret mortuus sine anima: & sic anima elongaretur ab eo fugiendo in regionem suae sphaerae. Et tale secretum non est dicendum apud ignaros & inscios. Non ignoras tu, quod illi qui credunt facere aquam uitae, ipsi certe faciunt aquam mortis, combustionis causa. Ideo supplico tibi, ut custodias ignem in praeparatioue ista, & non destruatur nimio calore: nam cum anima recedit, tunc spiritus non haberet posse uiuificare suum corpus, quum non dare possit, quod non habet in se. Et nota, quod praeparatio ipsius spiritus fit sub tali forma. Recipe de meliori succo Lunarie ( intellige mercurium ) quem inuenire potes: scilicet de fortissimo lib. I. aut 2. & pone in uas cum alembico, iuncturis bene clausis & lutatis, pone ad furnellum & fac subtus ignem de uno lichnio, & subtili lento igne praedicti spiritus distillentur: & tamdiu distilletur, donec amplius incipiat uenas facere: tunc per illud separare poteris spissum aereae animae: & ideo quando phlegma incipit uenire aut uenare, tunc signum est quod spiritus distillatus est, qui tenet in se omnes perfectiones uitae. Et tunc recipe illum spiritum distillatum, & custodi ipsum optime in uitreo bene obstructo cum cera alba: post appone aliud receptaculum sub alembico, & recipe secundam aquam, quia adhuc retinet de sublimato spiritu, licet non ita forti ut primo: de ista secunda aqua distilla tamdiu quousque nihil amplius ueniat nisi phlegma, & quae non habet se aliter nisi sicut aqua corrupta communiter gustando modicum per os tuum, si adhue habet aliquam uirtutem, tunc adhuc magis poteris distillare: si autem est sicut alia aqua pura in gustu, tunc depone receptaculum cum ista secunda aqua, & post pone aliud purum ad recipiendum totum phlegma, tamdiu distillando, ut nihil plus distilletur: & tunc totum phlegma effundatur, quoniam ipsum est quod mortem infert nostro lapidi precioso: & hoc uulgus non cognoscit, sed nos cognoscimus. Iam ibi habes terram quae mansit in fundo uasis in toto nigra ad modum picis fusae: illa enim terrae calcinatio non potest fieri igni forti sicut Sophistae credunt: sed ipsa fit per proprium spiritum suum, qui custodit eam a crematione, quia suus spiritus animam suam a suo corpore trahit, & repellit phlegma suum superfluum, & terram mortificat, & postea perpetualiter eam uiuificat. Et ergo nunc calcina terram praedictam sub ista forma: R. secundam aquam distillatam, & funde eam super terram nigram in uase suo, & misce bene, quousque sit dissoluta, quia terra statim soluitur. Et caue ne a faecum fumositate ( spiritus ) recedat, quia ibi est sulfur quod habet posse congelare nostram aquam in laminam crystallinam uel formam albissimi pulueris, sicut est nix pulcherrima. Moue ergo bene praedictas faeces: & scias quod iam dictae faeces fumosae in tantum manibus moueri debent in suo uase, donec bene sint dissolutae in suo spiritu. Post desuper pone alembicum, & luta bene & distilla suum spiritum per ignem cum uno ligmine ( lychnio ) subtili forma ut praedixi, donec uidebis quod nullae uere quas spiritus faciunt, iterum corrumpuntur in capite alembici: & tunc iterum recipe receptaculum alembici cum spiritibus, & pone ad partem, & appone aliud receptaculum & distilla, ulterius uidendo an adhuc ibi sint plures spiritus: sin autem tunc aqua quae distillatur, habet saporem sicut aqua communis fontalis calida, tunc eam effunde iterum, quia talis aqua phlegmatica que distillatur, adducit etiam mortem nostri lapidis. Et post totam distillationem, tunc accipe uas cum tota materia, quam tunc inuenies magis duram quam prius: & haec est ratio, quia tunc ille spiritus attraxit sibi animam aeream de suo corpore, eo quod ipse est locus in quo anima continetur: illam operationem reitera totiens, donec tu uidebis materiam tuam calcinatam in fundo, in puluere nigro: uel etiam tamdiu usquequo uidebis nullum amplius praestare phlegma & saporem sicut prima ( N. semel pro semper accipe & intellige quod ubicunque uel quotiescumque ponit distillationem in praedicta forma, scilicet per diuersarum aquarum aut partium receptionem, & per indigentiam diuersorum uasorum: Glossa. haec & similia, & omnia sibi adiuncta semper sint tibi suspecta, tanquam uere mendosa & a ueritatis tramite deuia, & ad deceptionem & illusionem incautorum posita, quia uno uase & uniformi sublimatione philosophica hoc opus philosophicum perficitur. ) Sequitur in textu. Et non ignores quod in distillatione misceas illos duos spiritus simul super terram suam tamdiu usque quo terra & spiritus habebunt illa signa supradicta, nempe ut terra sit calcinata, & spiritus nullum faciat phlegma Scias fili Carissime, quod in isto capitulo primo magnum secretum continetur, quantum ibi est extractio animae a corpore, pet quam spiritus eius uiuificatur, sicut corpus in absentia eius mortificatur. Ergo subtrahe humorem mortificantem calorem naturalem: Generatio unde Successiue soluitur. ipse enim calor est causa generationis nostri sulfuris. Sic Philosophi testantur, quod nostrum sulfur non poterit generare sine calore: nos enim trahimus tunc istum calorem de morte ad uitam, quia prius in sulfure nigro mortuus fuit: nunc autem est uiuus & indutus magnis uirtutibus & potentiis. Et scias quod iste calor nunc debet posse penetrare omnes partes sui spiritus mediante causa suae acuitatis, & etiam habet coagulare ratione suae siccitatis: quia scriptum est, quod omne siccum libenter ebibit suum humore, & conuertit ipsum sulfur, quod postea potestatem habet coagulandi totum argentum uiuum. Inspice fili charitatis: Quod si ista conuersio seu transmutatio inspiciatur, tunc ibi nulla est contrarietas sensus in generatione: quia omnis generatio habet fieri per diuersitatem suae corruptionis & generationis, quae sunt simul contraria: Et corruptio que est potens in materia illa ducit eam posse deuenire in nouam generationem uite aeternae. Et propter hoc est necessarium, quod corruptio sit facta per elementorum separationem: post praeparationem earum creatur suum sulfur: & de illo poteris postea conficere medicinam lapidis secreti, in quam fluxit talis uirtus sulfuris, quae habet uiuificare & ligare duo contraria, scilicet corpus & spiritum, subtiliando & miscendo corpus cum spiritu, & congelando & retinendo corpus in spiritu, & spiritum in corpore, fixatione permanente. Et hoc testatur Philosophus quum dicit, Nos non possumus facere transitum de mollitie mercurii ad duritiem metalli sine dispositione media, quae participat de una sicut de altera, & immediate illa participatione habet potestatem colligare simul, & facere unionem. Quare si tum es indagator ueritatis, intellige quod tria facta sunt unum. Et hoc testatur Philosophus in libro de Trinitate, ubi inquit, Lapis noster preciosus compositus est ex tribus, scilicet spiritu, corpore, & anima: & simul scias etiam quod spiritus est medium, quandoque inter corpus & animam, quia spiritus attrahit animam a corpore mortificando corpus, & postea reddit sibi animam & resuscitat ipsum. De ista resurrectione loquitur Hermes ad omnes inquisitores artis, & ueritatis: O fili recipe animam lapidis, & semina eam in terram foliatam nostram albam, quae est uolatilis: si enim uis quod perdat sua magna elementa: & scias quod anima retinet eam ita quod non poterit fugere, quando ipsa ascendit in caelum, & descendit in terram, & tamen uirtutem corporis spiritus recipit sub tali forma, scilicet quod nihil est quod possit contra eam, nec mors etiam poterit eam iterato mortificare, quod scriptum sit, quod si qua una uitae resuscitatur: nunquam alias morietur. Ideo fili potest intelligi, quod uita aeterna non potest esse in aliquo corpore, nisi prius fuerit mortuum: quia mors est causa glorificationis ipsius corporis in uita eterna, sicut corruptio est causa nouellae generationis diuinae substantiae. Mortifica ergo corpus prius per corruptionem, antequam aliud aliquid facias, & post parum, iterum parum trahe ipsum ad uitam, donec perueniat ad tale medium corporalitatis & spiritualitatis, quod nos nominamus medium participans naturam duorum extremorum, scilicet inter animam & corpus: & secundum istam rationem dicimus spiritum esse uitam animae, quando ipsa continet in se animam, & etiam ipsum spiritum nominamus corpus ratione suae corporalitatis palpabilis & uisibilis, a quo componitur, & etiam in loco locatur. & illa est ratio quare hic spiritus retinet in se de natura corporis. Et praeter illas duas proprietates iam dictas, scias hoc tertium inter corpus & animam, quod nos nominamus medium, quod habet posse uiuere & ligare ea adinuicem sine separatione, & postea ille spiritus continet in se animam, per quam mortuum corpus reuiuificatur. Ergo haec est causa motiua, quod coniunctio inter corpus & spiritum per naturalem amorem, & per dispositionem amicabilem facta est, Ipsa enim amabilis dispositio & coniunctio amoris, est illa per quam coniunctio spiritus & corporis se facit esse natura corporis indiuidualis, in qua est spissitudo corporis, & potentia cum istis omnibus figuris, quae intrant primo in substantiam de subtili spiritu. Etiam eius spissitudo elongata est in substantia cum subtili spiritu per talem subtilem modum, ita quod non est oculus corporalis, quo aliquid aliud uideri possit, quam solutio spirituum, que est in forma aquae & sic ipsa anima & spissitudo corporis ibi inuisibiliter simul requiescunt. Et tunc etiam apparet, quomodo anima ligata est uirtute & qualitate corporis, & etiam anima est de natura & spissitudine corporis eiusdem: Ergo quando corpus est mortuum ex siti, tunc illud desiderat humectare suam sitim, & bibere pro restauratione suae naturae humidae, quam excellenter & potenter perdidit in sua calcinatione: & sic tunc per restaurationem uiuificatiuam trahit ad se naturam quam amisit, & intrat in naturam suam, & etiam trahit ipsum multiplicatum de propria sua substantia, & exuberatum per naturam sui corporis, quae effusa est per totam substantiam spiritus. Et sic illa extractio quae facta est per supra dictam naturae amicabilitatem, & est coniunctionis causa inter corpus & spiritum: & de illa coniunctione Philosoplus ad Filium ueritatis sic dicit, Quia si coniunctio non fuerit facta intra corpus & spiritum, nunquam fit ibi conceptio: Conceptio. & si non fuerit conceptio, nunquam potest fieri impraegnatio: & ubi non est impraegnatio, ibi nunquam potest fieri nati generatio. Et sic isto modo potest uideri potestas istius coniunctionis. Et propter hoc manifestat Philosophus, quod generatio nostri lapidis assimilatur humanae generationi ex ista ratione, quia quando infans nascitur, tunc nutriendus tamdiu est, donec bene fortis, & patiens est contra ignem seu ignis substantiam: & non aestimes quod tunc compleueris, ubi modo primo incipere debes: quia adhuc nonuidisti secretum quod retentum est filiis ueritatis demonstrandi. Et illud modo hic incipit in secunda parte de nutrimento lapidis, quando hic magnae transmutationes illius lapidis secundum posse manifestatur. De tanto magis transmutationes uidebis, & multorum mirabilium secreta, & potestas naturae manifestabitur tibi uisibiliter coram oculis tuis. Et illud secretum nulli hominum carnali reuelare expedit, quia maledictus eris per tanti secreti manifestationem, quia nemini reuelare licet, nisi soli Deo. Ipse enim cui uult & quibus interest reuelari, illis reuelabit, & non aliis quia est donum Dei, & nullius mortalis hominis. Et cui Dominus Deus fecerit tantam gratiam, illi hoc secretum naturae reuelabit, & secundum suum placitum, quod in ipsius uirtute ac potestate locauit. Terrae uiuificatio. Scias fili, quod necessarium est in illa uiuificatione, ut terra recuperet illud quod perdidit, & quod suus spiritus humidus reportetur in corpus suum siccum per naturalem transmutationem. Illa autem non potest fieri per potentias seu per ingenium naturale: sed ingenium naturae est locus nostri sulfuris, scilicet in complexione & utilitate. Et ex his habetur causa necessaria, scilicet quod granum spermaticale, quod est humidum & calidum hoc transmutare habet: ideo Philosophi considerauerunt dicendo, quod totum illud facit una natura, quoniam ipsa de dispositione in dispositionem conuersa est, & conuertit, & in tali dispositione ipsa natura transmutat: & sic etiam granum tale modo transmutat: Glossa. & hoc intelligendum de calido & humido spiritu ( N. hic aduerte, quod spiritus Philosophorum differt a spiritu uulgi in calido ) quia mercurius uulgi est frigidus & humidus: Philosophorum autem spiritus est iam calidus, & humidus. ) Sequitur, O fili ueritatis, per istam transmutationem Philosophi notant, quod terra lapidis debet priuari de tota sua humiditate tamdiu, quousque conuersa fuerit in qualitatem siccam. Et post hoc concludunt, quod humiditas conuersa fuit in siccum locum suum: hoc intelligendum est, id est in propriam suam terram, quia illa est proprius locus generationis nostri sulfuris. Et hoc tunc apparebit manifeste, quod illa terra illud ante suam praeparationem, & calcinationem non facit, & tamen ipsa post calcinationem hoc facere habet propter calorem ipsius naturalem, qui fuit confortatus per subtractionem humiditatis quae habuit eum mortificare, & totaliter submergere. Tritio. Et tunc terram istam praepara & bene calcina per rationem philosophicam, antequam ad eam sementum seminaueris, quod nos multum diligimus. Et ergo post R. terram & cum ea quartam partem ponderis sui de spiritu, & post pone ad uas tuum, quod nos appellamus retentorium, & loca ad furnum continuando ignem lentum tamdiu donec spiritus omnino coaguletur in terram. Scias fili, quod corpus quod est mortuum, illud induit se albis uestimentis, sicut si Deus uoluerit, tu uidebis, quando illa praedicta experimentabis. Istas apparationes, fili, reiterabis tamdiu donec uideas terram totaliter albam ad modum niuis: & sic tunc terra est ingrossata & impregnata cum aeterna claritate, que habet infantem parere: ille enim partus finem imponit, scilicet quando spiritus congelatur in sulfur, quod operatum erat de terra, & desiderabat in ea splendidam claritatem ad finem illius, quod ipsa esset pura & sine corruptione, & quod esset supra impuram & corruptibilem. Rectificatio. Et secundum istum modum quando terra fuerit bene alba, tunc fili extrahe eam ex suo uase, & tere eam ut fiat puluis minutissimus, & hoc fac supra laminam uitream. Post iterum imponitur uasi, lutando eius iuncturas bene, & ponitur ulterius supra furnellum, & accendatur ignis continuando per triginta horas, & inuenies in angulis & parietibus uasis infantem natum, resuscitatum, per modum pulueris albissimi pulcherrimi, & tam clari, & in tali claritate sicut corpus Lunae. Custodi ergo illum ualde honoratum, quia ipsa est terra nostra foliata, & de spiritu corporum sublimandorum conuerso in terram foliatam: & in eandem semina animam, quae est tinctura totius claritatis: ipsa enim est uerum medium sulfuris & arsenici, & nostri lapidis, qui habet facere pacem inter linimicos mortales, quos maxime desiderat. Et ex quo ille lapis erit corpus aureum, spirituale & incorruptibile: tunc propter illam rationem ipse tenet uirtutem utranque, & de una sicut de alia, illo non obstante, quod ille sit in tantum perfectus sicut sua corporalitas, non tamen sic est in operatione: quia non potest tamdiu donec sit nutritus, sic quod habebit operandi potentiam secundum posse suum, & hic inuenietis fortitudinem sui nutrimenti. Et illius propositi fuerunt antiqui, quos ego uidi in societate Regis Ruperti, qui de illo lapide proiectionem fecerunt statim post suam creationem: & quum uiderent quod non esset nutritus in fortitudine sua, & etiam quum non inuenerunt de perfectione ipsius, post hoc ingeniati fuerunt rationem & possibilitatem suae operationis, & inceperunt operari de illo pulchro opere, quod est ipsius medicinae comparatio, & nutrimentum lapidis: & illa est secunda & ultima pars ipsius magisterii totius. Multiplicatio. Propter hoc, fili, potes intelligere secretum operis Philosophorum diuisum in duas partes: in prima docet informare sulfur, in secunda docet conuertere sulfur & medicinam fixam & fluentem, sicut docet Morienus in libro suo dicendo, Quod totum magisterium nostrum necessario fieri debet in duabus creationibus, & illae mutuae causae creationis sunt sibi proximae in natura, quia quando prima creatio completa est, tunc incipit secunda pro opere medicinae: & quando secunda est completa, tunc totum magisterium est completum. Purgatio. Et fili ueritatis intellige, quod nos in prima operatione nostrae artis purgamus & praeparamus materiam pro sui sulfuris creatione. Qua praeparata, modo in secunda operatione componimus & creamus medicinam, quae habebit tantam uirtutem & posse, ut patebit. Et ideo primo debes creare suum sulfur, quia sine eo non potest facere aliquis Elixir completum. Et quando creasti sulfur, tunc incipit opus philosophicum. Paulatim nutriatur. Et non habeas taedium in ipso nutriendo, & ne festines, quia scriptum est, Qui patientiam in opere non habet, & non inspicit in nostris libris naturae mutationem, ille propter festinantiam corrumpit opus: ideo patientiam te habere oportebit, & nutrire ipsum tamdiu, doneo de illo lapide facere poteris proiectionem: & tunc uidebis naturae mirabilitatem. Et illud secretum cum perfectione sua est demonstratum filiis ueritatis. Et haec est secunda pars de creatione lapidis & praeparatione materiae illius, de qua nostra medicina creari debet. Et fili doctrinae, si illa materia sulfuris non fueritur bene praeparata, tunc ex illa nullam tibi medicinam creare poteris: quia scriptum est de ordine naturae, quod materia non praeparata non potest facere aut creare causam praeparationis: Praepara ergo primo tuam materiam, & separa subtile a spisso, & nobile de uili: Et quando res praeparatae fuerint, tunc exibit causa praeparationis, sicut de lumine exit splendor. Secunda pars de opere Philosophorum, de confectione Medicinae. Nunc per secundam partem colorabit se lapis, fixatur & fermentatur fermentum autem lapidis ad album, est argentum: & ad rubeum est aurum, sicut Philosophi demonstrant: quia sine fermento non uenit Sol, neque Luna, nec aliquid aliud quod sit suae naturae. Coniunge ergo fermentum cum sulfure suo, & generare poterit suum simile: quia fermetum trahit sulfur ad suum colorem, & etiam ad suam naturam, & ad pondus, necnon ad saporem & sonum suum: quia quodlibet simile generat suum simile, quia fermentum ut Sol tingit, mutat suum sulfur in medicinam permanentem & penetrantem: ideo dicit Philosophus, Qui nouerit sulfur & argentum uiuum tingere cum Sole & Luna, ille peruenit Tinctura. Tinctura. ad maximum arcanum: Et propter hoc oportet quod Sol & Luna sint tinctura & fermentum ipsius spiritus & aquae permanentis argenti uiui, & per illam aquam aliae naturae debent fixari, & nutriri cum naturali calore tamdiu, usquequo habebunt suam fixationem & fusionem perfectam. Post hoc, fit regimen coniunctionis lapidis cum suo fermento, scilicet usque donec ad completum suum opus peruentum sit. Et hoc non fit una uice simul, quia hoc de intentione naturae non est, sed bene per compulationem, scilicet parum post parum, & etiam per coagulationem fit uera medicina uniformis. Et propter hoc illa compulatio causatur a subtilibus partibus transmutatis & alteratis in formam & essentiam spiritualem: quia scriptum est, quod corpus crassum cum simplici, & simplex cum crasso, propter eorum contrarietatem se coniungere non possunt, nisi crassum conuertatur in subtilitatem suam, per suum simplicem spiritum, & tunc sint commiscibilia simul. Mistio quid. Et hoc notificant Philosophi declarando cuidam ueritatis filio, & dicunt, quod perfecta mistura est, commiscibilium alteratorum corporum per indiuisibilia sibi iunctorum unio, quia illa hic requiruntur per patentem rationem: quia mistio siue unio non potest fieri sine alteratione, quae est subtiliatio corporis, & reductio in formam spiritualem. Et de illa parte dicunt Philosophi, quod iam medicina completa est ab una manerie in aliam maneriem crystallinam: & tunc apparebit quod illa lamina composita est de subtilibus partibus naturalibus per naturale ingenium uniformiter coniuncta sine diuisione illarum partium per modicum, & iterum modicum, quia talis causa non potest fieri sine subtiliatione & homogeneitate naturae: & propter hoc conuenit ut ueniat illa materia ita subtilis, quod omnes partes in natura aequales sint mistae cum aqua: & hoc uidere poteris per tuum intellectum quum factum sit unum corpus transparens, & in unum continuatum per coniunctionem & connexionem multarum partium sine diuisione, discontinuatione & terminatione in uiam spissitudinem & figuram transparentem per omnes partes suas. Fermentatio quod. Iam fili, tu modo habes non modicum secretum. Scias nunc coniunctionem inter sulfur & fermentum in forma homogenea ( N. hic nota, quod spiritus Philosophorum solutus dicitur fermentum, quia de Sole uenit & sol est: qui spiritus conuertit sulfur suum in homogeneitatem suam iterato, & haec est fermentatio uera, quae alias multiplicatio dicitur: ) sequitur, Illumina primo corpus antequam imponas animam: quia alias nunquam posset suscipere aut in se retinere spiritum. Iterum de lapide minerali. Recipe nunc dimidiam unciam Lunae finatae, & dissolue in aqua mercuriali: ipsa enim dissoluitur in aquam uiridem: & post separa aquam per rationem Philosophorum: & scias quod prima forma argenti est aqua: & tunc recipe terram de illa Luna, & pone ad partem: & postea recipe aquam, & diuide in duas partes: in unamque partem proiice unam partem lapidis ( arte argenti ) puluerizati, & obstrue bene ampullam, & pone ad Solem, & dissolue in aquam claram: & illa est aqua fermentabilis, in qua fermentatur noster lapis, & trahitur ad materiam metallorum. Illam aquam diuide in duas partes, & unam partem pone in uitrum ad congelandum super ignem: post recipe unam partem argenti & amalgama ipsum in duplo cum argento uiuo: deinde recipe de lapide congelato quartam partem, & misce simul cum praedicta amalgama, & contere eam simul tamdiu usquequo facta sint unum corpus: post imbibe iterum aliam partem tuae materiae de aqua fermentabili paulatim, sicut predixi in Creatione lapidis: post mitte materiam tuam in unum uas ad nutriendum continuando lentum ignem. Hic debet intelligi, quod uapor lapidis coniunctus cum uapore lapidis argenti uiui perfecte congelat in ueram medicinam albam finitam resplendentem. Et quanto plus istam operationem reiteraueris, tanto magis multiplicabis in patientia & uirtute tuam medicinam: uidelicet sic, si una pars medicinae prima uice conuerteret centum, secunda uice mille, tertia decem millia, & sic in infinitum: propter hoc non negligas istam operationem multiplicationis: Quia quae medicina plus disponitur digestione illa, plus perfecte agit in operatione. Fixatio & compositio tincturae. Nunc dicam fixationem aeris, quae portat in se tincturam: Accipe terram Lunae quam prius posuisti ad partem & modicum aquae, & pone totum ad distillandum, & separa aquam distillando igne unius puncti tamdiu, donec amplius nil exibit per illum ignem: post pone aliud receptaculum ad nasum alembici, & recipies aerem, qui est rubei coloris, aut glauei per maiorem ignis expressionem aequaliter continuando, & totum quod potest distillari recipiendo. Quum autem non plus distillatur, tunc pone aquam ad partem bene obstruendo: postea tere terram quae remansit in fundo uasis, & iterum bene contere eam super laminam uitream, & etiam modicum de lapide praescripto cum ea, & imbibe has res cum aqua, quae distillata est a terra tamdiu donec sit ut pasta: postea pone ad distillandum per alembicum, & fac ignem de duobus punctis, quia magis strenue distillatur quam prius: & quo tardius humor separatur a suo corpore, tanto magis nobilior, preciosior, melior & potentior erit: & reitera ulterius istam distillationem, donec extraxeris animam a suo corpore, sic ut amplius nil possit distillari: & eandem distillationem pone in aere, quae rubei autem glauci coloris est. Deinde semel rectifica distillationem per se ipsam solam: & sic habes aerem per quem tu tinges & fixabis tuum lapidem in illa manerie aut specie. Recipe arg. uiuum quod modo congelatum est per uaporem lapidis & corporis, & contere ipsum super laminam uitream, uel lapide marmoreo in puluerem subtilem, & imbibe cum aere praedicto modicum & modicum, usquequo fiat per modum pastae. Illam materiam nutrias igne lento, & continuo cum uno ligmine, & tamdiu quoad aer congeletur cum lapide, sicut fecisti cum aqua in lamina crystallina, reiterando illam operationem usque quo bibat medietatem sui ponderis. Post hoc, recipe de ista lamina crystallina modicum, & pone super laminam cupri rubeam, & liquescat ad modum ceraesine fumo: & tunc illa medicina creata est & fixa. Et reitera decoctionem tuam usquequo habebit tale signum. Et de eadem medicina recipe, & proiice super centum partes Iouis albi, uel alterius cuiuscunque metalli, & conuertetur in argentum, quod melius erit minerali. Et quando una pars medicinae proiecta fuerit per modum praedictae proiectionis super centum partes argenti uiui, tunc congelatur in uerum argentum etiam melius minerali in omnibus proprietatibus. Et quando medicina fuit semel multiplicata, tunc fac sic ex ea proiectionem. Recipe unam partem ipsius medicinae & proiice super centum partes mercurii calidi, & iterum conuertetur in medicinam: & ulterius faciendo proiectionem medicinae super alium mercurium calidum, tunc una pars istius medicinae conuertit centum partes in uerum argentum. Si uis per alium modum facere tuum Elixir, & plus facilius, non miscendo lapidem tuum cum aqua argenti alias: Tunc recipe amalgama factum ex argento & mercurio, & misce illud amalgama cum tuo lapide in quarta parte sui ponderis, & totum illud contere bene super laminam uitream donec fiat unum corpus: imbibe totam medicinam cum aqua Lunae modicum & iterum modicum sicut praedixi de creatione lapidis: post pone tuam medicinam in uas tuum nutritorium, & fac totum illud eodem modo sicut scriptum est. Adhuc fili per alium modum poteris facere aut componere tuum Elixir: Et custodi quod habeas perfectam temperantiam coniunctionis & proprietatis, & scias quod recipies unam partem, & semis de aqua argenti, & dissolue in ea unam partem de praescripto lapide, & totum erit in dispositione aquae clarae. Et post proiice duas partes aeris in istam aquam, & eandem pone ad congelandum, confortando uirtutem lapidis, quia ille habet totum congelare & fixare: & sextam partem aquae, aut quartam separabis cum igne per uiam decoctionis de toto composito, quia magis est de aqua, per quam sulfur se posuit in distillatione, & conuertit se in naturam aquae contra potentiam sulfuris: & sic per eam apparebit, sicut illa materia demonstrat, quod in omni tempore fortiorem uincit minus forte, eo quod non succurritur: Et propter hoc enim opportunum est, quod aqua separabit sulfur per suae naturae cursum, & conuertit ipsum per dissolutionem in suam naturam, propter similitudinem materiei. Etiam conueniens est, quod sulfur habeat posse separare aquam, & eam conuertere a proprietate suae naturae per congelationem, & conuersio fit cum naturali ratione: nos enim demonstrauimus & per experientiam certificamus, confortando uirtutem lapidis, & damus ei tale subsidium, quod habeat posse conuertere aquam, quae ipsum prius conuertebat in suum simile: propterea oportebit te scire illud secretum, scilicet non solum quae sit causa, sed etiam modum, per quem modum poterit operari aut confortari uirtus alicuius. Et talis confortatio non potest fieri in re una sine debilitatione alterius, sicut manifeste apparet in dissolutione sulfuris. Et fili, omnis dissolutio est debilitatio sui ipsius: & ex hoc surgit illud, quod lapis noster per solutionem debilitatur, quoniam uirtus aque ad hoc se confortat, ut habeat succursum confortare uirtutes aque: per quas confortationes possunt separari uirtutes nostri lapidis debilitati, & couertere se in suam qualitatem & naturam: & ex tali conuersione facta per debilitatem unius, & confortationem alterius est corruptio nostri lapidis, & sicut uidetur, submersum est in profunda fouea aquae, sicut per eandem naturam appositam, & per competentem rationem natura sagax nobis demonstrat, quod uirtus lapidis debilitata posset confortari per debilitatam uirtutem aquae: confortatur tamen sub tali specie quae habet potestatem conuertendi aquam in suam naturam. Et sciendum est, quod illud quod est de natura humida, reduci debet in naturam siccam, & pariter frigida in naturam calidam. Et propterea relucet doctrina Philosophorum, quae dicit, quod conuersio lapidis in argentum uiuum non est alia causa, nisi coniunctio unius uerae naturae in aliam. Fili doctrinae, nonne percipis quia naturae sunt multiplices? & tamen nisi una sola natura diuisa in quatuor partes, & quaelibet pars in suum elementum: quia nullum elementum potest esse sine diuisione suae naturae, eo quod nullum elementum ipsas partes habet integraliter: & per hoc unum elementum solum non potest corrumpi, neque generari in se ipso, quia non est spiritus natura. Et ergo Philosophi dicunt, quod nostrum magisterium non potest perfici sine natura quatuor elementorum simul: & eadem natura quae est causa homogeneitatis separat se de toto eterogeneo, quando potest mutari in omnes elementales qualitates: & illud boni artis consideratores nolunt quod elementa sint de simplicibus qualitatibus: & per hoc habent posse conuertere & mutare naturam de qualitate in qualitatem, aliquando in siccum, aliquando in humidum, & sic de caeteris, secundum quod diuisio naturae est confortata per coniunctionem suorum elementorum, uel etiam debilitata. Et fili, hoc intellige, qui lapis noster non fit aliter nisi de una sola pura natura, quam quilibet sapiens scire poterit per duos modos: primo per sapientiam speculatiuam, id est per moderamen intellectus, & per experientiam cum perfecta illuminatione. Et hos modos specialiter testificantur Philosopni quando dicunt, quod nostra medicina est una sola natura, & illa est una subtilis substantia, in quam qualitates elementorum intrant. Ideo illae qualitates elementorum de illa magis ad se trahunt, in quo plus abundat: & sic qualitates sunt sicut materia elementorum in quas ipsa ponunt suas formas, & in eis sunt retentae, sicut eius natura demonstrat in omni generatione. Et fili, in subtili substantia condensant se qualitates elementorum, & propter hoc capiuntur: & per hoc elementa sunt quae dant tam multas uirtutes in illam substantiam, per quas ipsa poterit penetrare, tingere & facere operationem mirabilem, quam populus communis & ignarus aestimat pro maximo miraculo: sic quod putant tale factum esse per incantationem magicae artis, quum ipsorum memoria & intellectus non ualet comprehendere nostrum magisterium, quod per naturam & de natura, & etiam ex natura factum est. Fili doctrinae, si ista natura non fuisset de subtili substantia essentiali elementorum, tunc illa impura essentialitas elementorum non potuisset esse, & dominari in substantia: & etiam si quodlibet elementum seorsum secundum suam substantiam esset minerale, tunc illa substantia non posset etiam penetrare, nec ingressum habere, neque colorare. Ergo propter istam proprietatem fili non conuenit quod ignis perdominetur in praedicta substantia elementorum secundum suam mineram: cuius causam quaeras in testamento nostro. Finis. Ars Intellectiua D. Eximii Raymundi Lullii Super Lapidem Philosophorum. Sunt plures nimis errantes per uniuersum mundum deuiantes ab opere naturae ex defectu ingenii, quia non philosopharunt nec intellexerunt causas per quas procedunt effectus, quos natura demonstrat omni bono intellectui: propterea nimis fuerunt excaecati in hoc quod semper uident corporaliter: quare nimis sunt decepti, quando intuuntur cecaliter uelle assimilari naturae, & suas secretas operationes conuecti mundanis operibus mechaniter. Dicemus tunc sicut illi, qui proprie cognouerunt naturam, sine qua opus nostrum, scilicet sublimatio nunquam finietur, quia color est causa totius operis, qui bene percipit. Et est fons naturae, qui imprimitur in re. Pauci sunt qui ibi aliquid uideant, & ibi est tritor marmor, & mortarium, ubi natura mouet suam salsam nigram sicut carbo: & separat hoc quod non est de essentia sui compositi, & ligat suas similitudinarias partes uniformiter, quam rem nunquam facit ignis communis, qui sublimat mercurium uulgariter, nec talis preparatio est de suo esse, imo est ei omnino contraria, sicut apparebit per hoc quod dicemus magistraliter per figuras extractas de nostro intellectu, mediante spiritu agiagrapho, sine cuius uirtute non possumus unquam uidere nec intelligere sensum naturae, tanta est magna sua uis, & uirtus, & suum subtile ingenium, quod de tribus componitur inuicem adiunctis infra suum retinaculum, quod est memoria: aliquorum unitas fit in imaginatiua, & attractiua operatione, quando in suo retinaculo firmiter tenetur, tunc est formatum philosophiae instrumentum, per uirtutem totius essentialiter. De materia medicinae nostrae, & quae res sit. Propterea oportet quod tu cognoscas materiam propriorem, de qua immediate componitur nostra medicina cum certa proprietate: habes etiam notabiliter intelligere post rationalem & naturalem considerationem, quod materia non est nisi natura pura fini & puri metalli extracta per artem magisterii, & per operationem naturalem in actionem manifestam de substantia subtili & pura argenti uiui portata ad fixationem, & ad magnam claritatem per ingenium naturae, & suorum propriorum modorum, & post reducti in speciem uolatilem, per uirtutem suae mistionis cum subtili substantia materiae sulfuris fixi, clari, & lucidi: quae est proprie calor naturalis ligata & coniuncta cum suo proprio subiecto radicaliter, quod est argentum uiuum. Doctrina intellectualis super materiam & suam formam, & super suam operationem. Primo habes scire & fortiter fixare in tua mente instrumentaliter, quod cum tua intentio sit ad operandum pro aliquo fine, & formare, & uenire ad illum ad complendum perfectionem tuae intentionis, necesse est primitus quod tu cognoscas totaliter naturam dicti finis. Et hoc in forma; materia, & operatione priusquam te intromittas aliquid facere, quia secundum intentionem finis cogniti operator naturalis habet consequi necessario suum desiderium. Et sic opus uix aliquid ualet sine materia intellecta, tam modicum, aut nihil ualet totum, si formae ignorentur. Quia materia proprie intellecta uerificat operationem aequipollentem illi, & opus uerificat materiam habenti clarum intelectum, mediante forma unius & alterius. Quia materia non potest compleri sine propria forma ueniente a recta mensura naturae in suis gradibus sine operatione formali habita per ingenium artificii & intellectus, respectu passionis materiae naturae, & suae propriae formae. Istam considerationem debes seruare instrumentaliter in duobus membris. Unum est materiale, & aliud operatiuum, & quodlibet de suo passu aequipollet alteri sicut res propria alteri: quia nulla materia potest perfectionari sine proprietate operationis, quae est ei sicut causa perfectiua. Et ideo debet opus esse proprium, & in tali forma appropriatum, quod non transgrediatur proprietatem materiae, quae proprietas materialis est cognita per proprietatem suae formae, & per suum effectum. Et quum iam dictum sit, quod materia non est nisi pura natura, & natura ad conseruandum suam proprietatem indigeat opere naturae, & non uulgarium, declaratur quae sunt principia proprii generis, quae respiciunt media, & fines, & per consequens perfectionem, quae est finis causae, quem quaeris, dum ipsas bene intelligas, quoniam per istas consequitur perfectio quae est finis causae. Quum sit uerum, quod sine propria materia non possumus habere medicinam perfectam; nec etiam illam ponere in fine sine propria operatione, in tali forma, quod proprietas operationis naturalis, aequipollet proprietati materiae naturae sine transgrediendo totam latitudinem sui proprii generis. Unde nos dicimus tibi, quod quodlibet genus habet in se naturalem proprietatem secundum suam propriam speciem, & per consequens genus quodlibet illorum habet proprias operationes aequipollentes eorum proprietatibus secundum eorum exigentiam differentem unam ab altera, & conseruationem specierum earum propriarum. Quare apparet, quod si tum non intelligas materiam naturae ipsius latitudinis, & operationem eius praecise, nunquam poteris consequi finem, quem quaeris. Audi quid dicat authoritas philosophicalis, & nota eam, si uis quod ad eam dimittam cum integra doctrina. Opus est ei homini rationis uolenti facere nostrum Elixir completum, quod primitus habeat in intellectu suo ueras & proprias causas, & uirtutes lapidum istius latitudinis per scientiam contrariam suae corruptionis ignis consumptiui omnino radicaliter humidi naturae, quod est ipsius latitudinis per instrumentum contrarium, quod in chorda recta magne latitudinis, quae sunt magis per differentias contrarietatum, secundum proprias formas mineralitatis, sicut uidere potes per praesentem figuram Latitudo diuersarum specierum extra metallum, argentum uiuum, nitrum sal, sulfur, uapor. Latitudo speciei metallicae, Mercurius, Saturnus, Iupiter, Uenus, Mars. Latitudo unius salis omnium metallorum. Cum instrumentis per reuersionem appositionis materiae purae secundae latitudinis cum illa, que est in prima extra arg. uium. inuenies scientiam proprietatum quae fortiter contrariantur in specie & forma numeralitatis. Et adhuc inuenies per primam latitudinem cum argento uiuo, quae est respiciendo formam & suam corruptionem per transmutationem speciei in speciem, quae est alterius latitudinis, uidelicet, tantum uadit arando calor comburens de materia in materiam, quod illas uadit domando, donec argentum uiuum sit gelatum sub proprietate speciei metallorum per illum magnum transitum, quem ille facit cum argentum uiuum de medio in medium. Unde omnia corpora creantur, sicut potes sentire per propriam essentiam corporis lucentis compositi de argento uiuo per calorem caelestem, & non per terrestrem: per istum modum intelliges proprietates materiae, de qua indiges cum signis cognitis & demonstrationibus, quae de sua propria latitudiue saltant Et erit tibi manifeste declarata per clarum intellectum rectitudo uirtuosa operationis materiae, naturae istius latitudinis, quia uirtuosa rectitudo operationis procedit a perfecta cognitione. Et per hoc omnis artista habet tam directe operari, quam proprie cognoscit, & non plus: ita quod si nihil intelligat, nihil scit facere. Et ideo dico tibi, plenam cognitionem dispositionis operis habere non potes, nisi per considerationem illius respectu sui perfecti finis, quoniam sicut effectus cognoscitur per causam, sic sua causa cognoscitur per effectum suum. Et hoc sit tibi canon directiuum cognitionis naturalis, & per genus operationis naturalis, & regula propria dirigens intellectum operatoris naturalis, non solum ad mensurandum transitus, id est temperamenti. Imo similis est regula directa ad mensurandum uirtutes elementales, & similiter caelestes, scilicet luciditates & praeparationes naturae, & proportionem mistionis substantialis in coniunctis essentiis elementatis, quae constituunt temperamentum in re intemperata. Et sic hoc fuit declaratum in collectione causarum supradictarum, quod tibi primo necesse est intelligere, priusquam per scientiam possis operari, quia qui non habet causam non potest habere effectum. Patet igitur manifeste, quod scientiam intellectualem, priusquam aliquid facias operis te habere oportet quia omnes Philosophi pro regula generali hoc dixerunt. Modus ergo ad sciendum istud instrumentum, quod scientia intellectualis dicitur, in forma theoricali est iste. Modus habendi instrumentum intellectuale. Diximus supra in sensu philosophali quod plena cognitio dispositionis operis non potest haberi, nisi per comparationem ipsius ad suum perfectum finem, qui est extremitas ultima latitudinis operationis naturae, per quam quilibet artista debet perscrutando applicare totum suum intellectum, sicut apparere porest per istam figuram, quae est operatiua perfectionis, & uocatur figura latitudinis, in qua includuntur extremitates & media, & perfectae operationes naturae Per inrellectum istius figurae potest cognoscere naturalis intellector per doctrinam intellectualem, quomodo diuersificatur in forma ad finem optatum conquirendum in operatione in tantum, quod incepit ad finem operationis naturae Principium operis secundi Finis intellectiuae artis Naturae latitudo Calor in materia Latitudo, motus materiae Latitudo, calor in materia Principium philosophandi per data a natura Intellectus naturae Finis operis secundum intellectum Latitudo, mistio materiae. Latitudo, resolutio mat. Latitudo, perfectio in natura. Et hoc per hoc quod non posset habere instrumentum originale habendi notitiam descendendi ad suam causam in uera intentione, quae descensio fit ab antecessiua graduatione refluendo de gradu in gradum usque ad suun finem, quae est principium materiae & operationis, per quem effectus demonstratur, nec alias nisi per effectum descendentem a causa. Quoniam natura nobis monstrauit finem causae sicut per Solem, & alia quae ipsa creauit, quae sunt effectus & terminationes causarum, secundum meritum suae latitudinis, immediate intellectus considerat, & inuestigat primo causam praecedentem & immediatam illius, de qua & per quam successiue cadunt sine alio medio. Et ita de medio in medium cum resolutione graduata, & cum instrumento praeuiso, quod excitat intellectum non transeundi ultimam istam latitudinem, donec sit ad finem suum quae est principium materiae & operis, ut supradictum est, & principium latitudinis respectu materiae & operis, & finis dictae latitudinis respectu habendi propriam notitiam doctrine intellectualis, ad satisfaciendum operibus naturae. Et quando per talem inuestigationem intellectus inuenit per instrumentum demonstratiuum accommodatum corruptioni, quae corruptio firmat & roborat in tellectum in actualitate, per uera & infallibilia signa, quae falli non possunt per causas desideratas, tunc ueniunt effectus. Totum hoc rotatur & uertitur simul per rotam circulatam, quia sic transit medium sicut principium, & etiam principium sicut finis. Tunc scit principia per causas cognitas, de quibus postea potest homo operari, qui hoc cognoscit, & conquirere effectum suae causae, quae est suae naturae uerum principium & operatio naturalis, & ita declaratur modus quomodo habemus notitiam per artem intellectiuam, per proprium instrumentum, non tantummodo de principiis, scilicet materiali operatiuo naturae, sed de tota ista latitudine incluliue sine transgrediendo illam: cuius inuestigationis nobis pateret demonstratio, sicut patet per hoc quod dictum est supra, quod opus naturae non transit de extremo in extremum nisi per media, nec per consequens opus cum intentione, nisi per successionem operationis. Ars Intellectiua Et ut sit uerum im116 mediate demonstratur per formam intellectualem & intellectiuam, quae figuratur ab operatiua uniuersaliter. Per istam figuram demonstratur quomodo in tellectus inuestigat spiritualiter, quod natura monstrat corporaliter, & in quo loco incipit perscrutatio ad intelligendum essentiam operationis, unde nos docuerunt omnes Philosophi per magnum excitamentum. Figura intellectualis. Uniformitas in auro Finis inuestigationis Perfectio in auro. Principium inuestigationis Mistio in igne Resolutio in aere. Motus in uaporecalor in aqua. Aurum in loco instrumenti finalis, & perfectionis quod creatum est per naturam exemplariter: quum ergo aurum, quod est nobilior lapis omnium preciosorum sit finis, & perfectio operis naturae per suum complementum in latitudine mineralitatis, cito uenit actio intelligentiae perscrutando pet scientiam propinquam sensibilitati causae immediate, que praecedens est istius perfectionis. Et sic dat nobis intelligere sensus sensibilitatis per directum signum tam in materia, quam in operatione. Et scito quod in perscrutatione incipit moueri spiritus rationis, qui rectum est instrumentum nostri intellectus, cito facit uidere uniformitatem, quae propria causa perfectionis suae, scilicet auri, sicut ipsa confirmat per proprios effectus suarum experientiarum: Unde exemplum contrarium uiue demonstrat per uerba, uel loquelas uiceuersaliter, quod materia contraria uniformitati est causa quae resistit suae perfectioni. Ergo materia difformis non est tam completa inquantum contradicit causae, quae est propria perfectionis: quoniam de suo uero contrario, quod est uniformitas est proprie causata. Et sicut uera unitas est causa immediata magnae perfectionis, sic successiue per retrogradationem uides nostrum spiritum esse ueram mistionem, quae est antecedens & causa immediata uniformitatis. Ergo tu potes bene cognoscere magistraliter, si in te est spiritus agiographus, quod secundum naturam praecedentem generis ueniet suus succedens per directam homogeneitatem. Et postquam mistio causatur de unitate, sic solutio est uera causa propriae mistionis: quae solutio est magnum principale, perfectum & secretum coniunctiuum in omni natura de pluribus partibus in unitate. Et sic maioratur quando est paulatiue subtiliata & minuta. Et quum talis solutio sit causa mistionis, sic motus subtilis aequalis solutionis. Quare si motus sit nimis fortis, aequalis subtilitas discordatur, quae est causa notabilis resolutionis: sicut motus continuus subtilis. & bene continuatus, est causa in sua materia subtilis motus: Et ita reperit noster intellectus medium & principium operis naturae per rationem finis philosophicaliter. Cognitio rationis factae per reuolutionem contrariorum inueniendo practicam respectu naturae. Si ergo calor de quo causatur prima actio operis naturae, est subtiliter temperatus & bene continuatus sine additione aut diminutione, sed secundum quod intellectum est intendendo ad aspectum naturae: motus illius, qui est sua actio per suam uniformitatem nobilitatur. Et postquam iste motus sic erit sublimatus, nunquam uidebis resolutionem exaltatam. Et si solutio est sic appropriata, mistio inde saltabit, quae est fortiter illuminata. Et si mistio est in tali forma facta causabit unitatem, quae est natura mouens, cuius proprietas causat perfectionem, quae est finis & conclusio operationis. Quare patet, quod quum omnes istae perfectiones descendant a calore temperato, quae est prima operatio respectu subtilis uniformitatis materiae naturae, quae est spiritualis: cuius actio refluit & respicit suos fines: & in quantum elongatur ab actione praedicta, scilicet a motu subtili, in tantum succedentia erunt diminuta a facto completo: & inquantum primi motus subtiles erunt meliores, in tantum meliorabuntur succedentes uoluntati naturae. Si bene intelligis naturam, bene intelliges suas operationes, quia ei assimilantur per uniformitatem. Fili, natura est una fortis compositio de materia subtili & uniformis, humida & uiscosa, animata calore per suam claritatem, quae est uirtus caelestis: quae natura non indiget compositione uel multiplicatione alicuius alterius materiae, quia ipsa continet in sua compositione totum illud quod indiget de quatuor elementis in sua perfectione, & extra ipsam nihil continetur quod sit necessarium suo composito: quare si aliam rem ibi imponas, tu non cognoscis naturam, nec unquam habebis perfectionem suae operationis Et si eam cognoscis, tu scies omnia sua opera: quia quum nostra medicina debeat fieri de pura natura, & natura pura non sit alia res, nisi talis compositio, quam supradiximus, necessaria res est quod unitas suae operationis aequipolleat uniformitati suae compositionis. Et sic potes intelligere, quod opera nostrae medicinae, quae ipsa facit dum fuerit excitata per calorem extrinsecum, non sunt nisi opera naturae, quum dicta medicina sit de istamet natura, quae non est aliud nisi uera compositio purissimae naturae. Et hoc scimus per sensum experientiae, quem nobis in sua sublimatione demonstrat: quia omne illud quod non est de essentia sui compositi segregat & separat, sicut pertinet per suas partes puras splendide caelestes se demonstrando sine macula pro faciendo congelamentum, quod est in igne permanens. Sic ostensum est, quod non indiget aliqua alia natura, ut ueniat ad finem suae perfectionis. Et postquam intellectus comprehendit causas & opera media: & uisis omnibus illis, scilicet principiis & fine, non potest esse quod homo possit errare, postquam habet principium bene continuandi ignem: idcirco omnes operationes superius declaratae per hoc quod sequitur, ponuntur rei petitae: Non quod intelligas, quod solutio facta per diuisionem & per attractionem sit per ignem communem causata in natura per generationem uel renouationem indiuiduorum in similitudine suae speciei, imo proprie causatur immediate per calorem confortatum, qui in natura propinque & intrinsece illuminatur claritate caelesti excitata, & non adhuc per calorem communem immediate, sed per uirtutem motus causarum mobilium mouentium & motorum, in tantum quantum natura requirit, quia motus est causa excitationis caloris naturae, qui calor prouenit ab igne qui est fortior elementorum existentium in compositione naturae. Praeterea potes intelligere, quod ignis existens in compositione naturae, est quarta pars naturae, & alia pars quarta est aqua, alia terra, & alia aer: tali modo quod debes intelligere, quod quodlibet illorum quatuor elementorum elementatur magna puritate. Et ita de quatuor naturis puris est illa composita per talem proportionem, quam requirit forma & species nostri arg. uiui, quod est natura composita de quatuor sine transgressu mensurae aequalitatis, per quam resultat nobilis proprietas quam custodire debes ab omni igne combustibili. Quoniam si aliquid praedictorum elementorum, & maxime ignis dissoluatur & separetur a composito naturae per aliquem ignem extraneum, forma corrumperetur cum suis proprietatibus. Sic etiam fiet, si ei admisceas terram naturae extranee, quia sua terra est ei proportionalis aequalitati aque, aeris & ignis: & aer commensuratur ei aequalitati aque, ignis & terrae: & ignis similiter ei proportionatur aequalitati aquae, aeris & terrae. Quare necessarium est, quod unum non resoluatur sine alio. Et hoc sine adiunctione rei alterius nature: intellige ergo principium nostrae resolutionis factae suae merito compositionis, & non dislocationis scilicet elementariae, sicut fit resolutio sophistica in aqua communi, seu uulgari? quae resolutio ostendit separationem sicci & humidi, quae natura elegit per comparationem, & per consequens demonstrat destructionem formae per motum rerum elementarium motarum & mouentium, quae sunt in supradicta compositione naturali: quia motus rerum mobilium existentium in composito, est causa excitationis caloris naturalis in rebus corruptibilibus & generalibus sine in flammatione, uel sine consumptione humidi radicalis. Tamen motor causarum mobilium qui est in compositione elementaria secundum plus aut minus causatur immediate per calorem extrinsecum proportionatum aequalitati motus omnium illorum elementorum, ne unum resoluatur sine alio ad conseruandum suam speciem, quae est de omnibus suis elementis in forma argenti uiui, & talis calor est informatiuus toto composito. Sic intellige de fixo & non fixo, donec se inuicem amplexentur, quoniam uolatiuum non portat in ipso causam exterminationis, per quam possit diuidi in partes compositas, imo totaliter uolat, aut totaliter manet sine aliqua resolutione elementaria, sicut patet per suam formam quia si ignis separaretur ab humido, forma corrumperetur, que est certa elementaria proportio: ita quod nullum elementorum suorum separaretur ab aliis in eorum perfectis resolutionibus sub conseruatione speciei in forma arg. uiuis Quare recolligendo omnes causas, potes cognoscere quod s ecundum quod ignis communis bene fuerit informatus per sapientem intellectorem ad exigentiam propriae naturae, causabitur fortiter & plenitudinarie suus motus, qui est excitatio & proprie directio ignis in natura existentis: & secundum quod calor naturalis fuerit a dicto motu excitatus per omnia sua elementa cum omnibus suis motibus, quae debes fixare in tuo intellectu, quia subiecta sunt hoc modo, quod gentes ignorant. Ergo quum motus sit causa caloris in causis naturae generat de illis & pullulat feruorem, quando calor extenditur, qui est de propria essentia materiali naturae, sicut dictum est supra ad causandum feruorem quem causat per digestionem magnam sine hoc, quod partes compositi naturae aliud mundi sentiant, aut non sentiant. Quoniam si perditionem haberent sentire in eorum mutatione, forma compositi corrumperetur. Ideo inspicias ad ignem, quando eum facies ne sit nimis fortis, & non transeas metas uerborum motuum existentium in informatione ignis nostri secreti ( scilicet furni ferenti ) secretis quia motus nimis subitaneus nimis inimicatur naturae, ut patet per rubedinem uisam ante suum terminum, qui iam declaratus est. Iste est qui dissoluit & resoluit partes suas existentes de essentia purae naturae, & per uinculum amoris dulciter eas amplexatur, & alias effugat sine cremabilitate, quia non surat de genere sui compositi. Et per istas causas potes satis percipere, notare & intelliget, quod si ignis est nimis fortis uel acutus motus spirituum fortiter decipietur. Et si fuerit nimis fortis calor naturalis non resolutus sentiens ignem pungentem nitetur seruare partes sui compositi sine resolutione nunquam facienda: quoniam uiles partes cum puris in proprio mercurio obuiabit ignis naturalis fortiter defendens, & omne resolutum in spiritum sentiens ignem supra dictum non intendit unquam operari ad corruptionem generationis, imo fit cum corruptione destructionis, per quam actus & renouatio specierum manet corruptus per subitum actum ignis ardentis comburentis causam fixam, scilicet thelon, qui prius demonstratur sine resolutione, eo quod spiritus recedit, qui deberet dissoluere eum, & defendere contra magnum Draconem totum deuorantem. Ideo cognoscas & directe scias, quod quum uolatile non sit de se fixum, non potest expectare ignem intrantem in materiam per extraneum motum, nec cum sua causa fixa consequenter potest esse fixum, quum habeat fugere. Quae fixatio indiget fieri de materia tenui tam ignis quam materiae essentialiter. Et sic debes intelligere calorem naturae uenientem a motu ueniente de calore commmuni ( uel contrarii ) ut uidere potes per praesentem figuram practicaliter. Figura practicalis operis naturae. Initium Calor Resolutio Mistio Perfectio Finis operis motus Resolutio -------------- Calor Motus Calor ---------------- subtilis Indiuidualis subtilis subtilis naturalis Recapitulatio artis intellectualis cum diuisione suorum membrorum. Si cupis habere & consequi perfectionem, quae est perfectio operis & totius istius artis, oportet sapienter considerare primo naturam & formam, per quas materia portata est ad perfectionem: & quum hoc sit necessarium scire in causa petita & requisita, quae superat totum naturae cursum, nec eam possis habere, nec realiter possidere in forma aut materia sine operatione: tamen ipsam potes scire & satis bene intelligere per uirtutem spiritus agiographi recurrendo fini naturae, qui portauit suam materiam ad perfectionem auream, per certas experientias demonstratiuas regulatas a doctrina intellectuali acquisita per dictam uirtutem. Quoniam talis doctrina facit uidere causas inuisibiles per sensibilitatem, & hoc secundum quod magis aut minus est regulatum, tam per sensum rationis, quam per instrumentum demonstratiuum cognite experientiae super materiam naturae, per talem intellectum sic acquilitum poteris habere totam scientiam operationis naturae istius latitudinis: Quare per talem scientiam poteris in posteris multum bene te custodire & dirigere, uel dirigi per in strumenta demonstratiua, quae habebis in mente tua in omni opere artis cum paruo adiutorio. Modus recurrendi ad opus naturae est duplex: Primus est, quod tu habes considerare compositionem auri, quod natura creauit tam in forma & in materia, quam in perfectione. Et hoc fiat, ut quando habebis notitiam dictae compositionis possis assimilari naturae, & ipsam sequi in quantum possibile est sine transgrediendo latitudinem, quando eris in nostro magisterio. Secundus est, quod habeas perscrutari compositionem aliorum metallorum, & causas eorum tam in forma, quam in materia conuenienti, & nihilominus mouenti quantum ad operationem: quae perscrutatio completur per differentiam contrarietatis sicut demonstratur per propriam naturam eorum remotam a per fectione omni homini clare intuenti. Iste modus datus est ad cognoscendum euitationem erroris in operibus artis: sed primus inquantum est perfectiuus, datus est ad bene intelligendum, cognoscendum, sciendum & continuandum opus philosophale respectu perfectionis naturae, & ad supplendum & corrigendum causas erratas per casum fortunae. Unde dicimus post patres nostros quod nisi cognoscas corpora omnium metallorum cum natura principiorum illorum tam occulte quam manifeste, & nisi haec sciueris, nunquam scies causam quae est superans in superatis, nec quae est diminuens in diminutis. Et qui per istum modum non procedit inuestigare causas naturae, nunquam erit in suo processu uerus philosophus, imo potius constringet eum utilitas ignorantiae per causam necessariam ignoratam per obfuscationem & tenebrositatem magnae con fusionis, nec unquam poterit peruenire ad perfectionem transmutationis predictorum metallorum. Forma igitur artis intellectiuae ad habendum notitiam per ueram doctrinam desupradictis, est perscrutandi per directum instrumentum naturam causarum, de quibus dicta corpora immediate & gradualiter descendunt usque ad eorum principium, quod dicitur prima materia compositionis eorum in natura radicata: Et est primus gradus & principium istius latitudinis. Et secundum quod tu cognoscis gradus, successiue tu debes intelligere sine transgressu naturae eorum actiones aequipollentes caloris eorum informatiuorum continue, quia omnes aequipollent una alteri tali modo quod natura cuiuscunque gradus requirit actionem proprie proprietati suae tolerabilitatis. Et sic quum tu habueris notitiam supradictam perinuestigationem propriam artis intellectiuae sine transgressione metarum rationis cooperantis sub istis instrumentis demonstratiuis ( uel diuinis ) quae regulant sensum & totum intellectum, per quae erunt eorum causae patefactae & demonstratae per realem cognitiouem, quae cognitio est directe nota per proprietates graduum, quae sunt in scala philosophali, scilicet per doctrinam mediorum eorum, & eorum propriorum extremorum sicut immediate dependent ab eorum propinquis naturis, ut supra dictum est, & satis demonstratum per figuram perfectionis intellectiuam, & per figuram operatiuam perfectionis, per quas potest haberi cognitio intellectiua naturae omnium corporum diminutorum a perfectione per instrumentum contrarium respectum habentem in oppositum dictae figurae intellectiuae, quae est perfectionis, uel suorum instrumentorum perfectiuorum, que per rationem elongantur ab eorum causa contraria, sicut apparere potestper presentem figuram, quae est perfectiua & imperfectiua ad finem, quod tu intendas & uideas defectus eorum per contraria uincula formata cum differentiis. Corruptio Perfectio Uniformitas Mistio Confusio Difformitas ------------ figura perfectiuorum ------------ figura perfectiuorum Per hanc figuram patet, quod difformitas est instrumentum contrarium uniformitati, & quantum plus est sibi contrarium, tantum elongatur a perfectione, & magis participat imperfectionem, quae est corruptio & instrumentum contrarium perfectioni, quoniam omnis causa demonstrat suum effectum magis propinquum secundum proprietatem suae naturae & concordantiae, uel contrarieta tem per alias differentias causatas secundum plus uel minus: quare quum natura sua sit difformis, uult & requirit sua improprietas imperfecta per potestatem suae naturae scilicet imperfectam, quod materia sua perueniat in causam imperfectam. Ueruntamen debet intelligere hoc esse ex parte fragilitatis naturae, & non ex parte formae proprietariae: sed per formam cognoscitur perfectio uel imperfectio materiae in quantum forma recipit determinationem suae materiae: quoniam sicut eam recipit, ita eam demonstrat, & per illa intrauit instrumentaliter sua materia in esse perfecto uel imperfecto: Quare concludit ur, quod situ cognoscis naturam formae, iam uero cognosces meritum materiae, si sit perfectionis uel imperfectionis: Ergo considera formam respectu materiae, quia forma de qua fit proprietas est summum instrumentum, & per hoc instrumentum potes acquirere multas artes reales, quae secretae & occultatae sunt in natura: & inquantum difformitas elongatur a perfectione, & appropinquat in perfectionem, in tantum potest sentire tuus spiritus, quod summa uniformitas appropinquat magnae perfectioni, & elongatur a magna corruptione, & tanquam confusae appropinquatur difformitati, & ab uniformitate elongatur: sic mistio appropinquatur uniformitati, & elongatur a magna difformitate per uirtutem proprietatis auri causatae a perfectione. Sed quum omnes causae cognoscantur per radicem suae formae, & sine ipsa cognosci non possunt, ideo loco exempli in capitulo sequenti dicemus, quid sit forma. De forma & eius consequentia. Tu primo debes intelligere & realiter notare leuando spiritum per sublimationem habendo intellectum, quod quum uelis habere realem perfectionem, oportet te euitare omnes casus, qui sunt contra naturam, & eligere, ac accipere omnes naturales, de quibus prima haec est praecessiua, quae est perfectionis & materiae uere unitae, uel unitatis quatuor elementorum, quae dicuntur argentum uiuum cum proportione formali, quae est species realis cum forma mercurii, per quam resultat magna proprietas, quae perficit eum in esse naturali, & in specie communi nobili & generali, per quam conseruantur ab eorum corruptione omnia septem metalla. Quapropter si uis scire instrumenta huius nobilis speciei, ipsa sunt omnia complexionalia, quorum in generali est propria operatio per nobile instrumentum ui proportionis in esse naturali istius latitudinis, hoc est dicere secundum suam speciem, in qua proprie omnia continentur. Quapropter si hec species destruatur, ut patet in resolutione Sophisticorum, qui nituntur dissoluere in aquam nubium destruentem naturam, & totam suam compositionem, forma corrumpitur, & sua proprietas, & dissoluitur uera uirtus in alia latitudine, & omne illud, quod in eis continetur, sicut nobis demonstrant in strumenta magnae latitudinis, quae est superius descripta. Unde dicimus quod in sequendo filios doctrinae, quomodo debeat fieri dissolutio indiuiduorum scilicet quod fiat sub conseruatione earum specierum, in qua & per quam conseruatur nobilis proprietas, quae facit ligamentum & unionem rerum miscibilium per amorem assimilantem eorum proprietati, quae iam alterata sunt sub conseruatione earum propriarum formarum. Uis adhuc scire plus quae sit uirtus formae? Est illa per quam materia est contenta, sicut res diuina & digna, non quod forma uirtuosa contineatur per materiam, quia in natura non est desiderata materialis forma, quum de ea non indigeat in esse diuino uel diuinali, sed tantummodo ad esse diuidui: quapropter indiuidualitas prouenit a proprietate materiae, quae desiderat perfectionem, sicut causa imperfecta. Et a proprietate formae uenit dignitas diuinalis, quae est causa perfecta, & perfectio nata dictae materie in esse completo secundum quod summus dedit naturae istius latitudinis. Propterea tibi demonstratum est, quod materia corrumpi habet sub sua forma prima scilicet aurea, & gubernari & regi sub sua potestate, quia sic se habet, quod dat pro restauratione suae materiae propriam speciem, ideo consequitur formam quae portat eum ad perfectionem: propterea sulfur nostrum quod fit, non est aliud quam argentum uiuum, in quo est forma continens materiam totius de quo indiges. Si hoc potes intelligere per magnam realitatem, tu intelliges omnes alias causas per naturam factas sub conseruatione earum specierum in corruptione indiuiduorum: Ideo custodias spiritum ne euolet in corruptione aut resolutione suae proprie materiae cum omnibus suis elementis: quia ille est qui reformat aut restaurat uitam euntem contra mortem omnino rem destruentem, nisi forma sua eam custodiat per suam perfectionem. De materia & eius diuersitate. Dictum est superius & realiter demonstratum, quod uniformitas in materia est causa immediata magnae perfectionis, & diuersitas in substantia, est causa corruptionis. Per ista duo contraria instrumenta demonstrantur opera sulfuris & argenti uiui omni filio doctrinae scire uolenti naturam corporum attingentem perfectioni uel imperfectioni, per que manifeste cognouimns opera sulfuris & argenti uiui media siue instrumenta clarae experientiae, quae uidimus perfregimen earum fixationum: quoniam quum sit res notabilis, quod sulfur non possit fixari sine euolatione, nisi prius calcinetur, illud calcinabimus, & inueniemus in calcinatione, quod tota sua humiditas radicalis exterminabitur, ita quod in fine per nullum artificium fundere non potuit, quanuis per imbibitionem suae terrae cum secundo suo spiritum non fixo inflammabili habuisset aliquoties fundere per uirtutem sui spiritus motiui imbibiti in partibus suae terrae cum magna ignitione. Sed in fine quum non fuisset fixum omni tempore in sua operatione portabat nigredinem uel cremabilitatem per exaltationem & resolutionem suae substantiae non fixae & inflammabilis. Et hoc tibi demonstrat natura cupri, si suas causas scis inuestigare. Adhuc quum fixamus istam secundam substantiam, uidemus humiditatem illius radicalem totaliter exterminari & falli in flammam in sua calcinatione, & in substantiam terrestrem realiter reuerti sine aliqua fusione, nec sine qualicunque ingressu. Et haec experientia satis tibi monstrat naturam ferri, quia cognoscimus quod portat sulfur fixum, cuius proprietas est non posse fundi ratione exterminationis suae humiditatis: nec sua humiditas non fixa potest eum in confusione seruare, quin debeat cremari usque ad finem suae exterminationis in terram turbatiuam omnino effectiuam contrarietatis quae est instrumentum oppositum, & contrarium uniformitati. Unde nos concludimus quod proprietas sulfuris est confusio in substantia: quae confusio est contra ueram mistionem: & adhuc magis habet proprietatem sulfuris difformitas in substantia, quae est contra uniformitatem: & non tantum non portat corruptionem in se ipso, sed in omni alio, quae est perfectionis. Quare declaratum est, quod tenet ambiendo & amplexando omnes operationes, quae sunt contra naturam, & quae sunt corruptionis. Duplex argenti uiui fixatio. Totum contrarium istius uidemus in fixatione argenti uiui, quod fixauimus duobus modis sine exterminatione suae radicalis humiditatis: Primo fixauimus eum per conseruationem suae innatae humiditatis complexionatae in sua propria terra, in proprio igne per moram temporis, uel per cautelam bene conseruatam: deinde fixauimus eum cum festinaione ad uidendum exterminationem sui humidi in terram & ad tentandum suae fixationis uirturem per praecipitationem, quod reuertitur in terram ponderosam mortuam sine uiua luciditate: sed postea per sublimationem successiuam dictae terrae fixae uiscose, & dense in radice suae nature cum uita imbibitionis & mistionis sue secunde substantie non inflammabilis, in exterminabilis, uidimus quod fuit fixum, & in ueram fusionem conuersum, & pugnam ignis superauit in eo quiescendo sine operatione: Et hic modus passus est ignitionem & primus est sine ignitione. Intellige secundum gradus medicinales, & non corporales: quia ignitiones medicinales sunt sine ignitionibus corporalibus & cum ignitionibus corporalibus. Et sic declaratur, quod argentum uiuum est sufficiens dandae perfectioni cuilibet gradui, scilicet, aut cum agnitione uel sine ignitione. Unde potes intelligere, quod substantia argenti uiuisim est causa retardationis suae fusionis. Sed substantia fixa cum uolatili per uniformitatem, est causa fusionis sine ignitione. Causa perfectionis istarum fixionum sunt proprietates argenti uiui, de quibus prima est uiscosa in substantia subtili sine separatione: Et per hunc intellectum dimiserunt Philosophi in scriptis ad finem quod filii doctrinae habuissent perscrutari dictam compositionem lapidis in forma: Quia argentum uium per nullas causas exterminationis se in partes diuidi permittit, quia aut cum tota substantia sua ab igne recedit, aut cum tota sua substantia in igne remanet stans: & hoc est notum in praecedentibus. Et ideo tibi datum est intelligere, quod quum tu fixas unum elementorum, tu fixas omnia alia cum tali proportione, qualem natura requirit, ut supra diximus: Unde resultat forma, per quam omnes sapientes dixerunt, quod cum rota circulari lapis debet fieri de omnibus suis elementis. Alia proprietas est densitas in substantia subtili adhaerenti humiditati radicali sine terminatione cremabilitatis, & per istam causam fixatur sine consumptione sue humiditatis, scilicet proportionabilis ad formam, & accipit requiem in igne ratione suae magnae densitatis, & sui nobilis ponderis. Alia proprietas est compositio fortis & uniformis a natura, & per hoc non dimittit se in suis operibus separari, nec diuidi per partes, sicut facit sulfur, quin indigeat per suam proprietatem, aut totaliter exhalare, aut totaliter manere: quum sit substantia exceptiua totius operationis, & per consequens totius combustionis, quam ignis non potest superare, imo superatur: Quare quum aliae res sint combustibiles, & in fine exterminentur, & in flammam deficiant dempto argento uiuo per suas proprietates, quae sunt causae naturales perfectionis? Quum ergo argentum uiuum sit de substantia uniformi: est igitur manifestum, quod ipse est causa magnae perfectionis: quam uniformitatem sequimur assimilando suae naturae per commistionem sui sulfuris factam in loco decoctionis naturalis. Si ergo argentum uiuum ratione sue uniformitatis est causa perfectionis, sulfur per suam difformitatem est causa corruptionis in omnibus proprietatibus: & sic in omni genere caloris sicut ostensum est per rotam finientem metallorum imperfectorum cuius contrarietas docebit te proprietatem argenti uiui in sua fixatione: per quas causas docuerunt Philosophi ad finem, quod filii doctrine per ignorantiam proprietatum sulfuris non caderent in errorem: Quod quum argentum uiuum, quod est caput & fundamentum, & radix operis, non possit fixari sine uapore alicuius sulfuris in natura calentis, praeceperunt, quod illud acciperent de sua propria substantia appropriata naturae terrae per subtractionem suae fecundae humiditatis cum fixatione & calcinatione: quia substantia sulfuris non est aliud, quam appropriatio inpsius in materia terre subtilis per congelationem: quoniam quum sulfur sit actiuum principium congelandi suum mercurium, cogitare potes quod indiget calore temperato, cum quo possit digeri substantia argenti uiui. Adhuc ad complendum dictam congelationem, oportet quod habeat penetrare totam substantiam mercurii: Unde oportet, & est causa necessaria, quod dictus calor sit de temperata acuitate: & ideo opus est illam humiditatem ingrossantem calorem separari cum cautelis per industriam, & per ignem appropriatae calcinationis ad euidentiam & respectum suarum causarum iam primitus cognitarum per operationem. Unde dicunt, quod arg. uiu. conuertitur in purum sulfur, quam do congelatum est, & quanto plus calcinatur, tanto melius appropriatur nature terre, & elongatur a proprietate argenti uiui, per quam elongationem acquirit proprietatem sulfuris. Obseruatio, aliaas conseruatio, naturae mediae perfectiuae & homogeneae. Et quia sulfuris proprietas fixi, terrestris, cuiuscunque generis fuerit, impedit ingressum & fusionem, quamuis non sit inflammabile, tamen habet in se proprietates praedictas contra arg. uium. acquisitas ratione perdurationis suae prime nature, que est de pura unione prime compositionis: quia sulfur terrestre non est de homogeneitate mercurii. Et quamuis talis substantia sulfuris sit de compositione mercurii, non tamen de tali proportione, quin oporteat ipsum separari a misto proportionabili tam per artem, quam per naturam: quam separationem appellamus calcinationem philosophicam, que ducit nos ad ueram proportionem & puram naturam: quia illud quod est uere proportionatum non portat in se aliquam superfluitatem: quare cum substantia terre sit difformis respectu pure proportionis nature intrinsece ratione sue grossitatis extreme, ipsa impedit & resistit uniformitati suae aquae uiscosae, quae est ex compositione proportionabili intrinseca euacuata cum natura perfectionis. Ad euitandum istum errorem omnibus filiis ueritatis reuelauerunt Philosophi duas ueras & claras doctrinas ad attingendum secretum naturae. Prima doctrina est quod quum habeant accipere, nisi substantiam mediam, quae participat intergrossum & simplum, quia non tenet aliquam superfluitatem, imo est pura natura & homogenea proportio grosso & simplici: grossum deponimus per sublimationem, quum non sit transitus de extremo ad extremum, nisi per sua media,. Ista authoritas habet locum in multis aliis locis secundum naturam cuius libet elementi. Causa perfectionis totius nostri magisterii, est ista substantia media facta de duabus proprietatibus, scilicet sulfuris incombustibilis, & argenti uiui inexterminabilis per artem magisterii, cum adiutorio concordantiae naturae homogeneae & proportionalis: quae substantia per suam subtilitatem nunquam turbat ingressum, imo potius causat bonam fusionem, quum ratione subtilitatis sibi deposita sit forma & impressio causa suae figurae. Ista est minor pars faecum de qua indiges in sublimatione mercurii, qui debet superari ab argentum uiuum in quantitate. Et ideo dicit Geber, quod minima pars illorum sufficit cuilibet experto: Nam quanto minoris quantitatis fuerint faeces, tanto maioris exuberationis mercurii necesse est esse: quia quanto minus est de corpore & plus de argento uiuo tanto plus nobilitatum est arg. uiuum & exuberatum in potentia perfecta. Si uero econuerso, tunc econuerso. Quare adhuc non cogites quod ista substantia media sit corporum, uel argenti uiui immediata perfectio, quanuis sit principium perfectum, inquantum participat cum natura media. Et non erit finalis perfectio, donec primitus coniungatur cum perfectione suae fixationis, quae est ei operatio propria secundum exigentiam suae propriae naturae: quae fixatio fit seruando suam uolatilitatem, confortando naturam fixam super causam uolatilem per nutrimentum dictae substantiae cum suo proprio argento uiuo in igne, in quo similiter retinetur natura dicti mercurii. Propterea scias, quod quum dicta substantia non sit fixa sine ista operatione, quae est ei pura, propria & finalis, licet propterea non perdat actum faciendi nobilem impressionem: quia hoc scit consequi: tamen faciliter cum corporibus non firmatur perdurabiliter. Alia doctrina est, quod quum argentum uiuum sit tantae perfectionis, quod habeat superare sulfur per mensuram rationis in sua commistione, & illum multum bene decoqui donec sit congelatum, sed non propterea fixum, tamen fixatur congelando secundum proportionem, uel cum tali nuntrimento quod sit cum igne proprio: dictum congelamentum in suis cameris uel cauernis fixatur armoniacem, quia quum mercurius contineat suum uerum sulfur in terra multum subtili, quae est prima causa suae fixationis, paruum additamentum sulfuris naturalis sufficit ei in adiutorium suae inspissationis. Propterea si substantia primi sulfuris in quantitate superabit substantiam argenti uiui, proprietas corruptiua superaret in suis actionibus proprietatem perfectiuam, & tunc mollities metalli istius medicinae esset cessiua, & non extensiua: Et ita per rationem proprietatis sulfuris uisa est proprietas argenti uiui, quae dicitur extensiua in sua commistione. Quapropter declaratum est, quare talis operatio non est naturalis, nec similatur naturae, quia natura in sua decoctione facit superare argentum uiuum in sua mistione, quum ipsa sit causa perfectionis: sicut patet in auro quod datum est nobis in exemplum. Unde dico uobis, quod quum sit inter alia corpora compositum de minori quantitate sulfuris, & maiori substantia argenti uiui, propterea inter alia corpora mineralia praeseruatur a combustione & inflammatione, quae est proprietas argenti uiui perfecti, sicut demonstratur per aliud signum proprium, quia quando aurum ponitur in puro mercurio, talis amplexus fit de uno in aliud, quod per dulcem amorem nascentem abeorum natura unum compulatur cum alio sine separatione: sicut uidimus per preparatorium fermentationis, quia de corpore fixo miscetur cum causa non fixa, quae postea fixatur per uirtutem fixi, dum seruata fuerit eorum uirtus media, quae debet exuberari & confortari per scire autentitum sensibilitatis. Quare scire ualeas, & cum forti notitia figas in tuo animo ad uidem dum, quid sit perfectio & causa illius: Quoniam si corpus alteratum non recipit leuiter arg. uiu. quodcunque sit, uel suam propriam substantiam, iudica illud certe esse multum elongatum a magna perfectione. Ista figura est de metallis imperfectis, in quibus est corruptio sulfuris & argenti uiui secundum diuersas mensuras, ut per actiones circuli, quae est de Generatione Ueneris & Martis cum ignitione, & stanni, & plumbi, & e conuerso. Excellens Nimis fortis Combustio & perditio Parum puri cum minimo impuro grossum cum simp. creata Calor motus Resolutio Confusio Difformitas diminutus diminutus cruditas sine diuisione minimum puri cum modico imp. grossum cum simpl. cruda 1. actio Secunda actio Tertia actio Quarta actio Ultima actio. Postquam declaratum est, quod argentum uiuum est causa magnae perfectionis, ut patet in auro & argento, de quibus fac medicinam sicut tibi diximus, sed non uulgariter. Unde dico tibi quod intelligere uelis cum isto praeambulo, quod de argento uiuo non fixo non potest fieri, nec etiam de fixo: imo fit de certis mediis cognitis caris in natura, uocatis & nominatis argentum uiuum. quae media non sunt in toto fixa, nec omnino uolatilia: & secundum mensuram eorum fixationis & uolatilitatis poteris inuenire grossitiem ignis appropriati per signa coniuncta cum adiutorio simplicium: quoniam aliqua media sunt talis nature, quod grossities fixa patitur ignem fortiorem, quam simplicitas, quia magis de natura fixa, ideo plus superat ignem quam uolatile, ut pertinet. Uis scire proprie, quae res sit media, & totum effectum? Est una substantia realis composita uaporabiliter de duobus contrariis simpliciter differentibus specie & non genere. Tamen non intelligas, quod contrarietas sit tam magna, quod per eam corrumpatur formalis species generis: imo est causata sub tali mensura, quod forma conseruatur in corruptione eorum uel indiuiduorum ad uoluntatem naturae in certam proportione, quae proportio ostendi non posset nisi per figuram & per operationem magistri. Intellige ergo mensuram contrarietatis, quia corruptio indiuiduorum causatur per eam, & in eamet fluit latitudo sine permutatione propriarum specierum, aut deturbatione, & sine fallacia proportionis, sicut fit in sosa ( uel soda ) & silice in uitro, quae de una latitudine in aliam permutatur, quando tota natura herbae perdit suam figuram, & in uitrum terminatur, quod est de natura lapidis: Ergo tu potes bene percipere, quod talis corruptio transit proprias metas generationis, per quam natura mutat suas proprias partes ad similitudinem suae speciei sine transgressu suae latitudinis, si cut uidere potes de metallo ad metallum. Unde dicimus pro certo, & clare uidere possumus, quod tunc species mutatur, quando genus unius in aliud transmutatur, & proportio transcendit suam mensuram per magnam destructionem innatae naturae: quia corruptio fortis, que deuorat speciem sui primi generis, similiter conuertit materiam mortuam in aliam renouationem: quia intantum non potest corrumpere, nec mutarem, quin sub aliqua forma habeat terminare: ita quod multo melius est, quod in planta transmutatur in aliqua figura existenti in potestate sui proprii generis sine trangressu metarum propriae latitudinis. Quapropter cognoscere potes, quod quando corruptio infra terminos suos sine transgressu figurarum sui proprii generis fit, tunc renouatur bene cum suis indiuiduis per speciem conseruatam cum corruptione similis generis: & hoc omni tempore aduenire per propriam corruptionem, secundum quod mensurata est per artem Geometrie: tamen si per eam solum uis eam mensurare, & credas hoc modo bene facere, nullo tempore poteris consequi hoc, quod natura habet facere, quia est iuris ( uel uis ) naturae & non artis ponentis suam curam similia opera facere, sed eam non potest attingere, nisi sagax natura per uim suam ingeniosum ei adiutorium tribuerit: ideo require naturam, quando ars tibi deficiet, quod te uelit succurrere per proprias mensuras, quae arte cognitae sunt per proprias formas causatae solum per solam naturam, & nunquam per artem: & intellige media & eorum propriam naturam: Quia magnum secretum & nobilissima scientia est in rebus confusis diuersae naturae, quae sunt omnes unius generis politae per mediocritatem in unitate, per quam causatur fortitudo metallorum de omnibus uirtutibus existentibus, uel quae possunt existere in ista latitudine mineralitatis. Quoniam extrema sunt secundum formas confusas in propriis mediis per naturam compositis cum adiutorio artis, quorum natura ad uoluntatem artistae, facit uertere suam substantiam totam fixam uel fugitiuam: Et hoc fit sine dubio secundum quod unum contrariorum superat aliud: Unde unum dicitur propria causa uolatilis, & aliud dicitur causa fixa per substantias diuisas contrarietate. Quare tibi patere potest, quod de uno, nec de reliquo, lapis fit, sed de duobus simul, quum in alium modum non possimus de uolatili in fixum, nec de fixo in uolatilem, nisi per media teneantur eorum naturae in unitate compositionis perfectae. Et quando dicta media sunt completa & fixa, tunc uolatile tenetur & ligatur per fixum, quem fortiter tenet concatenatum, ita quod postea ignis eum non superat, sed superatur: tam magna est colligantia quam solutio fecit illorum inuicem in concordantia facta per catenam nobilis mistionis. Iam incipe tuam corruptionem, quae est proprium instrumentum dissolutionis ad habendum media, quae tibi supradiximus, quia illa sunt principia artis philosophalis ad habendum finem, & complementum tui desiderii: & bene intellige formas eorum, quia de aere & terra quod nos appellamus aquam, est uerus mercurius Philosophorum: sine quo nunquam potes aliquid finire. Duo extrema aquae quam numper tibi descripsimus, sunt argentum uiuum uulgi quod est totum aereum, & terra mineralis, quae est fixa & permanens: de quibus separatur alius aer fortior in natura. Deinde quando aqua est facta, quae computata est pro extremitate aeris, qui tenet medium inter aquam & ignem, uideas perfecte omnium elementorum intrinsecationem & amplexionem: quoniam si illa intelligas, tu intelliges magnum lapidem & perfectum ipsius. Et non sis festinus quando eris in opere, sed suauis ad principiandum seu incipiendum: quoniam uirtus in isto opere est habere patientiam, postquam opus est inceptum cum continuatione. Ergo sublima cor tuum ad omnipotentem Deum. Explicit Theorica huius Artis intellectiuae. Quamuis iste liber hic intituletur Ars intellectiua, tamen Raymundus in suo Uademecum, siue clausula testamenti in tertio principio practicali in capitulo, Quod terra debet esse ex duobus corporibus, in fine ante capitulum, Quae sit materia lapidis, & quae requiruntur & c. uocat librum istum, Tractatum de intentione Alchymistarum, quia ibi remittit pro mensura reductionis ad capitulum Practicae congelationis per uiam reductionis, quod sequitur in secundo libro. Practica Raymundi Lullii. Corruptio & depuratio fiunt simul subtrahendo partem causae ( uel essentiae ) corruptae. Qui hoc scit facere cum notitia habita per uerum intellectum. Recipe ergo de uolatili, & pone fixum in eo per formam bene cognitam, quam dicam tibi: & ita pone in temperato calore, donec fixum sit sublimatum mediante uolatilis adiutorio. Sed primo debes intelligere, quod sublimatio aliquoties accipitur pro depuratione cum sua corruptione sine congelatione. Per haec tibi dico quod conprehendas per unitatem intellectiuam operationum omnia capitula primae partis. Accipe ergo septies tantum de corpore uolatili quod fixum superet, & pone fixum in eo per nouem dies cum continuatione ignis appropriati, qui facit motum talem, qualem uult natura: Et uas in quo ponitur supradicta materia ponatur ad disrumpendum qualitates ignis in balneo Mariae pleno aquae, quia illud est quod conseruat per suum nobilissimum calorem tincturas placabiles a sua cremabilitate: deinde habebis duo filtra, unum subtilius altero, deinde facies tuam materiam transire per grossum filtrum in tali diuisione, quod totum uolatile non separes a corpore per nimiam expressionem: sed illud debes colare inclinando filtrum ut tota substantia corporis dissoluti mista cum argento uiuo transeat per dictum filtrum. Caueas tamen bene inclinando filtrum, quod nihil de grossitudine corporis transeat nisi subtiliter colando: Deinde recipe filtrum subtile, & totum illud quod per grossum colauit, fac per subtile transire, donec senties corpus quod est inter simplum & grossum, quod pones infra unum uas rotundum cum collo longo cum quinque partibus argenti uiui. Deinde recolliges terram quam reperies dissolutam ab uniformitate totius compositi cum cautela cognita, quam dicemus in praesenti. Processus Practicae, & prima rota corruptionis. Tu recipies corpus grossum a simplici separatum, & in ipsum pones de uolatili per filtrum transacto, ut dictum est, quinquies tantum sicut de fixo: Deinde de uolatili dimitte in subtiliori filtro ad separandum terram, quam pone per se, & interdum grossum corpus cum suo argento uiuo sibi addito pone infra mortarium factum de ligno, de quo fundum sit magis planum quam rotundum, nec multum profundum: Deinde gira & uerte totum in circuitu compositum per mortarium: collige illas terras, quae sunt omnino terrestres & plenas corpore ponderoso cum conchillis, & pone cum corpore dissoluto facto simplici infra suum uas rotundum cum collo longo: & hoc totiens reiterabis, donec in composito non sit plus de tali terra quam colligere possis: Deinde R. filtrum subtile in quo est uolatile, & illud fac colare per inclinationem ad longitudinem filtri: & sint uenae ipsius bene stratae plicando filtrum per longitudinem super quam transit supradictum argentum uiuum bene uniformiter: & quando uenient ad finem dicti colamenti, scilicet depurationis, uidebis unam magnam caudam plenam terra mortua argenti uiui sublimati, quam terram recollige, ut dictum est supra, & pone in alio uase de uitro cum collo longo: Deinde recipe corpus grossum, & cola subtile non per expressionem, sed per inclinationem in filtro magis grosso, & simplum dissolutum iunge cum toto uolatili, & pone grossum ad partem: post fac transire per filtrum subtile uolatile, & primitus infunde in grosso subtiliato, quod erit infra filtrum ponderoso: deinde ponendo cum argento uiuo in uase, in quo terra est: post misce grossuui cum subtili uolatili transacto per filtrum subtile, sed primo subtrahes tantum quod non maneant nisi quinquies plus de subtili uolatili, quam de grosso corpore ad separandum terram, sicut dictum, reiterando actionem omnium praescriptorum, donec uideris eum mundum a terrea immunditia in uisibili figura per proptietatem primae decoctionis Decoctionem oportet te reiterare in supradictis operibus donec grossum corpus fiat subtile. Et sic completur rota prima pro conseruatione tincturarum omnium elementorum. De corruptione per secundam rotam. Deinde fac sencundam rotam circularem super corpus gracile transactum per subtile filtrum in digestione consimili primae, quae est digestio perfectionis. Et haec sunt opera quae Philosophi dicunt quatuor, contritio, imbibitio, decoctio, solutio, facta per ignem naturae, non per uiam humanam, nisi in separando grossum a subtili, & terram a compositis ad citius expediendum: quoniam quando res plena implet unam uacuam impedit consequi actum perfectum: Propterea subtiliamus cum leuigatione, & separamus leue a ponderoso, & e conuerso sine transgressu termini propriae latitudinis, sed secundum exigentiam quam natura requirit, & rectum ordinem operationis cuiuslibet regiminis uolumus inclinando perfectioni naturae. Putrefactio compositi. Post dictorum complementum, pones in fimo totum compositum dissolutum, quem fimum prius posueris in quodam uase terreo perforato in circumferentia, quod intret balneum: Et sit balneum continue plenum aqua: Et hoc dicitur proprie furnus secretus Philosophorum, in quo causabitur causa supradicta, seu materia dissoluta, & continues ignem per modum supradictum quadraginta dierum spacio, quia sic stabilitum est, ut melius possit essentia perfecta separari a putrido, & leuari superius in altum per sublimationem, quae postea portatur in fermentum completum. Separatio aquae. Post dictum terminum recipies compositum, & inde separabis aquam, que proprie fit de raritate terrae, & de spissitudine aeris per distillationem in balneo Mariae, & guberna ignem uniformiter donec uideas aquam distillari per uirtutem dicti caloris. Et hoc tibi scire facimus, quod humor qui distillatur per calorem balnei, est aqua pura per proprietatem suae frigidae naturae, & sui effectus. Separatio sui aeris. Quando uidebis quod nihil aquae poterit plus haberi per calorem balnei hoc sit in signum quod in igne actiuiori debes separare aerem qui est uapor magis calidus, & maioris perfectionis, quia aliquid de fixo tenet ligatum per uniformitatem dissolutionis. Unde patitur ignem respondentem sui puncto: separa ergo aerem per ignem appropriatum factum per cineres, sicut alias tibi declarauimus. Hic est fermentum superius nominatum factum de duabus naturis, de quibus componitur uirtus media, quae est inter extrema fixa & uolatilis, de quibus unum sal causabitur artificialiter. Separatio ignis. Elementorum extractio. Aere separato, deinde separandum est elementum ignis cum simili igne cineris sicut aer, licet modicum fortiori per hunc modum, quod aqua per balneum distillata reducatur super faeces, & inhumetur per triduum, deinde per cineres distilletur, ignem uniformiter continuando, donec nihil per illum calorem percipiatur distillari: hoc facto, ponatur aqua per sead distillandum in balneo, & ibi residebit post aquae distillationem ignis inferius cum modico aere immisto, quem supra cineres exiccabis aerem recipiendo cum alio praedicto ( Nota hic quomodo post inhumationem distillatur primo per cineres, quod tamen alibi primo fit per balneum: sed hoc fit hic, ut a terra per medium aquae extrahatur aer, qui in se etiam continet ignem: ideo summe nota. ) Rectificatio Elementorum. Elementis sic separatis, ipsa nobiliter rubificabis: quia rectificando per septenam distillationem, digeruntur cum magna appropriatione. Et nota, quod de elementis humidis separantur partes, que non sunt de specie sue compositionis, ( de qua separatur terra, de aere ignis. ) quia in uentre humidorum uel uere aquaticorum portantur species nostrorum spirituum, que per uirtutem ignis a corpore soluuntur, & in aquam ambiguntur: Deinde bene mundantur & lauantur in magna digestione sicut alias tibi reuelauimus, & adhuc parati sumus tibi plus reuelare & dicere donec intelligas, dum terminum suae morae pati possis: quia in scriptis nolo tradere in longa summa negotium quod rotundum est ut pomum: quoniam in circulo rotundo habetur totus intellectus praesentis artis. Introductio reductionis faciendae per intentionem alterius digestionis per Theoricam. Quando elementa fuerint rectificata, adiunge partes fixi, ( scilicet terrae uel ignis ) comminuti per calcinationem cum humido uolatili ad dissoluendum. Propterea tibi dicimus, ut aspicias & intelligas doctrinas nostras, quas per Theoricam tibi dedimus, scilicet quod sulfurno superet magnam perfectionem uniformitatis, quae uenit ab argento uiuo: Et intellige principium tuae reductionis, quam natura facit per disponsitionem tui nobilis intellectus: quia unus fumus subleuatur a supradicta terra, quae est prima causa tui congelamenti. Unde aliquae partes sunt quae sunt coniunctiuae & aliae diuisiuae: purae coniunctiuae sunt de pura essentia ueri componsiti: sed quia aliae non sunt de simili causa, ideo diuidimus eas adiungendo puras naturaliter. Et hoc solummodo facit natura quae trasiit per uirtutem attractiuam illud quod est de sua essentia, & dimittit eiiciendo per uirtutem expulsiuam totum illud quod non est de suo composito: que separatio nunquam posset fieri manualiter, ut plures gentes credunt sine natura cum modo debito & proprie cognito per magnum intellectum: quia partes purae & etiam impurae quae per ignem cremantur, & in terram uertuntur, sunt ita simpliciter subtiliatae, quod non posset fieri separatio, nisi natura ibi esset, quae in suo uentre trahit illud quod est de sua essentia, & extraneum renuit. Tene certitudinaliter, quod sic uult natura ad perueniendum suae perfectioni: & quando conceperit fumum fixum in suo uentre conuertit eum uolatilem, quando postea totum separatur a causa obscura ( cinere uili ) quae inferius remansit, & debet residere per sublimationem, Practica congelationis per uiam reductionis. Si intelligis causas praedictas, tu pure poteris congelare ad uelle tuum: quoniam sicut soluitur, sic congelatur cum obseruatione actionis contrariae. R. ergo de aqua separata, & de illa imbibe tuam terram secundum proportionem suae uirtutis ( scilicet nec parum, nec multum ) & post continua decoctionem in furno secreto donec eam uideas congelari: & talem imbibitionem, decoctionem & congelationem reitera, donec uideas tuam terram albam post multos colores. Mensuram istius congelationis & dissolutionis factam per reductionem non possumus aliquo modo facere quod sit cognita naturae operanti, nisi per scitum sensibilitatis, per quem habemus proportionem existentem inter duas propinquas mensuras: quae proportio non recedit a sua specie: & quia non separatur a sua specie, citius adiungitur in sua potissima complexione, quae est calida & humida: & ideo conseruata est per certam & cognitam maneriem congelandi & deinde resoluendi respectu proportionis cognitae, in quantum est possibile. Ergo roga Deum omnipotentem gubernatorem omnium, ut te adiuuet ueniendi per mensuram ad dictam proportionem: quia ille qui propinquus est, maiorem partem habet in opere: Quare debes intelligere quod dicta congelatio est media & non extrema: Quoniam si esset extrema, substantia gelata spiritus in humido uolatili non maneret. Iterum similiter si dissolutio que est eius oppositum opus participaret in sua extremitate, generatio actionis sulfuris totaliter corrumperetur, & de facto submergeretur in gurgite sataliae, quia generaretur calor & siccitas per appositionem substantiae humide in mensura non seruata per artem Geometriae. Propterea caueas ne nimia siccitas uel nimia humiditas per appositionem improuisae factam, uel excessiua administratio non corrumpat magisterium. Forma conseruandi praedictam mensuram propinquiorem naturae ad perueniendum dictae proportioni in quantum est possibile, est quod tantum debet continuari dicta decoctio super compositum, quantum sua dissolutio requirit, & tantum per imbibitionem dissoluere, quantum optat per decoctionem: De hoc dabimus exemplum ut melius intelligas nos in graduatione per signum demonstrabile: fiat una figura de septem literis considerando contraria & extrema ibi existentia, quae sunt calor, frigiditas, siccitas, humiditas, congelatio & dissolutio, ut patet in figura hic inscripta, quam omisi quod esset manca & inintelligibilis cum aliquot lineis, donec melius esexplar nactus, apponatur a me uel ab alio. Et ita patet, quomodo omnia extrema transmutantur in eorum propriis mediis gradualiter in tanta concordantia, quod nullus credere posset: nec aliquis homo intelligere potest nisi per scientiam sensibilitatis, quae non potest acquiri nisi per intellectum quem dat nobis spiritus agiographus: Unde aliquam partem suae propriae essentiae in nostra mente habemus per propria instrumenta bene concatenata cum fortissimo ligamine, quae fecerunt nos intelligere & sentire magnam nobilitatem transitus mediorum, quia inquantum approximantur eorum perfectioni, intantum elongantur ab eorum corruptione. Habes ergo scientiam & claram artem infallibilem nobiliter, mensura nuncupatam, in certis gradibus propriae Geometriae quam tibi dedi, si tibi fuerit concessa per illum, qui dat omnia, uel subtrahit ad suum placitum. Quare respicias in te, si te uoluerit inspirare perscrutando formam quae est propria rota ipsius graduationis. Quia nunquam fuit homo nec philosophus qui praesentem regulam in tanta amplitudine tradiderit per artem sicut nos facimus. Et si bene notaueris intrinsecationes praedictorum, bene intelliges totum actum nostrae imbibitionis in opere completo. Adhuc intelliges hoc quod inuenimus in scriptis per Iohel Prophetam super istam mensuram, & super omnes causas profundabiles in certis gradibus formarum cum arte quam tibi dedimus in summa breui facta cum proprio puncto extremitatum ad contraria concordandum. Secretius omnium regiminum est forma imbibitionum omnium. Audias quid dicit Bonellus doctor probus: In ista aqua est odor maximus: Et scias pro certo quod totus intellectus Philosophorum est in imbibitionibus: Quoniam si cum aqua scias imbibere, & cum certa mensura mensurare, quia opus nostrum est in aqua sapientum, & regimen operis: Quia aqua nostra facit dissolui, coniungi corpora, & gratios e depurari. In aqua est totum nostrum scire & secretum & finis desideratus. Unde pro scientia sic tibi dedimus artem mensurae cum bona uoluntate, quam transtulimus ab arte Geometriae, & ut bene intentum compleas, tibi nunciamus. " O mensura omnium imbibitionum quantum facis corpus placabile. O mensura aquae caelestis toto mundo es substantialis. O mensura quantum facis temperatum corpus. O mensura quomodo id alligas. O mensura quomodo coniungis mundum, & elongas eum a corruptione. O mensura quomodo facis corpora perpetua, & ponis in aurum omnia metalla. O mensura bene scis mundum regere & conseruare, facere mori & uiuere. Cum mensura natura regit mundum, & totum quod est per naturam compositum. O mensura quomodo facis congelare hoc quod dissoluisti & bene coniungere. " Quare dico, si mensura non esset, nunquam profectus a lapide saltare posset. Quando uolueris ergo lapidem benedictum, de electis mediis accipias ipsum: Quia medium & omnes eorum naturae, non sunt aliud quam purae mensurae. De sublimatione sulfuris, reductione completa. Quando habebis H naturaliter congelatum in G, & colores omnes fuerint transacti, tu recipies totum congelatum & pones infra unum forte fundum de terra qui sustineat ignem fortem: & fundum illud collocabis supra furnellum sine adhaerendo parietibus furni sine alutello alio, ita quod subintret furnum dempta superficie, & sit bene lutatum contra fundum, & bene adaequatum furno: post pone supradictum fundum de terra unam magnam cucurbitam de uitro, cuius fundum sit apertum, quod sit sine fundo in tanta apertione, sicut est latitudo & amplitudo fundi de terra, ita quod iuste adhaereat uniformiter dicto fundo terreo dum fuerit superposita: & bene inuicem sint ista uasa lutata & unita cum cappa posita super orificium uasis uitri habentis duos alembicos: Post incipe ignem de carbonibus in circuitu lutaturae uasis per superius donec uas uitreum temperate calescat. ( Hoc puto fieri ad siccandum lutaturam, & ad calefaciendum primo uitrum, ne per ignem cum flamma quae fieri debet in furno uas quod esset frigidum, ubi ille ignis desupra fieret, frangeretur ) Post fac ignem in furno cum flamma: & in hoc sis cautus, quia opus est ut facias tam fortem & magnum ignem sicut potes facere, quia non sublimabitur nisi per fortissimum ignem, quia est inter fixum & uolatile. Et scias pro certo quod est inter fixum & uolatile, sed cum fortissimo igne sublimabitur: Unde magis fixum remanebit semper magis bassum, tamen separatum a suis faecibus, & magis uolatile semper altius ascendet secundum punctum ignis graduati correspondentis suae propriae naturae. Recipe ergo illud quod inuenies sublimatum & per certos gradus super D, G, congelatum, quia haec est proprie substantia mercurii sublimata in conseruatione suae humiditatis conuersi in purum sulfur non urens factum & creatum de substantia inexterminabili. Ista est substantia media, ista est uirtus ponderosa, ista est forma mensurata quam tibi supradiximus in capitulo de Nobili materia, quae est causa magnae pererfectionis. Faeces quas in fundo reperies de natura B & C, & separata a D quae sunt contra naturam: ideo proiice eas tanquam iuutiles, quia non sunt nisi turbatio & confusio. Aliqui sunt qui ad melius simpliciandum & uniendum dictam substantiam claram sublimant altera uice: quare si uolueris sublimare, sublima sine faecibus cum igne prpropriato secundum exigenriam suae proprietatis. Fixatio aquae & aeris. Postquam habueris subtilem substantiam & mundissimam mercurii per sublimationem in certa mensura, illam debes fixare per operationem correspondentem suae proprietati, quia sic oportet fieri priusquam omnium corporum permutabilium sit perfectio completa. Quando ergo uolueris eam fixare, hoc facies per exuberationem corporalem. Recipe ergo unciam unam argenti puri & amalgama cum duabus partibus argenti uiui depurati per sublimationem quam appellamus rectificationem ( credo esse distillationem per alembicum, aut lauacrum eius cum sale & aceto ) & cum ista amalgama adde decimam partem sulfuris sublimati, & pone totum in una cucurbita cum una parte suae aquae, & pone ad coquendum in balneo Mariae donec fuerit congelatum: postea pone super cineres ignem uigorando gradatim, donec fuerit subleuatum illud quod fuerit uolatile: Post permitte uas frigescere, & totum illud quod fuerit sublimatum reduc super faeces, quae sunt clarae & pulchrae cum altera parte similis aque praedictae, deinde coque totum in balneo Mariae donec congelatum fuerit: postpone ad sublimandum in cineribus ut supra. Et sic reitera, scilicet solutionem mediam & congelationem, deinde sublimationem: uigorando semper ignem donec fixata sit de aqua ad duplum terrae. Quia scias pro certo, quod in qualibet reiteratione dictae congelationis omni tempore fixatur aliquid de re, quae magis propinqua est fixationi: quia in dicta materia est ligata causa uolatilis quae retenta est in basso per talem proprietatem, scilicet quando fixum superat: uolatile semper per puncturam ignis credit fugere. Sed cum causa fixa in suis propriis interioribus teneat uolatile concatenatum, nunquam postea potest uelle suum complere. Et si uelis scire propriam differentiam quae est inter fixationem & congelationem, discrepantia talis est: quia est actio propriae differentiae quae dat instrumentum quod bonus artista incipit in forma operandi in igne bene graduato, quia sine igne cineris non potest totaliter fixari. Et si non ruerit per eum materia separata, quod fit in sublimando aliquid causae uolatilis ad abbreuiandum opus fixationis. Sed dummodo non te taedeat in magna mora temporis, cuius natura indiget ad opus suum, poteris fixare de dicta aqua quantum uolueris: sed nunquam in fine penitus erit fixa, imo percipies quod semper ultima congelata minus fixabitur quam praecedens. Quia si uelis in I. H. quod est sulfur fixare, oportebit ibi ipsum congelare per ignem magnae mutationis, quem tibi supradiximus in reductione. Et quando aqua gelata fuerit in forma mensurata, postea pones L super k similiter congelari: quia sicut in I, H per k fixatur, sic in I per H, totum k congelatur, quando per solutionem H, I fluunt in k, sic per illos tres, L congelatur postea: & sicut L congelatur, sic k fixatur in tali proportione, quod magis resistit igni quam ante faciebat in sua congelatione. Et quando L gelatur, M ponitur super L, & sic M gelatur: L confixatur post suum gelamentum, & k fortius quam L: & deinde similiter L fixatur, quoniam M non fit nisi congelari. Et sic transit opus istius fixationis usque de G. Quare potes in te ipso sentire, quod postquam L congelatur, fixatur per uirtutem decoctionum & imbibitionum. Et sicut dictum est de k, sic intellige de aliis literis. Haec fixatio non posset fieri per solam assationem, nisi esset opus dissolutionis. Quia per causam earum imbibitionum facit natura in causa humida omnes suos motus, tali modo, quod tantum facit ei pati quod suum humidum facit sequestrari cum adiutorio nostrae assationis: Et sunt causa proxima mortificationum, & per assationes sunt mortificationes, quae transierunt per ueras pausationes. Et ad intelligendum praescriptam figuram reperies quod k est magis fixum quam L, & L magis quam M. Et sic de aliis potes intelligere clare. Sed inueni aliam practicam, quoniam aliquando uolatile est ita subtile quod portat fixum secum nisi bene custodiatur, quia totum fit per calorem ignis appropriati: & sic sine igne cineris potes bene fixare, sed cum longiori tempore & cum patientia, quoniam per hoc opus melioratur, quia per congelationem totius sublimati aqua existens in suo uentre facit armoniam sue fixationis & armatur a natura fixa ad debellandum saepe in igne ardenti. Et quando per quem uolueris de duobus modis fixaueris aquam tuam, similiter fixabis duas patres aeris. Et quando hoc fixatum fuerit & bene inceratum, proiice unam partem super mille ( alias centum ) mercurii, aut cuius uolueris corporis, & hahebis argentum purum melius quam de minera si uolueris illud probare per rationes praecedentes a sua proprietate secundum cursum naturae. Et nota quod uirtus multiplicationis uenit per exuberantiam naturae mediorum ( scilicet fermentorum ) quia natura boni medii ( seu sulfuris ) in natura melioris conuertitur ( seu fermenti ) per reiterationem solutionis & congelationis. Considera ergo super naturam mediorum sicut reuelatum est. Item considera causam fixationis per contrarietatem: Et nota quod fixum semper retinet plus, & attrahit naturam fixi quam uolatilis, & conseruat contra ignem. Et ideo Geber in ultima praeparatione lapidis praecipit, quod post seperationem uel sublimationem fixetur, & postea dissoluatur, & post praecipit calcinari illud quod non potest dissolui, quia talis est ultima praeparatio. Causatur differentia inter corpus & spiritum scilicet inter uolatile & fixum: Hec differentia habet locum tam in metallo, quam in corpore calcinato totius fixi, quanuis calcinatum magis retineat quam metallum. Fiat ergo una parua latitudo istorum duorum contrariorum generum, ut simul repraesentata lucidius & melius possint influi in tuo intellectu: quia causam unius contrarii non potest alias demonstrare uel discooperire nisi in praesentia sui contrarii: quia sic uult ratio philosophiae data per authoritatem sic dicentem: Opposita iuxta se posita, magis elucescunt: & quia inuicem sunt contraria, sunt operationes contrariae: Quia ultimus terminus consequentis & immediatae operationis fixi est uolatilitas, & uolatilis est proprie fixatio. Faciamus ergo concordantiam contrarietatis per operationem artificialem sic, quoniam de pluralitate fit uera unitas per mistionem naturae confortando medium naturae: Deinde intellige causam, quia interdum in terra fixatur: Uolatile corpus fit uolatile ambobus correspondentibus ad unum certum terminum: quia inquantum spiritus fixabitur per rectam naturam, in tantum corpus fit uolatile per suam naturam, que uolatilitas correspondet mensurae fixationis spiritus, & fixatio spiritus correspondet mensurae uolatilitatis corporum: tali modo quod totum est fixum, & totum uolatile. Sic uides per uirtutem diuersarum mensurarum quod Philosophi faciunt corpus magis fixum quam prius erat existendo in sui natura per naturam uolatilem quam recipit a spiritu. Et sic habes scientiam Philosophorum ad inueniendum mensuras quas cognoscunt per proprias latitudines punctuatas ad exigentiam certorum punctorum uenientium a contrariis operationibus fixi & uolatilis: Et ita tali modo facimus de contrarietate ueram concordantiam. Miscibilium forma. Forma mistionis quae fit in prima mistione disponit miscibilia ad suscipiendum formam Elixiris, que fit per differentiam specialem: Et haec forma spe cifica, unde meliori iudicio dicimus quantum ex parte habilis materiae lapidis praeparati, & fermenti praeparati, aquae inspissatae, & olei terminati: Haec quatuor constituunt Elixir. Ex parte quidem ultimae mistionis constat in modo faciendi per differentiam specialem Nam terra, aqua & oleum in unica reductione insimul non ligantur, quia non solum siccitas terrae mortificaret oleum, sed phlegma aquosum, frigidum eius mortificaret, calidum aut siccum euolaret in fumum. Ideo eleganter praeceperunt Philosophi, ut aqua prius figatur & inspissetur per reductionem illius ad naturam olei quod est corpus liquidum: Et ut illud postea post reductionem ultimam submergatur in oleum suum, & ipsum similiter terminetur in Elixir perfectum. Ista est mistio naturae, quia natura facit eam & non ars, licet hoc fiat per modum sibi datum cum calore communi temperato respectu essentiae naturae. Per rationem istius mistionis dicebant Philosophi quod nostrum magisterium non est opus mechanicum uulgare, imo est opus naturae sicut patet per suam mistionem naturalem. Et intellige, quod per uirtutes mistionum supradictas exiuit causa mediorum huius artis, per quae natura transit ad complementum per causam propriam mediorum naturae: nec est alia causa nisi per mistionem factam uaporaliter de duobus extremis materialibus existentibus in generatione naturae metallicae liquabilis cum proprio & necessario motu facto per excitationem caloris mensurati ad exigentiam essentiae uirtuosae naturae metallicae. Et sunt ista duo extremitates, sulfur & argentum uiuum, unde saltant humores & uapores, a quibus uaporabiliter cum successiua & continuata operatione creantur metalla nostri magisterii per naturam transeundo de uno in aliud successiue. Quia natura quae per aptitudinem materiae suae habet compleri, per suam magnam sapientiam & diligentiam uniuersalem non transit de extremo ad extremum sine complemento omnium suorum mediorum, sicut declaraui in philosophia huius artis: quorum naturam supreme habes notare in isto magisterio, si de corporibus metallicis uolueris facere perfectam transmutationem: Dicimus, inquam, quod multa scientia naturali indiges, qui de dictis mediis in intellectu omnium qui nituntur conuertere essentiam unius metalli in essentiam alterius, de quibus non est aliquis nisi fuerit philosophus, qui perscrutatur causas a quibus effectus condescendunt. Coniunctio terrarum Solis & Lunae. Magister Arnoldus de Nouauilla reuelauit in suo Rosario post alios philosophos, quod aurum & argentum persymbolum nature, quod in eis est notabiliter inter se conueniunt, & in magna participatione unum cum altero in natura metallina, sicut homo & mulier in natura humana: Hoc intellige in prima mistione quae debet fieri inter ipsa & per uiam reductionis. Cum quare Philosophi reuelauerunt hanc conuenientiam & affinitatem, & ad euitandum difficultatem coniunctionis quam spiritus debet facere cum corpore. Quia si corpore argenti uis tantummodo facere tuam compulationem per modum reductionis natura esset nimis remota in affinitate, & per consequens erit nimis difficilis copulatio corporis lunaris cum spiritu per rationem grossae substantiae terrestris per dissolutionem euacuatae cum sua substantia corruptibili respectu Solis, & nimis elongata & separata a natura argenti uiui: Quia unum corpus quanto plus separatur a natura sui argenti uiui, tardius cum illo adhaeret: quia per amorosam affinitatem medii spiritualis, qui debet colligi cum corpore in unitate fixae & attractiuae compositionis fit coniunctio arg. uium. cum corpore. Et per hoc quod maior quantitas argenti uiui est in compositione auri, & per consequens minor corruptio, qnum tota sua materia sit pure essentialis & incorruptibilis, Philosophi posuerunt loco uirtutis agentis & masculi: quia propinquius adhaeret naturae argenti uiui ratione contenti in ipso scilicet sui argentum quod portat symbolum & affinitatem in concordantia amorosa cum natura sua similis quae appellatur argentum uiuum, quia aurum non potest pati tam fortem corruptionem, quin in sua substantia terrestri, quae appellatur grossities ignis sit plus de compositione argenti uiui incorruptibilis, quam de sulfure corrupto, quia sulfur suum est tota pura materia essentialis respectu substantiae argenti, quae est grossior & impurior & minus fixa, & per consequens magis corruptibilis. Et per hoc argentum uiuum habet minorem adhaerentiam cum substantia argenti, quam cum substantia auri, ratione maioris contenti naturalis existentis inter aurum & argentum: quia substantia auri non mistionatur mistione grossa respectu corporis lunaris, imo potius fit mistione minima, ratione partium essentialium minus subtilium, in tantum quod quando ipsum aurum solum est uel cum societate submergitur in mercurio, & in profunditate sui uerticis absconditur tanquam ignis & calor naturae: Et per hoc fixatur mercurius, quod illud est quod digerit substantiam mercurii, & indurat cum adiutorio temperantiae receptae a substantia corporis lunaris, quod est proprium & proximum principium originis omnium ad indurandum spiritum digestum per ignem naturae. Et per has rationes ad citius expediendum & meliorandum commistionem, & quod praeparatio non confundatur, & quod unum ab alio recipiat temperantiam cum maiori propinquitate in natura & affinitate, dixerunt honorabiles Philosophi, quod argentum uiuum cum Sole & Luna leuius mistionatur, quia argentum uiuum cum argento uiuo citius miscetur, quia in illo recipit facilius amicabilitatem, deinde cum auro immediate & postea cum argento, quia melius participant cum natura sua, ut patet in eorum reductione: & per hoc percipe secretum quod aurum super omnia alia corpora penitus submergitur in mercurio sicut prius dixi, quia mercurius nimis libenter recipit illud quod est de sua pura natura, quia in illa recipit tantam alleuiationem quod in separabiliter uniuntur: & ita econuerso renuit causam remotam. Intellige per causas iam dictas quod in principio tuae reductionis que est principium compositionis lapidis, aurum & argentum naturaliter conueniunt ad preparandum principia, scilicet sulfura album & rubeum, mediante aqua alba & rubea cum suis propriis fermentis: Et sic fit prima pars: sed in secunda parte scilicet in compositione Elixiris & fermentat ionis disconueniunt: quia in Elixiri argenti nihil in trat nisi argentum purum cum suis principiis albis: nec in Elixiri auri, nisi aurum purum cum suis principiis rubeis: Et sic multiplicata est tinctura per fermentum. Recapitulatio Magisterii in summa abbreuiata. Tu debes in te recolligere, quod uirtus formatiua existens in materia seminali, est influxa in calore & spiritu, sicut in materia simplici. Et calor cum dicta uirtute est anima non sicut actus corporis organici physici portans in ipsa potentiam uitae: sed est tanquam faber in sua fabrica fabricans suum clauum uel rem aliam secundum formam sui intellectus: Et per hoc uocatur fabricatrix & formatrix sui humidi passiui per hoc quia fabricando inducitur per sigillationem, & facit uenire in mutatione diuersorum colorum conuenientium secundum suum sensum & intellectum suis actibus & propriis operationibus, digerendo, terminando & condensando secundum naturam suam: Deinde habebis in notitia suos colores cum omni bus suis causis: & tu scies per indagationem naturalem proprios motus suae naturae cum administratione scientifica ignis communis gubernati per artem ad exigentiam essentiae naturae sine transgressu supradictae uirtutis informatiuae, quae dirigit calorem secretum ad digerendum suum humidum spirituale cum quo miscetur per mutationem coloris in colore misto: & deinde in colore albo, & ultimo in colore rubeo. Et hoc tibi ufficiat de dispositione tuae materiae, quia natura in ipsa mirabiliter operatur ad suam perfectionem, cuius motus sibiipsi ita adhaerent uni uiae & ordini, quod in meliori manerie & certiori nullus homo mundi posset excogitare. Practica totius magisterii in generali recepta: & est capitulum optimum & practicum. Prima causa quam debes habere in tuo intellectu, est habendi magnam quantitatem argenti uiui: & in illo debes lauare corpora, quodlibet per se conterendo, imbibendo, & decoquendo in balneo Mariae: & qualibet uice distillando per filtrum ( aut pannum ) & separando nigrum innaturale, quod est eorum primum coopertorium. Ista operatio reiteratur totiens, donec corpus Lunare in toto separetur dicto suo coopertorio, ita quod sit album ad modum terrae albae, siue luciditate metallina. Ista terra bibit & recipit nimis libenter argentum uiuum quia est sibi humidum radicale in tota sua natura. Et per hoc debet dissolui per digestionem continuatam, sicut dicemus postea, scilicet post separationem dicti sui coopertorii: quam separationem cognosces per suam calcinationem, uel inde parum & modicum ponendo super carbonem ( uel super laminam ignitam si nigrefaciat illam ) & nisi conuertatur in album, adhuc tenet de dicto suo coopertorio, quod prohibet receptionem argenti uiui tanquam extraneum a sua propria natura. Et si fuerit album, illud recipies & reiterabis totiens praedictum regimen donec transierit per filtrum grossum cum reiteratione calcinationis: Tunc uidebis argentum uiuum dissolui in colore caelesti: & pones qualibet uice illud quod fuerit dissolutum in tua calcinatione in uno uase ad partem: & sic sublima, siue distilla aquositatem mercurii a substantia terrestri, ut creari possit nitor & fulgor in lapide nostro, pro ut nobis natura demonstrat in auro & argento, quorum splendor non constat nisi de subtili aqua mercuriali terminata & considerata in ipsa. Et per haec metalla habentia subtiliorem humiditatem, & puriorem & magis densam sunt plus fulgentia & magis resplendentia. Et per hanc causam aurum resplendet super omnia metalla, deinde argentum. Item albedo in materia metallorum constat & causatur ab humido mercuriali causato & terminato per siccum terrestre multum subtile & fortiter digestum. Caueas ergo, & bene inspicias quod habeas terram bene subtilem & bene digestam: quia ubi fuerit bene digesta, bene simpla, & bene subtilis facta per digestionem caloris complexionalis, tanto plus desiccabit suum humidum mercuriale, & subtilius penetrabit in profundo, quam faciant calces uulgariter factae & ignoranter deductae per ignem communem. Et quando sic omnia fuerint facta in materia simplici, recipe totum dissolutum separando puluerem, & fac transire totam istam dissolutionem altera uice per filtrum ad melius mundandum. Et si pro prima uice transierit per grossum filtrum, recipe eam & fac transire per subtile & magis simplum filtrum, & sic separabis subtile a grosso: deinde recipe grossum corpus, & illud calcina tantummodo una uice si uolueris, & post reduc eum ad suum regimen faciendo eum transire per grossum filtrum donec totum transierit. Et sic poteris reiterare quoties uolueris, donec totum fuerit dissolutum: quia qualibet uice resoluitur magna quantitas, sicut potes percipere in recto pondere librae. Tamen sunt quamplures qui ad abbreuiandum istud regimen, postquam terra alba fuerit semel, uel bis resoluta, ponunt totum ad putrefaciendum sub intentione separando substantias per sublimationem: sed postea habent maiorem poenam in secundo regimine, quando uenit in separatione animarum. Quare dico tibi, quod quanto plus reiterabis primum regimen dum fuerit notabiliter & bene factum sine combustione tincturae, in tanto plus abbreuiatur secundum regimen cum leuiori separatione ratione essentiarum putrefactarum & ssubtiliatarum in primo regimine, & quanto minus, minus. Item dico quod ad purificationem elementorum distillationes sunt nimis longae propter uiscositatem aque & aeris. Et ideo si uolueris abbreuiare tuas distillationes, pone in plures partes ( id est uasa & cucurbitas ) & quamlibet partem pone in suo alembico, & distilla quamlibet per se in suo balneo & habebis abbreuiatum opus: Et possunt poni omnia elementa in uno balneo longo. De tribus humoribus in compositione argenti uiui repertis. Ratione proprietatis cuiuslibet dictarum substantiarum Philosophi realiter demonstrant, quod in compositione argenti uiui sicut reperitur in sua propria minera habentur proprii humores: primus est frigidus & phlegmaticus participans cum prima terra, quae tantummodo eam humectat materiam totam: Et ista amplificatur in larga dissolutione. Tertius est in ipsa subtiliter unctuosus participando cum tertia substantia terrestri: & iste est qui causat subtilitatem in substantia, in qua est sine inflammatione: Secundus est mediocris humor radicalis, & cultus, & imbutus in essentialibus partibus secundae terrae, quae nunquam separatur ab ipsa. Et de istis duabus mediis substantiis constat proxima natura mercuriosa in sua pura radicalitate, & nostrum argentum uiuum uolatile, incombustibile & aereum, a quo omnis causa germinandi & oriendi habet crescere & multiplicari cum sua pura materia, & natura: & humida radicalis composita de duabus substantiis, scilicet de terra mediocri, & de aqua media inuicem symbolizantibus in natura, & continentibus quatuor elementa, de quibus indiget pro forma suae proportionis, & sunt sulfur & argentum uiuum in eorum propriis radicalitatibus creatis in uase naturae proximae ab uno latere uitrioli & sale: sed in alio latere constat principaliter cum metallo imperfecto, id est praeparato, uel mercurio sublimato. Separa ergo hanc preciosam substantiam a uitriolo & sale, & ab omnibus humoribus cum illis participantibus, & intellige reducendo aeri sicut natura tibi demonstrat. Quia quum dictae substantiae radicales argenti uiui iam dicti concurrant in sua compositione per quatuor elementa, repertum est, quod partes terrestres mediae in natura calidae & aereae symbolizantes per igneitatem simplicem sunt ui subtilitatis in tantum ligatae & coniunctae, quod nulla illarum partium potest resolui ab alia, imo quelibet resoluitur in qualibet sibi simili in compositione homogeneitatis: uel quaelibet fixatur cum qualibet per fortem unionem aut colligationem, quam habent ab inuicem uirtute partium minimarum ad inuicem coniunctarum & ligatarum cum calore aequali conculcato multiplicata inaequalitate in uasis mineralibus secundum naturae debitum ad exigentiam suae propriae essentiae: Et ratione dictarum substantiarum aquaticarum potes causare per te ipsum unam aliam latitudinem. Et nota, quod tertius humor unctuosus per sublimationem naturalem exterminatur in terram nigram extra speciem naturae metallicae: sed phlegma innaturale opportunum illius aliquotiens per accidens conuertitur in humidum radicale, quod postea terminatur in speciem metalli fulgentissimi. De compositione mercurii, & de sua natura reali, & de suis partibus extremis, separabilibus. Primo fili tu debes intelligere & ponere in tuo intellectu, quod in ista arte reali non debes inquirere per suam proprietatem nisi de causis magis ( uel magisterii ) quae sunt in latitudine naturae metallicae. Scire facimus tuo intellectui quod argentum uiuum est illud tanquam principale liquabile, & primum elementum metallicum. Et ad melius intelligendum differentiam sulfuris & argenti uiui, per substantias separatas respectu suarum compositionum, facimus tibi scire, quod argentum uiuum continet suum proprium sulfur calidum & acutum: Et deinde sulfur continet suum argentum uiuum quod est sicut aer & epulum ignis: quoniam dictum argentum uiuum in sua propria radice est per ingenium naturae primo compositum de terra alba subtili sulfurea calida & aerea mista & collecta in aqua clara, donec facta est una substantia homogenea in natura metallica cum mensura uere proportionis clara elementaria cooperante influentia stellifica, quae est uirtus formae metallificae per magnam concordantiam dictae materiae sicut causa diuina & digna per quam completa est indiuidualitas argenti uiui, in quo est primo pausata forma naturae metallicae tali modo quod siccum est contemperatum per humidum, & humidum per siccum sine seperatione unius & alterius. Et per hanc diffinitionem potes comprehendere quod est fortis compositionis ratione fortis mistionis humidi & sicci in sua radice, sicut dicemus tibi de istis duabus substantiis separatis scilicet de terra & aqua, per quas tibi datum est intelligere quod quando dicimus sulfur uel argentum uiuum, turbatur tunc intellectus quum totum sit de una compositione: Sed quando dicimus sulfur exterminabile, intellige hoc per proprietatem elementi terrestris: sed quando dicimus argentum uiuum uulgare, intellige aquam suae uiuacitatis ( extracta a uitriolo & sale petre ) secundum uirtutem & rationem quam suum subiectum requirit per extrema & media cum substantiis separatis per sublimationem naturalem concordantem & in naturam symbolizantem, licet sulfur sit in omnibus elementis, tamen illud nunquam est exterminabile, quum non sit nisi uapor & actio aeris & ignis. Et ab isto dependet nostrum magnum secretum per quod sublimatur omne humidum radicale, dum fuerit abstractum a radice suae terrae sine exterminatione uel combustione suae carae tincture: quam exteminationem recipit per uirtutem elementi terrestris. Sed quando iterum reuertitur non est exterminabile ratione proprietatis quam recipit a sua humiditate: ergo quum uolueris illud uenari a terra habes recipere cum proprio receptaculo scilicet in aqua sua, quae est argentum uiuum & proprium conseruatorium suae combustionis. Deinde dicimus tibi quod in supradicta terra per uirtutem elementalem reperiuntur tres sustantiae terrae: prima est subtilis ab humana sensibilitate, ( uitrioli ) sed per experientiam reperta est grossa, grauis, fusca, & tenebrosa, impediens ingressum & claritatem luminosam: Et ista est inqualitate sicca & frigida, de natura uitri. Secunda ( salis petrae ) est ualde subtilis humanae sensibilitati, sed per experientiam reperta est fuliginosa, remota a perfectione ratione sue extremae qualitatis, quae est calida & sicca in magna crematione: Et ista substantia participat cum sulfuribus, quae cremantur in aliquo latere: Et sunt istae due substantiae propria uasa inter quae argentum uiuum procreatur, scilicet illud de quo intem dimus in opere nature: Mercurius sublimatus. & est sicut foetus in matrice. Tertia substantia terrea est terra media calida & humida aere & subtilis, & in mediocritate humanae sensibilitati, non est proprie terra, sed uapor extractus ab illis. 2, supra ) & per experientiam reperta est magnae persectionis, quia est pura natura & humidum radicale, de quo lapis noster recipit gradualiter suam nascentiam immaculatam in proprietate metallica, per hoc dixerunt Philosophi quod istam substantiam habes separare per sublimationem a dictis duabus substantiis, quae sunt uitriolum & salmorienus aperte tibi dicit, quod si uis facere rem perfectionis, quod tu extrahas puram substantiam mercurii a uentre uasorum uitreantium, ( haec est sublimatio mercurii ) quia de ista substantia constat lapis noster. Intellige ergo uerum idioma Philosophorum affectum super proprietates substantiarum naturae: nisi ergo ipsas intellexeris per substantias separatas, nunquam realiter intelliges proprietates eorum ueri idiomatis: Quia ipsi clare loquuntur in philosophia eorum, imo naturae: cum philosophia non sit alia res nisi reuelatio secretorum nature in idiomate proprio naturali, sine quo substantiae naturae non possent notificari non plus sicut alia causasiue bestia uel planta, nisi portauerit nomen, & effectum, quod in generalitate dat notitiam habitus causae: Et ideo diuersa fuerunt idiomata inuenta in naturaper diuersos philosophos. Unde quilibet locutus est in sua philosophia clarius quam potuit secundum cursum naturae saluando proprietatem suarum figurarum, licet unum idioma sit magis clarum & magis proprium quam aliud, inquantum actor fuerit melior expositor respectu propietatum quarum natura demostrat effectus omni bono naturali intelligenti cum magna realitate: Nec credere debes quod sancti & boni philosophi in sua philosophia tibi occultauerint sensum eorum, quia non esset factum uerae philosophie: quum sua proprietas & requesta cum clara intentione uelit reuelationem propriam, & claritatem radiosam cause occultae, & manefestaionem puram sine occultationem: cuius intrinsecum in perfecta locutione reducunt ad purum intellectum factum & immissum a Deo coelesti, in quo examinatur & depuratur uirtus contrarii, sicut facit aurum in sua propria fornace. Finis Practicae Alchimiae Raymundi, Liber Raymundi, Ut Puto, De Intentione Alchimistarum, Et Totum Continens. Ex Gallico in Latinum uersus, relictis aliquot uerbis Gallicis, ex tuto, ut erant. Postea Quam per ualde longum tempus nostram uitam exercuimus querendo & in quirendo per orbem ut cognoscerem & scirem ueritatem istius scientiae, habendo multa quaesita & collationes cum multis doctis, quaerendo scientiam per regiones, oppida, & ciuitates: associauimus inuicem & uniti sumus tres socii ex magno & fido amore & sinceritate: ex quibus unus erat Theologiae doctor, alius eques & doctor in legibus, alius erat mercator & ciuis clarus & sufficiens. Ex qua congregatione nos reportauimus ex firma & fida legalitate unius cum alio omnes intentiones nostrorum desideriorum in quaerendo mundum. Et benedicta altissima & aeterna Trinitas quae donat suas gratias quibuscumque illi complacitum est: & quae nouint cogitationes hominum, illuminauit nostras intentiones & clarificauit nostras intelligentias, ita quod sciuerimus & cognouerimus ueritatem fallaciarum, & commorauimus simul ex ma. sinceritate in una ciuitate omnes, & operati sumus simul eadem concordia, uno ordine, & uno uoto, & una dispositione ueritatis exercendo & abbreuiando dictas collationes & operas nostrorum quaesitorum, & repertorum in diuersis regionibus. Et ex illis pro meliori nostri facti declaratione exposuimus aliqua quae manifeste uidebantur nobis locum habere & ueritatem. Nam de rebus frustratoriis & non ualidis nos nihil loqui uolumus: quandoquidem admodum pauci philosophantium & querentium a nobis uisorum in orbe, agnoscant ueritatem: & nihilominus existunt aliqui admodum sufficientes, sed pauci sunt cogniti. Ideo nos hunc paruum librum per 8, capita exponemus: ex quibus primum erit de intentionibus operantium a nobis per mundum uisorum: secundum erit qualis intentio quaerentium esse debeat: Tertium erit, in quibus, & ex quibus rebus operari debeatur in ista scientia. Et quatuor sequentia capita erunt de quatuor principalibus regiminibus totius nostri operis. Unde primum est de dissolutione, putrefatione & mortificatione: Secundum de separatione, distillatione & sublimatione: Tertium est reducere & circulare: Quartum est fixare & proiicere: Octauum erit de aliquibus abbreuiationibus totius nostre artis. Caput Primum Est De Intentione Operantium, Quos Uidimus per mundum. Modeste fili intentiones operantium in mundo sunt diuersae & exstraneae. aliqui enim operantur cum sale, cum alumine, cum sulfure, aut cum arsenico. alii calcinant corpora, & soluunt ac congelant: alii faciunt amalgama & illud fixare uolunt: Alii congelare uolunt & fixare mercurium festinanter extra cursum naturae: Alii uolunt fixare & colorare Lunam sub speciebus & materiis extraneis. Et omnes hi qui in hoc ponunt ipsorum tempus, decipiuntur, & abutuntur seipsis & aliis: quoniam omnes hae operationes non sunt ex nature intentione: Et eorum species sunt crasse & foedae, nec possunt simul uniri aut perfecte misceri, atque ita eorum operationes sunt nullius effectus. Sed nos reperimus alios qui ratione naturali sequebantur cursum in suis operibus, ideo illis fides adhibui debuit. Et praecipue unum uidimus, qui ex solo mercurio uoluit operari per tenuem ignem, & uas, & graduationem digestionum: Et hoc approbat Aristoteles & omnes alii philosophi dicentes: Mercurium in se continere suum proprium sulfur, a quo congelatur partim in aurum & partim in argentum: & non solum in aurum & in argentum, sed in perfectam & ueram medicinam. Alios uidimus qui cum mercurio uoluerunt soluere aurum aut lunam in ambobus ut facerent eorum matrimonium, quae res est inutilis nisi eorum compora sint ex subtiliatione facta spiritualia sicut est mercurius, & post coniungere & tenere ad ignem graduatum, ut superius est dictum. Et hec non seruiunt tantum solum quam ad celerandum eorum operas, aut ad habendum fortiorem & firmiorem colorem, sed haec omnia opera talia sunt longa in eorum labore. Item nos uidimus alios qui ex uno solo mercurio bene sublimato & mundificato faciebant ipsorum operationes separando quintam essentiam, & creando 4. elementa, & postea per subtilem circulationem & fixationem faciebant eorum operationes per stabilem digestionem: & haec fuere opera mirabilia & nobilis pretii. Alios insuper uidimus qui mercurium sublimabant & fixabant per calcem ouorum & per salem armoniacum, postea soluebant & trahebant elementa, & postea per subtilem uiam congelabant & fixabant, & fuit Elixir pretiosum. Et omnes has uias tenebant aliqui subtiliter laborantes a nobis cogniti aut uisi eundo per mundum. Sed alios postea uidimus, qui aquam mercurii faciebant, & in ea dissoluebant corpora & putrefaciebant & postea per alembicum distillabant, & ex ea materia faciebant & creabant eorum sulfur, de quo & per quod creabant & faciebant eorum medicinam aut Elixir, & complebant id quod uolebant. Etiam uidimus qui corpora soluebant per aquas dicti mercurii, & pariter soluebant tantundem dicti mercurii & coniugebant, & post putrefaciebant, & ex his separabant elementa, postea rectificabant & reducebant aquam super terram paulatim & quando congelata erant, sublimarunt: & de sulfure quod inde habebant, faciebant medicinam cum mercurio & Luna solutis in dicta aqua mercuriali. Et si uolebant uti ad rubeum est idem opus, quia tantum oportet ponere solem pro luna, aut facere quodlibet compositum per se. Postea cum elementa sunt separata & praeparata debent coniungere duas terras simul, & super eas reducere aquam albam & creare suum sulfur album, postea rubificare dictum sulfur cum aqua rubea & postea facere Elixir, id est album & rubeum quodlibet per se post separationem sulfuris albi facti ex sulfure rubeo. Item Item nonnulli alii dissoluerunt corpora seorsim, scilicet Solem & Lunam & pariter soluerunt eorum rectum pondus salis petrae praeparati pro Luna: & sal armoniacum aut sal commune bene preparatum pro Sole: & coniunxerunt simul quodlibet ad partem suam: postea putrefecerunt & fecerunt & compleuerunt eorum operationem omnem, ita ut superius diximus. Et omnes hae suprascriptae operationes sunt notoriae & nobilis effectus: & eas satis cognouimus. Sed nihiloninus non sunt adhuc de nostra intentione: non idcirco quod nos dicere uelimus eas non esse nobiles & sufficientes: sed pro labore ac tempore nos quaerimus & petimus terminum magis abbreuiatum nostrae intentionis. Et iste sunt intentiones operantium quas per mundum & regiones uidimus, scilicet facere operationem notoriam cum qua possent purgare & sanare corpora infirma tam creaturarum rationalium quam corporum metallicorum, & dare ac restit uere defectum naturae, aut corruptionem in perfectam sanitatem & claritatem luminosam omnis perfectionis. Cap. Ii. Qualis debeat esse intentio quaerentium in hac scientia. Palam omnibus esse debet in genere, qui hac scientia uti uolunt & eam scire, quod haud nitantur uel intendant solum uelle facere frustum metalli sed uelint tantum ac tam alte transcendere naturam, ut ipsi possint semel facere rem unam aut decies aut centies aut millies plusquam perfectam. Quoniam quoties perfectior erit aut in triplo aut in quadruplo aut centuplo illa producet e seipsa, & hoc modo superabit naturam: quoniam natura non potest in suo naturali cursu facere res nisi indiuiduas & in singula frusta aut partes perfectas autem imperfectas aut neutras, ita ut quotidie uideri potest in auro quod est perfectum, & amplius non est. Et postea in aliis corporibus metallorum quae sunt neutra, & post in omnibus aliis rebus, ut sal alumina, airemes ( eramenta ) uitriolum, sulfur, arsenicum, sal armoniacum, mercurius, qui duo in se continet, nempe neutralitatem & imperfectionem, quae alias dicuntur res naturales, non naturales, & contra naturam. Quoniam igitur notum est, quod nisi hae res ad perfectissimam & magnam simplicitatem & subtilitatem reducantur, in his non potest paulatim augeri nec indui tam altus gradus & exaltatio supra naturam: ideo consulimus omnibus qui hac scientia frui uolunt, ut bene animaduertant, in quo ponant suam intentionem, ne tempore abutantur & uita propria in rebus crassis & extraneis aut sophisticis, quia istud nil aliud foret quam tempus amittere & abuti. Sed firment suas intentiones & cogitationes in rebus firmis & stabilibus, sequendo naturam per amabilem uiam ut ea iis donare uelit de suis gratiis, & se superari patiatur per ordinem & uiam, id est, ascendere ad Caelum, & se gubernari permittere per amicabilem concordiam, id est pacifice reuerti de Caelo, & concordare firmam rem ac stabilem. Cap. Iii. De quibus & in quibus rebus operandum sit in hac scientia. Charissime & perfecte amice notum est apud omnes Philosophos, quod lapis philosophicus est in omnibus rebus in quibus nutritur. Et iam probatum est per omnes sectas generationum, quod omnia generant similia sibi ipsis: nam ex equo equus, & ex homine generatur homo: quale igitur semen seminaueris, tale semen colliges: quoniam auri semen deaurat, & argenti semen argentat. Et nihilominus iudicium est omnium Philosophorum quod aurum & argentum Philosophorum, & illorummet mercurius, non sunt ex uulgaribus: quoniam uulgaria sunt mortua, & illa Philosophorum sunt uiua id est operantur ut uiua. Sed iam probatum est quod uiua descenderunt a mortuis, quia in omnibus rebus quae quatuor elementa continent potest reperiri aurum & argentum, & argentum uiuum potentia, & non actu siue uisibiliter quousque ob ingenium & operationem operis artis & regiminis humanarum manuum & cum digestione sit res ostensa, quae fuit ample occultata & sepulta: sed propinquius & proximius est in una re quam in alia. Chare fili, argentum uiuum creatum est ex purissima & leui terra subtili alba aerea, & aliquando sulfurea, & ex rore caeli purissimo & incorruptili tali modo unitum & digestum, quod unum ab alio separari non potest, & naturaliter ita unita quod ad talem finem propter quem factum est unum, etiam aliud sit factum. Et est prima materia mineralium, quae dicta est a Philosophis aqua uiua & sicca: ex qua quando incauernis est & pullulat a terra coniuncta & digesta per calorem sulfureum purissimum & clarum, album aut rubeum & incombustibilem ex termino digestionis fit ignem sufferens, & ex millibus ouorum generatur aurum uel argentum, aliaue res prout coniungitur uni uel alii rei. Quoniam sepius est sublimata, & sepius resoluta & congelata in tantum ut acquisierit uirtutem sulfuream in senam iam est probatum & dictum quod habeat & contineat in se suum proprium sulfur, propter quod in aurum uel argentum conuersum est. Unde iam probatum & iudicatum est, quod ex omnibus mundi rebus, unde poteris & scieris quatuor elementa extrahere, nempe talem terram subtilem albam purissimam & claram & aquam albam claram limpidam & leuem, & oleum album aut rubeum, & ignem clarum lucidum & rubeum: & ea optime rectificare & subtiliare, & postea coniungere simile cum suo simili, idest terram & aquam simul & facere unitatem aeream, ut facit natura, & postea coniungere aerem cum igne, seu sulfure quod ex his creaueris duobus primis elementis cum oleo, & totum simul coniungere. Et quod uolueris rubificare, rubifica cum igne. Et si scis coniungere proportionaliter & non diuise, ita ut in illis non sit diuisio uel repugnantia, nihil erit in hoc mundo quod non possis & scias benefacere. Scias ergo quod ex omnibus rebus a quibus seperare potueris terram, aquam, aerem, & ignem, poteris secure dicere quod in illis aut ex illis rebus potest creari lapis Philosophorum aut sit ex diuisione elementari aut per conuersionem elementarem: sed bene credimus quod citius & securius possis extrahere & debeas extrahere ab auro & ab argento & ab argento uiuo uulgari, quam ut possit formari aut fieri artificialiter: quanuis artificium subtiliter & debite intellectum & in opus positum sit incomprehensibilis precii. Quoniam natura depurata & simplex reddita, & debite administrata, facit in momento temporis opera mirabilia. Et ideone desperes de rebus quae arte & ingenio humano assimilantur naturae operibus sed perseuera & inquire subtilitates earum: & nil erit quod non possis & scias facere. Ergo apparet quod & in salibus & in aluminibus, in uitriolo, in sulfure in arsenico, in airemens, in marchasita, in tutia, in plumbo, in stanno, in ferro, in aere, in argento uiuo, in aqua & in liquoribus, & in omnibus hisce rebus uniuersaliter & diuisim potentia & non actu, quoad per hominis artificium sint reducta & conuersa in aurum & argentum plusquam perfectum, aut ad duplum aut triplum, aut sextuplum, aut centuplum. Et propter hoc dico & probo quod proprie non sit nisi in auro & argento & argento uiuo: Et ex eorum morte generantur & procreantur ea quae nos querimus & petimus in nostra artede primo regimine nostri operis id est dissolutione. Cap. Iiii. Carissime & perfecte amice debes honorare super omnes alias res rem quae saperit portam solutionis. Quia solutio est clauis principalis omnium nostrarum operationum. Et quia iam probatum est quod omnia genita sunt similia, Ergo ex germine corporis liquidi generatur corpus liquidum. Utere ergo istis nobilibus materiis in quibus iacent perfecta & radiantia quae omnia alia illuminant: quia sine istis non potes habere opus perfectu. Et fac ut illa nutriantur lacte arboris eorum principalis & primordialis naturae: quoniam natura non consentit ( sesioit ) nisi cum sua natura: & fac ut deducantur ad simplicitatem: quoniam res ulla quaecunque illa sit non est praeparata, nisi reducta sit ad suam primam naturam & materiam, idest ad aquam, & nisi ex toto & per totum dempta sit & extra proiecta de sua prima specie, id est ut distilletur per alembicum, & ex toto eiecta & posita extra suam primam formam, id est ut ex sua indiuiduitate sit ex toto corrupta & extra posita & de nouo genita: quoniam nunquam aliter uerum aurum nec uerum argentum fiet, nisi in omnibus formis & speciebus sint depurata intus & foris & in eorum recta propagine & linea conseruata & custodita sint, quoniam si ponantur in eorum dissolutione & corruptione extra rectam lineam primae ipsorum generationis, opus erit tunc ex toto uituperatum & damnatum. Dissoluite ergo has duas naturas aut materias aut luminaria, & reducite in primam formam & naturam aut speciem, in quibus erant antequam fierent corpora, id est in aquam mineralem: quae proprie est aqua mercurii, & mercurius Philosophorum: Quoniam crassities & terrestreitas materiae corporum non tingit, sed tenuis & subtilis anima & substantia quae est in eis, illa tingit & colorat: Et ideo dicit Aristoteles quod in corporibus inuenitentur animae de quibus in Alchimia fit mentio, & sunt corpora mansiones animarum. Et ideo descendentes ad hanc praesentem praxim, diuidemus duas in partes caput istud, idest in praeparationem & corruptionem corporum perfectorum, & in praeparationem corporum imperfectorum, & primo perfectorum. Nos ergo capiemus libras tres uitrioli fini de Hispania aut Romani, & libras duas salispetrae: quoniam bene scis, quod uitriolum est formatum & creatum per naturam ex propria specie & natura mercurii, idest ex quatuor elementis mineralibus, ita ut est mercurius: & omnino ita est de salepetra, & non solum de salepetra sed etiam de omnibus aliis generibus salium. Et propterea spiritus ab his separatus & extractus & in corporibus metallorum colligatus & coniunctus dicitur proprie mercurius. Et ideo separemus ab illis spiritum, qui est ualde tumidus, qui est de natura caeli & ignis, & spiritus quintae essentiae qui omnia corpora dissoluit & corrumpit, & facit uolare & ascendere in aerem in materiam & substantiam fumi & aquae ob suam magnam uim & naturam quam tenet a caelo unde creatus & genitus est in natura & specie minerali, & ex forti dracone calido & toleranter ( souffreux ) compressus ( emprait ) & alluminatus per quem omne corpus metallicum, & spiritus corrumpuntur & dissoluuntur, & digeruntur & subtiliantur. Sint ergo primitus bene praeparata & mundata, & quodlibet per se bene puluerizatum, postea misce simul & pone in cucurbita, & desuper pone alembicum, & bene luta & sigilla luto sapientie facto ex argilla & pilo, uel farina & albumine oui. Et uas sit ex duabus partibus uacuum, & tertia plenum: Postea situetur in furnello in cineribus circum circa ad spissitudinem duorum digitorum, & facias distillare aquam cum igne ad eam conuenienti ad computationem, 8. uel 9. aut x. horarum usque ad 14. cum phiala uel receptorio ad nasum distillatorii. Et quum dicta cappa uel alembicus incipit distillare ( a gannir ) aut quod dicte guttae aquae impressionem faciunt & bulliunt fortiter super lamina ueneris, tunc appone aliam phialam & recipe totam aquam continuo cursu & in mensura ut guttae aclarient ( rarescant ) ab eorum numero, aut accelerent, auge aut minue ignem donec tota aqua & fumus transierint & distillauerint in dictam aquam, eam educendo cum bene forti igne. Et bene caue nem amittas ex mala firmatione aut sigillatione tuos fumos & spiritus dicti uasis: quoniam est tota uis tuae aquae & uirtus tui lapidis & tu i operis. fac ex hac aqua tantum ut satis habeas. De dissolutione tuae Lunae & Solis. Care fili, quemadmodum ex resplendenti natura & proprietate naturae luminaris & claritatis Solis & Lunae, caeli sunt omnes orbes & circuli caelestes & elementales caeli & terrae illuminati & confortati in ualore & augumento: ita prorsus ex natura, anima & claritate, quae iacet & reconditur in corporibus Solis & Lunae, quae tam magna est & inestimabilis cum dissoluta est, extensa & subtiliata, ut homo nequeat aestimare: sunt enim ab his corpora imperfecta omnia & spiritus illuminata & perfecta ab eorum corruptione & reducta in perfectam luminositatem & claritatem, & ita in bonitatem perfectam: & non solum omnia illa corpora, sed etiam corpora humana reducuntur ab eorum infirmitatibus & aegritudinibus ad perfectam sanitatem. Capias ergo quod tibi placuerit ex his duobus luminariis, & quod finum sit ex cementi aut compellae examine, & pone in phiala longi colli, & fundi rotundi super cineribus tepidis, & pro qualibet uncia dicti corporis cape uncias 6 dictae aquae in phiala bene clausa cum cera quoad totum uertatur in aquam claram uiridem aut auream. Et amborum est idem labor: praeterquam quod pro qualibet uncia Lunae pones simul unciam salis petrae optime & purissime purificati & desiccati. Aut dissolue quodlibet per se, postea coniunge cum erunt frigida. Et pariter pones ad Solem unciam salisarmoniaci optime sublimati & praeparati contra unciam dicti Solis: quoniam quum sit fortioris compositionis, indiget etiam fortioris & asperioris corruptionis. Et quando totum erit in aquam conuersum, tenebis per horas uigintiquatuor in dulci igne seu calore temperato, postea pone in alembico uitreo in balneo Mariae ad distillandum donec sint congelata uas & phiala bene clausa & lutata, pone phlegma per se adpartem: Et fortiorem quae post phlegma ueniet conserua, quoniam potes ( dictum phlegma ) fortius facere superponendo uitriolo nouo exiccato a sua simplici humiditate ad ignem in patella plumbea, & facere uestram compositionem ut superius dictum est, & hanc aquam ponere simul quando fuerint bene puluerizata & posita in dicto uase, in quo conseruabis talem qualis erit usque ad necessitatem uel exigentiam. Et ita facies de omnibus aliis. Et ita congela quodlibet per se, & deinde dissolue & super proiice de aqua noua ut supra, & resolue & congela, & denuo solue & congelaper aquam nouam: Et ita fac toties donec creuerint in pondere suo ex spiritibus dictae aquae quantum ponderant, id est, quod si dictus Sol uel Luna ponderat duas uncias, ut alias duas crescant ex dictis spiritibus: & maneant in loco calido post dictam distillationem dicti balnei liquefacta & fusa ut oleum. Et tunc ponantur quodlibet in phiala colli longi & fundi rotundi, aut in cumcurbita conuenienti & tecta, & teneas in dicto balneo dictam Lunam per nouem aut decem dies: Solem autem per uiginti unum aut donec nigra deuenerint intus & extra ut materia corruptissima, quae dicitut oleum gloriae, & materia nigra, & tenebrosa, ut gumma fusa: tunc ponatur ad dissoluendum in aliquo loco frigido super laminis uitreis. collige munde & pure & bene depurata: & si faeces habuerint, nihil ualent. Et ita erit tua materia dissoluta & liquefacta. Solutio tui Mercurii. Tali modo & prorsus eodem ut fecisti de Luna, facies etiam de mercurio qui erit purissimus & optimae minerae tam ad album quam ad rubeum. ita pariter custodies aquam bene sigillatam quousque distillabitur per alembicum, & erit dictus mercurius conueniens pro omnibus sulfuribus tam ex corporibus perfectis quam imperfectis, idest ad coniungendum ad creationem omnium sulfurum nostrae Lunae. Sed statim postea faciemus aquam mercurii quae seruiet ad creandum Elixir. Secunda pars huius regiminis quae est de corporibus imperfectis. Are, & perfecte amice, ita & tali modo ut docuimus supra de corporibus Lunae facies de corpore ueneris & martis: quoniam operari possunt & fundi eodem modo, preterquam quod forsan erit aliquod uitium in eorum solutione, & praecipue in marte. Et ideo consulo tibi ne facias aquas tam fortes, quia si opponis lib. 2. uitrioli solum libram unam salispetrae & ita habebis aquam sulfuris & mercurii. De duobus corporibus mollibus. Care fili, duo corpora mollia fundi non possunt aut in opus poni ut dura & ideo oportet ut prius calcines tali modo ut factum est de medicina plumbi, excepto quod stannum calcinatur igne fortiori quam plumbum: & debes mouere ( ducere ) inter calcinandum ut factum est in minera plumbi cum spatula uel cocleari ferreo donec amplius non faciat oculos aut scintillas ignis. Et postea solue in bona qualitate aceti distillati, postea depura per filtrum, & congela per alembicum in balneo Mariae. Ea cum fuerint congelata in modum gummi, capias, & ad quoduis eorum adde suum rectum pondus dictae gummae mercurii antequam illa soluantur, & bene simul incorpora & teneas in lento calore per quatuor aut quinquies dies: & postea pone ad fundendum super lamina uitri donec totum soluatur. Et si faeces supersint aut remaneant, adiunge de mercurio ut antea, & iuxta suum pondus: postea pone ad fundendum ut antea, & sic toties facias donec totum soluatur in aquam. Ita habebis aquam allegorisie ex uiridi, quae est aqua mercurii & sulfuris, quam ad partem custodi. Secundum regimen quod est de separatione aut diuisione & sublimatione. Regimen secundum huius mysterii, est diuisio aut separatio aut sublimatio quod est unum tantum regimen. Nam sublimatio est nomen generale, quod capitur pro omnibus operibus huius artis. Et hoc est quod dicit Hermes quod oportet te magno ingenio separare crassum a simplici, & subtile a spisso: & facere ex crasso exile uel gracile & simplex, & de sicco humidum, & ex graui leue, ex duro molli: & hoc est, ut facias ascendere per alembicum: & hoc totum fit uno solo ordine & uia ut tibi aperiam nunc, per dissolutionem aut resolutionem, congelationem & distillationem hac uia. Cape alterutrum ex duobus corporibus aut spiritibus, quod tibi magis placet, quoniam idem est quo ad operationem, & pone quum solutum fuerit in suo alembico siue in curcurbita conuenienti, cum alembico desuper bene & conuenienter clauso, sigillato, & lutato: & cucurbita sit breuis & larga, & imple minus quam medietatem, & non plus: & postea colloca & accomoda super furnello in cineribus parum plus quam materia contenta: & ignem adhibe & distilla totam illandissolutionem ad ignem x. aut ab 8. usque ad 12. punta quoad non amplius distillet. phiala sit ad rostrum alembici bene sigillata. Et ne facias dicte materie nimium ignem & fortem, sed dulcem, ratione, & debita mensura: & cum frigidum fuerit, capiatur dicta materia relicta in dicta cucurbita, & pulueriza, & pone in loco humido frigido ad resoluendum sicut prima uice fecisti, postea ad distillandum, ut supra dictum est. Et ita toties dissolue & distilla ut omnes dictae materiae transeant & distillentur per alembicum. Et omnes distillationes pone simul in uase uitreo conuenienti bene clauso cum cera, & faeces nigras in uase relictas quae nullius sunt ualoris abiice, nihilomninus si aliquid ex corpore insolubile manet, reiteretur solutio ut per primam aquam in principio dictum est: donec totum corpus aute spiritus distillata sint, & per alembicum transierint ex uirtute & ui spiritus qui moratur in nostra aqua, quae dicta est aqua uitae, ueluiua. Et scias quod quando tuum corpus autem spiritus prorlus per alembicum transiit, tunc habebis aquam praecisam, quam sapienter custodi: Nam si eius ualorem scires, custodires perinde ut tuum oculum: Quoniam tunc compleuisti uerbum Hermetis, quia fecisti ascendere a terra ad caelum, & deduxisti crassitiem corporis ad simplicitatem & ad naturam spiritus: nam aliter non esset praeparata nec sublimata, nec intus mundificata & foris. Et tunc etiam bis aut ter distilla per alembicum, & debite sit praeparata. Nam quo plus subtiliabis aut mundificabis, tanto plus ualebit. Et ita sunt omnia corpora & spiritus ad aequalitatem deducta, & preparata ut simul ponantur, & fiat matrimonium aut coniunctio, quia aliter nullo modo fieri potest, nisi corpora & spiritus quae coniungere uis sint reducta ad unicam essentiam, & unam naturam: tunc enim miscentur & coniunguntur ut aqua cum aqua fit: Et ideo stulti decipiuntur, qui putant posse coniungere spiritus cum corporibus in eorum crassitie & diuersitate naturae & dicepti sunt: quoniam hoc nec ficum ualet: quoniam fieri non potest, donec deducantur in unam aequalitatem formae. Uide si non fit per nostrum supremum sulfur aut per simile factum per hanc artem, quod omnes uirtutes minerales habent colligantiam in concauitate suarum spherarum, & de quo nos dabimus doctrinam & modum faciendi hic prope in nostro tertio regimine Reductionis, quod sequitur. Tertium Regimen Reductionis. Optime fili, Reductio tantum significat, quantum reducere aut reponere unam rem transportatam aut disseparatam a suo proprio loco, aut corruptam de suo proprio esse & natura, ut sit reducta & reddita suae propriae formae & nature, aut in melius. Nutrias ergo lapidem de bono in melius: quoniam si nutrias in simili nihil acquirit. Si nutrias in peiori, patietur damnum. Si nuntrias in meliori, accipiet acquisitionem. Si nutris in suo indiuiduali, nutris in suo simili. Si nuntris in aliis commistis, nutris in peius. Ut uitentur haec omnia dubia faciamus nostra corpora aut spiritus sublimare & ascendere, & eleuare extra suam terram aut indiuiduum, id estex frustis & partibus suis terrestribus, & conuertamus in naturam caelestem: Et postea per hoc notabile regimen reductionis nos in eorum essentias recipiemus nouum indiuiduum, id est noua corpora depurata intus & foris per nostram secretam circulationem, quam hoc modo faciemus. Fili honeste, ego te admoneo quod potes facere unam aut plures diuersas compositiones corporum aut spirituum per se solos, aut ex corporibus & spiritibus simul. Capias ergo quod tibi placuerit, ita ut superius nos praeparauimus, & ponatur in uase circulationis bene clauso & sigillato, ut nil possit intrare uel exire, neque aer possit corrumpere: & sint duae partes uasis uacuae & tertia plena: & situetur & aptetur super furnello ad hoc conuenienti in cineribus parum plus quam materia contineat: & reguletur cum igne unico die ac nocte, & aequali usque ad quadraginta dies, aliquando usque ad octoginta, aliquando usque ad centum, aliquando breuiori tempore. Et scire debes quod citius res aliqua conuertitur in illud quod antea fuit, quam in id quod nunquam antea fuit. ergo citius aqua corporum circulabitur & inspissabitur quam aqua spirituum: & postea illa corporum & spirituum, quam illa spirituum. Cum igitur uideris illas uirtute nostrae circulationis esse couersas ut gummi, aut ut spissitudo mellis, aut olei, bene spissas seu densas & concoctas, bene citrinatas, scias illas esse sufficienter circulatas. Et propterea notare debes, quod circulatio corporum per illas fieri potest a quadraginta in quinquaginta aut sexaginta dies: & illa corporum & spirituum ex sexaginta ad septuaginta uel usque ad octoginta: & illa spirituum ab octoginta ad nonaginta, uel usque ad centum: quoniam isti sunt iusti termini circulationum: Tamen ut uas circulatorium sit in cappa aut alembico talis caloris erga palmam, ut tepidi, aut parum plus. Et ita Deus & natura disposuerunt ut in suis operibus. Materia ergo facta spiritualis, continuanda est eodem calore usquequo elementa sint coniuncta ex eorum modo & industria bone Deus quam admirabile secretum huius capituli de circulatione. Bone fili illud est quod a uili terra se spoliat, & ualde nobilem aliam induit. Tam nobile est corpus hic intus genitum. Optime fili, corpus est naturae caelestis, quod ex omnibus elementis est hic genitum. Dilecte fili, quemadmodum lac coagulatur in calore ob uirtutem coaguli, ita etiam sacrata anima & uirtuosa natura corporum & elementorum quae quiete iacet & quiescit in uirtute istius aquae aut materiae, coagulatur & congelatur ex nutritura caloris in nostro uase intus in aqua dicta & materia: quanquam aliquando ob suam magnam puritatem & simplicitatem non uideatur tibi ad oculum nisi per signa superius ostensa. Nam quemadmodum totum lac non coagulatur, sed solum illud quod conueniens est ad caseum faciendum, ita tota nostra aqua uel materia non coagulatur, sed nisi pars illa quae conueniens est ad opus nostrum. Et propter haec signa uisa; nos ponemus nostram materiam tota in una cucurbita cum suo alembico bene sigillato & clauso ad congelandum per balneum, donec non amplius distillare possit, & postea pone super furnello in cineribus, & sit ignis conueniens, non nimis asper, sed cum ratione administratus, ut illud quod distillari potest distilletur, quod erit tanquam oleum, aut si nihil uenit, bene est: nam aliquando materia tam bene unita est in sua circulatione quod nulla res separatur nisi aqua non ualens: nihilominus in aqua ab eo ter distillata, dissoluere debes & depurare & per alembicum congelare ut dictum est: & aliquoties coquere aut sublimare ut dictum est: & si nihil sublimat, tanto melior est & magis digesta. Tunc tantum opus est nutrire in igne aut furno philophorum, done recuperauerit suum liquorem aut liquefactio nem, & peruenerit ad suum principalem colorem: aut incerare oleum, aut de tinctura tantum & quoties fundatur, & intret, & tingat. Tamen si uis ut fluat & fundatur ex se, tanto melius ualet, & est melioris effectus uel maioris ad creandum Elixir magnum. Tamen notare debes quod sulfura creata ex corporibus imperfectis debent esse illuminata per tincturam Solis aut Lunae, id est ex eorum oleo, quia alterius non habent opus ( glossula. hic ueritatem dicit, & secretum maximum: nam docet ex corporibus imperfectis conficere sulfur, ex quo cum altero fermentorum perficitur medicina secundum illud fermentum. ) Item si uideres quod tuum sulfur esset uolatile & fumigans super lamina ardenti, aut super carbone, pone in cucurbita conuenienti ad sublimandum cum optimo & forti igne toto uno die, quoad totum tuum sulfur sit sublimatum album ut nix: nam quo plus sublimatum est, erit etiam maioris effectus: nam est sulfur & arsenicum Philosophorum, quod nec ardet, nec foetet, nec comburitur. Et potes creare tuum sulfur ex quolibet corpore per se preterquam ex Saturno & Ioue qui haebent suam rectam portionem mercurii, & illud quod eis conuenit aut opus est. Sed si uis creare de Luna & mercurio, aut de Sole & mercurio, aut de Uenere & mercurio, uel de marte & mercurio, poteris facere & per pondera aequalia. Sed magnum sulfur Philosophorum creatum est de corpore Solis & Lunae cum illorum pondere mercurii. ( Et hic nota ex quibus componitur magnus lapis Philosophicus, & uerum dicit: hunc docet facere Raymundus in suo Codicillo seu uade mecum, per eum transmisso ad Regem Angliae Eduardum, ut in suo prooemio dicit. ) Et quando congelata sunt, tunc debes ponere ad sublimandum ut dictum est, & tunc sublimabitur & ascendet alte ad summum sulfur album Philosophorum, & rubeum manebit deorsum, iacens demissum ad fundum uasis, fixum, & fusum, totum uermilium tanquam rubeumuitrum, id est, quod quando sulfur Lunae est circulatum, debes imbibere de aqua corporis Solis paulatim, & coquere de octo in octo dies, donec habuerit suum pondus ut dictum est. Item aut ambo circulabis quodlibet per se, postea coniunge aut congela quod melius est: postea fac sublimare ut dictum est. Et sic ita bene compleueris caput istud de circulatione uel reductione. Nam uidendo omnes inquisitores huius artis, habebis sulfur album & rubeum ambo in uno uase, & compleueris uerbum Hermetis dicentis, quod oportet descendere a caelo in terram, & possidere magnas & altas geuerationes: Et ita feceris de aqua aerem & de aere ignem & terram: quae tamen non dicitur terra, sed lapis caelestis & alti pretii. Et ideo dicit Philosophus, lunge elementa quodlibet suo simili, nempe terram aque, & fac ex aqua aerem: & postea iunge aerem cum aere, idest oleum cum sulfure & igne, si uis rubificare: quia ex oleo & sulfure fit totum secretum, quod omnia metalla tingit in aurum uel argentum. Modus faciendi oleum & tincturam. Bone fili scias non opus esset ut te molestes in extrahendo oleum nec tincturam nisi ex duobus corporibus perfectis: quia ut superius diximus, in illis est liquor unus, qui est unum oleum, una anima, una tinctura, quae proprie dicitur lux & lumen illorum corporum, aut in album aut in rubeum: ex qua proprie nostrum sulfur fit aut album aut rubeum. Et ideo est durabile & liquidum, quia descendit a germine corporum liquentium, ut superius ostendimus. Et ita pariter ex ea met anima sicca, oleo uel tinctura, generatur nostrum oleum uel tinctura nostra per dissolutionem & putrefactionem, ut nunc dicemus. Sciendum est quod prius nostra corpora dissoluemus aut alba aut rubea, omne autem in tali modo & forma ut supradiximus in capitulo primi Regiminis, & per eandem met aquam omnia in tali forma & modo ut dictum est. Postea congela & conuerte in unum gummi nigrum ur dictum est: ( supra per duo folia uel circiter. ) Quae nigredo apparens nunquam est dicta preterquam calcinatio: quia corpora nequeunt resolui nisi prius dissoluantur & aperiantur per calcinationem ignis. Sed istud non est ex communi, sed ignis non naturalis qui moratur in nostra aqua, quae ex temperantia nutritiuae operationis per suauen digestionem & per solennem resolutionem in alembico mammillari conuersa est in purum sanguinem & in lac uirginis, id est in tincturam rubicundiorem sanguine, & in tincturam albiorem lacte, qui habent tam grandem tincturam & tam admirabilem quod aliquis homo nesciret numerare. Et ideo bene caueant operantes Sophistae, qui per species extraneas uolunt suum aurum & argentum alienissime colorare: quia nulla uera tinctura generatur nisi ex nostra confectione, aut ex simili, faccta per nostram artem, per debitam administrationem, id est ex Sole & Luna & rmercurio: quia in his tribus iacet corona regalis. Igitur capias unum illorum quod tibi placebit ita praeparatum, & pro qualibet uncia corporis perfecti ita parati pone duodecim uncias aquae mercurialis factae hic post quartum regimen Elixiris in phiala longi colli & fundi rotundi super cineres tepidas aut in balneo Mariae per duos uel tres dies & tunc conuertetur in aquam diuersorum colorum ( Nota in hoc passit coniunctionem corporis dissoluti per mercurium primi regiminis cum mercurio quarti regiminis, ut corpus in hoc putrefiat, & inde oleum extrahatur ab illo corpore ). Tunc pone in uno putrefactorio clauso & sigillato in fimo ad putrefiendum per quadraginta dies in nostro furno secreto in calore febrili, quia in hoc temporis spatio natura disponet in tuo opere, & natura digeret & coniunget corpus spiritui, & spiritum corpori, & fient unum & idem. Postea pone in alembico bene firmato cum sua cucurbita ad distillandum per balneum Mariae, & sufficit ut aqua bulliat: sic accipe aquam uiuam & delbantem per se, & phlegma idest primam aquam seorsum, & tantum collige quantum ueniet. Postea transfer tuum uas super furno in cineribus & ad ignem conuenientem recipe oleum & tincturam. Quod si totum ascenderit, & mihil in fundo remanserit, bene est: sin minus, repone desuper primam aquam, & dissolue, depura, & pariter ut antea distilla: & recipe bonam aquam & bonum oleum seorsim, & pone cum suis similibus quodlibet in sua phiala. Et ita toties facias ut in dicto uase nihil relinquatur quam una terra nigra sine ullo bono. Et si de tua aqua deficeret ad extrahendum tua elementa, cape de aqua mercuriali noua. Postea distilla quodlibet tuorum elementorum quinquies uel septies qualibet uice bene sigillatum, & conserua seorsim bene firmata: quoniam ex istis aquis & ex istis oleis debes perficere omnes magnos Elixires: nam oleum tingit, & colorat, & fixat tuum Elixir & tuos spiritus, & donat ingressum: & si contingerent ( nota magnum secretum ) ut quando ponis tuam materiam dictam ad distillandum post suam putrefactionem, totum transiret per alembicum per balneum, tunc cape totam tuam aquam, & pone in uno uase circulatorio ad circulandum intus in calido fimo in nostro furno secreto per spatium quadraginta dierum, scias quod digeretur & inspissabitur in modum olei citrini, quam postea pone ad distillandum per balneum, & oleum per cineres: quoniam scias quod per balneum non distillabitur, quia quod natura & ignis concoxerunt morabitur aut manebit in dicto uase uel cucurbita post distillationem aquae, & ideo oportet te distillare per cineres. Et si non satis habes pone etiam aquam ad digerendum ut antea: & ita totum aut toties facias ut satis habeas, rectifica & custodi ut dictum est. De tuis corporibus & spiritibus, quae per alembicum transierunt potes oleum facere ( secretum nota ) per digestionem, eo modo ut iam diximus. De quarto regimine quae est fixatio. Beate fili, nos habemus duo Elixir ad coniungedum, nempe unum corporeum & unum spirituale: unum corporeum, id est illud corpus in quo oportet sequi naturam: quoniam oportet super unum corpus fixum fixare unum spirituale, id est aquam, oleum, & sulfur: per quae totum completur mysterium, & de quibus prouenit tota dicta tinctura: Quandoquidem sine dicta coniuctione & unione illorum non possit mysterium compleri. Et quia omnia debent ordine fieri & mensura, nos ordinabimus in omnibus illis rebus pondera & mensuras, & coniungemus quamlibet speciem cum suo simili & cum ordine suo. nam si nos ponimus oleum cum terra, aut ignem cum aqua, nos corrumperemus mysterium. Coniungito ergo & pone aquam cum terra, ut illam reddat leuem, & conuertat in natura aeris, & postea coniungemus oleum: quoniam oleum tingit & colorat aquam & terram, & facit eas fluere & fundi. Et si est ad rubeum, adiunge ignem super oleum, quoniam illum colorat & digerit usque ad quartum gradum: sed ad album non est opus igne, quoniam est completum per tria elementa, quorum quartum complet totum mysterium: sed quia sulfur non potest intrare intus in corpora, nisi mediante aqua, quoniam facit matrimonium intra corpus & animam, id est inter sulfur & corpus, pones elementa per ordinem ut hic superius diximus: quia si plus terrae heberet quam debeat, materia non fundi posset nec tingere, & si nimis aquae haberet, faceret spirituale, & si parum, durum, & brunum. Et si nimium aeris haberet, nimis coloraret, si parum, non haberet colorem. Si nimium ignis haberet, combureret misturam uel mysterium, si parum, non desiccaret bene omnes misturas. Diuide ergo tuum opus per quatuor elementa, ut componas res tuas mensura & ordine: Quoniam ad album pondus in genere est terrae pondera tria minus quarta: aquae duo, & unum pondus cum dimidio aeris. Sed pondera rubei terrae duo pondera, & tres aquae, totidem aeris, & unum pondus cum dimidio ignis: quoniam est calidior quam Elixir ad album. Et quia in eorum natura inuicem nomina usurpant, quoniam quando sulfur est coniunctum cum fermento, appellatur terra, cuius post aquam in hoc nomen gerit spiritus, qui est medium inter corpus & animam, id est inter corpus & oleum. Amplius dico tibi, quod nisi sublimes omne illud quod ponis in Elixir, neque aurum neque argentum quod inde fiet, erit perfectum integrem. Et nisi corpus ponatur in Elixir, iam corpus non diliget spiritum ut debet. Et nisi praepares corpus quod ponis in Elixir, nunquam aurum uel argentum quod inde fiet, erit habile ad opus. Et ideo oportet ut calx quae ponetur in Elixir, sublimetur, ut omnino sit simplex & singularis. Sed ut haec res debito modo fiat, opus est ut in omni fermentatione, summa seu potestas rei aut corpus fixum excedat uolatile, alias compositio rediret in fugam: quia dicit Philosophus, Si proiiciatur parum sulfuris super multum corporis, ita ut super illud habeat potestatem cito conuertet eum in puluerem talis coloris quale fuit corpus super quo proiectus est spirirus. De modo & compositione magni Elixiris. Primo capies uitriolum, sal commune praeparatum, & mercurium mundum & purum, & incorporabis & sublimabis optime bis, uel ter, uel quater, qualibet uice nouam materiam, sed non tantum ut prima uice prope dimidium ( alii non diminuunt qualibet uice quam quintam partem faecum ) & cape suum pondus salis armoniaci optime sublimati cum sale communi preparato semel uel bis uel ter: & incorpora optime simul, & ter sublima, qualibet uice incorporando quod superius est cum eo quod inferius, & aufer sal armoniacum in suo pondere quod superius ascendit, & cape dictum mercurium nigrum qui inferius relictus est uel subsidit, & pone ad fundendum in balneo Mariae, & serua aquam seorsim bene depuratam: Postea cape Solem uel Lunam optimam, & solue in aquam uitrioli & salis petrae Lunam, sed salis armoniaci & salis petrae Solem: postea congela per balneum, & imbibe cum hac aqua mercuriali reseruata, paulatim imbibendo & desiccando quoad sufficienter ( but ) biberit & creuerit Luna ad duplum, & Sol ad triplum, coquendo & siccando singula uice: postea sublima bis uel ter cum armoniaco dicti mercurii ad partem seu seorsim seruato & c. postea sepone sal armoniacum, & pone materiam tuam ut fundatur in balneo Mariae, uel in loco frigido: & postea si haec omnis matetia soluta est, bene est: sin minus, reitera super non solutam, solutam, ut antea dictum est, quoad tota soluatur: tunc depuretur per filtrum si opus est, & ponatur in alembico ad congelandum per balneum Mariae: postea transfer tuum uas in cineres, & uase bene sigillato sublima ad fortissimum ignem toto uno die: tunc sine infrigidari, & aperi tuum uas, & collige sapienter tuum corpus & mercurium simul sublimata & in altum conscensa: terra nigra quae infundo remansit nihil ualet, quam proiice. Item cape hoc corpus & spiritum simul coniuncta & unita, & dissolue in elemento aquae supradicte in capitulo de Oleo, & pariter dissolue de tuo dicto sulfure parum antea hic facto fusibili & fluibili & fixo ad tertium materiae supradictae, id est ad album, album, ad rubeum, rubeum: coniunge simul, & postea pone in alembico uitreo lutato, ( de soulde ) bene clauso & sigillato pone super furnello in cineribus ad distillandum lentissimo igne donec siccum sit: Postea paululum auge ignem & continua per dies quindecim: Postea fortitet auge, ut si ali quid sublimari debeat sublimetur: Postea dissolue, sublima, & reimbibe corpus fixum effundendo suam aquam desuper & congelando & sublimando: & ita toties reitera, ut totum sit fixum ob uirtutem nostri sulphuris fixi, & imbiberit duplum sui suae aquae: Postea dissolue & imbibe ex suo oleo tantum aut toties imbibendo & decoquendo ut imbiberit unum pondus cum dimidio: Et cum nil amplius sublimare uoluerit auge ignem primo die fortem, secundo fortiorem, tertio fortissimum, ut ad fusionem metalli. Et ita factum erit fluidum, fixum, iracundum, deses uel pigrum aut firmum & fixum ex potentia nostri sulfuris fixi, postea permitte fundere: cape laminam crystalli, aut crystallinam & pone in uno crucibulo super lento igne deguttando desuper de oleo suo guttam post aliam donec fundatur ut cera. Et tunc proiice unum pondus super decem & unum ex his decem super alios decem, & unum ex his decem super decem mercurii puri: & ita infinite, quoad inuenis illum Solem aut Lunam perfectam: quia eodem modo fit Elixir ad album ut ad rubeum: & non est differentia, preterquam quod loco cuiuslibet rei albe pones rem rubeam, id est pro Luna siue loco Lunae, Solem, & pro mercurio albo, mercursum rubeum, pro aqua & oleo albo, aquam & oleum qui dicitur ignis rubens: & ita erit completum nostrum Elixir magnum & album & rubeum: hoc est enim primum opus perfectum, & Elixir completum. De alio Elixiri per aliam uiam. Bone fili, aliud maius Elixir postea est, ut capias de mercurio sublimato & facias inde aquam, & postea, ut superius dictum est, dissolue tuum corpus album, & sublima totum permodum, ut dictum est supra, unum pondus corporis contra duo dicti mercurii: postea dissolue in aqua dicti mercurii parum antea facta ut supra, & pariter de dicto sulfure albo & fixo tertiam patem dicti mercurii & corporis: postea congela & contine in lento igne uel furno Philosophorum, paulatim ignem augendo, usque ad sex dies, & septimo da illis optimum ignem: & si totum erit fixum, bonum est: sin minus, reitera solutionem & incerationem & sublimationem rei non fixae super fixa, donec totum fuerit fixum. Postea totum in aquam rubeam dissolue, & postea congela: & per tres uices dissolue & congela, postea imbibe paulatim donec biberit suum pondus aquae rubeae, & sit fixata cum eo. Et pro eo tali modo & forma imbibe ex oleo rubeo autem ex igne Solis dissoluto in oleo rubeo, imbibendo & coquendo donec biberit unum pondus & dimidium sui, & fundatur ut cera sine fumo: & facias proiectionem ea forma & modo ut superius diximus: Et ita habebis Elixir album aut rubeum: quia si tum imbibis ex aqua & oleo & igne ad rubeum, erit Elixir ad rubeum: Si imbibis solum ex aqua & oleo ad album, erit Elixir ad album. Tertium Elixir. Capies mercurium communem uulgarem, & dissolues in aqua in qua dissoluebas tuam Lunam aut Solem in primo regimine, quam iussimus seruari seorsum ad congelationem dicti balnei Solis uel Lunae tuae: & pariter dissolue in alia parte de Sole aut Luna in hac simili & propria aqua, & in alia parte de tuo sulfure: & cum haec tria fuerint soluta, sic coniunges, unum pondus corporis, duo mercurii, & unum dicti sulfuris. Postea teneas simul in lento calore id est in balneo per tres dies: postea congela per alembicum in balneo, & pone in phiala longi colli pro tanto temporis spatio ut sit fermentatum & fixum, sepelias in cineribus calidis super furnello, aut pone in ouo philosophico aut furno secreto Philosophorum: & nisi habuerit leuem aut facilem fusionem & tincturam, incera & imbibe ex oleo & tinctura Philosophicis superius factis, quoad fundatur & intret ac tingat: ita habebis Elixir aut ad album aut rubeum iuxta illud quod pro fermento posueris & sulfure. Et si uolueris album Elixir rubificare, rubifica illud cum igne Solis & sua aqua & oleo ut dictum est hic superius: & ita habebis Elixir album & rubeum: ( glossula. si haec tria supradicta fixentur per uas circulationis, aut in duplici uase uidetur esse optima medicina & solennis. ) Quartum regimen Elixiris. de alio Elixiri in genere. Fili & amice, tu potes facere Elixir ex sulfure cuiuscunque corporis uolueris aut ad album aut rubeum, hoc modo: Accipe tuum dictum sulfur ad album uel rubeum, & incera ac imbibe ex oleo corporis Solis aut Lunae iuxta album uel rubeum quod facere uis. Et quando biberit dimidium eius quod ponderat, pone in uno ouo philosophico in furno secreto philosophico, tantum augmentando ignem paulatim ut uideas eam fluere ac fundi: postea fac tuam proectionem super corpus unde creasti dictum sulfur, aut super Iouem uel Lunam. Et sciendum est quod Elixir louis est totus albus, & non potest seruire nisi ad album, nisi sit rubificatum cum igne Solis: nec pariter Lunae Elixir: Et ideo debent proiici super Iouem aut Uenerem. Et illi Solis & Martis pariter sunt toti rubei, & propterea debent proiici super Luna. Item ex Uenere & Saturno potes tu facere Elixir ad album aut rubeum iuxta suum fermentum. Et ideo proiiciantur aut super Saturnum, aut super Uenerem, aut super Lunam, iuxta eorum colorem. Et nota quod omnes hi parui Elixires proiici possunt pro albo uel rubeo super mercurio congelato cum odore plumbi aut sulfuris communis, cinabrio posito in crucibulo ( en claueaulx ) & in horis sex erit fina Luna aut Sol, unum pondus super decem aut uiginti autem triginta uel quadraginta autm quinquaginta iuxta gradum aur marcham Elixiris. De aqua Mercuriali huius capituli. Benigne fili, super omnes aquas mundi, aqua mercurii necessaria est: Quoniam si haberes omnes aquas mundi non potes cum illis transire, quia ista claudit & aperit nostram artem, & secum portat clauem & seram: ideo claram habes & secretam; & nulli reueles, quia esses excommunicatus a Deo & maledictus, quia arcanum est & donum Dei: & Deus qui cognoscit & scit corda creaturarum, donat illud quibus illi placet. Facias ergo in nomine sancti Spiritus ita: Recipe libram unam boni & fini uitrioli, & dimidiam libram boni & fini salis petrae, & tres quartas mercurii bonae minerae: tere & incorpora bene omnia simul, postea pone in cucurbita cum suo alembico bene firmato & lutato ad distillandum super furnello in cineribus quoad omnis aqua & spiritus distillauerit & transierit bene spiritus custodiendo: postea sepone phialam quando erit frigida & bene sigillata sine aere: quia sic erit distillata aqua & anima mercurii spiritualis. Postea recipe mercurium qui erit in uase sublimatus tanquam pinguedo ( groas ) diuersorum colorum, postea recipe libras tres boni fini aceti ( acetum testamenti Raymundi ) aut aquae uitae, & intus pone libram unam uitrioli & tantundem salispetrae in cucurbita cum alembico bene clauso & sigillato ad distillandum, quoad fumus & uis materierum transeat & distilletur in dicta aqua uel aceto. Et in ea dissolue mercurium dictum superius sublimatum & dicta aqua portabit secum gummam & spiritum dicti mercurii, quem depura, postea pone totum purum qui est dissolutus & depuratus ad congelandum per alembicum in balneo Mariae: postea desicca in suaui calore in sicco hypocausto: postea dissolue in anima dicti mercurii similiter ab ipso superius distillata. Et pone ad distillandum lento igne super cineribus calidis: & quando bona aqua uenit que laminam dealbabit, recipe seorsim per se, & bene sigilla: & postea proiice desuper primam aquam, & solue, & depura ut supra, & distilla: & interim pone bonam aquam seorsim. Et ita fac de hac aqua tantum, ut satis habeas: postea distilla per se ter, qualibet uice bene sigillando, & per alembicum in cin eribus. De hac uel cum hac aqua potes soluere omnia corpora & spiritus, ut diximus in capitulo de Tincturis. ( glossula. Hic est mercurii exuberatio ita adnutriendum infantem nostrum, scilicet sulphur aut terram. ) De nonnullis abbreuiationibus Artis. Carissime & perfecte amice, omnis abbreuiatio quae est in ista arte, est, ut soluas corpora in aqua mercurii post eorum calcinationem, & postea distilla per alembicum. Fili, corpora soluta & coniuncta cum dicta aqua mercurii, sunt conuersa in propriam aquam mercurii, quae est magna aqua aut alba aut rubea, quae dicta est aqua permanens, de qua potes fixare mercurium aut ad album aut ad rubeum in Elixir perfectum, ita: Recipe unam uel duas uncias corporis calcinati, ut superius diximus in capite de Elixir, & per illammet aquam mercurii ibi dictam dissolue tuam Lunam, & sublima, ut ibi nos monstrauimus, ita ut unum pondus Lunae habeat in sua coniunctione cum ipsa tota subilmata tria pondera mercurii, aut duo si citius fixare uis. Postea habeas unum poudus arsensci sublimati cum aceto & limatura ueneris post bullitionem ( purgationem ) postea cum sale communi, & coniunge simul tuum corpus & mercurium simul coniunctum cum tantundem dicti arsenici & bene incorpora & imbibe ex aqua superius dicta aut ex aqua alicuius alterius corporis soluti: & singula uice imbibe, & incera, & sublima, semper reddendo non fixum super corpus fixum: & toties reitera operationem ut totum sit fixum humile manens, & fundens: quod fiet breui temporis spatio. Et si tu fixas per aquam corporis imperfecti, incera cum oleo Lunae aut Solis, ut faciat Lunam perfectam aut Solem: sed si fixas per aquam corporis perfecti, sufficit modo ut fundatur. Et si uis leuioris fusionis, incera cum oleo corporis perfecti: postea facias proiectionem ut superius tetigimus. Quod si rubificare uelis aut mercurium aut aliquem album Elixir aut similiter aquam albam mercurii, dissolue tuum corpus solare calcinatum in aqua mercurii superius facta, aut in aqua magna mercurii albi: & post suam putrefactionem distilla aquam per balneum & oleum & tincturam super cineres. Et quando omnia extraxisti & separasti cape totam tincturam quae ibi erit, quia est magni ruboris, & distilla per balneum & in fundo uasis morabitur ignis in modum gummi ualde rubei, quam per discretionem desicca in cera, & imbibe cum sua aqua paulatim & cum suaui calore toties donec ualde rubescat & luceat: & dissolue unum pondus contra sex sue aquae, & imbibe illud quod uis rubificare ad suam quartam partem per incerationem, imbibitionem & decoctionem, donec sit rubicundissimum: postea pone ad sublimandum, & quod digestum non erit neque tincturam, per uirtutem illius ignis Solis eleuabitur in altum & sublimabitur: & quod erit rubificatum morabitur in fundo totum humile, fusum in massam uermiliam seu rubeam & fixam ex uirtute magna & potenti quae est in igne Solis, quando est elixatum, solutum & praeparatum. De multiplicatione. Quotiescunque multiplicare uis, debes dissoluere unam partem tui Elixiris quecunque sit, & dus partas mercurii sublimati cum corpore perfecto siue ad album siue ad nigrum secundum tuum Elixir, in aquam mercurii simplicis aut compositae: postea coniunge & congela per balneum, postea pone super igne sicco per septem dies: duos paruo, duos forti, duos fortiori, septmum fortissimo, postea incera cum suo oleo albo aut rubeo: & tuum Elixir erit multiplicatum in tali forma, quod si unum pondus conuertebat decem nunc conuertet uiginti, & ex una uncia habebis tres uel quatuor. Uide ergo gratiam Dei & mirabilia naturae. De furnis & uasis. Furni & uasa sint facta per discretionem operantis, omnia ad unius similitudinem. Et debet furnus intus habere unum bonum pedem & dimidium latitud inis & palmum magnum spissitudinis, factus ex lateribus & argilla aut luto. Et aliquando habebit unum allutel ad laborandum cum cineribus: aliquando uas aquarium pro balneo utendo, aliquando uas pro fimo ad putrefaciendum aliquando fundum super cruce ferrea: & erit tectum desuper tintinnabulo ad calcinandum, aut usum pro stuba siue hypocausto sicco: & eleuata sint in altitudinem secundum discretionem operantis: & sint rotunda & retro habeant duo foramina ut ignis habeat aerem, ut melius ardeat, & anterius habeat portam conuenientem ad ignem faciendum: & habeat ad minus paruum pedem altitudinis, ut ignis habeat suam distantiam ad ardendum quando uas intus sedebit. Et debes habere cucurbitas, alembicos, & phialas omnia ex uitro Ueneto, quod ex soda factum est, ad hoc ne corrodantur ob uim salium materiae. Et sint omnia uitra densa & fortia & bene recocta, ut securius possit mysterium compleri. Et ita completus est noster paruus liber, unde nomen Dei sit laudatum, qui donat quibus illi placet & subtrahit: in cuius manus nos illum reddimus & committimus in presentem custodiam. Summaria Lapidis Consideratio Libellus e Gallico in Latinum uersus fideliter. Cum ita sit quod natura per suum continuum cursum in multis eius annis inter mineras diuersa generet metalla, idcirco notandum est quod si operaretur continue per suum regimen sine cessatione, illa posset multum abbreuiare de suo tempore. Sed aliquando & saepe natura deficit a suo regimine, aut ob calorem & frigus temporis, aut ob nimium humorem aut siccitatem temporis. Quum igitur ingenium & artificium humanum procurans & sequens artem & regimen naturae, possit multum supplere, complere, & abbreuiare illius regimen: quumque uerum sit quod omnis mercurius est sulphur, sed omne sulphur non sit mercurius: & in suo extrinseco uel aperto sit frigidum & siccum, declinans ad humiditatem: ergo suum occultum est calidum & humidum declinans ad siccum: ergo suum occultum est sol, & plusquam sol, suum apertum est album, ergo suum occultum est rubeum. Est igitur seipsum concipiens & generans, sicut coagulum in lacte factum, & in eodem die parit. Et sicut fermentum in pasta, & nuit in odore. seruus est fugitiuus & seruus rubicundissimus, qui nigram uxorem accipit, id est continet elementa quando in fouea posita sunt, id est nutritur per ignem moderatum, & ex eorum morte generatur nouus fructus. Un de apparet quod seruus fugitiuus est noster lapis procurans nigrescere per suam mortem aut regimen ignis, cum quo omnia sua elementa conuertuntur in eorum contrarium, & inde procedit noster Sol in una solari reuolutione. Operare igitur cum illo ut natura operatur. Bone fili, Quando natura ingreditur mineras ut creet Solem aut Lunam, non habet in suo initio Solem uel Lunam: sed tantummodo habet sulfur & uiuum argentum Et etiam iuxta sapientes doctores & bonos Philosophos, suum proprium sulfur est creatum ex se ipso, & ex eadem materia illa, & ex calore seu igne caeli, & in carceratione minerarum ex cursu Solis & stellarum, & ex influxu & coniunctione caeli & elementorum sunt omnes minerae genitae. Et etiam pro certo scias, quod si dicta materia mineralis non esset intus firmata & clausa ne dictus calor eam nundam contingat, nullum opus a natura intentum in suis mineris ueniret ad perfectionem. Et ideo fuit admonitio Alchimistarum uefurnos seu fornaces facerent quae significant firmamentum, & uasa significant mineras, in quibus est materia mineralis. Et ex hac propria materia operatur natura intus in mineris. hec propria materia est omnium quatuor elementorum, & non ita ut quis possit dicere quod sit terra uel aqua uel aer aut ignis, sed una materia composita a natura ex uoluntate Dei qui in se continet quatuor elementa: & ideo dicit Aristoteles Oportet te elementa leuia, pura & munda miscere super leui igne, & cauere malitiam ignis donec sint coniuncta ex eorum concordia uel sententia. Fiet ergo furnus ex argilla, pilis, & fimo equino cum aqua dissoluto & fabricatur ex lateribus, aut ex terra forti, & spissus, dimidii pedis & sufferens ignem ollae ( souf¬ fiant le feu de potte ) terrae, rotundus & eleuatus, sesquipede latus intus, & habebit ab igne usque ad uas pedem paruum: & habebit unum spatium unius tripodis ferri, aut fortis terrae per unam tegulam perforatam circulorum uel quatuor coronarum situatarum una in aliam aequali mensura, ad faciendos quatuor gradus ignis. Unde ignis primi gradus erit magnus ut anseris ouum magnum & alii augescentes iuxta mensuram, & secundus sicut ouum struthiocameli, & ita alii iuxta hanc mensuram aucti: & maior erit magis quam semipes aut fere ut paruus pes. cogita in corde tuo intelligentiam. Et hoc est quod dicunt Philosophi quod Sol feriat recte in oculum, id est, ut ignis feriat recte per totum. Et superius erit furnus eleuatus ita ut habeat tripedem super quo dicta materia erit in proprio uase: & desuper tectus erit capitio ( chappe ) quod circuibit totum furnum, in summitate cuius erit foramen quod capiat tres digitos, ut fumus & ignis melius ascendant ad digerendum dictam materiam quando transibit: & habebit portulam iuste factam, ut aperiat & claudat quando uolet sentire calorem intus ignis, quae habebit distantiam palmi inter parietes furni & uas ubi est dicta materia: & subtus erit alia rotunda in modum patellae, ut melius fiat ignis carbonum toto die bis, & singula uice bene circundare cum cinere, ita ut pro singulo igne pro primo gradu habeat libram unam carbonum, & debet ille ignis durare per spatium centum dierum in tali dispositione ut manus in calore suo naturali, & calor furni ubi est dicta materia inuicem correspondeant, & in tali spatio temporis dicta materia debet nigra fieri intus & foris, praeterquam quod fortasse uidebitur circum circa aut foris extra materiam una pellicula tanquam si adesset mercurius, sed intus est tota nigra: & sunt elementa sua tota liquefacta & simul corrupta & dissoluta ob ignis aequalitatem, qui non potest ascendere nisi mensurate ubi est dicta materia, in qua calorem habet aequalem ab omni parte. Et secundus ignis tamdiu durabit tantum temporis ut primus in tali dispositione ut possis uas tangere ubi est dicta materia, & non plus. Et ideo si fecisti primum ignem unius librae carbonum singula uice, facias istum ex duabus libris, id est ex quatuor libris in die naturali: quia si uis facere in quatuor uicibus, id est de sex in sex horas, & qualibet uice unam libram, potes facere. Et in tali temporis spatio dicta materia congelabitur in puluerem rub eum aut nigrum. Etsi in termino octoginta dierum aut circiter audias tuam materiam defluere ac bullire, bene est, & illam conuerti ut lapillos de iayet nigros: tamen bene credo quod non faciet usquam circa primos quinquaginta dies tertii termini qui tunc similiter fieri debet. Et ideo ignis tertii gradus durabit per centum dies ut alii cum libris tribus carbonum singulo igne, sic sunt sex libre singulo die naturali, ideo fac ex tua discretione, quia dictus calor est ut possis manum ponere ubi est dicta materia, & non plus. nihilominus ut ad singulum gradum ignis debes prohibere unam ex dictis coronis dictae tegulae furnelli, ut dictus calor habilius ascendat in altum ad concoquendum dictam materiam. Et cum dies quinquaginta erunt elapsi, dicta materia per suam digestionem conuertetur & redibit ad albedinem margaritarum lucidarum & ut pinguedo fusa, quae tunc dicitur lapis pretiosus ad album. Sed si uis rubificare, oportet te ultra quartum gradum transire, qui est ex quatuor libris carbonum singulo igne. Sed melius est ignem facere ex truncis lignorum siccorum & leuium, ut dicta materia sit rubea absque eo quod uitrum fundatur: & ideo tunc debet esse in dicta cappa furnelli foramen in ascensu seu in summo detectum, ut melius & fortius dictus calor ascendat altius ut digerat dictam materiam, qui durare debet a quinquaginta in quinquagintaquinque dies: ergo est istud sulfur rubeum, & Sol Philophorum. Nota quatuor gradus operationis ignis per hos uersus. Primus dicatur quod sensus ei dominetur: Hic non sufficiat quia nimis prorogat opus. Sensibus aequato gaudet natura secundo: Tertius excedit, cuius tolerantia laedit. Destructo sensu nescit procedere quartus. Capias igitur mercurium uerae minerae qui per corium transierit leporis aut similis, & postea per duplicem linteolum, postea denuo per corium leporis, & postea pone in ouo uitreo philosophali pleno parum minus quam medietas bene clauso & lutato ex luto facto ex sagimine uitri & cineribus & argilla bene simul contusis, & cum aqua distemperatis. Postea defodias in uase terreo forti, & lutato in medio loci cinerum bene cribellatarum circumcirca ad spissitudinem duorum digitorum, aut plus, postea bene tegas cum suo cooperculo, & luta, & pone ad fornacem, ut superius est dictum. Et hoc est quod Philosophi dicunt, Ignis & Azoth sufficiunt, id est, quod ignis & mercurius debent sufficere ueraci & perfecto artis inquisitori. Sunt ergo tria inquirenda de mercurio, id est suum nutrimentum, id est sua dissolutio seu putrefactio, & sua congelatio, quae est suum nutrimentum & sua mortificatio per primum & secundum gradum: Secundario debet sua dealbatio considerari, quae est sua fixatio per tertium ordinem: Tertio, sua rubificatio, quae fit per quartum gradum, qui est suus calor ultimus. Et tunc dicitur alkasel, id est quinta essentia genita. Quia ergo humiditas illius mercurii mista est cum sua subtili terrestreitate: quia si corpus non est alteratum, & subtilissime tritum & purificatum & conuersum in suam spiritualem substantiam, sua uirtus quieta non potest extrahi & misceri cum sua subtili terrestreitate, nec conqui per hunc quartum gradum, quoad sit aurum super firmam petram sine extranea mistione. Est ergo haec medicina: De qua proiice unum pondus super tres partes Solis fusi, & totum erit conuersum in medicinam: de qua proiice unum pondus super centum partes mercurii bene mundi, & totum in purum Solem conuertetur. Et potes infinite conuertere hoc modo: Proiice unum pondus tuae medicinae cum duobus ponderibus puri mercurii, & postea pone ad furnum modo consueto per ignem tertii gradus ad album, & ad rubeum per ignem quarti gradus per spacium quinque dierum, & totum erit conuersum in medicinam talem, quod pro una uncia medicinae tres habebis. Et si conuertet unumpondus decem in prima uice in praesentia unum pondus ibit super uiginti, & secunda uice super quadraginta, tertia super octoginta, & ita in infinitum potes multiplicare & meliorare de sua bonitate, ut rem mirabilem & gratiam Dei. Quomodo potes abbreuiare de uno anno ad dimidium in fermentatione aequali. Scias care fili certissime, quod potes ex dimidio abbreuiare sui tempoporis per fermentationem: sed non ad meliorandum in sua bonitate: quoniam mercurius solus tenet in se omne illud quod necessarium est illi praeterquam ignem & uas. Sed ut abbreuiemus de suo tempore, nos ita faciemus. Primo Solem habebimus, aut Lunam finissimam, & amalgabimus cum uiuo mercurio puro & mundo, & bonae minerae: postea extrahemus nostrum mercurium extra dictum Solem per corium leporis quanto magis poterimus: postea ponemus dictam materiam inter duas paropsides terreas factas in modum duorum craterorum argenteorum aptando scutellas uel paropsides, ut una super aliam coniungantur intrando una in aliam per unam lineam: postea lutabis iuncturas, & pone super furnello ad hoc conuenienti per dimidiam horam, postea extrahe & tere bene, & repone ut antea, & ita toties facias, quod tuus Sol aut Luna sit subtilis sine tactu: postea pasce cum tantillo mercurii puri & mundi, incorporando & conterendo, & aliquoties molendo cum aqua & sale: & qualibet uice seponendo quod ascendit, & reincorporando de nouo mercurio, & sublimando per dimidiam horam, & ne nimis calido utaris, & qualibet uice tali igne, quem possis sufferre ponendo manum ad fundum uasis per superius ( par deseure ). Et ita toties facias, quod totum corpus ascenderit & conuersum sit in spiritus. Et si apparet ut filum dacher ( chalybis puto ) in sublimatione, reincorpora denuo cum infimo, aliter totum corrumperetur. Et nihilominus pone & incorpora cum tuo corpore parum petrae sanguineae, quae facit corpora ascendere. Et quando totum tuum corpus ascenderit, & conuersum fuerit in spiritum, ponatur in ouo Philosophali, & ad furnum supra nominatum per tres gradus, id est duos menses pro putrefactione, & duos menses pro congelatione, & duos menses pro dealbatione: quia in opere rubei non opus est dealbatione, praeterquam quod in ultimo termino facies unum mensem ignem tertii gradus, & ultimum mensem ignem quarti gradus: & ita opus tuum erit completum, quotiescunque feceris ut dictum est, tam ad rubeum quam ad album: sed tamen ne misceas unum opus cum alio, sed fac quodcunque per se: Et fac tuam proiectionem & multiplicationem, ut superius dictum est & c. Quomodo opus abbreuiari poßit ex sex mensibus, & quindecim diebus, in tres menses & quindecim dies, per copulationem & matrimonium: Carissime & perfecte amice, nos tibi diximus & dicimus, quod potes opus abbreuiare per fermentationem, ut hic superius nos tibi ostendimus. Et etiam potes tu plus abbreuiare per compulam, & matrimonium. Quoniam si coniunxisti fermentum cum suo spiritu, nondum tamen est facta unitas, neque stabilitas unde illorum fructus procedit usque ad hoc quod natura pro tempore limitauit opus & secretum illorum interiorum per regimen ignis: sed natura ex uoluntate Dei ex suo secreto regimine aliquas res creauit uiles, quae in eorum apparentia uel apparatu deueniunt multum nobiles. Et illorum opus est ita acceleratum in tribus diebus, ut esset in tribus mensibus alias. Et istud est sulfur & arsenicum, id est zarnec uulgare, & sal armoniacum uendibile: Quum ita sit, quod hi duo sint unius naturae satis similis: sed unum est album, & aliud rubeum. Capiatur ergo urina cocta & despumata, postea per alembicum distillata, & cum calce uiua facias unum capitellum, & cum cineribus clauellatis, aut tartaro calcinato, quod melius ualet & alumine plumae calcinato: & per ebullitionem trahe totum ruborem & colorem dicti sulfuris intus mouendo cum spatula lignea, aut suspendendo cum panno lineo. Et quum habueris totum ruborem, traxeris & depuraueris, congela per alembicum in balneo. Et postea habeas patellam latam, ( uel sartaginem ) plumbatam, & intus pone bonam quantitatem aceti distillati super lento igne diutius, in quo aceto ponatur tuum sulfur congelatum, & omnes materiae dissoluentur, & tuum sulfur petet fundum, & proiiciet pinguedinem nigram desuper, quam colliges cum penna: & quando erit bene purgatum a sua nigredine natante, permitte residere, & cola totum liquorem: & tuum sulfur erit in fundo, quod etiam purga si non satis est mundum, ut superius: postea fac siccari. Et erit magis uermilium, aut rubeum quam Sol, cui nullum aurum est conferendum in suo ualore, quoniam est incombustibile, & magni precii. Sed auripigmentum praeparatur per ebullitionem & sublimationem, ut dictum est alibi in nostro libro. Capiatur ergo unum pondus illius sulturis rubei, puri, mundi, & clari, & duo pondera mercurii coronati, id est, cui Sol sit coniunctus, & factus spiritus, ut superius nos diximus, per sublimationem: quia nos coniungimus in hunc finem, ut mercurius ad se capiat, & attrahat omnem tincturam & naturam corporis, & deueniat de natura corporis: Et ad hoc etiam ut dictum corpus sit attenuatum, & subtile factum ut spiritus: & aliud, ut misceantur unum in alio per unam aequalitatem, & naturam, sicut si aqua cum aqua poneretur: & amalgama simul in sartagine plumbea super igne mouendo, & totum fiet puluis niger, quem pone ad uas, ut superius dictum est, per tres menses: Et primo mense da ignem primi gradus, aut parum fortioris, & secundo mense ignem secundi gradus quindecim dies, aut plus, & residuum temporis da ignem tertii gradus. Et primos quindecim dies tertii regiminis, ignem tertii gradus, & alios ignem quarti gradus. Et ne te chaille ( puto cures, uel ne mireris ) de coloribus qui appareant, quoad sit materia fusa in suo uase rubea, ut gramma, aut alba ut superius dictum est. Si facias proiectionem unius ponderis super ducentos & quinquaginta saturni amalgamati cum mercurio, erit medicina: Proiice adhuc, & tertia proiectione erit purus Sol. Et si est ad album, facias super loue, & Mercurio: Et multiplicari potest, ut superius dictum est: id est, ut consideres multiplicationem esse completam per ignem sui ultimi termini. Opus pulchrum, quomodo opus potest abbreuiari ex tribus mensibus in sex septimanas. Care & perfecte amice, nos tibi dicimus, quod citius una res conuertitur in aliud, quod alias fuit, quam in illud quod nunquam fuit. Unde apparet quod ualde citius argentum uiuum auri & argenti per se conuertatur in corpus fixum, in quo alias fuit, quam uiuum argentum, quod nunquam fuit corpus. Et ut ueniatur ad hunc gradum festinum, & breuissimum, oportet nos habere argentum uiuum illorum corporum, ut citius perueniatur ad nostram intentionem. Et est intentio Philosophorum dicentium, qui argentum uiuum corporum non extraxerit, & illud congelauerit in sulfur album aut rubeum, iuxta suum ordinem, iam nullam uiam tenebit perueniendi ad ueritatem artis. Ita ergo faciamus: Capiamus de corpore Solis aut Lunae sublimatorum, & in spiritum redactorum, ut superius ostendimus, cum mercurio, & ponamus in uase uitreo tecto cum suo cooperculo uitreo situato in cineribus lentissimo igne uel calore, pro tanto spacio, ut uideatis desuper uenire rem in modum telae ( toye ) coloris auri aut argenti, quam collige cum penna, & cum cochleari ferreo paruo bene subtili: & ita continua, & toties collige, ut totum tuum corpus ascenderit, & superius uenerit a dicto mercurio, & non amplius telas uel panniculos faciat: & qualibet uice pone tuum mercurium dicti corporis seorsim in modum pulueris, & si fuerit ut argentum uiuum, iam non est periculum. Tunc cape de hoc mercurio duo pondera, & unum pondus istius sulfuris rubei clari superius dicti in alio capitulo, & amalgama simul, & tere ut superius diximus, postea super uitrea mensa, aut super porphido incorpora, & incera cum oleo sulfuris iam nuper, ut supra, facto, postea pone in alembico bene firmato in cineribus super furnello cum lento igne, ac suaui primis decem diebus, secundo fortiori igne, & tertio bene forti. Postea aperias, & si aliquid ascendit, rursus incorpora & incera ut antea, & erit fixum: fac ita ter, & erit fusum in uase totum album aut rubeum. Et nisi fuerit satis leuis fusionis, incera cum dicto oleo, quoad sufficiat, & fac proiectionem super Lunam ad rubeum, aut Saturnum, ut superius dictum est: aut super Iouem, aut Uenerem pro albo: Et potes multiplicare per modum, ut de aliis docuimus, id est, ut tamen multiplicationes fiant ex tali mercurio, ex quo mendicina facta est. Oleum sulfuris ita fit. Extrahe totam rubedinem sulfuris per eundem modum, ut superius diximus, praeterquam quod tuum capitellum fiat ex aceto distillato, loco urinae. Et quum congelatum fuerit per balneum, misce & incorpora cum ipso tantundem salis armoniaci, quod totum pondera, & suam medietatem calcis uiuae, & totum pone ad distillandum per alembicum super furnello in cineribus, & descendet oleum rubeum, ut carbunculus, seu rubinus, & clarum ut lacryma auri ( doril ): conserua seorsum bene sigillatum. Et si uis habere pro albo, distilla cum alumine glaciei calcinato per plures uices, loco calcis & salis armoniaci. Et hoc tibi sufficiat de hoc ordine, in quo nos fuimus bene informati in dicta ciuitate Bononiae per duos religiosos ordinis sancti Benedicti: Et Uenetiis fuimus instructi de eo quod sequitur a tribus religiosis Carthusianis nobis reuelantibus, quod fuerit ex arte loannis de Rupescissa. Opus cum mercurio & oleo anthimonii. Sciendum est primo, quod eorum mercurius est bene sublimatus cui sale & uitriolo, & postea per aquam fortem factam ex uitriolo, & sale petra: & sit dictus mercurius solutus cum medietate sui de sale armoniaco, & tribus uicibus dissolutus & congelatus per alembicum, & qualibet uice sublimatus. Et de hoc mercurio ita depurato separa spiritum quintae essentiae coloris caelestis per acetum distillatum, optime clausum: postea congela cum dulci igne separando nigredinem desuper natantem, uel apparentem cum una pluma, & in sicco hypocausto calcina per dies octo cum dulci igne, & postea per suam aquam aut per acetum distillatum dissolue, & congela per alembicum in balneo, postea super cineribus distilla suum ruborem, quoad guttae incipiant albificare laminam, postea dissolue, & distilla toties, quoad tinctura tota sit separata a mercurio, & faeces nigras proiice extra, & serua similiter sanguinem dicti mercurii. Postea cum aceto distillato, dissolue colorem anthimonii bene puluerizati in phiala super cineribus calidis per octo uel decem dies, quoad sit bene coloratum, postea cola, & depura, & congela separando acetum per balneum. Et quando omnis color extractus fuerit, & per balneum congelatus ad mellis spissitudinem per furnellum cum cineribus, separa totum sanguinem rubeum, qui est precii inaestimabilis, & per pondus aequale coniunge cum illo de dicto mercurio: & ita inuicem perfice, & fac putrefieri, postea separa elementa, & rectifica, & simul coniunge hoc modo, unum pondus ignis, quator pondera olei, & octo pondera aquae, & congela per circulationem omnia simul: primo circula aquam, postea congela, postea labora cum oleo, postea cum igne, & in hoc nil est erroris, postea fixa. Aliqui illa elementa circularunt, & congelarunt cum illorum quarta ponderis parte sulfuris superius descripti incombustibilis. Et sulfur fuit curatum & confectum per elementa, & elementa per sulfur, & fuit lapis Philosophorum precii inaestimabilis, & congelauit argentum uiuum sine numero. Et amplius dicebant illi, quod diuisim fieri potest de quolibet sanguine per se, & congelare elementa, ut dictum est, aut per aes ustum, per nutritionem dulcis caloris post eorum circulationem, aut de quolibet elemento per se, aut per portionem ordinatam tam bene, atque per sulfur, per solutionem, & congelationem ad quartam aquae partem, & est medicina inaestimabilis & c. Et etiam nobis reuelauit eorum religiosorum unus per suam fidem, iuramentum, & per suum ordinem, unum opus, unde nobis fecit proiectionem super mercurium, quod ita factum fuit. Opus cum mercurio solo, & concordat multum cum Raymundo Lullio in fine sui Uade mecum. Sit mercurius optime sublimatus cum sale communi & uitriolo, postea cum sale armoniaco per quatuor uices, singula uice terendo omnia simul, postea repone suum armoniacum seorsum quod ascenderit, & cape suum mercurium in fundo totum nigrum, & optime incorpora usque ad brachiorum lassitudinem cum tantundem calcis corticum ouorum: postea pone ad sublimandum fortissimo igne, & suus mercurius fuit bene fixus fusus in massam, postea dissolue in aceto distillato, & depura, & congela per alembicum, postea pone ad soluendum super lamina uitrea in loco frigido, uel in fimo, & separa inde quatuor elementa, nempe aquam per balneum & ignem, & oleum per cineres: & quodlibet rectifica per suam quintam uel septimam distillationem: & terram, & ignem per calcinationem & lauationem cum sua aqua, & toties quousque sit clare lucens: & reduc suam aquam, quoad totam ebiberit, & sit bene alba: tunc sublimetur, aut calcinetur, & lauetur per suam aquam, quoad tota sua terrestreitas sit separata, & terra clara, & lucens, quam incera & imbibe de suo aere, coquendo, assando, & sublimando de octo diebus in ulterius, donec fundatur ut cera, & rubifica per suum ignem. Si uis postea, fac proiectionem. Alia regula, & modus alius operandi. Uit quoque nobis reuelatum in ciuitate Mediolani per unum Theologiae doctorem & duos notabiles ciues opus tale, seu regula operandi, ut sequitur: Capiatur uitriolum, sal commune praeparatum, & mercurius: & sint optime sublimata quater aut quinquies, a rubricquam, & postea separa spiritum per acetum distillatum, ut dictum est, aut per calcem ( seu potius aquam ) Iouis, aut Saturni, & per acetum, postea fac aquam ex sale armoniaco ita: Prius optime sublimetur cum sale communi, postea facias aquam ita: Recipe sal petrae lib. semis, alumen plumae tantundem, dissolue omnia in urina per alembicum distillata lib. semis, postea fac totum distillare per alembicum, & quum aqua uenit clara & lucida pone aliam phialam, & recipe usque ad consumptionem sui spiritus, & in hac aqua solue sal armoniacum, & fac per alembicum distillare, & bene tamen conseruare spiritus: & in illa aqua solue tuum mercurium & distilla per alembicum: & quum laminam dealbat, recipe separatim, & toties reitera, qualibet uice soluendo cum ea aqua uel simili, qualibet uice dissoluere depurare & distillare quoad totum distillaueris bene, & faeces tui mercurii, & terram nigram proiice, & de ista aqua tantum fac, ut satis habeas. Postea habeas de corpore Solari aut Lunari ita calcinato ut diximus, aut dicemus parum post, & tantundem spiritus, id est mercurii hic superius sublimati, & optime incorpora, & subtiliter super lamina uitri per quatuor aut quinque dies, qualibet die octo horas, qualibet hora parum quiesce, postea tere, & imbibe quolibet die semel tantum bene leuiter, ne puluis spiritualis euolet in aerem ex contritione. Et postea continuabis dictam contritionem per duodecim dies naturales, singulo die per spacium quinque horarum, imbibendo in principio cuiuslibet horae bene parum de dicta aqua mercurii, & postea incera, continua per quinque dies dictam contritionem, quolibet die horas octo, & imbibe etiam ulterius plus in principio cuiusque horae parum de dicta aqua mercurii & c. Reliqua scribere omisi ego Gulielmus Gratarolus ob taedium longae iterationis. Libellus Utilissimus De Mercurio Solo. Est lapis unus, medicina una, in quo magisterium consistit, cui non addimus rem extraneam, nec minuimus: nisi quod in praeparatione remouemus superflua. Quum enim argentum uiuum per nostrum artificium in medicina fuerit praeparatum, & in substantiam fulgidissimam fuerit redactum, & super corpora imperfecta fuerit proiectum, ipsa sua puritate illustrabit, & sua fixione perficiet. Mercurius nanque debite praeparatus in tantum subtiliatur, & acuitur per praeparationem in igne, quod tandem stat, & non fugit ignem, & erit omni subtili subtilius, omni agenti actiuius omni tingenti tingentius, omni penetranti penetrantius: & talem capit naturam, quod quum supra corpus proiectum fuerit, propter affinitatem ad ipsum ex natura penetrat ipsum, & inducit sibi nobiliorem formam metalli secundum gradus preparationis diuersos. Studeas ergo, sicut docet Geber, in omnibus operibus tuis argentum uiuum semper in commistione superare: quia uidemus quod corpora quae sunt plus de argento usuo continentia, sunt maioris perfectionis: & quae minus, minoris sunt perfectionis: Quod patet ex eo, quia corpora quae sunt maioris perfectionis, sunt argenti uiui facillime susceptiua, ut aurum & argentum. Inuenimus autem quatuor corpora, scilicet Uenerem, Martem, Iouem, & Saturnum, a perfectione diminuta, & in profundo naturae suae foeda existere: nec aliud superflui in eis experimur, quum nihil in eis perfectius inueniatur: ideoque arguimus aliquid diminutum in eis fuisse, quod compleri necessario accidit, per naturam eis conuenientem, & diminutum complentem. Est autem diminutio in eis scilicet paucitas argenti uiui, & & non recta inspissatio eiusdem in eisdem. Complementum in illis igitur erit argenti uiui multiplicatio, inspissatio bona, & fixio permanens: Haec autem per medicinam ex illo creatam perficiuntur. Quarto uidendum est de mercurii mundificatione & sublimatione: Dicit Geber, quod mercurii due sunt mundificationes necessariae: una quae fit per sublimationem ad medicinam, alia per lauacrum ad coagulationem. Si enim uolumus ex illo medicinam creare, tunc necesse est ipsum a foetulentia suae terrestreitatis per sublimationem mundare ne liuidum colorem in proiectionem creet: & ipsius aqueitatem fugitiuam delere, ne totam medicinam in proiectione fugitiuam faciat, & mediocrem substantiam saluare per medicinam, de cuius proprietate est non aduri, & ab adustione defendere, & quae non fugit, sed fixum facit. Mercurius autem crudus super quem proiectio fieri debet, lauari debet in aceto calido ad ignem in scutella, & agitari digitis continue, quousque in particulas minutissimas diuidatur, & totum acetum euaporet, & mercurius exiccetur. Tunc proiiciatur medicina suae coagulationis, & coagulabitur in Solificum uel Lunificum secundum quod medicina fuerit praeparata. Modus autem sublimandi mercurium uerior & breuior, est per faeces factas de uitriolo Romano, & sale conmuni ana, simul aliquantulum ad ignem desiccatis, & postea cum mercurio crudo in mortario bene tritis, quousque de mercurio nihil penitus uideatur: Quo facto, ponatur hoc totum simul ad scutellam uitream, & superponatur allutel, & ponatur ad ignem: partes autem cuiuslibet horum trium in pondere sint aequales. ( glossula. humiditas euaporatur quousque gutta albissima sine foetore quoque appareat, postea claude foramen: alii tamen omnem humiditatem euaporant. Quinto, uidendum est de mercurii fixione: figitur autem mercurius per sublimandi praecipitationem, ut quum ad spondilia uasis adhaeserit, deiiciatur ad ima caloris continue per alternatas uices, quousque figatur. Dicunt quidam moderni, quod mercurius possit figi per continuationem sublimationis cum sale communi praeparato: quo fixato separatur a sale per lotionem in aqua: Quia sicut ait Uincentius in Speculo doctrinali, omne sal & omne alumen dissoluitur & separatur a corporibus & spiritibus per lotionem in aqua calida: quae tamdiu fieri debet, quousque salsedo de aqua recedat: tunc enim sal in aqua dissoluitur, & corpus uel spiritus residet in fundo. Hermes autem in secretis dicit, quod ex omnibus metallis & rebus aliis quibuscunque combustis calcinatis & incineratis, & de cineribus lignorum potest fieri sal, quod ratione subtilitatis & acuit atis suae figit mercurium. Et si res naturaliter est rubea, sal eius erit rubeum. Fit autem omne sal huinsmodi, Quando res perfectae calcinata soluitur in aqua, sicut cineres lignorum magis calcinati soluuntur in aqua, de qua ratione igneitatis quae est in illis cineribus fit lixiuium. Quum autem illud lixiuium bene desiccatum super ignem in aliquo uase ponitur, euaporat successiue aqua, & remanet res seminigra, & dura in fundo. Haec res in igne forti soluitur & liquescit ut metallum. ( glossula. ex solutione corporis perfecti in qua calcinatur illud, oritur sal uirtutis summae congelatiuae, maxime mercurii praeparati ). Quum autem sic liquefacta fuerit, conseruanda est sex uel octo diebus in igne temperato in uase ad hoc apto, ne pereat, & perdatur: deinde ponenda est ad locum aliquem humidum super lapidem marmoreum, & successiue resoluitur in aquam. Haec aqua postea ponenda est ad scutellam uitream mundam super ignem lentum, tunc euaporat aqua, & remanet sal album in fundo. ( Hic docet fieri salem alkali ). Si autem recipiantur cineres clauellati cum calce uiua, & fiat lixiuium, & procedatur ulterius secundum modum iam dictum, habebitur sal alkali, quod maxime facit ad fixionem mercurii, Aristoteles autem in libro Perfecti magisterii dicit sic, Sicut actiua non possunt suas uirtutem demonstrare, nisi cum passiuis fuerint maritata: sic nec spiritus minerales nisi corporibus coniungantur. Corpus uero & spiritus non recipiunt se adinuicem, ita quod spirituale fiat corporeum, & e contra, nisi utraque sint ab omni sorde perfectissime defaecata. Quum uero sic fuerint, eriguntur corpora a spiritibus, & spiritus tenentur & ligantur a corporibus super ignem. Recipiatur igitur una pars corporis perfecte defaecati, Solis uel Lunae calcinati, uel minutissime puluerizati, & tantum de sale alkali uel de alio sale praedicto praeparato: quib. duabus partibus addantur duae aliae partes de mercurio sublimato optime purificato, & misceantur simul in aliquo uase ad hoc apto, & ponantur ad ignem lentum ita quod mercurius non ascendat: & habebitur mercurius ueraciter tandem fixus. Tempus tamen determinatum fixionis nullibi expresse inuenitur. Quum autem, ut ait Geber, Mercurius fixus est propter bonam partium adhaerentiam, & fortitudinem suae commistionis, quocunque etiam modo partes ipsius inspissentur per ignem: ulterius non permittit se corrumpi, nec eleuari etiam per ingressionem flammae, quia aut cum tota sua substantia remanet, aut recedit. Hanc autem fixionem oportet fieri, ut dictum est, per ignem temperatum, quia calor temperatus est humiditatis inspissatiuus & commistionis perfectiuus. Ignis autem uehemens est humiditatis consumptiuus, & fusionis turbatiuus. Et quia ignis non est res, quae bene mensurari possit, ideo contingit in illo errare saepissime eum qui non est exercitatus. Sexto, uidendum est de mercurii calcinatione. Quum autem mercurius fixus fuerit, ponatur, ut docet Geber, primo ad ignem temperatum, deinde ad fortiorem & fortiorem, & calcinetur quousque soluatur in aqua, deinde coaguletur, & iterum calcinetur, & hoc modo fac tribus uicibus, antequam ad commistionem lapidis philosophici procedatur: quod tamen non uidetur necessarium, nisi forte propter medicinae maiorem efficaciam, & igneitatis intentionem. Dicit autem Uincentius in Speculo doctrinali, quod corpora calcinare, nihil aliud est quam extrahere humiditatem corrumpentem, & intromittere humiditatem igneam rectificantem, per quam est uita eorum, & essentia postmodum stans in igne examinationum. Humiditas autem quae a corporibus per calcinationem extrahitur, eis postmodum cum mercurio reddenda est. Quanto enim magis res aliqua sicca est & calida, tanto magis bibit de frigido & humido. Causa autem quare res quasdam calcinamus, est, ut scilicet melius soluantur: & propter hoc soluuntur, ut melius ab eis corpora inspissationem suscipiant in proiectione medicinae. Unde dicit Geber: Calcinatio est rei per ignem puluerizatio, cum priuatione humiditatis partes corporum consolidantis. Necesse est enim continuationem partium corporis ab inuicem separari, ut ignis possit liberius ad quancunque partem eius minimam peruenire. Causa calcinationis spirituum est, ut ipsi melius figantnr, & soluantur in aquam: quia partes calcinatae magis subtiliatae per ignem, facilius cum aquis commiscentur, & in aquam conuertuntur. Modus autem calcinationis spirituum est, ut eis ad fixionem approximantibus administretur ignis successiue, & paulatiue augendo ne fugiant, quousque maximum ignem tolerare queant. Signum uero perfectae calcinationis est, quando res calcinata in aqua calefacta soluitur, & soluta, post euaporationem aquae coagulatur, & post coagulationem in igne funditur; & iterato coagulatur. Septimo, uidendum est de lapidis philosophici uera compositione: Morienus ad Calid Regem sic dicit: Omnis huius magisterii perfectio in captura corporum coniunctorum & concordantium constat. Nam & haec corpora naturali artificio substantialiter adinuicem coniunguntur, & concordant; & funduntur, & adinuicem recipiuntur, calsdum cum frigido, humidum cum sicco, si tamen purum inueniat purum. Et si aqua in terra non inueniat aliquod admistum, per quod prohibeatur corpus ingredi in suum contrarium: ubi dicit glossa, Uera coniunctio est necessaria, ut corpus nostrum incombustibile permaneat: quod non fit, nisi debita coniunctione elementorum quatuor. Elementa autem uero commista remanent incombustibilia: si non uere coniungantur, comburuntur, nec unum defendit aliud. Unde Hermes in fine secreti sui prout eum allegat Aristoteles in libro Perfecti magisterii, bene scripsit, dicens: Sicut enim hic mundus sensibilis, in quo sumus, ex grauibus & leuibus, mollibus & duris, calidis & frigidis, humidis & siccis, inter se adinuicem a natura concordiae pace ligatis, perpetuus factus est: ita lapis quem praedixi omnem rem uincens & penetrans subtilem & solidam ex eisdem in id ipsum a philosophia, nexu amicabili stante super ignem perpetuus est creatus. Sicut enim non possunt grauia nisi leuium, nec leuia nisi grauium consortio, superius uel inferius retineri: Sic non poterit calidum nisi frigidi, nec humidum nisi sicci admistione, quomodolibet temperari, & e conuerso. Quum uero alternatim congrue desponsantur, fit ex eis substantia temperata, quam non potest ignis uiolentia superare, nec terrae foetulentia uitiare, nec aquae limositas condensare, nec tactus aeris obumbrare. Calor enim & humor, frigus & siccitas, prout dicit idem Aristoteles in Lumine luminum, sunt radix & fundamentum omnium compositorum. In quocunque ergo composito ista quatuor magis concorditer sunt ligata, quod unum non multum praedominatur alteri, illud compositum fortius, sanius, durabilius, & efficacius reperitur, ut patet in auro, & in quacunque alia re bene complexionata. Similiter contingit in lapide nostro philosophico: Unde in Turba Philosophorum dicitur, Conuerte elementa, & quod quaeris inuenies. Conuertere autem elementa, est facere humidum fixum, & fugiens fixum. Quum autem humidum & siccum continue pertingant se ad inuicem, adipiscetur siccum ab humido facilem impressionem, & acquiret humidum a sicco, ut firmiter retineat impressionem, omnem sustinens ignem. Unde propter humidum prohibetur siccum a sua separatione: & propter siccum prohibetur humidum a sua fluxibilitate: Subiectum nanque liquefactionis, ubi supra, est humiditas currens, permista partibus terreis siccis, in quibus moratur, quum resoluit eas ignis, nec moueri potest propter uehementiam coniunctionis. Causa autem euaporationis est humiditas non uehementer terreo commista. Fiat ergo uehemens commistio humidi cum sicco, alioqui humidum euaporabit, & siccum permanebit non currens. Sed si bene misceantur in humidum, facit currere siccum, & ab eo non euaporabit, & subdit, Permistio fit inter corpora, quae adinuicem proportionantur in humiditate & ponderositate. Hoc semper uerum est, nisi quando humidum cum sicco, & calidum cum frigido miscentur in compositione Elixir. Sed inter Elixir, & illud supra quod proiicitur, debet esse similitudo, alias non coniungerentur. Elixir Arabice, significat quintam essentiam, Latine. Ex praemissis igitur apparere potest, quod compositio lapidis philosophici consistit in debita proportione frigidi & humidi, calidi & sicci. Constat autem, quod mercurius calcinatus est calidus, & siccus, mercurius uero sublimatus tantum qui dicitur aqua permanens, frigidus est & humidus. Fiat ergo commistio istorum ad inuicem in debita proportione: quia sicut in Turba Philosophorum, si conficias absque pondere, mora eueniet: qua eueniente, malum putabitur. Unde & Aristoteles in libro Perfecti magisterii sic dicit: Caueas ne ad componendum procedas, antequam inuenias componentium pondera completa quia secundum compositionem partium componentium est perfectio corporis conpositi. Et licet de proportione huius modi partium componentium doctores huius artis diuersimode & ualde obscure sint locuti: una tamen proportio uidetur esse quam omnes intendunt: Quandoque enim uidetur loqui de partium proportione componentium facienda in opere primo ad album: quandoque de proportione facienda in opere secundo ad rubeum, quandoque de utroque simulin allegoria sapientum dantur duae regulae generales, in quibus uera proportio innuitur, ut uidetur: nam scribitur ibidem, Si camelorum tuorum tertiam partem consumas duabus tertiis reseruatis, iam ad propolitum peruenisti. Item, Si medicinas aequaliter sumas, non sentis errorem. Senior enim dicit, Recipiantur permistiones in principio operis aequaliter & terantur, deinde desponsentur. In Turba autem Philosophorum sic dicitur: Coquite & imbuite terram cum tertia parte aquae permanentis, quam ad imbuendum reseruastis: quam desiccatam imbibite septies de residuo, donec aliae due tertie finiantur: Deinde ipsam calido imponite igni, donec terra extrahat suum florem. Quoties autem cineres imbuitis, toties per uices deliccetur, & humectetur, donec eius color ad illud quod quaeris conuertatur. lubeo autem uos non simul aquam fundere, ne Elixir submergatur. ( Hic est opus. ) Accipiantur ergo in nomen Domini pro toto opere quatuor partes aequales mercurii sublimati, bene purificati: figatur una illarum partium & calcinetur, quousque totaliter solubilis fiat in aqua: cuius ueritas probari poterit in aliqua eius parte: quae si sic soluatur, calcinata est satis. Et idem poterst de aliis partibus calcinatis praesums. Expedit tamen ad masorem cautelam, quod mercurius sic perfecte calcinatus adhuc in igne forti per dies aliquot teneatur, ut maiorem intentionem caloris acquirat. Huic toti parti perfecte calcinatae, addatur una pars de tribus partibus residuis mercurii sublimati non fixi, & imbuatur cum ea successiuem tribus uicibus de septimo die in septimum in uase uitreo, uel alio ad hoc apto clauso, in calore lento: ne uidelicet mercurius non fixus ascendat. Postea facta tali commistione, quae fit circa diem quadragesimum secundum, putrefit & denigratur: deinde in aliis quadraginta duobus diebus successiue dealbatur, & tandem generabitur lapis albus. Qui si fusionem praestat facilem cum ignitione, perfectus est: si uero non praestat fusionem huiusmodi, & forsan summa uolatilis mercurii, quae fusionem praestat, uicerit summam fixi, tunc de summa fixi ingenietur addi, & e conuerso: & fiat fixum uolatile, uel uolatile fixum, quousque fusionem praestat facilem, ut dictum est, cum ignitionem. Haec medicina coagulat mercurium crudum in Lunam perfectam, & dicitur fermentum ad album: sed fermentum fermenti ad rubeum. Transmutat etiam haec medicina alia corpora metallica imperfecta, purificata prius, & liquefacta, in Lunam perfectam. Et opus ad album est in hoc completum. Et quia, ut ait Senior, opus ad album est initium operis ad rubeum, & est unum opus, licet plerique alii dixerint esse duo. Procedendo igitur ad rubeum, recipiatur lapis ille albus, & ponatur ad ignem successiue fortiorem, quousque primo citrinum, deinde rubeum, deinde quasi sanguinis adusti calorem acquirat: Quo uiso, recipiantur reliduae partes duae mercurii sublimati non fixi, & teratur & imbuatur hic lapis rubicundissimus cum eis successiue sex uel septem uicibus de septimo die in septimum in uase uitreo uel alio ad hoc apto bene clauso in calore lento, & conseruetur quousque fortiorem ignem possit pati, & lapis rubicundisimus generetur: qui si fusionem praestet facilem cum ignitione, hic lapis omne corpus metallicum fusum, uel arg. uiu. & signanter uerum argentum fusum, ut ait Morienus, in purissimum aurum tingit. Rubor nanque in illa lapidis albedine continetur. De ista autem medicina ad rubeum loquitur Geber sic: Solaris, inquit, medicinae praeparatio est cum maiori sagacitatis industria, diuturnioris laboris instantia. Accipe ergo partem lapidis tibi noti, & partem lapidis non fixi perfectissime per sublimationem mundati, & cum ingenio coniunge per minima, quousque eleuetur cum ea ( hoc est dissoluendo in aquam ) & iterato cum illa figatur, & stet: Dehinc fixum uolatile fiat, & iterato uolatile fixum: & totiens fiat fixum uolatile, & uolatile fixum, quousque fusionem praestet facilem cum ignitione. In hoc ordine completur arcanum preciosissimum, quod est super omne huiusmodi scientiarum arcanum, & thesaurus incomparabilis. Et quanto huiusmodi complementi ordo reiteratur pluries, tanto medicinae huiusmodi exuberantia magis multiplicatur. Ex reiteratione autem praeparationis medicinae huiusmodi, resultat bonitas alterationis, multiplicatio: ex diuersitate reiterationis operationis super lapidem in gradibus suis, resultat multiplicationis bonitas, alterationis diuersitas: ut ex medicinis quaedam sui duplum, quaedam uero decuplum, quaedam centuplum, & quaedam millecuplum, & sic in infinitum, Solificum uerum & Lunificum, transmutet corpus metallicum uel argentum uiuum praeparatum. Hanc artem cum maxima laboris industria, & diuturnitate meditationis immensae, inuenies: & sine illa non. Nos autem ista cum laboris instantia perquisiuimus, & oculo uidimus, & manu tetigimus: benedictus sit Deus gloriosus. Docet autem Geber hanc medicinam heri per additamentum sulfuris fixi, sublimati, calcinati, & perfectissime purificati, & omni adustione priuati: quod tamen non credo de uera intentione ipsius fuisse: quia de intrinseca natura mercurii est, ut idem Geber dicit, quod confert tincturam exuberantissimae rubedinis, & fulgidi splendoris. Et dicit etiam, ut superius dictum est, quod inprofunditate argenti uiui sulfureitas quaedam inadustibilis conclusa est, quae ab ipso, nullo artificio uel ingenio tolli potest. Igitur additio sulfuris non uidetur ad hanc medicinam necessaria. Si uero aliquid addendum foret ad intendendum tincturam rubedinis, crederem ad hoc magis ualere aurum calcinatum, quam sulfur. Octauo uidendum est de medicinae proiectione: ubi sciendum quod medicina debite praeparata, quando supra corpus metallicum fulum, uel supra argentum uiuum calefactum proiicitur, ratione subtilitatis & igneitatis metalli figit & decoquit, inspissat & coadunat. Inspissando autem & condensando pondus praestat: partes uero terreas magis crassas pro scoria relinquit. Cuius ratio est: quia quum medicina ista sit ex subtilissimis partibus mercurii, ipsa quaerit in metalla suum comparem & sibi similem propter affinitatem & amicitiam naturalem. Unde quanto plus illud metallum examinatur, funditur & probatur, tanto purius & lucidius efficitur. Quia per talem probationem abiicit sordes non coctas, neque omnino transformatas, que propter nimiam terrestreitatem non erant aptae transformari. Nam sicut uenenum aliquod ratione actiuitatis suae inficit & immutat, & penetrat totum corpus per intima sui in quod mittitur, ita haec medicina ratione actiuitatis suae igneae, & ratione conuenientiae naturalis, quam inuenit in corpore supra quod proiicitur, cum natura naturae congaudeat suae, modo quo praedictum est, penetrabit. Et inde est, quod materia huius medicine in Turba Philosophorum uenenum a Philosophis nuncupatur. Si uero medicina aliqua in proiectione ingressum non habuerit, tingatur in aqua mercurii, & habebit ingressum. Hoc autem lapide utebantur Philosophi, cuius beneficio longiori tempore uiuebant. Praeseruat enim corpora ab infirmitate, & reddit hominem semper hilarem, & praestat ei faciem iuuenilem, ut scribitur in libro Pietatis. Laudetur ergo Deus in aeternum, super omnia benedictus, exaltatus in secula seculorum. Huc Epilogi breuis loco referri possunt illa 17 carmina: soluere, purgare, & c, Lauacrum mercurii secundum Geberem: Sumatur patella uitrea uel terrea & in ea mittatur argentum uiuum super quod fundatur aceti parua quantitas, uel alterius rei consimilis, quae sufficiat ad illud cooperiendum: postea mittatur ad lentum ignem ne ferueat, & agitetur continue cum digitis super fundum patellae, ut diuidatur argentum uiuum in similitudinem pulueris subtilissimi albi donec totum acetum euaporauerit, uel argentum uiuum recedat: postea uero quod faeculentum uel nigrum uideris ex illo emanasse, laua & abiice: & hoc iterata uice multiplica, quousque uideris colorem terreitatis suae in clarum, mistum albo & caelestino colore perfici. Alibi uidi sic: Tere mercurium cum sale communi in mortario uitreo, lapideo, uel ligneo, donec sal denigretur: postea separa salem cum aqua calida. Ulterior doctrina de mercurio siue argento uiuo: cuius primo ablutio quam calcinatio & sublimatio ponenda est. Ipsum enim sic abluitur: Coque argentum uiuum in oleo per diem, & ablue ipsum cum aceto distillato, & cum alumine, & cum sale armoniaco, & erit bonum. Si coxeris eum cum urina erit bonum & album ut speculum: quod si illud quod cum ipso uolueris praeparare non fuerit sublimatum, sublima ipsum. ablue ergo ipsum hoc modo, & est bonum: & hoc est ut mortifices ipsum argentum uiuum cum atramento & sale, & sublima ipsum in aludel, cuius caput sit amplum & fundum angustum: deinde fiat aqua uehementer feruens, & proiiciatur argentum uiuum in ipsam, uiuificabitur enim: proiice ab eo aquam, & operare cum eo: & si uis, sublima ipsum iterum: & si non, utere eo uiuo sic: neque bonum est operari in aliqua re, nisi hoc modo. Rasis in libro 61. de 70. Sublimatur autem secundum Socratem sic: Sume ex mercurio libram unam salis armoniaci sublimati semel uncias decem, aluminis albi uncias decem, drachmam gypsi ad pondus omnium. Haec omnia super tabulam uitream posita mista conterantur: deinde in panno posita cum calce super praedictam tabulam fortiter exprimantur, donec particulatim cadant: & postea optime conterantur super grandem tabulam, & desuper fundatur acetum rubeum distillatum, & misceatur cum eis donec rubeum fiat sicut cinis. Haec omnia sublimabis cum salegemma & talco bene tritis: aut si uolueris, appone limaturam ferri: prolungabit enim eius sublimationem. Deinde, postquam acceperis eius humores, sublima ipsum iterum, aut cum spongia sursum in capite, aut cum foraminibus in capite, quod melius est: sintque foramina tantae magnitudinis, quorum capacitatem repleat digitus medicus. Quumque puluis egredietur, fac ignem uehementem, qui sit in medio: sublimabitur enim: cum puluis cessauerit, remoue ignem, & cum infrigidatum fuerit, aperi: & quod in scutum adunatum fuerit, sume. Quod si fuerit eius pondus cuius est sal armoniacus, uel parum minus, iam completum est. Et si imminutum fuerit, quantum est tertia pars uel media, reduc ad sublimationem, donec consumas totum salem armoniacum. Impossibile est enim quin aliquantulum argentum uiuum cum eo sublimetur, reconde ergo ipsum. Hic est enim eius sal armoniacus sublimatus. Reduc ergo uas illud ad ignem, & claude caput optimen, & fac ignem maiorem, & sic dimitte per totum residuum diei, post permitte infrigidari, & aperi, & accipe illud quod sublimatum fuerit, & pondera. Et si est tantum quantum argentum uiuum scias quod illud quod remansit est faex: ipsum sume quod sublimatum est ex eo & repone, deinde tere faeces illas & reduc ad ignem ad sublimandum, & quod sublimatur ex eis sume & coniunge alii: hoc enim est argentum uiuum sublimatum. Hoc fac ter: cuius haec est probatio, ut ex hoc argento uiuo uncias quatuor sumas & salis armoniaci sublimati unciam unam, & optime tere, deinde in crucibulo tenui funde. quod si se soluerit & fusum fuerit, massam quasi albi plumbi factam esse scias: & si non, reduc ad opus: & hoc est argentum uiuum completum. Quum in eo est hoc signum ante septem sublimationes: non est tale argentum super terram. Sublimatur sic secundum Platonem. Sume de argentum uiuum cum oleo abluto lib. unam, & cum urina & cum aceto in quo solutus sit sal armoniacus, postea sume de alumine & atramento tantundem, & extingue cum istis, & unciam unam salis armoniaci, & proiice super acetum, deinde tere bene cum limatura & talco & auripigmento, & merdesenz idest calce uiua, quorum unumquodque sit tantum quantum ipsum est: postea sparge sal in fundo aludel, & sublima cum igne debili donec remoueatur eius humiditas, deinde uigora ignem per dies, & noctes duas, & permitte infrigidari, & sume quod sublimatum est ex eo, & itera medicinas & operationes tribus uicibus, & ipsum sursum, aut si uolueris fundetur. Secretum est in omni re quae sublimatur ut fundatur: hoc enim signum est quod perfectum est, deinde repone faeces donec praecipiam quod de eis facies. Et si ita iteraueris super argentum uiuum sublimationem, fiet bonum Elixir in quarta: & in tribus reliquis fiet fixum, uel affirmabitur tibi affirmo. Deinde sume faeces & tere & sublima eas, & sume quod remanet ex eis argentum uiuum. Et haec est una de bonitatibus eius. Alia uero est, quod si proiectum fuerit baurac parum super ipsum, & feceris ipsum descendere, descendet argentum fixum. Uel secundum alios laua ipsum septem sublimationibus cum septem coloribus, cum oleo, cum urina, cum sale distillato, cum aceto sublimato, postea cum oleo, deinde cum urina, postea cum aceto, deinde cum aqua. Postea sume de alumine, quantum est medietas arg. uium. & atramenti Aegyptii tantundem, & tere totum in tabula uitrea terendo cum aceto sublimato, cum sale armoniaco, & super ipsum quotiescunque roras proiice unciam unam ( alibi drachmam unam ) salis armoniaci, hoc fac donec totum fiat sicut puluis. Dein sume calcecumenon, tale, limaturam plumbi, limaturam ferri, limaturam aeris rubei omnium ana quartam librae partem: tere omnia cum argento uiuo mortificato uel extincto, & rora ipsum cum aceto in Sole, donec ficcetur: & quum siccatum fuerit, ipsum bene tere, deinde sparge super ipsum in fundo alludel libram unam salis gemmae: & postquam remoueris humorem, sublima ipsum cum igne per duos dies & noctes, aut per duas noctes & unum die, si fuerit fortis. Deinde sume quod sublimatum est de eo, & tere & itera operationem super ipsum, donec assumas: deinde itera operationem super ipsum cum aliis medicinis septies: sublimabitur enim fusibilis massa ita alba ut lac: fac ipsum descendere. descendet enim argentum bonum. Congelatio mercurii. Recipe salis alkali, salis gemmae, salis nitri, salis communis praeparati: tere insimul: de hoc puluere pone in crucibulo ad spissitudinem digiti, aut plus, postea de mercurio, deinde de puluere illo, & claude crucibulum plenum, luta & exicca lento calore, deinde pone intra quatuor carbones accensos: & quando erunt extincti, accende alios quatuor, & ita fac per diem naturalem & inuenies congelatum. Congelatio argenti uiui cum sublimatione & mortificatione sub fimo. Accipe argenti uiui quantum uis, & tere cum aceto acerrimo parum ut non mortificetur, & pone sub fimo decem diebus, ut melius subtilientur omnes eius partes propter humiditatem fimi, deinde extrahe & distilla in cinere semel humiditatem aquosam quantum potes: postea iterum tere cum aceto acerrimo sicut prius, & dimitte sub fimo nouem diebus: deinde distilla ipsum quantum poteris distillare de humiditate aquosa & adustiua, id est separa illam humiditatem aquosam, & acetum corrodit partem humiditatis aquosae, & corrodit partem adustiuam totam. Iterum fac sic tertia uice: & imbibe ut prius de aceto acerrimo, & dimitte sub fimo 5. diebus, quia melius separantur per humiditatem fimi humiditates aquosae ab argento uiuo, & acetum corrodit magis. Deinde ipsum distilla quantum poteris tertia uice. In ista tertia uice erit mortificatum & congelatum quasi coagulum ab humiditate sua, quae est deleta beneficio aceti & humiditate fimi & distillationis Postea iterum tere cum sale communi resoluto in aqua & sicca in cinere duodecim uicibus, quia si de humiditate aquosa aut adustiua aliquid remanseritur, aqua salis corrodit & desiccat ipsum & attrahit, dum teritur & imbibitur & desiccatur cum aqua salis, & pondus diminuitur grauedinis suae, quia sal est constrictiuus, & desiccatiuus. Siccando pondus argenti uiui, & diminuendo, se congelat & constringit beneficio aquae salis, quae constrictiua est, donec habeat duritiem argenti boni mineralis. Pars una de eo, multas partes aeris dealbati & mollificati in Lunam purissimam conuertit. Modus congelandi ipsum absque medicina est, ut impleatur ex eo uas forte usque ad summum, cuius caput cooperiatur cum sale & calce, & albumine oui, & permittatur siccari, & sub eo accendatur ignis a mane usque ad noctem: postea considera ipsum, & si inueneris ipsum fluxibilem, accende ignem sub eo per alium diem, deinde extrahe ipsum, & inuenies ipsum lapidem qui funditur sicut funditur plumbum, & est albus sicut argentum: nec est differentiam inter ea, nisi quia cito funditur. Funde ipsum & proiice in salem solutum, donec durescat & fiet argentum. Hic debes notare, quod non debes lutare uas, nisi quatuor digitos eius, quia per uitrum potes considerare a parte extrinseca, & debet firmare caput, ne a loco suo moueatur. Congelatio ipsius sine sublimatione sic fit, Accipe de eo quantum uis, & mortifica ipsum cum rebus adurentibus peruiis, id est cum sale communi & alumine iameni & atramento & sale armoniaco & aceto acerrimo, & aceto maligranati, & sorbarum & mali siluestris si erit ad Solem: Et si erit ad Lunam, cum sale communi & alumine iameni & aceto acerrimo, ut adiuuent ad mortem suam & limatura ferri; quia haec omnia supradicta sunt desiccatiua & constrictiua, quia desiccant & constringunt ipsum usque in finem sui complementi, scilicet sublimationis, solutionis, & congelationis. Et quum mortificatum fuerit pone & imple cannucum de canna, id est cannucum de ferro, id est de acerio ( seu chalybe ) & imple eum & pone in foueam, id est in ollam factam ad modum cannuci de ferro longam, & imple eam de plumbo, & funde donec cooperiat cannucum, & dimitte per quatuor dies in igne cineris, semper proiiciendo unam hora post aliam de sulfure uiuo quando minuitur sulfur, & semper cooperiendo uas cum aliquo coopertorio, donec fumus, qui dicitur odor sulfuris, uel oleum sulfuris uiui, quod est subtile & penetratiuum per poros ferri extrahat secum odorem plumbi penetrando ferrum & claudendo, id est oppilando poros ferri ut non possit exire argentum uiuum, & necat ipsum in cannuco intus deurendo & desiccando humiditatem aquosam uel adustiuam donec nihil remaneat in cannuco nisi substantia arg.uiui. Et istud opus congelationis arg. uium. est melius quod sit. Deinde extrahe frustum rubicundum si erit ad Solem: & si est ad Lunam, facias cum odore stanni, & cum odore arsenici citrini, & reconde hunc mercurium ad horam necessitatis componendi Elixir albi uel rubei. Postea soluatur & misceatur cum aqua calcis Lunae: distilletur & congeletur, & erit Elixir Mercurius sic calcinatur, Accipe calcem corticum ouorum partem unam aceti partes decem, & coque sicut aquam alkali, & coque intus argentum & efficietur calx: quomodo ualet magis laboratum. Sanguis humanus puluerizatus tenet ucharic super ignem. Fumus Lunae congelat mercurium. Idem uidetur de fumo cuiuslibet metalli, quum eorum fumus sit ex natura sulfuris. Fumus marchasitae congelat argentum uiuum. quod sic fit, Recipe marchasitae aureae, mercurii, salis, ana: ea fac stare ad ignem lentum: deinde uigora ignem, & hoc fac per tres dies naturales. Marchasita dicitur apud Gallos glace de staing, apud Germanos, Uissemacque Plumbum solo odore congelat mercurium, quod sic fit: Accipe uas uitreum & pone intus de mercurio quantum uis, quod uas bene sit lutatum cum forti collo, & pone in uase terreo, in quo bulliat plumbum super ignem carbonum a mane usque ad mediam noctem, & in hagozo pone de sale armoniaco cum hirco ( puto cum sepo ) quantum uis, quoniam tantum inuenies, ut sit mercurius pone drachmas quinque de puro, de quantitate plumbi curandum non est. ( glossa. plumbum de affidez, id est cerussa, & plumbum de alcosol, quod dicitur anthymonium, & plumbum de lithargyrio, & plumbum de serenez & almarchasita, haec congelant ipsum subito. Et res honae eum desiccantes sunt sal & alumen, & gallae, & cortices granatorum, haec subito stringunt ipsum ), Calcantus optime congelat mercurium, inquit Bacon Rogerius. Milium Solis bene tritum sparge super mercurium, nam tenet ipsum super ignem. Si uis coagulatum durum facere, accipe de puluere pumicis & salis gemmae, salis armon, ana, & fac quod super ignem recipiat mercurius fumum eorum, & fiet durus ut stet malleo: & forte hoc faciet ipso prius mortificato & non mortificato. Item mercurius restringatur sic, Accipe de scillis ( siue thecis ) fabarum cum frondibus & floribus, & extrahe succum, & cum eo laua mercurium in uase uitreo multum, & ita fiet mortuum. Modus bonus congelationis mercurii cum odore stanni: Fundatur stannum ut depuretur: post in ipso fuso ponatur forma ligni rotunda scilicet in modum pistatorii, & quasi plani, & ponatur usque quasi apprimendo ad fundum uasis in quo sit stannum infusum, & quando est prope congelatum extahatur forma, & remanebit ibi concauitas formae, in qua subito ponatur argentum uiuum quod primo sit colatum per pannum lineum, & ligatum in panno lineo ponatur in formula, illa cooperiatur & infrigidetur: quo facto extrahatur & iterum fundatur stannum, & fiat ut supra, sed non mittatur in concauitatem cum panno, sed sine, & tunc cooperiatur donec frigescat, & ipso infrigidato separatur cum digitis & unguibus pollicis a stanno, & isto modo fiet eius congelatio, sed hoc est pro albo. Aliqui post congelationem in stanno cum calce corticum aut cineribus interposita fundunt in crucibulo super ignem, & proiiciunt in aqua salis communis & urina & aceto, & est pulchrum. Sed alii post congelationem ponunt in canna longa ferrea mercurium cum calce ouorum & tartaro calcinato & sale communi, & bene claudunt uas cum suo cooperculo ferreo: & bene luta cum bono luto circa uas & pone in forti igne, & ita fac intus fundere, deinde proiice in aquam salis communis & urinae & aceti, & erit albus clarus, & poteris inde facere uasa. Malleabile sic fit argentum uiuum. Ponatur stratus salis combusti ut supra: praeparetur sal in crosolo, & imponatur mercurius ut supra, & circunfiat stratus salis praeparati, & ponatur in forti igne per unam horam uel minus, & extrahe, & erit malleabile. Calcinatur postea sic, Fundatur in tegula & semper agitetur, & sic dum erit calcinatum totum, & longam postea faciat moram in fornace donee fiat albi coloris. Itera igitur sic, & omne complementum habebit: Accipe puluerem lithargyrii & calcecumenon ana partem unam, dictae calcis mercurii partes octo, macerentur cum praedicta aqua uitrioli & pone in crosolo super fortem ignem per unam horam & plus, & erit perfectum. Soluitur autem sic: Fac capitellum tale, accipe magna ossa animalium & combure, & partes solidas accipe, & spongiosas proiice, & de ipsis partibus solidis fac calcem ad modum calcis corticum ouorum: & accipe calcem & clauellorum tritorum ana partem unam, & super his puluerizatis fundantur tres partes aceti fortissimi & distillentur, in quo mercurius malleabilis fundatur in crosolo, & erit clarissimus. Congelatio. Accipe puluerem plumbi, puluerem stanni, urinam pueri, acetum fortissimum, salem gemmam, salem nitrum, salem armoniacum, atramentum, oleum amigdalarum amararum, & simul omnia misce ad modum unguenti, & pone libram unam argenti uiui cum uncia una aluminis, & haec omnia in olla posita per septem dies dimitte, & in octaua extrahe, & argentum uiuum super lentum ignem pone donec congelentur. Praecipitatio mercurii: Accipe argentum uiuum sine sublimatione & pone in canna ferrea uel uitreata longitudinis unius brachii uel plus, quia tanto melius, & etiam melior est ferrea quam cannea: pone in fornace carbonum. Quum recesserit ex argento uiuo humiditas, discooperies os cannae, & cum uirga ferrea remouebis intus a canna id quod ei adhaerebit per sublimationem in fundo cannae demergendo, semper augmentando ignem, & ita faciendo donec plus non ascendat, quod frigefactum extrahe, & cum ipso mitte aliquantulum crystalli igniti & puluerizati: Et postea accipe calcem uiuam albam ex marmore quam impasta cum aqua communi, & pone in crosolo, in cuius medio fac foueam in qua praedicta pone, & mitte in fornace uitreariorum & dimitte diebus decem donec uideas uitrum factum: post extrahe, in eo uidebis uesicas aereas ( acans ) deinde fac aliud uas de calcina duplex, & pone in crosolo, & luta cum terra de Ualentia in qua sit medicina, sic coopertum & lutatum pone in fornace uitreariorum, ibique sit diebus uiginti, post extrahe, nam inuenies carbunculum. Argentum uiuum soluitur sic: Recipe salis armoniaci & spumae maris partes aequales, tere bene & consperge de eis in cucurbita una, & pone argentum uiuum desuper, & quod ex eo remanserit inuolue ipsum, & distilla cum igne debili, & distillabitur in primis aqua alba in qua non est utilitas, postea uigora parumper ignem, & distillabitur aqua argenti uiui, licet in principio fuerit uiuum aut sublimatum. De modo cibandi argentum uiuum cum limaturis, scilicet stanni & plumbi tam ad Solem quam ad Lunam. Accipe argenti uiui quantum uis, funde plumbum, & postquam erit fusum, proiice super ipsum tertiam partem de argento uiuo & tere, quia bene teritur, postea tere cum salem communi optime praeparato & in aqua soluto, & sicca septem uicibus terendo & imbibendo & desiccando: postea tere cum aceto & sicca aliis septem uicibus, quia per siccitatem salis & aceti humiditas aquosa & adustiua deletur perfecte. Deinde cera cum aqua salis soluti in aqua aluminis iameni: de hac aqua cibata ista cerantur, & pone sub fimo quinque diebus: ipsum enim soluitur & mutatur in aquam: postea distilla cum amplo alembico quatuor uicibus aquam claram subtilissimam & odoriferam, & iam mortificatum est argentum uiuum cum plumbo: Et sic poteris sublimare cum limaturis omnium corporum. Et si erit ad Lunam cibatur cum limatura stanni ( seu gelatur ) & soluitur cum sale communi & distillatur eodem modo sicut superius dictum est: Deinde solue atramentum rubificatum cum urina pueri duodecim annorum & distillata quatuor uicibus: postea pondera libram unam de aqua ista, & misce cum tanta aqua argenti uiui cibati cum plumbo, & dimitte sub fimo per tres dies, ut bene incorporentur: De Mercurio Solo ram rubeam cum citrinatione, & ad Solis calorem congela. una uncia, septuaginta uncias aeris praeparati mutat in Solem obrizum. Et si rubificetur argentum uiuum melius est quam alio modo. Eodem modo facimus ad Lunam cum alumine iameni, & sale communi: Et una uncia mutat aeris, uel stanni quinquaginta. De crucibulo quomodo fiat, Accipe acerium: postea distilla semel preciosissimam aquam argenti uiui cla174 fac fieri crucibulum ad modum crucibuli terrei absque ulla diuersitate, nisi quod habeat caudam longam, per quam teneatur, duarum palmarum, ut polsit teneri super ignem ad pulliendum res in opere alchymico, & habeat cooperculum ut ingrediatur unum in aliud hoc modo: Primum habeat cingulam unam in circuitu rotundam, ut possit ingredi aliud cooperculum. Haec bona sunt ad congelandum argentum uiuum. Liber experimentorum, qui est de 25 de 70 libris Rasis: Et est optimum capitulum, sed oportet alia primo uidisse. In hoc libro dicam capitula composita ex elementis quae praemissa sunt. Sume in primis de sulfure extracto a specie quam tu uis, albificato uel rubificato, & tere ipsum bene in tabula uitrea die uno aut duobus, & imbibe ipsum ex oleo illius speciei distillato & albificato quatuor diebus, quinque quum desiccabitur, tere & imbibe ipsum, & assa inter duo uasa: & ita facias donec fiat sicunt cera. Deinde sume ipsum sicut ceratum, & pone super omnes duas partes eius & mediam, quatuor partes argentiuiui de lapide, ex quo extraxisti sulfur, & fac unamquanque speciem cum sua specie, & quodcunque genus cum suo genere, neque diuersifices ea, quoniam errabis. Tuum quoque argentum uiuum sit congelatum cum aqua lapidis: Ambo uero cerata simul iunge, & tere bene & imbibe bene ex oleo & diu tere, & assa ea cum igne parum fortiori: fient enim dura. Deinde tere ea bene, & pone super ea lalem armoniacum qui fuit rubificatus cum igne lapidis, & imbibe postea bene, & renoua quaque die stercus inhumando, soluetur enim & fiet aqua rubicunda, sicut sanguis: fac ipsum cogelari in uase uitreo cum tenui igne: & quum congelabitur tere ipsum bene & imbibe ipsum ex aqua sedine & dissolue ipsum, & postea congela ipsum, et ita facias ter: proueniet enim tibi ceratum. Quod super Lunam proiice, quoniam ipsa fiet Sol, aut proiice super duo plumba aut super ferrum & conuertet ea in Solem. Et haec quidem est uia quod colorat rubificando. Scias ipsum. Uia autem eius quod albificando colorat est huius conuersa: Et hoc est ut sumas de eius argento uiuo albo sublimato quatuor partes, & de sulfure albo partes tres, & tere eas bene, & pone super eas de sale armoniaco albo extracto ex lapide partes duas, & tere hoc totum bene & imbibe ex aqua salis armoniaci soluti bene, & assa ipsum leui assatione, & hoc fac ter, sed qualibet uice sit assatio uehementior. Deinde post haec tere ipsum bene & imbibe ex aqua salis armoniaci, & dimitte stare cum suo humore, & pone in uase uitreo, post & inhuma et muta stercus quaque die, et fac sic donec soluatur: Postea tere ipsum et congela: ignis uero sit tenuis donec congeletur et fiat album siue cineritii coloris: Et si color ille fuerit in eo, redi ad terendum, ad assandum et congelandum donec congeletur, et sit album: prius tamen ipsum solue ut fiat aqua currens, & non sit massa neque turbidum, & egredietur ceratum & multum album. Cuius unam partem super decem millia Ueneris rubeae proiice, & fit Luna. Haec est sententia eorum qui operati sunt cum argento uiuo et sulfure: Eorum uero qui cum argento usuo solum operantur, operatio talis est ut sequitur. Sume de argento uiuo sublimato fixo, et de argento uiuo soluto partes aequales, fixum uero tere et imbibe ipsum ex soluto et tere ipsum bene et assa leuiter: hoc fac donec bibat illud solutum totum: deinde tere ipsum, et imbibe ex soluto terendo donec fiat sicut medulla et tamdiu imbibas ipsum donec tantum bibat quantum ipse est, et assa ipsum inter duo uasa cum igne forti: et si emiserit fumum, redi ad terendum ipsum et reduc ipsum ad opus sublimationis, donec fundatur in uase inferiori: fiet enim rectum, & non emittet fumum: Ex ipso proiice, quoniam colorem bonum efficiet: postea imbibe ipsum etiam ex sua aqua & tere bene & solue: Soluetur paruo tempore, postea congela ipsum, & proiice ex ipso super quodcunque corpus uolueris: faciet enim mirabilia, & praecipue super ferrum: ipsum enim mollificabit & conuertet in Lunam rectam. Eorum uero qui cum solo sulfure operantur, operatio est talis: Sume de albificato & sublimato quatuor partes & imbibe ipsum ex sua aqua, aut ex aqua argenti uiui. Quod si uolueris ut ipsum solum sit ex sua aqua solummodo: & fac de ipso sicut fecisti & non diuersifices: ipsum enim faciet plumbum & stannum & es, Lunam, & ipsum similiter facit argentum uiuum. Lunam in sua hora. Scians autem quod argentum uiuum congelatur in duobus plumbis, uidelicet congelatur sulfuri praeparatum in ferro. Scias ergo quomodo, quia est magnum arcanum. Modus autem operandi cum solo sale armoniaco est, ut lumas ex eo distilato & cerato partem unam, & imbibe ipsum ex sua aqua fortiter terendo, solue ipsum, & si eius solutio difficilis fuerit, imbibe ipsum ex sua aqua, & tere bene: soluetur enim: & quum factum fuerit aqua clara, fac ipsum congelari in uase uitreo cum igne debili in Sole aut in cinere calido, & hoc est maximum secretum: Et isti sunt quatuor modi albificandi. Quod si rubificare uolueris, ponas pro quaqua re alba rem rubeam: terere uero & imbibere & assare & soluere & congelare est in hoc unum ut in alio. Et si coniunxeris argentum uiuum & sulfur & praeparaueris ea cum sale armoniaco, erit optimum. Et si coniunxeris argentum uiuum & sulfur & salem armoniacum, & praeparaueris cum suis aquis, erit bonum: Lauda ergo Deum. Haec Rasis in libro Experimentorum. Quodlibet nanque corporum & spirituum si perfecta praeparatione fuerit praeparatum, facit Elixir, ut dicit Aristoteles in libro de Perfecto magisterio, Pulcherrimum opus de transmutatione metallorum. Ad honorem & laudem Dei tractetur hoc quod sequitur in hoc paruo libro de aliquibus metallorum transmutationibus. Et primo dicimus quod Luna de se est uerum Sol, & illi aliud non conuenit quam perfecta decoctio. Et ideo fac ut habeas uncias tres Lunae fine, & fiat cineritium ex duabus partibus cineris uitis aut lignorum bene recoctae & lotae, & una parte ossium equi uel bouis bene combustorum ut alba sint & in puluerem redacta subtilem & misce cum dictis cineribus & irrorentur aqua: post fac tuum cineritium in patella terrea forti, aut in fouea in terra iuxta quod debet esse magna bene aequalis & bene leuigata & bene exiccata. Postea fundatur tua Luna in dicto cineritio, & sit bene purgata & affinata, ita ut tua Luna sit ut copellata. Postea cape tuam Lunam ita mundificatam & percute in laminas tenues spissitudinis albi duplicis uel circa. Postea habeas de sale communi praeparato per modum qui sequitur. Capies poculum terreum & impleas sale, postea detine in tuo hypocausto & facies circumcirca & usque desuper fortem ignem carbonum per spacium 4 aut 5 horarum. Et cum terminus dictus preterierit, permitte quiescere quantum uis uel coagulari extinguendo tuum ignem. Postea cape tuum salem quando est bene albus, & pone in uno alio uase cum aque mundae magna quantitate, & permitte totum liquescere circiter per diem unum, & moue saepius, ut citius fundatur. Postea cape linguas filtri & distilla paulatim dictam dissolutionem in aliud uas, postea cape patellam terream plumbatam, & intus pone aquam distillatam superius dictam, & pone super paruum ignem & coagula paulatim: postea habeas palettam stanneam planam, & mundissimam, cum qua colliges tuum salem ea mensura qua congelabitur, & serua tuum salem, quoniam est praeparatus. Uasa sunt Rauiax est ciuitas ubi fiunt fortia uasa, quae sunt nota Parisiis. Postea cape tuam Lunam ita purgatam et percussam, ut superius dictum est, et habeas duos gliodes de barbier ( Gallice ) et in uno fac unum stratum tui salis, postea unum laminarum, postea salis, et ita alternatim donec duo tua uasa sint plena: postea coniunge unum alteri et luta iuncturas. Postea habeas furnellum uentosum factum ad tuam discretionem, qui habeat craticulam ferream super quam pones tuum uas infossum in bonum ignem carbonum ita ut sit semper ut rubeum per spacium quinque horarum. Et supra tuam fornacem erit cappa uel tegumentum terreum quod tuum furnellum totum teget, & in fundo ( aut superius ) habebit unum paruum spiraculum. Et quum terminus tuae materiae transierit, remoue uas & permitte frigescere. Postea cape tuam materiam & pone tuum sal ad siccandum & cape tuas laminas & uidebis quod erunt ex imperfectione sua nigrefactae. Ergo frica eas bene de tuo posse ( paulx ) ut prohibeas eorum obscuritatem. Postea repone in nouo sale in tuo uase ut antea fecisti, postea in tuo furno ut supra: & ita toties fac ut inuenias quod tua Luna nil plus nigredinis teneat. Et tunc habebis tuam Lunam praeparatam ut facias opus tuum. Tunc ergo funde & facias uirgam rectam et politam et pondera, ut scias iuste quantum habeas. Et facias inde sexaginta partes aequales: postea habeas de fino auro quantum de Luna, et purga per modum qui sequitur. Cementum Solis. Cape de crasso sale aliquantum sicco ad ignem, sed non nimis: postea cura ut habeas mortarium aeris aut aliud bene leuigatum, & intus tere dictum salem ad extenuandum: postea habeas ex magis uetustis tegulis. & magis rubeis quam sit possibile: & tere bene minutim & cribra optime, & munde. Postea cape duas partes tuarum tegularum ita praeparatarum, & unam partem tui salis antedicti & bene simul misce: postea cape aurum superius dictum & percute in laminas tenues ut fecisti de Luna, & cape duo uasa ut fecisti cum Luna, & intus facies stratum tui cementi, & postea stratum tuarum laminarum & c. quousque totum sit plenum utrunque uas: postea iunge simul & luta, postea pone in tuo furno ardente cum bono & forti igne per spacium uigintiquatuor horarum. Et in octo primis horis dimittes tuum ignem tectum suo coopertorio, ut moderetur calor ignis: et aliis octo horis remouebis cooperculum: et ultimis octo horis facies ignem fortissimum, qui fieri possit. Et in omnibus supradictis terminis tenebis tua uasa rubefacta ut de Luna fecisti: Postea cape tuum aurum quoniam est praeparatum, & pondera, & fac ut tantum habeas quantum de Luna aequaliter. Postea habeas uas factum ex optima terra bene politum, & funde tuum aurum intus, postea da illi ad comedendum peciam unam uel frustum argenti tui supradicti. Et ad primum frustum quod dabis, habebis peciam nigri smalti uel encaustri ( esmail ) latitudinis tui crucibuli, quam pones intus tenendo tuam materiam in fundo, & statim fundetur & custodiet tuam materiam ut nihil diminuatur: Postea habebit tuum uas unum cooperculum quod teget, & tegumentum pyxidis: Et in fundo dicti cooperculi erit foramen ( buhot ) paruum quod superabit aut supereminebit igni, per quod scies num tua materia sit fusa, & per quod tu illi dabis quotidie, id est singulis uigintiquatuor horis frustum tuae Lunae, postea claude uel obtura cum paruo cuneo uel obturaculo Et non est obliuioni tradendum, quod oportet ut tua materia semper sit fusa die noctuque. Et scias, quod tota Luna praeparata, ut dictum est, quam intus proiicies, conuertetur in purum Solem. Et ita potes proiicere usque ad numerum infinitum, & probatum est. Et ne obliuiscaris quod sub tuo uase oportet ponere sub craticula tui furni paropsidem siue scutellam terream, ne si tuum uas frangerentur, tua materia nimis amitteretur. Alio modo subtilius. Capiatur Luna affinata ut supradictum est, & limetur limatura bene munde, postea misceatur cum sui ponderis sale communi praeparato ut supra, postea pone in crucibulo clauso & lutato in uno furno, ut superius dictum est, per quatuor dies ( fortasse horas ): postea ex trahatur aqua & lauetur cum dulci aqua calida: fundetur sal, & ita toties lauetur ut aqua exeat dulcis & clara: & singula uice permitte tuam Lunam residere, antequam aquam extrahas & salem, postea exicca: postea iterum misce cum sui ponderis noui salis praeparati, ut supra, & coque per terminum ut supra, postea laua ut dictum est. Et ita habebis tuam Lunam praeparatam & albam: quam pone in uno perot ( uas est ) bene polito ad furnum tanquam ad minium faciendum, & calcina per spacium septem dierum per modum faciendi minium ex plumbo & octodecim horas pro quolibet die, faciendo ignem cum flamma bene clara desubtus sine fumo. Et saepius conuerte dictam calcem Lunae cum cochleari ferreo paruo, & qualibet uice claude & obtura os tui uasis cum suo cooperculo bene iuste, et quolibet die irrora tuam calcem Lunae cum aqua sequenti: Et ita tua calx fiet admodum pulchra & naturae Solis: Et tunc habeas tuum fermentum ex fino Sole, & imbibe & coque in furno uenti ut dictum est superius praeterquam quod istud nutritur ad trigesimum, et aliud ad sexagesimum. Et nota quod super tuo fermento fuso ad furnellum ponatur parum uitri aut nigri smalti ( esmail ) ut superius dictum est, & non decrescet aliquid. Et reuersio seu recursus tui operis est quod quando conuerteris tantum pondus Lunae in Solem, ut tuum fermentum ponderat, capiatur tua massa, & funde pro marcha u. estrelins ( Gallice ) finissimi eris cum tua massa, postea fac accudere intenues laminas, & pone in cemento stratum supra stratum alternatim per placentulas crassas sicut panis denarii uel oboli ( in Picardia uel Gallia ) & nutrias in igne rubeum ut esse potest sine fusione, & per integrum diem, & ita erit finum, & ad modum bonum: postea permitte frigere & aperi. Et cementum ita fiat. Recipe partem salis communis praeparati, partes duas tegularum ueterum, & magis rubearum quam inueniri possint: postea terantur in mortario aeneo cum pistello ferreo, & fac tanquam lutum cum aceto fino, & utere ut uis. Et tua crucibula sint fortia bene polita, & ex forti terra macinata ex aliis crucibulis aut similibus, & ossibus ustis, albis, tritis in tenuem puluerem: ( Cementum Solis aliter etiam sic fit ut in margine erat ) Duae partes tegularum sarracenicarum, tertia salis mista in fundo crucibuli positae, auri tenues laminas superpone, iterum puluerem supraponens, sic donec fuerit crucibulum plenum, pone super tripodem in olla perforata, & imple ollam carbonibus prius in loco ubi non sit uentus: & sic affinabit aurum. Additio. Ut aes sit dulce ut argentum finum, Recipe aes ustum & funde cum borace in crucibulo: postea extingue in oleo de pointre ( Gallice ) & ponatur super in cude & sensim & lento modo planetur autem laminetur, & iterum coquatur in crucibulo et extinguatur in oleo de pointre, et ita fac quater uel quinquies, ita ut 178 De Mercurio Solo sit dulce satis: & illud aes ustum est finum aes ad alligandum aurum, & poni potest medietas plusquam alterius aeris, & erit inde aurum pulchrius quam alterius aeris. Crocus ferri. Coloratio Lunae. Recipe acetum bonum factum ex uino rubeo, & habeas limaturam ferri, & pone in uase terreo de Rauiax: Postea habeas acetum in quo sit soluta sua sexta pars salis armoniaci, postea pone super dicta limatura ut super emineat unum aut duos digitos: Postea obtura tuum uas, & pone super cineres tenues per spatium octo dierum, & moue quotidie bis aut ter cum uirgula lignea, & fiet totum rubeum aut uermilium ut sanguis, postea cola & munda bene, & adiice acetum nouum pariter ut supra: & ita toties fac ut de hoc aceto satis habeas, & antequam hoc facias, uel hoc facto, habeas libram arg. uiui sublimati & libram salis armoniaci & tere in puluerem & misce simul, & ter sublima simul, & qualibet uice misce quod ascenderit cum eo quod in fundo remanet, & tuus mercurius manebit niger in fundo tui uasis: & tuum sal armoniacum ascendet alte ad uas. Postea misce tuum dictum mercurium cum tantundem sui ponderis limaturae ferri, & pone super marmor & fundentur in aquam: quam materiam ita fusam proiice totam in acetum ita rubeum in uase clauso & posito per tres dies super calore tenui. Postea purum distilletur per filtrum, & ponatur in alembico, & per balneum Mariae separetur humiditas. Postea super cineribus in fornace recipe in alia phiala per modum aquae fortis oleum uel aquam exeuntem uermiliam, & serua seorsum: & super faeces ponatur de aceto nouo & soluantur, postea distillentur per filtrum, & congelentur per balneum, postea per cineres separa oleum rubeum, & postea pone cum alio, & ita fac toties ut totum habeas separatum, postea reseruetur. Et ne obliuiscaris quod hoc facto misceatur tuum sal armoniacum cum tantundem calcis uiuae, & ponatur super marmor, & fundetur in aquam, quam recipe & pone cum sua quarta parte aut tertia salis petrae. Sic facias aquam fortem, & per alembicum in cineribus super furnello distilla aquam: in qua aqua forti solue purissimum Solem in foliis, quantum solui poterit. Postea cape tuum oleum rubeum, & si est libra una, pone libram semis tuae aquae solaris simul. Et pone in phiala super cineribus tenuibus 24 horas, postea per alembicum in balneo congeletur, & postea pone ad putrefaciendum in fimo equino calido in phiala uitrea bene firmata & clausa per quindecim dies: postea congela ut sit tanquam mel. Et habeas Lunam finam albam & cementatam, & unge hoc unguento ab utroque latere, & pone in uno crucibulo stratum super stratum quoad sit plenum, & ad decem uncias sit huius unguinis uncia una & clauso & lutato tuo crucibulo pone in calore quatuor dierum: post fac ignem fusionis ut totum fundatur, & habebis Solem ad 24 caratos, qui si tibi non placet, recunde tenuiter in laminas & unge ut supra, Et si nimium colorem habebit, noli tantum apponere, & ita erit tua Luna perfecta. ( additio in margine ) Recipe unam quantitatem auri in puluerem redacti, & unam quantitatem limaturae ferri, & unam aeris usti & bene loti: & cape de sale armoniaco ad quantitatem omnium dictarum rerum, & fac omnia simul bene bullire, postea desicca super cineribus calidis, aut super prunis, uel ad Solem, & fac puluerem, & proiice unum estrelin illius pulueris super tres estrelins argenti fini fusi, & hoc uidebitur Sol. Item una fini auri, una fini argenti, una fini aeris fusi simul faciunt aurum 18 carati cum una aeris usti fasi. Aes ustum sic fit: Limaturae cupri unum pondus, & quartam partem ponderis sulfuris uiui & misce, deinde pone hoc in crucibulo, & cooperi cum tegula & luta cum luto sapientiae ne aliquid uaporis inde possit exire. Deinde pone os crucibuli inferius, & cooperi ipsum cum carbonibus, & ita dimitte per aliquas horas, deinde extrahe ab igne, & inuenies aes ustum; quod laua ut decet. Fit autem optimum secundum Geberem in libro Fornacum ex praeparata Uenere & c. Saturnus & Iupiter ita transmutantur. Primo fundatur in crucibulo, & superpone tantum mercurii uiui quantum ponderat, & erit tanquam puluis. Postea bene lauetur cum sale & aceto, postea cum aqua quoad nigredo sit tota remota, postea exicca & misce cum suo sale communi arso & calcina per quatuor dies & noctes ad ignem cum clara flamma, postea laua ut antea cum illis, ita ut nigredo tota remoueatur. Postea funde & deduc in corpus per descensorium, sic sunt purgata ab eorum sordicie. Post ad hunc Saturnum ita purgatum debes addere ad marcham quinque estrelins fini Solis: & ad Iouem duo cum dimidio finae Lunae. Et opus est ut stud fermentum sit amalgamatum cum uiuo argento, & factum ita subtile ut queat transire per medium panni duplicis. Postea pone super igne in crucibulo, & calefac paulatim, & illi dona Saturnum paulatim donec totum receperit Postea pone in uno thes ( uas puto ) ad bonum ignem mouendo cum uirga ferrea quoad uiuum argentum discedat & Saturnus maneat: calcinetur ita ut sit ita uermilium ut scarlatum, aut album, & tunc est roboussez: postea habeas pro libra Saturni unum quartum uitrioli rubificati, dimidium quartum ocreae ( doccre ) unciam unam tutiae Alexandrinae, & dimidiam libram calcis uiuae, & omnia simul puluerizentur terendo tenuiter. Postea calcina septem dies ad flammam, postea reduc in corpus cum sale petra, & euphorbio & raffina, & cape quod finum erit: ita Solem aut Lunam habebis. Et pro loue cape dimidiam libram calcis, unum quartum calaminae albae, alumen ( aereum ) unum quartum fac ut dictum est antea, & erit perfectum. Item nota quod ficri potest specialiter Saturnus sine leuamento uel fermento Solis: Et ita fit. Capiuntur laminae ferreae subtiliter cusae uel fabricatae, & toties calefac rubeas & extingue in aceto rubeo & in uino, semel in uno, & semel in alio, ut relinquat suas squammas & mundetur ut uenus & uermilium. Postea amalgama cum arg. uiuo, & fac ut dictum est antea de Sole, & perfectum est. Coloratio Lunae: & est eius fixatio ad coniungendum cum Sole ut supra ostenditur. Recipe uitriolum ( airement ) uncias duas & pulueriza, & pone in crucibulo ad ignem ut rubescat, ita ut instar carbonis accensi rubescat: Postea tere super marmor cum forti aceto, & hoc modo fac per sex uel septem uices, idest igniendo & extinguendo: & hoc simili modo facies de limatura ferri Hispanici. Et hoc facto cape unciam unam dictae scobis seu limaturae, & uncias duas dicti uitrioli seu airement ( Gallice ) & tere bene simul: postea habeas finam lunam de copella per tenues laminas, postea pone in crucibulo cum tuo dicto puluere stratum super stratum, & cooperi cum alio crucibulo & bene luta, & dicto luto siccato, pone in igne cementi ( de chient ) per uigintiquatuor horas & ita per tres uices, & qualibet uice renouando puluerem, & tunc tua Luna erit fixa manens in cemento reali ( presce ) ut recipiat tincturam, & erit ponderosior quam antea. Fixatio Lunae alia. Recipe cinabri tres partes & unam partem sulfuris, tere in puluerem insimul, deinde habeas Lunam mundam laminatam tenuiter, & pone in crucibulo stratum ad stratum quousque crucibulum sit plenum ad modum cementationis: deinde cooperi & luta bene & pone in igne per quatuor dies unde in primis duobus diebus facies ignem debilem, sed tertia die fortiorem, quarta die fortissimum: postea Recipe materiam tuam qualis est, & tere subtiliter, postea repone in crucibulo & reluta & repone in forti igne per quatuor dies integros, deinde extrahe & recipe boracem, sal petram, sal armoniacum, tere bene insimul & pone cum Luna sic calcinata & reduc in corpus per cineritium & erit fixa habens pondus & sonum surdum sicut Sol & c. Alia fixatio Lunae. Fac aquam fortem ex salepetra & uitriolo, recipe ultimam aquam, & in ista aqua dissolue uncias quinque Lunae, & uncias sex mercurii ( credo sublimati ) & quando erunt simul dissoluti congela in una phiala uitrea, deinde reduc in corpus cum borace & sale armoniaco, & habebis Lunam fixam, & sustinebit cementum, et erit dulcis, & habebit pondus Solis. Fixatio Lunae alia. Recipe Lunae finae de cineritio extractae uncias duodecim, funde in crucibulo, fusum imbibe cum sulfure praeparato, donec in puluerem nigrum conuertatur, tunc infrigidetur & ponatur in cineritio & reducatur in corpus: Post iterum fundatur, & iterum cum praedicto sulfure imbibatur, ut primo fecisti, & iterum in corpus reducatur, & sic fiat ter, & habebis corpus mundum quod est aurum album habens pondus suum & molliciem, fusionem & malleationem Solis, & sustinebit omne iudicium et examen Solis, & est parata ad recipiendum tincturam. Praeparatio sulfuris. Recipe sulfuris libram unam cerussae, salis communis praeparati, uitrioli Romani, croci ferri ana uncias quatuor, misceantur simul & sublimentur, & rubeum ascendet, quod pone in uase uitreo, & serua. Et nota, quod de isto sulfure oportet unciam unam pro marcha Lunae Alia fixatio. Dicitur quod sal commune multis uicibus praeparatum, puta quinque uel septem una libra proiecta super libras quatuor Lunae fusae fixat Lunam & dat pondus. Sed puto maius esse si sal illud esset fixatum cum aqua ardenti ( uel cum calce uiua ). Capitulum ualde magnum in albedine, & omnibus nobilius, ex libro qui dicitur Philosophus mirabilis. Accipe de arsenico pallido foliato aliquam partem, & de limatura cupri, aut de azimar tertiam partem praedictae, & de sale alkali dealbato tantum quantum est illud totum praedictum, & illud totum conmisces postquam per se unumquodque fuerit bene tritum, & postea totum conmoletur & dabitur ei bibere acetum acutissimum, & assabitur aliquoties, & postea moletur & ponatur in allutel & incendatur sub eo ignis temperatus, donec ascendat, & colliges quicquid ascenderit, quod moles cum fecibus, postea facies ut praediximus, id est exaltabis donec dealbetur: ergo quum dealbatum fuerit coagulabis ( uel fixabis ) eum cum ruscaten, id est cum aere usto. Si uero uolueris, hoc modo operaberis absque coagulatione: sed quod coagulatum est praeualet. Et opus eius est quod eum molas, & quod eum in bilance ponderes. Accipies quantum quartam partem sui ponderis de ruscaten, quae pariter pones in uase quod praediximus, & incendas a mane usque ad uesperam, & leui igne: & postea frange illud uas per medium postquam infrigidatum fuerit, tunc inuenies ea sicut lapidem clarum ut crystallum: tunc illud separatim pone. ergo hoc est angulus magnus. Nunc ergo accipe secundum angulum: Exalta arg. uiu. per atramentum: accipias de arg. uiuo aliquam partem, & de atramento bono uiridi aliquam partem, & de sale alkali dealbato aliquam partem: quae omnia pariter molas, & potabis ea aceto potatione lenta uel leui, ne amassetur, & moraberis in ea molatione de uiuo arg. donec nihil appareat: & postea assabis in furno panis per unam noctem, & sic facies aliquoties: & postea moles & exaltabis in alutel donec dealbetur: & hic est adhuc angulus secundus. Et sit angulus tertius Alocaph: accipiam ex eo aliquam partem, & de altac aliquam partem calefactam, & ponentur in allutel & exaltabitur ter: hoc est angulus tertius. Et ecce est angulus quartus, ut accipiatur argentum & limetur limatione subtili, & adiungatur ei argentum uiuum lotum: sed opus est ei quod arg. uiu. coquatur in aceto semel & bis donec exeat nigredo ab eo, & cum oleo semel & bis & cum urina semel & bis, & ter & ter: & si urina fuerit seruata, melior erit: tunc ergo mundabitur, & ita adiunges cum argento, & omnia simul misces ( aut moles ) donec fiat sicut butyrum, & donec non percipies argentum inter digitos etiam fricando: ergo cum sic factum fuerit completi sunt anguli, tunc coniunge omnia. Et hoc est ut accipias de arsenico condito albato unciam unam, & de arg. uiu. condito uncias duas, & de argentum cibato cum argentum uiuum & condito tres partes. Postea hec omnia conuolue & mole cum sale armonia co & cum sale alkali soluto in aqua, & assa in leui igne, & saepe molas & assa donec super linguam dissoluatur: & hoc est eius complementum. Et condimentum salis armoniaci & alkali est, quod accipias de alkali libram unam & pones sumper eam quatuor libras aceti acutissimi, quae pariter bulliant, donec partes duae minuantur, & pars tertia remaneat: tunc cum ea coagules ad Solem, aut leui igne, & postea accipe de eo coagulato aliquam partem, & de sale armoniaco exaltato tantundem, quae pariter molentur, & in aqua ponantur donec dissoluantur: & quum soluta fuerint, ex eis imbibes Elixir sicut praediximus, donec dissoluantur super linguam, et pone eum ad soluendum. Modus optimus inhumationis ad dissoluendum. Fama ( uel forma ) uero dissolutionis est quod ponatur in uase, quod Arabice dicitur carora, & ponatur super trabem quae perforata fuerit, ita quod carora bene ibi stet quasi cornu in scriptorio, quia carora est similis cornu: & fiant in circuitu illius foraminis quatuor foramina circum caroram existentia, ut carora sit bene suffulta in humatione illa, ne uacillare aut titubare ualeat, ne medicina a carora effundatur. Et postea accipies ollam uel caldariam aeneam uel aeream quam implebis aceto bono, & in illud truncum perforatum in medio pones cum sua canrora. Caldariae uero os tegatur disco ore ad os, ne uapor exeat a caldaria, & in fundo disci foramen habeatur, per quod suffundes acetum cum minuetur, & ignis leuis ponatur sub caldaria tribus diebus naturalibus: tunc medicina soluetur, & fiet sicut aquapostea illam coagula in olla plena cinere, sed non omnino plena: Et tunc coagulabitur duobus diebus aut pluribus: & cum coagulata fuerit, illam incerabis. Forma uero huius incerationis ( seu oleum inceratiuum Elixir ad faciendum fusibile ) est quod accipias de aqua alkali acuta, quae quindecies fuerit iterata, duas partes, & de oleo abluto seu dealbanto ( albuminis ouorum ) quod non incendatur, unam partem, quae coquas donec fiant unum corpus quasi cera. Postea pone parum huius corporis super medicinam quam coagulasti & assabis leui igne donec fluat quasi cera a facie ignis. Tunc absconde tuum Elixir: pone drachmam unam super triginta cupri, & ueniet tibi argentum bonum Deo uolente. Alibi sic habetur: Uerum Elixir componitur ex quatuor angulis, quorum unus est arsenicum sublimatum fixum, ita quod non denigret laminam argenteam ignitam quando ponitur super eam: & hic angulus appellatur anima. Secundus angulus est mercurius sublimatus fixus, ita quod fundatur per se in modum metalli, & cum aliquantulo nitri uel boracis: & iste angulus appellarur spiritus. Tertius angulus est calx optimae Lunae: & hic angulus dicitur corpus supradictorum, scilicet animae & spiritus: & etiam fermentum. Quartus angulus est aqua dissoluens & coniungens praedicta tria, quae dicitur aquila facta ex salibus acutissimis, in qua pluries debent coagulari & dissolui: & il182 De Transmutattone Metall. lud Elixir conuertit Uenerem purgatam in Lunam: Alii dicunt, quod omne metallum purgatum, aliud non. Ad rubeum autemsint omnia rubificata. Istud concordat cum ultimo capitulo tractatus magistri Alberti. Auripigmentum sublimatum cuprum in argenti speciem dealbat: quo in loco nulla insunt latibula. Nanque super salgemmae partes quatuor duabus almizadir, id est salis armoniaci appositis, superius inferiori superpone. His itaque tertio commutatis, uidebis quod optas: tamen aestimo illud prius debere esse mundum & sublimatum. Aqua lithargyrii opus lactis uirginis sic fit: Cooperies lithargyrium postquam tritum fuerit cum boni aceto uini, & eum coquas bene: sint de aceto partes quatuor, & de lithargyrio una pars, & bulliat ad consumptionem medietatis, & postea lumas pondus suum de sale alkali, & cooperies aqua clara & bona & coques eam donec bulliat multoties, & postea quamlibet separatim cola: postea Recipe de aqua alkali aliquam partem: & si posueris super aquam lithargyrii tota dealbabitur tunc, cum mista fuerit bene inuoluendo cum bacculo, & dimittetur donec pausetur existens corpus album, & colorabitur inde aqua supernatans, & dimittetur corpus donec siccetur, & postea suspendatur in uase uitreo donec totum resoluatur: postea dealbabitur cum eo arsenicum dealbatum per molationem & Solis calidi siccationem, uel cineris calidi paulatim ita tamen ne fumum sentiat. Sed usurub quum solutum est, multo praestabilius isto est. Et in argento uiuo coagulato habentur opera mirabilia. Secundum Albertum in de Mineralibus in tractatu tertio, capite 2. lib. 2. sic fit lac uirginis, quando lithargyrium fortissime lauatur cum aceto, & colatur saepius per ipsum donec sit optime translucens. Et iterum uetus alumen scissile & plumosum fortissime lauatur in aqua, & saepius colatur per ipsam quousque sit sicut lacryma: & istae duae aquae permisceantur. Est enim certissime haec aqua coagulans, & uidebitur lapis qui per eam coagulatus est. Alibi lac uirginis sic fit, Lithargyrium tere in puluerem subtilissimum, quem cribra: quo cribrato pone in patella terrea plumbata cum aceto, & coquatur parum ad lentum ignem, quousque bulliat parum: tunc coletur per filtrum album, aut distilletur per filtrum, & recipiatur in uase mundo, & ita distilletur ter uel quater donec sit bene clarum. Postea accipe sagimen uitri & contere ipsum ut lithargyrium & cribra similiter: & pone puluerem in lixiuio forti ( uel aceto ) uel in aquam, & fac eodem modoiut de lithargyrio: & quando uelis lac ex eo fieri, misceantur adinuicem aquae predictae, & uertentur in lac albissimum atque spissum. Sagimen uitri & spuma uitri, idem: Lac uirginis ualet ad salsum phlegma, & ad guttam rosaceam. Aqua lithargyrii dealbat per se, aqua salis alkali denigrat per se: quas quum miscueris, adde arsenicum fixum & operare ad albedinem. Chalcanthi siue uitrioli multae sunt species: quarum una quae est rubea est colcotar, & uocatur chalcanthum Babylonicum & cerdonis, cuius sapor calidior sentitur cum stipticitate, unde etiam linguam incidit. Quod autem ex eo electum est, quod non est uetus, carens lapidibus, cuius etiam partes longae sunt & radiosae. Alia uero species est quod dicitur Syrum, eo quod de terra Syriae uidelicet de terra Ierusalem asportatur, cuius color est niger citrinitati attinens. Aliud uero quod de Aegypto affertur & de Cabrit. Est etiam eius alia species quae dicitur calcatidis ( uel fortasse calcytis ) & ipsum est chalcanthum, cuius color est uiridis, quod est omnibus aliis fortius, atque calidius existit & asportatur de Cypro, uocatur Romanum: Ipsius enim color parumper attinet colori azuri, & est solidum & clarum. Aliqui tamen dicunt quod Romanum primo positum ad ignem funditur, sed Cyprinum non. Tutiae tres sunt species: una nanque est Inda, quae est lapis subtilis: cuius color licet sit fuscus, albedine tamen magis participat. Haec uero gustata, frigida sentitur, & post paululum desiccat, & defertur a litoribus maris Indiae. Et ipse est lapis albus & subtilis, ac si parum salis ibi esset suppositus. Est et eius alia species, que Tutia uocatur marina, & ipsa uiridis lapis & asper atque perforatus, & asportatur a regione quae uocatur Agni. Alia quoque eius est species quae de Syria adfertur & Aphrica, atque a Tunicio & ab Hispania, quae est lapis albus, depictus atque grauis, per quam aes rubeum tinctum in citrinum mutatur. Arsenici duae sunt species: una crocei coloris, alia uero rubei: croceo utuntur mulieres pro pesilotro. Quidam Sophistae accipiunt unciam unam Solis limati, & lib. mediam arsenici noninati, terunt ipsum fortiter, & balneant ipsum in urina pueri, & ponunt in sacculo corii & constringunt ipsum bene, & dimittunt ita stare usque ad mensem, & tunc uidebitur Arabicum & c. Ex arsenico autem fit realgar: de arsenico tractatur Hermetis decimo capitulo. Qui autem harum & aliarum specierum mineralium ampliorem exquirit tractationem, uideat Matthiolum in ultima aut penultima editione Commentariorum in Dioscoridem. Liber Mercuriorum Raymundi. Fili oportet ut intelligas operationes, per quas creatur natura argenti uiui, & postea si scis uel habes notitiam ad cognoscendum nostrum argentum uiuum habebis artem integram: Quia operationes omnium non sunt plusquam una sola, quae fit per modum quem tibi dicemus: Tu accipe de liquore lunariae quantum uolueris ( per lunariam intelligo arg. uiu. ) & de illo per distillationem diuidas elementa: sed primo separabis aquam phlegmaticam, in qua stat mortificatus spiritus, & continua in balneo tuam distillationem quousque uideas distillari aquam animatam, quae incipit comburere, & illam distilla ad partem. Et quando illud quod poterit distillari per illum calorem receperis; & phlegma fuerit extra, sicut manifestat signum adustioniens, illam diuidas in duas partes: & unam partem seruabis ad creandum mercurium, ut cum eo terram lapidis sublimes. Et de secunda parte trahes elementa sine omni combustione sub conseruatione proprietatis sulfuris & argenti uiui per istum modum: Ponas partem aquae animatae super faeces, quae erunt in similitudinem picis fusae uel liquefactae in fundo uasis, & statim pone alembicum cum suo receptaculo & incende ignem ferraturarum & luta cum pasta, & illum ignem continua quousque quicquid poterit distillari distilletur per aequalitatem dicti ignis: postea pone in igne sicco cineritio, & illum continua de serratura seu ramentis lignorum, distilla oleum, & ad finem suae distillationis dimit te infrigidari materiam cum toto uase: Postea reduc suum liquorem primum qui est aqua & non oleum, super faeces: & reitera tuam distillationem; sicut iam dictum est, quousque faeces maneant siccae & combustae: & quod humidum unctuosum sit totum sublimatum sicut anima in substantia spiritus. Et fili, natura nostri spiritus operarur in omnibus rebus, & omnem rem excedit: & per illum fit nigredo, albedo, rubedo, siquando scies bene miscere. Mistio illarum fit sicut tibi diximus, quia unum intrat in aliud & figit illud, & rarefactum impletur condensato: & condensatum subtiliatur per rarefactum: & totum illud fit per solutionem & calefactionem & leui igne. Et iste ignis debet continuari, quousque elementa sint inuicem amplexa cum terminatione suae humiditatis, & sua terminatio est quod omne modicum comburatur, quousque lento igne desiccetur. Et scias fili, quod unum comburit aliud, & confortat, & docet pugnare contra ignem. Et sic fili in coquendo persequens elementa ad lentum ignem laetantur & conuertuntur in extremas naturas, quia liquefactum totaliter comminuitur, & fit non liquefactum, & humidum fit spissum. Et per istum modum fit corpus spiritus, & fit tenuis & fortis pugnans contra ignem. Et fili, proprietas cuius libet mercurii est dissoluere & dealbare suum sulfur. Et proprietas sulfuris sui est congelare et depurare suum arg. uiu. Et fili, iste uapor qui congelat argentum uiuum est de natura suae propriae substantiae mediae, quae stat in terra sicca subtili aerea mista et digesta et cocta cum lento igne secum continuando. Propter hoc igitur reducitur argentum uiuum dissolutum super suam terram siccam paulatim, non autem semel seu simul: quia uirtus sulfuris draconici citius conuertit modicum diuisum, quam multum indiuisum. Obserua igitur quod uirtus draconis ( id est lapidis philosophici ) non regitur pelago de Satalia: Quia hoc tu debes facere per intentionem congelandi & non soluendi. Sic fili, argentum uiuum regnat prius contra sulfur, sicut patet per uirtutem praecedentis capituli. Continua igitur suam operationem, assationem, & imbibitionem, quousque prima aqua habeat totum dealbatum, & sit congelata per uaporem sulfuris. Aliud non oportet te facere per contrariam operationem, quia sicut argentum uiuum uincit sulfur per totum: sic per contrarium, sulfur siccum uincit argentum uiuum per congelationem, & per reiteranem sublimationis talis sicut diximus. Et quando per iam dictam sublimationem & frequentem assationem uideris quod maior pars mercurii quantitatis fuerit deleta, reitera cum forti igne sublimationem super illum, quousque plus de sua aqueitate purgaueris ex toto: & quando uideris, quod totum fuerit eleuatum siccum ad modum pulueris mortui albioris niue contra spondilia uasis, reitera iterum sublimationem solum per se sine fecibus suis: tunc enim erit perfecte mundificatus & sublimatus ad efficiendam tincturam ad album, cui non potest similis inueniri. Quando sublimaueris et repereris dictam puram substantiam mercurii, tunc fixabis unam partem illius, & nos tibi dicemus modum fixationis in lapide maiori. Et quando illa pars fuerit fixata, fixabis postmodum aliam. Igitur reitera sublimationem partis non fixae super rem fixam, quousque illa similiter sit fixa, cum experientia probando si bonam fusionem tibi praestiterit super ignem: Et si sic, factum est: si non, coniunge sibi de argentum uiuum exuberato, reiterando suam sublimationem, quousque sit fusibile. Et modum exuberationis cuiuslibet argenti uiui tibi dedimus, si nos intellexisti in practica lapidis maioris, in cap. quod incipit, Fili exuberatio nuntritiua non est aliud & c. Et in ista practica, in cap. quod incipit, Tu accipias & c. sed illa illud facit de suomet argento uiuo. Et ideo ipsa est simplex: si uis lilam magis compositam, & uis eam de mercurio, dissolue eam in aqua prima quae est exuberata ex anima dicti mercurii de quo fit tinctura, postea separa aquam per distillationem super faeces, quousque aqua biberit & traxerit ad se humiditatem faecum mercurii. Ista est humiditas creatiua que super omnes alias manet super pugnam ignis. Et sic per solam substantiam mercurii facimus excellentem medicinam albedinis. Et sicut dicimus de uno, sic intellige nos dicere de omnibus: non expellimus aliquem nec uulgarem nec communem. Et quando dicimus communem, dicimus de illo quem Philosophi intelligunt: Et quando dicimus uulgarem, loquimur de illo quem rusticus intelligit, qui uenditur in apothecis. Sed bene intellige, quod ubi ipse est communis, ponitur sicut scimus nos, qui illum cognoscimus in propria uirtute & c. Intentio Summaria, Quae Aliter Dicitur Repertorium, ualde utilis ad intelligentiam Testamenti, codicilli, & aliorum librorum Raymundi Lullii. Aqua nostra philosophica tribus naturis componitur b, e, & h. & aqua minerae consimilis, in qua lapis noster dissoluitur, & in ipsa terminatur, dealbatur, & rubificatur: non enim operi coniungitur nisi essentialiter humefaciendo partes lapidis resoluti, tanquam phlegma praeseruans totum opus a combustione, industria artificis mediante: Ueruntamen noueritis totam eius substantiam, scilicet phlegma in decoctione a toto composito separari. Est enim phlegma nostrum substantia media, & aqua mercurii prima, in qua principium lapidis est, scilicet dissolutio eius, nec intrat cum eo, quanuis uiscera eius implentur naturae sensu ablato, nisi tanquam phlegmatica humectans partes rerum, & non generans uel augens. Unde radicales humores sunt essentiales lapidis partes sibi ipsis rebus imbibitae, a quibus constant partes rerum duntaxat: per istud utique augetur & nutritur quodcum que augetur & nutritur, per exuberationem illius humoris radicalis nuntritur & augetur lapis noster, de quo loquitur in suo codicillo in cap. de Uirtutibus & doctrina, quibus corrigitur error & c. & de illius exuberatione loquitur in sua practica. Est autem istud uere natura germinata, quae quanto magis in suo uase per ignem exigentem suo phlegmate decoquitur, tanto eius magis insita uirtus cum singulis partibus amplius decoratur & aptior redditur, ut ex ipsa fructus multiplex generetur. Hoc enim dicitur natura, medium, & lapis, & mercurius, arsenicum & spiritus subtilis, duabus participans extremitatibus, & sulfur album & rubeum, stringens mercurium, & conuertens ipsum in argentum melius quam de minera. Phlegma enim in quo decoquitur sulfur nostrum quod dicitur aurum istud est, ut recipiatur spiritualiter aer humidus in mercurii substantia, donec ipsius media pars in aquam condensetur actione caloris corporis mediante: nanque corpus metallicum uelut uirtus agens operatur tanquam masculus. Et istud ideo quoniam de proprietate sui est quod calor ipsius in humido includitur aereo, qui quum intrat poros mercurii frigidi, patitur & alteratur paulatim & paulatim: ut illud quod digeritur per calidum naturale, id resoluatur in aquam per minima: quoniam de proprietate cuiuslibet elementi est habere in se contrarietatem & agere in suum contrarium: partes uero quae in aquam resoluuntur, sunt in forma argenti uiui amalgamati cum corpore, qui resolui nequeunt, nisi magis & magis subtilientur. Et ideo si argenti uiui uolueris frigiditatem dissoluere, magis ipsam coagulas. Calor corporis quidem digerit & resoluit mercurium quantum deportatur in aquam cum suis partibus mercurialibus dissolutis: & sic phlegma nostrum ex tribus constat substantiis essentialibus, quae quidem essentiae elementorum sic ligantur adinuicem, quod plurimum uniuscuiusque cum plurimo alterius est adiunctum qualitatibus ipsorum: unde Alexander Peripateticus dicit, quod commistio elementorum facit mirabilia: eo quod elementa quosdam effectus melius operantur in misto quam in simplici. Et illud ideo quoniam in tali misto remanent propriae essentiae elementorum, quae sunt propriae uirtutes operatiuae, ut patet per aquam nostram philosophicam, quae dicitur Metallina, eo quod ex solo genere metallico generatur. In hac enim aqua saluatur dispositio media, quae est inter mollitiem & duritiem, mediante qua fit transitus a mollitie argenti uiui ad duritiem metalli perfectissimam. Unde nunquam fit transitus de extremo ad extremum, seu dem contrario ad contrarium nisi per dispositionem determinatam, quae participat de duobus contrariis. Nec est ista dispositio essentialis, argenti uiui in sua natura, nec sulfur in sui substantia seu natura, sed solum pars illorum: ex quorum alteratione partium essentialium ad terream substantiam mediam unanimiter peruenerunt: ideoque fixationem quandam suscipit tanquam spiritus fixionis pronus ad requiem, qui cum fixatur, separatur phlegma eius per desiccationem a toto composito generato. Ad suscipiendum ergo phlegma, condensa aerem per calidum & siccum, & siccum rectifica per calidum & humidum ( inhumando ) & habebis aerem in uaporem: quoniam aer spiritualiter intercipitur in auri materia, & aliorum mistorum. Aqua uero nostra composita post eius separationem alembici est in colore clara sicut aqua communis, & in principio sue separationis per filtrum, est in colore pallido, habens albedinem sicut albedo palearum tritici: cuius causa est digestio ( seu concoctio ) conuertens corpus ad citrinitatem. Et antequam separetur per filtrum est nigra: cuius causa est corruptio terrestreitatis corporis tenebroli, lucidiores partes corporis detegens in forma corrupta, quamuis ita non sit. Et post eius decoctionem completam quae fit per rarefactionem est candida in occulto: qui quidem candor nil aliud est quam spiritus a corpore resolutus, deportatus in phlegmate suo. Phlegma uero uariatur in colore, quotiescunque enim suum continens uariatur, & toties phlegma: quoniam phlegma non uariatur nisi propter formam spiritus. Nam spiritus in aliqua decoctione uariatur in colore, & certe etiam tenetur in pondere, & augmentatur in uirtute & potentia. Quum uero terra imbibitur cum aqua post separationem per filtrum, albescit materia nigra super Porfidum: sed statim cum materia conuertitur, albedo occultatur in materia: & ita facit donec uirtus aquae uincit uirtutem terrae. Attamen antequam ad eius terminum uerum in colore terra peruenerit, multi uel quasi infiniti colores apparebunt, de quibus incertissime sciret aliquis dare intelligentiam. Facit enim terra in decoctione sua cum aqua sua multas glandulositates siue gibbositates ad modum ampullarum, in quibus apparent omnes colores mundi ita resplendentes, quod raro crederet quis, nisi qui uidet & ex pertus est. Substantia uero huius aquae est spiritus corporis lucidans atque illuminans: qui in radice naturae, metallo erat unitus & coagulatus, non igne, sed uirtute mirabili: sed dum coagulatus est, inuenitur participans duabus extremitatibus: & est partim fixus & partim uolatilis: & ideo dicitur medium, in quo est uirtus fixatiua: sed dum figitur, sequitur propriam naturam metalli, eo quod materia est natura metalli. Hoc enim uocatur sulfur, & est liquor dulcis, ad modum spiritus in puluerem sublimatus: nunquam enim potest creari liquabilitas in materia aliqua nisi mediante isto spiritu liquoroso. Iste enim spiritus generatur ex humore seminali duorum contrariorum quo ad caliditatem & frigiditatem: & unius generis, quo ad suam naturam, quorum unus est Sol, & aliud arg. uiu. in uno gradu, in alio uero gradu est Luna & argentum uiuum. Ueruntamen hoc arg. uium. in certo gradum, quando cum Sole coniungitur, cum non sit argentum uiuum in natura sua, quia alias fortiores uires acquisiuit caliditatis. Argentum uero uiuum tanquam materia patiens iungitur Soli: Sol uero tanquam agens. Non autem Sol iungitur arg. uiuo, nec masculus cum femella, nec e conuerso: quoniam realiter natura media uiui arg. dominatur in auri materia & corrumpit ipsum, ac si ageret in ea sicut masculus. Non autem solum corrumpit ipsum, sed ulterius ingreditur humiditatem fixam & calidam Solis, & cum suo iungitur spiritu, & hoc mediante illo in quo deportatur utriusque genus. Unde Sol non iungitur cum argento uiuo, nec argentum uiuum cum Sole nisi per substantiam mediam. Nec unum diligeret aliud nisi per talem dispositionem naturae affinem, quorum substantia una, scilicet argentum uiuum supereminet substantiam Solis in quadrupla sui parte, & Luna in dupla sui parte, eo quod frigidior Sole: quia magis uigent uirtutes actiuae in Sole quam in Luna in principio confectionis lapidis. Ueruntamen quantitas materiae Solis non excedit precium in ueritate unius aurei. Plus autem excedit in ualore materia Lunaris, eo quod terrestrioris naturae & fragilioris uirtutis est. Et ideo cum auri uirtute confortatur, & sine ipso debilitatur: Nam Luna quamuis frigida sit apud omnes in secundo, tamen est in tertio gradu: sed non habet tantam uirtutem quod possit agere in materiam passiuam argenti uiui, nisi succurratur per materiam magis actiuam: & ideo terra sulfuris praeparatur cum arsenico nostro, sicut arsenicum cum sulfure nostro. ( arsenicum nostrum, terra Lunae: sulfur, terra auri ). Sulfuris autem compositio est, quod si decoquatur oleo suo ( id est aere ) cum modico fermenti infra octo dies reuertitur totum in puluerem rubicundissimum tingens argentum in aurum. Ubi seruetur materia quaesita. Praeparatio autem aquarum, & an debeat poni in opere, & quid de ipsis fieri debeat, iam enarratum est in libris Philosophorum. Et iam dixi, quod materia quaesita reseruatur in humido balneo Mariae, phlegmatico conseruatiuo & putrefactiuo cum sua spissitudine in furno secreto Philosophorum. Qualiter fiat distillatio. Distillatio autem fit per uenas uitri absque separatione materialium: imo coniunctione in furno nostro secreto est nostra sublimatio. Et iam de mediorum naturis est satis declaratum. Quomodo corpora nutriantur. Corpora autem non nutriuntur, sed solum germen eorum in se ipsis cum igne uariae decoctionis, circa quam est hic aspicienda practica. Nam & corpora non sunt nisi germinis eorum pabula: quoniam hoc certum est quod corpora mutantur, & alterantur, & reducuntur ad naturam germinis spiritualis: ipsum enim germen augmentatur congelando, & nutrit se ipsum dilatando sicut puer cum lacte uirginis: ita quod corpora tanquam fercula eius resoluuntur, & in ipsum conuertuntur: sic quod dissolutio corporum fit, cum spiriritus congelatur & nutritur. Et congelatio spiritus fit, cum corpora dissoluuntur, & in aliam naturam reducuntur. Et ita congelatio unius non fit absque dissolutione alterius, nec e conuerso. Et generatio formae aduenientis non potest fieri absque corruptione praecedentis. Forma quidem corporum propter formam spiritus aduenientem, & tota substantia corporis cedit in alimentum, & formam substantialem spiritus: sic quod omnis solutio est mortifera ( corpori ) sicut omnis congelatio uiuificatiua, & causa uitae propinquissima. De forma uasis, & qualis sit. Forma uasis quidem artificialis in quo dictum opus perficitur, talis est qualis est forma uasis naturalis cum suis longis uenis, in quibus fit separatio puri ab impuro: nec est alterius formae, & est unicum uas cum duabus cannis. Nam ad hoc praecipue debemus naturam imitari. Quando fiat fermentatio. Fermentatio autem fit post originem infantis ( id est post sublimationem sulfuris ) ut sibi administretur optimum ferculum existens cum tota sui substantia, ut corpus debile magis ac magis substentetur & reducatur ad naturam fortiorem. Nam fermentatio nil aliud est, quam cibus spiritualis conuertibilis in essentiam infantis: & ut totum efficiatur opus unius naturae: ueruntamen in tali cibo praecedit ipsius praeparatio. Nam haec fermentatio cibalis, debet esse de sua propria natura, & sibi assimilanti, quonsam nisi assimilaretur ei, nunquam in eorum naturam incorporaretur, uel conuerteretur in naturam sulfuris. 188 Repertorium Praeparatur quidem & subtiliatur ut purae sit nutrimentalis conuersionis & tunc talis est natura nostri lapidis quod est conseruatiuus & confortatiuus: quanto enim magis preparaueris fermentum, tanto magis habilius erit ad conuertendum & dirigendum. Quot modis fiat praeparatio fermenti. Fit autem praeparatio fermenti multis modis: uno modo per dissolutionem in aquam lapidis, & per reductionem: alio modo per calcinationem & lauationem cum argento uiuo, & eleuationem eius substantiae mediae: & deinde per dissolutionem in aquam lapidis & aquarum coniunctionem, & per istum modum est facilius conuersiuus: Alio modo per incerationem calcis, & dissolutionem eius: Alio etiam modo per uacuitatem suae nature terrestris durae & compactae. Lapis enim noster est sicut corpus simplex, quod recipit cuiuscunque rei formam quae sibi adiungatur. Quomodo fiat coniunctio Solis & Lunae. Cum uero lapis ad album perficitur, fit coniunctio Solis & Lunae, donec Sol traxerit Lunae substantiam ad eius naturae colorem: hoc uero fit cum igne lapidis: deinde continuetur, quousque patiatur cum rebus sui generis. Quomodo medicina habeat ingressum. Medicinae autem tam albae quam rubeae catlere possunt & impressionem habere in omni quod sibi per minima iungitur. Ad dandum ingressionem medicinae. Si autem uolueris facere proiectionem super corpus, pone de eius spiritu in Elixir, & per talem artificium in illud habebit ingressum medicina: Et in hoc latet Practica apud plures. Aristoteles De Perfecto Magisterio. Cum solerti indagine uniuersarum rerum artificia philosophia comperierit sedulitate, tum carissime fili, exquisitionis sagacia Alchymiae artis magisterium adinuenit: quod eatenus reliquarum rerum praepollet argumentis, quatenus ipsum de secretioribus naturae abditis reperitur. Ratio enim sufficit huius artis operandarum rerum apparentes & manifestas uirtutes uel naturas tantum cognoscere: Nihil enim in arte hac perficeret nisi earundem interiores uel occultas naturas absque errore quis cognosceret. Ars enim haec de Philosophia, est occulta, & est de illa parte Philosophiae, quae Meteora nuncupatur. Loquitur enim ars haec non solum de eleuatione & depressione elementorum, sed etiam elementatorum: Scias hoc quia magnum secretum est. Scias praeterea hanc artem uocari inferiorem Astronomiam, & superiori primae est commparatiuma. Loquitur enim superior Astronomia de stellis fixis in firmamento igneo, & de septem erraticis quae planetae nuncupantur, quia motu contrario firmamenti feruntur: Haec autem ars loquitur de lapidibus fixis in igne, & de his quae ab igne fugiunt: Lapides uero quae stelae dicuntur, sunt Sol, Luna, Mars, Saturnus, lupiter, Uenus, nitrum, calx, carbunculus, smaragdus, & reliqui lapides, qui ab igne non fugiunt. Lapides uero qui planetae uocantur, sunt arg. uiu. sulfur, arsenicum, sal armoniacum, tutia, magnesia, & marchasita. Isti enim super ignem non perseuerant, sed seorsum & paulatim ab eo fugiunt & euolant, nisi ad ipsum sustinendum quibusdam inenodabilibus uinculis & artificiosis nexibus indissolubiliter constringantur: quae diutina constantia & subtili meditatione instantique simul operatione non festina, post multorum laborum fallacias & operationum diuersa sophismata philosophia perfectissime est consecuta, & eorum arcana suis reliquit filiis. Si enim alius, quam eius filius hoc attentare praesumpserit, ut indignus penitus repulsam patietur: & se, opus, & expensas amisisse merito deplorabit: scias hoc quia magnum secretum est. Uocantur autem praetacti lapides fusi super ignem corpora & animalia, & fugientes ab igne, spiritus. Sicut enim corpus siue anima non uiuit nec erigitur nisi prius spiritetur, sic & predicta corpora quasi mortua iacent, nisi cum praedictis spiritibus uiuificentur & erigantur, seu opere naturae in mineris suis fiat in millibus annorum, seu opere philosophiae cum sint effossa de suis mineris, & hoc fit in die una respectu operis naturae: imo ut uerius fateatur in hora una: fit tamen cum medicamine, cuius compositio multi temporis spacium anticipauit. Dicuntur etiam lapides fixi super ignem substantiae, & fugientes ab igne: quia sicut substantiae per sestant, nec alterius naturae beneficio reguntur, sic lapides fixi super ignem sua potestate perseuerant: & sicut accidentia non possunt suas qualitates ostendere nisi cum fuerint substantiis sociata, sic lapides fugientes ab igne non possunt suas demonstrare uirtutes nisi cum fixis fuerint maritati: Scias hoc, quia magnum secretum est. Scias quoque quod predicta non bene ad inuicem se recipiunt, nisi prius fuerint utraque munda: non enim recipit corpus spiritum, nec spiritus corpus, ita quod fiat spirituale corporeum, & corporeum spirituale, nisi sint ab omni sorde prius perfectissime defoedata uel defaecata: cum uero sint sic, complectuntur corpus & spiritum, & spiritus corpus, & prouenit ex eis operatio perfecta. Et eriguntur corpora in examinatione, & spiritus tenentur a corporibus super ignem: Scias hoc quia est magnum secretum. Quicunque ingitur hoc ignorat secretum, ab opere manum suspendat, donec ipsum sciat: Dum enim hoc ignorauerit, non gaudebit operis sui perfectione: & cum hoc sciuerit, gratulabitur sibi operationem ad uota compleri. Rogo itaque te fili, ut incessabili lectione philosophiae libros scruteris, ut & eius filius & huius arcani magisterii habere sagaciam merearis. Qui enim in legendis libris deses extiterit, in praeparandis rebus promptus esse non poterit: quia non potest de leui eius in Practica manus crescere cuius in Theorica intellectus desudare renuerit. Ille nanque ad operationem securius accedit, in cuius mentis aenigmate plures operationum imagines uarieque resultant. Ne autem tu fili carissime omnia philosophie uolumina ad inueniendum praelibata secreta quasi errabundus percurreres, hunc librum tuo conscripsi nomini: in quo omnia ea cum suis praeparationibus per sermonem completum redegi, quae in praenominatis nominibus propinquiora, faciliora & notiora reperi ad componendum album & rubeum Elixir, ut tibi ad operandum facilis esset aditus. Elixir quid Secunda ratio. Est autem Elixir compositum ex speciebus limpidis antidotum, medicina & purgamentum omnium corporum curandorum & purgandorum, & attorniandorum in Lunificum & Solificum uerum. Caueas ergo ne ad condendum, uel componendum procedas, antequam inueneris componentium pondera completa. Quia secundum componentium ponderum perfectionem, erit compositionis operatio. Scias hoc quia est magnum secretum. Scias etiam quod non poteris perfecte mundificare, nisi prius mundificandorum naturas omnes & aegritudines bene cognoueris. Sunt etiam in praelibatis corporibus quedam aegritudines, quas partim a mineris suis, & partim ab elementis suis contrahunt qualitatibus. Omnis etiam elementata res quatuor in se retinet qualitates actiuas & passiuas, exterius siue interius, mollitiem siue duritiem & horum medium uerbi gratia, res si exterius est calida & humida & mollis, interius est frigida & sicca & dura: Quia omnis rei manifestum, suo contrarium occulto: Scias, quia est multum secretum. Unde si perfecte cognoueris exteriorum rerum consistentias & interiores de leui tum cognosceres, & econuerso. Et si occulta manifestare sciueris, scies & manifesta occultare: Sed in quibusdam rebus, ut in plumbo, totum manifestatum occultari, & totum occultum manifestari. Et in quibusdam medium occultum manifestari tantum, ut in aere, & medium occultum manifestari ut aurum, ut ad sanitatem perfectam perueniant, uel saltem ad neutralitatis officium perducantur. Scias hoc, quia est maximum secretum. Scias etiam quod rerum quaedam sunt sanae, quaedam sunt aegrae: Sanae dicuntur in quibus quatuor qualitates cum mollitie & duritie ita aequaliter existunt, quod nulla earum uincitur a sua contraria, sicut in auro perfecto: In ipso nanque sunt ita aequatae, quod neutra superfluit alteri: Aegrae dicuntur illae, in quibus est huiusmodi contrarium: Neutrae uero dicuntur illae, in quibus species aequa proportione terminatae sunt, tamen una parum uincit alteram; ita quod leui artificio & pauco medicamine sanantur, ut est aurum album & argentum purum in quibus sola tinctura fixa incolumitas restauratur. Scias hoc quia & c. Ut autem hoc facere scias, totis uiribus enitaris, & tu labora ut intelligas que dicam & Deus alleuiet te: Scias quoque quod res ita subtili artificio, & mystica coniunctione adinuicem sunt aequaliter commistae, quod in qualibet re omnis res existit per potentiam, etiam si per uisum in ipsa non comprehendatur, sed in rebus liquefactis clarius quam in aliqua re discernitur: Sunt enim auri interiora argentea, & argenti aurea, & econuerso. Et in aere sunt similiter aurum & argentum potentialiter, licet non uisibiliter: & in eisdem sunt plumbum potentialiter & stannum: & in istis sunt econuerso aurum & argentum in potentia: quod totum tibi patebit cum eorum praeparationem & substantiarum ipsorum transformationem, & ipsorum commutationem secundum naturae actionem scies. Scias etiam quod non conuenit cum lapidibus non praeparatis aliquid operari. Est enim operatio thesaurus rei & hospitium complementi. Si ergo completa & perfecta praecesserit operatio, perfectum & completum aderit complementum: Et si diminuta, diminutum. Et quantum decrescit perfectionis in preparatione, tantum expectetur diminutionis in operis proiectione. Semper tamen oppositiones uis aliqua proculdubio praestolatur. Praecedit autem operationem perfectae operationis quaedam rerum purificatio, quae a quibusdam mundificatio, & a quibusdam administratio, a quibusdam rectificatio, a quibusdam ablutio, & a quibusdam separatio nuncupatur. Ipsa enim puriores rerum partes disgregat ab impuris, ut grauioribus abiectis partibus, cum leuioribus opus compleatur: Et hoc dedit Hermes intelligere in suo secreto, quod de hoc opere composuit: dixit, Separabis terram ab igne, & subtile a spisso. Scias hoc quia magnum & c. Scias quoque quod perfectae praeparationis negocium non solum contra superfluorum remotionem, uerum etiam contra deficientium adiectionem uersatur, secundum quod in quodam opere meo habetur quod Lumen luminum inscribitur. In eo namque inter caetera quae de huius magisterii subtilitate reseruaui, dilucide dixi, Quod perfecte praeparare, est superflua demere, & deficientia supplere: quia non possunt grauia nisi cum leuium superius, nec grauia nisi cum grauium inferius consortio detrudi: nec posset calidum nisi frigidi, nec frigidum nisi calidi: nec humidum nisi sicci, nec siccum nisi humidi: nec durum nisi mollis, nec molle nisi duri adiunctione aliquo modo temperari uel praeparari. Quum uero alternatim congrue desponsantur, generatur ex eis substantia temperata, quam non potest ignis uiolentia superare, nec terrae foetulentia uitiare, nec aquae limositas condensare, nec contractus omnes obumbrare. Et Hermes huius doctrinae princeps in fine sui praenominati secreti, uolens quomodo, & ex quibus lapis, quem praedixerat omnem rem subtilem uincere, & omnem rem solidam penetrare, compositus esset, ostendere, hoc idem insinuat, cum dixit, Sicut hic mundus creatus est, ita lapis quem dixi est creatus, id est factus: hoc est, sicut hic mundus sensilis ex grauibus & leuibus, mollibus & duris, calidis & frigidis, humidis & siccis inter se inuicem a natura concordiae pace ligatis perpetuus est effectus, ita & lapis quem praedixi, omnem rem subtilem, & omnem rem solidam penetrare, ex eisdem in id ipsum per philosophiam uero ex amicabili foederatis super ignem perpetuus est creatus. Scias hoc: Perfecta uero corporum & spirituum praeparatio per superflui remotionem & absentis additionem, exercitio quatuor regiminum adimpletur: Primum eorum est ad naturam ignis reductio: secundum est in aqua resolutio: tertium est in aere leuigatio: quartum est ad terram compressio. Primum fit calcinando, secundum soluendo, tertium per alembicum distillando, quartum uero igne leui coagulando uel congelando. Et hoc est eorum integra praeparatio: & hoc innuit Hermes in suo secreto praenominato, cum dixit, Suauiter cum magno ingenio ascendit a terra in caelum, & iterum descedit in terram: per haec enim dedit intelligere, corporum calcinationem, & spirituum cum sublimatione fixionem: quia hoc est eorum calcinatio. Et solutionem ostendere uolens, ait, Nutrix est eius terra, id est inhumatio: nutrix eius, & reuiuificatrix est: per ipsam enim res, quae fuerant prius cum calcinatione mortificatae, nutriuntur & reuiuificantur cum in liquorem in mundatione rediguntur. Item ut ostenderet distillationem per alembicum, ait, Portauit illud uentus in uentre suo: cum enim aquam per alembicum distillatur, tunc prius per uentum, id est fumum in aere leuigatur, & ab inferiori parte uasis ad alembici uerticem deportatur, licet propter conclusionem iterum in aquam reuertatur. Hanc autem distillationem quidam in rebus liquorosis loco sublimationis habuerunt, & ipsam sublimationem nomine uocauerunt. Item ut ostenderet coagulationem, in quas uis eius integra est, si uersa fuerit in terram, id est ad fixionem, ut ostenderet generaliter quidquid per partes prius expresserat, dixit, Et recipiet uim superiorem & inferiorem, id est naturam superiorum & inferiorum elementorum: quia licet a leuioribus exordium sortiatur, debent tamen in grauia terminari, ad hoc ut super ignem perpetuam habeat perseuerantiam. Hic enim loquens de praeparatione unius illorum tantum quae ad componendum lapidem philosophicum requirit, exemplificando de uno, ut breuis fieret, in unoquoque singulorum praeparationem integram denotat, quia tunc est eorum peracta praeparatio, cum uersa sunt in terram, id est ad fixionem super ignem, & fusionem faciunt sine fumigatione: & tunc uincent omnem rem subtilem, & omnem rem solidam penetrabunt. Scias hoc & c. Scias praeterea, quod propter difficultatem & longitudinem integrae praeparationis, quidam in agendo omittunt unum quatuor praedictorum regiminum, quidam duo, quidam tria: & cum uno tantum procedunt ad componendum: quia quidam calcinant tantum, & componunt: quidam calcinant & soluunt & componunt, & ita de reliquis. Unde scias quod predictorum multiplices manauerunt compositiones secundum uarios diuersorumque Philosophorum processus, tum cum igne, tum cum solutione, tum cum utroque Quidam enim dixerunt, quod praedictorum non potest fieri totalis & perfecta commistio, nisi cum igne: Et quidam quod non nisi cum solutione: & quidam quod non nisi cum utroque. Illorum autem qui cum solo igne operabantur, duplex erat processus: Quidam enim accipiebant praedicta tantum separata, & conterebant in unum fortiter & sublimabant subtile a spisso, semper reducendo id quod erat superius super id quod erat inferius, donec totum inferius remaneret, & in spissi naturam per ignis officium transmeabat. Et dicebant quod hoc modo fiebat Elixir firmum super ignem apud Arabes. Quidam uero spiritus praelibatos cum sublimatione figebant, & postea fociabant eos corporibus calcinatis uel ablutis, & ex eis unum corpus cum fusione faciebant: & dicebant quod erat Elixir firmum super ignem: Et sunt uiae illorum qui cum solo igne operabantur. Illorum uero qui cum solutioue tantum operabantur, duplex erat uia: Quidam enim unumquodque praedictorum separatorum per se soluebant, & eorum aquas secundum iusta pondera permiscebant & congelabant in lapidem, & dicebant quod hoc erat perfectum Elixir. Alii uero huius sectae Philosophi accipiebant praedicta abluta, & componebant omnia simul & soluebant insimul, & postea coagulabant: Uerumtamen quidam solutione facta, aquas solutorum distillabant per alembicum, dicentes, quod hoc erat complementum claritatis ipsorum & splendoris, & tincturae ex aggregato proueni ebant inde. Nam aqua clarissima quam postea in aquam coagulabant, dicebant quod illud erat uerissimum Elixir. Illorum uero qui cum utroque procedebant, septuplex erant semita: Quidam enim soluebant corpora calcinata, & inde imbibebant spiritus sublimatos, & inde imbibebant corpora calcinata: Sed tamen hoc debilius est primo. Quidam autem cibabant arg. uiu. cum corporibus, & soluebant, & ex huius aqua imbibebant sulfur & arsenicum sublimatum, & iterum soluebant totum hoc, & congelabant, & dicebant quod hoc erat Elxir perfectum. Quidam uero cum sulfure & arsenico separatis, cibabant corpora sublimanda cum pondere sui, & postea soluebant & potabant inde duplum arg. uiui separati, & iterum soluebant & coagulabant & dicebant quod hoc erat Elixit rectum & bonum. Quidam uero cum corporibus cibatis cum sulfure & arsenico, ut dictum est, cibabant argentum uiuum & coagulabant, & dicebant quod hoc erat rectum & bonum Elixir. Quidam autem dicentes uere uerissimum Elixir ex quatuor rebus debere constare eiusdem generis, non diuersi, & non ex pluribus nec paucioribus, quia tunc corrumperetur corpus, componebant Elixir ex quatuor spiritibus principalibus, scilicet arg. uiuo, sulfure, arsenico, & sale armoniaco: ita tamen quod argentum uiuum prius sublimando figebant, & postea soluebant ipsum cum sale armoniaco praeparato, dissoluto & distillato per alembicum: & tunc argentum uiuum sic dissolutum distillabant per alembicum, & post ipsum coagulabant, & dicebant quod ipsum sic praeparatum est, uera huius artis medicina, & lapis non lapis, & corpus spirituale, & spirituale corporeum, & id quod retinet omne uolatile a fuga, & fermentum, & tinctura duorum Elixirum, & argentum uiuum accidentale quod praetulit se auro, & uincit ipsum, & illud quoque occidit & uiuere facit, & uerum argentum uiuum coagulatum, & pater omnium mirabilium huius magisterii. Postquam uero ipsum coagulauerant, ut dictum est, ipsum cum aqua salis armoniaci praeparati & fixi, iterum soluebant, & inde imbibebant argentum uiuum sublimatum & sulfur, & arsenicum praeparata, & tunc soluebant omnia simul, & post distillabant & coagulabant, & haec coagulatione ultima cerabant, & dicebant quod hoc erat uere uerissimum Elixir: Ego autem noui uerissime quod quodlibet praedictorum corporum & spirituum, si perfecta praeparatione fuerit praeparatum, album & rubeum est Elixir per se solum: Scias hoc & c. Licet autem quam plures fuerint adhuc modi ex praedictis corporibus & spiritibus Elixir componendi ex obscurissimis uerbis Hermetis a diuersis Philosophis enucleatis scripti, laudabiliores tamen & & eos qui ueraciores existunt secundum huius rei proprium euentum semper cum Dei auxilio sum secutus. Itaque tu fili carissime operare secundum quem uolueris praedictorum sex modorum, neque ad alios modos tua declinet intentio: quia si secundum ipsos fueris operatus, inceptum opus cum Dei auxilio fine concludes congruo, & exinde laboris mercedem recipies. Secunda huius artis ratio. Omnia quidem corpora quae a Lunari globo inferius a summo condita sunt opifice, quatuor participant elementis, & quatuor naturis, & quatuor naturarum complexionibus, & quatuor principalibus coloribus & quatuor saporibus, & quatuor odoribus, & duobus sexubus. Elementa quatuor sunt, ignis, aer, aqua, & terra: quatuor humores naturales, sunt sanguis, bilis flaua, phlegma, melancholia. Naturae sunt quatuor, caliditas, frigiditas, humiditas & siccitas. Quatuor naturarum complexiones sunt, caliditas & siccitas, caliditas & humiditas, frigiditas & siccitas, frigiditas & humiditas. Quatuor principales colores sunt, albus, niger, citrinus, rubeus. Quatuor sapores sunt, insipidum, acidum, dulce, & amarum. Quatuor odores sunt, bonus, foetidus, acutus, remissus, id est non multum acutus. Sexus duo sunt masculus & foemina. Altitudo corporis est eius manifestum. Profunditas corporis est eius occultum. Et latitudo est eius medium. Participant ergo omnia praedicta corpora secundum has tres dimensiones omnibus praedictis hoc modo: Corpus si in altitudine sua est terreum, in eadem est frigidum & siccum, melancholicum nigrum, acidum, foetidum, foemineum: Et idem in suo profundo est aereum calidum & humidum, sanguineum, citrinum, dulce, odoriferum, masculinum: idem in latitudine sua in uno latere est aqueum, frigidum & humidum, phlegmaticum, album, insipidum, remissum, foemineum: lii alio latere est igneum, calidum et siccum, cholericum, rubeum, amarum, acutum, masculinum. Et haec sunt ligamenta quibus corpora omnia adinuicem colligantur, quod in corporibus congelatis clarissime deprehenditur. De plumbo. Incipiam igitur tibi id ostendere, ut perfectius meditari mente, & sermone apertius recitare potero, a plumbo sumpta origine, ut completis & diminutis congelatorum partibus cognitis, & etiam cognito, in qua eorum parte diminutiones sunt completae, & in qua diminutae, expedite & absque confractionibus recte ad operandum procedas. Uoco autem hic completas quas in precedenti parte uocaui sanas, aegras & neutras: Sanitas enim perfecta res est. Aegritudo & neutralitas diminuta. Perfectius ergo magisterium est corpora ad sanitatem, quam ad neutralitatem ducere, cum scienti utrunque facilem sit & possibile. Quidam uero Sophistae naturarum rerum inscii, & secretum philosophiae ignorantes, & regimentorum eius improuidi inuenientes scripturas eius de his rebus, easque non intelligentes, cum post opus nihil in manibus suis inueniant, errorem imperitiae suae philosophiae adscribentes, hoc opus non solum difficile, uerumetiam impossibile praedicant: de quibus philosophia non curat: non enim omnes ad hoc epulum conuocat, sed illos tantum qui huius mensae accubitus digni, & istius miri refectione epuli sunt inuenti: Satage ergo fili, ut non sis Sophista, sed sis Philosophus: ut rerum uirtutes non solum meditatione, uerumetiam medicatione & experientia cognoscas: Meditatio enim sine experientia nihil prodest: sed experientia sine meditatione proficit. Unde plus est experientia quam meditatio perquirenda. Quicunque igitur experientiam huius artis fuerit assecutus, erit in hac arte philosophus, & inter mensae praedictae conuiuas merito numerandus, & ex ferculis quae exuperant rei omnis mundanae precium dulcedine & affectu perpetuo satiandus. Uerum cum de huius rei experientia nemo possit prima fronte esse discretus, tibi suadendum prouidi ut operatione incepta non cesses, si prima uice non fueris operatus, sed bis uel ter & etiam amplius si necesse fuerit reitera, quousque quod appetis perfectissime deprehendas: neque ab hac re labor inanis inanium rerum, nec expensae rerum te amoueant: quia cum instantia uinces, & cum sapientia superabis, & ad id, Deo duce, deuenies quod optasti: & de manuum labore mercedem & lucrum de rerum sumptibus rehabebis: neque indigebis huius operis reiteratione, ex quo semel ipsum perfecte peregeris. Quod si prima uel secunda uice labore fatigatus uel expensis perterritus cessaueris, inde detrimentum & non augmentum te scias incursurum. Igitur antequam incipias delibera, nec inchoes, nisi consummare disponas. Sed ne propter hoc nimia suspensione animum tuum arguam, quod tibi sum pollicitus, accipe. De plumbo rursus. Plumbum in sua altitudine frigidum & siccum est, argentum nigrum, molle in actu, & argentum in potentia, nigrum, terreum, melancholicum, acidum, foetidum, foemineum: in suo profundo est aurum, calidum & humidum aereum, sanguineum, citrinum, dulce, odoriferum, masculinum: in uno latere est frigidum & humidum, stannum & argentum uiuum aqueum, phlegmaticum, album, insipidum, remissum, foemineum: & in alio latere est calidum & siccum, id est ferrum, uel aes, igneum, cholericum, rubeum, amarum, acutum, masculinum. Conuertitur igitur plumbum facilius in argentum quam in aliud corpus, quia facilius est altitudinem corporum detegere, quam latera eorum uel profunda: Et similiter leuius est manifestare latera eorum quam profunda. Destanno. Stannum in altitudine sua est frigidum & humidum, id est secundum stannum & arg. uiu. aqueum, phlegmaticum, album, insipidum, remissum, foemineum. In suo profundo est calidum, & siccum, id est ferrum, igneum cholericum, rubeum, amarum, acutum, masculinum: in uno latere est frigidum & siccum, id est plumbum & argentum nigrum, terreum, melancholicum, acidum, foetidum, foemineum: in alio latere est calidum & humidum, id est aurum, aereum, sanguineum, croceum, dulce, odoriferum, masculinum: Conuertitur ergo facilius stannum in arg. uel aurum quam in aliquod aliud corpus, quia facilius est ad latera corporum, quam ad ipsorum profunda peruenire. De ferro. Ferrum in altitudine sua est calidum & siccum, id est ferrum & aes, igneum, cholericum, rubeum, amarum, acutum, masculinum. In suo profundo est srigidum, & humidum, id est stannum & arg. uiu. aqueum, phlegmaticum, album, insipidum, remissum, foemineum. In uno latere est calidum & humidum id est aurum, aereum, sanguineum, croceum, dulce, odoriferum, masculinum: in alio latere est frigidum & siccum, id est plumbum & arg. nigrum, terreum, melancholicum nigrum, acidum, foetidum, foemineum. De aere. Aes in sua altitudine est calidum & siccum, id est aes & ferrum, igneum, cholericum, rub eum, amarum, acutum, masculinum: in suo profundo est frigidum, & humidum, id est stannum, arg. uiu. aqueum, phlegmaticum, album, insipidum, remissum, foemineum: In uno latere est calidum & humidum, id est aurum, aereum, sanguineum, croceum, dulce, odoriferum, masculinum: In alio latere est frigidum & siccum, id est plumbum & arg. nigrum, terreum, melancholicum, nigrum, acidum, foetidum, foemineum, De argento uiuo Argentum uiuum in sua altitudine est frigidum & humidum, id est argentum uiuum & stannum, aqueum, phlegmaticum, album, insipidum, remissum, foemineum: In suo profundo est calidum & siccum, id est aes & ferrum, igneum, cholericum, rubeum, amarum, acutum, masculinum: In uno latere est frigidum & siccum, idest plumbum & argentum nigrum, terreum, melancholicum, nigrum, acidum, foetidum, foemineum. In alio latere calidum & humidum, id est aurum aereum, sanguineum, croceum, dulce, odoriferum, masculinum. De argento. Argentum in sua altitudine frigidum est & siccum, id est argentum & plumbum, terreum, melancholicum, nigrum, acidum, foetidum, foemineum: In suo profundo est calidum & humidum, id est aurum, aereum, sanguineum, croceum, dulce, odoriferum, masculinum: In uno latere est frigidum & humidum, idest stannum & argentum uiuum, aqueum, phlegmaticum, album, insipidum, remissum, foemineum: In alio latere est calidum & siccum, id est aes & ferrum, igneum, cholericum, rubeum, amarum acutum, masculinum De auro. Aurum in sua altitudine est calidum & humidum, id est aurum, aereum, sanguineum, croceum, dulce, odoriferum, masculinum. In suo profundo frigidum & siccum, id est plumbum & argentum nigrum, terreum, melancholicum, acidum foetidum, foemineum. In uno latere est frigidum & humidum, id est stannum & arg. uiu. aqueum, phlegmaticum, album, insipidum, remissum, foemineum: in alio latere est calidum & siccum, idest ferrum & aes, igneum, cholericum, rubeum, amarum acutum, masculinum. Haec est enim omnium corporum adinuicem conuenientia, quam uidentes Philosophi aestimarunt unum posse in aliud transformari, & eorum aestimationem confirmauit actus. Conuerterunt enim argentum in aurum. uel e conuerso, & sic de reliquis secundum generationem & corruptionem. Nolo autem ut mireris si Sol in quacunque dimensione fuerit corporeum, & solus obtineat ne cum eo aliquod aliorum corporum habeat societatem: hoc enim suae naturae temperantia, & suae substantiae puritas & nobilitas meruerunt: Et propter hoc etiam inter omnia corpora obtineat principatum. Nolo etiam ut mireris, si argentum uiuum inter corpora nunc & inter spiritus in precedentibus numeretur: suae nanque naturae conuertibilitas exigit, ut nunc corporibus nunc spiritibus societur. Spiritibus enim sociatur rationabiliter propter fugacitatem ab igne, quam habet antequam corrigatur, & quia exaltat in examinationem corpora, cum est correctum. Corporibus quoque de iure sociatur, quod in ipsum omnia corpora uerti possunt, & ipsum ab omnibus corporibus potest reduci, uel quia per admistionem sulfuris cum eo, ex ipso omnia corpora originem sortiuntur, quod patet in generatione omnium metallorum. Auri generatio. Aurum generatur ex argento uiuo claro, misto cum sulfure rubeo claro, & in corde terrae longo tempore excoquitur calore modico. Et quia per longa tempora calore modico aurum decoctum est, & ipsius natura clara fuit, ideo coheserunt partes suae adinuicem, quoad solidum graueque fieret: ideo neque sub terra putrescit, nec ab igne facile comburitur. Argenti generatio. Argentum generatur ex argento uiuuo claro, misto cum sulfure claro, albo, & aliquantulum rubeo: & quia parum rubei sulfuris affluit, ideo non admodum auri subrufum fuit. R 2 Cupri generatio. Cuprum uel aes construitur ex argento uiuo turbido & spisso, & sulfure turbido rubeo mistis adinuicem, & diutius etiam quam aurum excoquitur calore maximo: & quia multum est in decoquendo combustum, ideo multum roboris obtinet: laxi etiam est corporis propter eandem causam, quod per penditur, quia uapor aceti subintrat corpus eius, & ipsum in colorem uiridem dissoluit, qui flos aeris nuncupatur. Ferri generatio. Ferrum oritur ex argento uiuo turbido misto cum sulfure citrino turbido, & cupro uel aere diutius excoquitur calore modico, unde solidius est ipso, & ad uirtutem ignis tardius aere fluit: quia calore modico longo tempore decoquitur, ideo constringunt se bene partes, nec est laxi corporis ut aes. Stanni generatio. Stannum oritur ex argento uiuo claro misto cum sulfure albo claro, sed tamen paruo tempore decoquitur calore modico: unde si diu decoqueretur, in optimum argentum transiret. Plumbi generatio. Plumbum construitur ex argento uiuo grosso misto cum sulfure albo grosso, & parumper rubeo: quod autem ex sulfure albo factum sit, percipitur, quia aceto adhibito dealbatur. Et quia parum sulfuris uis rubeo affuerit declaratur in plumbo cum comburitur: tunc enim coloris rubei efficitur, quod a magistris Sericon appellatur. Tertia pars huius artis. Pars tertia. Consequentis sermonis eloquio, corporum mineralium hactenus explicitis infirmitatibus, & complexionibus mineralibus quoad subtilius excogitare potui: Deinceps ad eorum practicam perspicaciter intimandam cum Dei auxilio proficiscar. Cum igitur sales & alumina praeparata & aque penetrantes & serenantes ex eis compositae secundum huius artis complexionem ultima reperiantur, secundum tamen actionem eiusdem prima existunt, utpote quia sunt radix & fundamentum omnium purgandorum, ideo ab eis tertiam quam de huius artis practica instituam, exordior rationem. Separatio salis communis & salis gemmei. Accipe de quocunque horum uolueris partem unam, & in quatuor partes aquae pluuialis clarae ipsum dissolue, & distilla per filtrum, & decoque in uase uitreo cum igne leui donec aqua consumatur, & sal in fundo uasis coaguletur: hoc facto, desicca ipsum cum igne leui uel ad Solem, & tunc contere ipsum, & imple ollam uitream uel uitreatam, & exclude os eius cum cooperculo lutato luto sapientiae, ita ut non respiret, & tunc mitte ipsum in furno panis calefacto per noctem, & in mane extrahe, & aperi ollam, & salem qui est in illa dissolue iterum in quadruplo sui aquae praedictae, & distilla per filtrum, & congela ut dictum est: & hoc reitera donec strepitus uel crepitus sint sopiti, quod fit post tertiam reiterationem: & tunc erit optime separatum. Additiones. Salem sic separa ex alio libro: Funde in aqua calida, cola & congela. Praeparatio salis communis ex libro Emanuelis. Sal commune album quantum uis frica inter manus cum aceto acerrimo facto de uuis acerrimis, & sicca ad Solem, hoc faciendo septem uicibus. Et quod erit clarum & limpidum inter duos linteolos pone, & caue a puluere usque in finem huius regiminis: Deinde exiccarum tere & cribra cum cribro. Accipe subtiliores illius partes, sicca in furno ut melius soluantur, & solue in duplo sui de aqua dulci, scilicet aqua putei & tepida donec soluatur parum & parum in cacia ferrea, & coletur per duos sacculos lineos, & claude in cucurbita magna caeca, id est clausa: pone in fimo equino per septem dies: post septimum diem extrahe a fimo, cola per sacculos lineos in caldario optime stagnato habente decem foramina ampla ad modum trium digitorum in summi tate cooperculi, deinde pone in loco congelationis decoquendo ipsum lento igne de lignis salicis per diem unum donec congeletur & aqua euanescat: deinde accipe de duobus salibus, scilicet de albo & uiridi, & tere separatim, & desicca in furno per unum diem extracto pane, deinde solue in duplo sui de aqua dulci tepida, & cola in cucurbita & dimitte per sex dies: post extrahe & cola in caldario coagulationis, donec aqua consumetur per foramina in fumum & sal erit coagulatum: Tunc aperi ista duo caldaria, & in unoquoque inuenies saporem sapientum albi coloris, & saporem uiridem a uiriditate aeris. Tunc accipe separatim & desicca in furno, & separat im solue, & separatim in fimo pone, & separatim congela donec perueniant ad hunc ordinem in septem diebus: Et quando erit factum, probetur super carbones utrum fumet uel non, uel in lingua liquescat, uel in manu. Solutio eius est, ut ponas in uiscere, id est ampulla de uitro albo, & suspende super fumum qui exit de uentre equi, & per diem unum soluetur & mutabitur in aquam crystallinam, deinde distilla per alembicum cum amplo foramine ad modum unius digiti, & totum cum lento igne in balneo aquae, quia in cinere sine humore congelaretur: deinde fundetur super carbones in crucibulo donec fundatur & uertatur in naturam corporis, deinde dimitte infrigidari: Et quando erit frigidum, conuertetur in naturam salis; quem postea bene tere & solue in aqua. Salis alkali separatio. Accipe de alumine allofor, id est alkali bene trito partem unam, & super ipsam proiice aquae pluuialis partes sex, & dimitte eam incerare in ea aqua tribus diebus, & moue quotidie bis uel ter cum baculo, ut melius fiat dissolutio, tunc distilla per filtrum, prius tamen bulliat in caldaria stagnata, donec sexta pars aquae consumetur: tunc huiusmodi aquam congela, ut praedictum est. Deinceps fiat ut dictum est in sale communi: hoc est dissolue ipsum in quadruplo sui tantum de aqua pluuiali, & distilla per filtrum, & congela, & hoc restera, donec inuenias ipsum super ignem sine strepitu, & tunc erit optime separatum. Aluminis separatio. Accipe de ipso albo plumoso partem unam & dissolue ipsum in quadruplo sui urinae puerilis antiquatae, & prius decoctae ad tertiam sui partem, & tunc distilla per filtrum, & mutetur de uase in uas, donec nihil faecis in ueniatur in fundo uasis, uel distilla eam post sui decoctionem per alembicum; quod melius est: facta dissolutione distilla per filtrum, & tunc decoque cum igne leui usque ad consumptionem urinae, & erit optime separatum. Atramenti separatio. Fac per omnia de ipso ut fecisti de alumine iameni, & erit optime separatum. Nitri separatio. Tere ipsum fortiter cum aqua salis communis bis uel ter, & tunc ablue ipsum cum aqua dulci donec sapor salis omnino recedat: postea funde ipsum, & erit optime separatum. Additiones. Regimen salis nitri: Accipe de eo, ablue in aceto acerrimo mali granati duabus uicibus, & sicca ad Solem: deinde solue in duplo sui de aqua putei, & cola & dimitte in fimo per diem unum ad magis subtiliandum, deinde cola & congela in cinere in cucurbita habente tria foramina ad modum unius digiti, deinde solue sub fimo in ampulla, postea distilla semel & reconde aquam perfectam. Regimen salis Atincar. Recipe salem armoniacum, salem nitri hoc est alkali, salem communem ana de uno quoque lib. semis, & de melle cocto & despumato uncias quinque & de sero acetoso quinque uicibus distillato per pannum uncias decem, & de urina puerorum duodecim annorum uncias quindecim, omnia misce simul & solue & pone sub fimo duobus diebus, deinde congela in cinere per diem unum apertis foraminibus cucurbitae: postea solue in uiscere ( siue cucurbita ) sub fimo, & reconde aquam perfectam. Ista est aqua cum qua congelatur arg. uiu. sine sublimatione & mortificatione: quoniam si posueris ipsum in crucibulo & calefeceris parum, & proieceris desuper tres guttas de hac aqua, congelatur, & mutat aes in infinitum, & cum eo soluis omnia corpora & spiritus: & ualet ad Solem & Lunam secundum quod corpus fuerit praeparatum ad alterutrum, Regimen nitri Indici, tere & ablue cum aceto de uino rubeo & mali granati quinque uicibus, deinde funde & extingue ipsum in aqua salis communis & armoniaci de unoquoque ana uncias duodecim. In his quinqueuicibus erit calcinatum in subtilem puluerem, cui non est par ad Solem. Regimen nitri uiolacei, tere & ablue cum aceto sorbarum & mali granati septem uicibus, & sicca ad Solem uel in cinere, deinde funde in fortissimo crucibulo ferreo, & extingue in aqua salis communis & armoniaci. Regimen nitri rubei, tere & ablue in aceto mali syluestris & citoniorum & in aceto prunellorum de spinis decem uicibus, deinde funde his decem uicibus, & extingue in aqua omnium salium, id est aqua atincar, & erit calcinatum in calcem Solis, quae dicitur Calx Soldani Babylonis. Regimen nitri albi, tere nitrum, & ablue cum aceto acerrimo albo uiginti uicibus una die, & sicca ad Solem post ablutionem, deinde funde uiginti uicibus in cacia ferrea, & uiginti uicibus extingue in aqua salis communis & alkali: erit calcinatum in calcem Lunae cui non est par, uidelicet ad Lunam. Talci separatio. Accipe de eo quantum uis, & contere ipsum in pelle ouina uel uaccina & lapillis crystallinis uel similibus sicut scis: & tunc ignias ipsum in cacia ferrea septies, omni uice extinguendo ipsum in aqua salis armoniaci & alkali & nitri salium praeparatorum ana commistis, & erit optime praeparatum. Plumborum duorum separatio. Funde de quocunque horum uolueris quantum uis, & tunc ipsum colatum, & calidum extingue septies in aqua salis armoniaci, & erit optime separatum. Ferri & aeris separatio. Laminas cuiuscunque horum uolueris ignitas extingue in aqua hac. Recipe salis armoniaci, baurac, nitri, atramenti, aluminis iameni omnium ana uncias quatuor, salis communis, salis gemmae ana uncias duas, & proiice super ipsa aceti uini albi lib. unam & semis, pone ad Solem diebus septem, donec in ea dissoluantur, & quanto plus steterit, melius erit. Argenti separatio. Accipe de eo quantum uis & funde eum in cineritio examinationis cum plumbo, postea fac ex eo laminas ad grossitiem tui unguis, & cementa eas cum limatura chalybis pertenui, quae prius aceto & sale fuerit fortiter incerata ( sale & aqua prius abluta, & per noctem in duplo sui de aceto forti fuerit macerata ) & fac eas morari in furno panis optime calefacto per noctem unam, & in mane extrahe & dimitte infrigidari, & separa laminas a limatura, & funde eas & erit argentum optime separatum. Sulfuris solutio. Tere ipsum super tabulam uitream donec sit ut medulla: cum quo teras quantum est ipsius quarta de sale armoniaco, deinde in aere desicca: postea imbibe ipsum ex aqua salis armoniaci sublimati, quae sit tanta quantum est eius pondus aut parum plus: deinde pone ipsum in uas super quod sit aliud uas: Postea inhuma ipsum in fimo quatuordecim diebus, & muta simum seu stercus singulis tribus diebus: Resudabit enim uel soluetur si stercus fuerit calidum: & si non, tere ipsum bene cum aqua salis armoniaci, quanuis in eo remanserit aliquid ex ea ne cures inde, & inhuma ipsum donec soluatur. Quod si ante quatuordecim dies soluatur, non tamen extrahas donec dies compleantur: Stercus uero singulo triduo muta, & scias pondus sulfuris & aquae, & cum soluetur, pondera ipsum. Quod si fuerit eius pondus cuius erat prius, bene erit: si fuerit minus, tanto erit melius: Et si fuerit plus, scias quod augmentum salis armoniaci est in ipso: Quod extrahes aut calefaciendo ipsum in uase aliquo, aut sublimando donec redeat ad pondus sulfuris: Deinde distilla ipsum: & qualis fuerit claritas, talis erit eius tinctura: si enim fuerit rubea, erit rubea: & si fuerit alba, erit alba. Congela cum ipso spiritum quemcunque uolueris, & fige cum ipso, & calcina cum ipso, & cera cum ipso. Modus distillandi est, ut sumas sulfur solutum & salem armoniacum, & ponas in una cucurbita, & distillabitur in primis aqua salis armoniaci: pondera ipsam donec egrediatur, quod sit parum maioris ponderis: Aqua enim salis armoniaci est subtilis, & aqua sulfuris est grossa sicut lac: Diuide & operare cum eo in eo quod uolueris, quoniam bonum est. Est autem sulfur difficile ad soluendum tamen sustine patienter. Eius altera solutio absque sale armoniaco est cum oleis: Aqua enim sulfuris est sicut oleum: acetum quoque soluit ipsum & cerat, & extrahit arg. eius uiu. & rectificat ipsum, & facit ipsum Elixir, & ipsum dissipat & rectificat. Habes in Alberto in additionibus in cap. solutionis spirituum, secum dum Rasim in liber de Lumine luminum, hoc expositum. Sulfuris calcinatio. Sulfur quantum uis tere & cribra & imbibe cum aqua salis armoniaci, & aceto mali granati: Et si erit ad Lunam, cum aqua salis communis & aceto acerrimo de uino albo tantum, donec cum contritione & imbibitione conmuniter desiccetur in cinere decemuicibus in uno die: deinde pone in uase sublimatorio & sublima sex uel nouem uicibus: quod est ultimum tam ad Solem, quam ad Lunam, ex libro Emanuel. Sulfuris separatio. Accipe de eo bene trito quantum uis, & pone ipsum in facculo lineo largo, & liga os sacculi, & pone in concha in qua fit lixiuium ad medietatem ponderis sulfuris de calce uiua bene trita, & super calcem pone sacculum cum sulf. & desuper sacculum pone de calce uiua tantum quantum est totum sulfur, & tunc pone concham super recipiens suum, & infunde desuper de optimo aceto ( alibi dicitur fortissimo feruente ) donec calx peroptime sit extincta: & hanc uaporationem reitera septies omni uice renouando calcem uiuam: & tunc extrahe sulfur de sacculo & pone ipsum in uase uitreo & decoque ipsum in capitello fortissimo in quo solutum sit prius in quadruplo sui de sale alkali & aluminis iameni, nitri, salis armoniaci ana partem unam, & decoque in igne leui cum suis uasis aqua & cinere mediante ( alibi habetur in aceto uaporationis rerum suarum cum igne Leui donec totum consumatur, tunc desicca & c. ) per diem & noctem unam, tunc collige ipsum ut scis, & sicca & pondera: si fuerit libra una, adde ei limaturae ferri subtilis uncias octo, & frica fortiter insimul cum fricatoria in paropside uitreata, & rora cum quatuor uel tribus ad minus unciis aluminis iameni extincti & dissoluti in octo unciis aceti distillati, & frica ( uel tere ) fortiter & tunc addes uncias quatuor calcis uiuae, uncias sex spumae maris, & iterum frica haec omnia fortiter in paropside praedicta, & tunc desicca peroptime ad Solem uel ignem lentum & tere peroptime & cribra per sedacium spissum, & tunc pone in aludel super stratum salis gemmae & sublima ipsum ut dictum est de mercurio, & reiterabis sublimationem & compositionem praedictam, & erit oleum optime separatum: Serua ergo ipsum ad horam necessitatis in uase uitreo. Modus rubificandi ipsum. Modus est unus cum tincturis extractis de animalibus & arboribus uel lapidibus: Et alter est cum aquis rubificantibus, quae sunt de speciebus limpidis: Et est magnum secretum cum funditur aliquis horum spirituum in operatione, tunc enim est Elixir magnum. Auri separatio. Fac de eo laminas ad modum tuae unguis, & eas cementa cum hoc puluere, Recipe salis communis separati partes duas, lateris antiqui in ripis fluuiorum & in litore maris reperti, quod melius est, partem unam, tere optime & cribretur per sedacium spissum: tunc laminas dictas sic cementatas fac morari in medio athanor super tripodem per diem & noctem unam, & implendo athanor, id est furnellum carbonibus uiuis, & quum minuuntur addendo semper de aliis, tunc igne remoto & infrigidato aperi crucibulum, & inuenies aurum optime separatum. Argenti uiui separatio. Accipe de eo quantum uis & mortifica ipsum cum pondere sui atramen ti separati, & cum tantundem salis communis separati rorando cum forti aceto & assando in furno panis calido per noctem toties donec sit optime mortificatum: & tunc tere ipsum optime, & mitte ipsum in aludel super stratum salis gemmae, & accende leuem ignem donec humor cesset, & tunc uigora ignem paulatim donec totum argentum uiuum ad uasis latera sublimetur, & hanc sublimationem reitera toties donec sit albissimum, semper renouando omni uice praedictam compositionem, & erit optime separatum. Alia separatio mercurii quae in pluribus libris reperitur. Accipe libram unam ex eo & mortifica ipsum cum pondere sui atramenti separati, & salis communis separati uncias octo, & aluminis iameni sepaarati uncias quatuor, & iterum soluti in fortissimo aceto in duplo sui rorando praedicta cum medietate huius aceti, in quo scilicet alumen iameni est dissolutum, & frica fortiter in paropside uitreata, ut uideatur quasi terra torrida: postea assa in furno panis in uase concluso, ita quod non respiret aliquo modo per noctem unam, & in mane extrahe, & pone in paropside & rora ipsum iterum, & frica cum medietate aceti quod reseruasti, & pone iterum in furno ut prius: tunc tere ipsum fortiter & cribra per cribrum spissum & pone in aludel supra stratum salis gemmae & pone ipsum super athanor, & fac sub eo ignem cum tribus uel quatuor carbonibus, donec omnis humorositas cesset, & tunc uigora ignem paulatim donec totum argentum uiuum ad uasis latera sublimetur, & hoc reitera ter uel quater donec simile niui sublimetur, omni uice renouando compositionem praedictam, & erit optime separatum. Additiones. Alibi sublimatur sic: Recipe de eo lib. 1. atramenti citrini boni lib. i. salis communis albi combusti, lib.1. aluminis de glacie lib. I.tere omnia super porphidum, quousque mercurius ibi mortificetur, ita quod nihil de eo uiuum appareat, sed fiat totum nigrum ut lutum: postea pone in uase sublimationis, & sublima cum lento igne donec mercurius sublimetur: reduc eum iterum ad faeces suas imbuendo cum pauco aceto, & iterum sublima ut prius: ita fiat ter aut plus, donec sit albissimus. Alibi ex libro Emanuel sic sublimatur. Accipe de eo quantum uis, sicca & imbibe cum reiteratione fortissima in Sole in diebus Canicularibus donec erit massa dura cum aqua salis communis & aceti & aqua aluminis iameni si erit ad Lunam: si erit ad Solem, cum aqua salis armoniaci & atramenti. Deinde tere & pone in uase sublimationis, & sublima ipsum septem uicibus ( uel undecim quod est ultima ) tribus horis cum igne debili, & quatuor cum igne forti: non est tale super terram. Arsenici separatio. Uapora ipsum prius, ut docui te uaporare sulfur cum calce & aceto: & si non uis ipsum uaporare, non est uis: tere ergo ipsum uaporatum uel non uaporatum, peroptime cribra, & adde uncias quatuor ( uel octo ) de calcute ( id est uitriolo ) & uncias quatuor cerussae plumbi & rora cum unciis quatuor uel tribus ad minus aluminis iameni dissoluti in octo unciis aceti distillati ut fecisti in sulfure, & tunc pone ipsum in aludel, siue in uase sublimationis super stratum salis gemmae, & sublima ut scis: & itera hanc sublimationem, & erit optime separatum, semper renouando dictas faeces. Arsenici calcinatio. Tere, cribra, & imbibe cum aceto accerrimo, in quo solutae sint unciae decem de sale aliquantulum praeparato, & si erit ad rubeum, cum acero mali granati in quo sit solutum sal armoniacum, quod melius augmentat tincturam rubeam: Deinde postquam erit bene tritum cum imbibitione, & desiccatione quatuor uicibus in cinere, pone in uase sublimationis & sublima quinque uicibus uel septem, quod est ultimum super eandem faecem: Et ualet tam ad Solem quam ad Lunam. ex Eman. Salis armoniaci separatio. Accipe de eo trito lib. I.de spuma maris uncias quinque uel sex & de sale gemma uncias duas, de sale communi & aluminis iameni ana unc. duas contere haec omnia simul fortiter & cribra per sedacium spissum, & tunc mitte in alu del super stratum salis gemmae, & sublima ut scis, & itera super ipsum semel compositionem & sublimationem, & erit optime praeparatum. obserua bene. Tutia separatio. Accipe de ea quantam uis, & ignias eam in cacia ferrea septies, & omni uice extingue eam in aceto uini mirae fortitudinis, tunc redde ei acetum, in quo extincta est, terendo & imbibendo super marmor, & siccando ad Solem & tunc sublima eam sicut scis, et erit optime separata. Magnesiae & marchasitae separatio. Accipe de quacunque harum uolueris quantum uis, & ignias eam in cacia ferrea septies omni uice extinguendo eam in aceto fortissimo sicut dictum est de Tutia, sed tamen qualibet uice post extinctionem extrahatur ab aceto & ponatur super porphidum uel porphyriten lapidem & fricetur fortiter, & cum aqua dulci abluatur. Hoc facto, igniatur ter, & omni uice extinguatur in aceto citrino, & erit optime separata. Praeparationes salis communis, salis gemmei, & alkali. Accipe de quocunque uolueris separato partem unam, urinae puerilis antiquatae & decoctae ad tertiam sui partem & distillatae per filtrum partes duas & dissolue ipsum in ea, & distilla per filtrum & congela cum igne leui sicut scis, & sic itera sex uicibus, sed omni uice post coagulationem fac ipsum morari in uase concluso in furno panis per noctem unam: hoc facto decoque ipsum ter, omni uice in duplo sui de aqua hac, Recipe seri lactis acetosi caprini partes quatuor, olei communis abluti cum aqua dulci, & per alembicum distillati, uel pinguedinis testudinis, quae melior est, mellis albi despumati ana, & omni uice coagula & assa ipsum in furno panis qualibet uice sicut predictum est. Tunc solue ipsum per se in uase solutionis ut scis, uel in aqua animalis semel distillata, quod erit factum die una, & tuncdistilla per alembicum, & adde ei aequale pondus sui de aqua aluminis ( animalis ) septies distillata per alembicum quatuor uicibus cum aqua uel cinere, et tribus cum cinere sine aqua: Et tunc coagula cum uase coagulationis cum igne leui, aqua et cinere mediante, ita quod tota aqua consumetur uel coaguletur cum eo: tunc resolue ipsum ter, et omni uice distilla per alembicum et coagula et proba ipsum super laminam ignitam, qui si fluxerit ad modum cere uel plumbi, factum est: si non, reitera super ipsum ultimum opus donec sic contingat, et tunc erit optime praeparatum. Aluminis iameni praeparatio Accipe de eo separato partem unam, & dissolue, & in uase solutionis cum aqua animalis ( seu urina ) semel distillata per alembicum & coagula: Et tunc adde ei tantundem praedictae aquae animalis, & coagula insimul, sicut praedictum est in salibus, hoc est, ut to tum coaguletur cum ea, & sit prius septies distillata per alembicum, quatuor uicibus cum aqua & cinere, & tribus cum cinere: tunc iterum dissolue & distilla praedicto modo per alembicum & coagula sicut scis in uase coagulationis, & ita fac donec currat super laminas: & erit optime praeparatum. Aliter. Pone alumen iameni in ollam uitreatam & argillatam, & pone in furno panis per diem unam, deinde extrahe & tere, & imbibe cum aqua salis communis soluti in aceto de uino albo & urina pueri duodecim annorum: Sed de sale & aceto & urina aequalia sint pondera, distemperetur, et per pannum coletur, et de hac aqua imbibe cum trituratione et desiccatione aluminis sameni quinque uscibus, & erit nimis album: deinde pone in uiscere ( id est cucurbita uel bocia ) sub fimo per diem unum, et soluetur, distilla semel, deinde congela ut sit niuei coloris: deinde reconde, quia omni die potest dissolui citissime in aquam claram: Et est unum de retinaculis, tamen habet potestatem soluendi. Et etiam eadem est praeparatio aluminis zucharini. Ex liber Emanuelis. Uitreoli praeparatio. Accipe de eo quantum uis ut prius, & ignias & extingue sicut praecepi de Tutia in aceto, postea solue ipsum in uase solutionis cum tantundem sui aquae uitae praeparate: & cum bene solutum fuerit distilla per alembicum donec tota aqua distilletur rubicunda & clara, & tunc eam coagula: Et hoc opus itera super ipsum, id est solutionem & distillationem, & coagulationem, donec super laminam uelocissime fundatur, & tunc adde ei aequale pondus sui de oleo aluminis rectificato cum suo igne: tamen sit oleum prius distillatum & rectificatum rubeum, tunc ambo, idest oleum dictum & aqua salis uitreoli rubicunda, & sal eius rubeum dictum iungantur insimul & rectificentur insimul semel, & erit optime praeparatum. Nitri praeparatio. Accipe de eo separato quantum uis & funde ipsum & extingue septies in aqua salis communis praeparati, & tunc contere ipsum & ablue a sale cum aqua dulci, postea sicca ipsum & pondera & adiunge ei medietatem sui de plumbo praeparato, et funde insimul, et iterum tere: et tunc adde ei aequaliter pondus sui de mercurio optime separato, et contere insimul rorando cum aqua salis communis praeparati, et assando in furno panis per noctem: Et tunc sublima fugitiuum ab eo toties donec totus in fundo uasis cum eo remaneat: tunc ablue inde salem cum eo aceto distillato, quo facto sicca totum illud peroptime, et cera cum aqua uitae et solue in furno: Et fac postmodum de eo per omnia, ut dicam in praeparatione auri, id est distilla per alembicum et congela et cera cum oleo philosophico, et erit optime praeparatum. Talci praeparatio. Accipe de eo separato quantum uis, & pone iterum in sacculo lineo spisso rotundo, & largo, & liga os eius & suspende ipsum super uaporem huius aquae: Recipe urinae sublimatae partes duas, salis armoniaci partem unam, & maneat sacculus super huiusmodi aquam tribus diebus & totidem noctibus. Quarto die aperi sacculum & intromitte de lapillis albis ad sufficientiam, & tunc os sacculi liga stricte, & pone ipsum in scutella uitreata, & proiice super ipsum de aqua, cum qua fuerit uaporatum, & frica fortiter inter manus, donec talc per poros sacculi exiens, in fundo scutellae decidat: tunc dimitte ipsum residere, & effunde aquam subtiliter, & inuenies ipsum in fundo scutellae similem arg. uiuo praeparato & soluto & distillato per alembicum, tunc pone ipsum ad soluendum in solutione nostra: & cum fuerit aqua clara, imbibe ex ea pondus sui de arsenico administrato, & iterum mitte ad soluendum, et cum solutum fuerit distilla per alembicum ita ut nihil remaneat in fundo cucurbitae, et fiet aqua ualde peruia, et coagula eam, et cera in crucibulo tenui super ignem lentum cum oleo albo philosophico sicut scis, ita ut currat ad modum cerae uel plumbi ad minus: et de hoc cerato proiice pondus unum super centum cuiuscunq; uis duorum plumborum separatorum, et fiet Luna melior ea quae est de mineris cum Dei auxilio, et eius uirtute. Auri praeparatio: & hic est modus faciendi ex omni corpore lapidem seu Elixir quodlibet secundum suam speciem: uel composite, si mistionem intelligas: Ideo nota. Accipe de eo separato uel subtilissime limato quantum uis, & sublima ab eo aequale pondus sui de arsenico uel sulfure rubeo sublimato ad rubeum, & albo ad album, donec medietas eius cum eo in fundo uasis figatur. Et imbibe totum hoc de pondere sui aquae salis communis separati & persoluti, & sicca & assa in furno calcinationis die & nocte una, tunc ablue inde salem cum aqua dulci, & sicca iterum: & tunc cera ipsum cum sale armoniaco separato rubeo ad rubeum, & albo ad album, & tunc pone totum ad soluendum donec aqua clarissima fiat: Et tunc sublima huiusmodi aquam & distilla per alembicum, & coagula & cera in crucibulo super ignem cum oleo philosophico fixo rubeo ad rubeum, & albo ad album. Et tunc proiice de ipso si est ad rubeum super argentum & fiet aurum bonum: & si est ad album, super aes, & fiet arg. bonum. Alia praeparatio auri quae alibi reperitur. Accipe de eo separato & subtilissime limato partem unam, & aequale pondus sui de arsenico sublimato rubeo, & frica insimul fortiter, & pone in aludel cum tantundem salis communis praeparati rubei & sublima arsenicum ab eo bis uel ter, & erit optime praeparatum. Additio. Accipe bonum aurum purum, & habeas coram te paropsidem cum aqua munda dulci, & habeas contem asperam mundam, cuius unum caput teneas in manum tua, & aliud stet in fundo paroplidis in aqua, et tunc frica aurum in conte saepe madefaciendo cotem cum aqua, quia limatura descendet ad fundum uasis subtilis: fac ergo tamdiu quod limetur de auro quantum uolueris: 204 Aristoteles deinde permitte ita per horam, et proiice aquam cum facilitate, et ablue ter et sicca. Eodem modo facias de argento: sunt quilimant cum lima subtili, et ita utuntur. Ex liber de Artibus Romanorum. Argenti praeparatio. Fac de limatura argenti separati per omnia ut de auro dixi: hoc est sublima ab eo equale pondus sui de arsenico uel sulfure sublimato rubeo ad rubeum et proiice similiter ipsum super argentum uel aes. Alia praeparatio argenti. Recipe de limatura argenti separati quantum uis, et fac de ea cum sublimato arsenico albo per omnia, ut dictum est in auro. Plumborum duorum praeparatio. Recipe de quocunque eorum uolueris separato partem unam, & funde ipsum in cacia ferrea, & proiice super ipsum pondus sui de sale communi separato & puluerizato, & commoue fortiter cum instrumento ferreo donec totum plumbum in puluerem conuertatur, tunc ablue ab eo salem cum aqua dulci, & desicca puluerem illum & pondera, & imbue ipsum cum tantundem sui de aqua salis communis separati, & per se soluti, & tunc pone in crucibulo bene concluso ne respiret, & fac ipsum stare in furno calcinationis per tres dies & noctes: tunc eo infrigidato extrahe inde salem omnino cum aqua dulci, & tunc iterum ablue cum aqua dulci de paroplide in paropsidem ad modum cerussae, ita ut fiat albaut nix: tunc desicca ipsam ad Solem, & postea fac de ipsa per omnia ut praedixi de limatura argenti: & erit optime separatum. Ferri & aeris praeparatio. Accipe de quolibet horum uolueris separato & subtilissime limato partem unam, & ablue ipsum ter omni uice cum medietate sui de arsenico, cuius medietas sit praeparata ad comburendum corpora, & alia medietas separata solum, & fac ipsum manere in athanor calcinationis per diem & noctem: & omni uice fac ipsum descendere cum oleo ( tartari ) & per botum barbatum donec album & clarum descendat, & tunc tere ipsum & lima subtiliter & rora ipsum cum aceto fortissimo in Sole calido donec ipsum optime rubificetur: tunc pondera ipsum et adde ei tantundem arsenici rubei, et fac deinceps per omnia ut praedixi de auro. Argenti uiui praeparatio. Accipe salis armoniaci, salis aluminis iameni, cuperosae ana unc. tres, disolue haec in quatuor libris aceti distillati, & tunc mitte in ipso lib. unam cerussae stanni, & fac ipsam manere intus per mensem uel amplius, quia quanto plus intus steterit, tanto melius est, & moue ipsam quotidie bis uel ter, & cum operari uolueris, dimitte quiescere, donec clarificetur: & extrahe inde aquam claram caute, & distilla ipsam per filtrum: tunc congela ipsam, & congelatam pondera, & ipsum imbibe cum tertia parte sui de aqua calcinata alba ad album, & rubea ad rubeum: & tunc assa in furno panis per noctem, & post dissolue per se sicut scis, & inde imbibe mercurium separatum ad pondus eius paulatim super porfirium, & sicca bene & sublima sine strato aliquo alembico superposito cum suo recipiente, & quod sublimatur reduc super faeces suas terendo super marmor, redde ei aquam quae ab eo distillauit: & sic reitera toties, donec inde nihil sublimetur: Et tunc remoue sales abluendo cum aqua dulci, & tunc pone totum illud ad descendendum, & fac descendere in laminam, & cum descenderit fac sub eo ignem septem diebus secundum quod dicam inferius in operatione uerissimi Elixir: tunc fac de eo ut fecisti de auro. Alia praeparatio mercurii, & calcinatio eiusdem, quae habetur alibi. Recipe salis alkali, salis gemmae, salis aluminis, salis armoniaci separatorum partem unam, & solue haec omnia in duplo eorum de aqua occulti lapidis albi sublimata ter sine inhumatione, & dimitte quiescere die & nocte una, tunc distilla per alembicum & coagula cum igne leui in uase coagulationis, tunc resolue ea praedicto modo ter, & distilla per alembicum & coagula, & proba super laminam ignitam, & si se resoluerit ut cera uel plumbum, factum est: sin autem, reitera super ipsum ultimum opus donec sic contingat & erit Atincar. Sal atincar. accipe igitur mercurii separati partem unam, & de praedicto atincar per se soluto tantundem, & inde imbibe mercurium paulatim super porfidum, & cum totum absorbuerit desicca ipsum leuiter, & pone in aludel sine strato aliquo: & alembico superposito cum suo recipiente, & obturatis iuncturis cum luto magisterii sublima ipsum: & quod sublimabitur reduc super faeces terendo super porfidum, & reddendo ei aquam quae ab eo distillauit, & sic itera toties donec inde nihil sublimetur: & erit mercurius bene calcinatus & praeparatus. Tunc accipe de aqua pluuiali distillata per alembicum & solue praedictam sublimationem in quadruplo sui huius mercurii aqua, ita quod totum atincar dissoluatur in ea, & mercurius remaneat in fundo paropsidis calcinatus. Cola igitur inde aquam cum filtro, & ita fac donec omnis salsedo recedat: tunc desicca ipsum & serua in uale uitreo ad horam necessitatis. Calcinatio mercurii. Additio alia. Accipe salis communis, salis gemmae, & aluminis iameni ana quantum uis, & solue: de hac aqua imbibe super marmor mercurium sublimatum terendo quousque satis biberit. Postea pone in cucurbita cum alembico & desicca: semper autem reddatur ei sua aqua distillata ab eo donec totam biberit, nec ascendat: postea dissolue in aqua pluuiali, & inuenies in fundo mercurium album. Solutio ipsius. Accipe salem armoniacum praeparatum cum urina praeparata quousque sit lactea & dissolue in fimo equino sicut scis, et congela. Additioauripigmenti sublimatio. Recipe auripigmenti praeparati lib. unam, & batiturae cupri aut aeris lib. i. salis gemmae aut salis communis lib.i. & hec tria tere bene super lapidem marmoreum & misce bene & tere minute: deinde fac lectum unum salis conmunis in sublimatorio, & super illud stratum pone auripigmentum cum sua medicina, & sublima totum insimul ut fit in mercurio: Sed in hoc non requiritur tantus ignis, quia sulfur & auripigmentum cito comburuntur: & quando fuerit sublimatum uideas si quid manserit in faecibus: si sic, iterum sublima faeces quousque intus nihil remaneat, & pone cum illo sublimato & sublima ter, & serua munde Aliter sic sublimatur. Recipe auripigmenti praeparati lib. i. salis communis praeparati lib. i. stanni calcinati aut plumbi lib. semis, cupri combusti aut limaturae cupri aut ferri lib. semis, tere res ipsas quamlibet per se, & postea misce simul & tere minute, & pone ad sublimandum ut dictum est supra, & sublima ter & serua. Descensio auripigmenti. Recipe auripigmenti preparati dimdiam lib. & lib. dimidiam tartari calcinati & tantum calcis uiuae, & unum quarterum salis communis praeparati, & tere bene omnia insimul, & pone cum aqua albuminis ouorum rectificata, & pone cum pauco sanguinis porci seu pinguedinis, & fac pastam non nimis duram, sed medio modo: & pone in descensorio, & sint intus uirgulae ferreae, quae teneant pastam in fundo ne cadat quando uas uertetur quod inferius est superius: & appone coopertorium & claude cum argilla & fimo equino: Deinde fac fossam in terra, et uerte uas quod superius inferius, et pone sic in fossa et appone terram circumquaque, et fac paruum ignem in principio: et deinde paululum augmentando, et hoc per dimidium diem, et in fine facias ignem fortem Et nota, quod paruum foramen quod est in parte inferiori uasis, semper debet esse apertum: et post sex horas dimitte ignem ut infrigidetur, et aperi uas, et reperies ad latera coopertorii auripigmentum quod descenderit album in similitudinem metalli albi fusi, ut argentum: illud collige et serua. Et si aliquid remanserit in faecibus, iterum tere minute, et appone aquam albuminis ouorum: et sic fac pastam, et fac descendere ut prius, et pone omnia simul. Sulfuris & arsenici praeparatio. Accipe de quocunque eorum uolueris separato quantum uis, & decoque ipsum in pinguedine porcina uel arietina aut hircina in uase decoctionis, ita quod pinguedo semper supersit tribus digitis ad minus, & semper pinguedo quae supereleuatur remoueatur cum cochleari, donec ex ea nihil eleuetur: tunc remoue pinguedinem decoquendo in capitello facto ex cinere clauellato & calce uiua & aceto distillato per alembicum: tunc calcina praedictum atincar praedicto modo ut fecisti mercurium, & ablue cum aqua pluuiali distillata per alembicum, ut totum quod attingitur remoueatur, ut dictum est in mercurio: Tunc accipe de quocunque eorum uis partem unam & pone in aludel cum duabus partibus aquae occulti lapidis albi inhumati distillati & rectificati septies alembico superposito cum suo recipiente, & claude iuncturas cum luto magisterii ut non respiret, & pone in aludel in uase fictili cinere trito ( uel tamisato ) pleno, & fac desubtus ignem lentum sex diebus. Et septimo die uigora ignem donec nihil distilletur, semper aquam quae inde distillat reducendo super faeces, donec nihil possit distillari. Tunc igitur remoto igne per noctem & diem unam, refrigerari permitte: in fundo uasis inuenies laminam crystallinam, quam serua in uase uitreo bene sigillato ad horam necessitatis. Additiones. Alia praeparatio sulfuris. Tere sulfur uiuum minute & pone in sacco lineo, & liga large, & suspende in uno potto super ignem, & pone intus satis de lixiuio quod docebitur, & facias infra diu multum bullire: deinde remoue de sacco & pone in patella terrea & coque per dimidium diem in urina separata: deinde cola urinam, & iterum pone in sacco & coque iterum per dimidium diem in lixiuio: postea extrahe & proiice supra de aqua calida ad salem remouendum: deinde exicca ad Solem & erit bene praeparatum. Sulfuris sublimatio. Recipe sulfuris praeparati, limati ferri aut cupri ana lib. 1. & libram salis communis praeparati: tere bene haec omnia & misce simul, & appone de aceto & fac pastam, & pone in sublimatorio & luta circumquaque cum argilla, & pone per noctem in furno ad exiccandum: de mane extrahe & fac puluerem minutum, & postea sublima, & hoc ter, & serua. Lixiuium cum quo praeparatur sulfur & auripigmentum. R. urinae puerorum bene praeparatae, calcis uiuae & salis communis praeparati & cineris fabarum aut farmentorum uineae, & fac inde lixiuium iterando colationem quater aut quinquies, & appone satis de sale communi aut de sale alkali. Arsenici praeparatio. Recipe auripigmentum quantum uoles, coque in oleo lini aut amygdalarum amararum, aut in sagimine porci super paruum ignem per dimidium diem: & fit tantum oleum aut pinguedo quod natet super auripigmentum ad spissitudinem digiti: & debet prius esse tritum in puluerem minutissimum: deinde post decoctionem aufer ab igne, & dimitte residere per aliquod tempus, deinde cola pinguedinem extra ut melius potes: Postea pone super ignem, & appone satis de urina, & fac bonum ignem, & moue saepe cum baculo & fac bullire per duas horas, & deinde cola urinam, deinde pone super ignem, & pone desuper acetum praeparatum ad magnam quantitatem, & facias bonum ignem, & fac bullire per duas horas aut tres, & aufer ab igne, & extra cola acetum & iterum coque in urina praeparata, & iterum in aceto ad melius extrahendum pinguedinem, & proiice super aquam bullientem saepe. Deinde recipe & liga in sacco lineo non nimis stricto sed largo & cooperias in lixiuio supradicto; & fac intus bullire tuum auripigmentum ligatum in sacco lineo, & semper aufer immunditias quae supernatabunt quousque plus non appareant. Postea extrahe & fac bullire in aqua ad extrahendum salem, & quando satis bullierit aufer et proiice desuper satis de aqua ad extrahendum pinguedinem & salem, & tunc erit bene praeparatum ad sublimandum & ad descendendum. Salis armoniaci praeparatio. Accipe de eo separato quantum uis, & solue ipsum sicut scis in albuminibus ouorum elixatorum, uel in aqua trium generum salis distillata per alembicum aqua & cinere mediante, & aquam quae inde distillabit, redde ei, & sic fac donec nihil inde sublimetur. Itera ergo solutionem dictam & distillationem & coagulationem sex uicibus, & septima uice solue ipsum in duplo sui aquae occulti lapidis albi inhumati, distillati, & rectificati, & cum bene solutum fuerit, mitte in aludel praedicto modo ad distillandum & coagulandum, ita ut tota aqua consumetur: tunc proba eum super laminam ignitam: quia si se resoluerit ut cera, sine alicuius fumi emissione, factum est: quod si non, fac donec illud contingat: & erit optime praeparatum. Serua ergo bene ipsum in uitro bene concluso. Additio: Soluitur autem sal armoniacus in albuminibus sic in una hora? Accipe ouum decoctum durum, & illud scinde per medium; & remoto uitello imple concauitatem eius praedicto sale in puluerem redacto, & teneas inter manus bene clausas, aut in cucurbita infra balneum, et per horam modicum conprimendo emanabit aqua, estiam hoc iuuat ad illud fixandum. Alia praeparatio eius quae in pluribus libris reperitur. Accipe de eo separato quantum uis, & solue ipsum per se sicut scis, & distilla per alembicum & pondera, & adde ei aequale pondus sui de aqua aluminis iameni praeparati si est ad album, uel uitrioli si est ad rubeum: & coagula simul hanc solutionem & distillationem, & coagulationem reitera super ipsum septies, uel donec super laminam uelocissime fundatur ut ceram sinem alicuius fumi emissione. Tutiae praeparatio. Accipe de ea separata quantum uis, & imbibe eam cum aceto fortissimo in quo sal commune sit resolutum, et sicca et assa in furno calcinationis per diem et noctem unam, tunc ablue eam cum aqua dulci et sicca, et sic itera quinquies: tunc tere ipsam cum sale armoniaco separato rubeno ( uel cum aqua uiridis aeris aut aqua auri resoluti, et sicca ad Solem, aut super ignem si uelis, septies aut octies, postea pone ad soluendum, deinde ad congelandum, & iterum ad soluendum, & postea ad congelandum: deinde tere & incera cum oleo rubeo Philosophorum, aut alio oleo bene rectificato, & pone ad resoluendum et congelandum bis, et proba super laminam calidam si cito fundatur: si non; reitera terendo & ponendo in crucibulo super ignem, & incorporando cum oleo guttatim, donec cito fundatur super lamina, & proiiciatur unum super quinquaginta aeris aut Lunae ) & solue & distilla per alembicum & congela in lapidem quem cera cum oleo philosophico rubeo, & proiice super aes purgatum, & fiet aurum bonum. Magnesiae & Marchasitae praeparatio. Accipe de quacunque harum uis separata partem unam, & imbibe eam cum pondere sui salis communis separati et soluti, duplo sui de aceto, et sicca et pulueriza subtiliter, et pone in aludel, et fac subtus leuem ignem donec humiditas cesset, et postea fac sub ea fortem ignem duobus diebus cum suis noctibus, tunc ablue ab ea salem cum aqua dulci, et sicca et contere eam cum tantundem sui arsenici separati rorando cum quarta parte sui de aqua salis communis separati, et sublima ipsum ab ea bis uel ter, semper reducendo sublimatum super faeces suas: deinde fac totum descendere per botum barbatum cum oleo et nitro toties donec descendat frustum album ut argentum, et solue et distilla per alembicum et coagula, et hoc frustum cera cum aqua salis armoniaci praeparati in lapidem crystallinum, quem cera cum oleo philosophico albo super ignem, et proiice desuper stannum et fiet arg. bonum: et hoc argentum proiice super aes, & dealbabitur optime, & tunc iunge ipsum argento bono & fiet optimum. Additio. Aliqui dicunt, quod non est necesse sublimare tutiam, magnesiam, nec marchalitam: dummodo tamen fuerint praeparata. Magnesia uero & marchasita sic praeparantur. Tere quousque fiant puluis minutus, deinde fac bullire in aceto & in aqua tartari per dimidium diem in quolibet: & postea in modico aceti, deinde cola acetum & laua cum aqua communi & sicca puluerem et serua. Et si hoc modo praeparentur non est necesse sublimare. Tutiae uero quatuor sunt species, sed communiter utuntur ea quae parum uiridis est, & praeparatur sic: Tere minute & pone in cochleari ferreo, & pone cochlear in igne quousque tutia sit bene calefacta, deinde proiice in aceto, postea extrahe & pone in dicto cochleari, & repone super ignem, & iterum calefac bene, & iterum proiice in aceto: & sic fac septies, et erit bene praeparata. Sic praeparatam potes sublimare. Recipe tutiam praeparatam ad unam libram, salis communis dimidiam libram praeparati, et dimidiam libram babiture ( uel batiture ) haec omnia simul tere minunte, & pone in uase sublimatorio absque strato salis, & claude fortiter cum argilla: & fac primo per unum diem, quousque humiditas exierit: deinde magnum ignem per unum diem, postea depone & aperi sublimatorium & reperies tutiam super faeces, quia non fugit ignem tantum sicut alii spiritus, nec ascendit in coopertorium sublimatorii: sic sublima simul, & serua. Praeparatio urinae. Ponitur in pluribus loco aceti. Collige urinam puerorum duodecim annorum in uase uitreato: & cum plenum fuerit, sine ipsam quiescere septem diebus, tunc euacua eam in alio uase cautem, ita quod faex quae est in fundo non commisceatur, & ita itera commutando de septem in septem diebus de uase in uas, donec nihil faecis de ea resideat: tunc coque ipsam usque ad tertiam sui partem & despuma & distilla per filtrum uel alembicum quod melius erit, & ipsam in uase uitreo ad opus tuum serua. Aquae uitae simplicis praeparatio. Occulti lapidis albi elixati quantum uis accipe & contere fortiter donec fiat sicut medulla, & fermentari per diem & noctem illam dimitte, & tunc pone in uase distillationis bene sigillato, & distilla aqua et cinere mediante, et aquam distillatam mitte super faeces suas, et distilla iterum, et sic fac ter: in pluribus libris non precipitur ut ponatur super faeces suas, sed quod bis distilletur solum, & erit factum: & tunc distillabitur aqua alba ut lac, quam usui reserua. Additio. Liber duodecim aquarum ex libris Emanuel. Accipe argentum uiuum & mortifica ipsum cum rebus adurentibus, & peruiis, scilicet cum sale communi & aceto acerrimo, alumine iameni, & limatura ferri tribus aut quatuor diebus, deinde sublima septem uicibus super eandem faecem: Deinde solue cum alumine iameni soluto in sale & aceto acerrimo ad libitum omnia: & pone argentum uiuum sic imbibitum sub fimo per quatuor, alias octo dies, et uertetur in aquam claram, postea distilla semel, et proiice faecem nigram quia per acuitatem salis aceti omnes partium superfluitates depurantur: et reconde aquam uitae, cum qua fermentatur Elixir album; soluendo et congelando. Secunda aqua. Accipe calcem Solis quae est fermentum Elixiris rubei, & solue cum atramento prius soluto in sale armoniaco & aceto mali granati per dies quatuor, & quando est dissolutum distilla semel aquam claram, limpidam rubeam & citrinam & odoriferam: Uirtutem habet tingendi & etiam congelandi & soluendi beneficio salis: & haec aqua est fermentum Elixir rubei. 3 Accipe calcem argenti boni & solue ipsam calcem cum alumine iameni soluto in sale & aceto acerrimo: postquam solutum fuerit, distilla ipsam aquam semel, quia est fermentum Elixir albi. 4 Stanni: Accipe calcem stanni, solue in alumine iameni & aqua salis communis, omnia solue in aceto de uino albo per quinque dies sub fimo. Deinde distilla semel aquam claram & albam, quae habet uirtutem soluendi & congelandi, & ponitur loco argenti in albo Elixir. 5 Saturni: Accipe calcem plumbi, solue cum atramento & sale armoniaco in aceto mali granati & sorbarum, quae sunt retinacula: & postquam erit solutum in tribus diebus sub fimo, distilla semel: et ponitur loco auri in compositione Elixir, quia ibi sunt multa tingentia in Solem. 6 De calce peregrinorum. Accipe calcem peregrinorum & solue cum alumine iameni & zucharini solutis cum sale communi & aceto de uino albo per septem dies: postquam erit solutum, distilla semel aquam claram, subtilem, & odoriferam: habet uirtutem soluendi & congelandi: est fermentum Elixir albi. 7 Aqua gambariua: Recipe calcem gambariuam & solue cum atramento soluto cum sale armoniaco in aceto mali syluestris, & postquam per tres dies erit soluta, distilla semel: quia per acuitatem salis & aceti tingit, soluit, & congelat. 8 De calce ouorum: Accipe calcem ouorum gallinae & solue cum alumine iameni & zucharino & sale communi: omnia solue in aceto acerrimo facto ex uuis acerrimis per quinque dies, postea distilla semel per alembicum. reconde aquam, quae ualet ad Lunam loco aquae calcis argenti. 9 Lilii: Recipe florem et pista cum radice ipsius, et sit ad libitum de utroque, et sem per roretur cum aceto de uino albo, quia melius et citius depurantur et subtiliantur per acuitatem aceti: cola & dimitte residere per tres dies, iterum cola, & ita fac colando per pannum donec erit clarum: deinde claude cum oleo abluto per quinque dies, & distilla semel aquam claram subtilem & odoriferam quae ualet ad Lunam. 10 Florum papaueris agrestis rubei: Recipe flores illos, & pista cum aceto mali granati, & sorbarum semper rorando, quia citius inde clarificantur, postea cola per pannum quinque uicibus semper residendo, deinde postquam erit clara, claude cum oleo abluto per quinque dies, & distilla per alembicum semel aquam claram, quae ualet ad Solem. 11 Squillae: Accipe radicem squillae & pista semper rorando cum aceto, in quo solutae sint sex unciae de sale communi aliquantulum praeparato: & cum bene fuerit pistatum cola per pannum decem uicibus donec erit clara, postca claude cum oleo abluto sex diebus, deinde extrahe & distilla per alembicum tribus uicibus aquam claram, pulchram, odoriferam: & ualet ad Lunam, habet uirtutem soluendi & congelandi. 12 Recipe albumina ouorum coctorum fortiter, tere in mortario cupreo, pone in phiala uitri, & deinde sic in fimo ad putrescendum quousque redacta sint in aquam deinde extrahe & distilla per filtrum, postea per alembicum forte, duplex, iuncturis bene sigillatis, & non sit magnus ignis, sed omnia distilla per cineres calidos, & post distillationem iterum pone in fimo per quatuor dies, & distilla iterum ad lentum ignem & multos cineres: & sic fac ter aut quater usque quo habeas signum perfectionis: hanc serua quia est preciosa. Olei uitellorum ouorum praeparatio, quae in pluribus reperitur libris. Accipe uitella quae extraxisti a praedicto lapide occulto albo ( parum supra in praeparatione aquae uitae simplicis ) & contere ea ad modum medulle & pone de ea lib. semis in alutel alembico superposito cum suo recipiente, et distillabitur aqua rubicunda crocea, et spissa, et abiectis faecibus a uase in huma eas per octo dies, reddendo eis aquam quae ab eis distillauit, et iterum distilla per alembicum aqua et cinere mediante, et ita itera tribus uicibus. Hoc facto distilla tribus uicibus cum cinere sine aqua, et tunc aspice si sit album, et proba ipsum cum aere ignito ad modum nummorum: quia si dealbauerit ipsum intus & extra, bonum est: & si non, itera donec sic contingat, & semper super faeces suas fiat distillatio: Ignis uero qui remanebit in fundo uasis siccus, & niger rectificetur: sic redde ei aquam albam, claram, quae ab eo distillata fuerit assando & imbibendo, & postmodum da ei bibere aquam primam donec rubicundissimus fiat: Et tunc accipe de isto igne quantum uis, & solue ipsum in quadruplo sui de oleo suo rectificato & distilla donec rubicundissimus distilletur. Serua ergo ipsum in uase uitreo bene concluso. Alia praeparatio olei uitellorum. Fac de uitellis praedictorum albuminum ut praecepi de albuminibus, & quod distillabit ab eis erit oleum uitellorum. Capitellum de calce uiua & cinere clauellato. Accipe calcis uiuae partem unam, cineris clauellati partes duas, proiice super ipsa quadruplum sui de aceto forti calido, & itera supra compositionem donec sustineat onus colando in concha lixiuii: Quidam cum calce & cineribus addunt aluminis iameni aliquantulum, & salis armoniaci medietatem ponderis aluminis iameni. Iuuat etiam ad fixandum. Aqua de lithargyrio. Accipe frusti lithargyrii partem unam, salis alkali, aluminis imameni separatorum ana quartam partem frusti prae dicti, salis armoniaci medietatem eiusdem frusti: dissolue alumen & salem alkali in duplo uel triplo sui de aceto praedicto modo & commoue omni die ter, donec totum in huiusmodi aceto dissolutum & clarum appareat, tunc distilla per filtrum, & ad opus tuum reserua. Frustum de lithargyrio. Accipe de lithargyrio quantum uis, & tere fortiter, & ablue ipsum cum aqua de paropside in paropsidem donec grossiores partes diuisae sint a subtilioribus, quibus siccatis adiunge sibi pondus sui de arsenico semel sublimato, & sublima ipsum ab eis his: postea fac totum descendere per botum barbatum cum oleo intro donec frustum album descendat, & erit factum. Additio. Dealbatio lithargyrii: Accipe libram lithargyrii & mole bene, postea accipe quinque lib. de sale, & mole bene cum lithargyrio, & pone in aqua per nouem dies, miscendo bis quotidie: post laua bene a sale & sicca: & habebis lithargyrium dealbatum, si sit uerum. Aquae rubeae Auicennae ad tingendum quatuor spiritus sublimatos albos. Cap. I. Accipe atramenti Aegyptiaci, limaturae faulec ana unciam unam, floris aeris tertiam partem unius unciae, aluminis albi candidantis pannos ( rochae puto uel faecis uini ustae ) quartam unciae unius: sulfuris, arsenici citrini & rubei, lapidis armeni & lazuli ana unciam semis, mellis albi despumati quartam librae unius, salis armoniaci, salis gemmae ana uncias tres & semis: ponantur haec omnia in quinque libris aceti, & dimittatur ad Solem per mensem unum: uel si non, fac ipsum bullire donec consumetur eius humiditas: praedicta tamen sint optime trita & calcinata: tunc distilla acetum a faecibus, quae in ipso sunt septies & inde imbibe quidquid uis rubificare. Cap. Ii. Accipe limaturae faulec libras duas & infunde eas in decem libris aceti per decem dies, tunc cola huius acetum, & pone in ipso arsenici ( siue auripigmenti rubei ) sublimati & puluerizati libram unam, salis armoniaci sublimati ter & puluerizati quartam librae unius, tunc pone ad Solem; & augmentabitur sibi rubedo: tunc distilla ipsum per alembicum, & distillabitur album attinens citrinitati: deinde reduc ipsum ad limaturam aliam recentem quam in ipso infunde, & distilla ipsum per alembicum ut prius: Et sic semper renoua limaturam donec distilletur rubeum ut sanguis: nam haec rubedo nunquam remouetur. Quum autem praeparaueris atramentum cum aceto & remoueris illud, semper egredietur bene rubeum, & erit color fixus. Scias autem quod nulla res rubea colorem retinet nisi illum qui imitatur eius naturam. Cap. Iii. Et melius est ut distilles acetum a ferro donec distilletur rubicundum, & acetum similiter ab atramento: & tunc iungas ambo insimul, & colores cum eis quicquid uis. Cap. Iiii. Aquae quae faciunt rubeum sine iteratione distillationis sunt aqua Tutiae sublimatae, & aqua sedine lapidis siue haematitis, in quibus ponatur acetum, & distilletur semel quia sufficit: Aqua uero aeris sola est melior istis: & fortior est aqua ferri cum sublimatur, & rubificatur: & si posueris ipsum in aceto fiet aqua rubea sicut sanguis, & est color fixus: Hae duae aquae licet sint prolixae, propinquiores tamen sunt breuioribus. Cap. U. Accipe de limatura faulec partem unam, & tere ipsam cum quarta parte sui de atramento, & super eam proiice quadruplum sui de aceto forti, & distilla ipsum per alembicum ab ea, & ita fac decies renouando qualibet uice atramentum, & decima uice distillabitur aqua rubicundissima sicut sanguis, quae tingit omnia super quae cadit: & nunquam calor eius remouetur ab eis. Cap. Ui. Accipe calcis uiuae partes quatuor, sulfuris uiui partes tres, & proiice super ipsa aceti rubificati cum limatura cupri partes decem ( alibi quatuor ) & dimitte sic stare per decem ( alias quatuor ) dies, & tunc decoque donec acetum fiat sicut sanguis, deinde cola ipsum & distilla: hoc facto, R. chalcanthi ui212 Aristoteles ridis arsenici sublimati rubei ana unciam unam, aceti lib. unam, atramenti rubei unciam semis, si ipsum inueneris, sin autem, sublimauiridem uel citrinum cum aqua pura: aqua enim distillata remanebit atramentum rubeum in fundo cucurbitae quod pone in omnibus operibus tuis: tere ergo praedicta tria cum aceto praedicto, & inhuma per septem dies, et si solutum fuerit, distilla ipsum: sin autem, reinhuma donec soluatur, et tunc distilla ipsum et distillabitur ut hiacynthus: colora ergo cum eo quidquid uis colorare colore bono et firmo. Cap. Uii. Accipe de limatura faulec partem unam & proiice super ipsam duplum sui de aceto forti, & sine intus stare, donec optime rubificetur: tunc distilla per alembicum donec acetum distilletur rubeum, & tunc colora cum eo quidquid uis, & similiter fac de limatura aeris donec acetum optime sit uiride: imbibe ergo quod uolueris & assa & rubificabitur optime rubificatione firma. Additio. Cum limatura faulec ( puto ferri ) appone uitriolum rubificatum, & distillabis oleum fixum, rubeum, philosophicum. Cap. Uiii. Accipe duenec, salis armoniaci praeparati ana quantum uis, & tere ipsa cum oleo de uitellis ouorum, sint sicut medulla, & tunc assa haec assatione leui & repone, & colora cum eo quidquid uis coloratione firma. Cap. Ix. Accipe limaturae ferri faulec partes decem, atramenti Aegyptiaci quantum est quarta pars limaturae, terantur & proiiciantur in aceto uini albi distillato, & illud acetum ponatur ad Solem septem diebus, & tunc cola ipsum, et in eo pone chalcanthi uiridis uel colcotar rubei adusti si inueneris, sin autem, atramenti Aegyptiaci ana ad unam lib. aceti dicti, unciam unam duenec, id est uitriolum, alacar uel alabric, id est sulfur ana uncia semis ( alias uncia tres ) tere haec quatuor, & proiice in dicto aceto, & pone ipsum ad Solem septem diebus, & tunc cola ipsum, & accipe de lapide lazuli in quo sunt uenae aureae quantum uolueris, & proiice ipsum tritum in dicto aceto, & decoque uel frange eum intus per diem, & tunc in dicto aceto pone tantum salis armoniaci crystallini quantum ipsum est, & misce bene totum terendo fortiter insimul: hoc facto, inhuma totum donec soluatur: & cum totum factum fuerit aqua clara rubea, rubifica cum ea quidquid uolueris colore firmo. Cap. X. Accipe de atramento Cyprino assato partem unam, & tere ipsum cum quadruplo sui aceti fortis, & distilla ipsum ab eo, et ita fac decies renouando qualibet uice atramentum, et distillabitur rubeum sicut sanguis: quod si sic non fuerit decima uice, reitera hoc toties donec id contingat: et inde rubifica quidquid uis colore firmo. Modus rubificandi rem aliquam ex dictis aquis. Accipe rem quam rubificare uolueris & imbibe eam ex quacunque uolueris praedictarum decem aquarum, & tunc assa eam, & impressionem faciet aliquam in prima uice: deinde itera hoc opus donec fiat rubea ut hiacynthus. Nota denique quod spiritus rubificandi hoc modo debent prius esse sublimati albi, & corpora similiter debent esse calcinata alba, & tunc tinctura inseparabiliter in eis figetur. Aqua rubea, a qua quatuor spiritus sublimati albi, rubei sublimantur. Accipe salis communis, salis gemmae, salis armoniaci, aluminis iameni separatorum ana lib. i. salis alkali quantum de omnibus, uitrioli citrini separati lib. 5. ferri & aeris quae cum arsenico descenderunt albae limaturae ana lib. unam, & uncias duas aceti uini albi lib. 4. cum isto igitur aceto & calce uiua uapora prius sulfuris uiui lib. quinque, & postea dissolue in dicto aceto omnia praedicta, excepto ferro, aere, uitriolo: & tunc distilla huiusmodi acetum per filtrum, deinde ignito limaturas dictas in cacia ferrea & extingue in dicto aceto multoties, & omni uice post extinctionem tere huiusmodi limaturas optime in mortario zebaico, id est ferreo cum pistillo ferreo, & post contritionem ablue eas in dicto aceto: Et sic itera ignitionem, extinctionem, contritionem, & ablutionem, donec omnino huiusmodi limature sint in dicto aceto dissolutae: Hoc facto, igni uitriolum praedictum extinguendo in dicto aceto septies omni uice in mortario praedicto fortiter conterendo: tunc inhuma in sterquilinio septem diebus, uel donec aqua clarissima & rubicundissima uideatur: Et tunc distilla totum per alembicum aqua & cinere mediante toties donec rubicundissima distilletur, semper super faeces suas reducendo: & tunc serua eam ad opus tuum. Praeparatio mercurii, arsenici, sulfuris ad rubeum. Accipe de quocunque horum uolueris separato semel partem unam, & ipsum imbibe cum pondere sui de aqua rubea predicta scilicet, qua spiritus sublimati albi, rubei sublimantur: & tunc sublima ipsum ab eo toties donec ipsum rubeum sublimetur: Et accipe huius sublimati rubei partem unam et imbibe ipsum cum quarta parte sui atramenti preparati, soluti et distillati rubei, et sublimetur ab eo toties donec in fundo uasis figatur: hoc facto compleatur cum oleo philosophico rubeo secundum ordinem supradictum: Et hoc est complementum mercurii, arsenici et sulfuris ad rubeum. Alia praeparatio horum trium ad rubeum ex aliis libris. Accipe de quocunque horum uolueris separato partem unam, & imbibe ipsum cum pondere sui de aqua rubea, a qua quatuor spiritus sublimati albi, rubei sublimantur: Et tunc sublima ipsum ab ea toties donec rubeum sublimetur & in fundo uasis figatur. Tunc ablue inde salem cum aqua dulci & sicca, & tunc cera ipsum cum sale armoniaco praeparato rubeo & solue & distilla & coagula. Et tunc hoc coagulatum cera cum oleo philosophico rubeo, & proiice de eo desuper arg. separatum, & fiet aurum optimum. Hoc est complementum praeparationis mercurii, arsenici & sulfuris ad rubeum. Praeparatio salis armoniaci ad rubeum. Accipe de ipso sublimato quantum uis & solue ipsum & distilla per alembicum, & tunc adiunge ei medietatem ponderis sui de uitriolo praeparato, & soluantur insimul & distillentur insimul per alembicum, & tunc coagula insimul: Hoc facto reitera super ipsum solutionem & distillationem & coagulationem septies, uel donec super laminam fundatur ut cera, & non fumiget. Alia praeparatio eius ad rubeum. Accipe de eo sublimato quantum uis & solue ipsum & distilla per alembicum & tunc adiunge ei aequale pondus sui de oleo trium generum separato ab occulto lapide, & atramentum praeparatum, inhumato & distillato, & rubificato rubeo, & haec duo coagula insimul: Hoc facto reitera super ipsum solutionem & distillationem & coagulationem toties donec super laminam fundatur ut cera, & non fumiget: & erit consilium nostrum completum. Additiones. Omne sal potest sic rubificari. Tere sal, & appone aliquam aquarum rubearum & tere bene & sicca ad Solem, deinde tere & appone de aqua illa rubea, & ita fac septies aut octies, & pone ad dissoluendum, & cum dissolutum fuerit, distilla per filtrum, postea congela, & iterum dissolue, deinde congela bis aut ter, deinde tere & appone modicum de oleo rubeo Philosophorum, & erit rectificatum: & inde poteris facere aquam si uoles, & postea serua. Hoc etiam modo poteris rubificare quatuor spiritus, ipsos sublimando bis aut ter, & miscendo semper id quod sublimatum est cum eo quod erit in fundo uasis: Et ita in qualibet sublimatione imbibere debes de aqua illa rubea, unde prius eos imbibisti: & cum tibi suffecerit pone sublimatum cum eo quod mansit in fundo uasis in uno crucibulo, & appone de oleo rubeo Philosophorum tres aut quatuor guttas, & postea serua. Et si citius uis rubificare tuos spiritus & tuum sal, tere & appone de aqua rubea, & sicca ad Solem, & ita fac septies aut octies, deinde sicca et serua, et quando fuerit exiccatum, sexies aut septies tere bene et appone de aqua rubea, et postea dissolue, deinde congela, et melius erit: Et tunc rubificabis calces metallorum. Sed oportet quod semper imbibas cum oleo Philosophorum super ignem in crucibulo, quia aliter dictae calces non possent leuiter fundi, nec reduci ad naturam metalli, nisi cum humiditate alligante et penetrante suas partes siccas et combustas: quod fit apponendo satis de oleo rubeo guttatim super ignem in crucibulo, donec fundatur ut cera: Hactenus additio. Oleum album fixum philosophicum. Accipe frustum lithargyrii albi, stanni extracti cum arsenico lib. 1. & lima hoc subtiliter, & adde ei sulfuris, arsenici, separatorum alborum ana unc. duas, mercurii separati albi unc, quatuor & contere haec omnia fortiter in simul cum octo unc. aquae salis armoniaci praeparati albi, & tunc sicca & assa leui assatione, & pulueriza fortiter, & pone in uase sublimationis, & sublima toties donec nihil de eis ascendat: tunc iterum cera totum hoc, quod erit in fundo sublimatorii cum pondere sui aquae praedictae: & tunc totum proiice in duplo sui aceti ter distillati in 2 lib. aluminis iameni candidi & bene plumosi, & omni die moue bis uel ter fortiter, donec omnia in dicto aceto soluantur: uel pone acetum illud cum praedictis in loco solutionis, quod melius est. Illis solutis, distilla per alembicum septies super faeces suas, & egredietur uel distillabitur aqua alba clarissima, qua utere circa ultimam cerationem cor porum & spirituum calcinatorum ad album, & cerabuntur cum ea uelocissime cum Dei adiutorio eiusque uirtute. Haec enim est aqua alba permanens, aqua candida, et lac uirginis, et acetum Philospphorum, et aqua serenans et penetrans, et aqua separans et coniungens: occulta ergo ipsam, et operare cum ea: Et extingue in ipso laminas aeris separati, et fiet argentum melius, quam illud quod de mineris extrahitur. Alio modo Oleum album fixum philosophicum. Accipe cerussae de frusto lithargyrii albissimi factae, & cerussae louis extracti cum arsenico ana lib. unam, & cera eas & solue in duplo sui aquae salis armoniaci praeparati, & tunc distilla per alembicum, & imbibe inde lib. i. uel lib. 2 argenti uiui sublimati & calcinati albi: & iterum solue & distilla per alembicum toties donec aqua alba distilletur clarissima: Et tunc utere ipsa circa ultimam cerationem rerum ad album In pluribus libris inuenitur finis huius olei albi fixi sic: Quod postquam distillata est aqua alba clarissima, quod ipsa coagulentur coagulatione bona, & coagulabitur in laminam albissimam, quam cera ceratione bona & ultima cum sale armoniaco & oleo animalis ( seu uitellorum ouorum ) prius rectificato albo, et proiice super aes separatum, et fiet argentum melius eo quod est de mineris. Et si laminam aeris separati in aqua praedicta ante coagulationem extinxeris fiet arg. optimum. Hoc autem oleum album fixum philosophicum, oleum animale album fixum philosophicum, & oleum serenans & penetrans, & germinams & separans & coniungens: & cum hoc oleo retinetur omne uolatile a fuga. Oleum rubicundum fixum philosophicum. Accipe de sulfure citrino lib.1. & uapora ipsum cum lib. I. calcis uiuae, & libris quatuor aceti fortissimi albi: tunc renoua calcem super hoc sulfur ter et postmodum renoua sulfur et calcem et sicca donec ipsum acetum optime rubificetur, tunc hoc acetum diuide per medium, et in una medietate dissolue quartam partem sui salis armoniaci separati, et in aliam quartam partem mitte limaturam ferri et aeris quae cum arsenico descenderunt, et dimitte totum stare in eo septem diebus: et omni die bis uel ter commoue: octaua die separa acetum a limatura: et limaturam ignias in cacia ferrea, et extingue in eodem aceto ter, et omni uice contere eam fortiter in mortario ferreo cum pistillo ferreo, et ablue in praedicto aceto antequam remittas ad igniendum, et ita postmodum reitera toties donec tota limatura in dicto aceto dissoluatur, et acetum illud sanguis rubicundus uideatur: Et tunc distilla huiusmodi acetum super faeces illas per alemhicum toties, donec ab eis rubicundissima distilletur semper super feces suas reducendo, tunc hoc acetum serua ad partem: Deinde accipe aliam medietatem aceti quam superius reseruasti, & adiunge ei salis armoniaci, uitrioli Cyprini assati de quolibet ana quartam partem sui, et contere fortiter, et fac ipsam morari in eo tribus diebus: sed omni die contere uitriolum fortiter bis uel ter in mortario ferreo, ut bene dissoluatur in dicto aceto: hoc facto distilla ab eis acetum cum alembico, tunc proiice faeces, et renoua huic aceto distillato atramentum uel uitriolum decies semper ad quartam partem aceti, et decima uice distillabitur rubeum ut sanguis, et inficiet omne quodcunque tanget colore rubeo: Accipe igitur de duobus acetis iam rubificatis ana et iunge eis tantundem salis armoniaci praeparati rubei ( alibi tantundem aquae animalis inhumate distillatae & rectificatae ter & praeparatae cum pondere sui arsenici ) & ad lib. 1. huius aceti infunde in eo uncias duas mercurii sublimati rubei ( & calcinati ) & dimitte ipsum resolui in eum, & tunc pone totum in distillatorio & distilla in simul ter, semper super faeces suas. Reserua igitur hanc aquam, & colora cum ea quicquid uis: & lauda Deum qui eam tibi dedit, quia ipsa est preciosior omni precio: Quoniam si Lunam uel aliquod corpus dealbatum in ipsam extinxeris, efficietur Sol melior eo qui est de mineris: Oleum rubicundum fixum philosophicum. Accipe croci Arabici calcinati, uitrioli Arabici uiridis, frusti lithargyrii ( alibi dicitur aurei ) & stanni calcinati rubificati ana unc. 3. sulfuris uiui, arsenici citrini sublimati rubei calcinati ana unc. 6. mercurii sublimati & calcinati rubei, salis armoniaci praeparati, soluti, distillati et rectificati cum oleo animalis distillato et inhumato et rectificato rubeo ana lib. I. conficiantur autem sic: Incera crocum Arabicum et chalcanthum uiride, et frustum lithargyrii stanni cum sale armoniaco et oleo animalis praedicti, et quum bene rorata fuerint mitte ad soluendum donec soluantur in aquam peruiam et rubeam: Et tunc distilla per alembicum, & inde cera & imbibe sulfur & arsenicum praedicta, & tunc iterum mitte ad soluendum: & cum solutum fuerit distilla per alembicum toties donec clarissimum et rubicundissimum distilletur, et tunc coagula illud in uase coagulationis, et cum coagulatum fuerit, tunc cera ipsum ultima ceratione super ignem leuem cum oleo animalis ( scilicet uitellorum ) ingrediente donec fundatur ut cera, tunc refrigera ipsum et proiice de ipso pondus unum super centum pondera Lune aut louis aut Saturni sepratorum, et erit Sol optimus. Hoc autem oleum, est oleum philosophicum, quod non accenditur, & oleum quod ardet in perpetuum, & oleum permanens, & oleum animalis rubeum: Occulta ergo ipsum, preciosius est enim omni precio, quoniam si Lunam aut aliud corpus dealbatum in ipso ter ante coagulationem extinxeris efficietur optimus Sol. ( Nota ex hoc oleo dupliciter posse operari, scilicet ante congelationem in ipso extinctionem faciendo: & post congelationem de illo puluere super corpora fusa proiiciendo ). Cum hoc etiam oleo ante suam coagulationem coagulatur arg. uium. cum quo eriguntur corpora, & cum ipso retinetur omne uolatile a fuga: Et hoc oleum occultauerunt Philosophi, & cum eo fecerunt ex crystallo fuso carbunculum, quia est oleum penetrans & colorans, & cum ipso cerantur corpora & spiritus calcinati ceratione ultima ad rubeum: operare itaque cum eo, & lauda Deum, qui ipsum dedit. Additiones. Oleum benedictum sic facies: Accipe lateres rubenos quos nunquam tetigit aqua, & accende in igne donec igniti appareant, postea extingue eos in oleo oliuarum, tere ad modum similae, & imple ex eis uentres distillationis uitreatos, deinde praepara super uentres capita eorum, & luta iuncturas luto sapientiae ita ut non respirent, postea mitte super furnum distillationis, & non sit uelamen inter uentres & ignem, & intromitte ignem facilem sub uentribus donec distilletur rubeum uehementis rubedinis: custodiatur ignis ne accendatur cum oleo, & non possit extingui & c. Alio modo. Accipe tegulas nouas & ignias eas frustatim, & pone in uase plumbato strictum os habente, & tunc pone intus oleum petroleon sicut inuenitur uenale, & bene cooperi ne inflammetur, & cum frigidum fuerit, pura, & accipe tegulas praedictas extinctas, & iterum ignias bene & pone ut prius in oleum praedictum, & etiam de nouo si non sufficiat illud ad cooperiendum tegulas ut superabundet ad densitatem duorum digitorum: Tunc iterum depura oleum & tegulas bene tere & pone in distillatorio fortissimo uitreo, & cum praedicto oleo cooperi & distilla lento igne primo, postea fortissimo quantum habere poteris, tunc facias ipsum oleum sic distillatum incombustibile sic: Accipe tegularum saracenicarum minutissime contritarum partes duas, calcis uiuae bene tritae, & cribratae partem unam, salis armoniaci bene triti partem dimidiam, tosti salis partem dimidiam: sales bene misce, tunc incorpora cum isto puluere praedictum oleum ita quod non supernatet, sed sit parum madidum, ita quod pulueres dominentur, & quod oleum non dominetur pulueribus, & pone in uase uitreo & distilla primo lento igne, postea fortiori quo poteris: Et iterum in nouis pulueribus distilla ut dictum est, & sic fac toties donec sit incombustibile, quod probabis ad candelam cum bombyce inuncto isto oleo, quod extinguet candelam. Parua quantitas istius olei praeparati ualet ad multam congelationem mercurii, & subitam introductionem omnium spirituum fixatorum. Oleum album philosophicum: R. partem unam calcis corticum ouorum, & pone cum sex partibus albuminis ouorum: misce omnia simul. & pone ad dissoluendum per septem dies autem plus: postea distilla in cineribus ad lentum ignem, quousque tota aqua sit distillata, deinde reitera illam distillationem super suas faeces bene miscendo & distillando ut prius: Postea recipe quod in fundo distillatorii remanserit, & tere & imbibe cum aqua ex hoc distillata: & iterum distilla tot uicibus reponendo super suas faeces quod nihil amplius distillet: sic reperies in fundo uasis lapidem qui erit albus ut crystallus, quem serua: Deinde recipe uncia sex salis armoniaci, & uncia sex olei ouorum septies distillati aut bene purgati, & unc. sex lapidis albi supradicti: haec omnia misce insimul & tere super marmor, & imbibe & sicca quousque biberit totam aquam & oleum: Et postquam totum fuerit sic bene immassatum, pone & dimitte in uase uitreo per spacium quatuor dierum: Deinde proiice totum in una libra aquae albuminum ouorum & claude uas & in fimo pone ad soluendum per quindecim dies, & soluetur in aquam claram & albam ut lac: Et hoc est oleum completum album Philosophorum. Fit etiam aqua seu oleum ex sanguine ouis & capillis & aliis, quae dicitur etiam Philosophorum. Oleum rubicundum fixatiuum: Recipe uitrioli Romani lib. I. & semis, salis armoniaci, salis nitri, cinaprii boni & rubei ana lib.i. & fiat aqua fortis: Sed proiice lasciuam, id est phlegma. In qua aqua forti extinguantur frusta laterum antiquorum candentia, siue laterum recentium nunquam tactorum ab aqua, & claudatur uas usque quo materia fuerit infrigidata: postmodum frusta laterum extrahantur & puluerizentur, & in cucurbita alembico superposito ponantur & distillentur aqua uel oleum usquequo faeces siccissimae remaneant: in quo liquore dissolue mercurium bene mundificatum super lentum ignem & fixabitur & rubificabitur, & erit materia liquida sicut thiriaca uel butyrum: de qua fac proiectionem unum super decem Lunae purae, & conuertetur in colorem Solis fixum ad omne iudicium & examen, sed deficit in pondere nisi Luna primo fixetur. Aqua seu oleum rubeum: Ratramenti & uitrioli rubificati, & parum salis armoniaci, & tantum limaturae ferri, & pone insimul & proiice acetum supra & dimitte per quindecim dies, & distilla decies aut pluries, quousque acetum distilletur rubeum ut sanguis, & qualibet uice renoua atramentum. Hactenus additio. Crocum Arabicum, & uitriolum Arabicum uiride. Accipe limaturae endanici ( uel acerii siue azarii ) partem unam, & assa ipsam cum medietate sui arsenici citrini, cuius medietas sit separata solum, & alia medietas praeparata ad comburendum corpora: Et fac ipsum descendere per botum barbatum donec albissimum & serenissimum descendat: Et renoua ei ter arsenicum supradictum: tunc frustum quod descendit lima subtiliter, & fac morari hanc limaturam in duplo sui de aceto uini albi fortissimi per septem dies, in quo prius sit soluta decima pars sui de sale armoniaco separato, & omni die commoue bis uel ter fortiter, & stet illud acetum ad Solem & in loco calido: septimo die extrahe limaturam ab aceto, & ignias eam in cacia ferrea ter, & omni uice contere eam ter forriter in mortario ferreo, & ablue eam bene in dicto aceto, antequam ad igniendum reponas: & ita fac de septimo in septimum diem, donec limatura fere, dissoluta sit in dicto aceto, & ipsum acetum sit rubicundissimum quasi sanguis: tunc distilla huiusmodi acetum per filtrum, & post distilla ipsum per alembicum, & id quod in fundo cucurbitae resedit accipe, quia illud est oleum Arabicum. Et si uis facere uitriolum Arabicum uiride, fac per omnia de limatura aeris separati, ut fecisti de limatura endanici, & quod in fundo cucurbitae resederit illud est uitriolum Arabicum uiride. Ratio componendorum Elixirium ex praedictis speciebus praeparatis. Accipe limaturae Lunae separatae lib. semis, sulfuris & arsenici separatorum, & calcinatorum alborum ana uncia tres, mercurii separati albi lib. I.tere haec omnia insimul super porfidum & imbibe cum aqua salis armoniaci praeparati albi lib. semis, & tunc assa leui assatione: deinde tere & pone totum in aludel alembico superposito cum suo recipiente bene concluso, & pone super athanor sublimationis, & fac desubtus ignem leuem donec tota humiditas per alembicum in recipiente ceciderit, et tunc uigora ignem paulatim per duos dies, & duas noctes, donec una pars medicine ad latera uasis ascendat, et alia in fundo eius figatur: et tunc dimitte infrigidari, et fracto uase, id quod ascenderit superius tere fortiter et misce fortiter cum eo quod remansit inferius, et redde ei aquam suam quae ab eo distillauit, & assa totum igne mediocriter fortiori, scilicet quam prius aliquantulum: & tunc iterum tere, & ad sublimandum ut prius remitte: & sic reitera sublimationem, contritionem & assationem paulatim uigorando qualibet uice assationem donec nihil penitus sublimetur, sed totum in fundo uasis remaneat. Hoc facto tere totum illud quod in fundo erit, & imbibe imbibitione rorida cum unc. una aquae praedictae, alias cum uncia una olei philosophici albi: & tunc pone totum ad descendendum in imbercatum ( puto uas uel alembicum ) & fac sub eo ignem fortem per diem unum, & fortiorem per alium, & tertio die fortissimum per tres dies & noctes, sicut est ignis fundendi: tunc frange imbercatum & laminam uel frustum quod in eo inueneris cera ultima ceratione in crucibulo tenui super ignem cum oleo albo philosophico guttatim proiiciendo de ipso donec fundatur uelocissime ut cera, & tunc extrahe crucibulum ab igne: & cum infrigidatum fuerit, ex hac medicina pondus unum super 50 aeris separati pone, & fiet argentum bonum cum Dei auxilio & eius uirtute. Si autem medicinam praedictam cum fixa est in fundo aludel, uel post descensionem ad soluendum posueris fiet aqua clara, & tunc ipsam coagulaueris in lapidem, & hunc lapidem ceraueris cum oleo dicto in crucibulo super ignem, scias quod labor tuus multiplicabitur. Et si postquam soluta fuerit, ipsam semel ad minus per alembicum distillaueris, antequam coagules ipsam in lapidem, augmentabitur adhuc eius bonitas & fructus laboris tui. Item si acceperis limaturae Lunae lib. 1. sulfuris & arsenici ana uncia 3. mercurii lib. semis & processeris, ut supra dictum est, scias quod operatio non tantum ualebit ut prius, & adhuc minus ualeret si minus de spiritibus apponeres. Si autem hunc processum uis ordinare ad rubeum, tunc accipe spiritus sublimatos & calcinatos rubeos, & aquam salis praeparati rubei, & oleum rubeum & tunc procede per omnia ut dictum est: Et medicinam proiice super arg. separatum, & fiet aurum bonum: Et si loco limaturae Lunae, limaturam Solis posueris, adhuc operatio erit melior. Compositio uerissimi Elixir ad album. Accipe argenti uiui praeparati albi lib. semis & solue ipsum in duplo sui aquae salis armoniaci praeparati albi & soluti, & distilla per alembicum, & inde imbibe lib. I. argenti uiui soluti, calcinati, albi: & illam solue & distilla per alembicum & inde imbibe sulfuris & arsenici sublimatotum & calcinatorum alborum ana uncia 3. & iterum solue & distilla septies, quod est ultimum. Tunc coagula illud distillatum, & tunc tere hunc lapidem, & rorando imbibe ipsum ex uncia tribus olei praedicti philosophici ( alias ex unciis tribus aquae praedictae ) & tunc fac ipsum descendere in kimiam, & cum descenderit fac sub eo ignem leuem duobus diebus cum suis noctibus, & post mediocrem duobus aliis diebus cum suis noctibus, et fortissimum die una cum sua nocte, et tunc infrigidari permitte, et frange kimiam ( est uas ) et laminam crystallinam quam in fundo eius iuuenies accipe, et tere ex ea uncia i.quam cera super ignem leuem in crucibulo tenui cum oleo philosophico albo, proiiciendo guttatim desuper donec fundatur ut cera: dimitte ergo eam infrigidari, et tunc proba eam super laminam ignitam, quia si se resoluerit uelocissime ut cera sine fumo cerata est: sin autem reduc ipsam ad crucibulum super carbones guttando desuper oleum praedictum guttatim donec sic contingat: Et tunc proiice ex ea pondus unum super quinquaginta aeris saeparati, & fiet argentum optimum. Si autem hunc processum uis ordinare ad rubeum, accipe praedictos spiritus praeparatos ad rubeum, & oleum rubeum similiter, & tunc procede per omnia ut dictum est, & proiice medicinam super argentum separatum, unciam scilicet unam super quinquaginta, & fiet Sol optimus. Modus componendorum Elixirium cibando. Accipe de limatura argenti separati lib. semis, argentum uiuum semel sublimati & reuiuificati sublimando cum calce uiua lib. I. ciba itaque ipsum cum predicta limatura, & tere fortiter insimul in mortario lapideo donec argentum uiuum limaturam biberit, & fiat quasi butyrum, ita quod limatura non sentiatur, & terendo ablue fortiter cum aceto & sale communi separato donec acetum exeat inde clarum: tunc ablue inde salem cum aqua dulci, & permitte siccari, & cum siccatum fuerit addes ei sulfuris & arsenici sublimatorum calcinatorum alborum ana unc. tres, & contere insimul fortiter donec fiat quasi unum corpus, & illud corpus imbibe & incera cum unc. sex aque salis armoniaci sublimati, soluti, et rectificati, et tunc pone totum in aludel cum suo recipiente bene concluso et lutato luto sapientiae: et pone ipsum super athanor, et fac sub eo ignem leuem donec humiditas per alembicum in recipientem ceciderit: et tunc uigora ignem donec totum sublimetur quod ascendere uoluerit: Tunc sine uas infrigidari? Et ipso discooperto id quod eleuatum est superius reduc super faeces suas terendo et reddendo sibi aquam, quae ab eo distillata est: Tunc repone in aludel predicto ad sublimandum, et ita fac donec inde nihil possit sublimari, semper reddendo ei aquam suam. Tunc pone totum ad descendendum cum kimia ( seu uase apto ) ut praedictum est supra, & frustum uel laminam quam in fundo uasis inuenies cera ultima ceratione in crucibulo super ignem cum oleo ingrediente: & tunc ex hac medicina proiice pondus unum super quinquaginta aeris separati, & fiet Luna bona. Et si medicinam cum descenderit & fixa fuerit per decoctionem solueris in aquam peruiam & eam congelaueris, & congelatam ceraueris ultima ceratione ut dictum est, tunc duplicabitur in proiectione. In quibusdam libris inuenitur finis huius operationis aliter sic ( ut inueni ita scriptum, cap. ultimum ex liber Secretorum ad faciendum Elixir album & rubeum perfectissimum, nec est opus alio quando perfeceris istud ): Quod cum ex limatura argenti lib. semis & lib.i. mercurii ut supra sublimati, & sulfuris calcinati albi & ( ut puto ) arsenici ana uncia tres, factum est quasi unum corpus, tunc illud corpus ponatur in crucibulo bene lutato, & crucibulum ponatur in cinere calido tota nocte in latere dextro, alia nocte in latere sinistro, & in mane extrahatur, & fracto crucibulo ponderetur quod est in ipso: et si est tantum quantum erat quando positum fuerit intus ad assandum, bene est: sin autem, compleatur ei pondus suum de solo mercurio uiuo praedicto, & iterum mitte ad assandum praedicto modo: et sic ita fac donec habeas pondus primum. Hoc facto, cera totum illud cum aqua salis armoniaci praeparati albi, et tunc pone in kimia ad descendendum, & post fac subter ignem per diem integram uel ut praedictum est supra. Et tunc cera huiusmodi medicinam cum oleo dicto: & tunc proiice ex ea pondus unum super uiginti aeris separati, & fiet optima Luna. Et si post descensionem solueris & congelaueris, & post ceraueris, plus ualet. Et si hunc processum uis ordinare ad rubeum, tunc loco limaturae argenti ponatur limatura auri & aliae species rubificatae, & procedatur nec plus nec minus ut praedictum est, & tantum argenti separati conuertet in aurum optimum, quantum & praedicta medicina conuertit aeris in argentum. Item si postquam medicina assata est secundum processum ultimum & completum est pondus eius per assationem, si ipsa imbibatur cum aqua salis armoniaci separati albi, & sublimetur in aludel donec de ipsa nihil ascendat, & post descendat et procedatur ulterius ut dictum est, ipsa melior et fortior erit, siue medicina sit ad album, siue ad rubeum. Item si medicina post descensionem soluatur in aqua, et post distilletur per alembicum semel ad minus, et tunc congeletur, et congelatum ceretur cum oleo dicto, adhuc erit melior et fortior: fac ergo sicut uolueris, quia ultra Dei auxilium non posset aliud. Rectificatio occulti lapidis. Occultus noster lapis benedictus de re animata est sicut dixit Hermes: Uerum sine mendacio certum certissimum. Sublimabis subtile a spisso suauiter cum magno ingenio, & ascendat a terra in caelum, iterumque descendat in terram, usque dum bene rectificatum fuerit. Additiones. Compositio Elixiriorum: Recipe auripigmenti praeparati & ter sublimati & tantundem mercurii purgati & sublimati ter, & tantundem calcis Lunae purgatae & tantundem salis armoniaci purgati & sublimati ter, & misce has res insimul super porfidum, & tere insimul & sicca ad Solem, deinde iterum tere & appone de aqua tartari & tere bene & sicca ad Solem, deinde iterum tere, & pone de aqua, & postea sicca, & ita fac decies aut duodecies quousque facias quod sit ut unguentum: & quod partes adinuicem subtilientur terendo, imbibendo & exiccando: Et si uelis loco aquae tartari potes apponere aquam albuminis ouorum, aut aquam sanguinis rectificatam, aut aquam Lune aut stanni. Et postquam tu imbiberis & siccaueris tuam medicinam decies aut duodecies, ut dictum est, tere iterum & appone de aqua cum qua prius imbibisti quousque sit magis mollis quam pasta, & pone in phiala uitri in uno uase terreo, quod uocatur Solutorium, & claude bene cum panno lineo & terra aut pasta, et pone in fimo equino bene calido, et cooperi circumquaque et dimitte tamdiu in fimo quousqua totum dissoiuatur in aquam, et de septimo in septimum aut octauum aut nonum renoua fimum calidiorem. Etsi uis fimum tuum calefacere proiice desuper de aqua frigida et calefiet: Et ita fac de omnibus rebus quae sunt fortes et durae ad resoluendum et conuertendum in aquam quando uolueris eas resoluere. Etsi accideret quod infra quatuor dies aut plus non uellent resolui, pone super marmor et tere iterum bene, & pone iterum aquam desuper et sicca ad Solem, et tere et appone aquam et sicca, et ita facias ut prius diximus: Deinde pone ad dissoluendum in fimo ut diximus. Et si accideret quod tua medicina exiccaretur, extrahe & tere, & pone aquam ut supra dictum est, & sicca ad Solem ut dictum est: & hoc saepe quousque materia sit bene oleaginosa: deinde pone ad resoluendum ut dictum est supra Et quando fuerit dissoluta in aquam pone phialam in uno distillatorio pleno cineribus usque ad iuncturam cooperculi, & sit phiala discooperta, & claude distillatorium & luta iuncturam: Postea fac subtus paruum ignem uelut cum fit aqua rosacea: & quod distillabitur recipe & serua, & facies ignem per 24 horas aut plus, quousque medicina sit sicca & quod non uideas plus de fumo exire per canalem distillatorii: tunc depone ignem & dimitte infrigidari: Et est bonum quod phiala ubi est medicina, habeat largum os, ut fumus inde melius possit exire propter phialam quod non rumpatur. Deinde remoue medicinam de phiala, & tere super marmor, & appone desuper aquam quam tu inde distillasti, & tere bene & sicca ad Solem ut prius, & pone ad resoluendum in fimo. Et si non fuerit satis de aqua ab ea distillata, appone de aqua de qua prius imbibisti quando primo posuisti ad dissoluendum: Et scias quod resoluetur in multo minori tempore quam prius fecerat. Et quando erit resoluta, pone in distillatorio & congela & sicca sicut prius fecisti, & serua aquam quam inde distillabis: Deinde tere iterum, & pone aquam desuper & exicca ut prius ad Solem, & pone ad resoluendum: & postea ad congelandum: & ita facias quater aut quinquies aut sexies quousque totum sit fixum & expectans ignem: quia tantum poteris resoluere & congelare quod nihil inde amplius distillabit, quando tu congelabis, & tunc dicitur esse fixum: Et iam scias quod quando tu resolueris tuam medicinam quater aut quinquies, tu distillabis illam per filtrum, & postea pone in phiala uitri, & phialam pone in uno potto pleno cineribus: & sit phiala clausa leuiter cum panno lineo, ita quo fumus possit inde modicum exire, & fac desubtus lentum ignem subpotto per diem & noctem aut plus, quousque tua medicina sit in lapidem congelata album, ut est crystallus, & serua: Sed nota quod modus congelandi in distillatorio est securior quam alter. Et quando tua medicina est congelata, tere eam & pone desuper oleum sanguinis aut ouorum rectificatum, aut de oleo communi distillato septies cum sale armoniaco & calce uiua, aut de oleo trium specierum ( seu spirituum ) aut de oleo albo Philosophorum: & non apponas multum de illo: Et postea mitte simul de aqua cum qua imbibisti quando posuisti ad soluendum. Postea tere insimul & pone ad resoluendum ut prius, & postea congela. Et quando erit congelata, tere de ea modicum, et calefac laminam cumpri, & pone de hoc puluere supra, & si fundatur desuper & dealbet laminam, tuum Elixir est completum: & si hoc non faciat, tere iterum tuam medicinam, & pone in crucibulo super ignem, & appone desuper quinque autm sex guttas alicuius oleorum ante dictorum, & toties facias quousque uideris signum dictum, & ita serua. Et nota, quod si pluribus uicibus resolueris medicinam, etiam plus ualebit plutes partes tingendo: Et potest fieri istud Elixir absque calce argenti, sed non tantum ualebit, sed citius fit, quia citius resoluitur sine illa calce: & illud proiicitur supra cuprum praeparatum & conuertit in Lunam. Alia compositio Elixirii: Recipe partem unam auripigmenti praeparati & sublimati ter, & tantum mercurii, & tantum sulfuris praeparati & sublimati ter, & tere bene, & pone desuper de aqua salis armoniaci praeparati & sublimati ter, & imbibe & incera & exicca ad Solem: & ita fac decies aut duodecies aut plus, quousque bibant suum pondus de sale armoniaco quinquies aut sexies. Deinde ponee ad dissoluendum ut diximus, & renoua fimum ad tres, quatuor aut quinque dies, aut in tribus septimanis: Et quando erunt resoluta, congela in distillatorio in cineribus, & postea imbibe cum aqua quae inde exierit distillata, & cum aqua salis armoniaci ut prius, & tere bene, & incera & sicca ad Solem pluries, & pone ad dissoluendum, deinde congela ut prius: Postea tere & pone aquam desuper, quae inde erit distillata, & de oleo trium specierum, aut de oleo albo Philosophorum, & tere bene & pone ad soluendum, deinde congela ut prius, & habebis in fundo uasis lapidem album: & apponem desuper de oleo dicto septem aute octo guttas, & pone ad soluendum, deinde ad congelandum. Alia compositio Elixirii quae dicitur melior: Recipe lib.i. calcis Lunae praeparatae, & tres uncias sulfuris praeparati & sublimati ter, & tres unc. auripigmenti praeparati & sublimati, & lib. mercurii praeparati & sublimati, & tere bene omnia simul, & appone aquam salis armoniaci praeparati & sublimati, & exicca super paruum ignem carbonum & cinerum, & quando fecerint magnum fumum, remoue patellam ab igne, & pone longe ab igne: sed melius ualeret siccatum ad Solem. Et quando erunt omnia sicca tere & pone in distillatorio & facias paruum ignem quousque tota humiditas sit inde distillata, quam serua. Postea fac fortem ignem quasi sublimationis, & facias ignem tribus diebus et tribus noctibus, et tunc sublimabitur una pars illius medicinae, et alia remanebit infundo: Dimitte omnia infrigidari, et tere omnia simul, scilicet quod sublimatum est, & quod remansit in fundo, & pone cum aqua quae exinde distillata est, & sicca modicum, & postea pone ad sublimandum ut prius, & toties sublimabis hoc modo quod tota medicina remanebit in fundo, & quod nihil amplius de ea sublimetur: Deinde tere & incera, pone desuper unam uncia aut duas de oleo Philosophorum albo, & pone in descensorio et fac descendere ut fecisti auripigmentum. Et facias primo die subtus paruum ignem, et secunda die fac fortiorem, et tertia die fac fortissimum quasi esset ignis fusionis cupri. Et ita dimitte infrigidari, et reperies in coopertorio descensorii lapidem album, quem recipe et tere et pone in crucibulo super ignem, et proiice desuper duas aut tres guttas olei albi Philosophorum quousque fundatur ut cera: Tunc depone crucibulum ab igne, et tuum Elixir est perfectum: et de hoc proiice unam partem super quindecim cupri praeparati, et totum erit argentum. Etsi uis ampliare uirtutem tui Elixirii, tere iterum bene, et pone desuper de aqua salis armoniaci praedicti, et duas autm tres guttas olei albi Philosophorum, et pone ad dissoluendum, deinde congela ut praedictum est, et serua: Et poteris proiicere super 80. aut 100. sed experiaris. Alia compositio Elixirii. Recipe lib. i. mercurii sublimati & imbibe terendo cum aqua salis armoniaci & sicca: Deinde tere & pone duplum sui ponderis de aqua salis armoniaci, & pone ad dissoluendum per octo dies, deinde distilla per distillatorium & pone in illa aqua duas uncias auripigmenti sublimati, deinde pone ad dissoluendum et congelandum septies aut plus aut ter uel quater, et ultimo congela in lapidem durum, deinde tere et pone desuper de oleo albo Philosophorum, et fac descendere in descensorio, et facias paruum ignem per duos dies et duas noctes, et ultima die ita fortem sicut ad fundendum cuprum, postea dimitte infrigidari, et tu reperies in uase lapidem crystallinum: de quo accipe parum et tere et pone in crucibulo super ignem, et proiice desuper duas aut tres guttas olei albi Philosophorum quousque fundatur ut cera, et dimitte infrigidari, et pone de illo modicum super laminam calidam ferri aut aeris, et si fundatur absque fumo bene est: si non, tere iterum & pone in crucibulo, & proiice desuper de oleo dicto quousque signum iam dictum appareat: & proiice unam partem super quinque cupri praeparati, & efficietur Luna. Et si uelis dissoluere aut distillare & congelare semel aut bis, augmentabitur uirtus Elixirii. Alia compositio Elixirii: Recipe lib. semis calcis Lunae praeparatae, & totidem mercurii lauati non sublimati, & pone calcem super mercurium, quousque biberit totam calcem, & fiat sicut butyrum, & nihil sentias ad digitum, quin totum sit molle, deinde laua cum aceto & sale preparatis, quousque acetum exeat clarum, postea proiice desuper aquam calidam quousque extraxeris salem, & aqua exeat uel efficiatur dulcis, deinde dimitte siccari, & quando siccum fuerit pone cum duabus unciis auripigmenti bene sublimati, & tantundem sulfuris bene sublimati, & tere insimul quousque totum misceatur in unum, & appone septem aut octo uncias aquae salis armoniaci purgati & sublimati bene, & pone in distillatorio & cooperculum desuper, & facias subtus paruum ignem quousque tota humiditas inde exierit, quam serua: Deinde fac fortem ignem quasi sublimationis, quousque totum sublimetur, et dimitte totum infrigidari, et quod inuentum fuerit in coopertorio tere cum eo quod remansit in fundo uasis, & de super pone aquam quae inde distillauit, & tere bene iterum & pone adhuc in distillatorio, & inde distilla aquam ad lentum ignem, & fac post magnum ignem qualis est sublimationis, & misce sublimatum cum faecibus & tere & imbibe cum aqua & sublima ut prius quousque nihil plus sublimetur. Deinde tere & appone de oleo albo Philosophorum in crucibulo super ignem, & proba super laminam ferri calidam aut cupri, quousque fundatur ut cera, & erit completum: una pars super quindecim cupri, & per iteratam solutionem & congelationem augebitur uirtus eius. Hactenus additio. Compositio aquae uitae simplicis & rectificatio eiusdem. Occulti igitur lapidis albi recentis quantum uis assume, quem subtiliter commisces in uitreata scutella & commollies sine omni re alia ibique fermentari per diem & noctem dimitte: deinde in uase uitreo bene sigillato, ut non respiret ad humandum per 21 dies pones, ita quod singulis hebdomadis renouetur fimus. Completo itaque hoc numero, pone de lapide lib. semis in aludel uitreo, alembico superposito cum suo recipiente bene sigillato cum luto magisterii ut non respiret, & pone aludel super laterem ( potius larem ) praeparatum cum suis uasis aqua & cinere mediante ut scis, & fac a principio ignem leuem per tres horas: Postea uigoretur ignis paulatim usque dum tota aqua eius candida distilletur. Hanc autem aquam uocauerunt Philosophi sal armoniacum, argentum uiuum, lac uirginis, aquam uitae, & aquam penetrantem & serenantem, ac domum illuminantem. Haec enim aqua candelas accendit & omnes oscuritates fugat a domo in qua rectificata fuerit usque in finem cum tota sua substantia, id est ipsamet et oleo eius, et igne & terra calcinata sicut scis. Distillata autem huius aqua prima uice ut dictum est, inhuma iterum eam per unam hebdomadam ut dictum est, tunc distilla iterum per alembicum ut prius, et sic itera tribus uicibus: Hoc facto distilletur iterum sine inhumatione tribus uicibus cum cinere sine aqua. Postquam autem huiusmodi aqua septies distillata fuerit, proba aliquantulum de aere ignito ad modum scilicet nummorum extinguendo tribus uicibus in ipsa, quia si dealbentur intus & extra, bene est: & si non, reduc eam ad primum opus, donec sic contingat: Et tunc serua eam in uase uitreo bene sigillato cum ceraolei rectificatio. Simili modo oportet ut rectificetur eius oleum cum humatione & distillatione itaut fiat album: cum probatione aeris similiter, ut dealbetur in eo: et tunc serua ipsum ad partem in uase uitreo bene sigillato. Ignis uero remanebit in fundo uasis siccus & niger, quem seorsum repone in uase uitreo bene concluso. Rectificatio terrae. His peractis, exteriora lapidis a tela purgabis, & in uitreato uase bene cocto & nouo undique argilla circumlutato diligenter cooperculo terreo cooperto, in quo scilicet cooperculo sint tria foramina parua, repone: & in furno figuli octo diebus dimitte, ut niuis candorem assumat. Huius calcis parti uni sex partibus aquae praedicte adiunctis uas uitreum usque ad duas partes impleatur alembico superposito cum suo recipiente, & clausis iuncturis cum luto magisterii ita ut non respiret, ipsumque in alio uase fictili ferreo, cribrato cinere pleno reconde: deinde in alio uase cum aqua ponatur, & subiice lentum ignem ( nota hunc distillationis modum quia singularis est et lentissimus ) per totam hebdomadam, uel usque dum nihil aquae uitae distilletur: Postea die una & nocte refrigerari dimitte, & inuenies in fundo uasis laminam crystallinam, cui redde ei aquam suam, quae ab ipsa distillata est, usque dum eam totam ebiberit: & tunc serua eam ad partem usque dum dicam tibi. His peractis, accipe salem armoniacum sublimatum ter & solutum & distillatum per alembicum, & coagulatum, & iterum solutum & distillatum & coagulatum, & itera tertia uice: Et si solutum fuerit septies cum aqua uitae, & distillatum & coagulatum qualibet uice, & in fine resolutum in aqua, soluit omnia corpora calcinata, limata, & etiam combusta: & spiritus omnes calcinatos & sublimatos solutione mirabili in crucibulo super ignem in una hora cum Dei auxilio & eius uirtute. Compositio aquae uitae completae & perfectae. Componamus aquam nostram philosophicam cum Dei adiutorio, & eius uirtute. Recipe de aqua salis armoniaci soluti & distillati ter ad minus uncias sex, olei praedicti rectificati ut dictum est unc. sex ( uel septem ) misce haec duo, & inde imbue super porfidum uel super tabulam uitream unc. sex de praedicta lamina paulatim donec totum ebiberit: & cum totum absorbuerit, dimitte fermentari in simili uase uitreo tribus diebus: quarto autem die proiice hoc ceratum in duabus libris aquae uitae praedictae in solutorio positae, & sigilla os bene ita ut non respiret: & inhuma per quindecim dies: & decimasexta die inuenies laminam solutam in aquaam albam ut lac. Et haec est aqua uitae completa, & oleum Philosophorum uel philosophicum, & aqua penetrans & serenans, candelas accendens, & domum illuminans, per quam omnes Philosophi sustentati sunt. Et cum hac aqua retinetur omne uolatile a fuga, scilicet mercurius, sulfur, arsenicum, & aquila: mercurium dico sulfurem & arsenicum sublimata & calcinata: quae omnia quomodo fiant, dictum est superius. Additiones. Rectificatio olei communis ad incerationem spirituum & ingressum faciendum. Recipe olei communis quantum uis, & cum calce uiua optime confice ut sit ut farinatum: & quidam ponunt de sale commuui & sale tartari, & ita per duos dies dimitte, postea per alembicum distilla, & renoua super ipsum distillatum calcem & distilla quater donec non comburatur. Alii faciunt prius bullire oleum cum multa quantitate aquae, & ita immunditia descendit ad fundum: deinde colant oleum quod natat superius, & ponunt cum, calce uiua in uase ad distillandum, & distillant semel, & seruant in uase clauso. Oleum incombustibile ad incerandum Elixir ad album: Recipe mercurii fixati per circulationem cum aqua lapidis occulti albi rectificati a calce corticum, & pone in furno resolutorio cum tertia parte aquae mercurii, & die quarta dissoluetur in oleum album fixum incombustibile, et non rectificatur alio modo, nisi quod aqua separatur per distillationem, & oleum manet in fundo uasis, quod non potest distillari nisi cum maximo labore causa suae fixationis, quia repugnat et perseuerat in et contra ignem: et cum hoc oleo potest fixari omnis mercurius sublimatus, et dissoluit omnia corpora, quia est ex natura metallina: Et cum eo incerantur magna Elixiria: et bene seruetur in loco calido iuxta ignem quia est naturae calidae: ergo si poneretur in loco frigido congelaretur in durum lapidem fusibilem similem marmori albo, qui postea non posset dissolui nec uenire ad talem distemperantiam causa suae infrigidationis. Nota quod fit quaedam distillatio olei cum uirgis paruis positis in fundo cucurbitae, & attingunt summitatem, & ascendit oleum per uirgas illas superius, aliter non ascenderet: & debent esse uirgae paruule & decorticatae: & credo quod de ista distillatione loquitur Aristoteles cum dicit, Modo scias quod olei distillatio fit secundum tres modos: et est in cap. de L. maiori. Sed scias quod Rasis certe loquitur de illa distillatione cum uirgis myrti, in suis libris de 70 & de 30 uerbis: dicens in libro de 70: Sic etiam oleum, dum aliena sequaris uestigia, manabit. Compositio Elixirii Benedicti. Componamus igitur Elixir nostrum benedictum cum Dei auxilio & eius uirtute. Recipe mercurii sublimati & calcinati lib. 2 sulf. & arsenici sublimatorum & calcinatorum ana lib. I. & de aqua animalis philosophice composita, & rectificata iam dicta uncia 13. & de huius aqua imbibe spiritus praedictos paulatim super porfidum aut in paropside uitrea quae melior est cum pistello uitreo donec totum bibit: & cum hoc factum fuerit, pone totum illud in aludel ad sublimandum alembico superposito cum suo recipiente & bene sigillato cum luto magisterii, ut nullo modo respiret: & tunc pone aludel super athanor, & fac desubtus ignem leuem de carbonibus, donec tota humiditas in recipientem cecideritur postea uigora ignem mediocrem quasi per sex horas, & tunc sine uas infrigidari, & cum infrigidatum fuerit, quod intus est extrahe & pone in paropside uitrea: & si aliquid de ipso supereleuatum fuerit, reduc superfeces suas cum pistello uitreo suauiter, & reddendo sibi totam aqua, quae ab eo distillata est: Et postea da ei potandum alias 13. uncia aquae philosophicae praedicte, & cum totum biberit, remitte ad sublimandum ut prius: quod si pigritauerit ad surgendum uel bibendum, assa ipsum in aludel cum ampliori ore semper alembico superposito cum suo recipiente & bene sigillato, quod non respiret, & hoc fac cum lento igne donec totum ebibat, & tunc sublima ut prius fecisti: tertia uice reduc super si aliquid eleuatum fuerit, & da ei ad bibendum alias 13 uncia aquae praedictae, & redde ei aquam suam similiter ut prius suauiter terendo donec totum biberit, & tunc sublima ut prius. Quarta autem uice redde ei aquam suam tantum, & sublima uel distilla, & hoc ex tunc fac toties semper reddendo ei aquam suam quae ab eo distillat tantum, & reducendo inferius quod superius eleuatur si aliquid sit, donec inde penitus nihil distilletur. Et cum ita factum fuerit, inuenies in fundo uasis laminam crystallinam stantem, penetrantem, profundantem, tingentem, & permanentem: cuius una pars si super 50 partes Ueneris proiecta fuerit, ipsam in uerissimum argentum transmutabit. Hermes dixit in secreto suo unum super mille. Rogo te per foedus Domini ne hoc secretum alicui ostendas nisi filio nostro: Et quicunque de hoc arcano secreto dignus fuerit, noster erit filius: & Deus alleuiet super te. Tu autem cum exaltatus fueris super omnes circulos mundi huius Lunaris, memento uisitare & distribuere pauperibus & pupillis, uiduis, & similibus, & eis succurrere in tribulatione eorum, ut ualeas in die iudicii audire uerbum Domini promissum, Uenite benedicti patris mei, percipite regnum quod uobis paratum est ab origine mundi: infirmus fui, nudus fui, sitiui, & omnia necessaria dedisti mihi cum uisitasti pupillos & uiduas, & his similes propter nomen meum: centuplum accipies, & uitam aeternam possidebis. Amen. Explicit liber Perfectionis. Ordo libri huius breuiter talis est: Primo rationes huius artis abunde describit octo capitibus primis. Secunda pars de Metallorum generatione singulatim capitibus 6. Tertia pars de Separatione metallorum & mineralium cap. 18. Quarta pars, Praeparationes omnium metallorum & mineralium aut fossilium cap. 43. Ubi alia etiam praeparantur quae ad opus conueniunt. & c. Quinta pars, Olea philosophica parare docet pro Elixiri complendo, capit. 4. Sexta pars continet rationem componendorum Elixirium ex praedictis speciebus praeparatis: Item compositiones aquae uitae philosophicae, rectificationes omnium elementorum, & tandem compositionem Elixirii Benedicti. Singulis partibus additiones positae sunt optimae, ad doctrinae abundantiam. Liber Magistri Ioannis De Rupescissa De Confectione Ueri Lapidis Philosophorum clare & absque quacunque palliatione, editus ab eo uiro utique a Deo illustrato, quem libellum composuit ad hoc diuina praemonitus reuelatione. Practica. Natura seu materia lapidis est res uilis precii, ubique reperibilis: quia est aqua uiscosa, cum sit argentum uiuum commune sicut extrahitur de terra. Et quia aqua uiscosa scilicet argentum uiuum generatur in latrinis, dixerunt aliqui, quod in locis uilibus reperiebatur: Et multi bestiales non intelligentes intentum Philosophorum, ipsum ad literam in stercoribus quaesiuerunt. Haec autem natura operatur aliquid, amouendo scilicet terrestreitatem, quam habet, & aliquid apponendo, scilicet sulfur Philosophorum: quod non est sulfur uulgi, sed est sulfur inuisibile, tinctura rubedinis: Et ego nominabo tibi eum nomine suo & certe est spiritus uitrioli scilicet Romani. Et istae duae praeparationes fiunt simul sic: Recipe salis petrae & uitrioli Romani ana lib. duas, & tere eas subtiliter, & in patella ferrea mouendo, desicca ad ignem lentum aliquantulum, ut aquea humiditas recedat: deinde Recipe lib.i.mercurii de minera extracti, & non de plumbo facti, & uolue ipsum in corio leporis, & sparge ipsum super materiam praedictam calidam aliquantulum, quia seminabitur, et exibit, et mundificabitur transeundo per poros corii praedicti ut non appareat in eo. Et pone totum in uase aludel ( seu alembico ) ad sublimandum primo cum lento igne, donec humiditas per foramen capitis uasis recedat aliquantulum, quod cognosces cum gladio, si positus super foramen non recipiat ex fumo ascendente humorem: postea claude foramen cum luto sapientiae: sed tutius est ut ante materia paululum desiccetur, & in aludello nullum sit foramen, & fortifica ignem per duodecim horas, & in fine da fortiorem ignem, ut bene totus mercurius sublimetur, et extrahe ipsum album sicut nix est. In isto autem opere fecisti duo: Primo enim purgasti ipsum a terrestreitate & nigredine ac humiditate maxima, quae undique currit, & coagulasti eum, & reduxisti album ut nix, & contribilem & miscibilem & aptum ad digestionem in stufa sicca: & aptasti eum ad reducendum in aquam prout inferius apparebit. Secundo, postea misisti in ipsum sulfur inuisibile Philosophorum, quod est tinctura rub edinis, & spiritus uitrioli Romani: & est ibi miraculum maximum: quia cum spiritus ille inuisibilis habeat tincturam rubedinis, tamen coagulat mercurium in sublimatione in albedine nimis. Et hoc est quod multi maximi Philosophorum scripserunt, quod lapis fit ex mercurio & sulfure, quod non est sulfur uulgi, sed sulfur Philosophorum. Et de praedicta praeparatione, sublimatione, & operatione dixit magister Arnoldus de Uillanoua in Tractatu parabolico de maiori edicto, Nisi granum frumenti cadens in terra mortuum fuerit, ipsum solum manet: si autem mortuum fuerit, multum fructum affert. Intelligas per granum frumenti in terra mortificandum, mercurium mortificandum in terra salispetrae & uitrioli Romani: & ibi mortificatum, & cum igne sublimatum multum fructum affert, nempe lapidem magnum, quem omnes Philosophi quaesierunt. Signum autem quod spiritus uitrioli incorporetur mercurio est, quia licet mercurius sublimatus multas faeces terreas dimittat in terra, tamen si posueris libram unam, tantundem rehabebis: sed hoc esset impossibile, nisi quod mercurius albior niue secum traxit purissimum spiritum uitrioli praedicti, quod est inuisibile sulfur. Demonstratur autem spiritus inuisibilis uitrioli ad sensum per ingenium sic: Recipe acetum & in eo extingue ferrum quatuor uicibus: Deinde pone ibi mercurium sublimatum & tritum per unam noctem, in crastino distilla acetum per linguas bis uel ter donec sit clarum, post mitte in ampulla uitreata ad ignem lentum, & amoue cappam nigram ferream, quae eleuabitur, & post purgationem da ignem & euapora acetum & remanebit ibi spiritus uitrioli in fundo, de colore floris gaudii amoenissimo supra modum si experto credatur: Et ita habebis ad partem mercurium mortuum effectum, & ex alia parte sulfur inuisibile supradictum. Quare mihi est monstratum, quod mercurius per uitriolum sublimatus, secum portat spiritum eius, quia sulfur inuisibile lapidis tinctura appellatur. Nam de mercurio sine uitriolo sublimato, non poteris extrahere spiritum praedictum. Haec est operatio prima. Secunda Operatio Secunda operatio huius artis est, Ab illo mercurio sublimato, qui est albus ut nix, extrahe spiritum eius qui a quibusdam magnis Philosophis quinta essentia clamatur, quia spiritus ille est incorruptibilis fere ut caelum, licet sit non fixus uolatilis, quia sic est necesse: extrahatur enim haec quinta essentia, hoc est spiritus mercurii ab illo supra sublimato sic: R.lib.i.salispetrae & tantundem uitrioli Romani, et extrahe aquam fortem, & tere mercurium supra sublimatum, & dissolue eum in illa aqua forti supra cineres calidos in amphora uitri clausa per duodecim horas: quod si non dissoluatur pone intus de sale armoniaco septem partes aquae uel plus: & hoc est maximum secretum in arte: ( N. si in principio sumatur sal nitrum pro sale petrae, puto fore melius. ) Appone ergo cor tuum ad ipsum, et post dissolutionem pone in urinali, et desuper alembicum, et mitte super ignem, et distilla aquam fortem, quam recipe, et post totalem distillationem continua ignem, et ascendet per latus urinalis spiritus mercurii: et haec est quinta essentia albior niue: in fine fortifica ignem, et totum ascendet: Deinde aperi uas, et extrahe quintam essentiam, et inuenies in fundo uasis faeces combustas et nigras a spiritu mercurii separatas. In hac autem operatione fecisti duo: Primo separasti illud quod in albo mercurii separato erat terrenum corruptibile et imperfectum: totum enim combussit illud aqua fortis: Et est mirum ualde, quod de re alba ut nix, possit extrahi res terrestris et nigra. Secundo imbibisti intra spiritum mercurii amplius de spiritu uitrioli, qui est in aqua forti: et hoc est quod in predicto tractatu dixit magister Arnoldus, dicens sic: Bibat, bibat, bibat quantum bibere potest per duodecim horas, ( N. uices ) quia mercurius dissolutus est in aqua uitrioli, hoc est de sulfure inuisibili, quam habet: Et haec dissolutio fit in duodecim horis. Secundo dissolue spiritum mercurii in aqua forti, & sublima ut prius, & remanebunt in igne faeces non tot ut prius Tertio reitera opus, & nihil de nigris faecibus, aut parum inuenies, & tunc habebis perfecte quintam essentiam materiam lapidis secundario praeparatam, in corruptibilem, uolatilem non fixam, et niue albiorem. Tertia Operatio Recipe praefatum mercurii spiritum separatum seu eius quintam essentiam, & tere mundissime super lapidem, & pone puluerem in uase uitreo, & mitte in furno Philosophorum in stufa sicca ad digerendum, prout quidam uolunt nominare: licet alii dicant ad calcinandum ad ignem lentum de carbonibus factum per octo dies, uel plus, quem furnum fortasse inserius describam uel alibi inuenies: Ibi enim decoquitur ut possit dissolui in aquam: quoniam quando aliter dissolueretur, nec opus perficeretur. 228 Ioannis De Rupescissa Quarta operatio est, ut digestionem praedictam in urinali ponas clauso in balneo infra ollam plenam aqua, donec tuus spiritus dissoluatur in aquam qua dissolution e facta & completa, pone desuper alembicum: uel in principio quando urinale ponis in balneo potes desuper alembicum adaptare: Demum da ignem, & ascendet stilla roris madii in modum aquae uitae lucida lacryma oculi, lac uirginis, purissima lapidis materia occulti ultima preparatione perfecta, gustu amara, ad literam acetosa, uolatilis non fixa, incorruptibilis fere per digestionem in puluerem, a Gebero nunquam cognita, ab Auicenna ignorata. Hanc Hermes palpauit, Alphidius aptauit, Rosarius intellexit, magister Arnoldus dictauit: Nam de hac quarta operatione quae dicitur expressio lactis uirginis, dicit magister Arnoldus, Quod oportet exaltare filium hominis in aeris cruce: quod est ad literam, de materia in tertia operatione digesta, quae trita ponitur ad dissoluendum in fundo urinalis, ascenditque quod ibi est, purissimum & spirituale, & in aerem sursum conuertitur, & in cruce exaltatur capitis alembici, quasi Christus, ut magister Arnoldus dicit, eleuatur in cruce. Et ista dissolutione completa, habes tuam materiam ultima praeparatione praeparatam & perfectam: & si unam guttam ex hoc lacte uirginis super laminam igni tam proieceris, dealbat eam intus et extra. Et ita uidisti quod materia lapidis est una, non simplex omnino, sed composita ex spiritu mercurii, & ex spiritu uitrioli Romani, quod dicitur sulfur inuisibile, non uulgi, sed Philosophorum: quia est tinctura mercurii & rubedinis: licet mercurius in se non habeat tincturam ad rubeum intrinsecus absconditam: sed propter purgationes quia nimis est terreus, dimittit, & ob hoc indiget sulfure purissimi uitrioli imbibi ad plenum ut supra. Hac autem distillatione completa, inuenies in fundo urinalis elementa tria mista simul, quod remaneat terra crassa & combustibilis: & extraxisti ab eo elementum aquae animatum anima spirituali uitrioli Romani: & est per se sine aliis tribus elementis sufficiens materia lapidis maxime ad album, & ad rubeum consequenter ut dicetur. Si autem uis separare alia tria elementa ab inuicem, operaberis in hunc modum: Recipe illas faeces terrae, & pone ad digerendum in stufa sicca ut prius: postea pone in balneo ad dissoluendum & distillandum ut prius cum fortissimo igne: & quod ascendet per ignem balnei est elementum aeris de colore olei: recipe ipsum & serua: & cum nihil amplius poterit ascendere, transfer uas de balneo ad ignem sublimationis in cinere, & da ignem bonum & ascendet per alembicum elementum ignis rubicundum in liquore olei rubei: Recipe ipsum & serua ad partem: et ita habes a mercurio quatuor elementa ab inuicem separata. Primum elementum aquae, quod lac uirginis dicitur: Secundum elementum aeris, scilicet oleum resplendens in balneo distillatum: Tertium elementum ignis, scilicet oleum rubeum distillatum ad ignem: Et quarto habes in fundo uasis elementum terrae nigerrimum ut carbo, quod nihil ultra ualet. Intellexisti haec omnia? Nescio quid de mercurio clarius dici possit. Quinta Lapidis Operatio. Materiam lapidis perfecte praeparatam in hac quinta operatione docebo: quomodo uidelicet materia praeparetur ad album, id est, quomodo lac uirginis digeratur & reducatur uirtute ignis in puluerem tam subtilem, ut non sentiatur per tactum manus. Recipe igitur lac uirginis: quod quidem lac dixerunt quidam Philosophi, animal cum sanguine suo: animal quod crescit in sublimando, & habet animam sanguinis, id est tincturam rubedinis, spiritum uitrioli supradictum: & pone infra uitri amphoram in fundo rotundam & ignias ei collum & strangula ipsum cingendo cum forcipibus, caute tammen ita quod nihil possit exire quoquo modo: Sigillum Hermetis. et ponas tegulam perforatam in colo furni inter ignem & amphoram, ut lac uirginis non destruatur ab igne: & pone uas in furno philosophorum ad digerendum in igne, ubi uas habebit per ingenium ignem ab omni parte, ut uas aequaliter ignem recipiat, ut ad nullam partem lac uirginis possit euolare quomodocunque: id quod fieret nisi ignis ab omni parte daretur aequaliter. Et est ars ad dandum ignem temperatum, non excessiuum & operis destructiuum, ut subtus tot carbones accensi ardeant, ut manus hominis teneri possit in aere inter latus furni et uas in quo est materia id est lac uirginis fulgentis: & continuabis hunc ignem donec uideas materiam denigrari. Quod si nimis tardaret, adauge ei ignem: & cum uideris materiam denigrari gaude, quoniam principium digestionis tunc habebis: & continua ignem donec omnes carbones consumentur: et uidens materiam aliquantulum dealbari tunc augmenta ei ignem paulatim et sensim donec uideas materiam magis ac magis dealbari. Et cum uideris materiam perfecte dealbatam, habes perfecte lapidem ad album. Sexta operatio. Sexta operatio docet lapidem iam completum perfici ad rubeum, nil penitus addito nisque remoto, sic uidelicet: Extrahe de uase praedicto quod uocatur sepulchrum philosophorum: Et magister Arnoldus dixit, quod lapis est clausus in eo, ut Christus in sepulchro: & partem unam quam uolueris pulueris sine tactu accipe: per ipsum enim conuertes omnia metalla imperfecta in uerius metallum quam esset de minera. Reliquam partem conclude in uase ut prius, & fortifica ignem ei, iubente magistro Arnoldo qui dicit, Postquam lapis peruenit ad perfectionem albedinis, non sentiat poenas crescentis ignis, nec periculum aliquod, etiam si notabiliter fortificetur: quia sic ei expedit, & est omnino necesse: cuius causa est in ueritate per ignem lentum qui fit quando digeritur ad album. non potest decoqui sulfur inuisibile absconsum uitrioli scilicet spiritus latens sub albedine lapidis: sed digeritur spiritus illo igne ad album. Quapropter necessarium est ignem augmentare, ut attingat profundius & digerat tincturam rubedinis & sulphur latens uitrioli, & ipsum exterius apparere faciat, & nihil addito, nihilque remoto, quod lapis albus per maiorem ignem efficiatur, resuscitatus a mortuis cum diademate refulgente & gloriosus ut magister Arnoldus excellenter testatur. Sed nota quod in duobus uasis simul operari debes: in uno ad album, in altero ad rubeum. Et nota quod aliqui operantur per omnia ut dixi de lacte uirginis, & de elemento aeris: & ignem non curant. Et est opus eorum per solum lac uirginis nobile & perfectum pro certo, & maxime ad album. Alii uero miscent tria elementa simul: scilicet unum pondus ignis, quatuor pondera aeris, & octo pondera lactis: & hic modus fortior est ad rubeum, debilior uero ad album. Tres hos modos potes facere simul in uno uase de solo lacte ad album: in alio uase de solo lacte ad rubeum: in tertio uase de tribus elementis ad aurum, & in eodem furno, ut probes sublimitates diuersorum modorum, & uideas mirabilia maxima a Deo glorioso creata in rebus. Credas uir Euangelice quod ante me nullus hominum in aperto hanc scientiam & ueritatem scripsit. Scito autem & aduerte quod philosophi magni quibus reuelatum fuit mysterium huius artis reuelationibus ueritatis, imprecati fuerunt maledictiones horrendas, timentes ne ueniret arcanum ad manus indignorum. Septima Pars. Septima pars huius operis est praxis uirtutis elixir, hoc est medicine praefatae: uirtus autem reseruatae est, & perfectae ad album est, ut conuertatur mer230 Ioannis De Rupescissa curius in plumbum, cuprum, stannum, latonem, & chalybem in argentum uerissimum. Reliqua duo capitula: Unum fuit de modo fornacis philosophorum, quod alibi melius supra posui: Aliud de modo tingendi & proiiciendi Elixir, quod etiam satis alibi potest inueniri. De fermentatione autem Solis uel Lunae nusquam mentionem facit hic magister, cum tamen omnes philosophi concorditer dicant, quod Sol facit solem, & fixum figit: Et quale semen in terram seminaueritis tale & metetis: Et non potest inueniri in re quod in ea non est: et caetera similia multa & c. Tu autem sicut prudens & discretus elige quod bonum est ( omnibus probatis ) & applica fermentum ut scis & c. Finis. Annotatio. Nota quod sal petrae & sal nitri sunt unum & idem: tantum differunt quod sal nitri est sal petrae praeparatum & purgatum a sale quem habet: & ita praeparatum inuenitur copiose in apothecis: praeparatur autem sic: Contunditur, & in aqua communi bullitur aliquotiens, ultimo bullitur, & feruens in uas proiicitur ligneum, quod uas habet multos erectos stipites quibus in bullitione adhaeret predictum sal petre: quibus frigefactis, colligitur: & tunc sal nitri uocatur. Scias infallibiliter & in ueritate, quod ex solo aceto nostro acerrimo & absolute nullo alio extraneo addito, opus nostrum perficitur: quo absente, nec nigredo nec albedo nec rubedo consistit, quod facit Solem & Lunam purum esse spiritum. Quare aliqui hic grauiter errant operando, qui soluunt amalgama nostrum in aqua forti: & per hoc, opus destruitur: quia in pluralitate rerum ars nostra non consistit. Uenerabili igitur utimur natura, cui aliena nolite introducere, nec aquam fortem, nec salem, nec puluerem: quia natura non emendatur nisi in sua natura. Et natura nostri aceti acerrimi benedicti, continet omnia necessaria in se & c. Recipe igitur de Sole foliato partem unam, & de aceto nostro partes septem, & fac amalgama more solito. Deinde pone in una uesica bouina de uitro, & obtura os uitri, & pone ad distillandum in fimo equind calido & humido per tempus, sic quod caput uitri remaneat in aere extra fimum: diebus finitis, extrahe uitrum de fimo, & pone ipsum supra cineres calidos, & ibidem permitte stare ore clauso dando ei lentissimum ignem tandiu quousque uideris materiam in uitreo esse coagulatam & c. sicut scis. De sale. Ignoscat mihi Deus. Ratio de sale cibi: Scias quod sales sunt multi, & nobilius eorum est a loco qui dicitur Andaram, deinde sal panis, & sal Indus, qui est rubeus, & sal nabati, & sal calcis, deinde sal amarus qui est in Hispania in loco qui dicitur Bolongi. Eius quidem natura est calida & sicca: & est aqua quam coagulauit siccitas ignis: & ex proprietatibus eius est, quoniam liquefacit argentum cum ignis uehementia, & addit in ipso albedinem, & uertit ipsum a corporeitate ad spiritualitatem: & similiter facit de auro, in quo ruborem augmentat, & abluit corpora a sorde, & corrodit sordiciem eorum, & cum ipso calcinantur corpora, & non cum alio. Et propter hoc nominauerunt ipsum Sapientes argentum communicans, propter albedinem suam: Et quoniam omnes homines indigent & utuntur ex eo in omnibus rebus, & cum eo rectificantur creaturae. Et Deus excelsus non laudauit creaturam in lege ueteri sine illo, & praecepit ut nullum sacrificum & oblatio fieret sine sale & c. Et sal inuenitur in omnibus membris plantarum, & calcibus lapidum, & ossibus animalium, & in omnibus rebus: Ergo secretum totum est in sale. Et qui scit solutionem & coagulationem ipsius, iam tunc est eleuatus supra secretum occultum quod est lapis sapientum: & ipse dealbat corpora & mundificat & resoluit ea, & coagulat spiritus, & retinet eos, & prohibet ab eis adustionem ignis. Pone ergo mentem tuam in sale, & praepara ipsum, & ne cogites praeterquam in ipso. An non uides apud complementum omnes redire ad salem armoniacum sapientum, & dicere ipsum multotiens? & ipsi uolunt salem sibi post praeparationem eius: peruenit enim ex eo sal sapientum, nobile, fixum, & non fugiens ignem. Et Hermes quidem dixit filio suo: O Fili, quando sciueris saponem sapientum, consequeris concupiscentiam, & euades cum parte meliori. Et ipse quidem est difficilis super eum qui nescit, tamen peruius super eum qui scit eum. Inquit autem Compilator, Non perit quaerens ad proprietatem nisi ignorantia eius quod uere occultauerunt sapientes, & de quo euacuauerunt omnes libros: & non explanauerunt. Et ego iuro per Deum sine quo non est Deus, qui est sciens, ablens, praesens: Uir qui ignorat secretum salis, non comprehendet parum uel multum ex eo qui conceditur ei commedere: quoniam cum ignorat naturam eius, est sicut qui sagittat sine corda. De modo utendi est, ut accipias de ipso partem, & tere ipsum optime, & ultimate ponas ipsum tritum in olla, & bene obstrue seu tege & pone ad furnum panis die ac nocte: Deinde solue ipsum in duplo sui in aqua dulci, deinde coagula ipsum, & ueniet sicut nix: repone ergo ipsum, et utaris de eo non nisi soluto per modum ut scis & c. De Elixir. Hoc Elixir tingitur tinctura sua, & submergitur oleo suo seu aere, & figitur calce sua, seu terra sua. Et oleum quidem est aggregans uel coniungens inter tincturam subtilem ualde: & aqua id est argentum uiuum est deferens tincturam id est elementum ignis, & omnieum antecedens cum sale tingente: & tinctura perfundatur cum eo: & quando figitur calx, figitur cum eo propter uehementiam commistionis. Et exemplum calcis est terra. Et album quidem completur tribus, in quibus non est ignis: Et citrinum seu rubeum, completur quatuor totis elementis seu partibus lapidis. Totius mundi status periret, si noster in libris nominaretur lapis. O felix scientia quae a sciente quaeritur: non immerito super omnes huius mundi scientias perquirenda est: Quia qui eam habet, incomparabilem habet thesaurum: In salubri constellatione natus est in hoc seculo, diues diuitiis infinitis super reges & principes huius mundi. quis non diliget talia? quia sanum & longeuum se utentem conseruat super omnium medicorum medicinas. Haec sunt bona, iusta coram Deo & hominibus, non per usuram acquisita, seu per fraudem & deceptionem plurimorum: sed est speciale donum Dei, ut dicit Psalmus, Labores manuum tuarum manducabis, beatus es & c. " Ut placeat cunctis, nullum decet esse superbum: Qui sic inflatur, deserit omne bonum. Sit blandus facie, sit mitis, & ingeniosus: Ni contemptibilis forte sit ipse cito. Officio proprio sapienter sit studiosus, Ut fiat doctus quiuis in arte sua. " De Lapide Philosophorum Secundum Uerum Modum Formando Efferrarius Monachus ad Apostolicum quendam scribit. Duo sunt principia huius artis. Est ergo primo sciendum quod res de qua omnes philosophi antiqui tractauerunt, est argentum uiuum sapientum: quod aliis nominibus nuncupatur aurum, medicina, lapis philosophorum, Elixir, et aliis infinitis nominibus ut per ea que inferius dicetur perpendi manifeste poterit. Uocatur autem aurum ista medicina physica, quia ut dicit Geber: Qui metalla naturalia conuertit & transforma in uerum Solem, est Sol: ideo bene dicit, quod facit Solem, est Sol: sed medicina philosophica facit hoc, ergo & c. Et sciendum est quod huius rei principia sunt duo principaliter, uidelicet materia & agens: Materia autem ut dicit quidam philosophus, est argentum uiuum et sulfur seu arsenicum, quod idem est. Aduerttis tamen pater sancte, quoniam, ut dicunt philosophi, non est argentum uiuum in sua natura, neque in natura ad quam reduxit illud minera sua, huius rei principium, sed ad quam perducit eorum artificium. Et similiter de sulfure, & cuius corpori est inducere. Et ratio qua moti sunt est, quia non inuenerunt, in mineris argenteis et aliorum metallorum aliquid quod sit argentum uiuum in natura sua, & aliquid quod sit sulfur simpliciter: minime per se unumquodque illorum separatum & in propria sua minera & in sua natura istud iuueniet. Istud autem argentum uiuum et sulfur quia ut dixi uobis et exposui productum seu deductum ad aliquam naturam aqueam subtilissimam clarissimam albissimam et amoenissimam, quam philosophi uocant argentum uiuum & ad quandam terrenam naturam subtilissimam quam uocant sulfur per artificium, quod philosophi mirabiliter occultauerunt, & discrete occultum esse uoluerunt, nec in aliquo loco totum tradiderunt: sed per eorum libros sparsim & per partes diuiserunt. De quo artificio pater sancte nihil intendo pertractare, eo quod uobis impossibile esset experiri, nec esset expediens quod per aliquem experiri faceretis: Et esset etiam prolixum omnia quae in dicto artificio sunt necessaria enarrare. Est autem praefatum artificium prolixum & sumptuosum & maxime laboriosum, & inexpertis ualde periculosum. Est autem notandum, quod Philosophi istud argentum uiuum & istud sulfur unam rem dixere: Et uere ita res est, quod una res est & de re una exiuit, sicut alias uobis exposui. Quod una res sit, demonstratur: Quia aliquando nominant dictum argentum uiuum sulfur, & sulfur uocant argentum uiuum: & totum simul, argentum uiuum et sulfur. Quod autem solum sit una res, omnes philosophi in pluribus locis dicunt, Dicit enim Lucas, Pluribus rebus non indigemus nisi una. Et Efric. dicit, sciatis huius artis fundamentum, propter quod multi perierunt, unum quid esse. Et Diomedes ait, Uenerabili utimur natura, quoniam natura non mendatur nisi in sua naturam: quibus noli alienum quid introducere. Et Bocosen ait, Cauete ne alienum quid introducatur: Est enim, ut superius dixit Geber, in pluralitate rerum ars nostra superflua. Et Astanus ait, Natura est una tantum quae omnia superat. Item Pithagoras, Omnibus nuncupatur nominibus, cuius nomen unum & idem est. Et multa talia dicunt similia quae longum esset enarrare, ad ostendendum et demonstrandum quod una res est sola, super quam actionem suam in huius operatione fundat natura. Quae res, ut superius dixi, est arg. uiu. et sulfur quod uobis demonstraui. Sed queri posset, Quare ergo philosophi rem istam, si non est nisi una, omnibus nominibus nominauerunt, & om nibus rebus comparauerunt? Ad hoc assignant plures rationes: Dicit enim Diomedes, Quia hoc fecerunt quatenus insipientes et ignorantes istam rem non cognoscerent. Item Morienes, Inuidi nomina multiplicauerunt, & posteros seduxerunt. Uocant autem seipsos Inuidos, quia inuident ne aliis quam sibi ipsis hec scientia proueniat. Item Pithagoras, Multis istam rem uocauerunt nominibus propter excellentiam suae naturae. Bonellus autem dicit, Quod nomina multiplicant, quia in operatione huius rei omnes colores, qui excogitari possunt in mundo, apparent: & sic eius nomina diuersificauerunt secundum diuersos colores. In opere omnia elementa continentur: quare ipsi rem nomine cuiuslibet rei elementate nuncupauerunt. Quod autem in hac re sint elementa quatuor Orpholeus dixit, Scitote quod in nostro magisteriooportet elementa pura, cruda, syncera, & recta super ignem commiscere, & cauere ignis intensionem quousque coniungantur elementa, & sint se inuicem complectentia. Elementa igitur igne leui cocta diliguntur, letantur, & in alienas conuertuntur naturas: hec Orpholeus. Ait etiam philosophus, Conuerte elementa, & quod queris inuenies: Conuertere autem elementa, ut quidam alius, est facere humidum siccum, & siccum humidum, & fugiens fixum. Ergo habetis p.s. quod in ista re una, sunt quatuor elementa, quae uisibiliter uidentur & naturaliter extrahuntur: et ideo philosophi uocant aquam istam, quatuor corpora & quatuor naturas: Dicit enim Hermes, Aqua illa est natura celestis, quae in corporalibus existentia elementa sua regione separat, & iterum ea componens, in unum reddunt. Dicit enim Nimidus, Fit hoc compositum perfectum in omnibus quatuor elementis. Haec autem multiplicatio nominum, fuit causa erroris illorum qui operantur in non debita materia, sicut in salibus, aluminibus, urinis, stercoribus, sanguine humano sulfure et argento uiuo in natura, in marchasitis, & in multis aliis rebus: ignorantes quod in re non potest inueniri quod in ea non est, ut dicit Geber: nec intelligentes quod philosophi similitudinarie et metaphorice in dictis suis sunt locuti: hanc artem preciosissimam & secretissmam, penitus nulli reuelandam putantes. De hac aqua siue de hac re, multa & infinita dixerunt philosophi, quod esset prolixum narrare. Habetis ergo p.s.quae sint principia materialia huius rei, seu causa materialis quae dicitur medicina philosophorum, quia argentum uiuum & sulfur. Restat consequenter determinandum de causa agente. Agens seu mouens ipsam materiam ad corruptionem, est calor qui est instrumentum mouens ad putrefactionem, & non est aliud agens in mundo: Et hoc est quod Alphidius philosophus dixit, Scitote filii quod substantia agens in hoc toto mundo est unum, scilicet calor: Calore autem priuato nullus est motus aut actus, ipsius enim dispositionis materiae radix, est calor: sed tamen multi sunt gradus caloris seu ignis. Est autem uidendum quis est iste ignis, & in quo gradu est. Certe iste ignis, est ignis caloris fimi equini: Unde Alphidius dicit, Igne coquitur quem tibi ostendam: Est se abscondere in equino stercore humido, qui est sapientum ignis, humidus scilicet & obscurus: qui ignis est calidus in primo gradu & humidus in secundo. De isto calore omnes locuti sunt philosophi sub uerbis erroris & metaphoricis: Unde assimilauerunt eum calori Solis, & calori naturali hominis sani. Dicit enim Mesig, Calore Solis res congelatur: Unde decipiuntur insipientes qui utuntur ignibus diuersis, non intelligentes uerba philosophorum, scilicet ignorantes quod generationes & procreationes rerum naturalium habent solum fieri per calorem temperatissimum & aequalem, & non supra excedentem. Modus Mistionis. Uisis principiis naturalibus huius rei, subsequenter uidendum est de modo mistionis seu conceptionis eorum adinuicem. Est autem sciendum quod principia materialia huius rei super quae fundat natura actionem suam in eius operatione mirabili, sunt sulfur & argentum uiuum, ut dictum est. Unumquodque istorum adinuicem est fortissimae compositionis & uniformis substantiae: Et hoc ideo quia unitae per minima, ut nulla ipsarum partium in resolutione possit alteram dimittere: imo quaelibet currit, quaelibet resoluitur propter forme unionem, quam habent adinuicem per minima a calore agente aequalt in sua natura ad exigentiam illorum essentiae. Est tamen aduertendum quod predictum sulfur & argentum uiuum conuertitur in terream naturam, & ex ambabus terrenis naturis resoluitur fumus tenuissimus a calore multiplicatus in uase. Et hic duplex fumus, est materia metallorum seu medicinarum uel lapidis philosophorum immediata: a fumo & a calore temperato in uase suae decoctionis uel decoctus conuertitur in * materiam eiusdem terrae: * Naturam * Seu complexiones. ideoque fixionem quandam suscipit, qua defluens aqua per uas eius spongiositatem dissoluit, & ei uniformiter inuiscatur, & per unionem deueniunt omnia elementa secundum debitam naturalem proportionem, & miscentur per minima quousque faciant uniformem mistionem per successiuam decoctionem & diuturnam & temperatissimam in uase suo donec inspissetur & induretur: Et sicut medicina siue metallum siue lapis philosophorum. Ideo dicit Morienus, Dispositio sapientum & naturarum, mutatio est earum naturarum calidi, frigidi, humidi & sicci subtili dispositione admirabilis commistio: et est argumentum unicum sapientum. Nota tamen quod ingressio, submersio, fixio, connexio, inspissatio, coniunctio, complexio, compositio, & mistio, quia ipsa congregata per diuisionem omnia alia commiscentur: Et hec omnia unum & idem sunt secundum Democritum. Commistio est miscibilium id est elementorum, nam ipsa sunt prima principia unius cuiusque commisti. Nec ipsius misti naturam manifestam & occultam scire possumus, nisi sciamus ipsa elementa commiscere seu componere: Unde Hermes, Intelligete filii sapientum quatuor elementorum scientiam, quae suis patientia sunt rationibus in sua abscondita apertione. Eorum enim abscondita apertio nequaquam significatur nisi componatur, eo quod non perficitur donec sui colores peragantur. item nota, per minima id est per indiuisibilia: Nam minimum est illud quodest in diuisibile: nam si posset diuidi, non esset minimu. apparet autem quod per minimas particulas ipsius corporis id est per indiuisibilia, fit commistio elementorum: nam elementum est simpla & minima particula ipsius corporis. De Effectibus Principiorum Sequitur declarandum de Effectibus dictorum principiorum uidelicet argenti uiui & sulfuris. Ideo ad euidentiam ipsorum, est notandum quod in operatione ipsius rei considerantur plures gradus. Ait enim Lucas in Turba, Pluribus rebus non indiget nisi una. Et illa una res in unoquoque gradu operum nostrorum, in aliam uertitur naturam. Huiusmodi autem gradus sunt secundum diuersas proportiones miscibilium elementorum, quae in eius operatione eueniunt. Et quamlibet operationem in gradu suo secundum ordinem quem natura tenet in uia & prosecutione generationis suae nomine alicuius metalli uocauerunt: nam primum gradum operationis suae, uocaueruut ferrum seu Martem: Secundum gradum, uocauerunt aes seu Uenerem, Tertium, plumbum seu Saturnum, Quartum, stannum seu Iouem, Quintum, argentum seu Lunam, Sextum gradum, Solem seu aurum: Et infinitis aliis nominibus ista sua metalla metaphorice nominauerunt, & totum istud ad occultandum scientiam. Haec autem metalla inquantum generantur ab eisdem principiis primis uidelicet ab una prima materia quod est argentum uiuum & sulfur, dicuntur & sunt effectus dictorum principiorum scilicet sulfuris & argenti uiui. Et de quolibet predictorum in speciali philosophi tractauerunt diffiniendo secundum diuersas eorum proprietates quilsbet per se, eo quod diuersam compositionem seu generationem in sui creatione seum productione habuerunt. Est tamen aduertendum quod philosophi aliquando nominant illud quod uocant aurum suum, ferrum uel plumbum & c. & sic de aliis: Et etiam e conuerso, ferrum uel plumbum, & sic de aliis uocant aurum: Et hoc diuersis respectibus: Quia in quantum resolutio & corruptio unius generatio uel causa est alterius, & effectus in sua causa. Unde dixerunt quod aurum est ferrum, & sic de caeteris. Nota causam erroris illorum qui operantur in metallis naturalibus, uidelicet calcinando, dissoluendo, & congelando ea, credentes ab istis medicinam philosophos creare, eo quod philosophi dicunt quod ex ferro, plumbo, & caeteris generatur aurum, eo quod illa res quam ipsi uocant aurum uel medicinam auri, generatur ex resolutione seu corruptione aliorum metallorum: Nam in eadem operatione generantur & corrumpuntur omnia dicta metalla, & ex eisdem generatur aurum eorum. Unde etiam dixerunt quod ferrum, & sic de ceteris, est aurum, eo quod causa aliquo modo est suus effectus. Per easdem etiam considerationes communicantur etiam sibi nomina ad inuicem aliorum metallorum, inquantum corruptio unius est generatio alterius. Est autem notandum quod omnia ista metalla uocant philosophi arg. uiuum & sulfur, eo quod ipsa ex eis fiunt & generantur. Praedictas autem generationes metallorum philosophi complectiones * uocauerunt: sed omnes inequales excepta auri & argenti: Et ideo etiam argentum respectu auri dixerunt inaequalem. Solum autem auri complexionem seu perfectionem esse aequalem dixerunt, nec aliquam aliam dictarum complexionum seu generationum quesierunt philosophi, nisi solum illam quam uocant aequalem scilicet auri, de qua dicit lohanninus, Quod elementalis commistio, est illa quae cum moderatione corpus dicitur incolume. Et nota quod dicit cum moderatione scilicet quatuor naturarum, scilicet caliditat. frigidit. humidit. et siccit. nam quando aliqua istarum naturarum aliam non excedit, tunc dicitur corpus aequale, quia tantum est de una quantum de alia. Item dicitur incolume id est sanum uelmundum ab omni causa corruptionis. Et nota quod hoc facit stannum uel plumbum, ipsum aurum uel medicina auri: Ideo dicit Geber stannum est plumbum purissimum, & est in eo qualitas fixionis uel spissitudinis duorum conponentium, scilicet argenti uiui et sulfuris, non qualitas quantitatis, quoniam in mistione uincit argentum uiuum. Item Hermes & Filii philosophorum, Corpora sunt septem, quorum nota quod aurum non est primum uia generationis, sed intentionis nature, quia natura semper appetit quod melius, nobilius & perfectius est, et ad hoc intendit. Uel dicitur primum nobilitate & dignitate. Primum est aurum eorum optimum caput & rex, quod nec terra corrumpitur, nec re comburente comburitur, nec aqua alteratur, eo quod complexio eius est temperata, & natura directa in calido & frigido, sicco & humido, nec in eo quod superfluum est nec minus. Et ideo philosophi pretulerunt illud & magnificauerunt & dixerunt, Quia sic se habet aurum in corporibus uidelicet metallicis, quemadmodum Sol in stellis. Sunt autem quae restant determinanda principia artificialia huius rei quam quaerimus. nota quod isti modi dicuntur principia artificialia, licet sint naturalia, eo quod natura ministerio & artificio eorum operatur. Et hi sunt modi operationis ipsius, quibus mediantibus haec res quam nos quaerimus generatur, & in esse actuali deducitur: Et est unus modus sublimatio, alter modus descensio, tertius distillatio, quartus calcinatio, quintus solutio, sextus congelatio, septimus fixio, octauus iteratio: Et his similia dicunt infinita. Qui quidem modi, licet sint ad inuicem ratione diuersi, sunt tamen iidem in re. Aliquando enim philosophi considerantes materiam eorum, quae quando est in uase suo & sentit Solem & calorem incontinenti exhalatur seu euaporatur in speciem fumi subtilissimi & ascendit in altum in capite uasis: uocauerunt talem ascensionem, sublimationem. Uidentes postea talem materiam quae ascenderat descendere ad fundum uasis, uocauerunt distillationem seu descensionem. Adhuc uidentes inspissari istam materiam suam & denigrari & foetorem malum dare, uocauerunt putrefactionem. Uidentes colorem nigrum seu fuscum & malum post longum tempus dimitter & aliqualem albedinem ad modum cineris coloris uenire, uocauerunt incinerationem seu dealbationem. Ideo Morienus ait, Totum magisterium nihil aliud est nisi extractio aquae ex terra, & aquae super terra dimissio, donec putrefiat ipsa. Et haec terra cum aqua putrescit, & cum mundificata fuerit auxilio cuncta regentis, totum magisterium perficitur. Adhuc uidentes terram cum sua aqua commisceri, & aquam paulatim propter temperatam decoctionem diminui & terram crescere, dixerunt omnes, quod hoc erat ceratio perfecta: Unde ait philosophus, Quod terra cum aqua ceratur, imbibitur, & temperata decoctione caloris Solis desiccatur & in terram uertitur tota materia. Unde idem ait, Hec est uis integra, si uersa fuerit in terram. Item uidentes quod tota materia ueniebat in quandam dissipationem, & quod modo reducebat se ad solidam substantiam, & quia non fluebat, imo stabat stricte, dixerunt quod esset perfecta congelatio. Ait Plato, Soluite lapidem nostrum & postea congelate cum magna cautela, sicut uobis est demonstratum & habetis quasi totum magisterium. Idem alibi: Accipe lapidem nostrum, & pone in uase & assa igne leui donec confringatur, & postea coque ad calorem solis donec congeletur: & scitote quod totum magisterium nihil aliud est, nisi facere rerum solutionem, & perfectam & naturalem congelationem: haec Plato. Idem, soluite & congelate, & sic scietis totum magisterium. Item, Uidentes materiam praedictam perfecte congelatam & inspissatam, ita quod nullo modo ulterius resoluebat se in aquam nec in fumum, dixerunt, quod uere erat fixata, quia eandem congelationem & inspissationem seu fusionem propter maiorem decoctionem caloris, uiderunt uenire ad perfectam desiccationem, & dealbationem, & quod ista albedo erat super omnes albedines, dixerunt quod haec erat perfecta calcinatio. Item uidentes hanc materiam ad suum colorem stare, & coloribus infinitis mutari, quia hoc fieri non poterat nisi per materiae resolutionem, ideo hanc resolutionem, dixerunt solutionem: nam in ipsa resolutione discontinuantur elementa, & uicissim agunt & patiuntur: Et ideo philosophi dicta elementa, coniuges uocant. Quare turpiter errant insipientes, qui credunt medicinam physicam creari ex alia re, cum tamen dicant philosophi, Filii Alchimici ac credentes suis cunctis dissolutionibus, sublimationibus, coniunctionibus, separationibus, congelationibus, praeparationibus, contritionibus, aliisque insistunt deceptionibus. Et sileant predicantes aliud aurum a nostro, aliam aquam a nostra, que etiam dicitur acetum acerrimum, aliam dissolutionem et congelationem a nostra quae fit igne leui: aliam putrefactionem a nostra, aliquid aliud uolatile siue spiritum alium aliquem a nostro uidelicet argento uiuo & sulfure, aliquid aliud alumen siue sal a nostro, quod in albedine compositum, dicitur flos salis albi, uel aliquod aliud ouum a nostro, uel alium sanguinem humanum a nostro, uel aliquid aliud a re uegetabili uel homine uel bruto animali extractum, fore in nostra operatione opportunum uobis uel utile. In hoc enim fore decipiuntur quod nostri lapidis tot sunt nomina, quot sunt res. Audiant enim plures philosophos dicentes, quod non oritur ex homine nisi homo, nec ex brutis animalibus uel uegetabilibus nisi sibi similia, nisi erroneas sequentes aliquas falsas applicationes, per huiusmodi talia querant per quas & ipsi merito falsarii appellentur. Et taceant etiam credentes ex puluere bruti animalis basilisci opus nostrum fieri. Ex hoc enim forte fallentur, quod nostri lapidis odorem esse dicunt philosophi tanquam odorem sepulchrorum. Et propterea forte credunt ipsum esse basiliscum, quod foetidissimum dicitur esse animal. Si autem inuenias hanc rem nostram nutriri sicut infans in utero, sicut quidam philosophi dicunt, hoc tradunt illi ad similia non ad temporis quantitatem, sed ad lenitatem decoctionis, quia res calore temperato congelatur: et cum dicitur nutriri ouorum nuntritione, hec omnia, ut uidetis etc. Notate quod totum magisterium & tota intentio philosophorum non est aliud nisi diuidere, mundare, & congregare. Et iterum, Tota perfectio non est aliud nisi perfecte soluere & congelare. Notate quod totum regimen consistit in igne & calore. Tota perfectio non est aliud nisi elementa conuertere. Totum regimen non est aliud quam coquere, et assare in tabulas tenues coaptare, limare, cum forficibus incidere, comminuere, putrefacere, incinerare, aquare, separare, diuidere, mundare, dealbare, rubifacere, soluere, foliare, celare, commiscere, calefacere, pilare, cribrare, rigare, humectare, in fimare, imbibere, impastare, desiccare, decoquere, subtiliare, fundere, gladio igneo incidere, malleo percuntere, animam a corpore separare, perfundere, corpus in spiritum et spiritum in corpus conuertere, coire, impraegnare, sublimare, figere, descendere, calcinare, soluere, corrumpere, coagulare: hoc totum unum, & non aliud est nisi in igneo hoc calore, cucurbita, & alembico distillare. Et ista pro magno secreto in ista arte habeantur, unde uersus, " Quinque res est una, uas solum, coctio sola, Huius solius, non est medicamen alius. " Generalis philosophorum regula est hec: Dicunt enim quod non fit inspissatio alicuius humidi nisi prius fiat ex humido partium subtilissimarum exhalatio: Et nisi fiat prius similiter ex humido partium in magis crassarum subtiliatio: si sit tamen humidum in compositione seu commistione superans siccum, et uera mistio sicci & humidi, ut humidum contemperetur a sicco, & siccum ab humido: Et hoc non fit nisi per diuturnam commistionem humidi uiscosi et subtilis terrei per minima, quousque humidum idem cum sicco, & siccum idem cum humido fiat: Et huius subtilis uaporosi seu fumosi non fit resolutio seu exhalatio subito, imo paulatim & multo ac longo tempore: Et causa siue ratio est quoniam uniformis est substantia principiorum et naturae: si ergo subito fieret ab eis superflui humidi resolutio, cum non differat ibi humidum a sicco propter fortem eorum mistionem ad inuicem resoluendam, utique humidum a sicco in resolutione propter fortem unionem quam habent adinuicem resolutio humidi uiscosi, subtilis, fumosi diuturna & aequalis est causa inspissationis seu compositionis metallorum. Explicit. Thesaurus Philosophiae. Referat nobis eius salutare, cuius sunt omnia, caelum, terra, mare, qui de nihilo cuncta creare potuit: & dissona consona ligare uoluit: & aegra statuit medicinis curare ex sua bonitate: quod antiqui sapientes ad plenum intelligentes, duplicem de hoc modum suis in libris posuerunt, unum uerum, alium uero deuium. Uerum quidem modum posuerunt uerbis obscuris, ut a nullo nisi a filiis ad plenum intelligeretur. Hoc autem celauerunt, ne impii hanc scientiam usurpantes, ad prophana perpetranda fierent promptiores: & de eorum peccatis essent rationem reddituri. Idcirco caue tibi carissime ne hanc scientiam alicui indigno participes, sed more philosophico eam celes, quam cum uero experimento cognoueris, amor eius & dilectio in te augebitur. Falsum autem modum in uerbis liquidis posuerunt: quem modum et eius errores cum suis causis dicere praetermittam. Sed carissime audi & intellige, & Deus tuum illuminet intellectum. Scito quod scientia nostra est scientia quatuor elementotum, et temporum, & qualitatum, et eorum ad inuicem conuersio: et in hoc omnes philosophi conueniunt. Et scito quod in omni re sub caelo sunt quatuor elementa, non per uisum, sed per effectum. Unde Philosophi sub uelamento scientiae elementorum, scientiam istam tradiderunt, & operati sunt: sed non intelligentes literam operationis, haec omnia in sanguine, capillis & ouis, nec non & multis aliis truffis tentauerunt, et ego tentaui, et in stuporem fui redactus. Et ideo tanquam de scientia desperatus, magisterium postposui: alias reprobaui imbecillitate proprii intellectus. Ad me ipsum tamen postea reuertens tandem cum Auicenna cogitare coepi, Si haec res est, quomodo est? Et si non est quomodo non est? Sciui igitur quod omnium metallorum materia & spermalest mercurius decoctus et inspissatus in uentre terrae, calore sulfureo, ipsum decoquendo, & secundum uaritatem sulfuris & eius multiplicitatis diuersitatem, diuersa metalla procreantur in terra. Ipsorum enim prima materia est una & eadem: ipsa tamen differunt sola actione accidentali, & in decoctione maiori uel minori, temperata uel intemperata, adurente uel non adurente: sic concorditer asserunt omnes philosophi. Certum quippe est omnem rem esse ex eo uel de eo in quod resoluitur: nam gelu conuertitur in aquam mediante calore: Clarum est ergo ipsum primo fuisse aquam: sic et omnia metalla conuertuntur in mercurium, ergo ipsa prius fuerunt ex mercurio: modum autem conuertendi ipsa in mercurium, inferius ostendam. Hoc autem supposito, soluitur dictum Aristoteles dicentis quarto Meteororum, Sciant ergo artifices Alchimie, species metallorum permutari non posse. Et hocuerum est, nisi ipsa ( ut sequitur ) reducantur in primam materiam. Reductio uero ipsorum est facilis et possibilis ad inuicem: nam omne crescens & nascens multiplicatur, ut patet in omnibus plantiset arboribus & animalibus: nam ex uno grano mille procreantur grana: & exuna arbore mille procedunt ramuli, & ab uno homine omne genus hominum procreatur: sicut ununquodque augetur ex sua specie, sic et metallum potest per consequens ex se augmentare suum metallum. Et non est differentia ut dicit Aristoteles utrum haec fiant in organis naturalibus uel artificialibus. Metalla uero omnia in terra nascuntur & crescunt: possibile est ergo in eis augmentationem et multiplicationem fieri, & ita usque in infinitum. Sed hoc non potest fieri nisi per illud quod est perfectius in linea metallorum: perfectioris generationis est illorum metallorum completa medicina quae est elixir philosophorum. Ad hoc autem elixir perueniri non est possibile nisi per suum medium. Uide naturam medii, in quo semper est continentia extremorum. Extrema uero sunt sulfur & mercurius, & elixir completum: ex illis istorum quae magis depurata et decocta sunt & digesta, illa sunt meliora et perfectiora & etiam propinquiora. O carissime non oberres, quae enim seminauerit homo, haec & metet. Iam satis patet quis sit lapis, quae medicina eius, cui nihil extraneum additur, nisi quod superflua remouentur: quia non conueniunt rei, nisi quae propinquiora sunt ei ex natura. Nunc igitur carissime explicabo dicta philosophorum & uerba sapientum obscura in parabolis celata, ut iudices me uerba philosophorum intelligere, & ipsos uerum protulisse affirmes. Solutio. Est igitur illud primum quod philosophi uocauerunt solutionem, quae est artis fundamentum: Unde dicit Maria, Copula gummi cum gummi uero matrimonio, & fac illa sicut aquam torrentem. Rosinus philosophus ait, Nisi corpora in incorporea uertatis, in uanum laboratis. Item Parmenides de hac solutione tractat dicens in Turba, Quidam hanc solutionem audientes, putant eam fieri absque corpore suo cum coniuncta est, & factum est unum permanens: Non est enim philosophorum solutio aquae iubilatio, sed corporum in aquam solutio seu conuersio ex qua primo creata fuerunt, ut uidelicet in mercurium, prout gelum conuertitur in aquam liquidam ex qua prius fuit. Ecce per Dei gratiam unum elementum quod est aqua, & ipsius corporis in aquam liquidam reductio. Coagulatio. Secundum uerbum est, quod ex aqua fit terra leni decoctione totiens reiterata, donec nigredo superemineat: Nam ut dicit Auicenna in titulo de Humoribus, Calor agens in humido corpore primo generat nigredinem, ut est uidere iu calce quae apud uulgum fit. Ideo dicit Menabdes, lubeo posteros facere corpora non corpora per dissolutionem, & incorporea corpora per suauem decoctionem: in qua summe cauendum est, ne spiritus conuertatur in fumum, & euanescat per nimium ignem. Unde Maria dicit, Custodi ipsum, & caue ne fugiat aliquid in fumum. Et sit mensura ignis caliditas solis Iulii mensis, ut ex suaui & longa decoctione inspissetur aqua, & fiat terra nigra. Mundatio. Sic ergo habes aliud elementum quod est terra. Tertium uerbum quod praecessit, est terrae mundificatio. Unde dicit Morienes, Haec terra cum aqua sua putrefit & mundificatur: quae cum mundata fuerit, auxilio Dei totum magisterium dirigetur. Hermes quoque ait, Azot & ignis lato nem abluunt, & nigredinem ab eo auferunt. Ideo dicit Philosophus, Dealbaete latonem, & liberos reponite, ne corda uestra rumpantur. Haec est enim compositio omnium sapientum, & etiam tertia pars totius operis. Iungite ergo, ut dicitur in Turba, siccum humido id est terram nigram cum aqua sua, & coquite donec dealbetur. Sic habes aquam & terram per se, & terram cum aqua dealbatam. Sublimatio. Quartum uerbum est, quod aqua quae cum terra fuerit inspissata & coagulata, ascendat sublimatione. Sic habes terram, aquam, & aerem. Et hoc est quod dicit Philosophus, Ipsum dealbate, & cito igne sublimate, quousque ex eo exeat spiritus quem in eo inuenies, qui dicitur auis aut cinis Hermetis. Unde & Morienes ait, Cinerem ne uilipendas, nam ipsa est diadema cordis tui, & permanentium cinis. Et in libro Turbae dicitur, Ignis regimen augmentate: & per albedinem peruenitur ad cinerationem, quae dicitur terra calcinata. Unde dicit Morienes, In fundo remanet terra calcinata, quae est naturae igneae: Et habes in praedictis proportionibus quatuor elementa nempe aquaam dissolutam, terram dealbatam, aerem sublimatum, & ignem calcinatum. De istis etiam quatuor elementis dicit Aristoteles in libro de Regimine principum ad Alexandrum, cum habueris aquam ex aere, & aerem ex igne, & ignem ex terra, tunc plenam habebis artem philosophiae. Et hic est finis primae compositionis, ut Morienes dicit. Tinctio. Nunc ad secundam compositionem transeamus, quae habet inspirare, tingere, & uiuificare primam compositionem. Unde dicit Calindus philosophus, Nemo unquam potuit, uel postea poterit tingere terram foliatam nisi cum auro. Ideo precipit Hermes dicens, Seminate aurum uestrum in terram albam foliatam, quae per calcinationem facta est ignea, subtilis, & aerea: In istam ergo terram aurum seminamus cum tincturam auri illi imponimus. Sed nunquam aurum potest perfecte aliud corpus tingere quam seipsum: Certe hoc non potest nisi perficiatur arte. Unde ait Raimundus Quanuis hic lapis noster iam in se tincturam naturaliter contineat: nam in corpus magnesiae creatus est perfecte, per se tamen non habet nisi perficiatur arte & operatione. Geber dicit in Operatione radicum, Ad hoc fit operatio, ut melioretur tinctura auri in auro plus quam est in sua natura: & etiam ut fiat Elixir iuxta sapientum allegoriam id est compositum ex speciebus limpidum condimentum, antidotum & medicina omnium corporum curandorum purgandorum & transformandorum in Lunificum & Solificum uerum. Sed nunquid Solo auro, & non alio corpore indigeamus, audi Hermetem dicentem Pater eius, id est, primae compositionis est Sol, mater eius Luna: Pater est calidus & siccus, tincturam generans: Mater eius est frigida et humida genitum nutriens. Ideo Sol per se, et Luna per se, sunt difficillime fusionis. Et dum coniunguntur in modum quo fit solidatura ad aurum, funduntur citissime. Ideo dicit Maria: Accipe corpus proiectum, siue monticulum clarum, quod non capitur putrefactione, et tere cum elsapenos quod comprehendit tincturam spirituum & appropinqua igni, et totum liquefiet cito, si super eum proiecisti uxorem suam Lunam. Igitur si in lapide nostro esset tantum alterum ipsorum, nunquam facile flueret medicina, neque tincturam daret: Et si daret, non tingeret nisi inquam tum esset: & reliquum, ut mercurius, in fumo euolaret: quia non esset in eo receptaculum tincturae. Sed nostrum finale secretum est, habere medicinam quae fluat ante fugam mercurii. Istorum autem duorum coniunctio est necessaria in opere nostro: Dicit enim Geber, In perfecto magisterio preciosius metallorum est aurum: ipsum enim est tinctura rubedinis transformans omne corpus, Ipsum est & fermentum totam massam conuertens ad suam naturam. Ipsum quoque est anima coniungens spiritum cum corpore: quia sicunt corpus humanum sine anima est mortuum et immobile, sic & corpus immundum sine fermento quod eius est anima terreum et inuegetabile: Nam fermentum praeparati corporis totam massam conuertit ad suam naturam. Et non est fermentum nisi Sol & Luna planetis appropriata: Quia sicut Sol & Luna caeteris planetis dominantur, sic ista duo corpora dominantur aliis corporib. metallorum quae ad naturam praedictorum duorum conformiter conuertuntur, & ideo fermentum dicitur: Nam sine ipso gramina non emendantur. Dicit enim Raimundus, Sed hanc emendare non poteris nisi prius subtilietur arte ac operatione. Quare Hermes dicit, Fili extrahe a radio suam umbram. Igitur praeparatio & subtiliatio fermenti nobis est necessaria, sicut est in fonte, quia quantum est ad creationem perfecte nascitur, sed non quantum ad operationem nisi prius alatur pauco lacte et post pluri, deinde plurimo, sic contingit ex toto in lapide nostro. Dosis. Accipe igitur quartam partem sui, hoc est unam partem de fermento, & tres partes de corpore imperfecto, dissolue fermentum in aequale sui aquae mercuriis Coque insimul lentissimo igne, & coagula illud fermentum, ut fiat sicut corpus imperfectum, et orificio uasis clauso. eodem modo & ordine ut dictum est sit praeparatum: hoc autem praecipit Hermes dicens: Carissime, in principio operis recentis aequales partes permistionis commisce insimul, & tere donec desponsetur, et ale ut fiat in eis conceptio in fundo uasis, & generationes geniti fiant in aere. Morienes quoque dicit, Fac in principio ut fumus rubeus capiat fumum album in forti uase firma coniunctione sine spirituum exhalatione, & hoc est quintum uerum. Sextum uerum est, ut quartam partem fermenti subtiliati coniungas cum tribus partibus terrae dealbatae, & aqua sua imbibe huic & ut prius toties haec coque & reitera, donec duo corpora unum fiant sine coloris diuersitate. Unde dicit Morienes, Cum corpus album fuerit calcinatum, mitte in eam quartam partem sui de fermento auri: Nam aurum est sicut fermentum panis, quod totam massam pastae conuertit ad suam naturam: Coque ergo ipsum in aqua sua donec fiat res una, & corpus unum siccum: Quia ut dicit Maria, Percuriet ipsum aer, congelabit eum, & erit unum corpus: & illud est secretum Scaliae: Tunc intruditur fermentum in suo corpore quod est eius anima. Et hoc est quod dicit Morienes, Nisi corpus immundum mundaueris & id dealbatum reddideris, et in id animam miseris, nihil in hoc magisterio direxisti. Ideo fit permistio fermenti cum corpore mundato, & non cum corpore inmundo. Nam ut dicitur Gasius, In perfecto magisterio lapides non recipiunt se adinuicem, nisi utroque prius fuerint mundati. Non enim recipit corpus spiritum, neque spiritus corpus, ita quud spirituale fiat corporeum, uel corporeum spirituale, nisi prius fuerint ab omni sorde depurati perfectissime, Quando uero mundantur, mox complectuntur inuicem corpus & spiritus, & peruenit ex eis operatio una perfecta, quia alterata sunt a natura & crassa, facta sunt subtilia. Hoc etiam dicit Astanus in Turba: Spiritus non coniunguntur corporibus, donec ab immunditiis perfecte fuerint denudati: & in hora coniunctionis maxima apparent miracula: tunc corpus imperfectum coloratione firma coloratur fermento mediante, quod fermentum sit anima corporis imperfecti: Et spiritus mediante anima cum corpore coniungitur & ligatur, & cum ea simul in colorem fermenti conuertitur, & fit unum cum eis. Hoc est igitur Elixir, ut dicit Auicenna ad Assem philosophum, quod tingitur tinctura sua, & submergitur oleo suo, & figitur calce sua: cuius aquam inuenimus sicut est argentum uiuum in mineralibus, & oleum eius sicut est sulfur aut arsenicum in mineralibus & calx eius sicut est cal in mineralibus: Uerum etiam melius abundantius & sublimius est opus: ut album completur tribus, in quibus non est ignis: & citrinum quatuor rotatur rotis. De istis rotis etiam dicit Maria, In hac schola non sunt nisi mirabilia: intrant nanque in eo quatuor lapides, & eius regimen uerum est. Ex praedictis igitur patet subtiliter intelligenti uel intuenti, philosophos in eorum uerbis obscuris uerum dixisse: Nam dicunt, Lapis noster est ex quatuor elementis: & ipsum elementis comparauerunt. Et primo ostensum est qualiter quatuor ibi sunt elementa. Quia ut dicit Rasis: Omnia quae a Lunari globo inferius a summo condita sunt opifice, participant quatuor elementis, non tamen per uisum, sed per effectum. Nam lapis est una sola res, tantum una substantia, radix una, & una natura. Hermes dicit, Incipe in nomine Domini, & cognosce naturam lapidis. Ipse enim est a radice materiae suae, quia in eodem & de eodem: nec ingreditur aliud super eo quod non sit ortum ab eo: Re uera non conuenit rei, nisi quod propinquius est ei ex natura sua: nam unumquodque diligit sui simile: Idcirco dicit Plato, Substantia una, & una essentia: in hoc uno est calidum, frigidum, humidum, & siccum: Ideo dicitur minor mundus, quoniam ex eo & per eum & in eo & cum eo sunt omnia metalla. Ipse quoque est sicut arbor, cuius rami & flores & fructus sunt ex ea & per eam: & ipsa est totum similiter. Unumquodque non generat res nisi sibi similes ex specie sua: ita haec res una est & eadem, & quicquid de ea est, unum & idem est & non diuersum Hunc autem lapidem nominant philosophi nomine omnis rei corporis, & omnis speciei: Unde Pithagoras, Omnibus nominibus nuncupatur, cuius nomen proprium est tantum unum: unde uersus: " Dicitur haec Luna nominibus omnibus una. " Et dicit Phieras, Tenebrosorum nominum pluralitatem dimitte. Natura quidem una est quae omnia superat, non autem diuersae naturae illam rem emendant: Uerum quidem una sola natura est, quae se ipsam germinare facit. Igitur, ut dicit Diomedes, Uenerabili utimur natura, quoniam natura non emendatur nisi sua natura: cui noli alienum introducere puluerem, neque ullam rem. neque res diuersae illam rem emendant: Nam ipsa seipsam facit germinare. Maria tamen dicit, Quod exibit album & calx humida, que sunt unum de uno sunt radices huius artis. Et philosophi nominauerunt illam multis uel omnibus nominibus: quorum una sola res est tantum ut dicit Morienes: Ego ueritatem dico uobis, quod nihil aliud duxit modernos in errorem nisi nominum multitudo. Sed omnis sapiens sciat, quod haec nomina non sunt nisi colores in coniunctione apparentes. Et sic non errabis in uia huius operis, quanuis philosophi dicta & nomina sua multiplicauerunt, tamen non intelligunt nisi rem unam, & uiam unam operandi, & uicem unam caloris ( uel coloris ) ostendi. Et nota, ista diuersitas colorum non apparet in nostro lapide, nisi in coniunctione animae cum corpore, ut dicit Morienes, Una tantum uice ignis in eo innouat diuersos colores. Dixerunt Philosophi, quod lapis ex corpore, anima, & spiritum est: & uerum dicunt. Nam corpus imperfectum dixerunt corpus, fermentum animam, & aquam spiritum: & bene quidem. Nam corpus imperfectum per se est corpus graue & infirmum, ac mortuum: Aqua est spiritus corpus purgans, subtilians, & dealbans. Fermentum est anima quae corpori imperfecto uitam tribuit, quam prius non habebat, & in meliorem formam perducit. Corpus est Uenus & foemina: Spiritus est Mercurius & masculus: Anima est Sol & Luna. Corpus habet liquefieri in primam materiam suam, quae est mercurius, ut dicit Morienes noster, Mercurius non habetur nisi ex corporibus liquefactis liquefactione non uulgari, sed ea tantum quae durat donec coniuges uero matrimonio sociantur, & etiam uniuntur: Signum perfectae solutionis. & hoc est usque ad albedinem. Et nota quod corpus liquefactum est ex toto, cum in decoctione apparuerit nigredo. Unde dicit Bornellus, Uidentes autem nigredinem illi aquae imminere, scitote illud corpus iam liquefactum esse, hinc coquite eum in aqua leni igne, usquequo cum suo uapore compari desiccetur, & fiat res, quae in ea a suo corpore introducitur. Spiritus uero, corpus subtiliatum conuertit ad se & penetrat ideoque dicitur aqua permanens & aqua uitae. Unde dicit Mundus in Turba, Mercurius est aqua permanens, sine qua nihil fit: Uis enim eius est spiritualis, sanguis contritus, unde cum corpore istum in spiritum uertit, & sibi adinuicem mistum, & in unum redactum secundum uirtutem uirtutum corpus incorporat spiritum, spiritus uero corpus in spiritum tinctum, prout sanguis uertit: Nam omne quod spiri tum habet, habet & sanguinem: Et sanguis est humor naturalis naturam confortans. Et scito, quanto magis corpus decoquitur, & in suo humore abluitur, tanto magis limpidius apparebit & melius. Sed ut dicit Morienes, Nihil est quod a latone possit suam umbram auferre nisi azot, quando in eo decoquitur, donec eum coloratum reddit & album, uelut oculi piscium: tunc enim expectat suum bonum ut confortetur suo fermento. Nota autem quod fermentum est anima fixa lapidis, tingens, uiuificans, & complectens. Unde dicit Maria, Corpus fixum est de materia Saturni comprehendificans digestionem tincturarum, & complens sapientia fediarum, sine quo hoc magisterium nunquam perueniet ad effectum, donec Sol & Luna in uno corpore coniungantur: Nam totum huius artis artificium, ut dicit Euclides, est in Sole & Mercurio: ipsa enim in unum coniuncta, tincturam habent infinitam. Nam in opere quaerit colorem sanguine rubicundiorem. Modicum quippe huius coloris in album infusum, conuertit magnam albi quantitatem in citrinum colorem, sicut experiri potes, si sanguinem proieceris in lac uel in aquam. Igitur, ut dicit Iosephus, Commisce ignem & aquam, & erunt quatuor: deinde fac ista unum, & peruenisti ad illud quod quaeris: tunc enim fiet corpus non corpus, debile super ignem non debilem, & erit super eo pax. Praeparatio autem harum rerum a principio, usque ad finem est aqua fixa, honorata: nam illa manifestant tincturam in proiectione: & ipsa est mediatrix inter contraria, & ipsa eadem est principium, medium & ultimum. Intelligens ipsam, apprehendit sapientiam. Dixerunt etiam quidam Philosophi, Nisi corpore uertatis in non corpora, & incorporea in corpora, regulam ueritatis non inuenistis: & uerum dicunt. Nam corpus primo fit aqua, & sic corporeum fit incorporeum, id est spiritus: Elementa conuertere. deinde in coniunctione spiritus aqua fit corpus. Ideo dicit Hermes, Conuerte naturas, & quod quaeris inuenies: & hoc est uerum. Nam nostro magisterio primo facimus de crasso gracile, id est de corpore aquam? Postmodum uero facimus de humido siccum, id est de aqua terram: & sic uere naturas conuertimus, quia facimus de corporali spirituale, & de spirituali corporale. Et hoc est quod dicit Senior, Est conuersio corporum de statu in statum, de re in rem, de infinitate ad potentiam, de crassitie ad tenuitatem, de corpore ad spiritualitatem, sicut conuertitur semen hominis in matrice mulieris conuersione naturali de re in rem, donec formetur homo inde perfectus. Ex quo fuit radix & principium eius: nec mutatur ab hoc nec ex sua radice aliqua diuisione. Nam ut dicit Aristoteles, Omnis generatio est ex conuenientibus in natura. Et hoc est uerum, maxime in generationibus metallicis: Ideo enim Philosophi dicunt, Ne facias ingredi super eum alienum, neque puluerem, neque aquam, neque ullam rem: quia si intrauerit super eum alienum, corrumpit eum, & destruit eum. Unde dixit Arabs rex quidam, Aqua non conglutinatur nisi cum simili sulfuris sui in hoc quod ex eo est. Deinde facimus illud quod est superius, sicut est illud quod est inferius, id est, ut spiritus fiat corpus, & corpus spiritus, sicut est in principio nostrae operationis, ut in sublimatione, quod est inferius, est sicut quod est superius, & totum uertitur in terram. Idcirco dicit Hermes, Quod est superius per sublimationem, est inferius per descensionem, & quod est inferius per constipationem, est sicut quod est superius per ascensionem, ad perpetranda miracula rei unius: aqua & terra habent locum inferius: aer & ignis ascendunt superius: aqua & terra concipiunt & nutriunt: aer & ignis, agunt & coniungunt. Et ista quatuor in nostro lapide conueniunt, ut dicit Senior, Quod quatuor elementa in lapide nostro purificata sunt, quia in eo est aqua fixa, & aer quietus, & terra quiescens, & ignis circundans omnia: & in hac repugnantia in eo conueniunt. Et hae quatuor naturae in eo, ex eo, & per eum generatae sunt. Patet ergo ex praemissis, quod lapis noster ex quatuor elementis est. Dixerunt ergo Philosophi, Quod lapis noster habet corpus, spiritum, & animam: Et ista tria dicuntur ex una natura, & una re cum una aqua de una radice: & certe uerum dicunt: Nam totum magisterium nostrum fit cum aqua nostra, & de ea, & ex ea sunt omnia necessaria: Solutio philosophica. Nam ipsa corpora soluit, non solutione uulgari, prout tradunt ignorantes, quod conuertantur in aquam nubis, sed solutione uera philosophica, ut conuertantur in aquam, ex qua ab initio fuerunt. Unde dicit Socrates, Secretum cuiuslibet rei & uita, est aqua: ipsa soluit corpus in spiritum, & de mortuo facit uiuum. Ipsa est acetum acerrimum quod omnibus imminet, & omnia superat. Terite ergo lapidem nostrum aceto acerrimo, incoquite donec inspissetur, citissime tamen ne acetum conuertatur in fumum & pereat totum. Albificatio. Item, ipsa eadem aqua calcinat corpora, & in terram reducit. Rubificatio. Ipsa etiam eadem corpora denigrat, dealbat, & rubificat: Denigratio. ipsa eadem in cinerem transformat, puluerizat & ea intrat: Ablutio. iuxta quod dicit Marchos rex, Aqua nostra soluit corpora, congelat & denigrat ea: & ipsa abluit omne corpus, & aufert omnem nigredinem, & tingit omne nigrum: & facit album, & tingit omne album: & facit rubeum, & uiuificat omnia mortua in uitam sempiternam. Ideo magnificatur haec aqua, exaltatur, & facta est domina omnium rerum, nec inuenitur res agens suas operationes. Mundificatio. Morigenes quoque dicit, quod Azot & ignis latonem abluunt mundificant, & obscuritatem eius penitus ab eo eripiunt. Laton. Laton autem est corpus immundum, Azot uero est mercurius. Azot. Et haec aqua coniungit corpora diuersa modo praedicto praeparata tali coniunctione, quod non potest ignis potentia ea separare. Ipsa facit matrimonium inter corpus & fermentum, & eorum unum mutat in aliud, & ab ignis combustione defendit. Calcinata namque terra & dealbata ipsa altiora pentens loca, fit spiritualis & aerea: Et quod est spirituale & aereum, est incorruptibile & penetratiuum. Unde dicit Hermes, Aqua aeris inter caelum & terram existens, est uita uniuscuiusque rei: nam ipsa est mediatrix inter ignem & aquam per calorem & humiditatem suam. unde ipsa aqua fuscipit aerem: nam ipse aer suscipit ignem, quia ipse est uicinus igni per calorem, & propinquus aquae per humiditatem: idcirco facit matrimonium inter uirum & mulierem. Spiritus quid Sublimare quid sit. Omnis enim spiritus consistit ex subtilitate fumositatis aeris. Nam omne animatum uegetabile attrahit spiritum & uitam ex aere. Ignis igitur aquam aeris uiuificat mortuam, facit matrimonium, & a combustione ignis protegit compositum. Ideo dixerunt Philosophi, Conuerte aquam in aerem ut fiat uita: uita tamen cum uita, quia ipsa est uita & spiritus cui ipsa intrauerit. Igitur aqua nostra sublimat corpora non sublimatione uulgari, quam intendunt Idiotae credentes quod sublimare, sit superius ascendere: Unde accipiunt corpora calcinata & miscent ea cum spiritibus sublimatis, ut sulfure & mercurio cum sale armoniaco coniungunt, & per fortem ignem sublimationem faciunt, ut corpora simul cum spiritibus ascendant, & dicunt tunc quod spiritus & corpora sunt sublimata, & a suis superfluis optime depurata: sed delusi sunt: quia ipsi postea ipsa magis immunda reperiunt, quam prius fuerint. Ars. Nam ars est debilior quam natura: Unde dicit Albertus in libro de Mineralibus, Quoniam duo extranei humores a sulfuris substantia artificio & ingenio naturae purgati sunt, melius ab arte purgari uel depurari non possunt: Nam artificium naturae certius est & sublimius omni arte. Igitur nostrum sublimare non est superius ascendere: Sublimatio philosophica. sed sublimare Philosophorum est de reparua & humili, seu bassa & corrupta, magnam facere, altam, & puram. Unde quum dicimus, Ipse sublimatus est in Episcopum, hoc est promotus est in Episcopum, hoc est, promotus est ad dignitatis gradum. Sic dicimus corpora sublimata, id est subtiliata, & in alteram naturam translata: Unde sublimare idem est quod subtiliare, quod totum facit aqua nostra: Unde dicit Morienes, Aqua a corpore mortuo in quo non est anima aufer foetorem, & quando dealbauerit animam, & eam sublimauerit, & corpus custodierit, aufert ab eo obscuritatem, & omnem odorem malum. Albides quoque dicit, Accipite res a mineris suis, & sublimate eas ad altiora loca sua, & mittite eas a cacumine montium suorum, & reducite eas ad radices suas. Sublimare igitur est rem grossam subtiliare: Unde dicit Hermes, Sublima subtile a spisso suauiter & cum magno ingenio. Ascendit enim terra in caelum, iterumque descendit in terram, & recipit uim superioris subtilitatis penetrandi, & inferiorem grauitatis remanendi. Sic ergo intelligite sublimationem philosophorum, quia multi sunt in hoc decepti. item aqua nostra uiuificat corpora & mortificat, deducit ad occasum, & reducit ad ortum. Ipsa colores nigros apparere facit in mortificatione, dum conuertuntur in terram putrefactione: Postmodum apparent multi colores & uarii ante dealbationem, quorum omnium finis est albedo stabilis: Ipsa enim est ut granum frumenti cadens in terram, quod si mortuum fuerit, ipsum solum manet. Sic semina omnium terrae nascentium muntantur, & putrefiunt, donec ingreditur super eis corruptio: dein germinant & augmentantur sicut illa, ex quibus radicem habuerint: Sic aqua nostra nutritur, putrefit, & corrumpitur deinde germinat, resurgit, & se ipsam uiuificat. Idcirco dicit Calidus, Quando uidi aquam congelare se ipsam, tunc certificatus fui, quod res uera est sicut assignatur. Coquite ergo eam cum corpore suo donec siccetur humiditas eius ab igne, & sit sicca, donec uideatur eam collegisse spiritus eius ab ea, & fecisse mansionem in radice elementi sui: hoc autem erit quando mortificaueris, corpus album decoxeris: tunc erit aqua spiritualis, potens naturas conuertere ad alias naturas: Colorum apparitio. tunc autem corpora mortua uiuificat & germinabit. Item, Aqua nostra est mater diuersorum colorum mirabilium, quia per ipsam diuersitas colorum apparebit, et hoc erit maxime in missione aquae corporis praeparati & fermentati: tunc enim infiniti colores apparent tot, quot excogitari possunt, quia tunc spiritus coniungitur cum corpore & anima mediante, nam spiritus est locus animae, & anima a corporibus extracta est aquae tinctura. Unde Senior, Haec aqua est tinctura soluta in corpore deportata, sicut portatur tinctura tinctorum super pannum: deinde recedit aqua per desiccationem, & remanet tinctura sua per impressionem: Similiter est de aqua animae in qua portatur tinctura, quam reducunt super terram suam albamsitientem, foliatam. Hanc aquam uocat Hermes auri spinarum & florum, & croci, quia tingit terram eorum calcinatam: Unde etiam dixit, Seminate aurum in terram foliatam: deinde recedit aqua spiritualis, & in corpore remanet anima, quae est tinctura Solis: nam ipsa est sicut fumus subtilis, insensibilis, non nisi in effectu apparens: Sed eius actus est manifestatio colorum, & ignis ex igne generatur & nutritur in igne, & est filia ignis, ideo oportet reduci ad ignem, ut non timeat ignem, sicunt reducitur puer ad ubera matris suae. Hunc etiam lapidem nostrum aliqui es album uocauerunt. Aes album Corpus, anima, & spiritus unum sunt. Unde Lucas & Eximeus in Turba, Scitote omnes scientiam quaerentes, quod nulla fit tinctura nisi ex nostro aere albo. aes enim nostrum, non est aes uulgi, aes uulgi corrumpitur & inficit omne cui imponitur: aes uero Philosophorum perficit & dealbat cui associatur. Ideo dicit Plato, Omne aurum est aes, sed non omne aes est aurum: nam in natura aurum assimilatur aeri, ut in grauitate, tactu: sed in natura aeris non est aliud quam est in natura auri, ex corruptione in terra & mansione in patientia, in igne, & mansione in mari. Itaque aes nostrum habet corpus, animam & spiritum: & illa tria sunt unum: Nam spiritus, corpus, & anima, sunt unum: quia ipsa omnia sunt ex uno & de uno, & cum uno, quod est radix ipsius. Aes igitur philosophorum est Elixir eorum ex spiritu, corpore, & anima completum & perfectum. Sic enim philosophi lapidem diuersis nominibus nominauerunt, ut sapientibus esset manifestus, & insipientibus occultus. Sed quocunque nomine nominetur, superest unus & idem: & de eodem: Unde dicit Merculinus haec carmina? " Est lapis occultus, & in imo fonte sepultus, Uilis & erectus, fumo uel stercore tectus: Unus habet uiuus lapis omnia nomina diuus, Unde Deo plenus sapiens dixit Morienus Non lapis hic lapis est animal quod gignere fas est, Et lapis hic auis, & non lapis aut auis haec est: Hic lapis est moles, stirps, & Saturnia proles: Iupiter hic lapis est, Mars, Sol, Uenus, & lapis hic est. Alliger & Luna lucidior omnibus una, Nunc argentum, nunc aurum, nunc elementum, Nunc aqua, nunc uinum, nunc sanguis, nunc chrysolinum: Nunc lac uirgineum, nunc spuma maris, uel acetum, Nunc in sentina foetenti stillat urina. Nunc quoque gemma salis, almizadir, sal generalis, Auripigmentum primum statuunt elementum, Nunc mare purgatum cum sulfure purificatum: Siccine transponunt quod stultis pandere nolunt, Sicque figuratur sapiens ne decipiatur, Et quod tractatur stultis ne distribuatur. " Item, ut dicit Morienes, Lapis noster & confectio ipsius magisterii assimilatur in ordine creationi hominis. Nam primum est coitus, secundum conceptio, tertium pregnatio, quartum ortus, et quintum sequitur nutrimentum. O carissime, haec uerba Morienis intellige, & non errabis in ueritate. Aperi ergo oculos tuos, & uide quod sperma philosophorum est aqua uiua, terra autem, est corpus imperfectum, quae terra merito dicitur mater, quia ipsa est mater omnium elementorum: Ideo quando sperma mercurii coniungitur cum terra corporis imperfecti, tunc coitus appellatur: tunc enim terra corporis dissoluitur in aquam spermatis, & fit aqua sine diuisione una: Unde dicit Hali, Solutio corporis, & coagulatio sunt duo: sed habent unam operationem, quia spiritus non coagulatur nisi cum coagulatione spiritus: Et corpus & anima quando coniunguntur, agit uterque in suum consimile: Exemplum cum aqua coniungitur terrae, aqua cum sua humiditate & uirtute conatur eam dissoluere: nam facit eam subtiliorem quam prius erat, et reddit eam sibi consimilem, quia aqua est subtilior terra: similiter facit anima in corpore, et eodem modo inspissatur aqua cum terra, et fit consimilis terrae in densitate, quia terra spissior est quam aqua. Ideo inter solutionem corporis et coagulationem spiritus, non est differentia temporis, nec diuersum opus in aliquo, ita quod fiat unum sine alio, sicut non est inter aquam et terram in sua coniunctione diuersa pars temporis: quod cognoscitur si coniungatur uel separetur una ab alia in earum operationibus: Sicut nec sperma uiri separatur a spermate mulieris in hora sui coitus, sic & earum unus est terminus, unum factum, & una & eadem operatio insimul cernitur super ipsa duo. Ideo Merculinus rerum misturam, coitum uocat & genituram: Semina miscentur quasi lac, quae mista uidentur. Secundum est conceptio, quum terra in nigrum soluitur puluerem, & incipit aliquantulum de mercurio secum retinere: tunc enim agit masculus in foeminam, id est azot in terram: Ideo dicit Arisleus, Masculi adinuicem non gignunt, nec mulieres concipiunt. Generatio enim est ex maribus & foeminis, & maxime ex inuicem conuenientibus. Maribus nanque ducentibus foeminas, natura gaudet, & fit, generatio uera. Natura autem alienae naturae ineptae coniuncta, nullam ueritatem spermatis gignit. Coniunge ergo filium tuum Gabricum dilectiorem tibi omnibus filiis tuis cum sua sorore Leya, quae est puella fulgida, suauis, & tenera: Gabricus est masculus, & Leya foemina, quae ipsi dat omne quod ex ipsa est, et quanuis Gabricus sit carior Leya, tamen non fit generatio sine Leya, Gabricus enim cum Leya concumbens protinus mortuus est: nam Leya ascendit supra Gabricum, & includit eum suo utero, ut nihil penitus uideri potuerit de eo, tantoque amore amplexata est Gabricum, quod ipsum totum in sui naturam concepit, & in diuersas partes diuisit: & hoc est quod dicit Merculinus: " Quod quasi lac fuerat, conceptio sanguine mutat, Pallida nigrescunt, rubea diffusa nigrescunt. " Tertium est praegnatio, quia dealbatur terra: dominante nanque aqua, terra crescit & multiplicatur, & augmentatio nouae prolis inde generatur: Tunc oportet te terram nigram abluere, et igne calido dealbare: Albatio & ablutio idem sunt. Unde Hali dicit, Accipe quod ad fundum uasis descendit, et ablue istud cum igne calido, quousque auferatur eius nigredo, et recedat eius spissitudo, et fac ab eo euolare additiones humiditatum, donec deueniat calx nimis alba, in qua non erit macula: tunc enim terra ad recipiendam animam est habilis & depurata, ideo Merculinus. " Firmans mutatum, praegnatio spondet hiatum: Quae bene purgantur, concordi pace ligantur. " Quartum est ortus, quando fermentum coniungitur terre dealbatae, ita quod unum fiant substantia & colore: Fermentatio. tunc enim natus est lapis noster in uitam sempiternam, quia tunc spiritus cum corpore, anima mediante, coniungitur. Haec nanque est compositio quae, ut dicit Hali, fit cum putrefactione & matrimonio: Matrimonium. & matrimonium est subtile cum crasso seu spisso commiscere, & animam cum corpore commiscere. Putrefactio. Putrefactio uero est assare, terere, & rigare quousque insimul commisceantur & fiant unum, & non sit in eis diuersitas neque separatio, sicut non est separatio de aqua mista aquae, tunc conabitur spissum retinere subtile, & conabitur anima pugnare cum igne & ipsum pati: & conabitur spiritus multum alienatus in corporibus fundi cum eis. Ideo Merculinus: " Quartum praegnatum, producit stercore natum: Natis uita datur, non natis uita negatur. " Quintum est nutrimentum, quia foetus extractus non nisi lacte nutritur & igne, parce & paulatim, dum paruulus est, & quanto magis esurit ossibus confortatis in iuuentutem perducitur: in quam perueniens sibi subsistit & sufficit, & sic oportet te in hac operatione facere, sciens quod absque calore nil unquam generatur: & intensus calor perire facit: & frigidum balneum compositum fugat, temperatum uero & suaue balneum & igne leui corrumpentes humiditates corporis extrahuntur: ideo dicit Merculinus: " Postea nutritur, quod natum lux reperitur, Ignis aquam superat, fornax alimenta ministrat: Hinc etiam lapis natus noster appellatur. " Unde Plato in libro Turbae dicit, Honorate Regem ab igne uenientem, diademate coronatum, & ipsum illuminate quousque ad aetatem peruenerit perfectam, & nolite ipsum comburere, nec fugetis ipsum comburendo nimio igne: quia si ipsum prouocauerit ad iram, aufert a nobis regimen suum: Cuius pater est Sol, mater uero Luna, quam portauit uentus in uentre suo: & nutrix eius est terra, nutritur autem suo lacte, id est spermate ex quo fuit ab initio: imbibatur ergo saepe & saepius parce & paulatim suo mercurio, quousque bibat quod sibi sufficiat. Tunc autem, ut dixit Hali, erit corpus causa retinendi tincturam: & erit tinctura causa retinendi colorem, & color erit causa demonstrandi tincturam in qua est lumen & uita naturae. Unde haec est uia recta, breuis, summa perfectio rei, & conseruatio totius magisterii. O carissime amice singulariter dilecte, per ea quae dicta sunt faciliter potes intelligere uerba obscura, & cognosces omnes in eo conuenire, quod nullum est magisterium nisi illud quod dixi. Iam enim habes corporis solutionem, & ipsius ad primam materiam reductionem. Deinde habes ipsius in terram conuersionem: Praeterea terrae nigrae dealbationem, & in aerem leuigationem, quia tunc distillando humiditatem quae in ea inuenitur, fit aereum quod ascendit, & terra remanet calcinata, & tunc est ignee naturae: Et habes conuersionem ipsorum adinuicem: & accipit augmentationem tantam, cuius utilitas maior est quam possit percipi aliqua ratione. Amen. Praxis Uniuersalis Magni Operis, Ex Tertia Distinctione Libri Quintarum essentiarum Raimundi Lullii. Corpus Solare uel Lunare calcionatum, in oleum conuersum per menstruum nostrum: Et scias pondus cuiuslibet: si fuerint menstrui libras tres ponas, de corpore uncias duas, & fac eorum coniugium adinuicem id est mistionem in uase tibi noto fortissime clauso ex luto facto ex albumine oui, papyro & calce uiua diligentissime carminata, pone in balneo aut fimo calidis simo: securior tamen est operatio cum balneo cinerum, ne calor in alio balneo aut fimo recedat: nam ignem actum suum ibi habere necesse est. Qui calor etiam si defuerit, ad malum terminabitur. Ministra ergo ignem lentum quouis istorum modorum successiue & continue sine intermissione, quousque per menstruum dissoluatur, ut fiat mistio menstrui in oleum, & rursus olei in menstruum per minimas partes, & transeat materia a dissolutione mistionis ad alteram potentiam elementorum, & per consequens ad generationem: non ad generationem quae est post totalem lapidis corruptionem, sed ad accidentalem generationem, que largo termino generatio dicitur: quod cognoscas quando alius color incipit generari scilicet niger. Non arbitreris ipsum esse nigrum sicut encaustrum, sed sicut in colore mali granati: qui color niger, est finis alterationis, & principium digestionis. Ergo haec generatio huius coloris non est ex corruptione forme substantialis ipsius auri & menstrui, quam in instante sequitur generatio formae substantialis ipsius auri & menstrui, quam in instante sequitur generatio formae substantialis lapidis philosophorum cum expoliatione terrestreitatis ingressum prohibentis. Isto colore uiso intelligas corpus Solare transire per dissolutionem, alterationem, & digestionem in generationem quia ibi facta est colligantia amoris intra corpus & menstruum, quia corpus conuersum est in menstruum, & menstruum in formam. Deinde continuando digestionem sine intermissione temperate continuando, tunc corpus cum menstruo ingrediuntur digestionem & generationem: & durat digestio & generatio per tempus mutationum. De Lapide Philosohorum Quidam Summatim multa epilogando sic dicit. Restat nunc quatenus breuiter teneatur memorialiter totum magisterium sub sermonis breuitate recapitulatiue: Unde dicimus, quod tota huius operis nostri intentio in summa nihil aliud est, nisi ut sumatur lapis philosophicus, & cum operis instantia aliis etiam regiminibus completis alsiduetur super ipsum opus sublimationis atque distillationis primi gradus, ut per hoc mundetur a corruptionis impuritate: Deinde uero figatur ita quod nihil ascendat: & cum fixus fuerit, solue ex eo quod subtile est, & in ignis temperamento serua, quousque per modum sublimationis, solutionis, atque distillationis eleuetur, & eleuari possit. Cum eleuatum fuerit, in ignis temperamento serua, quousque totum figatur, & in asperitate ignis quieseat: & hic secundus praeparationis appellatur gradus: & in hoc quidem praeparationis & perfectionis meta consistit. Tertius uero similiter gradus lapidis administretur, quo per totum principium, medium & finem consistunt praeparationis complemento: Et est ut fixum lapidem cum manet sublimatus per administrationem ignis uolatilem facias, & uolatile fixum, donec in ignis temperamento quiescat, ita quod mil uideatur ascendere: Et hic tertius modus est completus. Quarta uero administratio est, ut lapidem dissoluas, & per modum distillationis uolatilem facias: et cum ista fuerit tota materia cum igne sibi appropriata donec quiescat sine aliqua separatione. Et cum ista facta fuerit, uerissima uia inuenta est. Quinta administratio est, ut lapidem congelatum dissoluas, & uolatilem facias: & iterum uolatile fixum. Sexta administratio similis est quintae, similiter & septima: & summarie nihil aliud est, quam, solue, congela. Practica Magistri Odomari ad discipulum. Cogis me frater Ludouice contra omnium philosophorum praecepta militare: sed quia tui amore sanctissimo cor meum accenditur, ideo secretum quod hactenus pater filio negat, tibi carissimo fratri fideliter iungo. Recipe Lunae purissimae a sulfure suo combustibili purgatae per modum calcinationis unciam unam, & pone in urinali uitreo cum duplo aceti distillati per modum distillationis aque uitae, quod melius est, & claude os urinalis ne respiret: postea sepelias in caldario aquae pleno & straminibus, ita quod aqua ferueat per unam horam: & dissolutum distilla per filtrum: distillatum desicca: desiccatum, in furno reuerberationis calcina: calcinatum, iterato cum aceto dissolue per omnia faciendo ut supra, sex uicibus itera: ultimo calcina. Tunc recipe mercurii sublimati uncias duas, & incorpora diu, optime ducendo cum magna cautela. Postea illud sublima in Aludel plani fundi cum igne fortiori quam expedit in fusione aeris, & totum ascendet. Et hoc iterato totum contere simul, & sublima donec figatur, fixum dissolue sex uicibus ut primo. Ultimo calcina, & cum nouo mercurio crystallino sublimato iterum eleua, & tantundem illud fixa: hos autem ordines fixationis & uolatilitatis quinque uicibus itera, quia ultra quinque uices non poterit bene calcinari, nec eleuari: imo omnia adequantur in fundo, in fermentatione & maturatione. Tunc uncia una istius lapidis cadit supra centum. Sed si uncia una in fimo equi uel in balneo Mariae dissoluetur, & in cineribus tepidis congeletur, illius uncia cadit super sex millia. Et si secundo dissolutionem & congelationem reiteraueris, cadet pars una super decem mille millia. Si tunc solueris & congelaueris, ita quod lapis amplius coagulari non ualeat in quocunque paruo igne, imo quod ignis in naturam solarem conuersus, quam cito ignem uel Solem senserit, pars una cadet super infinitas. Si autem uis facere rubeum: Recipe mercurii rubificati, fixi, & in spiritum uersi partem: & adde Elixiri albo, & fiet citrinum: & habes opus tuum rubeum. Rubificatur autem mercurius in aqua acuta, quae fit ex libra uitrioli, & libra salis petrae, & quarta parte librae cinaprii, & duabus unciis aluminis iameni: & postea figitur in prima sublimatione magnae ignitionis: postea soluitur in aquam sanguine rubicundiorem, & per dies quadraginta pone in fimo, in * calculo siccando. * In calido cinere. Haec aqua si calefiat parum, & super centum libras eius proiiciatur Elixir albi una libra, fiet totum Elixir rubeum perfectissimum: & sic in infinitum. Similiter fit ad album, si mercurius albus crystallinus non fixus soluatur & c. Si hic lapis colorem habeat album, facit Lunam: si rubeum, generat Solem: si uiridem, probatissimum facit uiride aurum: etiam uitrum uel crystallum si superproieceris, inde naturas procurabis secundum suum colorem. Omnem infirmitatem, debito modo sumptus, in hora expellit: & senem in iuuenem gaudiosum conuertit: & simpliciter crines canos eiicit, & pulchram comam inducit. 250 De Practica Magistri Fuit in Galliis homo quidam qui oleum rubeum composuit, in quo oleo postea ponebat laminas tenues Lunae, quas super lentum ignem dimittebat aliquibus horis, deinde sigillabat uas & faciebat ignem desuper, & tota illa Luna cum materia tota conuertebatur in aurum: sed ex quo fieret oleum nescio. Credibile tamen est medicinam factam ex corpore, spiritibus, & animabus fixis, rubeis, & per dissolutionem in oleum redactis. Nota pro praeseruatione a fumis alchimicis uenenosis ( praeter alia adiutoria ) ut obtures nares cum bombyce seu bombace madefacto in oleo uiolarum, Contra aegritudines genitas ex fumo mercurii uel aliorum spirituum alchimicorum, prodest uti zedoaria, & bacca lauri, & pipere, & allio, & uino. Albertus in libro suo de Mineralibus inquit, Quod operarii qui metalla fodiunt, quando igniunt ea, obstruunt os & nares duplici uel triplici filt ro, ne uapore nimis laedantur in spiritualibus, & noceant ualde praecordiis Arcanum Philosophorum, Ut Ex Saturno facias aurum perfectum. Recipe libram semis mercurii philosophorum, & uncias duas sulfuris eorundem: amalgama utrolque simul, ita quod de alterutro nil appareat, sed remaneat puluis niger ex his duobus: quem recipe & pone in phiala stricti oris, & pone super fornaculam seu furnellum olla mediante cum cineribus cribratis, ut scis: & fac quod cineres non ascendant ad materiam, & da in principio ignem leuem per octo dies, ad hoc ut spiritus non ascendant, & si quid ascenderit in illis octo diebus, reduc cum illo quod in fundo uasis remanebit frangendo uas singulis octo diebus post primam materiam factam quae erit nigra: & sic frangendo uitrum, tere materiam tuam, & repone in alio uitreo uase: & sic facias omni octauo die, donec uideas materiam tuam in colore cineris: tum diminue cineres per unum digitum, ita quod non remaneat de cineribus nisi per duos digitos, & superpone igni, & tandiu permitte donec materia rubea. Et quando uideris eam rubeam, diminue iterum de cineribus per digitum, & sic per consequens quousque sit albissima ut nix & quod postea reuertatur in colorem rubeum. de qua medicina recipe unciam unam, & proiice super octo Saturni praeparati, & fiet Saturnus niger & durus ut ferrum: de quo ita duro & nigro proiice unciam unam super uncias octo Saturni, & fiet rubeus: de quo rubeo proiice unciam unam super octo libras Saturni praeparati, & habebis aurum perfectum. Laus Deo. Ad album. Accipe mercurii sublimati, arsenici sublimati, argenti calcina ti, ana: tere & imbibe cum aqua tartari, ut sit totum liquidum, & per alembicum distilla, reddendo qualibet uice aquam faecibus, donec amplius non distillet aqua, & remaneat in fundo massa fixa: quam tere & imbibe ac sicca ter uel quater cum aqua salis armoniaci fixi. Postea pone dictam materiam in alia phiala ad dissoluendum in loco humido: & soluant distilla per filtrum, postea congela: & utere super aes calcinatum & reductum. Perfecta Salis Communis Praeparatio ad lapidem philosophorum Sume salis communis quartarium unum siue libras decem, & habeas crucibulum tam grande quod totum hunc salem capiat prius a saxis aut extraneis rebus mundatum: Sali in crucibulo posito, superpone ferreum cooperculum, ignique crucibulum admoue ad ignitos carbones circumquaque ac suprapone in fabri ferrarii officina, & continue bonum ignem cum manticibus seu flabellis facito, quoad crucibulum bene rubescat & crepitare desinat: tunc enim sal praeparatum erit. Sequere augendo ignem & sufflando cum flabellis ac si argentum fundere uelles: tunc sal fundetur siue liquescet in crucibulo non secus ac si argentum esset. hunc ita fusum proiice in massam tanquam si foret argentum, & in unum frustum sponte densabitur, sed erit tamen frangibile. Nam & si hic sal ex salsa aqua seu marina factum sit, sustinet tamen ignem, & funditur sicut metallum. Fac ex hoc bonam quantitatem, & hunc tere subtiliter non nimis tamen, & habeas uesicas bubulas & ex eo sale trito imple, & collum uesicae cum funiculo forti liga, atque in loco quantum potes humidiori appende, & cum fibula seu acu mediocriter magna in fundo uesicas perfora pluribus in locis singularum, & suppone catinos terreos uitreatos, ut quod effluit e uesicis colligatur. Potes etiam dictum sal tritum super idoneum marmor ponere & nocturno in aere dissoluatur. Tantum autem huius aquae confice ut libras decem habeas: demum per filtrum eam distilla, deinde rursus per alembicum distilla, & in bociae fundo inuenies massam albam pulchram & crystallinam: & haec est primus sal id est prima congelatio & praeparatio aque salsae, ex qua fit praedictum sal commune. Hunc uero crystallinum salem dissolue super marmoreo lapide, ut superius dictum est, uel in loco humido quantum tibi satis uidetur: neque illum in crucibulo fundas, quia tam subtile & penetratiuum est quod a crucibulo transflueret & amitteretur: igitur cum dissolutus in aquam erit, eam distilla in alembico, eamque serua: & in uasis uitrei seu bociae fundo massam reperies albissimam & crystallinam: & haec est secundus sal crystallinus, nempe secunda congelatio. denuo tere illam massam, & dissolue, ut supra, in loco humido, & aquam alembico distilla, & aquam serua, & in phialae seu bociae fundo massam id est salem crystallinum inuenies, qui tertius est, id est tertia congelatio. Accipe rursum hunc salem, tere tenuiter, & super lapide ad dissoluendum colloca, & aquam dissolutam distilla per alembicum: aquam exeuntem serua, & massam in fundo albissimam & crystallinam accipe, quae quartus sal seu quarta salis congelatio uocatur: atque hoc modo pluries facere licebit, & subinde sal erit crystallinus subtilior & penetrantior: & ita oleum fixum facies & salem fusibilem sicut cera, & mercurium philosophorum facies, & tandem optatum aurum: & hoc est secretum officii naturae, & fundamentum omnium metallorum lapidumque preciosorum & sulfurum, & est occultum naturae secretum, & secretissimum philosophorum secretum: nam dulcificat metalla, & redigit in argentum uiuum & in argentum & aurum perfectissime ad naturae instar, si bene operari scieris. Et denique istud est uerum & ultimum secretum cum quo fit lapis philosophorum. Alia salis communis praeparatio. Salis commmunis partem unam resolue in quatuor partibus aquae pluuialis, postea distilla per filtrum: pone deinde ad ignem, & dimitte bullire donec tota aqua desiccetur. Alius modus. Salis quantum uis solue in aqua calida in mortario terendo & quod solutum est, effunde & cola in uas ligneum praeparatum spissum, & si quid remanet de sale in mortario, iterum superfunde aliam aquam calidam sicut prius terendo ipsum donec habeas totum salem solutum: tunc accipe aquam illam & decoque in uase plumbeo uel cupreo stannato uel alio uitreato donec aqua euanescat, & sal reuertatur ad primam substantiam: Tunc recipe salem, & pone in ollam nouam in furnum calcinationis, & sicca peroptime ac serua. Philosophi dicunt sales esse preparatos, cum fluunt super laminam sicut cera. Historiola Antiqua De Argento in auium uerso. Quidam Maurus in terra Maurorum accessit ad quendam fabrum, & eidem portauit 20. argenteos, ut eos ad ignem in crusolo mitteret: quibus fusis, faber aerarius super ipsis proiecit puluerem quem dedit sibi Maurus: erat autem puluis uiridis, fumum citrinum in igne faciens: argentum conuersum est in aurum, & illud aurum aerarius uendidit aurifici ad precium auri preciosissimi. Aerarius inde re diens dedit precium Mauro: tandem Maurus misericordia motus erga aerarium, dixit ei, Hanc confectionem pulueris te docebo. Recipe auri calcinati uel puluerizati, eris usti, croci ferri, ana unciam unam salis armoniaci, rubificati uncias tres, alibi additur, uitrioli rubificati uncia: soluatur sal armoniacum, & eo soluto incera, id est cum sua aqua imbibe dictos pulueres auri, eris, uitrioli & croci ferri, super porphido aut marmore molendo & terendo per longam contritionem: Postquam pulueres biberint totam istam aquam salis, pone in phiala uitri habente collum longum sub fimo equino calido per dies 21. mutando fimum calidum de quatuor in quatuor diebus. Postquam solutum bene fuerit & in aquam conuersum, congela ipsum in aliqua phiala super furnello super cineres calidos: quo congelato, pone partem unam super decem partes argenti fini praeparati & separati. Nota quod si aliqua pars remanserit insoluta, molias adhuc cum aqua salis armoniaci, quousque sit totum solutum: hoc fac ut non perdas aurum tuum, semper reiterando imbibitionem cum aqua salis armoniaci. Si autem dictam congelationem resolueris iterum, & omnia per ordinem ut superius feceris, una pars tinget uiginti: & sic multotiens multiplicare poteris, augebis enim 10. singula uice. Illum aerarium uidi in Toleto, qui mihi ista retulit & cuidam consanguineo suo seni: & aerarius ille erat senex, & ego & magister operati sumus secundum modum predictum. Aurum sic debet puluerizari cum odore plumbi, uel cum aqua in qua saepius sit extinctum plumbum. Uel fac aliter: Soluatur plumbum inuase quod superius habeas foramen modicum ad quantitatem unius aurei, & superponatur aureus ita ut recipiat odorem plumbi ex illa parte, deinde uerte ad aliam, & cum sic factum erit aliquoties, aurum poterit conteri. Aes ustum autem cum sulfure uiuo calcinari debet: & antequam in illis misceatur, debet ablui cum aqua pura uel aqua & sale, donec ab eo exeat aqua limpida. Crocum ferri fiat cum aceto ad ignem lentum ut fiat rubrum. sic uero fit: Limaturram ferri aceto forti imponas & sit acetum rubeum & clarum, & ponatur ad Solem duobus uel tribus diebus: postea effundatur leniter acetum, ac seruetur, & aliud acetum limaturae superponatur ad Solem: & fiat ita donec tota limatura soluatur uel redigatur in puluerem tenuissimum: & iterum totum acetum desiccetur ad Solem. Sal armoniacu soluatur per frigidum & humidum, uel per calidum & humidum. Recipe solutionis eius partes duas, aeris usti partem unam, croci ferri partem unam, salis armoniaci ad quantitatem omnium: Soluatur salarmoniacum, & ex eo imbibantur pulueres per longam contritionem, postea ponantur in fimo equino calido ad soluendum quindecim diebus: potes ista resoluere in fouea mutando saepe fimum calidum: deinde coagula super cineres ad lentum ignem. Huius coagulationis seu congelationis pars una tingit 10. de Luna praeparata. Et si solueris secundo modo praedicto omnia faciendo, pars una tingit 20. & sic augmentare potes. Licet hanc esse rei ueram descriptionem putem, ponam tamen paruulam diuersitatem quam in alio scripto non ita autem dico reperi: ubi sic scribitur: aes ustum extinguatur septies in oleo oliuae, uel donec habeat colorem croci. Congelatio sic fit: Ponatur materia dissoluta in amphora ( seu phiala ) rotunda, firmiter clausa, & locetur in medio uasis ubi sint cineres, & sub hoc uase fiat ignis lentus per diem naturalem, & congelabitur in puluerem uiridem. Crocus ferri sic fit secundum Albucasim in libro qui dicitur Seruitor. Accipe de limatura ferri quantum uis, & pone super lamina ferrea, & suffa cum folle quousque calefiat lamina ( uel rubefiat ) & limaturam pone in mor tario ferreo ita calsdam & tere bene: & iterum repone in lamina & pone super ignem, & sufla donec calefiat, ut prius, & ita facies decies uel amplius, quia quanto plus feceris tanto melius. quando ergo uersum fuerit in colorem croci, si adhaeret alicui rei color non separabitur. Rubificatur uitriolum sic. Uitriolum ignitum super tegulam uel in cacia ferrea extingue in aceto distillato decies: & dimisso in quiete per triduum, postea distilletur per filtrum, distillatio uero coagule tur, coagulatio assetur, & eritrubeum speciale. Ad rubificandum uitriolum Romanum. Uitriolum uel atramentum pone in ollam non coopertam, & pone in furno calcis uel panis per diem, & fiet nigrum: uerte cum ferro, & repone, & cum erit bene rubeum, extrahe. Rubificatio alia. Uitriolum dissolue in urina puerorum cocta & despumata, post fac euaporare urinam & calcina in olla clausa in furno reuerberationis per spacium quatuor uel quinque horarum, & erst rubicundissimum, & perpetui coloris. Aliter. Pulueriza uitriolum & coque in cochleari ferreo super ignem, donec optime rubificetur. Flos martis qui intrat in rubificando & fixando sulfur. Accipe limaturam martis quam pone in uase terreo ad spissitudinem digiti, & da sibi ignem tam fortem quam poteris per tres uel quatuor dies lignorum semper & sufficienter in furnello: & quando fit alba, da multo maiorem ignem, & inuenies florem martis rubicundissimum & preciosissimum. Aqua calcinationis omnium metallorum: etiam mercurii. Recipe Uitrioli Romani, salis nitri ana partem unam, salis communis partes duas, calcis uiuae partem semis: redigantur in puluerem & distillentur per alembicum. haec corrodet omne metallum. Praeparatio atramenti uiridis, ex Emanuele. Accipe illud, tere & imbibe cum aceto mali granati & sorbarum, quia augmentant rubedinem, & sicca septem uicibus in uno die in cinere: deinde tere, nam bene teritur, & mitte in furno panis per diem unum, & inuenies rubeum & subtile calcinatum calce rubea: deinde solue in aceto mali granati, uel in aceto de uino rubeo in duplo sui, & pone sub fimo per diem unum: sed antequam soluatur in aceto, prius soluantur in aceto unc. 4. de sale armoniaco: deinde extrahe a fimo & congela: postea iterum solue in aceto & pone sub fimo per alium diem & distilla, & habebis optimum puluerem cui non est par: uel omni die poteris soluere in aquam sine aliqua imbibitione, sed solummodo tere, & pone in uiscere sub fimo per diem unum, & soluitur in aquam per acuitatem salis in eo. Reconde, quia est sublimior omnium, & habet uirtutem retinendi & soluendi. Rubificatio uitrioli. Puluerizentur, & libram unam in quatuor libris urinae uel aceti distillati dissoluas: deinde bulliat usque ad medietatis consumptionem, deinde per linguas distilletur, & super ignem euaporetur. ( uel in potto nouo sigillato rubificetur ) alii in crucibulo sigillato in igne lento rubificant: ut habetur in Alberto. Tractatus De Marchasita, Ex Qua Tandem cum aliis dicendis fit Elixir ad album uerissimum. Multorum generum & multis in locis reperitur Marchasita uulgo dicta, a Graecis autem Pyrites: est autem ex metalli genere, nam cum plumbo mistum efficit notularum pro typis uirgulas. color montium uel lapidum aut terrae, ubi reperitur, est purpureus fere. inuenitur in primis supra ciuitatem Brundusii in Apulia prope sanctum Iohannem de Migento, estque Marchasita argentea nigri coloris. Item in partibus Romandiolae apud Britonorum inuenitur argentea Marchasita. Item in Corsica prope quoddam castrum quod uocatur Canui in loco qui uocatur Bagnaria, & est albi coloris multum ponderosa, nec funditur nisi cum magna difficultate. Item circa Balnea de Porretta inuenitur aurea Marchasita. Item portatur alia ex Sardinia, ubi foditur uerum argentum in loco qui dicitur Uilla de Glexia. Inuenitur item iuxta maritima multis in locis, & praesertim loco dicto Salucna. Inuenitur in Boemia Marchasita alba, ualde fusilis, & propem Bernam in loco ubi foditur stannum, & stridet sub dentibus, & leuiter puluerizatur. Inuenitur magna copia ubi foditur mercurius, & uocatur mater mercurii, estque talis optima Marchasita albissima, ponderosissima, nec funditur nisi artificialiter. In districtu Uincentie in terris illorum de Uinaria, & est glauca, & ponderosa ualde. nomine igitur altissimi creatoris & Domini nostri Iesu Christi. Recipe Marchasitae argenteae lib. 1. & tere eam subtiliter, & impasta eam cum sale nitro & sapone Gallico, ut sit sicut pasta, & eam repone in crucibulo ac funde ipsam, & cum fusa erit proiice eam in aquam inferius scriptam, & hoc iteretur ter, & sic erit optime separata a putredine terrae. Aqua uero in qua debet proiici, sic fit. Recipe Calcis uiuae lib.i.salis gemmae drach. 4. aluminis rochae drach. a. aluminis zucharini drach.a.aceti optimi lib. 7. & sit bene calidum, & soluantur alumina & sales & calx in ipso aceto, & per filtrum distilletur, & in ea dicta Marchasita fusa proiiciatur. Modus componendi medicinam talis est. Recipe de supradicta Marchasita ita praeparata lib. sem. & tere eam subtiliter & adde sibi mercurium sublimatum & salem armoniacum sublimatum an. lib. sem. Modus autem praeparandi mercurium & salem armoniacum pertinentia huic operi, talis est. Recipe mercurium sublimatum quantum uis, & sublima ipsum cum sale communi praeparato, & erit sicut crystallus: simili modo sublima salem armoniacum, & erunt optima: & sal quod debet poni cum praedictis sublimationibus sic praeparatur. Recipe Sal commune quantum uis, & pone in aquam calidam ut bene dissoluatur, & dictam aquam distilla per peciam panni linei uel filtrum, ita quod sit clarissima, quam congela in uase uitri uel terreo interius uitreato: supradicta terantur in mortariolo lapideo simul & bene simul incorporentur sine aliquo liquore, & pone in ampullam uitri & loca ipsam super furnellum, & da sibi lente ignem de mane usque ad tertiam, uel quousque humiditas sit consumpta, postea uigora ignem gradatim, tandiu quod sal armoniacum & mercurius ascendant ad collum dictae ampullae, deinde permitte infrigidari, & frange ampullam, & quod est sublimatum cum faecibus suis iterum misce, & tere, & sublima, & hoc itera septem uicibus, semper miscendo cum fuis faecibus: in septima uero uice remanebit Marchasita calcinata albi coloris & fusibilis. deinde accipe eam & serua in uase mundo uitri clauso bene. Deinde Recipe Salis alkali lib. 10. & tere ipsum, & madefac cum modico aceto, & fac pallas seu pilas ad grossitudinem oui gallinae, & ad solem siceare permitte, tunc pone ad decoquendum in fornace uitrariorum, uel alia simili fornace, & ibi dimitte donec dictae pilae sint albissimae: tunc extrahantur de fornace, & in mortario lapideo conterantur, deinde habeas paratum acetum calidum ad libitum, & in eo soluatur sal & distilletur per filtrum mundum, & distillatum in uase uitri uel interius uitreato congeletur, & iterum tere, & in aceto calido ut supra solue & distilla & congela usque ad quindecim uices, postea proba ipsum super laminam, & si funditur ad candelam, perfecte laborasti: si non, itera donec leuiter fundatur: tunc pone super marmor in loco rorido ad soluendum, & cum solutum fuerit, cum ipsa aqua incorpora calcem Marchasitae, & pone in uase uitreo super furnellum ad congelandum cum leui igne, & congelabitur usque ad triginta dies & citius, tunc lauda Deum qui dedit tibi tale secretum. Et quando uolueris experiri, Recipe Mercurii lib. X. & ablue eum cum aceto & sale, & cum bene lotum fuerit, exiccetur cum panno, postea exprime per corium, tunc pone ipsum in cruxolo mundo, & pone intra carbones uiuos, & quando mercurius incipiet fumigare, asperge super ipsum de praedicta medicina unc. 1. tunc audies magnum rumorem & crepitationem, tunc suffla leuiter quousque non plus: crepitet, tunc suffla secure & cooperi crucibulum cum carbonibus, & sic permitte per magnum tempus, postea euacua ipsum ubicunqe; uolueris, & iuro ( inquit autor ) per Deum quod habebis Lunam ueram ad omnem examinationem meliorem, quam de minera terrae extrahatur. Marchasita soluit ferrum cum spargitur super eum, & comburit cuprum & argentum, & confringit aurum, & stringit plumbum alkali, id est stannum. Aliqui dicunt, quod cum solo oleo lini incerando Marchasita funditur cum forti igne, ualde leuiter. Nota hunc alium modum, quem in optimo manu scripto libro separatim inueni, sic. De Marchasita aurea & argentea, uel sagimine nitri, quancunque earum uis tere contritione ultima, & linias eam sapone & nitro, & funde eam in crucibulo, & accipias quod egreditur de fusa parum, & eiicias faecem: & si tu fusionem iteraueris, sicut dictum est, secundo & tertio melius erit. Deinde accipe quod purum est ex ea, & est frustum album liquescens, & est res magis similis argento, excepto quod frangitur sub martello, & tere illud cum sale armoniaco soluto in aceto, imbibendo & siccando, donec totum ebibatur: nam ipsum erit Elixir bonum quod excusat te ab alio cum Dei auxilio. Proiice ergo de ipso super stannum mundatum, quoniam stringit ipsum & indurat, & incidit stridorem & foetorem eius. Deinde proiice de illo stanno super aes rubeum, albificabit enim ipsum formosa albedine. Coniunge ergo ipsum cum argento sicut scis, & proficies cum eo ex uno die, sed hoc fac arte. & est ex melioribus quae sunt, & studii leuioris, & excusaberis per hoc ab alio: occulta ergo ipsum. Separatio Magnesiae & Marchasitae ex libro perfecti Magisterii Rasis. Accipe de quacumque earum uolueris quantum uis, & ignias eam in cacia ferrea septies, omni uice extinguendo eam in aceto fortissimo, & qualibet uice post extinctionem extrahatur ab aceto, & ponatur super porfidum ac fricetur fortiter, & cum aqua dulci abluatur. hoc facto igniatur ter, & omni uice extinguatur in aceto citrino, & est optime separata. Aliqui dicunt, quod non est necesse sublimare Tuthiam, Magnesiam, uel Marchasitam, dummodo tamen bene fuerint praeparata. Magnesia uero & Marchesita sic praeparantur, Tere quousque fiat puluis minutus: deinde fac bullire in aceto & in aqua tartari per dimidium diem in quolibet, & postea in modico aceti, deinde cola acetum & laua cum aqua communi, & sicca puluerem & serua? & si hoc modo praeparentur, non est necesse sublimare. Ne quid huic tractatui de Marchasita desit, hec sequentia non inutiliter addimus ex mirabili quodam libro excerpta. Accipe Marchasitae argenteae quantum uis, tere in mortario cupreo: puluerem distempera cum melle, pone in crucibulo, funde & fac ter: deinde Recipe uncia I. salis armoniaci, aceti uncia 3. de dicta medicina uncia 1.pulueriza super marmor, imbibe pariter quousque siccetur ad solem, uncia 1.huius medicinae congelat perfecte mercurium supraignem calidum. Item aliter. Recipe Marchasitae calcinatae prius in aceto bullitae per consumptionem aceti uncia 4. arsenici sublimati lib. sem. salis armoniaci quart. 1. calcis corticum ouorum uncia 4. mercurii per se mortificati lib. I. & sem. misce omnia in phiala uitrea, pone in fimo per mensem, deinde distilla, & aquas distillatas obserua in fimo calido, & postea tere cum aqua albuminis ouorum, & iterum distilla & omnes in simul coniunge, & distilla de uentre in uentrem quousque amplius non distillent: una pars tingit centum Ueneris praeparatae in Lunam. Marchasitam integram ignias, & proiice in aceto distillato, & erit puluis albissimus: deinde facias puluerem Marchasitae desiccare ad ignem uel solem, deinde fac descendere cum baurace quousque habeas unum granum, & ad 7. uncia Marchasitae, pone drachma I.de borace & pulueriza & imbibe cum mercurio, & claude in crucibulo cum borace & funde, & erit Luna bona: sed dicitur quod borax petrosa melior est hic. Ablutio Marchasitae. Marchasita argentea teratur & ponatur iu aceto forti & coquatur, donec egrediatur eius obscuritas & nigredo, & renoua acetum quatuor uicibus donec exeat limpidum: ipsa albificat aes, & etiam stringit stannum. Sublimatio Marchasite, post ablutionem & exiccationem. Pone in alutel & sublima igne lento duobus diebus & nocte una, post infrigidationem uasis aperi cum suauitate, & inuenies similem argento uiuo sublimato extincto: cuius drachma 1. super 40. plumbi mundificati conuertit illud in Lunam. Alibi sic incipit. Sume eam & tere, & in aceto uini infunde, & ad Solem per decem dies dimitte: post haec cola & sicca, & pone in ollam de alutel, & c. Purgatur Marchasita per mercurii lauacrum: deinde calcina in uase terreo sigillato ad magnum ignem tribus uel quatuor horis: quo infrigidato, inuenies totum redactum in terram mortuam nitidam, tere ipsam cum calce corporis, mediante borace fit liquabilis elixir, qui conuertit uenerem, iouem, & mercurium in una hora in ueram Lunam, & augmentatur modicum ex eo cum mercurio usque in infinitum, nec est scienti opus reiterare. Proba an post lauationem Marchasitae possit sublimari cum sale armnniaco totiens quousquam figatur, deinde lauari cum aqua uitae, & inde facere proiectionem, aut primo dissolui & iungi cum auro dissoluto, aut Luna dissoluta, & postea conuerti in Elixir. Marchasitae sublimatio ex tractatu Petri Hispani, articulo secundo. Recipe Marchasitae quantum tibi uidebitur expedire, & pone eam in uase sic disposito super carbones ardentes, & sufflacum sufflatorio quantum poteris, donec totum sulfur Marchasitae ascendat superius album sicut nix. Marchasita sic comburitur, melle uncta, in carbonibus mittitur & flabellatur, quandiu colorem rufum faciat. Alii uero in multis carbonibus igneis coquunt, & secundo melle unctam reponunt ad ignem quousque se fregerit, deinde extrahunt, & lauant sicut cadmiam. De Arsenico. Arsenici optima sublimatio. Recipe libram unam de ipso bono & electo, in mortario eneo subtilissime tere: quo remoto & seorsum posito, accipe tantundem aeris usti, quod in eodem mortario subtilissime teres, & ipsum tritum cum Arsenico pones, tunc accipe tantundem salis gemmae, & eodem modo tere & repone cum duobus predictis, ultimo de blancheto quod proprie cerussa dicitur. Et haec quatuor super tabulam uitream ( aut uitreatam ) terendo fortissime commisce: primo ea cum manu uel uirga grosso modo, postea ita fortiter & diligenter super tabulam marmoream conterendo quousque ad plenum partes singulae subtiliter sint commistae. His ita peractis, assabis hoc modo: calefacias primo larem planum de tegulis, uel de terra forti, & cum fuerit calefactus, consperges desuper cineres cribellatos usque ad spissitudinem duorum uel trium digitorum, & puluerem illorum quatuor sic mistorum in una pelui uitrea, uel saltem uitreata & bene lata quanto minus poteris conspersum & diligenter sparsum impones: Deinde accipe crapam unam calidam, quae ad ignem aequaliter ex omni parte fuerit calefacta, & uide ne calor eius notabiliter excedat calorem laris, & pone crapam ipsam super larem calidum peluim, cum praedicto puluere includendo, quanto magis aequaliter poteris ita caute quod calorem aequalem ab omni parte habeat, & uas intus positum in parte aliqua non contingat, & ita permitte quiescere, donec totum infrigidatum sit perfecte, & tunc extrahe: & si inueneris puluerem subtilem non congestum neque conglobatum, bene est: sinautem, iterum super marmor pulueriza & assa, sicut prius toties, quousque totum per assationem in subtilem puluerem conuertatur. Hae autem assationes optime fierent in stufa uel fumo calefacto, & dicto modo specialiter ad hoc temperato. Cum ergo per assationem totum in subtilem puluerem fuerit sic conuersum, pones in uase sublimationis substernendo unum bonum lectum de sale asso non crepitante, uel de calce testarum ouorum, uel alio consimili. Uas ergo claude cum luto sapientiae, quanto aequalius & leuius poteris, ita quod nullatenus respiret, quod sic fit. Lutum Sapientiae Accipe cineres cribellatos, & parum minus de sale communi, & cum albuminibus ouorum distempera terendo subtiliter super marmor, & non ponas multum de albuminibus: quia cum modico de illis poteris facere multum lutum. Caue etiam ne facias multummolle, sed aliquantulum durum, & cum isto luto coniunges ollam, siue discum, siue alutel cum suo cooperculo, cautem orificia uasorum ad paruam spissitudinem liniendo, & ipsa prius orificia cum saliua leuiter madidando aliquantulum, ut lutum eisdem adhaerere ualeat. eodem etiam luto iunctura ipsius ad paruam spissitudinem debet deforis illiniri, & sic clauso, & in furno suo posito lentissimum dabis ignem, sicut trium uel quatuor carbonum, & ipsos accensos grossos superpones, & ipsum ignem sic temperatum continuabis aliquantulum diu: & cum lutum orificii iuncturae fuerit desiccatum, linies iterum desuper illum, & permitte ad illum ignem temperatissimum desiccari. Posset etiam fieri bonum lutum ad hoc de aqua salis conis soluti in aqua calida, distemperando cum ipsa aqua cineres cribellatos, sed primum est melius: Cum ergo secunda linitio fuerit desiccata, uigora ignem paulatim quousque cooperculum calefiat in tantum quod possis manum desuper tenere, sed non multum diu. Postquam uero fuerit sic fortis ignis, caue cum diligentia & cautela ut non augeatur uel minuatur, sed cum manuum contactu frequenti super coopercula proba: nam si manum super cooperculum tenere non possis, scias quod arsenicum comburitur & destruitur etiam in colore & efficitur croceum primo, deinde rubeum propter magnam adustionem: & nisi uas remoueatur ab igne, uel subtrahatur ignis, credo quod penitus destrueretur. Si ergo istud contingat antequam tota humiditas sit egressa, reduc ignem ad temperamentum subtrahendo scilicet paulatim a parte inferiori, & cum panno non multum madido refrigerando cooperculum sublimatorii quousque possis bene tenere & diu manum desuper, & continua ignem aequalem quousque tota humiditas sit egressa, quod quidem experiri potest pro certo uitrum uel ferrum politum super foramen cooperculi coaptando & saepe aspiciendo si madidum sit. Semper autem etiam a principio ignis tene lanam intus per foramen, quae plus ualet ibi nigra, quam alba, munda tamen ualde: huiusmodi enim lana etiam spiritum retinet ne recedat, & humiditatem non impedit, quin ascendat: cessante autem omnino humiditatis ascensu, claude foramen cooperculi cum panno lineo bene compresso uel retorto. quancito autem uideris quod aliquid de sublimato lane predicte adhereat, uel per foramen cooperculi exeat, claude foramen predicto modo & aliquantulum fortifica ignem & ualde parum, sicque continua usque ad finem sublimationis, ignem aequaliter quanto magis poteris faciendo. Si autem uis quod sublimetur quasi in speciem crystallinam, habeas duos capellos de filtro non compress e, uel de aliquo panno lineo grosso ad mensuram & formam cooperculi factos alternatim madefactos in aqua frigida pones super cooperculum, ita quod cooperiat totum excepto foramine summitatis, tunc alternatim teneas illos ibi a principio ascensus usque ad finem, & caue diligentius, ne aliquid de aqua per foramen alutel ualeat subintrare, & habebis propositum. Ignem autem semper de carbonibus facias, quia de lignis equaliter fieri non ualeret. Si autem praedicta intentio contingeret circa primum ascensum Arsenici, praedictam madefactionem cooperculi de necessitate fieri oporteret, & ignem quasi inseparabiliter ad aequalitatem & temperamentum reduci, & ex tunc in illa quantitate continuari usque ad finem: quod si de sublimatione nihil processisset in ascensu ante praedictam intentione remouendum est totum uas sublimationis de fornace, & imponendum est in cineribus cribratis, & sepeliendum est in eis usque ad iuncturam uasorum, & cooperculum cum predictis capellis infrigidandum, quousque sit bene frigidum, postea est aperiendum, & quod est sublimatum bene album & mundum extra est reponendum, quod uero croceum uel rubeum est effectum, & quod sine fecibus de uase extrahi non potest, accipe & tere iterum cum frigidioribus fecibus super marmor, & lentissimo igne sublima, & eius sublimationem expecta. Tempus autem sublimationis & mora, postquam uasa debite clausa fuerint, & locata est octo horarum, scilicet ab aurora aestatis usque ad uesperas. hoc tamen est principaliter attendendum, ne antequam ab ascensu cessauerit ignis, in aliquo minuatur uel aliquatenus extinguatur, quia non posset postmodum emendari. Quando ergo dubitaueris, utrum cessauerit ab ascensu, per foramen superius longam lanam immittes, ita ut possit descendere prope faeces, & post moram aliquantulam extrahes, & si quid ei de Arsenico ascendente adhesit, scias quod nondum cessat ascensus, si non adhaesit, non dubites quod cessauit, & cognosces pro certo. Eodem modo poteris experiri, quando ascendere incipiet, cum aliquid eius lanae praedictae adhaeserit. Uasa eius nunquam aperias quousque plene refriguerint, uel per se, uel predictorum capellorum appositione in casibus supradictis. Arsenicum sublimatum in uase uitreo est seruandum, & cum papyro uel mundo & albo corio cooperiendum, & loco quinon sit expositus uento uel aeri humido. Si autem es ustum non habeatur, limatura eris uel ferri mundata, tamen ab omni puluere per sufflationem, uel per lotionem aquae ab omni rubigine poni potest loco aeris usti. ( Rogerius tamen dicit, quod melius ualet cum calcibus corporum, quam cum limaturis. Si autem uis scire, utrum in faecibus aliquid remanserit de Arsenico, proiice super carbones, & si fumum fecerit, adhuc est ibi aliquid, & c. Preparatio salis armoniaci secundum Rasim. Recipe de sale armoniaco crystallino, tere cum tanto spume maris & sale nitro & ipsum sublima, & sume sublimatum, coque ipsum positum in caunnis in aqua: soluetur enim, distilla ipsum, aut solue ipsum in uesica, uel in fellis kisti super aquam, & distilla ipsum, & ex eo operare. Alii sublimant cum sale gemma, sed illud sal debet esse optime siccatum ante ignem, & cum sale armoniaco optime tritum. Salem armoniacum fixum soluere est difficile: imbibe ergo ipsum ex aceto & inhuma in fimo, soluetur enim, distilla ipsum, & caue tibi ne totam assumas aquam, sed tantum quantum posuisti de spiritu quem soluere uoluisti. Puluis dans malleum & dulcedinem Soli & Lunae, si sint combusta & calcinata, facit etiam ferrum fusile, & est lani Lacinii. Recipe Salis armoniaci, salis petre, & boracis ana, tere & commisce, & solue in modico uini, & desicca, & de puluere quartum pondus, pone cum tribus cuiuscunque calcis uolueris, & reuertetur ad malleum multum bene. Caput de Sale Alchali. Sal Alchali, scilicet uitri, est de minera lapidis similis uitri albi omnifundi, & cum eo lapides uertuntur in naturam albi uitri, & est fortior omnibus salibus in suo regimine. Uolo dicere quod uitrarii hoc sale utuntur ad fundendum & conuertendum in uitrum ceteros lapides. Accipe igitur de eo quantum uis, & pone in uase & sicca in furno per diem unum, & tere & ablue cum aceto albo acerrimo duabus uel tribus uicibus, & sicca ad solem: & sic remanebit in eo uirtus acuitatis aceti, & melius subtiliantur partes eius: deinde tere & imbibe cum aqua salis, sic depurantur & subtiliantur omnes superfluitates partium salis: deinde pone in uase sublimationis, & sublimetur tribus uicibus, semper remouendo faeces, & per duos sacculos. Deinde pone sub fimo tribus diebus, quia per subtilitatem & acuitatem salsedinis salis, & humiditatem fimi melius depurantur, & subtiliantur omnes partium salis superfluitates in suo regimine: deinde extrahe & cola uicibus tribus, & per unamquanque colationem dimitte per diem unum, ut faex eius resideat: deinde post tres uices colaturam accipe, & pone in caldario paruo habente tria foramina, uel quatuor in cooperculo optime stagnato: deinde accipe duas maneries scilicet album & uiride unumquodque per se, & tere, & sic in furno pone ad desiccandum, & solue iterum in duplo sui de aqua dulci, id est, de aqua putei, & perone sub fimo duobus diebus: deinde cola & congela, & sic tribus uicibus facies: deinde solue in uiscere, id est, in ampulla, sub fimo pone per diem unum, & sic solue: deinde distilla semel, & proiice faeces, & congela, & si non uis ipsum congelare, reconde aquam quam soluisti sub fimo in uiscere, & distilla. Nota ad similitudinem, quod de Luna fit sal alchali hoc modo. R. Lunam in laminas, & pone in uno crucibulo, & claude bene uas ne exhalet, & pone in furno reuerberationis, & fac stare in igne 24. diebus in bono igne, postea extrahe & fac puluerem, istum puluerem pone in uase uitreo cum aqua communi, hoc est, cum aqua Mercurii testamentarii Raymundi de Lullio distillata ad alembicum uitreum, & bulliat tantum quod solum tertia pars remaneat. istam partem distilla per filtrum, ut supra: postea congela, & ista congelatio est sal alchali, & c. Quaestio An Lapis Philosophicus Ualeat contra pestem. Utrum lapis philosophorum, si haberetur, ualeret contra morbum pestilentialem. Et uidetur quod non: quia si lapis philosophicus talem haberet uirtutem, utique Reges & principes mundi, similiter & praelati ecclesiae Romanae, qui uehementer abhorrent morbum illum, & qui diuitiis affluunt, & penes se habent ualentissimos uiros medicos & philosophos naturales, deberent curare confici lapidem illum, & uterentur eo pro se & amicis suis. Oppositum patet per Arnaldum de Uillanoua in penultimo sui Rosarii cap. ubi dicit: Sic etiam habet uirtutem efficacem super omnes alias medicorum medicinas omnem sanandi infirmitatem, tam in calidis quam in frigidis aegritudinibus, eo quod est occulte & subtilis naturae conseruat sanitatem, & roborat firmitatem & uirtutem: de sene facit iuuenem, & omnem corporis expellit aegritudinem: uenenum declinat a corde, arterias humectat, contenta in pulmone dissoluit, uulneratum consolidat, sanguinem mundificat, contenta in spiritualibus purgat, & ea munda seruat: & si aegritudo fuerit unius mensis, sanat eam una die: si uero fuerit aegritudo unius anni, sanat eam duodecim diebus: si uero morbus fuit antiquus ex longo tempore, sanat eum in uno mense: unde non immerito haec medicina super omnes alias medicinas & super mundi diuitias est perquirenda, quia qui habet ipsam, habet incomparabilem thesaurum. Pro huius autem quaestionis decisione, multa sunt inquirenda: & primo, quid causet morbum pestilentialem? an scilicet uenenum, an alia res? Ad quod mihi uidetur esse respondendum, quod uenenum potest dupliciter capi, stricte, uel large: stricte capiendo, nihil est uenenum, nisi quod applicatum corpori humano aptum natum est ipsum taliter discrasiare seu alterare quod mors subsequitur. Large uero capiendo, potest omne illud uocari uenenum, quod interficit, uel aptum natum est interficere corpus humanum, & sic quicquid inducit, uel aptum natum est inducere mortem, siue sit febris, siue dysenteria, siue hydrops, siue lepra, siue quecumque alia infirmitas ducens, uel apta nata ducere ad mortem, potest uacari uenenum. Quo premisso: sit ista propositio, Uenenum, qualitercunqu; sumatur, siue stricte siue large, causat interdum morbum pestilentialem: apparet, quia si stricte capiatur, contingit quandoque hominem infici per flatum alterius hominis infecti, uel per uestium infectarum odorem, uel per aerem circumstantem corruptum. Si uero large capiatur uenenum, contingit interdum hominem nedum ab extrinseco, sed etiam ab intrinseco, ut puta febre uel alia infirmitate infici peste, prout saepe docuit experientia. Secundo notandum quod corpus humanum est ex subtilissimis elementis compositum, quae in genere mistorum haberi possunt: quia de suprema impositione, & est complexio eius anatica seu aequalis, sub tamen certa latitudne. Exempli gratia: Si imaginemur aquam summe calidam, & decem graduum in caliditate, & summe frigidam esse decem graduum in frigiditate, tunc tepidum erit medium, sub tamen certa latitudine. Quando uero aqua excedit in qualitatibus primis latitudinem illius tepidi, non meretur illa aqua ad modum dici tepida, sed uel calida uel frigida, sic est de latitudine complexionis humanae, quando superuenit homini aliquod ipsum discrasians, siue distemperans ultra latitudinem humane naturae, siue ad caliditatem, siue ad frigiditatem: hoc est ei uenenum, large capiendo uenenum. Secunda propositio respondens ad quaesitum: Lapis philosophicus habet curare tactos morbo pestilentiali si applicetur antequam sanguis patientis totus inficiatur: si uero expectetur quousque sanguis totus sit corruptus, minime. Prima propositionis pars apparet ex hoc: quia aurum quod est materia lapidis philosophici si fuerit dissolutum secunda solutione philosophica, quae fit per aquam permanentem, licet non fuerint elementa ab eo sequestrata, depurata, & reducta, omne impurum & scoriosum expellet ab eo, prout experientia docet: Quid ergo faceret si elementa fuerint sequestrata, depurata, reducta, refixata, incerata, & totus lapis in se multiplicatus? utique corpori humano applicitus in principio aegritudinis, antequam totus sanguis inficiatur, omne ab eo noxium expelleret. Secunda pars propositionis, uidelicet, Si expectaretur quousque tota sanguinis massa corrupta esset, non proficeret, apparet: quia potentia sensitiua principaliter consistit in sanguine & in spiritibus a corde causatis: sique sanguis totus esset corruptus, non purgaret eum lapis philosophicus: quia non est compositus de sanguine humano, sed de purissima auri substantia. Uerum quia lapis est anaticae ( seu temperatae ) complexionis, & naturae eius sunt apertae & abundantes in gradibus aureitatis integris laboraret expellere omnem sanguinem corruptum, & tunc maneret corpus omnino exhaustum sanguine, & per consequens oporteret illum hominem mori, cum non possit homo uiuere absque sanguine. Nunc autem uidendum est, quid ueritatis contineat dictum illud Arnaldi de Uillanoua: Quod lapis philosophicus declinat uenenum a corde, & dico Arnaldum uera dicere. Pro cuius intelligentia notandum est uenenum duobus expelli modis a corde: uno modo per uiam tractus, & sic Theriaca magna, cuius basis sunt carnes Theriorum, trahit ad se uenenum: quia simile naturaliter applaudet suo simili: alio modo per uiam pulsus, & ita lapis philosophicus, qui est anaticae complexionis similis in qualitatibus primis humanae complexioni expellet uenenum a corde, eo quod ipsum uenenum non est sub latitudine anatice complexionis, sed longe ab ea distans. Lapis enim philosophicus, nihil aliud est, quam aurum in gradibus suis multiplicatum, stante proportione que fuit in auro primo, ut scilicet quod fuit unius integri gradus aureitatis, iam est centum & mille graduum. Si igitur aurum unius gradus integri solutum philosophice expellit omne superfluum sibi obnoxium, sicut docet experientia utique aurum centum uel mille graduum integrorum, quod est lapis philosophicus, ubi omnes naturae sunt apertae & abundantes prompteque ad communicandum aliis metallis anaticitatem suam, & ad transmutandum ea subito in uerissimum aurum, expellet omne uenenum a corpore humano. Pro intelligentia uero cuius libet rei sciendum est, quod auri complexio & temperati ad pondus hominis complexio, in nullo differunt, quoad proportionem qualitatum primarum elementorum, sed quo ad crassitiem & subtilitatem elementorum differunt permaxime. Est enim aurum de elementis primae impositionis naturae generatum extra nostrum intuitum specie minerali: ubi elementorum effigies primo coniunctionem suscipit, & ubi species lapidea primo se ostendit in forma. In uisceribus enim terrae terminatur primo pyramis generationis mistorum, & ex illis mistis, uidelicet ex maioribus & minoribus mineralibus, fiunt resolutiones debilioris compositionis, ex quibus herbae generantur, plante, & arbores, quae sunt de secunda mistorum impositione & quae herbae, plantae, & arbores, eo quod radices habent in terra, nutriuntur huiusmodi resolutionibus primae impositionis, sicut foetus in utero nutritur sanguine menstruoso per umbilicum tracto, qui umbilicus se habet proportionaliter in foetu, sicut radix in plantis & arboribus, & omnia quae sunt de secunda impositione uegetant: illa uero quae sunt de prima impositione, non: sed natura illa solum componit. Tertia uero impositio quae est quadrupedum & uolucrum nutritur impositione secunda, & que sunt de hac impositione uegetant & sentiunt. Quarta uero impositio in qua est spiritus uite & imago Dei nutritur impositionibus, secunda & tertia, & uegetat, sentit & intelligit, & est de subtilissimis elementis. Sed nunc oritur dubium, an aurum existens in crassitie sua insolutum, cum sit in qualitatum primarum complexione omnino conforme humane complexioni, expellat uenenum, sicut facit lapis philosophscus? & dico quod non: quia naturae non sunt in eo apertae, sed clausae: & ideo non emittit uirtutem suam, sicut facit philosophicus lapis, in quo sunt naturae apertae ac abundantes ad communicandum alteri de uirtute sua, & c. Huius rei ueritatem docet experientia rerum magistra. Uidemus enim in istis florenis iandiu cursum habentibus, quod aurum permistum est cupro quod est scoriosum & immundum, & tamen aurum quod in illis est florenis non depurat scoriam plumbi sibi commisti. Similiter ( quod dolenter refero ) huiusmodi floreni tincti sunt in superficie exteriori cum uiridi aeris, & tamen aurum non depurat illud nec reiicit a se: secus autem est de auro soluto, & maxime si solutum secunda solutione quae est philosophica. Prima enim auri solutio, quae est incincratiua quodammodo depurat scoriositates mercurii sibi admistas: sed secunda solutio abiicit omne impurum sibi admistum: tertia uero solutio quae est tinctura, longe adhuc melius purgat quam solutio secunda. Et de hac tertia solutione loquutus est Arnaldus de Uillanoua quum dicit: Quod lapis philosophicus omnem a corpore expellit aegritudinem. Nunc autem restat soluere argumentum in quaestionis principio factum, uidelicet, Si lapis philosophicus haberet uirtutem curandi morbum pestilentialem, utinque reges & principes & praelati abundantes diuitiis, & qui habent penes se medicos & philosophos naturales, facerent fieri hunc lapidem, & uterentur eo pro se & amicis suis: Dico quod licet reges & praelati habeant penes se medicos & doctos philosophos naturales, paucissimi tamen illorum sunt qui sapiant in hac re: & si qui sapiunt, uitant expensas & labores necessarios pro huiusmodi re adipiscenda: uitant etiam temporum profractionem. Sunt enim multi laborantes pro habenda hac scientia, & putant eam perficere a principio ad finem usque in duobus uel tribus annis. Et ego dico, quod in tribus uel quatuor annis, uix aliquis, nisi summe doctus, attinget aquam permanentem, quae est initium lapidis: cum ergo credunt se habere lapidem perfectum, uix sunt in principio. Uidi enim unum senem Anglicum qui per annos forsan quadraginta, uel amplius laborauerat pro lapide acquirendo, qui nunquam tamen peruenit ad aquam permanentem. audiui enim ab eius ore in fine dierum suorum hoc uerbum: Nullum aurum, quantuncunque credatur, esse solutum, sed solummodo incineratum. Dicebat quippe quod omne aurum quantumlibet solutum, ipse uellet iterum facere conflui in uerum aurum, & quia aurum non est ( ut ipse dicebat ) solubile, non potest ab eo extrahi lapis philosophicus. & ideo dixit lapidem philosophicum extrahendum fore a metallis impuris & solubilibus, uidelicet, ex cupro uel stanno. Uerum scio quod indocte loquebatur, licet tamen multi adhuc sint hoc idem sputantes, qui in stercoribus laborantes, stercora inueniunt in fine. Nunc autem restat uidere quid ueritatis contineat illlud uerbum Arnoidi Uillanouani, cum dicit: Lapis philosophicus facit de sene iuuenem, & omnem corporis expellit egritudinem: & respondeo, uerbum hoc duo habere membra: primum membrum est, de sene facit iuuenem, & quantum ad illam partem, oratio uidetur esse de sermonis uirtutefalsa. Impossibile est enim aliquem senem fieri iuuenem, nihil enim meretus proprie dici senex uel iuuene, nisi uegetabile. & omne uegetabile habet triplicem naturae ordinem, augmentum, statum, & declinationem. In augmento meretur dici iuuene, in statu meretur dici perfectum, in declinatione senex. In iuuentute est multum de humido radicali, in statu minus, in senio minimum, & illud minimum haud potest in se reuiuiscere ac fieri multum. Sed potest solummodo uirtutem suam fundere in sibi quasi omnino simile. & hoc potissime percipitur in homine cum nutrimentum fit adeo transmutatum, ut omnino propinquum sit carni, hoc est, quando ipsum transmutatum est in cambium, quod immediate in carnem transmutatur uel in semen masculinum. si in semen, tunc eo in matricem, ut conuenit, effuso fit embryo: & ex embryone nouus homo, qui & nutritur uegetabiliter, & fit iuuenis: postea fit adultus, id est uir, deinde fit & senex. Mens autem Arnaldi de Uillanoua fuit talis: De sene lapis philosophicus facit iuuenem, id est, abiecto omni scorioso & impuro, ipse lapis reuocat in puris potentiam ad actum, & emendat humanae complexionis lapsum, reducendo ipsum uersus temperamentum naturae suae, & sic septuagenarius luxuriat, sibique uisum est se esse in dispositione omnia faciendi quae fecit dum esset annorum quinquaginta, uel forsan quadraginta. Quantum uero ad secundam partem, uidelicet quod lapis philosophicus omnem expellit aegritudinem: dico hoc esse uerum, nisi forsan chronicis haereditariis, cuiusmodi est articularis morbus, a paterno semine relictus, lepra, & huiusmodi passiones, quae conceptionis tempore in parentum seminibus remanserunt: Nam talium infirmitatum radix difficulter aut forsan nullo modo extirpabilis est. Uerum in aliis morbis chronicis uel acutis, quae ex malo regimine superuenerunt, uel ex complexionis lapsu ad unam uel ad aliam differentiam, ipse lapis ratione anaticitatis & puritatis suae nihil permittit scoriositatis & immunditiae latere iuxta se, quin totum eiiciat & expellat, & in puris actum prouocat suspensum, adeo quod si lapis philosophicus esset res uegetabilis, transmutaretur utique in substantiam humani corporis, & sic homo tali cibo nutritus fieret perpetuus: sicut uidemus quod corpora metallica aegra & corruptibilia depurantur per lapidem, & transmutantur in uerum aurum quod est incorruptile. Nunc autem, quia lapis philosophicus est de prima impositione mistorum, non potest fieri cibus uegetabilium & sensitiuorum, nisi moriatur ex toto, id est, nisi elementa in eo resoluantur simpliciter, sicut uidemus in hominum cadaueribus elementa simpliciter resolui. Sed tunc diceret forsan aliquis: Amice, nonne in lapidis confectione oportet elementa diuidi, ignem, aerem, aquam & terram, & unumquodque a scoria sua depurari? quod si aliquod elementorum maneat in alio elemento, labor erit cassus, prout distincte ponit Rasis in Lumine luminum: resoluto autem ipso lapide sic per elementa, ipse potest utique fieri nutrimentum uegetabilibus & sensitiuis. Responsio. Nunquam potest lapis philosophicus sic diuidi per elementa, quin in unoquoque elementorum maneant caetera elementa: hoc est dicere, in igne manet aer, aqua & terra, in aere, aqua terra & ignis, in aqua, terra ignis & aer, in terra, ignis aer & aqua. Quod si unum illorum elementorum ex toto corrumperetur, nunquam posset lapis reduci, sed omnia manerent inutilia, cassa & uana. Sed forsan diceres tu: Quomodo potest hoc fieri, cum immediate dixeris, si quid unius elementi maneat in alio elemento, labor erit cassus? & nunc tu dicis in unoquoque quatuor elementorum manere omnia elementa? Responsio: Elementorum duo sunt aquatica, & duo lapidea: aquatica sunt aqua & aer: lapidea sunt terra & ignis. aquatica depurantur sublimationibus: lapidea uero calcinationibus. quod si lapideorum elementorum aliquod remansit in elementis aquaticis, aut aquaticorum in lapideis, labor erit cassus. Et ratio est, quia lapidea elementa non possunt mundari nist per calcinationem, prout metra dicunt: " Est impossibile sulfur sine flamma delere, Calcis adustibile quod praestat fossa minerae. " Aquatica uero mundantur sublimationibus, prout metrum canit: si uis mundare limphas, surgendo lauabis. Et ideo philosophi bene dicunt: si quid unius elementi, hoc est, lapidei, maneat in alio elemento aquatico, uel econtra, labor erit cassus, quia nec unum nec aliud elementorum purgari poterit prout decet, & natura requirit. Aliud autem occurrit dubium, cum prius dictum sit, quod auri complexio & hominis temperati ad pondus complexio in nullo differant quoad proportionem qualitatum primarum elementorum: certum quippe est & nulli cedit in dubium, quin aurum sit temperate complexionis cum sit res homogenia, & in eo sint duplex calidum, ignis scilicet & aer: duplex frigidum, aquae scilicet ac terrae: duplex humidum, aeris & aquae: duplex siccum, terrae & ignis. Sed in nullo homine uidetur esse sic, eo quod homo habeat corpus heterogenium, cor scilicet calidum & siccum, cerebrum frigidum & humidum, quae sunt contraria, hepar calidum & humidum, & stomachum frigidum & siccum, quae iterum sunt contraria, & ista quatuor sic repugnantia sunt principalia membra humani corporis, nihil autem aliud est totum, quam suae partes integrales. Responsio, in nullo differunt complexio auri & hominis temperati ad pondus quoad proportionem qualitatum primarum elementorum, prout superius positum est. Et tunc ad argumentum. Licet aurum dici possit temperatae complexionis, ex eo quod in ipso est duplex calidum, duplex frigidum, duplex humidum, & duplex siccum, non uidetur sic esse de homine, cuius corpus est heterogenium, & cuius partes integrales principales inuicem contrariantur, sicut cor cerebro, & hepar stomacho. Dico quod licet cor dicatur contrariari in qualitatibus primis cerebro, & hepar stomacho, non est tamen sic in re: omnia enim membra hominis quantuncunque dicantur sibi inuicem contraria, nutriuntur a sanguine in quo est anaticitas ( id est aequalitas uel proportio ) elementorum, uel quasi. & omnia eius membra simul capta constituunt hominem complexione anaticum, uel quasi. & sic est etiam de auro, dum ex ipso conficitur lapis philosophicus soluto nempe auro diuiduntur ab eo quatuor elementa, ignis, aer, aqua, terra, non autem simpliciter, sed secundum quid. Ubicunque; enim est ignis ab aliis elementis diuisus, in illo igne sunt aer, aqua, & terra, ut supersus dictum est, uerum ignis praedominatur, & ita de aere, aqua, & terra censendum est. Sic etiam est imaginandum de membris principalibus hominis: licet enim in corde praedominetur ignis, tamen in ipso corde sunt in actu omnia alia tria elementa, & ita de cerebro, licet in eo praedominetur aqua, tamen ibi sunt aer, ignis, & terra in actu, & sic consequenter de hepate & stomacho dicendum est. Uetus Epistola Doctissima De Metallorum materia, & artis imitatione. Ego tibi aperire conabor optatum, quod ad ueterum uisum est mentem accessisse: nam uulgares ( & merito ) illud Aristotelis in libro Meteororum de sulfure & mercurio, quod sunt omnium materia metallorum, non plene intelligentes, in sua opinione mentiti sunt. Non enim credas ex solo sulfure metallum posse generari: quia putant compositionem hanc ex sulfure & mercurio, tanquam ex duobus diuersis componi, ex uno tanquam ex materia, ex alio tanquam ex forma, quod non est sic: nec tu nec alii sic intelligentes, intellexerunt Philosophum: ibi enim expresse innuit, haec ambo locum obtinere materiae: quia non est intelligendum quod mercurius & sulfur specifice distent a se primitiuis & specificis distantiis: nam sulfur in compositione prius est simplex sulfur, & haec est prima materia: postea uero putrefactum, conuertitur in aerem attritum ex materia caliditatis, uel loci, uel influentiae: & hanc conuersionem appellauit Philosophus mercurium, qui est dispositus ad omnem speciem assumendam, cui iungitur, & haec proprietas dignoscitur ab illo sydere & planeta qui talis est proprietatis: ita quod denominatio haec potest esse similitudinaria, & effectiua: quia a similitudine assimilationis proprietatum, uel effectiua ab effectu ipsius, ut puta praefatae influentiae. Qui quidem mercurius secundum maiorem uel minorem decoctionem a caliditate materiae, uel loci, uel influentiae, uel ex spissitudine, uel raritate materiae, uel grossitie, uel mundicie, generatur & conuertitur in diuersas metallorum species. Et quod hoc sit uerum naturaliter, probatur: ut puta quod mercurius per se non intret specifice distincta a fulfure compositione. Nam uidemus in mineris apparere sulfur, non autem mercurium: qui quidem mercurius habet distinctas per se mineras ab aliorum mineris metallorum, quod accidit ex loci leprositate, utputa superflua caliditate & humiditate: quae quidem caliditas & humiditas non constringit materiam sulfuris in mercurium alterari, sed constrictionem impedit. de qua quidem compositione superius est artificialis processus, sicut est naturalis. Operationes Alchimiae sine uirtutis mineralis auxilio perfici non possunt. quoniam enim generans metalla est uirtus mineralis, sed ut patet per primam eius parabolam, quod intendentes imitari naturam in faciendis metalllis, necessarium habent operari per uirtutem mineralem habentem formam caelestis agentis, sine qua, materialia principia non acquirunt formam. non enim exit forma metalli a principiis materialibus, quae sunt sulfur & argentum uiuum, sine eductione uirtutis mineralis in actum formae, & propter hoc ars quantuncunque disponens & depurans materiam, nunquam inducet ueram formam sine uirtute minerali, quae sicut in aquis per loca mineralia fluentibus defertur, & in arenis ex uaporibus proportionatis, metalla generat, ut patet per secundam huius, sic magis inest toti generato per ipsam, & per unumquodque ipsorum, ut ex materia disposita fieri possit ipsorum generatio, si materiae mundae susceptibili, quae menstruum est metallorum paterno commistum semine, artis beneficio infundatur, tunc enim simile generabit sibi simile secundum speciem & formam, & extra hoc, est error artis: nisi forte medela fiat debilitatibus metallorum per alia. non tamen fit essentialis in metallis transmutatio, nisi reducantur ad materiam primam, & haec commisceantur secundum formam quaesitam. intelligentibus, dicta sufficiant. Ad pleniorem operum naturae ac artis intelligentiam clarius & amplioribus rationibus capescendam, consulo, amice lector, ut uideas librum X. Cardani de Uarietate rerum cap 1. & 2. quae huc non attuli, cum quod quaeque apud fontem suum uidere expediat, tum quia quae hic posita sunt ex se etiam sufficiant, & perfecta sint. Practica Carauantis Hispani. Recipe sulfuris uini & salis nitri ana, tere omnia seorsim, postea misce pulueres & pone in bocia uitrea bene lutata, & ad ignem lentum appone per horas duas, postea ignem auge, donec fumus cesset: post fumum ueniet flamma extra collum bociae & ascendet per ulnas seu brachia duo uel tria, & cessata flamma remanebit sulfur in fundo quasi albus & fixus: tunc extrahe, ac recipe dictum sulfur fixum, & tantundem salis armoniaci, & tere omnia & bene in puluerem redige ac commisce, deinde omnia pone ad sublimandum dando primitus ignem sentum, deinde fortiorem, donec ascendat per horas quatuor: sublimatum extrahe, & omnia, nempe tam sublimatum quam faeces simul incorpora, & iterum sublima ut primo, usque ad sex uices, & sulfur remanebit in fundo uasis, quod accipe & tere ac super marmor aut uitrum in loco humido pone, & conuertetur in oleum: de quo pone duas uel tres guttas super uno ducato in crucibulo liquefacto, & fiet oleum, quod pone super marmor, & congelabitur: de quo pone partem unam supra quinquaginta mercurii purgati, & fiet sol optimus. Lapidis Philosophici Nomenclaturae, a Gulielmo Gratarolo collectae. Aurum, Sol, aes Philosophorum, corpus magnesiae, corpus syncerum, mundum, fermentum, Elixir, masculus, argentum uiuum fixum, sulfur incombustibile, sulfur rubeum fixum, rubinus filius, kibric uir, uitriolum uiride, almagra, laton, terra rubea & c. Aqua quae distillatur ab eis nominatur a Philosophis eauda Draconis, anima, uentus, aer, uita, domum illuminans, lux meridiana, lac uirginis, sal ammoniacus, sal anetron, uentus uentris, fumus albus, aqua sulfuris rubea, oliua, gallus, tartarum, aqua crocea, aes ustum, compositio ilba, aqua foetida, mortui immunditia, sanguis, argentum uiuum, cucurbita cum alembico suo, uas Philosophorum, homo altus, homo galeatus, uenter hominis in medio, sed in fine pes dicitur, pes uel pedes, uel in quo, uel in quibus pedibus calcinatur terra nostra, assatur, congelatur, distillatur, & subtiliatur: umbra Solis, corpus mortuum, corona uincens, nubes, cortices maris, magnesia nigra, Draco qui comedit caudam suam, faex uentris, terra inuenta in stercore putredine, uel stercore equino uel igne leui, sulfur & Mercurius, duo numero & unum essentia, nomen in nomine, lapis, corpus, spiritus & anima. Uocatur terra, aer, ignis, omnia, quia in se continet quatuor elementa. Uocatur animal, uel homo, quia habet animam, corpus & spiritum: & tamen non putauerunt Philosophi rem animatam, sed lapidem. Uocatur aqua sulfuris, aqua mundi, sputum Lunae, Solis umbra, antrum, seb, elephas, succus albus, oculi piscium, beya, sulfur uiuum, aqua acuta, lac, acetum animatum, lacrima, aqua coniungens, urina, unguentum solutum, pater mirabilis, pater mineralium, arbor fructifera, fons uiuus, seruus fugitiuus, centrum terrae, uenenum, acetum acerrimum, gumma alba, aqua perennis, mulier & foemina, res uilis precii, azot, menstruum, laton, ile, natura, azoc, aqua, materia prima, principium mundi. Et nota quod arg. uiu. Mercurius, azot, Luna plena, lapis noster, aes nostrum aqua nostra, Mars, argentum, stannum, albedo, Iupiter, minium, albus, hypostasis alba, album plumbum uel rubeum, idem significant secundum diuersa tempora & gradus operationis. Et nota quod Lauare Philosophorum, est totam animam in corpus reducere unde non intelligas eos loqui de alba lauatione uulgari, quae conuenit fieri cum aceto & consimilibus. Item nota, quod quando apparet nigredo, tunc dicitur desponsatio mariti & foeminae, & esse matrimonium inter eos, & tunc acquisiuit spiritum, qui est delator uirtutum animae per corpus, & corpus recepit actionem animae & spiritus, & fit aquila, & medium naturarum. Et nota, quod terra alba, sulfur album, fumus albus, auripigmentum, magnesia, & echel, idem significant. Lapis item uocatur chaos, draco, serpens, bufo, leo uiridis, quinta essentia, lapis noster, Lunaria, chimolea, uilissimum, nigrum nigrius nigro, lac uirginis. humidum radicale, humidum unctuosum, liquor seminalis, sal armoniacus, sulfur nostrum, naphta, anima, basiliscus, uipera, secundina, sanguis, sperma metallicum, capilli, rebis, urina, aqua uenenosa, aqua sapientum, aqua mineralis, saposapientum, acetum Philosophorum, argentum uiuum nostrum, primordialis materia, antimonium, menstruum foetens, plumbum Philosophorum, Sol, Mercurius, aurum nostrum, Luna, germen, numus noster, duenec, sal, alumen de Hispania, atramentum, ros celestis gratie, spiritus foetens, borax, Mercurius corporalis, uinum, aqua sicca, aqua metallina, ouum, senex, aqua permanens, auis Hermetis, minor mundus, cambar, aqua uitae, auripigmentum, corpus, cinaprium, & aliis fere infinitis nominibus ad placitum. Secretum secretorum, & lapis Philosophorum. Si felicitari desideras, ut benedictionem Philosophorum obtineas, uiuit Deus in aeternum, uiuit haec ueritas tecum. Unum est in mundo obiectum omnium, quod proprie dicitur Philosophorum: in testudine manet, album & rubeum in se continet: unum masculus, aliud foemina nuncupatur, animale, uegetabile & minerale: nullum reperitur tale: actiuam uim habet & passiuam, substantiam mortuam & uiuam secum habet, spiritum & animam, quam uocant ignari rem uilissimam: quatuor continet elementa in suo gremio contenta: ubi est, reperitur: ab omnibus communiter habetur: paruo redimitur precio: libra habetur pro uno solido. Ascendit per se, nigrescit, descendit & albescit, crescit & decrescit, res est, quam terra producit, & de caelo descendit, pallescit & rubescit: nascitur, moritur, resurgit, postea in aeternum uiuit: per plures uias tendit ad finem: sed propria decoctio est supra ignem: est lenta, modesta, fortis, augmentatur quousque securus quiescendo rubificetur. Hic est iuxta uotum lapis dictus Philosophorum. Lege & perlege quaeuis, & clarius nunquam inuenies: & si adhuc fueris ingenio tardus tunc nunquam huius artis eris gnarus. Deo laus. Hermes inquit, Draco non moritur nisi cum fratre & sorore suis, non per unum sed per ambo simul: haec nota: tria capita, & unum corpus, & una natura, & minerales & c. intelligentibus satis dictum sit. Draco non moritur nec firmatur nisi cum Sole & Luna, & non per alios, ut dicit Hortulanus: per montes in corporibus, in plano in Mercurio, & in mari. Et ista aqua creata ex concursu istorum duorum Philosophorum dicitur aqua permanens. Nostrum sublimare, est corpora arcana cum aqua aurea coquere, dissoluere & liquefacere, & ea sic sublimare. Et nostrum calcinare, est per quatuor dies putrefacere & digerere, & non alio modo peragere: quare multi sunt decepti in sublimationibus. Scias quod aes quod est Philosophorum aurum, est aurum eorum: dixit autem Senior, Aurum nostrum non est aurum uulgi: & hoc est uerum. Quaesiuisti autem de uiriditate, putans quod aes esset corpus leprosum propter illam uiriditatem quam habet. Unde tibi dico, quod totum illud quod est perfectum in aere, est illa sola uiriditas quae in ipso est: quia illa uiriditas per nostrum magisterium uertitur cito in aurum nostrum: & de hoc experti sumus. Et si uis probare, regulam tibi damus: Accipe ergo aes ustum, & perfecte rubificatum & tere & imbibe ipsum cum duenec septem uicibus quantum hibere poterit, semper assando & reducendo, postea fac ipsum descendere: descendet autem purum aurum, eiusque uiride fiet rubeum sicut grana clara. Et scias quod tanta rubedo descendet cum ipso, quod tinget argentum in aliqua quantitate uerissimo auri colore: & totum hoc nos probauimus, quia operatur operationes magnas. Nullo tamen modo poteris lapidem praeparare absque duenec uiridi & liquido, quod uidetur in mineris nostris nasci. O benedicta uiriditas que generas cunctas res. Unde noscas quod nullum uegetabile atque fructus nullus apparet germinando, quin sit ibi uiridis color: Similiter scias quod huius rei generatio uiridis est: quare Philosophi germen ipsum appellauerunt, & similiter aquam eam appellauerunt suae purificationis seu putrefactionis, & ueritatem dixerunt, quia cum sua aqua purificatur, & a sua nigredine abluitur, & album reddit ipsum, postea rubeum. Unde scias quod nulla fit tinctura uera nisi ex aere nostro. Coque ergo ipsum cum sua anima, tere, coque, reitera, donec spiritus coniungatur cum suo corpore, & unum fiat, & habebis intentum. Sapientes autem multa nomina imposuerunt: sed tu considera illam solam rem quae argento uiuo & corporibus adhaeret, & habebis scientiam ueram. Sed ut non erres, scias quid sit adhaerere corporibus. Aliqui dixerunt, quod argentum uiuum uulgi adhaeret corporibus, quod est falsum: putant enim se intelligere capitulum Geberi de argento uiuo, ubi dicit, Cum in rebus caeteris exquirentes non inuenimus inuentione nostra rem aliam magis, quam argentum uiuum corporum naturis amicari. Hoc autem totum intelligendum est de argento uiuo Philosophico: ipsum enim solum adhaeret in corporibus: & nullam aliam rem inuenire potuerunt Philosophi antiqui, nec moderni aliam inuenient rem quae corporibus adhaereat, nisi argentum uiuum Philosophicum: Quia argentum uiuum uulgare non adhaeret in corporibus, imo corpora adherent ipsi argento uiuo: & hoc est certum per experientiam: quia si coniungitur argentum uiuum uulgi cum aliquo corpore, argentum uiuum manet in natura propria, aut recedit, & non uertit corpus in suam naturam, & ideo non adhaeret corporibus: & propter hoc multi sunt decepti in operando in illo argento uiuo: Quia lapis noster, scilicet argentum uiuum occidentale, quod praetulit se auro & uincit illud, & illud quod occidit uiuificat. Scias quod argentum uiuum coagulatum est pater mirabilium omnium huius magisterii nostri, & est spiritus & corpus: Et hoc est quod Geber dixit, Consideratio uerae rei quae perficit, est consideratio electorum purae substantiae argenti uiui. Sed ex quibus maxime argenti uiui substantia elici possit, queri posset: Et nos respondentes dicimus, quod in his in quibus est, ex illis elici possit. Ergo fili considera & uide unde sit illa substantia, & istam accipe & non aliam, si uenire desideras ad uerum intellectum. Dico tibi in charitate Christi, quod nullo modo inuenire potuerimus, nec Philosophi similiter inuenire potuerunt aliquam rem perseuerantem in igne, nisi solam unctuositatem illam perfectam, non cremabilem: & illa quando est praeparata ut oportet omnia corpora quae tangit ducit ad uerissimum Solare complementum, & super omnia corpora Lunam. Nota particulariter, quod Mercurius noster sublimatus conteri debet cum sale ammoniaco praeparato: quo trito, sublimari in uitris & in uase terreo: quae sublimatio tunc in aquam soluatur in spacio. 14. dierum in loco humido super lapide inclinato. Ista aqua soluit Solem uel Lunam finatam in aquam puram & claram, & uocatur aqua Mercurialis ante impositionem Solis uel Lunae. Impositis autem Sole & Luna, & intus solutis, aqua perennis dicitur & uocatur. Impone igitur limaturam Solis uel Lunae in aquam Mercurialem, & erit una aqua: qua habita, eum in ouo Philosophorum coagula: quae coagulatio fit in spacio. 16. hebdomadarum: & sic erit tinctura super Mercurium crudum & uulgi tepe factum: una pars super. 100. quo uiso, regratiare Deomodus tingendi sic est: Cape Mercurium uulgi & crudum, & pone in tegulam & calefac: quo facto, proiice unam partem dictae tincturae super 100. partes argenti uiui, & erit bonum aurum uel argentum secundum quod tinctura est praeparata: & in proiiciendo erit stridor & clamor satis magnus, & argentum uiuum diuidetur in multas partes in modum granorum lauri, in quibus cutis nigra continetur, quae est sulfur corruptum, quod deponitur immediate super testam. Quomodo quinta Essentia extrahatur ex rebus mineralibus, & primo de auro. In Dei nomine, Amen. Recipe auri purissimi limaturam, & ad ignem pone cum bona quantitate Mercurii, ita ut non euaporet, & moue miscendo cum Mercurio: & post modicum temporis totum Solem inuenies amalgamatum. Tunc tere cum duplo sui salis communis, & ad ignem pone ut Mercurius recedat. Uel recipe solis laminas & fac ut dictum est: & hoc idem potest fieri de Luna terendo eius limaturam super lapidem cum Mercurio sublimato & bona quantitate uitrioli Romani, & claude cum bono luto inter duas testas bene iunctas & pone inter carbones quasi per unum diem uel medium uel minus, & ipsum inuenies reductum in calcem: postea emunda sicut scis. Tunc recipe acetum distillatum uel uinum antiquum, quod in uase uitreo loca, & sit liquor in altitudine quatuor digitorum, & intus proiice calcem solis contritam, & pone ad fortissimum Solem, & uidebis adinuicem eleuari quasi liquorem olei desuper natantem in modum pelliculae: collige illud cum cocleari uel cum penna infundendo in cyatho uitreo in quo sit aqua: & sic pluribus uicibus in die collige, donec nihil de liquore plus ascendat. Postea ad ignem facias euaporari aquam ex cyatho, & remanebit tibi quinta essentia solis. Et multi Philosophorum uocauerunt illam quintam essentiam oleum incombustibile, quod posuerunt Philosophi pro maximo secreto. quod si hanc quintam essentiam affixeris in caelo nostro, poterit sine omni falsitate perditam naturae uirtutem reparare, iuuentutem reducere, & uitam nostram prolongare usque ad ultimum uitae nobis a Deo constitutum. Et nunc tibi ueraciter aperui illud quod est in re secreta & in maximis rebus quas nunc docebo reseruare. Et habet oleum istud siue quinta essentia dulcedinem maximam ad mitigandum dolores uulnerum, & ad sanandum uulnera & ulcera, & mala multa, & infirmitates multas plusquam credi potest. Ad extrahendam quintam Essentiam ex argento, plumbo, & stanno. Quanuis quinta essentia ex argento extrahi possit sicut ex auro, tamen aliter te docebo: Et est ut habeas acetum optimum distillatum, intra quod infunde nobilem terram calcinatam, aut salem ammoniacum in amphora uitrea, quam in instanti claudas, quia uirtus exhalaret ex argento immisso infra amphoram istam. induc eum in calcem quam supra te facere docui si audisti, quam sigilla cum luto sapientiae: & in fimo calido pone octo uel decem diebus ut putrefiat: postea pone in distillatorio & ascendet acetum primo, deinde, quod mirabile est, ascendet quinta essentia argenti in modum argenti uiui: quod talis & tantae uirtutis existit in operibus, ut nemini liceat reuelare. Ad extrahendam quintam Essentiam ex antimonio. Deus caeli ipse testis est quod nunc tantum secretum reuelabo, quod reuelatum expresse nunquam fuit uel patefactum: Et hoc est arcanum secretorum omnium extrahere Quintam essentiam ab antimonio. Cum hoc facere uolueris, antimonium pulueriza ut sit sine tactu: Tunc tollatur acetum nobilissimum, in quo pone puluerem antimonii donec coloretur in rubeum: quo facto auferatur acetum, & nouum acetum superponatur: Et sic fac donec acetum non coloretur amplius. Tunc coletur acetum, colatum pone in distillatorio in balneo, & ascendet acetum primo, deinde uidebis miraculum stupendum, quoniam per rostrum alembici uidebis quasi mille uenulas liquorum benedictae minere per guttas rubeas, sicut esset sanguis: quem benedictum liquorem recollige ad partem in amphora uitrea. Aristoteles dicit quod illud est plumbum suum in libro de Secretis secretorum, licet non nominet naturam eius: reuolue libros secretorum omnium Philosophorum, & quaeras plumbum Philosophorum, nec inuenies quid illud sit, nec artem ueram ut quam praeter argentum uiuum possit minera aliqua in colore rubeo sublimari. Sed hoc ad rem medicam potius spectat, & a loanne de Rupescissa ponitur, Ioan Ioannis Aurelii Augurelli Chrysopoeia Ad Leonem X. Pontificem Maximum. Mox tamen hinc aliud quaesitum ad carmina numen, Et precibus solum cunctis quandoque uocatum Forte aderit, praesens fuerit si gratia caelo Tanta mihi, magnum multo seu carmine Mosen, Seu quem flagranti uectum super aethera currum Mirati uidere patres, oculisque sequuti Aera per purum, caeli discindier oras, Astrorumque globos intro aspexere micantis Seu qui uoce palam porrectoque indice prodit Uenisse auxilio iam tuum mortalibus agnum Ipse canam, Uatem quamprimum matris in aluo Exultantem, & adhuc puerum ad deserta ferentem Antra pedes, puri mox & lordanis ad undam Dignatum caput illius contingere lympha, Qui proprio antiquam nobis sic sanguine labem Abluit, ut scelerum maculas absterserit omnis. Nomine cuius item tibi quondam & morib. Auriferam paruis animi pro uiribus artem Quaesitam nobis, & longo tempore partam, Ut rerum inuolucris tantarum euoluere moles Se potuit, claro perhibentes carmine nuper Lusimus, & Musis hanc commendauimus alimis Quod nulli ex omni numero fecere priores. aucto Defuit haud unquam fauor, ac celestis abunde Gratia, qua tantu meritis conscendere culmem Posses, & iustas mundi regere unus habenas, Magnanimos aequans propria uirtute Leones, Pontificum decus egregium iam saepe repertos Esse, nec Italie sub iniquo tempore, & usquam Christicolis ullo prorsum in discrimine deesse. Haec sed erunt mihi cum dicendi facta potestas Iam fuerit, dabiturque loqui, quae iusseris ipse Sancte pater, cuius nobis stant omnia nutu. Interea certis hominum uis ulla ne possit Indiciis aurum facere, & mutare metalla Percipias primum. Cumque operi autorem, cuius sub nomine tutum Pergeret, optarem, foret & res praeside digna Ipsa ex se magno, uariaque hinc mente tenerer, Cui merito cucta haec, & non ingrata dicarem, Interea nobis tute uelut aethere ab alto Missus ades mundi fessis succurrere rebus, Qui belli scelerumque faces, incendia tanta Extinguas, placidamque piis sperare quietem Des populis, solidamque per aurea secula pacem. dehinc quae secreta laboret Ars id perficere, & naturam aequare potenti Ingenio, inspicias. Quiue etiam, si parua licet componere magnis, Ad sanctos haec nostra pedes ars aurea tendat. Demum quis rite sequatur Hinc modus assiduis doctisque laboribus artem Peruideas, & quo tandem experientia ducat. Ut quo te fidei sacrae nunc coetus honore Prosequitur cunctus, hoc te ueneretur, & omni Ipsa tuum pro me cultu sic numen adoret. Omnia que gnaro passim tibi certa patebunt, Si quo haec iter se nexu, quoue ordine constant: Ipse acie, qua cuncta soles discernere, mentis Inspectans, paruum non dedignabere munus, Quod tibi non parua offerri super arte laboro. Hanc igitur, si non immensa negocia prorsus Impediunt, permitte, precor, se prodere tantum, Quo tibi, detracto ueluti uelamine uirgo Nobilis ingenuo uultum perfusa rubore, Occultum incipiat semel ostentare decorem. Haec etenim prima quanquam se fronte legenti Non adeo ostendat, paulum tamen ipsa reclusis Detecta arcanis, mira & gratissima pandit. Ioannis Aurelii Augurelli Chrysopoeiae Liber Primus. Quam si forte legens interdum nomina diuum Offendes, quos uana olim coluisse uetustas Dicitur, extemplo haud renuas, sacra optima Exerces, ueramque fidem, cultumque tueris. ( quanquam ) Illa etenim tanquam priscis consueta uocari Uatibus, enixe quos tunc imitabar, adiui Supplex, & paribus curis in uota uocaui. Humana experiens naturaeque aemula uirtus Aurum num uere faceret, qua fideret arte, Quisue modus foret, est animus quaerentibus ultro. Dicere, quaque palam uestigia nulla priorum Apparet, proferre pedem. Materies etiam solitum conquirere Solis Et Lunae auxilium, necnon Uulcania uelle Arma uidebatur, quorum implorare fauorem Fas erat, & mihi iam per te licuisse, sit id nunc Concessum, & uenia dignum peccasse fatenti. uos numina gressum Dirigite, est hominum quib. experientia curae. Tuque adeo in primis, auro cui plurima tellus Spargitur, & uasto uenas sub corpore condit Siderei succo plenas meliore metalli, Phoebe ades. & tecum accelerans non passibus equis Alma soror, grauis argento cui saepe fatiscit Orbis item, summaque ostentat brachia terra Candoris grato aetherei fucata colore. Tu quoque nec coeptis Cylleni audacibus usquam Defueris, tibi nam puro de fonte perennis Riuulus argentum, uulgo quod uiuere dicunt, Sufficit, & tantis praestat primordia rebus. Denique tu pater ignipotens, quem feruida flanmis Antra iuuant, tentisque expressae follib. aurae 270 Ioannis Aur. Augurelli Fornacesque incudesque & liquefacta caminis Massa aeris ducti aurique electrique recocti Inuictum exercent semper, tu maxime praesis Artifici Uatique simul tua facta canenti. Quod si non sobolem educunt, non caetera uertunt In semet, causa est, quod multa spiritus illic Materie abstrusus, uitam qui porrigit omnem, Explicat aegre ex se uires, ni uiuida promat Has hominum uirtus densa sub mole latentis. Nil sine te solers ars incohat, eia age sanctum Coniugis ut tecum pergat descendere numen Effice, quam penes est generandi plena potestas. Hoc etenim quicquid diffunditur undique caeli Aeraque & terras & lati marmoris aequor Intus agi referunt anima, qua uiuere mundicuncta putant, ipsumque hac mundum ducere uitam. Haec mihi ne cursu naturae auertar, & usquam Declinem, ostendet quot constent cuncta, quibusque Principiis, quaeue hinc ineunda est semita, quantus Sit modus, ut certam capiant humorque calorque Temperiem, cuius suaui perfusa uigore Omnia, perpetuo foetus in secla propagant. Ast animae quoniam nil non est corporis expers, Mundus at, & mundi partes quoque corpore costant, Spiritus haec inter medius fit, quem neque corpus, Aut animam dicas, sed eum, qui solus utroque Participans in idem simul haec extrema reducat. Tu molli e gremio surgens uxoris amatae Arte pari prorsus genitalem imitaberis ignem. Hic igitur maria, ac terras, atque aera, & ignem Uiuereque, augerique, atque in se cuncta referre Semper auet, semper stirpes, animantia semper Gignere, perpetuamque sequi per secula prolem. Per te sublimi pendent in uase metalla, Per te eadem triti specie sub pulueris imo Fundo haerent, eadem per te calefacta liquescunt. Tu mihi, tu lentum solus pater aline calorem Intendes, & cum tempus dabit, ipse remittes. Denique sic etiam fuluo detentus in auro Ipse manum cupit artificis, qui uincula soluat, Et qui se propria reddat uirtute potentem. Quod siquis properans hunc artis uirib. Tu princeps operis tanti, tu carminis esto Principium, feruens dulcis mihi spiritus oris Extet, eatque uirum per te Uulcane per ora. unquam Explicet, atque diu tepido post incoquat igni, Continuo aspicies, uisu mirabile, uitam Auro impertiri longo cum seminis usu, Nec deerit, quin ex auro sibi procreet aurum. Quod cum ita constiterit, durate & credite dictis Intenti artifices, & res sperate secundas. Nec tu non faueas tantis aequissima uotis Prisci perpetuum secli decus Heroine, Quam circu exultant laudata ad flumina Nymhae Minciades, Phoebique chorus comitatur euntem, Aut fouet Andino recubantem in gramine Manto Laeta trium nodo neptem complexa sororum, Sic mihi iam gradibus crescent incepta secundis Nec rerum series illis, aut copia deerit, Et sua scribendis accedet gratia rebus. Immenso primum caeli quodcunque sub orbe: Iam patet his, ut non tantum sub montibus aurum Natura efficiat, sed ut id quoque prodeat arte Quoque modo id fieri possit, quandoque docebointerea, ne quid nobis quaerentibus obstet, Quo minus his adhibere fidem sit forte necesse, Quae contra soleant dici, nunc omnia soluam. Seu simplex fertur corpus, seu corpore constat Multiplici, tendit sobolem proferre, diuque, Quaque potest, augere genus, speciemque tueri. Nanque ubi materiem sparsus coprehenderit ignis Uictor agit flammis, donec conuertat in ignem. Mox eadem ualidis grata experientia signis Impetet, & grauium sententia prisca uirorum Delebit, referens quae iam uidere parentes Ipsi oculis, manibusque simul tetigere beati. Atque hinc incipiens cuncta haec ex ordine pandam. Inficit humectatque liquor, nec deficit usquam, Quin in se quicquid tetigit, ni maior ibidem Uis obstet, uertat, tenuesque effundat in undas. Sic aer, sic terra sibi conferre laborat Undique, sic longo cuncta in se tempore transfert. At quae compositis constat, quaecunque feruntur, Uiuere, de propriis uel semina stirpib. Nil mirandum aeque, quam si quod longa peregit Annorum series genitali semine coeptum, Audeat illud idem momento protinus horae Ars facere, ac proprio naturam uincere cursu, Quem tenuit tanto in spatio per grandia terrae Uiscera, summa eadem seruans uestigia ab ima Sede, per anfractus tantos, ac caeca per antra. edunt, Ut foecunda Ceres, ut germen fertile Bacchi, Uel sibi consimiles natos animantia gignunt, Ut bellator equus, bos ut bene iunctus aratro, Utque hominum proles mira & caelestis origo. Nec minus his mirum siquis primordia possit Scire, quibus constet puri genus omne metalli, Atque ea componens, aurum dum conficit arte, Mensura exaequet, necnon & pondere libret, Metitur quibus haec natura, & ponderat unis. Quid loco? an quisquam poterit fornace calorem Aequare? Haec inter uariant, quae nec primordia rerum Extant, quaeque frui uitali sorte negantur, Ut media quaecunque sedent tellure metalla, Quique latent miro grati fulgore lapilli, Nullo namque genus sobolemue augere putantur Semine, sed cunctos aeui torpere per annos. exiguis qui circunducta caminis Nunc loca terrarum perfertur, nunc petit altam Tellurem, mox & supraque infraque refertur Unus, & inserto distendis cuncta tepore. Quis potis est unquam tanta omniparentis apisci Munera naturae? quae uis mortalibus unquam Tanta fuit? Uerum haec ipsa etiam secreto uiuere quiuis Sentiat, & uitae diuino munere fungi, Haec & oriri eadem si contemplabitur, & si Augeri ex sese penitusque increscere cernet, Ut mox e uariis patefactis nosse licebit. non ipsi etiam, qui numina caelo Deiicere in terras conati, uellere ab imis Chrysopoeiae Lib. I. 271 Iam potuere suis montes radicibus altos, Inuitae auderent sacra in penetralia terrae Tendere, scrutarique piae secreta parentis. Uos Musae, quas nosse decens & dicere par est Omnia, uos diuae nulli memorata priorum Dicite, sic uobis ipse aurea uasa sacerdos Prima feram, aeternum sic aurea carmina durent. Adde, quod in uarias mutari corpora formas Natura haud patitur: neque.n.uelocis equi bos Induerit speciem piger, aut Parnasia laurus In se Chaoniam poterit conuertere quercum. Lynceus, ut fama est, uisu praelatus acuto Omnibus, e summo Siculi qui culmine montis Poenorum in portus oculo contendere posset, Et numerare etiam uersantis littore puppes. Nec magis aes puro se commutauerit auro, Quam si quodque etiam queat a quocumque creari. Haec sunt quae caelo missam diuinitus artem Conantur frustra indiciis tenuare pusillis. Hic simul oppositas moles, simul edita faxa Inserta montes acie penetrabat ad imos, Altaque secretae spectabat uiscera terrae, Aera per purum ueluti, uitreasue per undas Aut liquida quondam crystallo missa uidemus Spectra, quibus rerum nobis respondet imago. At neque scire opus est ( quanquam hec sit noscere pulchrum Quae quibus extiterint gignedis ultima rebus Principia, aut quali fuerint ea lance recepta In numerum & pondus: O quoties patrii residens sub rupe Pachyni Trinacriamque omnem supra speculatus & infra Aetnei causas ignis motusque uidebat. neque enim si farrea tractes Semina, constituant quae far primordia quaeras, Quaue ea conueniant mensura & pondere farri. Qui simulac tanta ui se procul omnia sensit Cernere, non ultra cunctandi certus, & alte Prouidus, externas animum conuertit ad oras. Farra sed ipsa putri mandabis codita terrae, & Uirtutem latitantem intus seseque mouentem Irritans tantum, naturae caetera linques. Ergo ratem certa plenus spe magna uidendi Conscendit, pelagique deos in uota salutat. Nec longinqua adeo spatiosi temporis aetas Conuenit huic operi, uires quod promit ab auro, Ac non principiis e primis conficit aurum. Sicanio uerum portu uix soluerat, ecce Cum fera tempestas caelique marisque legentem Graiorum ob portus, Epyri uertit ad urbes. Quid si nobilius quoddam, quod praestet & ipsi Auro, contendant proprio molimine summi Perficere artifices? apte cui nomen Elixir Experti fecere Arabes, uerique dedere Indicium: id quoniam in melis quodcumque metallum Ducit, & infectum mira depurat ab arte. Sic neque spectandus nobis locus ille, calorque: Hanc Arethusa illi Nymphas hortata marinas Immisit, Nymphisque etiam adnitentibus ipsis Et totum ex imo passim miscentibus equor, Nanque illas metus in thalamis ne forte uideri Aequoreis possent inuaserat aequus, & omnis Tum chorus obscura septum caligine caelum Texerat, ac noctem nautis obduxerat atram. Quo calet inclusum semen genitale metalli Quique diu fertur specubus tellure sub alta, Ast aiio prorsum ducendi tramite gressus Naturae pariter secessus inter & artis, Qua simul ad metam prospectans utraque ducit. Hinc ille aerii properans it proxima Pindi Culmina spectatum, nec longum tempus, & omnis Interis Rhodopes, Hemi, Tomarique cauernas Fontibus irrigui centum procul inde uidebat, Oraque cernebat terrae penetralia centum. Quin Pindo exoriens aderat Achelous ab ipsis Sedib. Denique nec speciem uerti tunc arte putaris, Aere, uel argento duci si uideris aurum, Sed priuum hoc priuo fieri ex aere atque argento Aurum credideris, ueluti si farris in agro Infelix lolium e steriles nascantur auenae. ante oculos & ab imo uiscere lynceo, Altera qui longo retinet taurina recessu Cornua, seque alte exporgens immensa per antra Occulit Herculeae metuentem uerbera claue. Ille etiam lento praecelsa Ceraunia passu. Aut si forte boum uideas per uiscera toto Stridere apes utero & ruptis efferuere costis. Circuit, & uisu simul interiora petiuit Omnia, mox Graiae uariis in montibus orae Consedit, penitusque cauis rimatus inhaesit Obtutu specubus, mirandaque plurima primus Uidit, & hec eadem nobis memoranda reliquit: Aut ut plura sinu molli simul oua puellae Rite fouent, multo tenero sub pectore bombyx Palpitat, & lecta nutritus fronde uirentis Dehinc mori, tenuis texto se uelleris orbe Implicat, ac tandem pedibus munitus & alis Papilio de uerme pedes uolitansque recedit. Quid si cuncta etiam sint uni subdita formae, Que specie uulgo perhibent differre metalla? Quae dum aliis ad nos olim delata uicissim Prodimus, ante omnes haec intro prorsus ab illis Spectari cupimus, quibus alto in pectore Pallas Insidet, atque illic scitu pulcherrima uersat. E quibus extiterit quodcunque impurius, atque Sordibus infectum terrestribus, exuet omnem Arte luem citius, purumque nitescet in aurum. Principio locus & sedes decreta metallis Gignendis, terrae est imum atque immobile uiscus Marmoreae in morem paterae sub montib. Atque ideo haud scire opus est, quib. abdita terris, Et quibus e causis sunt, & quot sorte metalla, Qua uarie primo fuerint distincta sub ortu. Sed quis in arcanos terrae descendat hiatus? altis Excisum, uelutique cauo sub fornice clausum, Quo Solis radii penetrant, crebrique feruntur Siderei innumeris etiam fulgoribus ignes, Collectumque coquunt humorem, ac iugibus inde Saxa per & rimas loca cuncta uaporibus explent. Quisue referre pedem possit loca tetra remensus Ueridicoue queat fari que uiderit ore? Aft ubi continuum passus uapor ille calorem 272 Ioannis Aur. Augurelli Hic ictu, aut clara reuocari uoce repente Cum famulis iubet artifices, ac deuolat ipse Protinus, ingenti strepitu longoque fragore Mons cadit, humana nequeat qui mente referri Conceptus, quantumque obtusas occupet aures Aut incredibili quam compleat omnia flatu. Consedit, nec iam secreta per antra uolutus Amplius, imensos post tandem induruit annos, Haeret in expletis uenis informe metallum. Illi naturae gaudent spectare ruinam Uictores, neque adhuc illinc educitur aurum: Nec sciuere etiam tum, cum fodere, uel ante Esse, sed una illos ad tanta pericula duxit Spes inuictam omnis per casus, perque labores. Sed quid in his tantum morer? aut qui mira supersunt Praeteream? nihilo cum sint his forte minora. Namque liquor partes terrae dispersus in omnis, Et tenuis mixtus tenui, lentoque calore Compositus, quondam fuginens & pinguis & uncto Exiit e uasti fundo crateris ab imo, Sulphura ubi argento feruent immista perenni, Argento fluere insigni, uitamque per aeuum. Ducere, queis primis gignuntur multa duobo. Est deinceps aliud fessis studiumque labosque: Hoc matris, patris illud enim uim continet, huius Suscipere, illius pars est praebere calorem. Hinc fului species auri pulcherrima fulget: Hinc nitet argenti candor, rubet aerea uena, Ferrea nigrescit sub apertum, plumbea pallet: Albicat at stanni facies imitata colorem. Quo tantam expurgent immisso fonte ruinam, Iamque igitur summo praecelsi e uertice motis, Qui reliquos longe superet, centesimus etsi Separet hunc lapis, huc immissa canalibus ampla Flumina deducunt tanto currentia tractu Desertas inter ualles, perque inuia saxa, Rupibus excisss, trabibusque inserta cauatis. Argenti, pondusque ferens, ni strideret, aequum. In primis igitur cupidis mortalibus aurum Quaeritur ingentis inter uariosque labores, Perque laborantis manifesta pericula uitae. Ergo omnis uario concursu protinus unda In mare colligitur uastum, quo deinde recluso Erumpit tanta ui torrens, omnia secum Ut trahat, ac latum terrae prouoluat in aequor. Namque ferunt Indos, regio qua uergit in Arcton, Tendere furatum cumulos, quos eggerit auri Formicarum ingens manus: Excipitur tendens uariis hic denique fossis, Quas illi passimque cauant, sternuntque gradatim. at non segniter illas Exire, ac contra stare, & fugientia passim Unguibus & rostris lacerare, & figere terga, Aufugiat quamuis celeri gens illa camelo. Est Ulex asperque frutex rorisque marini Persimilis, retinet crebris qui stirpibus aurum, Propterea includunt tabulis latera omnia, & ipsis Alte suspensis ita, per praerupta canali In pelagus tendunt uda e tellure lacune: Nec minus aut scrobibus curae, uastisue ruinis Hesperii impendunt, si quando e montibus aurum Eruerint: Quod superest, ramis innectitur ulicis aurum. neque enim nunc que ramenta ferantur Fulua Tago, expediam, sed quae maioribus illi Substineant subiecta laboribus, atque periclis Innumeris, & quae uincant opera ipsa gigantum. Nec labor ille etiam tenuis, cum flumina tentant, Et grauibus dites cribris agitantur harenae, Aut operosum aeque quicqui quis proferat? Nam steriles magno primum conamine montes Excindunt, penitusque petunt, qua nulla dabatur Semita, per cuneos accensis uiscera lychnis. ut cum Effossis alte puteis quaecunque latenti Eruerint penitus fundo, tunduntque lauantque, Uruntque, in tenuemque molunt diducta farinam. Hi quoque iam fuerant Italis quandoque labores Flumina per, puteosue etiam, montisue ruinas, Itala dum patuit priscis exercita tellus. Cui post pia lege in terdicta pepercit Auri sacra fames: Atque imas nulla phoebi sub luce cauernas Noctes atque dies penetrant, omnique recessu Explorant aditus, humerisque excissa uicissim Exportant, traduntque aliis logo ordine primi Per tenebras, donec lucem qui percipit unus Eggerat extrema pondus ceruice receptum. neque enim exhaurire metalla Italiae, parca & prudens est passa uetustas. Ast illos praedura silex si forte moretur, Qualis iam Poeno rupes sese obtulit hosti, Dum ferus aerias in nos transcenderet alpes, Haec igni excoquitur tunc, & mollitur aceto: Nec foret hac etiam regio foecundior ulla, Quaeue magis flueret uenis nunc iugiter auri, Ipsa diu cum tot fuerit non hausta per annos, Si non mortales inter discordia, si non Mars eat hos inter uexans immania corda: Uoluitur at picea circum caligine fumus, Et miseris latitans compresso spiritus ore Obstruitur, uitamque operae sub fasce relinquunt: Atque ideo cedunt ingenti pondere ferri, Et uacuos summae reserant telluris hiatus, Qua uapor inclusus cuneis exhalet apertis. Sed contra ditare orbem si regibus una Cura sit, & populis ditato fungier orbe, Pacis opus, qua cuncta uigent inuenta per artes Ingenuis aptas animis quas inter haberi Non imo dignata loco fortasse putanda est Ipsa haec, quae grauide scrutatur uiscera terrae, Diues ubi pateat latebris auaritia caecis. Nec mora, nec requies, quoin multo fornice montem Substineant totum, cum iam maiore peracta Parte operis, caedunt extremae fornicis arcus: Hac etenim reliquis preciosius arte metallum Eruitur, meritoque id cunctis nomine praestat. Et rima signa praebent, quam peruigil unus Aerio montis residens in culmine sentit. Seu color inspicitur gratus, quo sidera fulgent, Seu lentus facilisque tenor, quo cedit in omnis Partes, seu pondus rerum superabile nulli Penditur, aut uni quoniam nil deperit auro Igne, uelut solum consumit nulla uetustas, Chrysopoeiae Lib. I. 273 Ac neque rubigo; Hunc tu purgatum docte prius excoque multo Igne, per anfractus longos, qui ducitur usque Quo redeat flammis in se uolentibus idem, Igne olim hoc Caii solertia principis aurum Fecerat, Obrizon sapiens cui Graecia nomen Praebuit e rerum inserta uirtute receptum, Seu multo quoniam purgatum redditur igni, Seu nulla quoniam maculatum sorde renidet, Nec pigmentum auri fuit amplius ipse, sed aurum, Qui lapis ante auri tantum simulauerat auram: At ne forte nimis uideamur prisca referre, Carmine perpetuo nobis propiora canamus. aut aerugo conficit ulla, Cuncta adeo firmis illic compagibus haerent, Sulfur ubi ardoris posita pinguedine causam Perdidit, & fluidi, quo no uelut ante, uaporet. Ac longo interea decoctum tempore pura Mundicie, & clara perfusum luce nitescit. Atque ita temperiem summam radicitus humor, Et calor exaequant illi, pariterque colorem Perspicuumque ferunt. argento nec minus ipsi Uiuo etiam terrae partes miscentur in omneis Prorsus aquae partes nullo discrimine iunctae. Increscunt haerentque cadis simul undique cruste, Alba quibus longo senuerunt tempore uina, Has meo Euganeae gentis Schola tum decus imo Accipit erasas fundo, costisque uetusti Uasis, & includit purgato fictilis ollae In medio, atque luto testam circumlinit omnem, Obturatque illi rimas, atque obstruit ora, Hanc deinde ardenti iubet in fornace diurno Nocturnoque calore coqui, qua uitrea feruet Massa datura olim uarias liquefacta figuras. Hinc calor argenti, necnon & sulfuris una Perspicua inter se denset corpuscula paruo Multa loco, simul unde color pondusque resultat Et longo constans illorum tempore nexus. His e principiis poteris dignoscere certo Ordine, quo distent inter se quaeque metalla. Uerum ubi iam satis est ea uisa caloribus usta, Perpetuis, illam demit frangitque repente, Moris ut est, spectatque simul nu protinus albet, Et teritur ueteris iam fex decocta Lyaei. Interea sed enim, cunctis mirabile uisu Scintillae, conspersa polo uelut aurea signa Innumerae argenti miro in candore uidentur. Sed quid in alterius uisis moror? Sulfura si fuerint lutulenta, argentaque uiua, Principio, inficient pariter quodcunque sub ipsis Gignetur, magisatque magis, quo non calorequa Cocoquet, aut iusto quo iam maiorume, minorume Durarit perstans multos coctura per annos. inque relatis, Atque aliena premens nunc per uestigia tendo? Hinc uariae rerum formae, quae nomine quondam, Quod sint saepe simul, Graio dixere metalla. Singula seu propriam speciem sortita seruntur Et diuersa aliis adeo distinctaque perstent. Uidi ego qui tenues argenti rite tabellas Spargeret & lateris contriti puluere, & una Huic uirides aeris squamas niueasque perusti Contundi micas salis iniungique iuberet, Puluereosque aliis grumos e rebus aceruans, Quas uetat & ratio, necnon ars ipsa referri, Haec ne sordentis uulgi uilescat in usus, Illa ut non ulli quae sunt celanda reuelet. Mox ita compositis angusta in pyxide lamnis Subiicere inclusas arcto sub fornice flammas, Quales crediderim torrere ad tartara sontes, Aut ubi sulfureis diros praemit Aetna sub antris. en cunctis unum natura semen inhaeret, Et genere haec uno sese specieque tuentur, Nec distant alio nisi quod selicius illud Exiit, hoc misere secum sordentia traxit Principia, atque eadem constans non exuit unquam, Utraque cum menti sedeat sententia summis Patronis, neque adhuc litem dissoluere iudex Quiuerit incassum conatus, proxima ueris Intuitus neque adhuc, tantum hic natura recessit Abdidit & grauium sese in penetralia rerum. Hactenus obiectis tantae rationibus arti Responsum, laeto nunc experientia uultu Prodeat erroris expers; & nescia falli. Hac quoque seruitum perhibent uenisse Prometheo Post famulas, quas ille polo deduxerat artes, Atque diu illum opera famulantis nauiter usum: At postquam ardenti fuerant haec cuncta camino Tosta dies noctesque nouem, tum demere massam Feruentem, deque ignis adhuc feruore rubentem Abluere algentis roranti aspergine lymphae, Quam simul in partis lima diduxerat acri Exiguas, phialae secreta in parte locabat Artificis mire ingenium, nam desuper undam Fundebat, que mox argento excerneret aurum. Uerum ubi consenuit, tantum prudentibus illam Ipse uiris fertur moriens liquisse uolentem. Hos itaque haec certo docuit facilique periclo Nonnulla inter se immutari ex arte metalla, Nec tantum haec, uerum fieri quandoque per artem Uere aurum, argentumume aliis exemptile rebus. Est lapis effossus Syriae pictoribus, auri Pigmentu uero quod & ipsi nomine dicunt. Tum uiridem sensim in laticem liquere uideri Argenti uis illa prius compacta, sed imum Uas auri seiuncta grauis ramenta petebant, Tantus aque uigor est, tanta illo in puluere uirtus Nec forte apparet alibi concordia rerum Clarius, ut nectat quae uix iungenda uidentur, Si quis particulas commisti pulueris omnes Computet, & uarios illarum existimet usus, Quae tamen hoc unum concordi ex arte tulerunt. Frangitur attritus specularis more lapilli, In summa ostentans auri tellure colorem. Nec minus, ut rebus proprias discordia uires Auferat, ut molli tenuari dura liquore Uiderit, atque breuis consumi protinus horae Momento, & tenues effundi prorsus in undas. Lympharum uero species haud trahitur una, Nanque aliae quaecunque hominum tellure metalla Erutaque & durata manu si tangere crebris Contingat guttis, eadem mirabile uisu, 274 Ioannis Aur. Augurelli Aut minuunt in frusta, aut in tenuem ocyus undam Dispergunt, liquidoque docent assuescere fluctu. Hinc multa expertum, necnon & multa docentem Insula diuino Balearis munere misit Alma uirum, cuius miro uelamine tectus Ipse liquor, quo cuncta madent, iam credere multos Impulit, ut Bacchi candens & limpido humor Principia ablueret secretae protinus artis. Sed tamen unu adeo uis haec non inficit aurum Nam parstat simul incolume, & simul omnibus illino Sordibus ablutum confestim purius exit. Est etiam Lymphe illius, si credere dignum est, Mira quidem, & nobis non immemoranda potestas, Que quodcumque semel purum & sine labe metallum Contigit, argenti tremula sub imagine uiui Cogit in alterius speciem, formamque resolui. Quid quae de ueteri guttatim stillat laccho? Deinde fimo incoquitur putri, lentoque calore, Donec in aetherei splendoris uersa colorem Accipit e summo caelestum corpore nomen, Hac quoque dura ferunt certo mollescere ductu Corpora, quae Phoebi uel quae dignata Diane Nomine, mortales rebus praeponere cunctis Instituere, quibus precii mensura pateret. Nec tamen, haec quanuis ita sint, immune putabis Esse aurum, certo quin ex humore fatiscat. Acris aquae hoc etiam dire uiolentia rodit, Et terit, & liquidas tenuatim uertit in undas. Uerum haec exiguam lucem tibi recta sequenti Praetulerint, ueri qua cernere culmina possis, Quo te discutiens tenebras industria ducit. At non ille quidem sentit, quae dicere prima Est facie uisus, neque tunc stillantia uina Miscebat, cum iam praestantilentus in urbe Insubrum terens residens feliciter annos Fecit inexhaustum pondus praediuitis auri, Ac sociis, quos ipse sibi coniunxerat, aequus Diuisit tenuem diuini pulueris offar Cuius in immensum quota pars traduceret aurum Iampridem quaecunque forent infecta metalla, Hinc quoque cultus Arabs uitreo de fonte liquorem Desertas inter ualles, praeruptaque purum Saxa super ducit, nemorumque occultat in umbra, Altorum, densis passim quae uepribus horrent, Ast alias tamen hic uenas ostentat aperte Uber ubi emanat semper, nec inutilis humor, Et te dum uariis immensa per auia rebus Detinet intentum, felices praeterit undas, Quas manibus quondam puris haurire solebat Ipse, nec admiscens aliud, longumque diuque Compositas parua leuiter fornace coquebat, Unde opera arcanae naturae occulta reclusit Saepius, & grates diis immortalibus egit. Sunt aliae ex aliis quaerendae fontibus undae, Iam quibus ex sese, nulla ui, leniter aurum Humescat, nullo alterius ueniente liquoris Auxilio, exterius propria soluatur in unda. Sic alii, quos experiendo maxima rerum Uisere iam decuit summo quaesita labore, Angustum per iter recto de tramite nunquam, Qua prius ingressi declinauere, nec ante Definere optarunt, licuit quam tangere laetis Tandem exoptatum longo post tempore finem. Hoc agite, hinc uobis summam perquirite laudem Diuini artifices, haec nanque potentia caelo Caelestis descendit aquae, qua cuncta tuentur Robore se proprio, necnon producere foetus Ipsa sibi similes, & in aeuum extendere possunt Progeniem, multos fragilem durare per annos. Nonne uides quanto secum natura tenore Consonet? utque modum generandi comprobet unum Semper, & unius ui nitens seminis, uni Seruiat una operi: quod & unum nacta descat? Nec Bacchi si tentet opus, Cerealia miscet Semina, nec, Cereris, si frumentaria quaerat, Pinguia Cecropiae, tractat plantaria diuae. Hoc opus, hanc primum tantam mortalibus artem Interpres rerum ostendit sanctissimus Hermes, Nec latuit tanto duxit quos munere dignos, Edoctos sed iam docuit, penitusque remotos Rebus ab his, tanquam non dignos, terruit omnis Ne peterent, quae non unquam contingere possent, Iamque probos tandem accendens, ut quaerere uellent Quae sciret, ueroque ipse deprehenderat usu, Admonuit paucis contentum pergere doctum Artificem, tanquam naturae rite sequentem Certa solo pressis stabili uestigia signis. Ordea cui cordi, demum serit ordea, ne tu Nunc aliunde pares auri primordia, in auro Semina sunt auri, quanuis abstrusa recedant Longius, & multo nobis quaerenda labore. Nec maris immensi reputes, aut nubis aquosae, Uel liquidi fontis similem: Quinetiam humano docuit de corpore pelli Hac omnes ualida morbos facilique medela Seruarique diu nitido cum flore iuuentam Et senium placidos produci grande per annos Nec sanctam uiolare fidem, nec fallere quenqui Ille potens sacri patitur medicaminis usus: quam querere lympham Instituis, neque enim, quod tu obseruare memento Inficit illa, liquat aliquid, cum spargitur, aut id Humectat, propius cui uenerit, arida nanque Pulueris haec extra in speciem se prodit, at imis Uuida contusi liquet in penetralibus auri. His olim ueteres intenti gnauiter undis In portum rexere ratem felicibus auris Ignarosque uiae mediis in fluctibus inter Obstanteis scopulos frustra liquere natanteis. Hoc sed qui poterit diis adspirantibus uti, Et praestare etiam quoties defecerit, ille Plurima contemnens, & seruantissimus aequi Hinc erit, & frugi, curasque eludet inanes, Et dites supra gradiens, ditissimus omnis Pauperiem simulabit ouans, ac saepe benignus Proderit, & miseris latitans succurret egenis, Innocuusque aliis sibimet gaudebit adesse Et facilem ducet momenta per omnia uitam. Chrysopoeiae Lib. Ii. Hic tamen expressam praelis torquentibus uuam Accipit, & phialae postrema in parte reponit: Cuius in extremo rostrum connectitur ore. Hanc super ignitos cineres candente camino: 275 Ioannis Aurelii Augurelli Chrysopoeiae Liber Secundus. Aut super undosum laticem feruentis Aeni Collocat, at tenuis fertur uapor into, & herens Alta petit, leuiusque liquens it fusus in undas: Ardentemque uocant Lympham uitaeque liquorem: Uitrea quem raris effundit fistula guttis. Hactenus auriferam secretae Palladis artem Inuentam humana quondam uirtute coegit Credere nunc ratio, nunc experientia suasit. Hic ergo ut multis uicibus stillauerit, una Collectus uarios tandem seruatur in usus, Praecipue uero, modico lentescat ut igne, Siue fimo incoctus nulla non arte tepenti. Fingitur oblongo uitreumuas ductile collo: Bina unde, exiles uelut ansae, brachia pendent Concaua, quae uentrem uasis flectuntur ad imum. Iamque ea quid possit, quo prudens tendere pargat, Hic canere incipiam, dextro modo numine Phoebi Difficiles adeo factu, dictuque per artes Ingrediar, uerbis addens & rebus honorem. Tuque ades o cultum Musis & Apolline pectus Ante alios olim cunctos diuine Poeta, Quo duce secretum per iter procedere tantum Ipse queam, ut propius Pimplei culmina cernens Alta iugi, ne quo interea per deuia ducar. Hic igitur liquor inclusus cum summa per ora Fertur, continuo binas inclinat in aures, Ingreditur, repetitque iterum, quas liquerat imo Fundo feruenteis lymphas, iterumque refertur Ad supera, atque leuis nusquamue quietus eandem Itque reditque uiam toties, & mobilis idem Ipse in se sua per uestigia confluit humor, Donec paulatim niueam densetur in offam. Illuc nanque animus certa spe ductus anhelat, Et fidit gradibus crescentis scandere famae, Nulla aeui quam longa queat delere uetustas. Tenuibus haec tandem lamnis componitur auri Et coquitur lento forsan, longoque calore. In primis niueo sparsus candore lapillus Quaeritur, aut longo contritus tempore puluis E niueo in liquidum uersus candore ruborem. Uerum hocne, anne alio quouis ea denique pacto Commiscent ( namque hoc haud est exquirere nostrum ) Incassum cuncta exercent, frustraque laborant. Illius infecto tenuis pars mista metallo Inserit argenti subito, mirabile, pondus Et speciem, uel si argento fit proxima uiuo: Dedocet hoc fungi liquenti immobile uita. Nam specie diuersa simul dum iungere curant, Altera ut impediant primo mox altera motu, Efficiunt, ullo ne possint tempore quicquam Edere, quod per se natura constet & unum. At rubor ipso etiam puluis preciosior auro Quodcunque ex illis primum calefeceris igni, Uertet in immensum pondus tibi protinus auri. Nanque ita principio statuas cuncta esse sub una Re, quib. Atque ideo artifici maius nihil esse putato, Quam quibus e primis opus id componere possit: Noscere, quaeue prius capiat circumque laboret. hic opus est, nihil ut quaesiueris extra, Praecipue humorem, qui sese iugis abunde Sufficit, atque intus seruat, dum prodeat illud Quod cupis, & gigni tanto conamine certas. Mox ut naturae se tum praebere ministrum Sentiat, exemptum latebris cum nobile semen Proferet in lucem solers, iterumque tenebris Reddet, & occulta seruatum pyxide claudet. Cumque alimenta putri sensim dabit humida masse, Agricola ut quondam telluri semine iacto Spargit rore leui tantum sitientia culta. Quinetiam duplice scito uim intrinsecus esse, Et quae semper agat, & quae patiatur, ut una Foemina, masque agitent, ueluti cum pullus in ouo Crescit agente quidem hoc, atque hoc patiente uicissim Exterius tantu miti atque fouente calore Adiutus, neque tu quid conuenientius ullum Exemplo hoc credas, neque quod me iudice semper Acrius inspectes, atque ad quod cuncta reducas. Nec minus interea tepidum cum suggeret ignem, Et genitalem intus uim ui subeunte fouebit: Ast alius puro uarias de sanguine parteis Elicit, atque adeo ductas elementa uocare Instituit, tanquam possint ea forte uideri. Ut calor interius solet exteriore iuuari, Ac stomacho praetenta manus praestare uigorem Ut ualet, utque aegri uires releuare caducas Apposita exterius possunt fomenta medentum. Simplicia, aut tangi manibus, secreta uel usquam Esse, uel includi quoquam, quin protins omne Uas penetrent, duro quamuis Adamante peractum Id fuerit, simplex neque enim consistere corpus Parte potest orbis uasti uiolenter in ulla, Sed propria tantum gaudens in sede quiescit. Nec uarias specie res admiscebit, & uni Quodcumque obstiterit iunctum, procul inde mouebit O tardas adeo mentes, assuetaque falli Artificum uario rerum per inania ductu Pectora, cum duris quid mollia uina metallis? Apta epulis, atque apta bibi suauissima uina. Sic saepe ex aliis rebus, sic saepe seorsum Quatuor e tonsis ponunt elementa capillis. Quid leuis humano missus de corpere sanguis? Quid lapsi e rosea flaui ceruice capilli? Qua quid? & lectae summis in montibus herbae Conueniunt imis fosso sub montibus auro? At non sic natura potens haec segregat unquam, Sed miscet potius simul, & confundit eodem Frigida commutans calidis, humentia siccis, Atque ita corrumpit solidum, neque diuidit ullas 276 Ioannis Aurelii Augurelli In parteis, seruans genitalem feminis illi Uim, qua corrupto corpus de corpore gignat: Et uisura olim stabilis patientia finem, Mox labor, ingenuosque mouens industria gressa Haud aberit, uitreumque feret uas scilicet unum, Unum opus, atque unam secum rem denique ducet. Nanque ex quo quicquam genitum est, id putruit ante. Quid qui conatur quaesitae longius herbae Inualido aufugiens argentum sistere succo? Ille igitur tanto comitatu septus inibit Longum iter, & lento peruadens omnia passu Gontinue miris oculos mentemque repertis Pascet, & assiduum fallent spectata laborem: Idque gelat, duraturque simul, sed figere nulla Arte potest, ictu quo molli ducere possit. Donec in arcana tectos tellure recludet Thesauros ignotum argenti pondus & auri. Eloquar? an uulgo prorsus non credita uersu Expediam primus? At non quod solidum faciat, uel ductile, tantum Querendum est, sed quod uideatur posse priorem Auferre, atque illi defecto inducere formam Mox aliam, & puri speciem donare metalli. Sulphura quid memorem longo detersa labore? nec erat cum talia coepi Iam fari, mens ista mihi, sed compulit ordo Integer, ut dictis etiam maiora reuelem. Nitraque, purgatosque sales, tostasque Lyaei Longaeui feces, uel quae atramenta calenti Accensa effundunt guttas e uase rubenteis? Ille ergo ulterius procedens, ultima rerum Secreta inueniet, queis se natura peractis Oblectat, gemmasque pari confinget ab arte. Hinc soluunt, iterantque uices, ac saepe resoluunt: Ac nisi dicendis superessent multa metallis. Deinde lauant, iterumque terunt, mox figere tentant: In calcem uertunt etiam, missoque uapore In sublime ferunt tenuati corporis auram. Gemmarum forsan causas, sedesque referrem Sepositas, quibus in specubus natura beatis Ludit, & in nulla magis hac mirabilis usquam Parte ualet summas uariando promere uires. Compositos uaria uideas hinc lege caminos Innumeros, totidemque luto lita uitrea uasa. Quaeque sibi uertit Faber argentarius usu, Sordidiusque aliae quicquid fabrilibus artes Exercent curis, nostri arripuere, suisque Insani asciuere laboribus: Perspicuae ut tello lymphae commista minutim Pura ferat gemmas, ut caeli motus, & ardor, Sidereusque situs certam praescripserit illis Sedem gignendis canerem, nec gemmeus unde Irradiet fulgor, uariet color unde, tacerem. atque ita semper Sulphur olent, semper faciem fuligine tincti Horrendas atra simulant ab imagine laruas. Duricies etiam unde illis inuicta, nec igni Cedens, nec ferro, unde nitens distinctaque miris Interdum maculis facies, iam qualis Achaten Aeacidae ornarat Musis & Apolline felix. Nec miseram magis affirmes ueraciter ullam Artem aliam, quam quae externis Alchymia uerbis Dicitur, obscurisque tegens ambagibus errat Auia per, miserosque trahit per iniqua sequentes Ac tandem eiectos in caeca Barathra relinquit. Uos natura parens, nullacui motus ab arte Prouenit, o Diuae parua concludere gemma Sponte nouem uoluit propriis insignibus omnes Ornatas, mediumque simul considere Phoebum Deposito mitem cornu Citharaque canentem: His ut testatum signis mortalibus esset, Quo numero & quali semper prestatis honore. Ut uideas quandoque bonum sua praedia ciuem Uendentem, patriasque domos, mercesque repostas Fornaces inter uersari, ac follibus auram Captare, in tenuemque, nefas, conuertere fumum Rem, dubias dum quaerit opes insanus, auitam. Felicem tanto dignatum munere Pyrrhum, Et fortunatos licuit quibus ista uidere. Difficilem interea coniunx moestissima uitam Protrahit, illachrymant nati, fit sordidus ipse E lauto, ludusque patens & fabula uulgi. Indomiti hinc uirtus Adamantis multa referi Debuerat, Solis ut quondam Regibus esset Cognitus, utque uno tantum quaesitus in auro, Utque actus ferro durisque incudibus ictum Respuat, atque etiam ferrum dissultet utrinque Dissiliantque ipsis incudes ictibus actae. Quare agite exemptam tenebris hanc cernite lucem Mortales, caecisque uiis auertite gressum, Ac prohibete nefas tantum, & depellite uirus Infectum quo uulgus iners se posse per artem Diuinam miscere manus putat, abdita rerum Quae ualet & causas adeo spectare latenteis. Ut praedura adeo uis haec corrupta recenti Sanguine, calfactoque hirci rumpatnr, & ictu Crebro librantis grauiter per inania ferri. Hanc non impuris manibus fraudator auarum Attingat, decoctor item, quisquisue fabrilis Arte ualet, mollisume etiam, cui perdita cordi Ocia, mercatorue uagus, uel deditus urbi Ciuis, & incumbens telluri aruisque colendis: Et qui multa animo praesertim & magna minetur Uel si qui similes hec uulgo quaerere sueti Fraude mala tantum, uel habendi prorsus amore. At sapiens, superos in primis qui colat, & qui Noscendis penitus causis modo gaudeat, huc se Conferat, hanc totis sectetur uiribus artem. Huic comes herebit grauis exploratio rerum Intima naturae passim uestigia seruans, Tum mora sollicitos cursus remorata sequetur: Ut lapis accessu Magnes Adamantis oberrans Ferrum declinet, uel inhaerens abdicet idem, Irritaque ut tandem faciat concepta uenena, Et pellat de mente metus Adamantina uirtus, Omnia quae quondam fassa est uidisse Uetustas Credula, nanque horum forte experientia Priscis Certior arrisit quae non ostendere sese Quiuit adhuc nobis, seu non genus illud in auro Congenitum pateat, seu sic, ut pleraque falso Nunc alia, hoc etiam non uero nomine dicant Artifices, ideoque ipsa re prorsus aberrent, Quo neque quae Ueteres super his scripsere fatentur Esse, sed in dubium reuocari tradita posse Chrysopoeiae Lib. I. 277 Ipsa hec contendunt manifestis omnia signis. Quaeque erat innato subsidens pondere moles, Iam leuis assensu superas contendat in oras, Duraque mollescat naturam imitata per artem Eximiam, retro quae per consueta reuerti Imperat, ut longo sese forpore recludatur Inclusum semen, uegetantis more, nec intus Ardua constantis metuat iam uincula massae. Nec uirides etiam fas hic transire Smaragdos Indictos, neque enim color est iucundior ullus, Quam quo se tellus horis genitalibus anni Uestit, & ostentat uultu meliore uirentem. At mage nil uiret his, nihil est quod compleateque Contuitu his oculos, satiet minus, ipsaque multo Obscurata acies intentu protinus ipso Aspectu uiridis claret recreata Smaragdi. Quod tibi ne inirum ualeat quandoque uideri, Pullulat interdum proprii uirtute uigoris Auri perpetuum germen, ferturque sub auras, Non secus ac summa fruticis tellure cacumen Exit, & inde sua ui sese extollit, ut Istri Accola felicis saepe illud stirpibus haerens Capreoli in morem nati circundare truncos, Implicitumque etiam saxis inuenit obesis. Fulgurat ut picto uiola Carbunculus igne Mox etiam canerem, uariusque ut fulget laspis. Concolor & fuluo radiat Topatios auro. Innumerasque alias specie, uel nomine tantum Diuersas coepto memorarem carmine gemmas. Utque agiles serpunt ederae, lateque pererrant Amplexae lateres circum, pariesque fatiscit Dirutus, ingressis rimas radicibus, atque Frondibus, ac pretergressis latera obuia ramis: Uerum hec iam satis est leuiter tetigisse uagantem, Atque aliis monstrasse uiam, qua tendere pergant, Si quos forte iuuat naturae occulta subisse, Haec eademque palam dulci fecisse Camoena. Sic Topho inseritur crescentis uiuidus auri Surculus, atque intus partis explorat inanes, Egrediturque illinc, & se diffundit in auras, Aut uarie illius summas complectitur oras, Quasque tenet solide conspersas purus inaurat, Hinc duo praecipue, quae uerset cura probati Artificis, statuo quid primum seligat, & quo Selectum pacto moderetur, & aptius edat, Quo possit modico solui lentoque calore. Nunc age materiam, tantae quam praestitit arti Natura, expediam, ne quis perferre labores Incassum studeat tantos, sed grandia uitet Detrimenta, quibus uesani saepe tenentur Artifices, longe primis dum rebus aberrant, Quas capere, ac solas illos seruare decebat. Est lucus summo secreti in uertice montis, Fons ubi decurrit nitidis argenteus undis, Et specus exesum tendens aperitur in antrum. Intus habet praestans diuino numine Uirgo, Ruricolae Glauram prisco quam nomine dicunt. Huc densos inter uepres angustus & asper Accliuisque aegre perducit callis euntem. Utrumque innumeris prisci inuoluere tenebris, Barbaraque occultis rebus coniungere uerba Haud dubii, centum statuerunt nomina, quorum Quodcunque incertam signaret remque, modumque, Multaque quae lepidi quondam finxere Poetae, Quaeque sacrorum olim ueri uox nuncia Uatum Protulit, his etiam uice sunt interpretis usi, Singulaque exposuere, atque inseruere libellis Ipsa suis patefacta, uelut caelantia pridem Artis opus tantae, cum porro uana Poetae Figmenta illecebris uacuas captantia mentes Commenti, multo fuerint diuersa loquuti. Qui uero incomprehensum & inenarrabile munus Diuinae humanas aduentum prolis ad oras Prefati, haudquaquam parua hec sensere sub ingens Os illud tam magna sonans mysteria Uates. Uestibulum ante ipsum speluncae laeuis & equa Planicies, non ampla tamen, horrentibus umbris Cingitur, ac fluuii ripis, & margine Tophi, Obducta uiridi musco spissisque Corymbis, Ingreditur uero siquis feliciter, omnem Continuo labem humanam, mirabile dictu, Exuit, ac pondus subito mortale relinquit, Et purus penitusque leuis fit spiritus illi, Quique aditus lustret cunctos, agilisque feratur Per cuneos, quib. in mediis sedet aurea Nympha Aures & circu thalams: Haec tamen, haud nullis nostri suadentibus ausi, Uel quod eos ea uana fides tenuisse putandum est Uel sua quod uariis iuuit caelasse figuris. supraque renidet, Quin auri tabulae pedibus calcantur euntum, Atque ipsa ex auro splendet conflata supellex. Taruisiis: Quin etiam huic uni, quo se mollire metalla Inuenere modo, cunctarum nomina rerum Imposuere, quod haec cunctis uis insita rebus Haereat, incipiatque omnes, & compleat una. ne qua titubes in montibus antrum Hoc pete, qui rebus tantis primordia quaeris, Quodque illic uisum fuerit preciosius, inde Erue, nec sumptu nimio, nec parce labori. Cuncta adeo cunctis occultauere, neque illi Nequicquam interdum seriem abrupere loquendo Perpetem, & excursus interposuere uacantis. Non tamen aut uiuum sulphur, tremulumue repones Argentum, uel quae undanti delata uapore Exit ab his primum putrisque infectaque uena. Ergo alte uestigia animis, & rite repertam Materiam rebus tantis per deuia sume. Nam non una tibi regio dabit, aut locus unus. Sed purum atque omni purgatum sorde metallum Accipies, cuius secreta in parte recessit Spiritus, & crassa pressus sub mole latenter Uictitat, ac solui uinclis, & carcere caeco Emitti expectat tenues effusus in auras. Montibus at multae spaciantur Oreades altis, Antra quibus cura est seruare, ingentiaque intus Munera, iam quorum uenientes saepe remittunt Participes, manibus puris & pectore si qui Accessere illuc, dites ubi pectine eburno Aurea perpetuo depectunt uellera Nymphae, Quae prima heroum pubes rate sancta petiuit, 278 Ioannis Aurelii Augurelli Id quoque non opus est, nam cum semel ipse beati Pulueris extiteris compos; Nec timuit tantos per fluctus quaerere summis Tu ducibus ditem sub Iasone & Hercule Colchon. non amplius optes Aut multum, aut ipsum rursus componere, namque Augebis quoties ulli tibi uenerit usu. Alter inauratam noto de uertice pellem, Principium uelut ostendit, quod sumere possis. Illud nec parui facies, quod clara beatus Signa dabit puluis tibi, cum manifestus haberi Coeperit, & uarios ostendet rite colores. Alter onus quantum subeas, quantumque laborem Impendas crassam circa molem, & rude pondus, Edocuit: neque enim quam debes sumere, magnum Inuenisse adeo est, habilem sed reddere massam. Hoc opus, hic labor est, hic exercentur inanes Artificum curae, uariis hic denique nugis Sese ipsos, aliosque simul frustrantur inertes. Sed ruber in primis quanuis optabitur, album Non tamen excipies, quin & magni quoque pendas, Atque atrum, nanque hic operis tibi monstrat aperte Principium magni, secretaeque hostia pandit Prima uiae, ignaru frustra qua uulgus anhelat, Et uaga multiuii callis diuertit in ora. Et nunc urentis latices, Bacchiue liquorem, Nunc olidas miscent lymphas, quae menstrua & ipsi Appellant, ueluti sint, ut que dulcia complent Pignora perfectis materna mensibus aluo. Ille iter inceptum quondam, propiusque peractum Iam medium, ostendit, nec iam procul esse ruboris Indicium, gaudet cum uis humana propinquum Affore opus, quo non maius perfecerit ulla Ars ullis adiuta opibus, licet ipsa potenti Nil non ingenio peragat, quae sidera caeli Suspicit, atque obits signorum inspectat & ortus, Conscenditque polum gradibus subnixa superbis, Ac maris e terrae tractus metitur, & ipsas Innumeras prorsus numero comprehendit arenas Caelestis etiam concentus uoce referri Edocet humana, fidibusque imitata canoris Aetherei septem tentat discrimina cantus. Deinde coquunt lento spaciosi temporis igne Assidue instantes frustra, longique laboris Praemia decepti tarde uentura morantur, Nam uarias rebus formas adhibere serendis Non puduit, quae sic nature monstra repugnant, Hoc opere in toto presertim, quod nihil aeque Postulat, ac quod sit simplex, farragine nulla Rerum alia expletum, quam quae tellure sub alta Continuo puri suffitu sulphuris, atque Comparis attactu uiui conflantur in aurum. Praeparat ast aliter alius, fortasse nec unus Est modus, una modo res ipsa & pura reduci Iam liquido uideatur, & in se sola relinqui. Arte etiam inuentae Leges & ciuica lura, Arte urbes constant clarae, sanctique senatus, Arte regunt reges populos, exercitus arte Ducitur, atque etiam praestans Dux imperat arte. Ars & corporibus fessis diuina ministrat Adiumenta, quibus reparant languentia uires. Ars hic, sed propius Naturam imitata, laboret, Illic ipsa suum constans Natura tenorem, Artificis sed mota manu directaque seruet. Fertilis & terrae cultus non abnuit artem, Cum dura ac sterilis tellus mansuescit arando, Et secreta prius crescunt uineta sub ulmis. Nanque ubi compactum ualida soluetur ab arte, Expositumque extra uenienti ui dabit ultro Sese opus, & certa foecundum prole patebit, Quod superest: Haec igitur, quae nos inter uersantur ubique Tractat, & illa etiam contemplans audet adire, Quae procul a nobis tanto sunt edita tractu. ipsum secreta in sede locabis, Perpetuoque calore, & longo tempore fotum Exercebis, & huic sensim sua pabula reddes. Quin bene si reputes, arti pene omnia certae Attribuit genus humanum, nec dicere quicquam, Aut facere illius recta sine lege requirit. Nec graue decreti spatium tibi temporis esto, Quicquid id est, certo nam prodit tepore quicquid Exoritur, donec perfectu circuat orbem, Quo se uitalis profert in luminis auras. Ac ueluti informis paulatim matris in aluo Foetus inaugescit, paruus dum fingitur infans, Sic locus exceptus dextre, cui semina mandes Aurea, continue producens illa fouebit, Donec inoptatos adolescent edita fructus. Salue hominum praesens simul & gratissima cura Ars grauium, seu te sancta de Pallade natam, Seu famulam potius dicam sub Pallade primam, Nanque ferunt illam proprium seruasse pudorem Semper, eam quamuis adamarit Lemnius heros, Ex quo disiecit patris caput ipse securi, Prodiit unde ferox patrio dea praedita sensu. Tumque ministrabis paruum crescentibus ignem Principio, humentemque, & corrumpentibus aptum, Temperiemque illis, Mariae quae balnea dictant, Inter & humorem statues interque calorem. Quodque fimum falso appellant, & balnea, tantum Tu mitem ac proprium gignendis usque teporem Sufficies aequus, neque enim qui deficit, aut qui Excedit calor, & medium seruare nequit: Salue magna parens iterum, foecunda uirorum Atque operum, tibi tot sacris e uatibus unus, Quos aequo ad tantos gressu procedere riuos Par erat, Aoniis ausim conspergere lymphis Tantarum causas rerum caligine tetra Obductas, atrasque illis detergere sordes Et liquida ablutas aspergine ferre nitentis Ante oculos. Sed Alternat uariatque uices, hic profuit unquam Natis, aut certo nascendis tempore rebus. Materiam quoque nec multam concludere parua Pyxide curandum est, modico nanque ipsa calore Haud poterit resoluta suas expromere uires. ergo cum tu deprehenderis arte Eximia seriem tantam, & manifesta colorum Signa, procul longi speres promissa laboris Praemia, nanque tibi diuino munere puluis Presto erit auripotens, parua qui quodque metallum Parte sui purum subito couertet in aurum. Chrysopoeiae Lib. Ii. 279 Quin etiam ut sensim madeant, & mollia perstent, Magnum opus, & quo non credas operosius ullum Esse aliud, nec quo magis ars se maxima iactet Praeterea haud aberit longe, quin cetera de te Percipias ipso, nam uinclo iuncta tenentur Cuncta uno, hincque modus lenti deprehenditur ignis Et locs, atque deces lapidis mensura futuri, Et color optato uarie sub puluere fusus, Quoque modo augendus, deerit forsitan ante Conditus, & multo durarit tempore puluis. Ac ueluti modicus, si forte coagula desint, Caseus extemplo lympha resolutus & igni Adstringit plena liquidi mulctraria lactis: Omnia quae laeto passim tibi certa patebunt, Si rerum seriem longo seruaueris usu. Cogit & alterius lac in se uertere formam. Sic argenta sacer puluis liquentia sistet Sidereaque auri specie donabit, ut omni Praestent, & nullo prorsus superentur ab auro. Ipse etiam augetur puluis, ne forte labores, Neue iteres opus expletum semel, addere summam Uim licet, ut minimus tuum puluis denique uiui Immensam argenti ualeat couertere molem. Et quandoque probus non dedignabere forsan His equidem dignas meritis persoluere grates, Qui procul ignari linquens ludibria uulgi Nunc iter ingrederis nobis ducentibus arctum Usqueadeo, ut paucos capiat, paucosque remittat Incolumes, crebris laceros quin uepribus omnes Id referat, nisi quos alta sub rupe relinquit Errantes caecis in flexibus, unde nec ipsi Se unquam, mortalisue mans miserata referret. Seu leuis & nulla demum non parte solutus Spiritus ingreditur longa in penetralia densi Corporis, & toto penitus se uiscere miscet. Seu potius longo concoctus tempore puluis, Compressusque diu, multumque & saepe reductus In sese, proprium cogit densetque uigorem. Sed tu ne dubites sinuosa errare per antra, Caeca reges filo uestigia, quod tibi nuper Ostendi, ut tutus ferres tutusque referres Ipse pedem, quod si finem assequerere beatus Optatum, Diuis ageretur gratia primum, Deinde mihi merito: Utque Croci exiguus pura flos sparsus in unda Immodicum grato diffundit odore colorem, Plurima sic agitans contracto in puluere uirtus Obuia percurrit liquidi loca cuncta Metalli. tibi qui praesentibus illis Consului, uerum si non contingere metam Forte darent superi, coeptum sed sistere cursum Esset opus, casu quo saepe humana laborat. Seu nulla hic ratio est hominum dephensa sagaci Ingenio, quare uis paruo in semine tanta est. Conditio, at saltem falsi mendacia uulgi Exagitans, alios errantes cernere possis Illud sepe etiam in primis, iterumque monebo, Ne, si rara tibi contingat gratia caelo: Herculei neque enim lapidis si forte requiras Inuenies causam, qua ferrea uincula nectat, Et trahat abiuncti pondus per inania ferri. Ianque aliunde sibi nemo sperauerit, ulli Hanc uix insinues caro fidoue sodali. Nec mins unde regat nautas, & uergat ad Arctom Spectantes parua clausum sub pyxide sidus. Nedum aliis reseres, ea nec te noscere iactes, Quae scieris, uerum secreto in pectore seruans Tecum habita, & tecum tantum ipsa arcana reuolue, Nam suspecta probis ars ipsa inuisaque multis. Multa tetigit sacro inuolucro Natura, neque ullis Fas est scire quidem mortalibus omnia, multa Admirare modo, necnon uenerare, neque illa Inquires, quae sunt arcanis proxima, nanque In manib. quae sunt haec nos uix scire putandum, Est procul a nobis adeo praesentia ueri. Inuisos etiam cultores efficit artis, Mendaces adeo multi quacunque uagantur, Multaque polliciti uane, quae multa nec ipsi Resciuere, neque est illis ea noscere promptum, Qui recta, quae nos ducit uia, prorsus aberrant. Ne tamen haud speres artem perdiscere posse Difficilem, atque aliis grauiorem, percipe iam nunc Quae dicam, & posthac alta tibi mente reserua. Quae sciri poterunt, ea primum sola putabis Cognoscenda tibi, dehinc ordine cetera disces. In primis etenim rerum cognoscere Causas. Multos quinetiam insignes, & caetera doctos Uidi cuncta equidem tractare, & pendere magni, Quecunque ignarum probat ac ignobile Uulgus. Quid? qui derident omnis, quae maxima turba est, Artifices, tanquam nihil hos intersit & illos, Atque uno pariter pendunt examine cunctos. Ne dubita, nam saepe ferunt quaerentibus illae Sese ultro faciles, si quem uia recta reducat Continuis ad se gradibus, nec sistere detur Ante illi, quam se thalamo concludere possit Quo se maiestas ueri ueneranda receptat. Illic quae fuerint fingendis prima Metallis. Semina uisuntur, quaeune his coctura serendis Diuersas adeo coniunxerit ultima formas. Sunt qui saepe petant, quae nam sit causa quod usquam Aut unquam tantos inter, qui talia curant, Apparet nemo, qui re miracula tanta Coprobet, idcirco nullam, quam dicimus, artem Esse, sed ingentis nugas, & inania mentis Insanae commenta sibi manifesta uideri. Sed quis tam fragili munitus robore pectus Non queat haec ulli nunquam reseranda tacere? Nec minus apparet ratio qua posse Metalla Ipsa uices praepere suas, alienaque ferre Imperia, aspicitur, necnon e gignere, si qua Ars iuuet, atque manuum Naturae porrigat aline. Nam quem non prohibet rerum prudentia fari, Quae sibi continuo, fuerint cum dicta, nocebunt? Tutus ab insidiis qua se uirtute tueri Posset, qui prae se ferret, se condere paruo Diuitias loculo ingentes, quib. undique regum Et regna assurgunt, & opes, opulentaque cedunt Omnia, tanquam illis sint unis quaeque minora. Thesauros igitur tantos componere siquis Iam potuit, mire sub amica silentia seruat, 280 Io. Aur. Augurelli Uerum id praecipue moueat, quod munere dignus Hoc ipse euadas tanto, quo maxima possis Intimaque ingentum penitus primordia rerum Noscere, quas facile haud unquam Natura crearit Ni quis eam exteris iam nota adiuuerit arte. Quod quoque tu facies, neque te desistere coeptis Id moueat, nullos opibus quod talibus auctos Uideris, aut uulgo sese ostentare beatos. Que qui scire queat, felix queat haud minimus idem Esse, nec optandum quicquam fortasse relinquat Praeterea, quod non inuentis talibus ipse Posthabeat, laetusque uelit fecisse minoris. Nec quoque te grauia hec, atque importuna retardent Tempora, quae nunquam miseri sperauimus ante, Hostis ut heu mites inuaderet has quoque terras Barbarus, & longo seruatam tempore pacem Perderet usqueadeo, nedum turbaret iniquus. Mens etenim arcanis solum contenta reclusis Gaudet pars nostri melior, nec plura requirit Cum sese in ueri secessus intulit altos. Nunc licet inuasas urbes, direptaque passim Oppida, nunc turpes praedas, raptusque nefandos Audire, & miseris iniecta incendia uillis. Naruisiam unde suam tristis flet Musa Bononi. Turpatos etiam cultus, uiolataque foedo Milite templa deum, scelerateque insuper usta, Et confusa simul diuina humanaque tantum Bella nefas, scelerumque parens discordia nectit. Ioannis Aurelii Augurelli Chrysopoeiae Liber Tertius. Protinus optatos opulenti pulueris ortus Exequar, hanc etiam solertes sumite partem Artifices, animoque diu uersate uolenti. Maxima iam uobis grauium miracula rerum, Ingenteisque ausus, artisque ex ordine summae Ignes, & spacia, & numeros, & pondera dicam. Pectora quinetiam diro commota pauore, Et concussa hominum paucis sic ante diebus Cernere erat, ueluti dirarum agitata flagellis, Ut sibi quisque nouas trepidaret querere sedes, Collectisque opibus propriis oneratus abiret, Atque solum linquens patrium se ferret ad urbem Reginam, magna quae cingitur amphitrite, Tanquam illo sub tuta forent tunc omnia caelo, Quo sese quondam fugiens electa recepit Ges Italum, ut paruis scopulis seruaret & unda Se modica, immensus totam cum exureret ignis Italiam, accensus saeua pene undique ab omni Barbarie, & multos duraret fotus in annos. In magnis labor est, necnon par gloria, siquem Respiciunt placido praesentes lumine Diui, Insequiturque ardens uelut inde accensa uoluntas Ne uos difficilis rerum experientia turbet, Neu me dicendi nouitas ingrata retardet. Tu quoque, si quid adhuc tibi, quae praelusimus, Tentarunt pectus, uotis persepe uocata ( almum Nympha mihi, dudum sacri custodia fontis Extremam tantorum operum ne desere curam Hanc nostram oramus. Quare age, quo magis haec fortunae subdita cernis Que boma mendaci mortales nomine iactant, Illius aduersum uiolentos fulminis ictus Praesidio hoc stabili temet munire labora, Ut si forte metus pauidos inuaderet unquam Nos iterum horrends, quem Rex hominumque deumque Iniustos potius conuertat iustus in hostes, Ipse tibi atque tuis & amicis commodus adsis. Nec, si quae maximus Ille tuus cecinit Uates ornantia supra ( olim Tellurem complexa foues, contemnere prorsus Inducas animum, quae nos imitamur, & ipsis Illius impressis quae nunc uestigia signis. Nanque ubi diuinum secrete munus habebis, Diuitibus cunctis opulentior ipse sub ala, Aptius, aut loculo quouis, nulloque labore Quo te cunque pedes, quocunque in tempore tecum Omnia securae gestabis commoda uitae. Ponimus internae scrutati uiscera terrae, Ne uelut ex alto penitus despecta refutes. Quin uideas siqua pariles ea figere sorte Conamur paruo uadentes grandia passu, Sic eat aeternum puris tibi leniter undis. Mincius, & tenera praetexat arundine ripas. At si pax iterum nos exoptata reuiset, Quam prope iam, siquid ueri mens augurat, esse Credimus, & nobis missum diuinitus iri, Quo potiore queas tranquillae munera pacis Exercere modo? quam quo seu seria tractes, Seu tibi sint cordi lusus, & honesta uoluptas, Utraque tum frugi possis tum iustos obire. Principio spontis propriae, semotus ab omni Sit cura, & uitam tranquilla per ocia ducat Secretus, latitansque etiam, cui talia curae. Nam neque auaricies, neque honorum insana cupido Nec qui perturbant reliqui mortalia corda Affectus, uarieque mouent, & inaniter angunt: Illi sit non ampla quidem, sed commoda multis Tractandis domus, & uulgo que abiuncta recedat Quaque locis habeat secreta cubicula certis: Illecebris poterunt ullis te uincere, tanto Praesidio, ac placidae mentis munimine tutum. Quo nullis aditus pateat: ni forsitan ipse lusserit huc famulos non nil inferre minister, Qui neque quid gestent norint, nec cuius in usum. Sed neque bellorum diri motus, neque pacis Alma quies tantum moueant te quaerere causas Rerum adeo obscuras, nec opes, nec commoda, quante Perpetuo quocumque uoles tam multa sequentur. Hic breuis aestiua spaciantem porticus aura, Et modica exceptu brumali tempore seruent Atria, contineantque domi, nec paruulus absit Hortus, ubi uacuum toto se exerceat anno, Chrysopoeiae Lib. Iii. 281 Exemptum fouet ille, nec excedentis adurit Tum uirtute caloris opus, frigere nec ante Permittit, quam se mire componat, & ante, Quam sese propria perfectum sponte reponat. Et uelut huic tantum studiose deditus instet, Semina nunc olerum properanti seligat ungue: Hic mihi composita dedatur mente Minister Magna etenim referam primum, tum plurima fando Commods expediam, que prisca & barbara turba Subticuit, quaeue ipsam etiam celasse uolentem Crediderim, aut uerbis nescisse potentius uti. Nunc eadem excultae telluri condita mandet, Mox animum, atque oculos pascat florentibus herbis Huc etiam interdum dulceis admittat amicos, Dissimuletque, domi quid agat, gratoque sodales Detineat lusu captos, suauique lepore. Haec ideo lingua nunc illustrare Latinorum Ausus, quinetiam numeros his addere conor, Grata magis doctas ueniant ut missa per aures. Interea non ille tamen cessare calorem Occultum sinat, Aurigerum si forte locarit Semen, ubi proprios aeui iam compleat orbes. Aut si id continuoque igni, multoque labore Abstrusum in uenis auri perquirere tentet. In primis auri lamnas, ramentaue puri Accipiens, crebris contundes ictibus, atque Pulueris in morem triti, aut fluuialis arenae Diminues, longumque teres, quo denique putri Humore ex sese interius resoluta liquescant. Atque ideo haud ab re fuerit, quaesisse fidelem Muneris egregii socium, longique laboris, Interiore domus se qui tum parte recondat, Inque uicem partitus onus curanda ministret. Proderit huc etiam largos infundere rores Seminis interdum proprii, ne forte alienum, Ut docui supra, quicquam miscere labores. Ni quod multa queat conectere, forsitam addas Quodue etiam sparsum rebus communiter insit: Est etiam non illa quidem postrema beati Artificis ratio, qua se commendet, & ipsum Diis ops eternis, neque enim sine numine diuum Hec ueniut, neque ad hec ulli adispirare licebit, Qui non rite deos studuit sibi adesse precando. Nam simili gaudere suo simile omne putato, Atque etiam exterius simili quodcunque iuuari, Praesertim cum naturam natura requirat, Atque amplexa parem contraria cuncta recuset. Sic quoque non digitis, aut plectro pulsa, mouetur Forte fidis, tanquam fidibus tunc assonet ictis Ipsa, quibus fuerit concordi consona uoce, In cunctis adeo rerum cocordia pollet. Quare id ne pigeat, quodcumque est, querere compar, Aut ubicunque latet, seu montib. abditur imis Uel maris eruitur scopulis, aut fontib. haeret In mediis, alto uel se producit olympo, Seu quacunque patet, seu parte abscoditur omni. Quicquid id est, totoue orbis se corpere miscet, Cuius praeualida tam compacta resoluas. Ipse ego, qui tantum haec tenui nunc carmine tento Pandere, ter Musis feci pia uota, precesque Intendi manibus supplex, & pectore puro, Unde mihi insolitum caelo adspirare fauorem, Paulatimque nouas in carmina surgere uires Sentio perque altos colleis, atque auia ferri Per nemora incertus uideor, ducor sed auenti Mente tamen, quo fata ferunt, ut prims amoeno Ex Helicone sacra referam mihi fronde coronam, Primus & Aoniis intextam floribus Aram, Quae mihi cum fuerit teneris erecta sub annis Et Phoebo, Phoebique choro, Genioque potenti, Stat inaris Adriaci secreto in littore ducta Ad culmen, placidis qua fertur Ariminus undis Aut rapitur torrens uastum uiolentus in equor, Inclyta dum subter pontis monumenta uetusti Praeterit, & dulcis undas permiscet amaris. Ergo ubi iam humescent, angusti uasis in alto Fundo compones ipsa haec non ordine nullo, Nanque per aequa tibi maneant dispansa necesse est, Ut calor ex aequo penetrans per cuncta feratur Unus, & ex omni compellat parte uaporem. Nunc, quibus exceptum rebus componere possis, Instituam: Uas illud, ubi perferre calores Immensos opus est aurum sic rite peractum, Est genus indomitae mirum telluris, Hiberus Qua fossor uitreas Italum transmittit ad artes. Propterea inceptas artis, operumque labores Prosequar indictos prius, & fumantia circum Tecta ferar Diuum, tenues qui follibus auras Captant, & liquido distendunt aere caminos, Et iam Cyclopum fremitus audire uidemur Cominus ingentes, caelumque incudibus actum Murmurat, & longo Chalybum stridore liquentum Insolitisque mihi resonat mugitibus Aetna. Hac etenim argilla fictis uitrarius ollis Uitra liquat feruens, eademque liquentia totas Noctes atque dies longo depurat in igne. Seu quis sementem faciendi quaeritat Auri, Seu prius Argenti recte primordia poscit, Nosse gradus primum uarios ne spreuerit ignis. Sunt plures etenim, per quos procedat, oportet. Hanc igitur primum creta compone tenaci, Qua figulus currente rota surgentia profert Uascula, & his pergit gratas inducere formas. Sed duo praecipue, Naturae est aemulus alter Tranquillae, ast alter uiolentae conuenit arti. Est etiam Euganeis tellus in collibus atra, Sulphurei ad fontes Aponi qua semita ducit. Nec minus effossis puteis quandoque subalba Eruitur, marmor referens persaepe uetustum. Quas ut tu cunctas una coniungere cures, Est opus, atque adeo manibus miscere subinde, Unam quo pariter possis inducere massam. Nititur hic operum immensa ui trudere semen E solido innexum miris campagibus Auro, Cum prius, ut tibi mox reserabo, solueris aurum, Reddiderisque humens, necnon & putre, subactumque Ut facile id ualido demum patiatur ab igne Exhaletque tumens, atque in sublime feratur. Inde scyphi speciem oblongi simulantia finge Pocula, queis etiam parua circundare zona 282 Ioannis Aurelii Augurelli Os summum studeas, illis aptentur ut alte Uitrea uasa super tenues captura uapores. Siue animaduertas, cur non se roscidus unam Induat in speciem simili conceptus ab ortu, Nanque ubi ros purus cupidis influxerit illis, Conspicitur toto diffusus corpore candor. Turbidus at foetum prorsus sordescere cogit. Quem rursus uideas caelo pallere minante. Nec minor illa quidem fuerit tibi cura Camini, Quo ualidum accendas ignem, multumque diuque Accensum summa foueas industrius arte. Hunc igitur duplici munitum pariete firma, Compositoque apte limo duc omnia circum. Quippe illo constant, caelique his maior inest uis, Quam maris, hinc uariant, & plurore uicissim Nubilis est illis color, aut pro luce serenus, Dum fouet alba senis Tithoni Aurora cubile. Nec mihi displiceat uinclis precinctus & aere, Et silice intectus dura, quae tegmine ferri Fortior, hoc melius tanti uim perferat ignis. Hinc etenim pasci tunc illas cernimus, & cum Se tempestiue saturent, grandescere foetus. Comprimitur uero, si fulgurat, ipsa repente Concha pauens, restatque minor ieiuna timendo. Hac quoque continuo multoque foramine comple, Uascula quo possis illic tam multa locare, Quam multa est operi satis; & quam multa labori. Uerum si intonuit, pariter compressa pauensque Inflatam uento speciem, & sine corpore gignit. His ita compositis, cum primum accenderis ignem, Aestuat is clausa rapidus fornace, feritque Uas recta inferius, totumque ignescere cogit. At proprio quondam species madefacta liquore Aurea, quis credat? Atque hi concharum uere perhibentur abortus, Nam cute multiplici sani constare feruntur, Et penitus solido compleri corpore partus, Atque ita, quo callum reputes id corporis esse, Quod sale permulto soleant purgare periti. tamen haec uidere periti, Soluitur, & spondae paulatim uasis adhaeret, Mox petere hinc sensim uiri conuexa uidetur, Duraque quae quondam fuerat, & densa, grauisque, Mollis habet, uolitatque leuis, & rara fatiscit. Id mirum est, caelo tantum gaudere sereno, Sole rubere illas, candorem & perdere, & ipsum Custodire ideo mersas pelago altius, atque Se radii ualeant usquam contingere Phoebi. Flauescunt tamen, & rugas traxere senecta, Nec constat uigor ille, nisi durante iuuenta, Quem petimus, sic his etiam longa officit aetas. Quin niueo candore etiam fucata renidet Principio, mox caeruleo pallore repente, Et uiola leuiter tincto perfunditur omnis, Quae prius astrorum caelique imitata colorem Fulserat, atque Auri fulua perstabat in aura. Non tamen indicium facient haec una, sed ipsum Illius interea licet obseruare saporem, Haeserit os circum uix perceptus amaror. Haeret & interdum duris uetus Unio conchis, Quem neque ab his ualeas nisi forti auellere lima, Quanquam omnis pariter proprio sit in equore mollis, Exemptus uero durescat protinus idem. Indicio est etiam sonus hinc obtusus, & aure Deprehendi haud facilis, necnon odor haud grauis, & si Sulphur extemplo paulum spirauerit atri. Quid? At si forte manum capientis praeuidet ipsa Concha, statim conpressa operit seseque suasque Intus opes, se gnara peti uiolenter ob illas, Atque ita praeueniens acie proscindit acuta Saepe manum, & poenas decepto sumit ab hoste Denique quod solers fumi prudentia Uatis Esse apibus circa regem miratur, id ipsum Obseruare ferunt Conchas, ut grandior aeuo Imperet, atque alias pastum praecallida ducat: quod & interdum liquidam se fundere in undam Ipsa uidetur item, quae sursum repserit ossa, Usqueadeo non grande semel mutarier Aurum Uisum est, & superas ferri graue pondus in auras, Hic liquor est, qui si certo sit tempore lectus, Bina ministeria ex fese praestabit abunde, Alterum, ut hinc aurum proprii quandoque liquore Seminis infundas, ipsum cu soluere primum Coeperis, & prima simul id contriueris arte. Quae si forte capi, nam haec urinantibus una Cura est, contingat. Alterum erit, quod cum hic docte immiscebitur humor Forsitam aduectas Indo de littore Baccas, Cum senio obductae non nil pallere uidentur, Restituet quondam proprio candore nitenteis. Aut ex arte nouas etiam, si forte cupido Id facere incessit unquam tibi, fingere posse Perspicuo inuenies illo puroque liquore. palantes protinus omnes Includi reliquas facile est tum retibus, atque Incolumi quo maior erat fiducia rege, Hoc illis capto subit inconstantia maior, Usqueadeo in cunctis ductorem amittere magnum est Praecipua his uero dos est, aequisiimus orbis, Candor item aethereus, tum limpids undique leuor, Et magno pariter iustum sub corpore pondus. Sed satis haec, nequa uidear contendere summis Ipse uiris, merito sibi qui peperere uirentem Semper, & in nullo languentem tempore laudem, Nec mihi certandi ueniat tam uana cupido. Tu modo, cum dabitur, collectum rite liquorem, Nam non saepe fluit, tantos seruabis in usus. Qd siquando sequens rerum pulcherrima, quoddam Egregium meditari opus, & componere uelles, Pulchrum aeque haud quicquam, nec tam mirabile possis Deligere, humanam quod tuc imitere per artem, Has adeo circum ludit Natura creandas, Seu cum se summo pandunt in marmore Conche, Ut genitalis eas anni stimulauerit hora, Implenturque leui conceptu roris hiantes, Et grauidae certo mox edunt tempore foetus, Aetheriusque illis fit candens Unio partus. Nanque illo sparsus pallens prius Unio candet, Quin nouus efficitur, si post componere cures Caetera, quae cura nihilo maiore parantur, Ut referut, qui hec egere & scripsere docentes. Possem multa tibi quaerentum inuenta referre Chrysopoeiae Lib. Iii. 283 Quales attonita stupidi percepimus aure Littore nunc Ueneto, Pataui dum magno ad urbem Rex sedet, & latos diuerso milite campos Occupat, at contra Uenetus se exercitus intra Continet, & uariis arcet terroribus hostem. Artificum, qui dum res has scrutantur, & errant Nunc huc nunc illuc, alienaque saepe secuti, Quam peterent, miranda alias, nec cognita pridem Inuenere, quibus fruitur nunc uita repertis. Sed quid in haec fando diuersi uenimus an quid Nos & agit, quo nunc uertit fers omnia Mauors? Pierides contra contendite: nam neque uobis Unquam aberunt, ausint quid talia: sed neque munus Ingratum est quod cumque paro: Ut qui uitra adeo uarias imitantia gemmas Effecere prius, necnon qui Nitra Salesque Iniunxere simul lymphis & Alumina primi, Seiungique aliis Aurum docuere metallis. namque hoc mihi tantum Iussistis, quod & ipse lubens praestare laboro, Aequo in his quanuis labor est, & gloria dispar. Uel qui tot nobis etiam ostendere colores, Purpureum uiridemque, aut quo caelestia tecta Interpicta micant, & crebris ignibus ardent. Seu quem floriferi tranquillo tempore Ueris Leta maris summas spargit Galathea per undas. Quem facere eximia si qua cupis arte colorem: Nunc age continuus calor, & secretior ignis, Quo fouet ac reficit sese uis seminis intus, Edetur, tempusque sacri geniale Hymenaei, Perpetuisque almi succensa cubilia tedis Coniugis, & ueri Ueneris dicentur Amores. Ergo niuem cum tu uitro deraseris auri, Hanc Hyali paruo rursus in uase repones, Cuius item modicum feruenti os obstrue uitro. Tum tibi seu lapide excisum formare caminum Siue luto fictum, studeas, cui subdita lampas Ardeat assiduum producens usque teporem, Quem super impositus dense cinis aurea seruet Semina, quae fundo phialae claudantur in imo, Et uitreo dum uase diu conclusa coquuntur, Ostendant prima uarios in fronte colores: Nanque illum nobis etiam natura ministrat Inuentum scabris in rupibus, hic tibi nulla Proueniet de parte magis, quacunque uel arte, Caerula qui placidi referat Neptunia ponti, Quam qui praetenuis flauo detergitur auro, Hunc adeo ex sese profert & detegit ultro Aurea Cyaneo conspirans aura colori, Cum floret mirae in morem rubiginis aurum Suspensum supra os ollae candentis aceti, Marmoreoque etiam completae puluere primum, Deinde fimo in putri, iugiue humore reposte. Namque ipsum quoniam prae cunctis querimus atrum Post quater undenos soles cum noctibus actos, Unde color tota candens educitur arte, Ex atro ad candentem alios extare necesse est, Quos spectes medios inter contra ina sensim Apparere tibi: nanque hoc natura requirit, Quo sibi conueniat concors, atque undique tota, Nec nisi decursis spaciis extrema tenebris: Omni nanque dabunt tibi tot se parte uidendos, Quot trahit aduerso solis splendore colores Iris, ubi terris caelo incuruata recumbit. His ergo atque aliis, quos enumerare colores Longu esset, cuncta in tabulis simulata reponunt Pictores, quaecunque procul propiusue uideri Contigit, ut Prisci mira expressere, neque ulli Non eadem mire nunc & pinxere Minores, Quos meus ingenio cunctos imitatus & arte Iulius, effingit quicquid natura sub ipsis Exposuit diuersa oculis, seu surgere montes Aerios, imasque fimul subsidere ualles, Collibus atque etiam introrsum protendere hiatus Aspicias, uacuisque ipsos se findere rimis. Aut quot saepe leui motu uariata uidemus Colla referre auium, quas luno iungere curru Ante alias omnes uolucres dignata, superbis Centum Argi uoluit praetexere lumina pennis. Ast ubi se fusco perfuderit ipsa colore Massa, putes proprium te suffecisse teporem, Quo femella marem suaui complexa foueret In gremio: Seu petere exiguo comprehensos margine cures Prospectu late campos, & florida rura, Fluminaque immensas inter currentia terras, Et maria, atque lacus, uiridique in gramine fontis, Quo Nymphae, Satyrique, & monticole Syluani Conueniunt, caeloque illic & sole fruuntur Quisque suo, uariis intenti lusibus omnes. ast illi sensim instillaret amorem Fotus amans, dulcique simul langueret uterque Connubio, & ditem proferret denique partum. Multaque praeterea, quibus artes haud pudet uti Ceu propriis reliquas, si qua immiscere metallis Pergit rite manus, ut cum spirantia quondam Aera Myrho, uel nunc eadem cum excudere Crispus Certat fingendi praestans & fundere iuxta. Multaque construere, & multa admiscere, suumque Sufficere his ignem doctus. Hinc ea paulatim pullam deponere uestem Incipit, & sese pallenti obducere palla, Inque dies minus atque minus pallere, neque ullo Cessare interea momento temporis unquam Saepius innumero conspersa colore uicissim, Quin albere iterum maturet foedere tanti Coniugii iuncto, quo iam resoluta latenter Putruit, & uires quo nunc recreata resumit. Hic igitur ne qua tepidum summoueris ignem Et genitalem intus uim ui subeunte foueto, Ales ut assidue tepidis super incubat ouis, Nascendisque adhibet pullis intenta uigorem. Nec inaniter illum Crediderim arcanam meditatum plura per artem, Qui genus id nuper tormenti ex aere peractum Horrendum miseris edit mortalibus, altos Quo murorum apices longe quatit, & graue pondus Machina terribili iaculatur in aera bombo, Quo tellus tremit assultans, atque oppida circum Icta procul diro strepitu, ceu fulminis, horrent. Quem tu continue morem seruare memento, Hanc ut, dum Phoebi circum se uerterit orbis, Plurimus exacto comprehendat tempore candor. 284 Ioannis Aurelii Augurelli Quin frustra Phauns Pico satus, & Iouis almus Ipse nepos, merita ferretur laude, quod olim Primus ad Hesperios specubus de permpserit altis Argenti late uenas, primusque per ipsum Aurum aditus tantos tellure recluserit ima, Horum conditio si qua uilesceret arte. Haec tibi tangenda est duranti denique meta, Hic equus est soluendus, & hic iam terminat equor, Quo cursum tenuisse diu laetere laborum Tantorum, & longum patienter multa tulisse, Ac iam tempus adest, quo felix praemia sumas Debita, quae tanto demum sudore pararis. Uerum id non agimus: Accipies igitur uiui de more subactum Argenti pondus, triquetroque in uase repones, Quo calefacta solent immissa metalla liquere, Cuque tibi in medio uas ipsum aptaueris igni, Coeperit & misso sursum feruescere fumo, Pulueris exiguam perfecti proiice partem Desuper, & tantis succendas follibus ignem. non omnibus omnia nanque Scribimus, hac tota uulgus sed parte perosi Ludimus, & procul hinc certum est arcere profanum, Et terrere etiam scriptis, ne attingere sensu Speret, que paucis canimus prudentibus, & que Non tanquam artifices, sed ut olim caetera, tanqua Scrutantes opus id naturae, dicimus, & quae Uix illis pateant magno percepta labore, Qui moniti nobis dignique ad tanta uocantur. Nanque id continuo, quod tu mirere, liquescet Argenti in speciem, quam fusam deinde canali Angusto in gracilem uideas durescere uirgam. Praesertim cum rite uolunt indicta relinqui Nonnulla, aut dici scelus est ea quippe nefandum, Ni penitus caecis ambagibus inuoluantur. Non tamen hic prorsus sistendum est, eia age longum Ingresso tibi restat iter, quo pergere cura Strenuus, & quondam felicem perfice cursum. Ac nonnulla etiam ( quod parce nos tamen ultro Fecimus ) interdum sparguntur falsa: neque illic Omnia praecipue credas tibi uera referri, Ars ubi secretos duci tentatur in usus, Atque ubi quo pacto sese experientia promat, Prodimus addicti perplexae legibus artis. Nec mihi det uitio quisquam, si condita claustra Naturae reserare nimis, uel inutile forsan Humano quicquam generi proferre uidebor, Cum, ueluti cunctos auro ditescere uellem, Ipsum qua fieri possit ratione docere Tentabo, abstrusum quod sic natura sub imis Montib. Quin ubi naturae uires aperimus, & artem Illius asseclam decernimus, atque ubi primum Esse hanc, mox que ea sit, ostendimus, omnia passim Uera tibi porro occurrent magis, & magis inde Omnia percipies, quae sunt ducenda sub usum, Quam illinc, artis ubi nobis modus ipse doceri Est uisus, nostroque parens fieri documento. occuluit, quo gens humana per omneis Id peteret patiens atque exantlata labores, Quoue uno preciique modum summamque tenerent Morales, illoque foret mutatio rerum Aequior, & uarias inter commercia gentis Apta magis. Nec fuit haec fandi tantum sententia, quantum Hic mihi nescio quis furor incidit, unde fauenti Numine non trito ductarer calle sub alta Culmina Pieridum, letosque inuisere colles, Et fontes haurire sacros, & carpere frondes Sperarem, doctae iam praemia frontis honesta, Atque adamata mihi, & multos quesita per annos. Haec nam sollicitas inhibent solatia curas, Hic amor, haec uacuam tenet oblectatio mentem, Gratiaque, atque una haec aninm complexa uoluptas Explet, & hinc totum percurrunt gaudia pectus Gaudia Castalidum dono concessa sororum. Quod si certa produxerit arte In lucem id quisquam, uulgoque ut pergat in usum, Fecerit, atque ideo preciosum ut uile putetur, Continuo exciderint reliquae tam segniter artes, Quantum haec extulerit caput indefessa, neque ipse Forte pater curis acuet mortalia corda Amplius, inde graui passus torpere ueterno Omnia, uel potis sceleratum mox genus omnem Iusserit humani speciem mutare decoris, Ipsum autem, ut uariis agitauerit ante periclis Autorem sceleris tanti, aut detrudet ad orcum Fulmine, uel celsa religatum in rupe perennes Aeternum poenas coget dare: nam quoid Olympo Ossa superpositus, necnon & Pelion Ossae Coeumque lapetumque magis seuumque Typhoea Finxerit horrendi Iouis ira, & fulmine dignos? Ergo hinc digrediens edico, ne quis ab igne Amoueat, quod rexit opus, ne forte remittat Conceptum durante diu uirtute calorem: Sed contra intendat potius, quo perferat ipsum Tacta manus tamen artificis, ne quon mouentem Uim sese excedat calor, at tam iugis & equus Perduret, quam laeta illum natura sequatur. Aut magis ethereis subductus sedibus ignis Caucasea meritum uolucrique & rupe Promethea Quam, qui hac imprudens aurum inuulgauerit arte, Dignus erit poena simul ut multetur utraque? Ergo, quin pergas, tunc te mora nulla retardet, Desieris cum iam ulterius proferre nitorem Sperati & demum iam tum candoris adepti: Sed tamen ut properes obstet patientia semper Fida comes, quae te pariter ne longa moretur Ipsa dies, faciat. neque enim tibi tempore parta Tanta breui speres, quae si conquirere possis, Nulla aque quaerenda alia, aut optanda relinquas. Cauerat hac princeps re forsan Claudius una, Flexibile ut fieret mirando examine uitrum, Detraheret ne quid precia olim imposta metallis Uidit idem inferior logo post tempore Cesar Ipse etiam fortasse, artis cum perdere tantae Artifices uoluit, iussitque exurere librum Multorum aggestum cumulum, dum forte peragrat Milite composito Aegypti ditissima regna, Et timet imperio Romano prouidus arte Ex illa, & multis opibus tunc inde paratis. Hic itaque ulterius postquam processerit ignis, Non unus color, aut facies spectanda, sed ante, Chrysopoeiae Lib. Iii. 285 Nam seu materies habilis quandoque reperta Acceleret cursus, eadem non apta retardet, Seu calor intensus paulo mins. aut magis equam Mensuram exuperet, uariet tempusue, locusue: Hinc tibi, si spectes, ratioque, & causa patebit, In longum tanti spacium quae duxerit ortus, Fecerit aut breuius: Quam tibi purpureus se proferat ipse uidendum, Paulatim croceo perfusus candor amictu, Et uarie immutans, totum durabit in annum, Cum ruber ostendi mox coeperit, atque sub altam Perspicuus florere cutim, uiolaeque rubenti Assimilis, iuxtaque nitens Tyrio hyacintho. neque enim quem septims edit Mensis, erit fallax hominum partus. Haud tamen hic etiam sistas, sed protinus ultra Perge, nec a recta, qua te uia ducit, aberres. Nec & hunc, quem Protulit undecimus, non uerum dicere possis, Quanquam hec in superos soleant & in astra referri. Sunt qui deinde tamen non paruis ignibus illum Noctes atque dies septem in fornace perustum Detineant, donec magis hic densetur, ut aiunt, Quod tamen haud omni sapiens ex parte probarit. Nam facere haudquicquam simile huic natura uidetur: Tum tibi ne in mentem ueniat, nec suadeat ullus Ut quicquam immutes ignem, ni forte parumper Intendas, quem ferre tamen uel tangere possis, Cum libet, illaesus, que fit tibi meta, modusque, Quo nihil hoc toto seruandum tempore credas Esse magis: namque hoc naturam imitabere tantum. Coeperit at si quem, seruat mox una tenorem Semper, & incepto quae sint diuersa refutat. Caetera, si pecces aliquid, uel forte relinquas, Corrigere, aut rursus componere, nil prohibet, si Recte animaduersa haec pridem, & quaesita fuerunt. Hec tibi quo totum peragant, quem circumagis orbem Rectius, integri, moneo, ne spreueris anni Obseruare tuis in rebus tempora passim. At si desistas, quo uis intermoriatur, Ignea, continuo que foetum fomite pascit, Nil agis, & subito cum primum desinet ignis, Cuncta ruent, quae non ulla reparaueris arte Amplius, ac frustra tentes fulcire ruinam. Uerum si contra studeas augere calorem Impatiens, pigeatque morae te, protinus illud Amittes, longo quod dudum tempore quaeras. Ac, si me quicquam studeas audire, sub ipsum Uer adeo incipies, quo totus parturit orbis, Et quo se cunctis aperit natura creandis, Cuius ad arcanum componas cuncta tenorem Me duce, quod monui semper, ne calle relicto Illius, a recta quoquam discedere tentes. Propterea assistens operi bombycina lychnis Nunc ipse imponas filo contorta trilici, Nunc oleo demissa leues, eademque retorto Profer acu, aut putres contundas forcipe fungos. Uere igitur tum uitra tibi conflare iubeto, Uere etiam formare luto atque aptare caminos, Cum deseuit hyems, ac dum non impedit aestas, Ut quamuis ualidos pertractes cominus ignes. Forsitan hic numeros quaeras, & pondera rerum, Quas tibi constituas, opus id quam perficis, ante. Uerum si reputes, tria sunt primordia tantum: Contemplator item, cum se mutauerit aer, Sumpserit & uires iam tempestatibus aequas, Si media, ut par est, torrenti aestate calescet, Et tuus hic etiam nolens augebitur ignis. Dehinc duo, dehinc etiam, recte si uideris, unum Tantum erit, & solo triplex constabit in auro. Quin ipsa haec uno coprehendas pondere cuncta: At si frigescet gelidis Aquilonibus aer, Et tuus hic etiam nolens sedabitur ignis. Nam nihilo distant inter se iuncta, suumque Quodque sibi alterno permutat pondere pondus. Tu uero, si frigus erit, mox addere primis Fila tribus sapiens accingere, quae tibi speres Esse satis, sed si aestatis supereminet aestus, Occurras, demasque celer quae adiunxeris ante, Aut latera extemplo attenua nimis ampla camini Et graciles illi spondas aptare labora. Quae tamen exacte prorsus sic omnia tractes, Ut neque tam tenui numero subducere curent, Ac neque tam modica perpendere lance minutim Hi, quibus argento mire secernitur aurum, Instrumenta quib. maneant, quae templa uocantur. Aut contra, tenuis paries ubi forte maligna Ex sese admittet uel rimis frigora, limo Tum latera haec eadem crasso duc omnia circum, Quaque potes iussum conserues arte teporem. Nam templi faciem praestant circundata uitro, Et pedis unius modulo constructa decenti, Quo nusquam tenui penetret ui spiritus, atque Hic erecta bilanx praeceps immotaque perstet. Nec pudeat cribro cineres agitare, neque ipsos Ampullam circum tenues aptare tepentem Interea, quando uideas inolescere foetum Scilicet, & densum magis affectare ruborem, Tertia quo tandem ueniat feliciter aestas, Quae tibi praeteritos demat perfecta labores. Atque ideo argenti massae, que continet aurum Infusum, drachmam capiunt, quam rursus acuto Incidunt ferro, mediamque illius in acris Diffundunt latices partem, mox illa uirentis Particulas auri linquit resoluta per undas, Hae propria nigre ad fundum grauitate feruntur, Quas illi excipiunt, & parua lance receptas, Exiguo quocuque leues sint pondere, pendunt. Subductisque ipsis, dum quod sub parte repertum est Tunc aurum, artificis miro solertia ductu Computat, in toto reperit quae summa resultet. Nam simulac plenum color effert purpureus se, Cunctandum nihil est, quin puluis uase beatus Dematur, uariosque tibi seruetur in usus, Caetera siue uelis auro mutare metalla, Seulibet affectis etiam mortalibus esse Auxilio, & tristes illis depellere morbos. Haud tamen exacte quisquam sic coputet annos, Ut nil diminuat numero huic, nil insuper addat. At quanquam numeris, opus est, utare minutis Usqueadeo, uel ponderibus, satis attamen una Tantum electa tibi fuerit tribus uncia primis 286 Ioannis Aurelii Augurelli Ex illis, quam tu, ut docui, sic rite gubernes: Aut si forte duas sumis, nil amplius addas. Ioannis Aurelii Augurelli Ad Petrum Nam te, quod superest, etiam nonnulla docebo, Quae tibi cum fuerint alta sub mente reposta Noris, cur modica contentus parte labores. Lipomanum Hieronymi F. Uenetum P. Geronticon Liber primus. Hic ego non fictis, quae sunt tractanda, figuris Eloquar, & longis obducta ambagibus edam, Quae quondam artifices ipsi celasse fatentur Consulto, tanquam ueteris mandata Sibyllae. Extremo huic igitur prudens ne cede labori: Sunt cordi Muse nobis, sunt car mina curae, Caetera, quae uacuam tenuissent, gaudia mentem, Omnia nunc semota, refert haec una uoluptas Quicquid dulce olim sensu percepims omni. Nam breuis atque artis minimae est, sed diuitis usus Ergo uel in primis fuluo confunde metallo Confecti paulum medicaminis, idque beati Pulueris actutum prae se uim ferre uidebis. Uel grauidum puro semen cum rursus ab auro Haud facili & multa extrusum collegeris arte, Qui modus ex illis, que pridem exegimus, extat Expressus satis, & fari non omnia par est: His ergo hanc grati secretam ponimus aram, Hic Hederae & Lauri, necnon & amoena uireta Apricos inter colles, hic Myrtea sylua, Et Ueneri sacer est lucus, nec grata Lyaeo Mitis abest pendet quae spissis uua racemis. In primis sternenda mihi est auro area multo. Tum coeptae e solido surgent Adamante colunnae, Queis alte supra impositum consistere tectum Instituam gemmis ornatum grandibus, atque Aeternis densi uinctum compagibus aeris Iam quibus inter se nexis non ulla uetustas Offuerit, quanquam ualidis conatibus obstet. Stabunt in medio diuae, templumque tenebunt. Huic tu purpurei partem mox pulueris aequam Immisce, atque illis lentum succende calorem, Ac geminos illas etiam simul excoque menses, Quo seriem spacio cunctam prodire colorum Peruideas, qualem ternos miratus in annos Uideris, atque breui sumas, quae maxima longo Tempore iam tota quaesisti sedulus arte, Idque iterum atque iterum facias, quotiesque peractum Id fuerit, toties uires illius, & ipsum Puluereum exauctes cumulum: His ego dehinc coetu uatum comitatus honesto Dona feram, non quae uulgo consueuimus illis Offerre: nanque ocyus ipse Crescit, & hinc aliam sumit, retinetque priorem Uirtutem crescentem etiam: at rerum prorsus rarissima queque Nobilium, quales tantum seponere summi Electas omni e numero potuere poetae. Tuque ades o gentis Lipomanae digna propago, Et rara iuuenis uirtute ac moribus aucte Eximiis, summa quae caeli sede profecta Eueniunt, rectaque solent sub mente reponi, Tu mihi te uacuu da nunc, & pectore puro. His ego te sacris adhiberi, & fungier opto, Quae tibi nunc uni nobis commissa parantur. nec credere uanum est, Illam adeo interdum priscis autoribus auctam Ipsius ut tenui proiecta parte per undas Aequoris, argentum si uiuum tum foret aequor, Omne uel immensum uerti mare possit in aurum Neptunusque supra diuos ditissimus omnes Tum fieri, & strato lusum Nereides auro Ire super, puro siccantes sole capillos Caeruleae, quo non alius color aptius auro Haeret, & aethereo cui plene conuenit aurum. Haec super aurifera non inuidus arte canebam. Ergo humeris primum uesten hanc candentibus albam Induere, & mecum tantis accingere rebus, Adsistensque mihi puris e fontibus hauri Diuinum laticem, ac manib. cape lilia plenis, Collectosque una uario de cespite flores. His demum late, dum uerba precantia fundo Ipse haec Musarum dudum Phoebique sacerdos Sparge solum, & suaui completo cuncta uapore. Dum ferus Ausonie populos agit undique motus Atque rapit resides & longa pace quietos Arma per, innumerasque immani uulnere cedes, Horrendum in facinus, quo mistum ignobile uulgus Principibus, rerum quibus est permissa potestas, Praecipitat, stupidisque necem mortalibus atram Ingerit, atque ipsa grauiores morte labores. Phoebe, nouem circum quem numina sancta sororum Semper habent, diuisque illic Paeana canendo Aeternam interdum spargunt mortalibus auram. Unde uigens sumit dias in carmina uires Spiritus, & summo deducit ab aethere uatem, Illius huic haustum fas sit sperare precanti, Qui tibi toto animo primis famulatur ab annis. Is tibi candentem taurum niueamque Iuuencam Constituet Musis sacrum, uiridemque quotannis Appendet templi medio sub culmine Laurum. Illo Augurellum me tempore tutus habebat Adriacus bacchante sinus per cuncta furore Barbarico, magnae uel cum primoribus Urbis Uersantem, aut studiis Musarum multa uacantem Carmina qui fidibus iampridem aptare canoris Tum doctos salibus Sermones spargere puris Tentaui, & demum iam rectos ausus Iambos Edere nunc lusi somno uelut excits arcto, Qua data porta inter geminas, que somnia seruant, Cornea nec nobis patuit, nec prorsus eburna Emissus cecini falsis insomnia uerbis. Atque ignem hunc uobis, quo feruens ara renidet, Et dabit, & longa lucentem aetate fouebit. Uos Chrysopoeiae Finis. Geronticon Lib. I. 287 Uos rata iam nutu facietis cuncta benigno. Haec precor: Pauor tremorque, cui comes reuerentia, Qua non sit alia maior, hinc & hinc premunt, Nosque admonent sic paruulos, pondus graue Et impar humeris haud subire. at tu etiam supplex in uota pcesque O iuuenis, quem mox superi ad maiora reseruant, Insinua temet diuinis, omnia quando Rite tibi sunt acta: deus namque omine certo Annuit, & liquidis fulsere altaria flammis. Uerum amor Potens inaccessa olim facere peruia, Cum spes fidesque prodeunt illi obuiam, Hortatur, atque pene cogit ingredi Orationis intimae latens iter. Quid ergo agam tu mi impera deus meus, Rex unus omnium, ac herus solus mihi. Iubesne domine? forsitan quidem iubes: Ad Leonem X. Pontificem Maximum Nam non uideo ut aliunde spirari haec queant. Ascensus primus ad Deum. Experiar igitur, tu, precor, coeptis faue, Uolensque & adsis, & iubens praesis mihi, Si nostra non superbit haec precatio. Testantur opera te tua, enarrant poli Tuam per orbem indesinenter gloriam. Est nam quis adeo, cum superna suspicit, Uecors rudisque? Iam multa mecum conor, & uoluo diu Promissa si qua parte persolui queant, Quae sancte quondam feceram pater tibi, Ubi occupatas detinebam paruulo Aures libello forsitan ineptus tuas, Arcana quanuis ederem illic Dedalae Naturae, & artis praepotentis munera. qui statim non cogitet, Ac uoluat ipse saepius secum stupens, Quae, quantaque uideat, quibus uel orbibus Ferantur illa, aut quas uicissitudines Seruent ratorum consecuta temporum Semper tenorem; An non inepte facere sum uisus quidem? legis haud casu datae Iussu, sed una aequante prouidentia Cuncta haec benigno distributa munere. Quis rursus orbis caeteras partes uidens, Interque uersans, desinat mirarier Terrae patentem subiacentis ambitum? Fusumque supra continenter aera, Terraeque circum margines fusum mare? Cum mira apud te illa fore tum confiderem Uecors, uideri cui potest mirum nihil, Humanitatis cum supragressus modum Humana pariter cuncta parui feceris Statim, nec humile, imumue cogitaueris Quicquam, supremae sedis ut adisti gradus, Diuumque inisti tantus in terris uicem. Sed haec fuere. Et quicquid haec exornat, atque in his simul Uitam peragit, ut omne stirpium genus Quaecunque se tollunt humo, & que uestiunt Telluris asmis aemulam gemmis cutim? Nunc quod instat, pergimus Tuo fauenti concitati numine Ordiri, & ea, quae pollicebar, reddere, Ut quimus, utque spiritus caelo potens Afflat pusillis. Ut multiformis ac uagans animantium Proles per amplos sparsa tractus undique Terrae marisque crescit, & semper sua Ui fertur una, qua potest, & qua prius Natura proprios impetus illi dedit. Tu serena uideris Haec mente suppliciter precamur, qua soles Quae offeruntur cunque tibi, neque abnuas Impendere mihi paululum interdum morae, Haec donec intus intuens, inspexeris An forte recta tendimus per arduum, Quod nunc inimus hos ad ascensus, iter. Adde his liquentis lucidosque fontium Fluxus, & altis amnium cursus uadis Ripas amoenas inter, inter collium Aprica, & herbis suauibus uirentia Camporum. Non esse, secum dixit insanus, deum Excorsque & impos mentis, expers consili, Rationis, ac pietatis omnis indigens. At imas montibus subsidere Ualles, & altos erigi conuallibus Montes ab imis, limpidos sterni lacus Subter uirentum rupium cacuminaquis non, serena mente qui sit praeditus, Miratur? Aut cui non quoque est miraculo Immensa marium littorumque uastitas, Et insularum uarius ac gratus situs? At esse sapiens mente primum concipit, Dehinc uoce clamans splendida palam facit Non esse tantum, sed potente dextera Eum tenere, regereque, & nutu suo Quae cuncta fecit, temperare, & omnibus Adesse ubique, & imperare singulis. Quicquidque tandem reddit & seruat decens Ornatus orbis omnium pulcherrimus? Uerum haud leue est uidere quos scandat gradus: Quid? Haec quisquis animo uersat, & tendit supra Id, quo potest nunquam ulla uis mortalium Conata ferri, ni superna caelitus Spirarit aura, ac illius nisi fauor Praesto sit, ipsa cuius haec perquirimus Dicenda, nullo non furore perciti. si quis ipse se intus, ac extra aestimet, Et alterum se tum esse mundum sentiat, Opusque summi opificis ac munus sciat, Deumque prope, id est illius ad imaginem Et similitudinem editum se nouerit, Diuinitatis qui capax, sapientiae Ac mentis aeque particeps sit, dotibus 288 Ioannis Aurelii Augurelli nam sensibus Et ipsa capimus: mente deinde sensuum Sequace, tantorum creatorem unicum Sentimus intus, credimus, complectimur, Amamus, illi charitatis uinculo Tenemur adstricti, illiusque denique Aeterna meritis consequi confidimus. Et extet animi ac corporis tantis ualens, Pro dignitate ut sedeat, ut stet, ut ambulet, Oris uenustas agilitasque totius Uultus ut illi gratior cunctis siet Uis insit animi tanta, tanta celeritas Mentis, uigorque tantus, & solertia, Qua pene cuncta suggerente discutit. Adscensus hic est, quo crearat primitus Nos magnos orbis uniuersi conditor. Haec si quis, inquam, serius secum putet, Emittet illam forsitan uocem simul Cum uate summo gentibus palam canens: Ut uita praesit sensui, mentem ante eant Sensata, uisis cognitisque exordia. Quam magnifica sunt opera rex regum tua, Sapientia in tua creasti singula. Quin illud etiam sentiet uerum legi, Diuina quae sunt, cum uideri non queant: Nam cum uirentibus arborum terram comis Ornasset, atque floridis herbis solum Strauisset, atque ut uberes fructus darent, Mandasset, his est uita tum primis data. Haec posse in his considerata conspici, Quae fecit ille. At cum uel undas, aeraue, uel aridam Animantibus complesset, illa sensibus Et appetitus aucta ui mox reddidit. Cum uero solers ultimo & mirum genus Fecisset hominum, mente quamprimum ualens Effecit illud, non eis quoquam tamen Usu remotis, quae dedisset caeteris. Quod eius etiam iussa declarant statim, Deum, inquiunt, ex corde toto diligas. Nam relictus unicus Nobis ad illa est hic gradus, magno datus Scandendus olim Mosi, ut ante cerneret Quae facta, non qui fecerat, sed cum illa, quae Fecisset opifex summus ac pater omnium Immensus, incomprehensibilis, unus potens Efficere, quae fecit, eademque perdere, Ut uult: Quod inde uita, fonte ceu, nobis fluat. ea, inquam, cum potenter omnia Uoluisset animo prouidus uates suo, Ex his adiuit omnium rerum ultimam Et ipse causam primus, ut homini datum est, Dum uita superest: Anima ex quoque tua tota, id est sensibus Cunctis, & appetitu, ut ipsa est initium Animalia unde dicta sint: ex denique Tota tua etiam mente, qua sola omnibus Praestamus his, ubique quae terras colunt. hic enim faciem dei Dum quaerit auidus inspicere, uocem audiit Dicentis, Haud faciem uidere quiueris Meam, sed hoc te sub cauae rupis loco Sistam, manuque protegam, dum transeam. Hinc ergo per quae uiuimus, per quae undique Sentimus, & per quae creauit omnia Summusque & unus uniuersi conditor: At inde cum post auferam petra manum, Uidere posteriora tunc mea poteris. Hunc acie mentis esse aperte cernimus. At estne forte consequenter altera Tui sequendi & assequendi semita Clemens, misericors, omnibus presens deus? Hanc ipse nobis cognitam reddas, & hac, Si qua est, precamur supplices, nos ducito. Haud ergo quisquam, quae assequi sensu nequit, Diuina quid sint quaeritans, intrinsecus Rimetur ipsa, uasculo ne clauserit Immensa maria, ut indicatum constitit, Dum quaerit illa maximus rerum quidem Scrutator olim. Est nanque quippe, & omnium potissima. Aduersus excors ierat humanum genus Mandata quondam, ac inquinarat omnia Unum futura secla commissum scelus. Illoque cuncti sempiternis luctibus Poenisque eramus destinati crimine, Cum nos tuentem maximum e caelo patrem Immensa mouit charitatis copia. Propter alti littora Maris undisona tendebat inquirens grauis Sensus, & amplum Trinitatis ambitum Aurelius, in his totus, ac solis uacans, Quae cogitabat, forte nec tunc exitum, Habebat unde inueniret anxius, Cum dulcis illi uisus est infantulus Paruam tenella sustinens concham manu, Uastique lympha marmoris complens scrobem, Quam pronus ipse fecerat sibi prius Solis digitulis paruulisque nixibus. Natumque nostra pro salute ut mitteret, Effecit, illi tanta tum benignitas Fuit, misericors tanta tum clementia. Quod ille cernens, Ecquid, inquit, cogitas Puelle tantos aequoris fluctus cauo Telluris isthoc tantulo concludere? Cui puer, Et ipse quid facere leuis putas? Uersatus ergo est ille nobiscum diu Hic inter homines, inter ignaros deus Homoque, summi patris ut testis foret, Foretque nobis ueritas, & semita, Qua tenderemus ad supernam patriam. Qui te illius, qui cuncta solus continet, Ullo nec ipse continetur, expetis Fieri capacem, dixit, atque protinus Nubes per altas prodiens, euanuit. Testes at ipsi essemus excellentium, Quas ille res hic egerat, nosque omnibus Illas per orbem panderemus singuli. Est unus ergo congruus nobis modus Intelligendi, parte qua quimus, deum, Per illa, quae iam facta sunt: Hic sanctitate puriter uitae diu Actae, serendis ille in uulgum uocibus, Quaecunque frugem comparant nobis bonam, Geronticon Lib. I. 289 Doctrina at alius atque scriptis, mystica Quae sensa magnis eruunt sacrariis. Dabit quis, inquam, lachrymas mihi, quibus Tuos ad imos procidens pedes fleam, Tuos solutis lachrymis lauem pedes, Exosculer flens, abluamque uulnera, Inflicta sancto tam nefande corpori? Te praeter ullus non dabit, nullus mihi Ostendet, unde uerus emanat liquor Uitae, nisi tu. Et qui uolentes sanguinem ac uitam pii Fudere cruciatus per omnes antea Ducti, labores inter ac angustias. Nullus, ut fleam miser, Docebit, atque nullus, ut laeter, dabit, Te praeter. Et quisquis alto pectore hunc tandem gerit, Amoris arcto colligatum uinculo. Ut commissa nunc fleam mea, Da pater, ut orem, ut seruiam soli tibi, Complectar ut te, caetera ut nihil putem. Ipsumque praeter expetens unum, nihil, Testatur eius mira, que fecit patris Suoque semper praedicanda nomine. Quorumque prorsus inscius rerum prius Quid ipse dicam? quid secundum prosequar? Concede mentem iussa seruandi tua, Et ex iniquis exeundi semitam Ostende, qua te sedulus solum sequar Emancipatus unico tantum tibi. Sic magna cuncta sunt, & excedentia Humanitatis singulos captus simul. Ut memet abnegem ipse, quam tollam crucem Ostende mi nunc, postmodum ut laeter, dabis, Uoles ut ipse: An cum relictis insciis parentibus Iam natus annos nobilis duodecim Inter peritos sedit in templo puer Eos, quod esset omnibus inirum, petens Et audiens? nam uoluntas maxime Tua hic, & usque fiet, & per omnia Semper, neque ulli placeat id, quod displicet Tibi, neque unquam. an quae deinde nuptiis, Miranda fecit, uina permutans aquis? Uel cum precanti regulo dixit, Tuus, I, natus etiam uiuit, ac illa quidem Iam morbus hora sospitem reliquerat. Quid haec ad illa, quae sequuntur, dixerim? Haec mira quanuis sint & ipsa maxime. Tu salus solus mea, Seruabis ergo, cum uias ostenderis Salutis ipse, cum mihi praesens dabis, Ut nocte tecum promptus, ut tecum die Sim semper, utque supplicem uolens tibi, Ne quo remittam temporis puncto tuum Nomen, quod extat omnium nomen supra, Ardente lesu charitate prosequi. Surgit uocatus illico aegrotans senex, Ferensque sanus lectulum perambulat. Quadragesima. At caecus is, qui uiderat nunquam, uidet. Ex quinque panibus, & duobus piscibus Iesum sequutus redditur uulgus satur. Ergo animi interea semper pende bis? & unde Incipias semel, ignoras, componere mentem? Puella saxis uerberanda publicis Detenta summo liberatur iudice, Peccaret illa ne tamen quid amplius. Ne tibi continuis tot fluctuet anxia curis. Semper idem progressus iter, nunquam haec bona longe Seposita, & nobis adeo distantia cernes? Quid differs? Iam pene putridus excitatur mortuus, Et inter homines, ut prius, uersans sedet, It, loquitur, audit, esurit, sitit, palam Quaecunque uiuens fecerat, rursus facit. quid te uariis ambagibus istis Implicitum inuoluis magis, & magis ingeris ultro? Uerum quid infans ipse nunc ausim loqui? Non breuia attendis uite momenta caduce? Non quod & hic omnes peregre producimur? Quae nec piorum maximus coetus uirum Explere pleno cunctus ore quiuerit. Haec finis ergo: & quod Mox alio nobis properandum? nanque peccator miser Quonam per illa pergerem loquens modo? ubi sistere tandem Aeternum sit opus, penitusque recedere nulli, Atque bonos illic factorum praemia recte Accipere: at sontes uitiorum pendere poenas: Quae mortis atque passionis ultima Tuae fuerunt impiae mysteria, Nostrum redemptor omnium promptissime. Quaenam pauenti suppetent uoces mihi? Sed non quas uulgo referunt perferre sub imis Manibus, aeternos ignes, aut frigora dira, Sint eadem & maiora etiam tormenta licebit: Uerum quod multo horrendum magis igne, uel omni lactura est grauius, nullas uisendus in horas Ille opifex rerum, uisu quo sancta fruuntur Pectora, quae terris ualido se tollere nixu Iam potuere suo, superumque recondere coetu. Quibus feratur concitus terris tremor, Lunaeque lumen abditum, solem datas Circum tenebras, conditos suis patres Surresse monumentis, & in sanctam undique Uenisse ciuitatem, & illic pluribus Apparuisse post secutam gloriam Tuam, subacta morte. Forsitan heu dubitas operum tibi conscius ullam Spem fore, qua fretus ualeas haec tanta mereri. Sed quis omnium Oculis potius hic lachrymas dabit meis? Ne dubita: Ut flere possim traditam duram tibi Necem ab nefandis impiis mortalibus, Quorum salutis ueneras huc gratia. nam nulla cupit rex damna suorum, Quos quondam e nihilo, quod erat bonus ipse piusque Fecerat assimiles cunctos sibi, deinde quod atram Ingressos nebulam, recta, quam ostenderat illis, Errare aspexit, durae ludibria mortis Pertulit omnipotens, ut eisdem splendida uitae 290 Ioannis Aurelii Augurelli Haec ita praeteritis fuerint celebrata diebus, Et ritu seruante, pio permista dolore. Lumina praeferret, quibus haud errare liceret Amplius, ac certo possent insistere calle. Quare age ad hunc iunctis manib. concedere supplex Audeto: nam te uenientem expectat, ut amplo In gremio accipiat. Ast hodie a lachrymis hilari perfundere mentem Laetitia est opus, & uultu praeferre sereno Gaudia, quae nullis cedant, cum maximus ipse, Qui se deludi passus mortalibus aegris Occiderat caede infanda, nunc morte subacta, Conditione hominum superata, postibus orci Perfractis, uictor supera ad conuexa redire Ut uoluit, subito se contulit, & deus, atque Uerus homo, sed non adeo mortalis, ut ante, Amplius: Perge, & commissa fateri Incipias, & te iam deliquisse dolentem Poeniteat, quacunque etiam ratione modoque Expurges, promptusque luas pro crimine poenam, Atque imo expressas penitus de pectore uoces Effundas illi, cuius tibi gratia plene Mox aderit, teque amplectetur, & undique caelo Gaudia erunt, quib. haudusquam maiora supersint: at contra diuino totus inhaerens Qua mortalis erat, se nobis ipse uidendum Praebuit, in dubio ne quid superesset, & illa Luce resurgentem, qua se praedixerat, omnes Nossemus, pariterque necis uitaeque potentem. Illic nanque magis gratari contigit uni Conuerso a uitiis superum ad caelestia regna, Quam si complures, quorum sanctissima uita In terris fuerit, supera ad conuexa ferantur. Quid nos? an non cum Deno surgemus & ipsi? Surgamus: Pascha. Haec est illa dies, rerum quam condidit auctor. Primum a uitiis hic transitus esto Ad summos apices, uirtutem & relligionem, Mox ad caelestes superos, patriamque supernam, Non aliam ob causam supera de sede profectus Hic adiit genus humanum, quam ducere secum Ut posset nos hinc alacres, atque ire uolenteis. Ite omnes mecum linguis animisque fauete. Ad Tryphonem Laeti omnes mecum laudes & laeta canendo Carmina, sic regi caelorum reddite grates. Gabrielem, P. Uenetum. Quo sinitis socii me per deserta uagantem Haec loca nunc ferri? quae iam tenebrosa sub antra Consertos inter uepres, atque aspera faxa Ducunt, & uario perplexum errore uiarum Exercent, semperque premunt, atque usque fatigant. Tuque pater sancte in primis, cui plurima semper Relligio, & uerae fidei obseruantia cordi, Perge diem laetus solenni ducere pompa Muneris immenso plenam caelestis honore, Utque soles, regali ornatu & pectore puro Prosequere, & cuncto demum hanc complectere cultu Christicolas inter proceres, mediusque fideli Concilio, ac lecto praecelsus in ordine patrum. Nec uestrum quisquam tanto in discrimine dextram Porrigit, atque uagum fallaci in tramite sistit, Aut docet ire uiam praesens, & in equa reducit. Sat lachrymis, tristique datum pro tempore luctu, Quanquam pro scelere haud satis est, & crimine nostro Sed tamen naec iugi defleuims ore, precesque Addidimus, clemens quas exaudisse redemptor Creditur, & fessis hominum iam parcere rebus. At qui olim multi, uel tu reuocare solebas In primis me chare Tryphon, si forte parumper Deuius a recta iam declinare uidebar. Hunc etiam ut miseris quondam uiolarit iniqua Turba modis, tuleritque pius ludibria mille Sensimus, haec eadem soliti memorare quotannis. Uidimus & cunctis, sibi quos elegerat ipse, Discipulis aegre fugientibus, undique saeua Latronum rabie septum, durisque reuinctum Nexibus, & foede ad proceres per compita raptum. Orsus eram, ut parue poterant in carmina uires, Aetherei secreta procul uestigia cantus Pone sequi, afflato quos olim protulit ore Ad citharam uates, quem non imitabile carmen, Atque hominum supra captum, cecinisse fatentur Uoce palamcuncti, qui sacra ad limina tendunt Ueri secreto commoti numine Phoebi. Atque ita suspiciens, humilisque & pronus adorans Tentabam si qua ille mihi se forte fauori Praeberet precibus crebris oneratus, & una Affectu hoc nostro motus, propriae ne benigno Assensu potius, & solo munere mentis: Hic illum ut uulgus uesanum riserit, utque Conspuerit, flagrisque afflixerit, utque profano Uexarit ritu diuinum corpus, abunde Hausimus e sanctis scriptoribus, omnia largo Interea fletu complentes, & graue mentis Affectae toto promentes corde dolorem. Tandem hac spe tantum perstans, tum totus in illis, Quae quondam is cecinisset, eram, nec caetera potero Linquebam interea legis precepta uetuste Quin legerem grauium auctorum, uersabar & inter Quae mihi grata forent, atque apta sensibus annis. At nunc nescio qua tenui dulcedine captus, Aetatis praeter solitum iuuenilia ludo. Ecquid permittes haec me per inania duci? Denique sublatum cruce uidimus omnipotentem Cunctarum auctorem rerum perferre dolores, Et duros mortis cruciatus, quos neque quisquam Pertulit in terris unquam, neque sensit, & heu heu Ne nos aeternum moreremur, concidit ille Indutus mortalem hominem, qui cuncta crearat Aeternus, semperque manens, semperque futurus Idem, & qui nutu mouet, & quecunque ministrat. Geronticon Lib. I. 291 Adiumenta Tryphon, ne tu fuge tradere rursus, Cum repetam: Quae mihi, que studiis non conuenientia nostris Offendunt etiam purgatas protinus aures. Cur me ad concentus cessas adhibere priores? nam sic nostris afflabis honorem, Quale mans addunt ebori decus, & tibi multa In nostrum quondam superabit gratia carmen. Quos mihi nonnulla solitus iam laude probare Subdideras celeres currenti saepius ictus. lur non hortari? Ad Antonium cur non, uelut ante, monere Instituis? Uonicam, Taruisimum. uel, namque potes, me haec ad pia cogis Munera? que tibi sut merito gratissima semper Uel quia Musarum tibi iam non ultima seruit, Optatus quoties illarum ad culmina tendis. Quo me, quo Silides rapitis per flumina Nymphae: Uel quod nostra piae miro conamine mentis Sacra tenes, eademque pari ueneraris honore. Immo age, nam posco poterit quod utrumque decere, Tentemus, si quid forte aspirauerit ardens. Ille canor nobis, qui non diuinitus unquam Nil prorsus est modulatus: Nec fluitantis equi teneo iam lora, nec ipse Consilii compos ualeo discernere, qua me Parte regam, sic hinc terrent maiora fluenta, inc obstat coenosa palus & lenta tenaxque, Et qua quadrupedis possit uix ungula uelli. laec ego, uectoris dum ui ducebar in amnem: at aethera semper apertum Intuitus regum regem rex ipse canebat, Atque uni laudes, unique ferebat honorem Tu prior, ipse sequar, sic me nam rursus amice Ad non missa quidem, sed ad intermissa uocabis. Sed timor onis erat tamen, ut ne gurgite in alto Mergeret, atque expes ferrer quacumque sub undas. Try. ineque erat spes ulla mihi, neque certa fidelis Auxilii ratio, ingenti sed plena pauore Omnia, & expositis passi manifesta periclis. Quae desolatos coeperunt gaudia patres Dispersos pauor horribilis quos egerat ante Cum quem defunctum flerant, exisse sepulchro Uiderunt miro perculsi corda stupore. Aur. Ac neque quem Graii quondam finxere poete Quoue lyram plectruque tenens est uectus Arion, Auxilio poterat mihi tum se ostendere Delphin. Que prosternatas coeperunt gaudia matres, Ut pauidis hilari se uultu nuntius ultro Obtulit aethereo caeli de culmine missus stia qui placidis mulceret pectora dictis. Qui tu custodum est coniectus in agmina terror, tremor inuasit terras; Nare nec exiguis contento in flumine ripis Immanis qui me sublato gutture Cetus Deglutiret, uti uatem iam mirus Ionam Cepit hianti ore, ac uasto sub uentre recondit. subitoque reuulsum est, Quod tumulo herebat firmo pro tegmine, faxum. Quo strepitu fugere mali ib tartara Manes Cum se praeuentos senserunt lumine tanto, Nec posse ulterius minimo sub tegmine condi. illle dei haud parens monitis, qui iusserat urbem sunc petere extemplo Niniuem, mandataque ferre Horrenda, in Tharsos cum declinaret, ut ipsum Tanquam forte deum, cernit qui cuncta, lateret, auem conscendit pauidus, seseque sub imum ipse gubernaculum recipit, pauitansque recondit. T. Atuertere boni sensus oculosque repente In dominum, inque ipsum rerum patremque deumque, Inque expectatum iam longo tepore Christum. terea magno misceri murmure Pontus Incipit, exhorrent nautae, timet ipse magister. A. Quin alacres uenere omnes in limina lucis Aeterni praetenta ducis uexilla sequuti: Sontibus at meritas miseris liquere tenebras. Sed tu desine plura: bonis nam certa parantur Praemia uisuris sedes quandoque beatas? Et nunc cum sociis supplex in uota precatur unc tempestatis subite perquirere causam Conatur, sortesque iacit, simul orat Ionam Quem sors ipsa super persederat, ut sibi & una Omnibus ex aequo bene consulat. Ille salubre Consilium dare ait, si se cuncti agmine facto In mare praecipitem iaciant: Illi cum primum in terris liquere caducum Et mortale ipsi pondus, uis nulla laborum Nulla dolorum illos agitat, non ulla timoris, Non fraudis, non ulla doli. nanque unius esse Nomine cuncta suo quae nunc incommoda ferrent Qui non iussa dei subito perfecerit amens. quin dira uoluptas Innumero errorum semper comitata tumultu, Et quae mortales uexant, & inaniter angunt, Caetera non ullis illic admota propinquant. At secura quies, nullisque exercita curis Uita manet, prorsumque bonis non indiga nostris. Illi ergo, ut trepidis sese seruare potestas Offertur, rapiunt sublimem, atque aequor in altum Proiiciunt puppe ex alta, quem protins amplo Ore ingens mostrum uorat, atque in uiscera condit. Uiuunt contenti solo per secula uisu. Quid faceret? quo per latebras, & caeca per extra Se ferat? auxilio cuius niratur, ut inde Exeat? aut caeli procul illinc lumina cernat? Omnia, nec requies illis datur ulla uidendi, Atque est his ea summa quies: hac nanque beati Perpetuoque illic aeuo & sine fine fruuntur. Quod superest prorsus sapiens mox expedit unum Quando supplex ueniam petit: T. Sic tua caelestis fauor hic incepta secundet, Quo mihi tu tantum carmen cecinisse uideris, Aureli studia haec atque hos ne desere cantus. at deus ultro Imperat, ille leui siccaque exponitur alga Illaesus, quanquam ipse truci detentus in aluo Iam triduum terna pariter cum nocte fuisset. A. Imo hec, quam mihi nunc modulando multa dedisti. 292 Ioannis Aurelii Augurelli Ergo iterum populorum urbem rerumque potentem Iussus adit, profertque palam minitantia uerba. Sic fortasse monent faciendum, ut praeuia quedam, Quae gustum exacuant, & quae sint grata uorems Deinde assistamus mensae cunctando salubri. Illi continuo pauitant, ac iussa facessunt, Et scelera his rite deus expurgata remittit. Parcere subiectis nouit pater, & pius idem Humano quondam generi commissa pepercit: Immeritamque luit nostro pro crimine poenam. Coepisti propius rerum discernere causas, Ac quo uis humana potest se ferre, laboras Tendere, & hoc animi studio te explere beati, Si quid in humanis tamen est quod nomine tanto Digneris: Mortem adiit, ternosque dies iacuisse sepulchro, Substinuit, totaque super mox gente salutem Attulit, atque uiam supera ad conuexa reclusit. Huic etiam quocunque loco, quo tempore cunque Magna uel, aut iam parua uelis, sunt omnia curae. Uam quis me potuit tantis arcere periclis? Caelestis ni tum fauor afforet, & deus ipse? nam quae linguis sunt tradita utrisque, Iam pridem tibi nota, manent te grandia tantum Caetera, quae uersas, quibus & iam sedulus unis Ipse diu incumbis, satur ut quandoque reuersus Expletusque illis, ueluti conuiua sagacis Ingenii uideas, epularum an forsan odorem Gustaris tantum immunis expersque saporis. Sunt ea nimirum reliquis praestantia cunctis, Quae cupiunt, queruntque etiam mortalia corda. Tu mecum Antoni, precor, haec Uonica uideto, Atque eadem prudente diu cum mente uoluta. Uerum & ad hec, & in his semper sub luce maligna Tendimus, & uariis sic circumfusa tenebris Incidimus, simile ut ueri quandoque repertum Dicere, uix possis casu, ratione quod optas Quaesisse, & propria tentas indagine mentis. Nam dum ipse angustis agitabar talibus, ecce Assistunt iuuenes duo protinus, inque fluenta Prosilit alter ouans, ripa se continet alter Sedulus, ille feri dextra capit, & tenet aurem, Ac mihi, Ne metuas, inquit, procedit, & una It mitis, prius asper equus, ripeque propinquat. Unde manum exponit placidus, qui restitit ante Meque ambo incolume sicca tellure reponunt. Quam satius sapiens Sophiam deducere caelo In terras dictus, qui contemplanda relinquens Quae reliquiassuerant totis perquirere auentes Uiribus, edocuit spectari proxima nobis Uirtutem amplecti, uitia insectarier, omnem Denique perpetua uitam componere lege. Deinde alacres abeunt, illis dum reddere conor Ac superis meritas imo de pectore grates, Hos ego non ulla memini regione uidere. Sed quid is, aut ulli, quanquam meliora sequuti Sint aliis, poterunt nostris conferre? quid ipsis Rebus inanis enim rerum contenderet umbra? Sed mihi tum primum uisi, nec contigit ultra Uidisse hos alias, quorum si forte requiris Scire habitum, uiridi florebat uterque iuuenta. Una haec, quam sequimur, Sapientia & unica uirtus Huius nunc studio addicti uacuique tenemur. Sed mihi qui mediis praesens haerebat in undis, Altior, ut qui equite me tunc aequaret eundo, Et latis ingens humeris incederet Heros. Hanc tu etiam cum tempuserit ( licet id quoque semper Extet, & haud sero nunquam incipiamus ) ut illa Quae tam nunc auide sectaris, coeperis, inquam, Ad plenum, amplectere quidem & sectabere solam. Impuseris fortasse & ut huc Cassellius alte Conscendat tecum comes: Quem uero attentum ripae de margine dixi Expectare, manumque ultro prebere roganti, Hic agilis dexterque & agendis omnibus aptus Rebus erat, uultuque omnem praestabat honorem Quid geminos olim Pollucem & Castora iactet Prisca aetas, multis praesentes saepe fuisse Auxilio? non hos etiam mihi fingere diuos De facie atque omni prorsus uirtute liceret? equalem ipse meum iam Nunc orare Bononium adopto, ut dulcia tandem Quae canit, ad superum conuertat carmina laudes Et grauis huc tanti diuertat semita uatis. Uerum haec no adeo nos commentemur amice, Sed nostris persaepe deum succurrere rebus, Qui pius afflictis hominum miseretur & aegris, Et male pro meritis nobis benefacta rependit. Nam Uonica meus iampridem Antonius alinam Assiduis legem manibus uersare putauit Esse uiri, qui multa alias iam legerit, & quiuiderit expleta haec falsis & inanibus esse. Quanta est nostra quidem, ne quis se iactet, in ullis Cognitio magnis? Ad Bartholomaeum animo cum nempe capaci Nemo adeo est, qui se, nedum caelestia, captet. Agolantum, Taruisinum. Nec fas forte ea scire, nisi cum libera prorsus Corporeis uinclis & caeco carcere mens est Ast eadem nos uelle licet, simul ipsa frequenti Suspicere affectu, totaque requirere mente. Te quoque ad has epulas inuitassemus amice, Nouerimus ni te multis Agolante teneri Que tibi iam gustanda prius sunt nempe necesse, Quam te isthuc conferre uelis ad prandia nostra. Lib. Hinc amor ille potens, qui iam, simulatque reliquit In terris socias feruentes spemque fidemque, Toto aeuo electos demum comitatur Olympogeronticon I. 293 Ad Petrum Lipomanum Nunc urbe degens percitos sontes metu Solatur, audit, excitat, terret, monet, Hortatur, atque promouet miris modis Uitiis relictis ad decens, ad fas, ad id, Quod iure miseris conuenit mortalibus. in obitu Clarae sororis. Mox expeditos ad pios cultus trahit Ipsos uolentes, atque ad alta dirigit Spectanda, quae mens sic onusta corporis Torpore uix hallucinando suspicit. Haec ille. Amoena, Petre, quae uides uagus loca Putato uana te uidere somnia, Nec esse quippe, sed uideri, & undique Per altum inane lubricumque prospici. Sed nos, qui secundis sedibus Debemur olim forsitan, uel tertiis, Parere sanctis legibus compellimur Seruare mores, abstiiere fraudibus, Uacare cupiditate, inani gloria, Iraque: cunctis denique actionibus Prodesse multis, & nocere nemini: Sese tueri, ne labemus, ne uagos Uariosque cursus incidamus noxios, Quos nostra nobis semper huc infirmitas Apportat, aut quos ille nobis ingerit Humanitatis persecutor impius. Aues canorae, & arborum leues comae, Et acre murmur insonansque frondium, Eas mouente leniter Fauonio, Canes per aequa feruidi, fugax lepus, Puella flore uinciens nouo caput, Amore laetus ac uagans leui puer, Et omne, quod uideris hic alacriter Uidere, prorsus umbra sunt perennium Inanis, ac ualentium esse perpete In omne tempus. Ast opes, agri, domus Et ipsa uana sunt quoque, haud habentia Sui quid integrum, suiue quid potens Et usque firmum, & usque consonum sibi. Horum ipse conscius opifex rerum deus Multos acerba morte quondam substulit, Multosque rursus forsitan ( quae est illius Immensa & infinita prouidentia ) Extinguet ante, quam iuuenta illuxerit Illis serena, ne mala his contagio Contaminati prorsus orbis ingruat, Labemque moris improbi secum trahant. Lugent parentes inde chara pignora Abrepta uariis & dolendis casibus. Nihilque forma, robur, ac decor, ualent, Honorque ferre, quo diu queat fore Ubique quicquid editum sub aethere Uides, caduca cuncta sunt, fluentia Et usque, praeter id, quod alma munere Dedit deorum & expetenda gratia Tibi, mihique, caeterisque, quibus datum est Ualere mente: Suos amores coniuges uiros, suas Uiri uicissim coniuges tenellulas Fletuque, lachrymisque, ac piis ululatibus, Diesque noctesque expetunt, quaerunt, uocant Frustra miselli. mens enim modo uiget Futura semper, ac humi simul graue Reliquit ipsa pondus, ad sacras poli Statim perennis & leuis uolat domos. Tu sororem saepius Adhuc requiris, ante quae diem cadens Desideria sui reliquit plurimatibi, parenti, coniugi, cunctis suis, Uirtute, forma, moribus sanctissimis, Quales decebant nobili exortam domo. Sunt haec dolenda, sunt piis affectibus Haec prosequenda: Ubi fruuntur aurea pii uice Uigoris omnis, ac salutis intimae, Uigor nec alter est, salus nec altera, Bonum nec alterum, nec ulla caeteris Beatitatis aut quietis actio Inest, mouente sed sub orbe fluctuant Ubique cuncta. non enim duro sumus Nec sentiente procreati robore, Natura at extat insitus nobis dolor, Dolere fas est omnium cunctis uicem Charissimorum, ac perpeti luctum diu, Quoad doloris iusta uis resederit. firmior parum tamen Is est hic unus, ima qui colens, supra Caput tuetur, idque promptus exerit, Grauisque donec hic moratur, explicat Leuisque & altus alitis pennas modo, Caelumque mente, ceu solutus corpore, Petit. Est finis, ubi te in sinum receperis, Ac cogitaris, esse iam receptui Tandem canendum, nostra ne si commodis Eius feramus ante, uideamur parum Sentire quid nos deceat, & sanctissimae Exire iussos charitatis terminos. Hanc uos uidere, hanc alloqui, hac uiua frui Uelletis omnes, coniugi prolem dare Hanc, charam, opibus uti suis, honoribus Fungi paratis utriusque splendida Uirtute. Sunt humana quippe haec omnia, Et expetenda, & omnium gratissima. Sed haec est uita perfecti nimis Uiri beata, qua frui pauci queunt, Quamque ille ( si qua id sustinet dici ) tuus Colendus in primis sacerdos maxime Affectat, atque sponte spretis omnibus, Quae mundus ultro uiribus cunctis petit, Unam secutus, prorsus hanc complectitur Et nunc in altis montibus latens procul A patria, amicis atque charis omnibus Uni unus haerens, qua potest, uni studet Placere, cui se dedicauit unice. Sed est, quod illa forte ad haec fari queat, Uoluisse sese haec, & cupisse consequi, Dum uita staret, donec in terris diu Quaerendo, quod non assequi quisquam potest, 294 Geronticon Lib. I. Nanque ultra proferre pedem tardante senecta Haud ausim, satis est quoniam, si non pede claudo Inferimur lutulenta atque in salebrosa uiarum, Qua multi e priscis etiam uenere uolentes. Tu uero, cui Seriades se ostendere Nymphae Dignatae quacunque duces comitesque dedere. Ipsa elaboraret, neque haec magni tamen Nunc adeo facere uel probare, ut anxie Terra marique, sedulo, domi, foris, Ut fit, petantur omnibus periculis, Ac digna tanto sint honore denique, Errore mentis quantus his uanae datur: Perge, iuuetque iugi iam peruenisse sub alta Culmina, dum uires, ac dum praestante iuuenta Uida potes quencunque & adire, & ferre laborem. Quae si parentur, non minus molestiae Profecto, quam iucunditatis afferant. Secumque multo sic melius actum putat, Quam si iuuentam protulisset longius. Namque illic quodcumque agitas, animoque reuoluis Praesto erit, & tibi se manifesto in lumine pandet Ni penits uanae modo me lusere puellae Pierides, miris e nexibus extricantes, Cum tibi eas docta fingentes serica uidi Fila manu properare, atque internectere, queis se Implicet, atque uoluens pergat circundare bombyx. Uidisset, inquit, multa quae mortalibus Acerba casus, uel uoluntas attulit Maligna saepe, uel potestas acrior, Quam ferre possit aequa uirtus ullius Unquam uicissim, sic laboribus Connexus alter alteri superuenit Semper, nec ulla concitis semel quies Datur laborum uel malorum fluctibus. Quin oriturum etiam uatem committere alendum Formandumque tibi uidi illas omine certo, Cum ter te attonitum duxere altaria circum, Atque eadem ternis etiam cinxere choreis, Actutumque tribus fulserunt omnia flammis. Pluraque alia quoque, maxime uero omnium Priuata, publica, uniuersaque incommoda, Iniqua patriae quae tulerunt tempora, Sensisset. Praeterea ludos belli simulachra cientes Edocuere modo quo grate dicere posses. Tum ueros Martis strepitus & signa tubasque Audire, atque uidere, interque horrentia ferri Agmina concessere, ac pleno ferre per orbem Aequato quondam certamine praelia cantu. At nunc caelitum uacans choris, Interque diuas ambulans felicius, Quibus beata perfruatur gaudiis Uix suspicari possumus, ne dicere Id audeamus his minutis uersibus, Hoc praeter unum, quod uenusto nomine Iam Clara, nunc re sidus it clarum polo. Quare age perpetuum primaque ab origine carmen Audacter, quod mente diu iam concipis, ede. Ad M. Hieronymum Uidam, P. Cremonensem. Ut scelus infandum gens ausa est impia quondam Cunctarum aduersus rerum patremque deumque, Optima quem toties adeo mandata docentem Audierant auidi, uidere & mira frequenter Ac passim peragentem, & non mortalia quoquam Praestantem, at prorsus prae se diuina ferentem. Nanque palam hauserunt oculis atque auribu. Esse ferunt collem Phoebo Musisque dicatum, Quo cuncti pariter certant contendere uates, Atque sacrum approperant illuc haurire liquorem, Perpetuamque uirere putant in uertice laurum, Unde queant caput optata uincire corona. ipsi, Ut primum in terris uagitus protulit infans Maximus, esse deum, qui nos inuiseret alto Demissus caelo, cum supra uilia tecta, Sub quibus in paruis iacuit praesepibus ille, Uidere insolitum radiis fulgentibus astrum. Caelestesque etiam supra sensere canentes. Et flexis illum genibus uenerantia bruta, Ac reges pariter diuerso ex orbe sequutos Sideris exorti cursus, & dona ferentes. Caetera quid memorem tota sanctissima uita Acta illi, confessa deum & testantia solum? Cernere propterea est nonnullos montis ad imam Radicem se ferre, & sub radice moranteis Conterere hic aeui partem melioris, ut alta Qui spectare procul contenti culmina, si quid Diuini laticis ualeant contingere summo Tantum ore, aut ramis felicibus arboris almae Sorte aliqua frondis ullas legisse cadentes. Haec te namque manent, haec te tua submonet ipsa Relligio, cultusque dei, & praestantia uitae Ordiri, atque super fauet his tibi conscius aether, Aeternumque parat uentura in secula nomen. Sunt etiam, ut referunt, & qui reptare laborant Ad mediae septum magno conamine rupis, Intra quod pauci sic adinittuntur, ut unus Hisce locis, alterue queat satis esse uideri. Quid qui infra positos ausus contennere, sese Tollit, & in summo scandentem uertice sistit? Atque inter lauros, atque ipsa ad limina fontis Constituit Musis aram Phoeboque sacerdos, Affaturque illic diuos auditque uidetque Felix? o mihi si saltem in conualle propinqua Uersari detur, quid fortunatius optem? Atque id nunc operam do, quo me demere uulgo Assuescam, mediterque procul diuina tueri. Ipse autem, si quid me fors ea gratia tangit, Exiguam tantorum operum uel sumere partem Conabor totis ornandam uiribus, aut si Inualidi nequeant humeri iam pondera ferre In promptos saltem affectus, & debita mentis Munera descendens, lachrymis mox cuncta replebo Quo mihi cunque dabunt sese per carmina uires, Ad fixas clauis plantas, ad pectus apertum, Ad caput impressis confossum sentibus almum. Geronticon primi Finis. Nam sequitur aliis preliis artem fugitiui Inquantum potest, licet ipsa plus ea possit. Succosa Carmina Natura iungit sua facta in se quoque creat. Quaedam Arnaldo attributa, ex Italico in Latinum uersa. Nam cum fermento, naturae quod caret illo Ars curtat facta, sine quo non perficit ipsa: Nam sine fermento nihil pinsare memento: Haec cum feruore consueuit & ars breuiare. Omnis in interitum ab imis trahitur aegre. Qui seraturas seratas uult reserare, Caudae caput iungat, sic tu poteris reperire. Soluite corpora in aquam omnibus dico Uos qui queritis facere Solem ac Lunam Ex duabus aquis capietis unam Quam magis uultis, & quod dico facite: Quid sit fermentum tibi do tale documentum, Est panis similis pani, sic uitaque uitae. Extat fermentum per consimile specierum: Bibendam date uestro illi inimico, Sine ullo prorsus cibo solam dico: Nam generat simile semper unus sibi quisque Ex semine proprio fit puluis, ab Upupa nullus: Mortuum inuenietis in nigrum uersum Intus in uentre Leonis antiqui. Sic similis similem generat, leporem quoque lepus: Qualia quis seminat, haec semper talia metet. Quod lapis est scimus: Post illi facite suum sepulchrum Eo modo ut totus liquefiat Et pulpae, & ossa, & omnes suae iuncturae: quis sit si scire uelims Extra nos imus nisi donet summus & imus. Sic lapidem habebitis: post istud fiat Ex aqua terra quae sit munda & pura, Ex terra rursus aqua, ex aqua terra: Hic lapis a spiritu simul & a corpore nasci Nec non ab anima nominatur, sic bene iuncta Ac fermentata dicuntur haec tria mista: Sic ad multiplicandum fiet lapis. Thesaurus est is bene seruandus. Arsenicum fore dic animam, sed spiritus extat Argentum uiuum, calx corpus dicitur esse: Nam qui bene hos capit meos uersus, Erit Dominus eius cui caeteri famulantur. Alia eiusdem argumenti. Spiritus ac anima fermentant corpora munda, Tingens & mergens calx figit & est Elyxir Quod saybat figit, quod corpera plurima tingit: Extat arsenicum nostrum de corpore tractum: Soluere qui nescit, uel subtiliare metallum, Corpus non tangat, Mercuriumque sinat. Extat hoc medium quod nunquam in corpore fuit, Perficit haec dicta nullius agens in Alchymia: Nam corpus nequit spiritum retinere uolantem Si non alter utrum facere bene noris. Hac utaris aqua fructus producitur a qua Albat, purificat, separat, iungit elementa: Fac igitur strictim sese amplectatur uterque, Id facit aqua uiuens nec non sal dissolutiuum. Par & Mercurio nunc Laton se decorabit Quod Sole causat nec non Sole mediante Firmare debes spiritus in corpore omne: Tere bene ac coquas lente, Ita ut illud priuetur Ea matrice quae illum occultat. Corpus dissolui bene dum id solicitaui: Et est uita rei cuiusque mundique caput. Tunc clare uidebis obscuram fugere noctem Et solem totum lucidum pulchrumque reuerti Multis cum floribus ornatum formaque recta. Hic lapis est: Ut separat Iouem stare quo nunquam stabilitur Cum soluens sit Azot imbibitur & auro Nouies uel inde, ita totum uidebitur Azot: illud tandem quod scripta maiorum Malleo percutier super incude posse fatentur. Et uolatile fit cum spiritu quo adimetur. Uetusta quadam carmina. Recte figatur ut non separetur ab illo: Uertitur in animam corpus totum, & uice uersa. Et fit Elyxir mutans azaybat omne: Ad bonam pastam utere aqua atque farina, Nec non fermento, modo simili, lapide nostro Haec tria reperies physicorum dicta referre. Est in Mercurio secretum, in reliquo nullo: Mortificat sese saybat & uiuificat se. In liquido saybat opus omne figere debet Intus & exterius utrisque uel modis utor Imbibet tibi ipsum quia merito Sol soluendo. Si non sufficiant memorata renouabo. Nam metallorum cunctorum cum sit origo, Ex quibus constant, & resoluentur in illum. Finis, principium, hic constat & est mediator. Exterior ignis non excipit interiorem Alio calore superueniens qualicunque Sed si firmatur scoriae totum similatur. Hoc cum fermento fermentum fortificatur. Extrahit, inducit, animam suo corpore figit, Putrescit, leuit, tribuit bonum tibi pondus Efficitur tale cui permiscetur ipse: Qualia Mercurio seminabis, talia metes: Argentum uolitans est ignis corporaurens, Mortificans, fixans, stringens regimine solo: Quibus dum immoritur, ex se fructum dare fertur: Quo plus miscetur tanto plus attenuatur: Solis e Lunae sunt sulphur Mercuriusque. Opera naturae, causae, per tempora coctae: Azot associatio, lapidis contritio frequens Perficit & uiuit, ars solum uasque requirit: Horum non solum, sed cunctorum aliorum. Est ignis graduum, non huius, ratio tota. Eadem principia cum nos habeamus ut ipsa, Cur non tunc opera faciemus sic uelut illa? Nunc caput est ignis humids interiusque diuersa Est tepidus ignis, bulliens quasi, & bulliens est: Aemula naturae ars semper dicitur esse: Dissipa rem captam per rem prius hanc satis aptam Leniter extractam, sic massam contere factam: Haec non festinas, sed temporis ordine fiat. Quartus est feruens, sed quintus igneus extat:, Ignem praeterea tribuere si scias igni Mercurium cum mercurio, tibi sufficiunt haec: Albumen urinae disponit membra ruinae. Sed cautus si sis in primis cum sociabis Partem cum parte, tunc signa haec bene tene: Aliud. Si fixum soluas, faciasque uolare, solutum, ac uolucrem inuoluas, Haec tria si iungas facient te uincere tutum. Primo pinguescit, nigrescit plus, & aquescit, Quarto congelat, tunc iam est certificatus Processus debite, sic coruus uult uariare. Pro arte transmutatoria ad Lunam. Est ideo census ignis humidusque diuersus: Mercurius penetrat, corpo figit, anima tingit: Cogitur exire spiritus de corpore Iouis Albus, per ignem: quem modo collige tali: Fermentum in Alchymia semen agens estque paternum Sed patiens erit Saybath semen estque maternum. Libram de loue crucibulo crudam tibi ponas in igne Flando continue quod corpus saltet in igne. Imbibitur quotiens cinere id totiensque curatur Et humidatur quousque color uariatur: Nam emendatur gaudet auro nisi solo. Tunc habeas rotam ferri quam fine tenebis, Aptam crucibulo quam saepe ponas in igne Quo propius Ioui poteris, sed tangere noli: Teneas hoc spatio quo possis dicere, credo. Putrescit, soluit aqua mercurii, densat, quoque tingit, Extrahit hinc florem, fluxat, uexat separata: Ponderat & leuigat, mortificat atque uitam dat: Adhaeret rotae spiritus, quem prebeas aquae, Abluit hoc ipsum, tunc iterum collige tantum: Ingressumque facit miscens suprema profundo. Hoc totiens facies quantum de spiritu gliscat. Est in mercurio quicquid quaerunt sapientes: Nam sub umbra sua uiget hec substantia quinta. Aqua diffusa, spiritus in fundo manebit Quem simili parte Mercurio iungere debes: Carmina Arturi Philosophi. Soluas in aquam ipsam quoque stilles ab istis Sal petrae, uitriolo, sal armo simili parte? Paruum per ignem tunc aqua euaporabit: Calcino, sublimo, cero, figo, coagulo, soluo, Corporaque spiritus, aquis, in cinere, fimo: Manens est fixum: pars una tingit ad album Decem de cupro partes igne liquefacto In hoc proiectum, mundat, figit quoque rectum: Hoc dat argentum cimenti probamine uerum. Hoc opus est breue, uerum, utile, quoque leue: Alluo, mortifico, sublimo, fixoque latronem, Capitello, zacey, ludello, luminis aqua, Cui fratrem adiicio ut candidius exeat opus Et lune fermentum eius abdo mistura magnatem Carmina Pythagorae. Sic met ut feci breuiter sub carmine scripsi: Nec mihi tu credas nisi met probaueris ipse. Arsenicum fore dic animam, sed spiritus extat Argentum uiuum, calx corpus dicitur esse. Spiritus est tingens, animam submergere dicas: Tingens & mergens calx figit & extat elyxir: Tunc ores pro me, nam talia scripsi ego pro tealia carmina antiqua, sed obscura. Spiritus exclusus perit haec & mare duce A Phoebo captus elementi suscipit esse. Mercurium figit, qui corpora plurima tingit. Dictum Hermetis. Soluere, purgare, purgatum dissique pare, Disiunctumque mare, surgendo mundificare, Calcem siccare, siccatum calcique nare, Sternere, rigare, calcem sic albificare: Humida siccare, siccata sicce leuare: Sales calcinant, alumina clarificant, Spiritus tingunt, metalla fixant. Carmina Gebero adscripta. Saepius ista dare, calcem sic purificare, Coquendo gnaue, post album rubificare: Sulphur zimare, zimam primo preparare: Saepius alterare, fixum non fixo leuare: Est fons illimis cuius latet anguis in imis Euolat inprimis nisi clausis undique rimis: Sic rem fixare, doceas in igne domare. Hinc res alterare, si fixa sit animare. Ex prima uena pars roris surgit amoena, Ipsa post saeua prodeunt suscepta uenena: Post hyemis flantes fortes creuere Gigantes: Hos supra stantes flatu pereunt Elephantes: Hunc bene contritae genuit tibi aqua uitae: Uultque maturare, totum mox inque cerare, Sic res aequare, debes complexionare, Res & emendare, dum tingis tincta probare: Nam bene mundatum proprio sudore renatum. Excellens gnare studio sic pacificare, Omnia patrare, sapienter purificare: Redditur ablatum nigrum prius obtenebratum. Assequere uotum si per se sit bene lotum, Et sumat potum quod scandit ad aethera totum: Uersibus his, nota, conscribitur ars tua tota Alia. Haec petra diuina fit alba, sed inde citrina, Cum fuerit ima nostra deducta carina. Tu qui gliscis donum Dei, Contemplare huius rei Fontem peramabilem. Hos uersus si quis aliquem perpendere inquit, Si bene scruteris omnia, diues eris. Distinctio. Lunam, Solem, transmutare Tibi mando uoce clara Lympham in stillabilem. Consurgit nullus unquam sine semine fructus In quo dum moritur semen, fructum dare fertur. Ordo conficiendi lapidis. Haec est prima radix rara Nobis data multum cara, Hermetis comprobamine. Marcelli Palingerii Stellati carmina. De uitro siquis depingere uascula quaerit, Uitrum Romanum bene marmore conterat, & cum Ut puluis fuerit, clara pinguedine gummi Fontis aquas mista, figulorum uascula pingat, Siccaque fornaci mandes: Phoebus loquitur. sit terra probata Quae ualeat flammis obstare, nitentia tandem Regibus apta satis ex furno uascula tollet. Audite, atque animis mea dicta recondite uestris Hunc iuuenem archadium, infidum, nimiumque fugacem, Prendite, & immersum stygiis occidite lymphis. Eligat ipse duas rufo de marmore petras Inter quas uitrum Romanum conteret, & cum Ut puluis terrae fuerit pariter resolutum, Hoc faciat liquidum clara pinguedine gummi: Post Hyales gremio impositum Deus excipiat, quem Lemnia terra colit, sublatumque in cruce figat Tunc sepelite utero in calido, & dissoluite putrem: Post hoc depigat peculas quas finxit honeste Figulus e terra: siccatas ponat easdem Fornaci: caueatque simul quod terra probata Has teneat quo sic ualeant obstare calori: Illasque faciet plena uirtute nitentes. De Uitro uiridi quomodo fieri debeat, ad uasa fictilia depingenda. Cuius stillantes artus, de corpore nostro Spiritus egrediens penetrabit, & ordine miro, Paulatim extinctum nigris reuocabit ab umbris Aurata indutum chlamyde, argentoque nitentem, Proiicite hunc demum in prunas, renouabitur alter Ut phoenix, & quae tanget, perfecta relinquet Corpora, naturae leges & foedera uincens: His rebus Uitri patet effectus preciosi: Mutabit species: paupertatemque fugabit. Phoebus ab his tacuit: dictis Cyllenius ales Annuit, atque eadem praesens Diana probauit. Igni combustum sulphur, assum quaere cuprum, Atque teras horum splendens cu puluere uitrum Hoc cures solo liquidum ter reddere gummo: Mox abiere omnes, caeli ad conuexa uolantes. Attamen inde litam post ignibus iniice testam: Assumet uiridem quoniam pictura colorem Exterior testae, cum coeperit ipsa rubere. Tunc mentis diuinae homines oracula caeca Uoluentes animo ancipiti, uix tempore longo Experti multa, & non paruis sumptibus: illam Inuenere artem, quam non ars dignior ulla est. De Uitro albo ad fictilia uasa depingenda. Fingendi lapidem aethereum: Album picturis uitrum sic attenuabis: Candens permistum cum sulphure contere uitrum: quem scire prophanis Haudquaquam licet, & frustra plebs improba que Quem qui habet, ille potest ubi uult habitare. Nec fortunae, iram metuit, nec brachia furum. His simul attritis, postquam fuerint quasi puluis, Exterius spissam depinges undique testam: Sed paucos tanto dignantur munere diui. Iniice post ipsam fornacis ab igne coquendam: Carmen de floribus seu coloribus ad scribendum, pingendum, & c. Cum simul ipsa rubet, sibi cum pictura coheret Extrahe, sic ea pinges hinc uascula quaedam Ars uelut in primo notat insinuata libello. De Uitro nigro ad ea uasa depingenda. Sic etiam nigrum pingendi transfer in usum: Flores in uarios qui uult mutare colores Causa scribendi quos libri pagina poscit Est opus ut segetes in summo mane pererret Et tunc diuersos flores ortusque recentes Inueniet, properetque sibi decerpere eosdem: Qui terra capitur cum gummo contere lazur Ut sit perspicuum, frangens in marmore uitrum Ipsi miscebis: rursumque terendo parabis: Cumque domi fuerit caueat, ne ponat in unum Illos, sed faciat quod talis quis sibi quaerit: Dum super aequalem petram contriueris istos Flores, in coctum pariter tu contere gypsum: Haec quoque coeruleam sumet commistio formam Quae tamen in nigrum conuertet singula uitrum, De Uitro ualde uirente. Sic tibi siccatos poteris seruare colores. Sic etiam nimium tu uirens effice uitrum: Ex quibus in uiridem si uis mutare, recentem Calcem commisce cum floribus: Accipies assi subtilia fragmina cupri, Quae tamen eiusdem post cum rubigine misces? inde uidebis Quod tibi mandaui, ueluti prius ipse probaui. Rursus & admisto splendenti contere uitro: Modus pingendi Uasa & Uitra. Protinus hinc pictam fornacibus iniice testam Postquam lucentem dabit ipsi flamma colorem. O uos artifices qui sculpere uultis honeste Uitrum, nunc pandam uobis uelut ipse probaui. Accipe: nam pulchram capiet hinc frigida formam: Nam dum fit uitrum nimis feruere, coloris Hinc aufert propriam flammae uiolentia formam. Uermes quesiui pingues quos uertit aratrum Et terra, atque simul me quaerere iussit acetum Utilis ars: De Pictura Eboris Pingere si quis ebur uult, sic procedere debet. istis rebus calidum atque cruorem Ex hirco ingenti quem solito tempore paruo Ex hedera forti paui tecto religatum: Sculpturas eboris auri pecula decorabis: Quo tamen ipsa tibi res ordine congruat, audi: Quaere tibi piscem qui dicitur Husa liquentem Uesicam serua decoctam fluminis unda: Sanguine cum calido post haec uermes & acetum Infudi, ac totam phialam clare renitentem Unxi, quo facto tentaui sculpere uitrum Cum duro lapide Smerilli nomine dicto. Inde locum pecula quem uis componere signa. Ad Uasa fictilia depingenda. Gemmarum sectio, & c. Praeduros lapides si ferro rumpere tentes: Solus adeps huius fit ad istos aptionusus, Huius enim candens siquis pinguedine ferrum Extinguit, subito durescit acumine firmo. Carbunculi confectio. Qui cupit egregios lapides irrumpere ferro, Quos dilexerunt Reges nimium super aurum Urbis Romanae qui celsas iam tenuere Arces, ingenium quod ego sub mente profunda Inueni, capiant, quonia nimis est preciosum: Si repetam dicta supra tribus atque quaternis Est renouata modis omnia clarificat: Urinam mihi quaesiui pariterque cruorem Ex hirco magno, modico sub tempore pasto Herba: quo facto, calefacto sanguine gemmas Incidi, ueluti monstrauit Plinius auctor, Artes qui scripsit quas plebs Romana probauit: Plus si suscipiat Talc crudum mundificatum, Psimmytniumque aequis iungito ponderibus, Mercurio super adiecto sub ea paritate His mixto donec deficiat penitus, Terseptena salis purgati uel cribellati Pars admista roborat istud opus: Atque simul lapidum uirtutes scripsit honeste, Quorum qui noscit uires, plus diligit illos, Primus ait uersus quot habet sentetia sensus. Crystalli sectio. Crystallus tali durus ualet arte secari Opportuna tibi quaeratur lamina plumbi, Huic etiam bini claui iungantur utrinque, Qui solito medium consument undique plumbum: Nam plumbo soli tribuetur cura secandi: Haec mistura parit preciosum denique quoddam Praecellens Usifur pondere uel pretio Ampulla uitrea forti spissaque receptus Hic puluis tepidis ignibus expositus, Illita sicca luto semel ac bis inde fit olla, Sic ampulla rogos accipiat tepidos, Donec multiplicis fumos excocta caloris Exhalans nullos undique proiiciat. Ipsi custodes laminae sint exteriores, Ut sibi dent rectum recto consumere cursum: Frigida facta: luto careat quod habebitur intuaexcellens Usifur carbo uelut rutilans: Crystalli puluis tenuissimus additus ipsi Per magis atque magis rem facit eximiam. Sed nec duritiem poteris praerumpere tantam Mollitie plumbi, nisi quaedam iunxeris illi Tanquam puluereas fornacis fragmine mittas Quae tenere possit laminae connectere plumbi. Filius unius perimatur uase diei: Ouum. Sanguis ut ipsius defluat hinc niueus: Aequum rursus habent lateris fragmenta uigorem Concidis adiuncta paulatim fluminis unda: Sed uim Crystalli cruor antea temperet hirci: Sanguis enim facilem ferro facit hic adamantem. Gemmae ut nitescant. Ossibus exclusis eius croceoque colore Fiat ut hinc globus massaque sanguinea, Quae siccata coquas aqua ( puto ) psimmyficata, Purgataque diu rem faciatque nouam: Nam carbunculus atque balassius hinc preciosus Exit, & artificem ditat in orbe suum. Si uis splendentem gemmis inferre nitorem, Partem quaere tibi tantummodo marmoris aequi, Gemma superposita petrae sed flumine pauco: Sic res uilis habet precium latitat quod in ipsa, Et quod despicitur carius efficitur. Sed ne laedatur, tractu leuiore limetur, Quanto durescit, tanto magis ipsa nitebit. Gemmarum sculptura. Si mistura sit unicolor quasi flama coruscans Fiet massa nimis lucida fitque globus: Sic gemmis durum sculpendis effice ferrum: Quisquis uult solito lapides irrumpere ferro. Lunificis & aquis excocta tepentibus, exit Unio resplendens, res preciosa satis. Hos habeat ritus, ut acumen temperet eius Tempore quo solito magis utitur hirco amore. Sicque quod in mundo preciosius est & habetur Uilissimum datur philosophi studio, & c. Regimina Artis. Diuinae huius artis modi regiminis sunt quatuor principales: Soluere, abluere, reducere, & figere. Soluere est grossum subtiliare: fit diuidendo, corrumpendo, & in primam materiam reducendo. Abluere, obscurum reddere lucidum: fit distillando, inhumando, & calcinando. Reducere, humidum conuertere in siccum: fit incerando, impinguando, sublimando. Figere, est uolatinum supra corpus suum sistere ut permaneat cum corpore suo: fit autem desponsando, resoluendo, & congelando. Per primum mutatur natura interius, per secundum, exterius, per tertium, superius, per quartum, inferius, & c. Qui autem horum & aliorum modorum pleniorem exquirit notitiam, uideat praecipue finem libri Collectaneorum lani Lacinii Minoritae non ociosi. Basileae Per Henricum Petri & Petrum Pernam, Anno salutis humanae