DeArteChemicaEiusqueCultoribus.EpistolaeTres.ArtemquiMedicamdidicit:quiChemicatractat:Sibonusest,omnifraudecareresolet.BudissinaeExcusumTypisNicolaiZipseri.Anno.ci.ci.Cuii.Grauissimahoctemporebellageruntur,nontantumaDucibus&militibus,armis&gladiis:sedetiamauirisdoctis,lingua&scriptis.NamTheologi,Iurisconsulti&Medici,uariisinlocis,intersedigladiantur.Bellorumautemquaeauirisdoctisgeruntur,uelambitionem,uelinscitiam&imperitiamcaussamessearbitror.RelictisautemTheologorum&IurisconsultorumrixisEcclesiam&forumturbantibus&admenihilpertinentibus:Medicorumsolummodomentionemfaciam.HorumaliquiGalenidoctrinamsequentes,Chemicis,(qui&Hermeticidiciuolunt,)belluminferunt,atqueartemChemicamuanam,inutilem&perniciosamuociferantur:Chemicicontra,artemsuamiocundissimam,utilissimam&Medicisomninonecessariamesseprobareconantur.Etsiautemnostrumnonsit,tantascomponerelites:Attamennonalienumabartemeaesseiudico,si,quidegodeChemiaeiusquecultoribussentio,inmediumproferam,&ueritatispatrociniumsuscipiam:atquehocbellumfacileposseextingui,sifraudibus&nugisabutraquearte&parteremotis,remipsamseduloperpendamus,ostendam.Inquemfinemcumamicoueteri&doctoperliterassumcollocutus,quasuirisdoctisoffero,nonaliamobcaussam,quamquodutramqueartem,perse,iucundissimam,utilissimam,&humanogeneriomninonecessariamesseiudicem:Etutambitioni&imperitiaequorundamMedicorum&Chemicorum,inuidia&auaritialaborantium,obsistam.Siquidduriusamedictumuidetur,idnondeuirisdoctis&bonis,quosomnilaudedignosesseiudico,seddenugatoribus&fraudulentisimpostoribus,quosdetestor,dici,omnesuiriboni&candorisamantesintelligunt.UaleSeniori,DoctoriMedicoinRepublicaSprottauiensi,S.Exliteristuis,antehoctempusadmedatis,clarissime&doctissimeuir,amicescharissime,intellexi,teiamsenileaetatearsteChemicadelectari,quaminiuuenilisisaaspernatus.QuainreimitarisPhilosophumaffirmantem,licetunumpedemhaperetinsepulcro:setamenadhucforecupidumdiscendi.Egoquiddehacarteeiusquecultoribussentio,breuiterexponam.Cumanteannostrigintasex,ArgentoratiPhilosophiae&Medicaeartioperamdarem;cumD.MichaeleToxite,Chimicaeartisperito,familiaritersumconuersatusDeindeetiamadD.AdamumaBodenstein,quemBasileaeinhacarteexcellerefamaerat,mecontuli,utsiquidegregiihaberent(ualdeenimineaaetateeramcuriosus&discendiauidus)expiscarer.Sedutrumquemultumpecuniaedecoxisse&parumhacartepraestitisse,intellexi.Raroetiamadcurandosaegrosuocabantur.ProgressutemporisetiaminaliorumquorundamChemicorumamicitiam,utpoteIoannisMontaniSirigensis&LeonardiTurneisseri(quitunctemporisnontamcruditione&morborumcuratione.quamdiligentiPhysicarumrerumindagatione&medicamentorumquorundamChimicorumlaboriosapraeparatione,celebreshabebantur)meinsinuaui,EtlibrosetiamuelpotiusaenigmataHermeticorumdiligenterperlegi.InprimisueroGeberi,ReimundiLullii.Arnoldideuillanoua,Rosarium,TurbamPhilosophorum.IsaciHollandi,BernhardiComitis,Paracelsi,CollectaneaLacinii,etc.NecpaucainGalliae&Germaniaediuersislocis,aperitisartificibus,nonsinelabore&sumptibuscollegi&descripsi.Exquibuscumpropternimiamobscuritatemparumdidicissem;etiamrecentiorumscriptaperuolui,&hodiernoquoquedie,librosAndernaci,Quercetani.F.BasiliUalentini.GastonisClauei:Penotti:HeinriciCunradi:Libauii&aliorum,nonoscitanterlegodisputationibusErasti,Auberti,Moresini,Guiberti&aliorumcontraChimicos,nonneglectis.Siquaerisquidutilitatisexhorumlectioneadmeredierit?sichabeto;ArtemChimicamatotueteribus&doctissimisuirisnobiscommendatam,perse,necuanamneccontemnendam,sediucundissimam&utilissimamessestatuo.Pereamenimmultamira,iocunda&utilia,laboremnonfugientibus,manifestantur.Quiuerohancartemexercent,idplerumqueduplicifinefaciunt;nimirumutuelimperfectametallainargentumuelaurumtransmutent:uelexmetallismineralibus&uegetabilibussingulariartificio,uiignis,praestantissimamedicamenta,adcurandostaminternosquamexternoshumanicorporismorbos,conficiant.Quidamutrumquefinemsibihabentpropositum.Interillosquimetallatranimutareconanturpaucissimisunt,quiidquoduerbispromittunt,reipsapraestarepossini.Plurimiueroimpostoresuersutissimi,aliisdiuitias&aureosmontespolicentur,cumipsipleruumquesintpauperrimi.Metamorphosinmetallorumnonesseimpossibilem,certaexperimentatestantur.Quisenimnegat,exferropossefiericuprum:exMercurioargentum&aurum;cumidaperitisartificibus,sinedolo&fraudesoepiussitdemonstratum?EtegohiscemeisoculisuidiquendamMercuriuminArgentumtransmutantem,quamuissinemagnolucro.EtquanquamidrationibusPhilosophicisrepugnareuideatur:tamenubirerumtestimoniaadsunt,quidopusestuerbis&subtilibusatqueinanibusdisputationibus?Rerumenimexperientiapotiorestomnisophisticadoctrina.QuisAristotelicisrationibusprobabit,excinere&arenapossefieriuitrumadeopellucidumAuerroesinquit:InAlchimiamultafiunt,quaefieripossenonuidentur.IdeoqueAlchimia&Magicaarsanominescientiaeexcluduntur,quoniaminhisplurimasunt,inquibusargumentatiodeficit,utscribitGaleottusMartiuslibrodedoctrinapromiscua,capite27.Nullumestdubium,quosdamartificesparticulareshaberetincturas,quibusuilioraquadammetallainpraestantiorapossintmutare.Etsiintermultosquihancartemprofitentur,paucissimisint,quisemperoptatumfinemassequantur,nisisingulariDeIbeneficioadiuti.PosseautemChemicostalemlapidemPhilosophorumpraeparare,quoomniaaliametalloinpurumaurumsubitoconuertantur,&omnesetiamgrauissimimorbicurentur:nonfacileadducorutcredam,nisiuideam.NemoenimunquaminaulisCaesarumRegumautPrincipumuisusest,quitalemlapidemconfecerit,quoimperfectametallainaurummutarit&omnesmorbosgrauissimoscurarit.QuodenimdeParacelso,BernhardoComite,Arnoldodeuillanoua&aliisdicitur,incertumest,&obidprobationeopushabet.ParacelsumnecCaesari,necPrincipibus,nectibi,necamicismultumaurifecisse,exrelictoaseTestamentocertumest.Bernhardus,setotamsuamditionemdecoxisse,ipsefatetur.SedpraeparatolapidePhilosophico,candemredemisse&grauissimosmorboscurasse,nonlegitur.Idemdealiisiudico.Etodisapientesquinecsibinecaliissapiuntautprosunt.IdeoqueLapisillePhilosophorumaquodamdescribitur,quodsitSpeslonga,depauperatiodulcis,&Lepusquemnemopossitcapere.Mirandumigitur,quosdamMagnates,amoreauri,adeodigmentari,utsaepeetiamindoctissimis&imperitissimisnebulonibus,hancartemprofitentibus,nonmodofidemhabeant,sed&cummagnosuarumfacultatumdispendio,omniaillisliberalissimesuppeditent,donecipsiadextremaminopiamredigantur.Talesprofectoinanemspempraesentipecuniaemunt,&uigilantessibimagnasdiuitiassomniant.NouiegoBarones&Nobilespraediuites,quifraudeChemicorumimpostorum,omnibusbonissuntexuti,&nihilominustamen(quaemadmodumilliquireimetallicaeoperamdant&fodinascolunt)abinanispenonpotueruntabduci.Necminusmiror,quorundamimpostorumtantamessetemeritatem&audaciam,utprincipibusuiris,etiamcumpraesentissimouitaepericulo(aliienimuirgisceduntur:aliicapiteplectuntur:aliisuspenduntur:aliiperpetuiscarceribusdetinentur&uariismodisexcruciantur)eapolicentur,quaeipsinecprobaruntunquam,necpraestarepossunt.SedtalesegoaDaemonealiquoChemicoautmetallicodiementari&excaecarifacilecredo.Nuncdeiis,quiMedicamentisarteChemicapraeparandis,suntoccupati,scribamHorumaliquisuntuiridocti,fundamentisPhilosophiaePlatonicae&Aristotelicae,&artismedicaeabHippocrate&Galenotraditae,probeinstructi,atqueadhocmunusaDeo,&Magistratulegitimeuerati.sedulooperamdantes,utMedicamentisconuenientibusaegroscito,tuto&iocundecurent.Fatendumest,artesnonsimulesseinuentas&absolutasMagnaigiturlaudedignisunt,quiartemmedicamaueteribustraditam,nouis&utilibussuisinuentismagismagisqueillustrioremreddunt&arteChemicataliaMedicamentaparant,quaesinenauseaabaegris,magnofructu,assumipossunt.Qualiahoctemporeinofficinisoptimeconstitutismultahabentur;Etquibusegoetiam,dataoccasione,libenterutor.Chemicaenimmedicamenta,siaperitoartifice,utdecet,recteconficiantur,&auirodoctomethodiceadhibeantur,ingrauissimismorbis,mirasaepepraestant,&obidlaudesuanoncarent.Etprofectonimissibiplacent,&ualdesuntmorosi,quispretisMedicamentisChemicis,asenequeuisisnequeadhibitis,Galenitantumuestigiisinsistendumesseuolunt.Quasimillequingentisannis,extinctoGaleno,omnishumaniingeniiuigor,itasicdebilitatusutnihilpraeclarius&utiliuspotueritinuestigareatqueinuenire:cummanifestumsit,nostriseculiingenia,ueterumnequaquamessehebetiora,sedmultapraeclara&utilia,ueteribusplaneignota,eruisse,&magnacumlaudeinlucemprotulisse.Sedinterdoctos,quieaconficerenorunt,quidamsuntinuidi,quidamueroadmodumauari.Illisiquidpraeclariinuenerunt,idsibireseruant,uelsuistantumaegrisexhibent,neccumaliiscommunicant,immemoresmandatiChristiiubentis,utproximumdiligamussicutnosmetipsos,eumquequantumpossumussiuepraesenssiueabsenssit,iuuemus.Intereatamenutlaudemaucupentur,publicisscriptissuaillaarcanamagnoperepraedicantatquelaudibusincoelumextollunt&lectoribushocmodofumumuendunt,atqueseipsossuspectosreddunt.Auariautem,nonminusquamilli,suorummedicamentorumpraeparationemaliosnondocent;sedtamenmagno&iniquoprecio,(licetidquodpolicenturminimepraestarepossint)uenderenonrecusant.Atqueitanontamuitaeproximiquammarsupiosuoconsulunt.Saepeetiammedicamentauulgaria&officinisnostrisusitata,aliisnominibusappellant,&multoauro,nonsinefraude,aliisobtrudunt.UeteresMedici,quamuisEthnici,suorumMedicamentorumpraestantissimorum,utpoteTheriacae,Mithridatii&aliorumdescriptionem&compositionemaliisnoninuiderunt,sedcumposteriscandidecommunicarunt.QuantomagishominemChristianumdecet,donasibiaDeodatainproximisuisalutemimpendere,&suismedicamentisnontantumaegrospraesentessed&absentesiuuare,&nontamlucrumquamaegrotantiumsalutemspectare?Seddehisceplussatis.Suntetiamexduobusobliquiscompositi(loquordeChemicisnugatoribus)quinontamauariciacommotiquamambitione&oinaurigadducti(omnibusenimpraeferriuolunt)sanis&aegrispersuadereconantur,sesingulariaartana&astraliaquadamMedicamentahabere,quibusmorboseliamdesperalios&medirisGalenicisomninoincurabilesfacile&sineomnidifficultate(quasihocpotiusinsuaquaminDeimanusit)curare,&uitamadextremamsenectutem(adquamipsitamenraroperueniunt)prolongarepossint.Dequibussuomore,magnofastu,certofatuitatisindicio,egregienugantur.Sedcumadremuentumest,nihilest.Autenimnullauulgaribuspraestantiorahabent:autnecessitateurgente,neglectissuismysteriis,iismedicamentisquaeinofficinishabentur,utuntur.Etsiresillisfelicitersuccedit,idChemicissuismedicamentis,uulgaribusscilicetadditis,nugaciteradscribunt,uthacrationepluresaegrosalliciant,&multumpecuniaelucrentur.Ethicetiamestsingularisquidammodus(utIurisconsuliiloquuntur)acquirendi,sedmedicisdoctis&pisminimeusitatus.Quidautemdicamdeillis,quifingunt&scriptispublicisproclamant,sepanaceaminuenisse,addepellendosomnesmorbosidoneam&probatam?Suntnugatoresimpudentes,circulatorummorelaudem&pecuniamaucupantes.Euentusenim,illorumpolicitis,minimerespondet:QuisunquamaudiuittalemMedicumfuisseinmundo,quiunoaliquoMedicamentoomnesmorboscurasset?SiArnoldusdeuillanoua,&Paracelsus,lapidemillumPhilosophorum(utfertur)habuerunt,quoomnesmorboscurarepotuerunt:curquaesototmedicamentorumformulasscriptissuisinseruerunt?Quodenimpotestfieriperpauciora,nondebetfieriperplura.Nugaeigitursuntuitisdoctisindignae,unoaliquoMedicamento,omnesmorboscurariposse.NisifortassisperPharmaconUenenumintelligar,quosimulcummorbisetiamuitatollatur?BDeniqueDeniquesuntetiamindoctissimi&ineptissimiblateronesadnullamrem,quamadoperaChemica&Medicaminusapti,quisimodoaquas&oleaquaedamperdestillationempossuntelicere,senontantumpraestantesChemicos,sed&excellentesesseMedicosfingunt&mentiuntur(cuminnullomendacio,testePlinio,maiussitpericulum)atqueinhaspraeclarissimasartes,sineomninecessariadoctrina,illotismanibusirruentes,Medicamentissuisdestillatis,omnibusmorbissemederiposse,nonmodouulgo,sedetiamhominibusnonuulgaribuspersuadent.Soepeetiamsuagarrulitateefficiunt,utuirisdoctis&inarteMedicaprobeexercitatispraeferantur;&suisnugispluspecuniae,quamuiridoctisuaartelucrantur.Hipermorteshominumexperimentafacientes,iudiceGaleno,inhoctantumalatronibusdifferunt,quodistiinsiluis,illiinurbibus&pagishominesiugulent.LongealiudestposseMedicamentaquaedampraeparare:aliudueromorboscurare:illudadPharmacopeiautChemiciperiti:hocadMediciofficiumpertinet.Quamuisnonnego,MedicossimulposseesseChemicos,&contra.Simodoutramqueartem&necessariaadeaspertinentiadiligenterdidicerunt,&longousuexercuerunt.NequeenimMedici&Chemiciunanocte,utfungi,nascuntur.Sedhaeartesmagnostudio,longotempore,multolabore&frequentiusuatqueexercitationeacquiruntur.MedicamentaetiamtamabimperitisChemicispraeparata,quamabindoctisMedicisexhibita,rarofinemagnouitaepericuloassumuntur.Suntenimueluticultellusacutusinmanupueri.Nequisautemhorumimpostorumerrores,quosinpraeparandisautexhibendisMedicamentisadmittunt,deprehendat,singularistudioquibusmedicamentisurantur&quomodo,autexquamateriaeaconfecerint,praetextusuorumarcanorumoccultant.Atquehacfraudulenta&perniciosacalliditate,nonmodosuaminscitiam&temeritatemtegunt:sedetiaminaegrotorumuitam&facultatessinemetugrassantur.Nibilominustamenadtalesplerumquefitmagnusconcursus,uelutiadagyrtasmendaciisinlocispublicisintersecertantes.Mundusenimuultdecipi,&plerumqueexunoatquealtero,secundoueladuerso,imoetiamfortuitocasudeMedicieruditioneiudicat,necquantadoctrina&eaxperientiaopussitei,quidoctiMedicinomentueriuult,intelligit.Deomnibushiscenugatoribus&impostoribushincindeuagantibus,&iamChemicamquamMedicamartemdeformantibus&pecuniamundiqueaucupantibus,DoctissimusFuchsiusitascribit:Cumuiridocti,multisinlocis,noninmagnosintprecio:fit,uthiquigartiendo,iactando,policendo,nugando,mentiendoadulandoqueplurimumpossunt,omniumiamsintdoctissimi&gratissimi,etc.Haecegouirdoctissimepotissimumadtescribocum,utquidego(MedicisGaleniciscumChemicisbellumgerentibus)dearteChemicaeiusquecultoribustambonisquammalis,sentiotibisignificem;tumutadliterastuasrespondeam,&tarditatemuerbositatecompensem:deniqueutueteremnostramamicitiamhocliterararumcolloquiorenouem.Tuutuicissimdataoccasionescribas:definitionemlapidisPhilosophorum(sihabes)admemittas,&siquidarcaniarteChemicaeruisti,mecumcommunices,oro.Uale,Deotetuosqueprotegente.Budissina27.Iulii,Anno1606.IoannesFrancusD.Reipub:BudissinensisMedico.S.Hactustandemγραμματοφίρονidoneum,uirdoctissime,amicorumueterrime&suauissime,adbinastuasliteras,eodemargumentoscriptas,respondereperplacuit.Utautembreuibusmeexpediamuerbis:inμετα¬μορφώσειmetallorumtibiprorsusassentior.QuicquidenimgarriantquidamPeripatetici&ogganniant:refutateosipsaexperientia:cuicontradiceresophisticumesseexGalenodidicimus.AnautempossitconficieiusmodilapisPhilosophorum,quoomniaaliametallainaurumsubitoconuertantur:&morbietiamincurabilespersanentur:egoaffirmarenonpossum;nequeetiamaffirmantibusfidemhabere.ScotumillumBasileae,dequoantealtibiscripsi,lapidemtalem,hocest,rubentempuluisculumhabuisse,cuiusgranodimidioyiiisplumbi,intrahoraequadrantem,inpurumputumaurumtransmutauerit,Zuuingerusadmescripsit,Nonautemfuisseanimam(utuocant)auri:quaeexauroaquaartificeextracta,atqueargentopurissimoliquesactoreddita,illudinaurumconuertit,certumest:cumnonargentumsedplumbum,&quidemtantaquantitatemutauerit.AnimamuocosulphurauriquodnoruntartificesseparareaMercurioillius:sedsinelucro.Exlibiauriuixeisulphurisseutincturaeelicitur.QuodremanetestLunaquidempurissima,quamMercuriumPhilosophorumuocant.Haecautemduosulphur&MercuriusPhilosophorumquidamulteriuselaborata&exaltataconiungunt,&lapidemillumsuumconficiunt,perficiendismetallis&sanandisfereomnisgenerismorbisidoneum,&c.Sedlongediuinior&sublimiorestlapisPhilosophorum:quihauddubioueteribusfuitcognitus:aplurimisquaesitus:apaucissimisinuentus.Nequeenimtotmyriadeslibrorumaueteribusscriptorumextarentdehocarcano:nisisubessetueritas.ForsanetiamUrim&ThumimsummiSacerdotisIsraeliticinihilaliudfuit,quamlapisillearcanus&mirificus,Christumrepraesentans.Quodautemplusnimioposteritashuiclapiditribuat,cumnimiruminictuoculi,cunctametallainaurummutare:&morbosomnesperfecte&radicitustollere,nihilnouiest.GalenistaenostriidemfaciuntsuiscompositisMedicinis,Theriacae,Mithridatio&aliis:Paracelsistaesuisquintisessentiis,oleoUitrioli,floribus&oleoAntimonii,incoelumusqueeaextollendo&celebrando:quaetamenexhibitaniltalepraestant.Maximam&singularemuiminesseinlapideillocurandoGallicummorbum,lepram,hydropisin,Phthisin,quor,Comitialem&similesfacilecredo:cumexaurouitae,exMercuriouulgi,exsulphurequaedamconficianturremedia,nonmodoaParacelsisectatoribus,sedetiamagalenicishodieapprobata.QuoddeniqueinueherisacerbeinillosMedicos,quiarcanasuasummislaboribusacquisitauelinuenta,nonillicopubliciiurisesseuolunt:nimiumreligiosuses.Fecerunt&faciunthocsummiMedici,Itali,Galli,Germani:utliberissuisthesaurumquendamrelinquant:dequotamenipsoproximoaliquidcomunicarepossent.Fontestuideriuenturforas,&tudominusillorummaneto.Nolitesanctumdarecanibus:Necunionesporcisobiicite.Quid?quodSalomonipsesapientissimus,librumMedicumaseconscriptum,emanibuspopulipenitussustulerit,cumuideretpopulumpotiusadlibrumquamadDeumconfugereinmorbis?QuareuiolariCharitatemproximiminimeputo,siquisquaedamegregiasibi&suisreseruet,cumpaucisuerobonis,nonsuperbis,nonaliosridentibuscommunicet.TemporeEliaemultaeerantuiduaeinIsrael,sedapudnullamdiuertitElias,nisiapudSareptanam.EtBulcholceronostroinorehocerat:WanmußdadHelfrugleinnichtgar¬außgiessen.Bene&feliciterUale.Sprottauiaedieaequinoctiiuerni,Anno1607.IoannesWeidnerusSenior,D.D.IoanniWeidneroSenioritauiensi:S.Redditaemihisuntliteraetuae,doctissime&amicissimeWeidnere,quibusadmeasbreuiterrespondes,&metamorphosinmetallorumnonesseimpossibilemmecumapprobas.Metallanondiffererespecie,sedtantumraritate,densuate&colore,quaecumsintaccidentiaseparabilia,nonuariarespeciesChemiciaffirmant.Etquaemadmodumhomoaeger,adhibitisidoneisMedicamentis,persolumalterationismotum,absquecorruptione&generatione,sanitatemrecuperat.ita&imperfectametalla,conuenientibus,tincturisquasiMedicamentissuis,sanari&perficidocent.Scotumillum,cuiusmentionemfacis,nonmodoChemicumsed&praestigiatoremfuissefamaest.Quaarteigiturexplumboaurumfecerit,ignoro.Mercuriumquoplumbumabundat,inSolempossemutari,credo;seddescoriusplumbiualdedubito.NouiquendamsingulariquadamStibiipraeparationeargentuminaurummutasse.Sedegoinhacarte(quaquidemdelector)nonsumexercitatus,nectempusneclocumChemicatractandihabeoidoneum.Equidemnondeconficiendoauro;(quamartemmalodiscerequamdocere&aliorumpericulosapere)seddepraeparandisoptimismedicamentisaddepellendosmorbosidoneissolicitussum.LapidemPhilosophorumseutincturam&Medicinamillamuniuersalem,nunquamuidi,necapraestantissimisnostriseculiChemicis,seuidisse,audiui.Quamuisnugatoresquidamspretis&praesecontempiisaliisdoctissimisuiris,dehoclapide,sibineccognitonecuiso,saepesuauissimefabulentur,sibiquehuiusmodinugismirificeplaceant.MrimadThumimsummisacerdotisIsraelitici,quidfuerit,ignoratur.Nonautemfuissealiquidhumanaindustriafactumsedbamcocredibileest.Pyrotechniamquidemfuissepatribusueteristestamentinonignotam,multis.scripturaelocisprobaripotest.LegistiExodicapite32.u.29.MoysenuitulumaureumIsraelitarum,ignicombussisse,atqueinpulueremredactumaquaeinspersisse,&Israelitisadbibendumdedisse.QuomodohocaurumpotabileMoysespraeparauerit,pauciChemiciintelligunt.UeterumscriptisdeLapidePhilosophorum,eiusqueadmirandisUirtutibus,fidemnonderogo,(quamuisscioeosdeequoTroiano&aliisrebusmultascripsisseuixcredibilia:)sedcumComicodico:facpromissaappareant.Imomanusnostraesuntoculatae,creduntquoduident.SiinteromneshuiusnostriseculiChemicos,uelunustantumfuissetautesset,quiconfectolapidePhilosophico,tanquamMedicinauniuersaliplurimoslaetalesmorboscurasset,faciliuseaquaescribuntur&dicunturdehoclapidecrederemQuiaFiorauantodescribiturLapisPhilosophicus,nonestis,dequoueteresloquuntur.Etnisimaioridiligentiacorrigeretur,egoprofectoeoutinollempropterSpiritusaquaefortisperniciososnonablatui,cumqueadauthoremsuumrelego.MorbosquosturecensesnonminusabaliisdoctisMedicis,quamaChemicisfuissecuratos,multisexemplisconstat.Galenicos,nonminusdesuisMedicamentisquamChimicosnonnunquamhyperboliceloqui,exMyrepso&aliisapparet.Laudatuenalesquiuultextruderemerces.Quodputasmeacerbiusineosinuehi,quisuaarcana,magnislaboribus&sumptibusaseinuentanoncumomnibuscommunicant.Uelimtescire,menonexpetere,utsiquisaliquidpraeclariinuenit,idcumomnibus,etiamingratisirrisoribus,gratis&sinepreciocommunicet:sedeospotissimumreprehendere,quipublicis,scriptisautsesquipedalibusuerbis,suamysteria&arcanamedicamenta,iactant,&nesciodequibusSigillis,&Characteribusmultisinfirmitatibusprofuturis,fabulantur:cumtamennullaremediauulgaribuspraestantiorahabeant,&lectoribusatqueauditoribushocmodofumumuendunt.Iudicoetiamnonleuiterpeccareeos,quicumpraestantialiquomedicamentoaseinuento,(siidinlucemdarent,)multosfortassisiuuarepossent,iduelsibiiantumreseruant,uelneglectispauperibus,diuitibusmagnopreciouendunt.Optaremigitur,talesautomninotacere,autfideliterdocere,autcumaliismultis,iustoprecio,suainuentacommunicare.Panaceaescilicetilliusinuentor,medicamentumilludomnibusuendens,rectefecisset,simodopraeparationemnonoccultasset,&totuirtutes,quasnonhabuit,eiadscripsisset,atquehacfraudeementespecuniaemunxisset.Omnebonumestcommunicatiuumsui,inquitPhilosophus.EtDeusipsetammalisquambonis,donasualargitur,quemimitaridebemus.SiquispublitoscriptopoliceretursesanguinePhoeniqcisauis,omnesmorboscuraturum:quidquaesoutilitatisadferretlegentibus&aegrotantibus,cumsanguisillehaberinonpossit?IdemfaciuntquidamChemici,arcanasuapublicecelebrantes&domioccultantes,autnonhabentes.Dulciasoepesibiuigilantessomniafingunt.Deumdonasuauariedistribuere,nonutabscondantursedutincommunemhominumusum,etiamsinespelucri,conferantur,certumest.Nonaccenditurlucerna,inquitChristus,utponatursubtermodium,sedincandelabrum,utsplendeatomnibusquiindomosunt.Imoquisua,aliorumcandelamaccendit,ignemsuumnondiminuit.Etsicfontesnostrideriuanturforas,nosautemdominiillorummanemus.Necsanctumdaturcanibus,quoddatursanguineChristiredemptis,quiprofectocumcanibus&porcisnonsuntconferendi.QuiMedicamentisaseinuentis,multosaliospossuntiuuare,idquefacerenolunt:similessuntSacerdoti&Leuitae,qui,relictoalatronibussauciato&semimortuo,praeterierunt:cumpotiusbeneficumSamaritanum,suisMedicamentisuulneratumcurantem,imitaridebebant.QuidItali,Galli,&Germaniquidamfaciantsusquedequefero.Nouiquosdam,reseruatissibinucleis,nobiscortices,scriptis&disputationibussuisinutilibus,uendere&obtrudere.Sedanrectefaciantquaero?Salomonemlibrumsuummedicum,noninuidiaautauaritiacommotum,euulgimanibuseripuisse:sedaegrospriusadDeum,deindeadMedicorumopemconfugereuoluisse.EtEliamapuduiduamipsiusauxiliomaximeopushabentemdiuertisse,dubiumnonest.NostriueroBucholcerideparsimoniadictum,hucnonpertinet.Seddehisaliasplura.Ualeuirdoctissime&amicissime.Budissina26.Martii,Anno1607.IoannesFrancusD.BudissinaeExcusumTypisNicolaiZipseri.AnnoANatoChristoIesureDemptorenostro.