GALERAZEYA. Siue REVELATOR SECRETORVM. De Lapide Philosophorum. De Arabico Elyzir. II. De Auro potabili, & Pomis Paradisi. Authore AGRICOLA PHILOPISTIO Germano. Coloniae. Apud PETRVM METTERNICH, propè Augustinianos ANNO M. DC. XXXI.

~~SiueReuelatorSecretorum.DeLapidePhilosophorum.DeArabicoElyzir.Ii.DeAuropotabili,&PomisParadisi.AuthoreAgricolaPhilopistioGermano.Coloniae.ApudPetrumMetternich,propeAugustinianosLectori.Nonpotuiintermittere,BeneuolleLector,quinrationestibiex¬ponam,quibuspermotushunctypismeisexcudendumsuscepilibellum:tumutpromesatisfaciam,tumutaliiscommendemtantumthesaurum,iispraesertimquiobinopiamdoctrinae&iudiciialiquandoimpinguntinaestimandislibris;egoautem,quioperamlibrisimprimendisnauo,eosseligerestatui,exquibusmihicommodum&honor,aliisueroanimarumprofectus&falusoriatur.Dicamigiturpaucis.1.Placuit&placetTituluslibriingeniosus.quodenimestescainhamo,quopiscescapiuntur:hocesttitulusinlibro,quoLectoresalliciun¬tur.Etmultiquidemaurumsein¬uenturossibiimaginabuntur,repe¬rientautemmargaritampreciosis¬simam,quaenulloauroaestimariqueat.Ii.Exiguusestliber&compendiosus,itautparuoprecioemipos¬sit,paucishorisperlegi,facilinegotiomemoriaecommendari,absquemolestiacircumferriinsinuautsacco,quinetiamdonariamicisnonsi¬nefructu,quiindehauriantuelFideiacueritatislumen,uelilliusmaiusincrementum.Iii.UnicumpertractatueraeReligionisfundamentum,quodubicognoueris,abomnibusdubiiserisliberatus.Sienimsciueris,ubinamsitueraeEcclesiaChristi,habebisscho¬lamueritatis,inquanullafalsitasdoceatur.IdeoquedePurgatoriodeInuocationeSanctorum,deCommunionesubunaspecie,dequealiiserittibisatisfactum.Iu.IntercaeterasEcclesiaenotasunicamdeenuersioneGentiumita¬discutitacillustrat,utegoneminem.adhuclegerim,quiidfeceritexprofesso,imoquidamScriptorescon¬trouersiarumneattinguntquidemunicouerbohancnotam,cumta5mensitadmoduminsignisacsingu¬laris,atqueinpromissisDiuinisfundata.U.ExcellentiamEcclesiaeRoma¬naeostenditadoculum,tamexlu¬daeorumexcidio,quamexuaticinioEzechielis:praetereaexFideipropagatione.Quaesiquiserransbeneattendattrutinetque,moxApostolicaeSedisubmittetcaput,agnoscetqueinPontificeRomanoUicariumChristi,acdesinetacalumniisca¬lumniatorum.Ui.NobilissimummediumsuggeritadFideilumenconsequendum,nempeorationem:&quidempractice,utipsasprecesadmanumhabeas,&omnidieauthorafrequentarepossisMultiquidemmultascribuntdeorationisnecessitate,seddumipsasformulasorandinonsuppeditant,cassumsubeuntlaborem.Uii.Auctorhuiuslibelli(qui¬cumquetandemillefuerit)nontantumeruditintellectum,sedetiamexcitat&inflammataffectum,maximeinsoliloquiissuis.QuaeduoceleberrimusdoctissimusqueCancellariusParisiensisIoannesGersoninbo¬noscriptorepostulabat,utnempeessetlucernaardens&lucens.Uiii.Estinsuperuariusintantabreuitate,&intamexiguolibellotamdiuersaintroducit:nuncpara¬bolas&exempla,nuncfiguras&prophetias.HaecautemomniamireoblectantrecreantqueLectorem,itautabsqueullotaedioiterumiterumque,legereacrelegeretotumlibel¬lumnonabhorreatautreformidet.Ix.Habetdeniquemodumtra¬ctandisingularem,exquofitutdulciterinfluat,mentemtangat,gaudioperfundat,tenebrasdiscutiat,anxieratempellat,aliosqueeffectusproducat:quoslicetDiuinaeGratiaeasscriberedebeamus,utiturtamenillaplerumqueinstrumentissuis,ceucanalibusperquosfluat.Habes,optimeLector,iudiciummeumdehoclibello,tusiCatholicuses,utereilloadhaereticosconuertendos,&sittibitanquamregu¬laaureaadillosinformandos;sinautemadhucuersarisinteroueserrantesouiserrabunda,expendeni¬hilominusmomentarationum&uimargumentorum,consideranotasEcclesiaeuerae,&habeascuramsalutistuae.Ueniettempus,quandoexhacuitaemigrabis,reddesquesum¬moIudicirationemnontantumdeuita&moribus,sedetiamdeFideacReligione.CumigiturnullussaluaripossitabsqueueraFide,nonerittibiinhocnegotiosomnolenteragendum.Hodieuiuis,crasforsanmorieris:&ibisindomumaeternitatistuae,utSapiensmonetEccl.12.u.5.quitandemitaconcludit:"Etcunctaquaefiunt,adducetDeusinIudiciumproomnierrato,siuebonum,siuemalumsit."Odomusaeternitatisincaelofelicissima!adtesuspiramus.heudomusaeternitatisininfer¬nomiserrima!teabhorremus.Ostultissimoshomines,quiproptersuoserroresmaluntinaeternumpuniri,quamuitamAngelicamagereincaelo!Tuautem,optimeLector,quemalloquebar,intemporeacceptabilidiscute&abiicetuoserrores,utcumSanctisuiuasuitambeataminaeternum:quodtibiconcedatIesusChristusD.N.Amen.OrigoEtOctisLibelliConscriptiacimpressi"anteannosquinquagintaplusminusfuitinGermaniauirquidamomnigeneredoctrinaeinstructissimus&omniumuirtutumdeeoreornatissimus:quipassimAgricolauocabatur,cumtamenduplexnomeninsacroBaptismateaccepisset,dictusDanielAgricola:sedpriusnomenipsepermodestiamsubticuit,gaudiumhabensinsecundoobmemoriamSs.quorundamPatriarcharum,quiagriculturaoperamdederunt.Quodillico"gnomenexfamiliafuerit,idnemopotuitexilloexpiscari.Uideturtamenexstirpenobiliortus.fuisse,quodstaturaeelegantia,formaedignitas,morumquegrauitassatisindicabant;Philopistiumtamenseinliteriscognominaresolebat,obamoremauitaeFideisingularem.UiristecumPhilosophiaeacTheologiaecursumfelicisuccessu&multorumadmirationeabsoluisset,applicuitingeniumacutissimummemoriamquetenacissimamaduarias&peregrinaslinguasperdiscendas.Cumigiturannorum30.esset,coepitpertotumferemundumperegrinarimoreantiquorumPhilosophorum:cumqueinArabia,Aegypto&Indiaorientalidiutiussubstitisset,na"turaliumrerumscientiamplenissimeacquisiuit,&occultiorisPhilosophiaesecretaitaindagauit,utsimilemEuropanonhaberet.Tandempostannos60.peregrinationissuaeinGermaniamrediit,cumesset90.annorum,sanus,iucundus,Deo&hominibusgratus,utuidereturessequasiunusexantiquisPatriarchis.Contigituerotunctemporisutquidamadolescens,honestissimisditissimisqueparentibusnatus,postabsolutumPhilosophiaecursumseseconferretadChymicamartemexercendam.AudieratenimaProfessoribussuismultamiradeLapidePhilosophorum,quemomnibusmodismultisquesumptibusadipiscicupiebat.Caeterumcumdecennii"spacioaliquotmilliadalerorumabsqueullofructuexpendisset,totumquepatrimoniumsuumdecoxisset,inciditinParentumindignationem,&incontemptumomniumCognatorum.Hocillumitacontristauit,utclanculumaufugerecogitaret,eligenspauperemuitamducere,quamintersuosproludibriohaberi.SednutuDiuinoaccidit,utadquandamperueneritUrbem,inquareperitpraedictumDanielem,cuicumuitaestatuminfelicemexposuisset,illeconsolatusestdesolatum,&insuamdomumcuramquesuscepit,&annis20.filiiinstarhumanissimesuauissimequetractauit,instituit,&admaximamfelicitatemperduxit.HoctemporisinterualloIo"aechimus(sicenimuocabatur,aDanielepraestantissimarumrerumscientiamestconsecutus,&inuirumcelebremeuasit.Danielautemcum110.annorumesset,placideinDominoobdormiuit,&adiscipulo(seupotiusfilioadoptiuo)honorificentissimesepultusest.IoachimusigiturmemortantorumbeneficiorumquaeaDeoperDanielemacceperat,noluiteasilentioinuoluere,sedcalamobreuitercompraehensusest:tumneDeoingratusinueniretur,tumutindeutilitasadposterostransiret,tumdeniqueutDanilismemoriacelebrisinposteritatepermaneret.Haeccumperbonosamicosperuenissentadmanusmeas."Typographicasofficinastransmitti:adcommunemproximorumprofectum,exChristianicharitate,quaeseprosuanaturainaliosdiffundit.UtautemomnialegitimefierentperidoneumuirumpetiicensuramTheologorum,praesertimordinariCensoris,cuiusestlibrosapprobare:uthocpactoseruareturdecretumS.ConciliiTridentini.IdeoqueLectorCatholicushacinpartesecuruserit.Quodadmeattinet,quissim&ubihabitem,nonestnecesseindicare;idtantummodoprecor&opto,utquisquisaliquemfructumhincperceperit,meimemorsitinorationibussuis.Utparitersaluemur.Tractatustriplexerat,&titulumgeneralemhunchabebat;Gale¬"SiueReuelatorSecretorum.~~1.~~DeLapidePhilosophorum.2.DeArabicoElyzir.3.DeAuropotabili&depomisParadisi.Authore,AgricolaPhilopistioGermanopartiumsinglarummedullatalisest."In1.parteAuthor.tractatdemysticoLapidePhilosophorum,sinequoAlchymisticusnonpoteritunquamobtineri,uttemcognitioueritatis,seuFidesuera&orthodoxa.In2.parteexponitArabicumElyzir,seuAlchymisticum"&occultumdogmaproipsissimolapideinueniendo;&haecparindigitaturχρυσολιθοςτῶνσφόν.idest,Lapisaureussapientum,In3.Partesublimiusuolatsupracommunemcaptum,inuestigansdureapomaParadisi,inquibustandemsyncerusPhilosophusinuenitinaestimabilesdiuitias&incomparabilemthesaurum:quiestfructusoptatissimusoccultiorisPhilosophiae,&omniumsumptuumatquelaborumfelicissimamerces.AntesingulaspartespraeceditunumColloquiuminterDanielem&Ioachimum.~~SuntigiturtriaColloquia,quorumprimumnescioquocasuomissumestinprimaeditioneprimapartis,quodnuncinsecunda"editioneponiturloco&ordinesuoSimititeraccessitProblematitusIndexprimaepartis,adingeniosumLectoremtuminformandumtumexcitandum,quaetenussesealacriteraccingataditerproLapidePhilosophicoinquirendo,inueniendo,comparando,sagaciter,felititer,liberaliter,donecperueniatadgustumpomorumaureorum,&adipsasdeliciasParadisi.~~Amen,idest,fiat.me;ueniensperegrinusadhancurbem,&audiensmultadetuaHumanitate,audaciamsumpsiteadeundi,actecumnonnullaconferendi.Daniel.Audaciatua,tibicedatadaeternanisalutem.Quicquidenimamepetieris,obtinebis:simodofueritinmeapotestate.quaproptergaudiumsittibisemper.Ioachim.Quodnammihigaudiumessepoterit,oUirhumanissime,intantiscalamitatibusmeis?&adhasquidemculpameadeuolutussum,sedmeaindustriaindemenonpossumextricare.Dan.Exponemihiconfidenter,quicquidtepremit:&egotibisolatium,consilium&auxiliumopportunumdabo,exgratiailliusqui&me&teredemitpreciosissimosanguinesuo.Ioachimus.~~Ego,Uiroptime,exhonestissimaparentelafamiliaqueoriundus,contraomniumcognatorumuoluntatemapplicuimeaddistillatoriamartem,cupiensacsperansinuenireLapidemPhilosophorum,(dequoad¬mirandalegeramaudieramqueatqueexillorepertoexpensasomnesdeciesimocentiesrecuperare;~~sedlongealiterceciditsors.Egoenimpostopulentissimamhaereditatismeaeparteminutiliterconsumptamincidiinmiseriasuerissimedeplorandas.NamCogna¬tiquidemmearguerecaeperuntacdetestari,quodtotifamiliaeopprobrioessem:egoautemconfusionemmeamnonpotenssustinereaufugi,&hancinurbemdeueniabomnibussubsidiisdestitutus.&quidtandemrestat,nisipraecipitiumdesperationis?Cumporromultamininarrarenturdetuabenignitate,nonerubuiteadire,partimnecessitate.partimquodaminterioriinstinctuimpulsus.Rogoigiturte,utnonsinasmebarathrodesperationisabsorberi,sedmanumporrigeinhocnaufragiomiseriarumpericlitanti.Deuseritmercestua.Daniel.~~Nondubites,Charissime,quinsanctusAngelus(aDeotibicustosassignatus)teduxeritadhancurbem,&consequenteradmeEgoequidemexamoreChristiDomini&Saluatorisnostriclementissimitesuscipiamincuram&protectionemmeam,erisquemihifamulusdomesticus:~~&sitefidelemprobumquerepetero,postaliquotannosdeclarabotefiliumadoptiuumachaeredemomniumbonorum,&tuncetiamLapidemphilosophicumtibimanifestabo~~.~~Ioac.I0ac.Oquidaudio!oquiduideo!oquidsentio!Triaenimmihinunccontingunt,quaeperomnemuitammeamnunquamfuiexpertus.Primoequidemuerbatuamirabiliterdulcescuntinspiritumeo;deindeautemuideofaciemtuamuelutifaciemAngeli,&sicutistellammatutinam;tumdeniquecormeumirainpectoredilatatur,itasubsilit&iocundatur:utnesciamquidagam,&quomeuertam;&eccelachrymaehorumomniumtestesubertimprofluuntexoculismeis,uteasnequeamimpedire.Ofelixannus!obeatadies!omisericordiaDeiineffabilisogratiaeabundantia!oquidagam!Daniel.Uade,Charissime,adcubiculumilluduicinum,&ibilachrymisindulgeusqueadsacietatem;hocenimerittibiutile&salutare,quemadmodumposteaexplicabo.Egointerimprecibusuacabo,&proteDeumOpt.Max.oraboutomniatuamisericorditerdisponatadtuamsalutem.Ioac.Reuertoradte,Uirplurimumhonorande,tumesuscipe,tumeinstrue,tumecumdisponesecundumplacitumtuum.Iamenimintegrahora,utarbitror,fletibusindulsi,itautexsiccatusuideaturfonslachrymarumEgoautemlubensagnosco,quodplusconsolationisacceperimindomotuatambreuispacio,quamunquaminomniuitamea:plusscientie&luminishacunicahorainfluxitinanimammeam,quamegopossimexplicare.Sentiensigiturteuirum!Deiesse,obsecroteutexponasseruotuo,quiduelintsibihecmirabilia.suntenimomninosupracaptummeum,&supraingeniitenuitatem.Dan.Uenicharissime&accumbe,fumenscumgratiarumactionecibum,quemtibicurauipraeparariIndigensenimeshuiusnutrimentipropterlachrymascopiosiuseffusas:utcerebrumdenuohumectetur,foueatur,&confortetur.Intereadumtuciboreficeris,egotibiincognitaexplicabo.I.Quoduerbameadulcedinemcrearintintuospiritu,hocDeigratiaeffecit,utnempepostlongastristitiasreciperesoptatamconsolationem.Ii.Quodfaciemmeamuidistiresplendereinstarstellae,inhocDeustibisignificauit,quodexmeadmirabilemsapientiaelucemsisaccepturus.Iii.Quodcorinpectoresaltitauit,hocpartimfitexcausanaturalipartimexspiritali.Quodautemnaturainlachrymassetransfuderit,hoctibiprocorpore&animasimulsalutarefuit.Sicenimdurissimaglaciesconceptimerorisfuitresoluta;sicetiamanimatuamiruminmodumfuitpurgata.Ideoque&egolubensacquieui,utlachrymisperhoramindulgeres.CaeterumomniahaecasscribesDiuinaegratiae,&mihihorumnihil.Egoequidemquidsumautpossumexmipso.nisiDeusperimetanquaminstrumentumsuumoperetur?Tuinterim&annum&diemhuncannotabisinterpraecipuamemorialiaDiuinorumbeneficiorum:quodutiletibieritinexercitiisspiritualibus,quaesuotemporetibitraditurussum.Interimexponemihiquemmodumseruauerisindistillationibustuis:utcognoseamanbonumanmalumtenuerisprocessum.Ioach.Ego,colendissimeMecaenas,anteomniacoemilibrosacscriptotes,quideChymicisrebus,deAlchymia,deLapidephilosophico,dequeauropotabilitractarunt;deindeillosperuoluidiligenter;&contuliadinuicem:&quorummethodusmihimagisarridebat,eossecutusfui;sed,utanterconquestussum,infelicemexitumsumsortitus.Dan.Tufecisticumillisscriptoribus,quemadmodumhaereticifaceresolenteumBibliissacratissimisacterhonorandis.Nam&magistertibidefuit&intellectus.Nullaequidemarsdisciturabsquemagistro,&quaelibetarshabetsuosterminos,suamregulam,suasphrases.EtsicutiS.Scripturaaliudsonatinlitera,aliudtegitinsensu:itaplerumquehuiusHermeticaeartisscriptoresHieroglyphicomodoproceduntidestaenigmatice&obscureloquunturpropterindignos.SedaudiamusmateriamexqualconficereuoluistiChrysoli¬thumnostrum.Ioachimus.Primoaccepiau¬rumHungaricum,deindeapposuiargentumHispanicum,postremoaddidiMercuriumAlchymisticum.Cumhaecnonsuccederent,accepioua,capillos&sanguinem:iuxtaAuicennaedoctrinam.Dan.Totocaeloaberrasti,quiauerborumsignificationemnonintellexisti.Uerumhaecaliotemporeexmecognosces.Nuncedicitomihi,quaefundamentaliterrequiranturinhacartetamrara&tamsecreta?IoAc.Quantumegoquidemdidici.1.Mortificatio.2.Sublimatio.3.Distillatio.4.Solutio.Congelatio.6.Fixio.7.Calculatio.8.Rubificatio.Istaoctouocanturclauesaquibusdam.Dan.Egodeouequaerebam,&tudeluporespondistiAudiigiturexmeseptemquerequirantur.1.Catholica&orthodoxaFides.2.Honestauita&bonaconscientia.3.Cognitioregionis,inquaaurumoptimuminuenitur.4.Uiacerta,quaeillucperducat,&comitessideles5.ExpertusInterpres,qui&regionem&uiamsciat.gentisquoquelinguam&moresnonignoret.6.Sumptussufficientestumaditerconficiendum,tumadaurumemendum.7.InuocatioDiuinifauoris,sinequoomniainanitertentantur.Quaeroigiturexate,anhuiuscemodiconditionesseuqualitateshabueris,quandotamarduumnegotiumaggressuses:autanaliquidhorumtibidefuerit?respondeadsingulaarticulatim.Ioach.1.AnfidesmeasitCatholica,dubitarepossum:quiaortussumaceducatusinterLuthe¬ranos,quiCatholiciscontradicunt.2.OperamliterisdediintaliAcademia,ubistudiosiBacchicomoreuiuunt,interquosuirtutis&conscientiaeparuacurahabetur.3.Deregioneauriferanonfuisollicitus,nequedeillaquicquamlegi:quiaHungaricumauiumprooptimoreputaui.4.Consequensest,utdeuianoninterrogarim.5.NequedeInterpreteexperto.6.Sumptusinprincipiohabuissem.quinuncplanedecoctisunt.7.Preces,prodolor,adDeuminhocnegotionullaseffudi,sedcontrariumfeci:quandonuncmihi,nuncmateriae,nuncinstrumentisiratus,quotidianascriminationes&malasimprecationesusurpaui.Dan.Exhiscecognosco,tefuisseinmalostatu,&indignumtantothesauro.Tuautemagnosce&laudamisericordiamDei,quiteexdiuitiisadpaupertatemdeuoluipermisitatqueexpaupertateperduxitadbonumMagistrum,quitedirigatadfelicioremuiam&statum.Quidenimtibiprofuissetaurumuelargentum,siabaeternabeatitudinefuissesexclusus?Ueruntamenutordinemdoctrinaeobseruemus,scireteoportet,quodduplexsitLapisphilosophorum,1.estmysticus,2.estalchymisticusutexposteriorifructumcapiamus,necesseestutpriorantecedat.Dequibusantequamulteriusloquar,indicami¬hipatriamtuamcertasobcausas.Ioachim.EgoMagdeburgiinSaxoniaexPatriciisortussum,ubiparentesomnesquecognatimeiadmodumconspicuiaccelebreshabentur;Cumessem15.annorummissussumUuittenbergam,ubiannisquinqueoperamliteris(quinetiampoculis)nauaui,&tandemMagisterLl.Aa.pronunciatustransiiexpropriaelectioneaddistillatoriamartem,ineademperseueransdecennio:&iam30.sumannorum,adconiugiumaptus,nisihaereditasconsumptaesset.Exhiscecognoscerepoteris,nontantumpatriam,sedetiamtotamuicammeam:quameosyncerius&confidentiusuoluitibiexponere.quodtuhodiefactussisunicumrefugium&solatiummeum.Sedecceiterumcommouenturuisceramea,&ubertimlachrymaeemanant,quasnonpolsumcontinere,dumrecordorParentummeorum:quiabsquedubiotristantur&plorant,quiaclanculumexpa¬triaaufugi.Daniel.Surgamus,filimi,&hortumamaenissimumperlustremus,quemfloribusacherbis,quinetiamarboribusrarisexornaricuraui.Satenimunodieploratumest.Utauteminternosdecaeterodulcisamicitiacoalescat,egoteuocabofilium,tumepatremnominabis.Suntenimhaecnominaamoris&consolationisEtecceegohocosculo&amplexuteiterumiterumqueinfiliumcharissimumaccepto.Sisigiturbonoanimo,&noliampliusflerepropterparentestuos.Utautemplusgaudiicapias,egobreuitertibiexponamquoquetotiusuitaemeaecursum.InGermaniaortusfuiexCatholicissimisaczelosissimisparentibus,quimaximammeicuramsemperhabuerunt,utinbonisliteris,inlaudabiliuita,inorthodoxaFidebonumcaperemprofectum:ideoquenecsumptibuspepercerunt,necquicquameorumneglexeruntquaeadbonampertinenteducationem,inpaedagogis&Magistrishonestissimisdoctissimisqueassignandis.~~CanonicatuminsuperamplissimumaPrincipenostromihiobtinueruntsperantesmealiquan¬doinEpiscopalidignitateuisuros,eoquodPhilosophus&Theologuspraestantissimuspassimaudirem,&uariarumlinguarumcognitionemmihicomparassem.~~Cumigiturannorum30.essem&meiiuris,caepiexterasregionesperlustrare;cumqueinHispanisnonnihilsubstitissem,incidiinArabemquendamChristianum,uirumdoctrinamoribusqueexcellentem:aquocumplurimaaudiuissemderegionibusOrientis,cumeodeminAfricamnauigaui,&indeinAegyptum,moxinSyriam,Arabiam,Persiam,usqueadIndosultraGangem.Itaueromeoblectaruntregionesistae,ut60.annismanserimapatria&parentibusomminoperegrinus.Putasneigitur,filimi,saepiusmihimemoriamoccurrisseoptimorumparentummeorum?Sedegomefortiteruici,&illosDeocommendaui.ReuersusauteminGermaniamomnibusincognitussum,quoadlocumnatalem;inquoegolaetoratqueexulto.ThesaurostamenIndicosseuOrientales,quosmecumaduexi,lubensaliiscommunicabo.Ioach.Istameplurimumconsolantur,terquaterquehonorandePater;Sicenimteausussumappellareextuaiussione.Sedunummeualdeconturbat,quodexdictisteaduertoualdegrandaeuum,utpoteadminus90.annorum,nonigiturdiupoterissuperuiuere,&egoposttuammortemdesolatus&pupillusrelinquar.Dan.Nontehocaffligat,filimi,Deushabetuitammeainmanibussuis.IpseoptimusacclementissimusDominusestomniumlorum,quiillifideliterdeseruiunt&adhaerent.Osiscires,quantisconsolationibusmerepleatinhacaetatemea,forsanelinguis&stupidushaereres.Ipsemihireuolauitresiduumannorummeorum;Ipsequoquemihiostenditcursumuitaetuae.Quapropternihiltimeas,quiaadminusuigintiannistecumpermanebo,&tuncinsene¬ctutebonadefungar;teinterimfaciamhaeredemomniumscientiarumacdiuitiarummearum,&insuperparticipemsecretorummeorum.Utautemscias,quemordinemsimobseruaturusinteerudiendo,diligenterausculta.PrimoannoinstituamteinCatholicaFide,utrepudiatoLutheranismoamplectarisipsamueritatem:secundoannodiscescontrouersiasFidei,utaptusfiasetiamadaliosconuertendosabhaeresiadfidem:tertioannoaccipiesEthicapraeceptaadextirpandoshabitusuitiosos,&plantandosuirtuosos:quartoan.audiasMedicinam,acmedullamPhysicaePhilosophiae:utqueasfungiofficioMediciexcellentis:quintoannohauriescognitionemlinguaeGraecae,tumadscriptaMedicorummeliusintelligenda,tumadschismaticosrefutandosquorummagnacopiaestinOriente:sextoannoaccingesteadHebraicaminguam,exquaprofluitingens35fructusadintellectumS.Scripturae,praesertimueterisTestamenti,tumadIudaeostumadhaereticoserudiendosautconuincendos:septimoannodoceboteArabicamlinguam,cuiuscognitioproderitperomnesregionesorientales.Nequetamenopineris,quasisemperlibrisinhaesurussis;nullomodo;sedpulcherrimamhabebistotodieuariationem,iuxtapraescriptummeum.1.certumtempuseritorandiacmeditandi,quodegodeterminabo,2.fixumspaciumlegendi&scribendi,quodsimiliterdesignabo.3.stataehoraeadlaborandumindistillatoriomeoseuofficina.4.horaeetiamdeputataeprohonestarecreatione&inambulatione,praesertiminhortomeo.Interdumibismecumadsacralocauisitanda,adpauperesacinfirmosinXenodochioconsolandos,seuadaliaoperapietatisChristianaeexercenda.Utnihildicamdecorporiscuracircarefectionem&somnum.Cumprimamhebdomadamannorumitaabsolueris,perintegrumseptenniumlustrabismecumOrientalesregiones,inquibusmultamirabiliauidebis&addisces.TunctandemreuertemurditioresinGermaniam,&intertiahebdomadeannorumreuelabotibisecretasecretorum.Tunceuadesubiquecelebris&gloriosus,&postmeammortemperueniesadhonorabilemsenectutem,inquaplacidusobdormisces,transmigrabitqueanimatuaadgaudiauitaeaeternae.Ioac.Opatermi,patermi,ecceegouiribusdestituor&cado;adiuuame,obsecro,nemoriarinhocloco.Tantaenimcompunctioexurgitincordemeo,talelumenmihiaffulget,utegononualeamsustinere.37Dan.Damihimanumfili,&ueniadcubiculummeum,paululumquetecollocasuperlectulummeum,&suauiterobdormi,donecultraexpergiscaris.tuncreuertereadme.Ioach.Egodormiui&soporatussum&exurrexi,quiaDominussuscepitme.Hucusquemortuummearbitrabor,&reuixisse.CaeterumquidegoretribuamDominoDeomeoproomnibusmiserationibusillius?Damihiobsecro,Pateradmodumcolende,librumprecarium,exquorecitemlaudesDiuinaeBonitati:auttupotiuspromeindignopeccatoreidmunerisrecipeintuampersonam;quiaegouilissimumcanemmeagnosco,cuiusimpuralabia,nonmere¬anturnomenDeipronunciare.Dan.Multumprofecisti,filimi,multumomninoideoqueuideturspiritustuusinsomnoil38lustratus.Cognoscereenimsuamuilitatem,&econtraDiuinamMaiestatem,idmagnaesapientiaeest.SedadnostrumPhilosophicumLapidemreuertamur,quemduplicemessepronunciauidepriorenuncagamus,idest,demystico,queminterpretorcognitionemueritatis,seuFidemCatholicam.Haecenimduouocabulaunumeundemquesensumhabent.Ioac.QuidestUeritas?Dan.IdemolimPilatusquaesiuitaChristo,quinullumilliresponsumlegiturdedisse.Poteratenimdicere,loannis14."Egosumuia,ueritas&uita."SitamenPhilosophicamdefinitionempostulas.daboexAristotelelibro2.Metaphysic."Ueritasestadaequatioadintellectum,"uelutaliidescribunt,"Ueritasestconformitasreiadsuaprincipia,"siueutquidamelucidant,"Ueritasestconformitasreiintellectaecumobiecto.Ciceroinlib.Rhetor.talemponitdefinitione:"Ueritasestperquamimmutatadicuntureaquaesunt,quaefueruntautfuturaesunt."SedChristianumPhilosophumpotiusaudiaamus;isestS.GregoriusNyssenus.quiinuitaMoysisitascribit:"Ueritasestfirmacognitioeiusquodueresubsistit,falsitasestphantastiaapprahensioeiusquodnonsubsistit."Notandumueroest,quodueritasdiuersismodisdicatur;idestUeritasDiuina,fons&origoregulaqueomnisueritatis.2.estUeritasreuelatainueteriTestamento,subuariisfiguriscontecta.3.estUeritasreuelatainnouoTestamentoclarius&manifestius,absquehuiuscemodifiguris.4.estUeritasanimaerationalicaelitusinfusaadresDiuinascognoscendas5.estUeritasetiamuirtusmoralis,dequahocloconihildicam.SicutiigiturinueritateDiuinamnullapotestessefalsitas,itaetiaminsacrisScripturisfalsitasinessenonpotest,cumuelutiradiiquidamaprima&aeternalucedescendant:quamuishominescaeci&obtenebratifalsitatemautcontradictionemsibiimaginentur.SimiliterinEcclesiaCatholicadocerinonpotestfalsitasaliqua,duplicemobcausam:1.quodsitScholaueritatis,2.quodhabeatMagistrumueritatis,idest,SpiritumsanctumaChristopromissum.Securisuntigiturabomnierrore,quiEcclesiaedoctrinamsequuntur.Haecsittibibasistotiusfidei,inquafirmiteracimmobiliterconsistas.SedS.Scripturaeauthoritatehaecconfirmemus.1.exS.Paul.1.Tim.3."UtsciasquomodoteoporteatindomoDeiconuersari,quaeestEcclesiaDeiuiui,columna&firmamentumueritatis."2.expromissisD.N.IesuChristiinfallibilibus,Io.14."EgorogaboPatrem,&aliumParacletumdabituobis,utmaneatuo"biscuminaeternum,Spiritumueritatis"&paulopost;"Illeuosdocebitomnia,&suggeretuobisomnia,quaecumquedixerouobis.&cap.15.cumautemueneritilleSpiritusueritatis,docebituosomnemueritatem."IntellexistihaecIoachimefilimi?Ioachimus.Intellexipater;atqueutinamanteannosquindecimhaecaudiuissemmaturiusReligioniscausamconsiderassem.Egohucusquepersuasusfui,CatholicosnonintelligereS.Scripturamnecallegare,sedfalsisconceptibusinniti.Iamuero,utuideo,longealitersereshabet.CaeterumquiadixistideUeritate,dicmihietiamaliquiddeLapide,sicutipromisisti.Dan.Adhucinmysticolapideuersamur,dequopaucadicam.InsacrisScripturisLapisuariashabetsignificationes;&quiaS.Scripturaestsymbolica&aenigmatica,idcircoplerumquepersimilitudinesprocedit.I.ChristusdiciturLapisangularis,Lapisffensionis,Lapisdemonteabscissus.Ii.Apostoliduodecimlapidespreciosiuocantur.&Ecclesiaefundamentum,quamnisChristusipseprincipalefundamentumaS.Paulouocetur.Iii.s.PetrusPrincepsApostolorumabipsoChristoDominonomenilludaccepit,quodsaxumsignificatseuPetram:priusenim"Simon"uocabatur,&postea"Petrus",siueconiunctim"SimonPetrus".DehacpetraaudiChristumitaordinantem,itapromittentem:"TuesPetrus,&superhancPetramaedificaboEcclesiammeam:&portaeinferinonpraeualebuntaduersuseam"Habentaurifabrilapidem,adquemueluticertissimamprobamexaminantaurum:isalionomineuocatur"coticulae",uelIndexautHeraclitus,autLydius,apudGraecosβάσα&appellatur,quasiExplorater;ItaChristianihabentCathedramsiuedoctrinamSPetri,idest,quamcumqueFideiopinionem,quamcumqueReligionisformamexaminantadEcclesiaeRomanaedeterminationem.ItafeceruntMaioresnostriadhuncusquediem,S.IrenaeusEpiscopus&Martyr,S.HieronymusPresbyter&Doctor.S.AugustinusEpiscopus&Doctor,OptatusEpiscopMileuitanus&c.Ioach.ForsanadhuncscopumretorqueripossetilludZach.3."superlapidemunumseptemoculisunt."AgitenimProphetadeIesuahPontificeIudeorum,quinontantumSaluatorisnostrigessitfiguram,sedetiamPontificisRomani.Dan.RectemonesnamitahunclocumeponitS.PetrusDaetiamsiuelimussagaciterindagaretotiusuaticiniifilum,agitdeduobusPrincipibusludaiceReip.lesuah&Zorobabele,quiTemplumHierosolymitanumrestaurarunt.RomanaeautemEcclesiaeFundatotessuntSs.Petrus&Paulus,dequibusincantupublicocanitur:"HisuntduaeoliuaeinconspectuDoministantes.&c."oculiautem7explicaripoteruntautdeChristoDomino,propter7.sigilla,quaeAgnusreserauit,Apocal.8.autdeEcclesia,propter7.EcclesiasCardinales,quaein7.stellissuntdesignatae,Apocal.I.Ioachimus.Semperanheloadipsumlapidemalchymisticum,propterquemtotexpensasfeci:siquomodoillumdiscerepossem&adipisci,ualdesiquidemeiusmetorquetmemoriaoblatentemcausam.Dan.Plenissimamilliusameac¬cipiescognitionemintemporeopportuno,nuncdemysticopriusagendumest,sinequoquidalterprodessetadsalutem?Recordarequaepriusdixide7.conditionibusrequisitisineo,quicupithunclapidemsibicomparare:ubimentiofactaestbonaeconscientiae,idest,internaepuritatis,subquaetiamcomprehendosimplicemintentionem.Dicergo,quidtamuehementerteurgeatadLapidisalchymisticicognitionem&adeptionem?anquoduelisteipsumaurouelargentoonerareacsepelire?anutPrincipesmundifaciasditioresidest,adtyrannidempotentiorens&adiniquanoxiaquebellaparatiores?Taliintentioneegonun¬quamhuncLapidemdesiderauiautquaesiui,nonignoransaurumessemultismateriammultorumpeccatorum,&occasionemaeternaedamnationis.FidesautemCatholica,&honestauita,suntnobisnecessariaadsalutem.HincaitChristusD.N.ueritasaeterna&incarnata:"QuaeriteprimumregnumDei,&hacomniaadiicienturuobis:"nempequaeaduitaetemporalissustentati[sic]omnemspectant.Insuperquaero,nonhorumaliquidtibidesitindomomeasubpatrociniopaterno?Ioach.Ignoscemihi,Patercolendissime,quodimprudenterlocutusfuerim;&oraprome,quiauirsanctuses.PergeporromeinstituereinCatholicaFide,utillampleniuscognoscam.Daniel.Sinaturam&uim!argumentationismeaeintellexisti,habesFideiCatholicaefundametum.TotaenimquaestiouersaturinternosdeChristo&Ecclesia;&deChcistoquidemconsentismecum,aquodicimurChristianiadeEcclesiaautemdubitasurigituradubioomnilbereris,dixiEcclesiumueramessescholamUeritatis,aChristofundatamaSpiritusanctoedoctam.SedutDialecticeinternosagamus,talemformosyllogismum:Scholaaliqua47inquadocetursemper&ubiqueinfallibilisueritas,nonpotestperrarecircadoctrinam;sedtalisscholaestEcclesiaCatholicasiueRomana;ErgohaecEcclesianonpotesterrarecircadoctrinam.Maiorpropositiopatetexluminerationisnaturalis.Minorconfirmaturexuerbis&promissisChristi,quiestipsaUeritas.Conclusioigiturnonpotestreiiciquiasyllogismusestinbonaformaobseruainterim,quodinMaioripropositioneaddidiparticulamsemperneputescumimpiis,Ecclesiamaliquandoerrasseauterrareposse:idenimexcluditpromissioChristi,cumait:"Spiritusuentatismanibisuobiscuminaternumaddidieriamubique,"utuoxCatholicasignificantiusincluderetur.Catholicumenimest,quodestuniuersale,&ubique.addidipraetereacircado¬ctrinam,quiainuita&moribus48possentDoctoresacEpiscopiesserepraehensibilesforsan,sedhocueritati&doctrinaenonpraeiudicabit.ItapraemonuitnosUeritasipsa:"supercathedramMoysisfederuntScriba&Pharisaei;omniaergoquaecumquedixerintuobis,seruate&facite:secundumoperaueroeorumnolitefacere;dicuntenim&nonfaciunt.~~"~~Ioach.OptimummodumprocedendihabesPater,quiasisemelcredideroEcclesiamCatholicamessescholamueritatis,omniadubiaeuanescent;ubienimomniaueradocentur,ibinullasuspicioremanebitalicuiusfalsitatis.Dan.Recteaffirmasfili.Namsiquisagricolaarboremsyluestroinfructiferamacsterilemamputareuellet:stulteomninofaceret,siramossingulosamputarem,cumpossetunicoictucircaradicemhocpraestare.Itaetiamquidamfaciuntcumhaereticisagendo&disputandocircadubiaparticularia,cumpraestaretiisdeminunicoquasispeculoradiantemtotiusueritatisscholamexhibere,&hocpactopraescinderecunctoserrores.Utautemegoassertionemmeammagisconfirmem,audiamusquidDeuspronuncietperZachariamProphetamcap.8.u.3."uocabiturIerusalemciuitasUeritatis."QuaeuerbanondebentnecpossuntintelligidemetropoliIndaeorum,quamZorobabelacNeemiasrestaurarunt.NamineanatisuntSaducaeihaeretici,quipessimiserro¬ribusfueruntimbuti;eandemquoqueRomanipenitusdestruxerunt,&nuncoccupantillamimpurissimiTurci.AliaigiturIerusalemquaerendaeritmysticaacspiritualis,quaeperueteremIerusalemfuitpraefigurata.HaecestEcclesiaCatholica,quaeinIerusalemIudaeorumcoepitinitium,&indepropagataestperuniuersumorbemterrarum.~~HaecsuammetropolimposuitRomaeinItalia,ubiS.Petruscathedramsuamcollocauit,inquasuccessoresilliusinhodiernumdiemsedent,acEcclesiamuniuersaminterragubernant,tanquamlegitimiUicariiSaluatorisnostriIesuChristi.~~Ioach.QuaeroPater,quidmihicummeisdubiissitagendum,andebeameapenitussuffocare,anpotiusparticularitertibiproponere:utprotuasapientiadissoluas,mihiqueeorumostendasfalsitatem,&proiisinfundaslumenueritatis.Daniel.Audistifili,quodintegrumannumtibipraescripserimproCatechesi.Annusautemhabetultra50.septimanas.Singulisigi¬turseptimanisunicumdubiummihipropones,&egosufficientemdabotibiresolutionem.NequearbitrortetotdubiacircaFidemhabere.Nondebesquicquamsubticere,sedomniacandide&confidenterexponere,nequidinteriusremaneatueneni.Uoloenimtefacereuirumsolidum&exomniparteperfectumincatholicaReligione.Abhacperfectionequidamimpediuntur,1.Quiatempussufficiensiisnondaturaddubiorumpropositionemacresolutionem.2.Quiamodusdebitusnonobseruatur,quan¬dounicodieomniaeffutiuntursineordine,sinedecore:exquoanimusplusobtenebraturquamillustretur.Nosautemfiliuitabimushancfestinationem&agendiconfusionem:&agemusinternosplacide,longanimiter,rationabiliter,syncere.Hacuiceunicamtibidabosententiam,quamscribesinsuperliminaricubiculitui.quodtibiassignabo.Estautemtalis.52CredoUnam,Sanctam,Haeceritinitium&basiscateche¬ticaenostraedisputationis.HancnullusLutheranorumaususeritreiicereautrefutare:quiadepromptaestexsymboloApostolico,&Concilio1.Niceno.Utrumqueau¬temLutheraniinterfundamentadogmatumsuorumreposuere.NamsymbolumApostolorumhabentinsuoCatechismo,symbolumueroNicenumsingulisdiebusDominiciscantantinpublicoconuentuactemplo,iisdemuerbisLatinis,quibusCatholicicantaresolent.Addo,quodinConfessioneAugustanaartic.1.moxappellant.adConciliumNicenum,uelutiadsuaedoctrinaefundamentum;&artic.7.deEcclesiamultumhonorificeloquuntur:1.Quodsituna.2.Quodsitsancta.3.Quodsitperpetuomansura.4.AllegantilludS.Pauli,"UnaFides,UnumBaptisma,UnusDeus,&c."quinetiamarticulo8.benesentiuntnobiscumdeEcclesiaeministris:1.Quodetiamamalisministrisliceatsusciperesacramenta.2.Confirmanthocexdoctrina.Christi,"Sedentscribae&PharisaeiincathedraMoysis,&c."3.DamnantDonatistas&similes,quicontrariumdocuerunt.Sed"Catholicam&ApostolicamEcclesiam"nonsuntausiappellare;tantamaiestasinhisuocibusdelitescit,uthuncradium&fulgoremoculiillorumnonpotuerintsustinere.Nosautem,Charissimefili,haec¬nominainterthesaurospreciosisfimosreponemus.IoachQuidestcausaePater,quodcumabApostolisinsymbolopositumsit,licam:"PatresConciliiNiceniaddiderintquaedamdicentes:"CredounamSanctamCatholicam&ApostolicamEcclesiam."Daniel.Siipsos318.Patressi¬mulcongregatosalloquipossemus,&abillisquaererehuiusreicausam:absquedubioresponderent,"SicuisumestSpirituisancto&nobis."NamidemSpiritusquiadfuitApostolisinConcilioHierosolymitano,adfuitetiamCatholicisEpiscopisinConcilioNiceno;&idemSpiritus,quidocuitApostolos,dumsymbolumFideifabricarent:docuitetiamEpiscoposillorumsuccessoresinsymboloNicenocondendo.Audiadhuc;IdemSpiritusueritatisillustrauitEcclesiaminS.ConcilioTridentino.Ioach.Miror,quodLuthera¬niCatholicamuocemitasubterfugerint.Dan.quaedamoccultauis,utaliaealiasnonpatiantur:&uocaturantipathia;itauideturDeusomniumhaereticorumcertamnotamnobisreliquisse,dumilliabhocnomineabhorrent,quodinterueros&falsosCredentesdistinguir.Atorigi¬nemhuiusnominisindagemus.PrimoCredentessuntdictiDiscipuli,Secundo,Christiani,TertioCatholici,&tuncmaximecumArianiachaereticiinualuissent.NamCatholicidicebanturiiquiApostolicamdoctrinamretinebant,&quiRomanoPontificieiusqueEcclesiaeadhaerebant.IdconstatexS.Irenaeo,S.Cypriano,S.Hieronymo&S.Augustino.PerindeigiturfuitArianis,utrumCatholicosanRomanosappellarentreliquosueraeFideiChristianos:utUictorUticensis&GregoriusTuronensistestantur.AudiamussanctumAmbrosiumEpiscopumMediolanensem,&orthodoxaeEcclesieDoctorem,quideSatyrofratresuoitascribit:"AduocauitadseEpiscopum(necullamueramputauitnisiueraeFideigratiam)percunctatusqueexeo,utrumcumEpiscopisCatholicis,hocest,cumRomanaEcclesiaconueniret."Quapropterhoctemporenosminimeerubescimus,sedgloriamur,cumaLutheranisuocamur"Pontificii"siue"Romanistae".Idenimnostramdesignatuetustatem,originem,haereditatem:utpotequifiliisimusantiquissimorum&sanctissimorumParentum.SunttamenhoctemporequidamsubdoliacimpudentesLuthera¬ni,quiseCatholicosappellarenonerubescunt:Sedmoxutsacrumnomenpronunciarunt,autlabiatorquent,autoculosuertunt,autrisumemittunt,autaliasignaexhibent,exquibusmentemillorumfraudulentamcognoscas.Sed57omnibusistisdissimulatis,segequempiamilloruminterrogauero,"EstuCatholico-Romanus?"respondebit,"Nonsum"IntantohonoreestnomenEcclesiaeRomanae.Ioach.Lutherani,interquosegouixi,itaabhorrentabEcclesiaRomana,uelutiameretrice:&aPontifice,tanquamabAntichristo.Dan.Hocegononignoro.Sedtalemhorrorem&auersionemdiabolusmisitincorLutheri;Lutherusautemconceptumuenenumenomuitincathedrisconcionan¬do,inlibrisscribendo,inconuitiendo.IndealiiministriseuPredicautiididicerunt,quisimilimodorudempopulumseducunt,&abamoreacuenerationeRomanaeEcclesiae&Pontificisauertunt.Hincest,quodCatholicitantumlaboremsustineantinLutheranisconuertendis:quiapraeconceptumodiumdifficulterexanimisexpellitur,&consequenterobstaculum.paritadinfundendamsanamdoctrinam.Ioach.Odiumillud&auersiocrescitexconcionibusministrorum,quisemperferealiquidreferuntueldetyrannidePontificis.Romani,deCardinaliumacEpiscoporumfastu&luxu,deSacerdotum&Monachorumuitiis:&similibusrebus,exquibusauditoresuehementerinflammantur,&tantareplenturamaritudine,utabhorreantuelagereuelloquicumaliquoCatholicorum,imaginantessibiillumquasifamulumBabylonicaemeretricis&Antichristi.Dan.Haecunicaestcausa,quodegoexinstitutoelegerimtractaredeEcclesiaeRomanaedignitate,dequePontificisorigine&successione,incipiensaS.Petro,superquemEcclesiafuitfundata.Namcontrariacontrariorumsuntmedicamenta,utsapientesaffirmant.Hincsperoeueniet,utLutheranorumanimiafuissuspiciosisconceptibusliberatiacexpurgatioculosamabilesconuertantinEcclesiaeorthodoxaefulgorem&ornatum.Ioach.Quidautemegoillisrespondebo,quiquosdammihiinEcclesiaobiiciuntsiueabusussiuedefectus,utilliuocant,siuemalosmorasuitamqueillaudabilemquorundamquiClericiappellantur?Dan.Uetushaecquerelaestomniumsaeculorum,&manebitusqueadmundifinem.Quiaquamdiumundusstabitsocitashumanaexbonis&malispermixtaerit,&zizaniaintertriticumcrescent.Quiexhiscescandalumuolueritpati,nullibisecurus&tranquilluserit,habebitqueintraseubiquesuasperturbationes,exquibusagite¬tur.Uirautembonus&sapiensomniaistadissimulat,Deoquecommittit:quamdiusibiofficiuminspectionisacemendationisnonincumbit.Oratetiamproomnibus,utomnessaluifiant:cogitanshominesessehomines,idest,imperfectos&admalumpronos,adbonumueropigros,plumbeosactorpentes.Nihilominusnullushinciustamarriperepotestcausam,utEcclesiamChristicontemnatautderelinquat.Quodutsolidisrationibusconfirmem,quaedamtibiconsiderandaproponam.~~r.~~Cogita,quodanteChristi,D.N.salutaremaduentumnullafueritueraReligioinmundo,praeterquamapudHebraeos,praesertimatemporeS.AbrahamiPa¬triarchae.2.Quodcaeteripopuli(sisalutemadipisciuoluissent)debuerintadHebraeorumritustransire,&circumcisionemadmittereprore¬mediooriginalispeccati.3.QuodatemporeMoysis.etiamsacrificia&uariaepurificationesfuerintnecessariaepropeccatisactualibusemundandis,&alialegispreceptaseruanda.4.QuodnullusexIudaeispotuissettutaconscientiatransireadaliosrituscolendiDeum,obSacerdotumautLeuitarumculpabilem.uitam.5.QuodnullusexGentibusquoquefuissetexcusatus,siobuitiaquorundamludaeorumcontemnereuoluissetMosaycamlegemautcircumcisionem:&idcirconsuafalsareligionepermanere.NuncoculosuertamusadSacerdotes&Leuitas,breuiterrecensendononomniumsedaliquorumculpas.1.AaronprimusPontifexconfecituitulumaureum,&populooccasionemdeditidololatriae.Exod.32.2.FiliieiusNadab&Abiuobtuleruntignemalienum,cumtamencontrarialexfuissetrecenterpromulgataLeuit.9.3.Aaronipse(quamuispauloanteconsecratus)murmurauitcontraMoysenfratremsuum.Num.12.4.Core,Dathan&Abiron,ortiexstirpeLeuitica,murmuraruntcontraAaroncognatumsuum,ideoqueaterraabsorpti.Num.16.5.TemporeIudicumquamfrigidierantLeuitae?namquispiamillorumidoloseruiebat.Iud.18.6.Aliusconcubinamhabuit,quamlibidinosishominibusexposuituexandam,donecmoreretur.Iud.19.7.HeliPontifexquamtepidusfuit?filiieiusquamerantimpiiacimpudentes?namanteostiumTabernaculicummulieribusconcubuerunt.1.Reg.2.8.SubIosaphatoRegepiissimomaximafuituecordiaSacerdotumacLeuitarum.2.Paral.17.9.SubEzechiaRegezelosis¬simoneglexeruntfestiPaschaliscelebrationem.2.Paral.29.10.SubIosiaRegeiustissimotamrudesfuerunt,utabillo,idest,asaeculariPrincipedebuerintreformari.2Paral.34.11.SubAchazRegeimpiissimoUriasSacerdosposuitidolaintemplo,&illudprophanauit.4.Reg.16.12.PostreditumexBabyloneEsdrasacNeemiasmultumlaborishabueruntinSacerdotibusacLeuitiscorrigendis.13.ManassesexSacerdotibusoriundusschismafecit,&schismaticumTempluminSamariaerexit.Ioseph.14.UnusetiamPontifexpropriumfratreminTemplotrucidauit,indignantibusetiamPersis.Idem.15.SubAntiochoEpiphaneRegeSyriaemultasimpietatesconmiseruntpseudopontificesIason,Menelaus,&Lysimachus.2Mach.416.EodemtemporequidamSa¬cerdotesadGentiliumritustran¬fierunt,patriamlegemcontemnendo.17.OniasPontificisfiliusinAegyptumaufugit,Templumconstruxit,&nouumschismafecit.Iosep.18.ExMachabaeisloannesHyrcanusPrinceps&summusSacerdosIudaeorum,factusesthaereticusSaducaeus.19.Aristobulusf.~~p.~~Saducaeus.erat&crudelissimusfratricida.20.Alexanderlamnaeusf.~~p.~~haereticusfuitacsaeuissimustyran¬nus.21.Aristobulusf.~~p.~~fratrirebellauitobambitionemPontificatus.22.AntigonusultimusPrincepsexMachabaeispatruumHyrcanumauribustruncauit.DeRegibusIudaeorum.1.DehiscecompendiumreliquitEcclesiasticuscap.49.dicens:"PraeterDauid&Ezechiam,&Iosiam,omnespeccatumcommiserunt;namreliqueruntlegemAltissimiRegesIuda,&contempserunttimoremDei."2.RegesdecemTribuuminSamariaSchismaticifuerunt,&uitulosaureosacBaalcolueruntacadorauerunt.DePlebeIudaeorum.1.SaepiusmurmuraruntsubMoyseindeserto.2.SubIudicibuscrebroinIdololatriamceciderunt.3.SubRegibusnonfueruntmelioressacrificandoinexcelsis.4.PostreditumexBabylonestatimillicitaconiugiacontraxerunt.5.SubGraecis&RomanisdidiceruntGentiumsacrilegosritus.Quiplurauoluerit,legatProphetasinuitiaillorumdeclamantes.Ettamenutdixi,&iterumdico,nonerataliatuncReligiouerainorbeterrarum,nisiapudsolosIudaeos;NamutPsalmistacanit:"NotusinIudaeaDeus,inIsraelmagnumNomeneius."Ioach.Admodumistamihiplacent,&gaudeomeaudiuisse:namomniascandalaexanimo¬meocuanuerunt.UtinamConcionatoresCatholicisaepiustaliaexcathedrisproferrent,acprolixiusenarrarent.Dan.EstapudPhilosophoscertaregula,quodnonliceatargumentariexabusuadbonumusum.ute.~~g.~~Multiexuinoseinebriant&multamalaincurrunt:ergouinumnonestbibendum.similiterexpane&cibomultiseusqueaduomitumingurgitant,&infirmitatescontrahunt:ergoacibisestabstinendum.Itemmultiexpulchritudinefaeminaruminciduntinconcupiscentiasmalas,&grauiterdelinquunt:ergofaeminaesuntoccidendae.Quisexluminerationisnaturalisnonuidet,consequentiasessemalas?Itahomoarheus&blasphemusargumentaripossetcontraDeum.Multiperspeciemmulierumsuntdecepti&uulnerati,imoineternumdamnati:ergoautDeusnoncreauitmulieres,authominioccasionemruinaededit.similitermultaeCentes.adoraruntSolem,Lunam&stellas:ergoDeusastranonfecit,autGentibusansamporrexitIdolola¬triae:talibusargumentisimoinsaniisutebanturolim"Gnostici&Mauchaei,"&exillispostmodumrenatiCathari&Albigenses.Itahomoimpiuspossetprocedereininfinitumquasi,&nontantummaledicerecreaturasDei,sedetiamcontemnereomnemFidemacReligionem:Siexabusuilliliceatargumentati.Ioach.Aduertoualidastuasrationes,easdemqueinmemoriareponam:utiiscontrahaereticosutar,quibusnihilfrequentiusest,quamutdefectusCatholicorumreferant,uirtutesautem&bonaoperauelnonuideantpraesuacaecitate,uelpraeinuidia&malitiauiderenolint.Dan.Magnadifferentiaestinterapes&porcos;apispurissimumanimalexodoriferisfloribusmellacolligit:porcussordidissimabestiaexfaetidissimisexcrementisquaeritsuumnutrimentum.Itaboniuitialiorumuirtutesobseruant&imitantur:maliautemproximorumdefectusinquirunt&sugillant.Etsiautemdetractio&diffamatiosempersitgrauecrimen,maiustamenest,dumquisdiffamateos,quorumauthoritasrequiriturinaliisgubernandis.Porromaximumcrimenreor,dumquisdetrahitsummoPontifici,quiestuicariusChristi,&supremumcaputEcclesiaemilitantis.QuaproptergrauissimislegibusinUet.TestamentoDeusperMoysenitasanciuit,Exod.22.u.28."Diisnondetrahes,&Principipopulituinonmaledices".HancpraeceptionemnontantumApostoli,sedChristussaluatoretiamtenacissimeobseruarunt.CumenimS.PaulusHierosolymiscaptus,&inConciliumludaeorumductusAct.23.IussuAnaniaecrudelissimiPontificiscontraomnemaequitatempercuteretur:illenescienshuncPontificemsupremumesse,dixit:"PercutietteDeus,pariesdealbate."Atueroutmeliusestinformatus&admonitus,subiunxit:"Nesciebem;fratresquiaPrincepsestsacerdotum.Scriptumestenim:Principempopulituinonmaledices."ChristusinsuperD.n.etsiprosuaauthoritatesaepiusrepraehenderit.Scribas&Pharisaeos,propterhypocrisininsignem:SummutamenIudaeorumPontificemnunquamlegiturrepraehendisse,siueabsentemsiuepraesentem.Ioach.NunquidAnnamrepraehendit?Ioan.18.Dan.Nonrepraehenditproprie,sedinterrogantiresponditsapientissimeconuenientissimeque.CuiusresponsionisDiuinashabuitrationes,quasnosignora¬mus.Etproindenonestnobissemperimitandum,siquidSaluatornosterdixitautfecitextraor¬dinarie.IpseenimDeusest,cuiperfectissimaauthoritas&ratioinerat:noshominessumusuilesaccaeci,multisqueperturbationibusacerroribussubiecti.IoachEtsihocuerissimumsit,inChristiuerbisdictisquefuisseaequissimasrationes:quidtamenuideturtibiprocaptuhumaniintellectusdeChristiresponsione.cumdixit:"Quidmeinterrogas?interrogaeosquiaudierunt,&c."Dan.Sirerumcircumstantiasriteponderemus,optimumresponsumAnnasaccepit.1.NoneratactuPontifexilliusanni,sedofficiumsibitemerearrogabat:ideoqueasapientissimoMagistrosapientissimumresponsumaccepit.2.ErathaereticusSadducaeusutexIosephopossumprobare:ideoqueindignuseratdiscuteredoctrinamUeritatis.LongeueroalitercoramCaiphalegitimoPontificeSaluatorsesehabebat:cuiquamuisadiuratusafuriosoIudice,tamenmodestissimumresponsumdedit.Ioacr.Placetmihiresponsiotua,sedpergeporrodiceredesummiPontificismaiestate.Dan.Faciamlubens,&incipiamabilliussplendidissimoornatu.Uideobsecro,quantadignitaseratPontificisinueteriTestamento,&quantushonorillideferebatur.Quismagisillumhocnorauit,quamDeusipse?nampraeterconsecrationempeculiarepraescripsitilliornatumuestiumsingularem,inquouelutiSolquidamrefulgeret.Exod.28.1.Praetercommuniaaliorum.Sacerdotumuestimentainduebat.tunicamhyacinthinam&talarem.2.Superhumeraleaureum&uariicolorisinquoemicabantduaegemmae.3.InpectoregerebatRationalecumduodecimgemmis,quasioraculumquoddamDiuinum.4.SupraUmbilicumpraecingebatsezonaseubaltheoquodampreciosissimo&uariicoloris.5.Tiaramincapiteportabatcumtriplicicorona,&aurealaminainquaeratnomenDei.IntaliornatuquondamladdusPontifexoccurrebatAlexandroMagnosaeuienti&furenti,quiadilliusaspectumitafuitalteratus,utcadensinterramhonoraritPontificemuelutiquendamDeum.SimilimodocumS.LeoPontifexRomanuscircaann.Christi450.insuodecoregloriosusobuiassetAttalaeRegisHunnorum(quiseflagellumDetiactitabat)tyrannocrudelissimo:illeadhuiusaspectumagnomansuetiorfactusest,&Romepepercit,cuialioquinclademminabatur.Ioach.SiIudaeorumPontifexgerebattriplicemcoronam(quodetiamIosephusaffirmat)quidmirumestsiPontifexChristianorumsi¬milicoronasitdecoratus.NamS.Petrus(quiexIudaeisnatuserat)uideturhuncritumtranstulisseexSynagogaadEcclesiam,uti&aliaquaedam.SedcupioaliquidaudireulteriusdeRationali,acpraesertimquidsitUrim&Thummim:dequoaliquandoquippiamlegi&audiui.Dan.NosterInterpresLatinusitatranstulit:"PonesauteminRationaliIudiciiDoctrinam&Ueritatem,quaeeruntinpectoreAaron,quandoingredieturcoramDomino:&gestabitIudiciumfiliorumIsraelinpectoresuo,inconspectuDominisemper."Exo.28.~~Quaeutmeliusintelligamus,scireoportet,quodPontifexIudaeorumnontantumfueritsupremusomniumSacerdotuminsacrificando&docendo,sedetiamsupremusIudexaliorumIudicumindubiisrebusexponendisacdeterminandis,Deut.17.~~Utigiturtamindocendo&iudicandoueritatemcoleret,accepithocmemorialeinduobusuocibusUrim&Thummim:quaesignificantDoctrinam&Ueritatem.Populusautemutcertusessetcircadoctrinam&IudiciumPontificis;quasipropignoreaDeoaccepitinfallibilespromissionesinduobusuocibusUrim&Thummim.Haeceratfigurafuturorum,&EcclesiamChristirespiciebat,inquaPontifexestsupremusIudexomniumcontrouersiarum:utpotequiduosclauesaChristoacceperitadligandumueladsoluendum.Matt.16.Unaestclauisscientiae,alterapotestatis:inutraquenihilaliudnisiDoctrinaUeritatis,uelsiuerbauolumuspermutare,Ueritasdoctrinae,quodidemest.ItaolimapudAegyptiosIudexsimul&SacerdosexcolloSapphirumgerebat,inquosculptaeratἀλήθεια,idest,Ueritas;utrefertAelianuslib.14.&PieriusinHieroglyphieissuis.SicutiautemDeusOpt.Max.prospexitIudaeisnefallerentur:ita&Christianissapientissimeprouidit,uthaberentIundieem&Doctoremueritatis,essentqueabsqueullotimoreautpericulodeceptionis.Ioach.Cognoscereaueo,quonammodo&ordinedispositumfueritRationaleIudiciicumgemmissuis,&ubinaminscriptafuerintuerbaUrim&Thummim.Namdiuersorumdiuersasententiaest.Dan.DepingamilludtibiadmentemS.Epiphanii,S.CyrilliAlexand.&S.EucheriiEpiscopiLugdun.quemPieriusallegatlib.41.cap.37.Image1Quadrangulumerat,&quatuorordinesgemmarumhabebat;inmedioAdamasrutilabat,&hincindeduoSmaragdi,inquibussculptaerantduodecimnominaTribuumIsraeliticarum.Adlateracellulaequinqueuacuae:inquibusscriptumseuacupictumeratHebraicisliterisUrimThummim.PontifexornatusEphod&Rationali,cae78terisqueuestibusindutus,Diuinaresponsainrebusdubiispetebat;tumAdamasautnigrum,autsanguineumautcandidumcoloremexhibebat,inprimomortem,insecundogladium;intertiopacemdesignabat.CaeterumillesplendordesiitcircaannumU.C.648.quandoloannesHyrcanusPontifexinciditinhaeresimSaducaeorum,utcolligimusexIosephohistoricoIudaeo.Gemmarumduodecimnominasunthaec:1.Sardius,2.Topazius,3.Smaragdus,4.Carbunculus,5.Sapphirus,6.Iaspis,7.Ligurius,8.Achates,9.Amethystus.10.Chrysolithus,11.Onychinus,12.Beryllus.Ioach.Plurimumexhilarorexhisce,&amoredesiderioquegemmaruminflammor.Sexexponeobsecro,quidduodecimlapidesistidesignent.Dan.Duplicemhabentsignificationem,1.Literalem,2.Figuralem.LiteralissignificatioinseruiebattumIsraelitis,tumPontifici:illisquidemutmemoresessent,duodecimPatriarcharum,huicautemutsciretseduodecimTribuumonusportare,&omniumcuramhabere.FiguralissignificatiorespiciebatadChristum&Ecclesiam,quaeaduodecimApostolisfundataest,&insymboloFideierudita.IdeoqueApocal.21.cap.ipsiApostoliduodecimgemmeisfundamentiscomparantur.Ioach.NunquamitadepictumuidiRationale,ficuttudelineasti:ideoqueprecorutexponasmihire¬rumomniumrationes,quastibiadessesufficientesnondubito,sednisioccultatasinanimotuoproduxerisextraperuotem,egone¬sciuspermanebo.Dan.InRationalipulcherrimoconsideraredebesmateriam&formamMateriaconstabatquasiexsexpartibus,1.exAnro,2.exGemmis,3.exHyacintho,4.exPurpura,5.exCoccobistincto,6.exByssoretorta.Etnecessefuit,utillaepartesmanifestaeapparerent.CumigiturGemmaeessentauroinclusae,ubiobsecroceteraequatuorpartesuiderentur?Ideoquesericospannosdiuersicolorisinextremitatibuscollocaui,superiusHyacinthum,&inferiusByssumretortam:deindeadlateraPurpuram&Coccumbistinctam.Nominaasscripsi,adLectorisinformationem,siforsanRationalecuperetsuiscoloribusdepingi:quodcertemaximamgeneraretoblectationem,taminGemmis,quaminbysso.Ioach.QuidintelligisperBys¬sum?Dan.Sericospannosquatuorcoloribusdistinctos.NamHyacinthushocloconihilaliudsignicoloris,idest,gelberSeidenutDiel¬tenbergiusuertitSimiliterPurpuradiciturpannusfericuspurpureicoloris,idest,ScharlackenuelCar¬mesin.Coccusbistinctusuotaripotestpannussericusrosaceicoloris,idest,Rosinrot.Byssusdeniqueretortaalbicolorisest,idest,ge¬czuirnteweisseSeiden.Ioaoh.Quidinquatuesangulispositumarbitraris?namdeaureisannulisnihildubito,quandoquidemS.Scripturaillossatisclareexpressit.Dan¬D5Dan.Inangulisquatuoropinorfuisseaurum,tamutannulicommodiusaffigerentur,quamutRationalefortiusmunireturiisinpartibus,ubimaiorfirmitasrequirebaturpropteralligationem&constrictionem.Ioach.Formametiamdescribe,utsimulilliushabeamrationes,quasinterrogantibusdarepossim.Dan.Formafuitquadrata,habenspalmummaioreminlongitudine&latitudine:iuxtaquodpectoriPontificistegendosufficiebat,adquodminorpalmusnonconueniebat.QuapropterLxx.InterpretesinGraecotextuSpithamamposuerunt,utietiamIosephus.Ordinesquatuorerantprogemmis.inserendis,&inquolibetordinetresgemmae.InmedioAdamasfuitcumduabusSmaragdishinc&inde,exsententiaS.EucheriiEpiscopiLugd.InUniuersumigitursuntquinqueordines,itautquilibethabeattreslaterculos.Utigiturlatitudorespondeatlongitudini,posuiadlaterasingulaHebraicoscharacteresproUrim&Thumim.Namquodlibetuerbumhabetquinqueliteras,nempeUrim1.Aleph,2.Uau,3.Resch,4.Iod,5.Memfinale.ItemThumim,1.Tau,2.Uau,3.Mem,4.Iod,5.Memfinale.RestantfimbriaeinsingulislateribusprosericoseubyssouariicolorisCeterumansingulalaterahabuerintunicumcolorem,andiuersos,nonsatissumcertus.Nequemultuminterestsci¬re.DeAdamanteaudiPierium:GestabatPontifexornamentuminquoddamantepectus,–incuiusmedio(Adamas)uelutistellaquaedamaureaelucescebatduoutrimqueSmaragdi,&c.AudietiamS.CyrillumEpiseopumAlexandrinum:InpectoresummiSacerdotisfueruntlapidesduodeciminquorummediofiguratumeratManifestatio&Ueritas,duoaliilapides.CaeterumperhosduodecimlapidesApostolorumchorusaenigmaticepraemonstrabatur,quasiincirculoEmanuelem(quiestManifestatio&Ueritas)cingens.DenominibusUrim&Thumimsubdubioitaadiungit:Sictelapidesfuerint,siuetanquaminaureatabellafuerintdescriptaeanomina,nonestnimiscurioseinuestigandum.Ioach.DeAdamanteapudPhniumlegi,quodantiquitusfueritraroinusu,nisiapudReges.Scioetiamhancgemmaminsummopreciohaberi,itautpro60.millibusaureorumematur.Ueruntamenputo,quodinS.Scripturanonsumaturnisiinmalampartem,nempeprohominibusduris,impudentibus&obstinatis.Dandan.ContrariumprobaboexiisquiHebraicaelinguaenotitiamhabuerenonuulgarem.DiciturenimScamir,cuiusuocismentiocrebraestinueteriTestamento.Sedutaliatestimoniapraetermittam,unicuslocussufficietexcap.7.AmosProphetae:ubiLxx.InterpretestumHebraicae(utpotematernae)tumGraecaelinguaeperitissimi,itatranstulerunt,utlegimusinexemplaribusLatinis:"EcceDominusstanssupermurumAdamantinum,&inmanueiusAdamas.EtdixitDominusadime:Quidtuuidesamos?Itdixi,Adamantem.Etdixitadme:EcceegoimponoAdamanteminmediopopulimeiisraeli,&c."EtsiauteminRationaliAdamasoptimepraefiguretChristum,hoctamenlocoS.Petruminsinuareuidetur.ProprimasententiaS.Cyrillumaddum,prosecundaassertioneS.Hieronymumhabeomihifauentem.Priusquamtamenilliusuerbareferam,nonpossumnonadmonere,quodtemporemodernoPontifexRomanusexcollogestetAdamantinamCrucem;quaenonineprecollimatadAaronicumAdamantem.Ioach.ObsecroutexnouoetiamTestamentoeruasnobisAdamantem;Hicequidemlapislaetitiameaffecitsingulari.Dan.NondeluntaliquotEruditiScriptores,quiApecal.2.excalculocandidofaciantnobisAda¬mantem&horumsententiaelubenssubscriboiustasobrationes;1.Quodeolocominimeintelligipossitlapillusuulgaris;2.Quodnecessesit,utintelligamuslapidemaliquempreciosum.3.Quodintelligidebeatpreciosissimagemma,promaiestatepromittentis.4.QuodpercandidamGemmamnonqueatintelligiCrystallus.5.QuodintercandidasGemmasnonsitaliquamagnimomenti,nisiAdamas.6.QuodAdamasintercandidasteneatprincipatum.7.QuodnullusRexmilitisuopostuictoshostesdaretCrystallum.8.QuodCrystallusuilissimipreciisithodie,etiamapuduulgares.9.QuodAdamasrectissimeaccommodeturuiroforti&constanti.Ioach.PostquaminPliniolegeram,quodAdamasexaurona¬sceretur&Indicusuergeretinaureumcolorem:putauisemperquodexdistillationemeaproditurusessetAdamasimaginatus.Dan.HucusqueexunoLapidePhilosophicodigressisumusadplurimoslapides:&quandotandumeritfinis?DeS.Hieronymoquodpromisialiolococumfoeneredabo,nuncobsecroutcoronidemmuruiscolloquiisimponamus.Anheloequidemadinternamrecollectionem&introuersionem,inquauniareumaeternaSapientia&Ueritate,quaesuolumineanimammeamcopioseirra¬diabit.Ioach.IgnoscemihiPatermultiloquiummeum.Uideorequidemmihiexfacietuaconiicere,quodadaliasublimioratraharis.Gemmarumnomenacrecordatioabsurpsitaffectummeam.Omninoenimgemmeusdicipossem,nisiquodmoexormeopprimatobperditossumptusinquaerendoLapidePhilosophorum.Dan.Sisumptustibiadessent,acdenonoexporimentumoperissumerecogitares,nunquidconsiliumprudentiumuirorumacceptares~~?~~Ioach.Ioach.Lubentissimesanestul¬tusequidemcomputabiturmerito;quiineundemlapidemoffensionisbisimpingit.Siquidigiturconsiliihabes,idsuggererenonintermittas~~.~~Dan.Audiuocempatrisloachime,sioptasLapidemPhilosophorum,noliampliusperderesumptuspertemerariumlaborem:sequereautemconsiliummeum,quicelebremtibiostensurussumregionem,inquaemerepossislapidemproexiguoprecio,acperillumcompararetibiopesimmensas.Decemmilliaaureorumperdidisti,&totumpatrimoniumdecoxisti:nunccentumdalerirequiruntur,quosegoprotelubensexponam:tantummodosequeremeumconsilium,utanteadixi.Ioach.QuidnisequarPater?Dan.S.Moysesquodamlocoscribitarcanauerba,quaesituintelligeres,magnocompendioinueniresLapidemrequisitum.Ioach.Quonamloco,&qui¬busuerbis?Idenimcognoscereadmodum,acuehementerconcupisco.Nam&Adamum&Noemum,&lobum&Moysen,&Sa¬lomonemacProphetas,&aliosuirossapienteshuiuslapidisscientiamhabuisse,quidamaffirmant.Dam.Moylescap.2.Geneseos,ubidequatuorfluminibusParadisitractat,itascribit:"NomenuniPhison,ipseestquicircuitomnemterramHeuilath,ubinascituraurum(&aurumterraeilliusoptimumest)ibiqueinueniturBdellium,&LapisOnychinus."SiHebraicamlinguamscires,&inCabalisticaarteinstructusesses:inuerbisistishaberesinaestimabilemthesaurum.Quaerereigiturteoportet:1.QuisfluuiusPhison,2.UbiHeuilathregio,3.Quodaurumoptimum,4.QuidBdellium,5.QuisOnychinusLapis.Iach.Frustraegoinquiram,potiusatecupioedoceri.Piscatorictussapiet,utilleait.Dan.Hacuicedabotibilegendumhunclibellum,quiameindigitatur,LapisPhilosopho¬Rum.Utautemipsumlibellumperuoluasmaioriauiditate,praemittiturIndexproblematicus,utrerumordinemscias&obserues.Eiaigiturcomponeteadlegendum,egointerimproteorabo,utDiuinaSapientiamentemtuamillustraredignetur.Ioach.Cognitiotuaestsupracaptummeum,Pater.Uiderisenimscire&inspicereomniainterioracordismei,quiaplerumquemoxutdesideriainanimomeoexpullulant,&aliquidinterrogarecupio:tupraeoccupasuerbamea,&adipsascogitationesrespondes.Nameccestatimutteobnixerogareuolebam,quatenusmeiino¬rationibustuismemoriamhaberes,tuteipsumoffersprotuasingularicharitate.Facigitur,quodmeanecessitaspostulat:&tuadilectiodictat.ChristusIesusClementissimusSaluatormisereaturmeipertuaspreces,tibiquerefundatamplissimammercedemprotuainmepietate:quicumPatre&Spiritusanctouiuit&regnatDeusperomniasaeculasaeculorum.Amen,Amen.PrimiColloquiiFinis.IndexProblematicusAdAureumPhi¬LosophorumLapideminsinuandum,&adlibellumsequentemmeliuscognoscendum.TractatusdeLapidePhilosophicohabetseptempartes.ParsI.Estgeneralisintroductioseudispositioadlapideminue¬niendum,&continetseptemuiasseumodos.pag.2.ParteIi.Agiturderegione&urbequadam,inquaistelapiscertissimereperitur;eademqueurbsdepingiturseptemnotis.13ParteIii.NarratioinstituiturdequodamPrincipelaponiae,quilongoitineremultisquesumptibusadhancurbemperuenit.32ParteIu.Deurbequadamueteritractatur,inquaolimChryso¬lithusreperiebatur;sedpostmodumindetranslatusestadurbemnouamcumpraecipuisornamentispag.67ParteU.Uariarecensenturdeciuibushuiusnouaeurbis,quiprae¬clarosfructus&admirabilesoperationesperhunclapidemfeceruntdiuersisinlocis.76ParteUi.QuiaChrysolithusnosternontantumpostulatindustriamhumanam,sedDiuinumquoquefauorem:idcircocertaeorationessuppeditanturadlapidemconsequendam.91ParteUii.TandemSoliloquiainstituuntur,quibusanimuslan¬guidusexcitatur,utalacriterpergatadillamurbemprolapidefeliciterconsequendo.107Distributiomagisparticularis.ProPrimaParte.GeneralisdispositiocontinetseptemUias.I.Quomodoressuashomopraeparet,&accuratedisponatadhociter.pag.15Ii.Agiturdequodamartificiosoacnecessarioperspicilloadoculosfouendos.pag.6Iii.DequodamRege,quisingularemclaramquecognitionemposteristrudiditprolapideinueniendoacpraeparando.7Iu.DequadamRegina,quamRexillesibidesponsauit,eidemqueomnemocquibuslapisdescriptusest,quamuiscultioremscientiamreliquit.8U.Delibrisquibusdamsecretioribus,inobscureacaenigmatice.9Ui.DeCompendiobreui,quodextractumestexlibrispraedictis,adrudioresinformandos.10Uii.Dequodampuluereuitando,quifelicemsuccessumimpediresolet,&dicipotestChrysolithiuenenum.~~14~~ProSecundaParte.Urbs,inqualapisreperitur,describituruariismodis.I.Quomodourbsillainsecretioribuslibrishieroglyphicomoresoleatdepingi~~.~~pag.~~15~~I.Qualiteretiaminuaticiniisquibusdamilliusmentiofiat.16Iii.Quosgenoraciuiumhabea,&quibusnominib.distinguanur.pag.9.Iu.Quibus&quamhonorifiistitulisurbssoltatornariepudantiquos2U.Quibusnotiedistinguaturacaterisurbibus,nequicerret.23Ui.QuantasInsidiasfueritperpessaabhostibussuis,&tamemnunquemuicta.21Uii.QuantispriuilegiigindeontCiuesinhacurbsscripti.26ProTertiaParte.NarratiodePrincipelaponiaecomplectiturduaspartes;InprimaPartetotumiterilliusdescribitur,&inquamadmira¬bilesincideritcasus,&quo¬modoindefueritliberatus.38Insecundapartelatiusexponitur,quidnosindediscamus.~~57~~I.QuodineademUrbequoquecumilliLapidemhunctutoinquiramus.60.Ii.QuodhuiusUrbiscinishuncLapidem97portarintperuariasEuropaeregiones.pag.61.Iii.QuodetiamIndiOrientaleshuiusLapidisacceperintcognitionem&usum.62Iu.QuodquidamHispanusadIndos&laponesdetuleriteiusartem.62U.Quodhuiusreimentioextetinlibrissecretioribus.64Ui.QuodetiamperIndiamoccidentalemLapisfueritdeportatus.65Uii.QuodRexquidamnonadmittatullumadsuamaulam,nisifuerithoclapidedonatus66ProQuaftaParte.TractaturdeUrbeueteri&noua,nequiserret,&frustraneumsuscipiatiter,alteramabalteraurbenondiscernens.I.Qualiter,quando&quareUrbsuetusfueritexcisa&deuastata.pag.69Ii.Quomodoilliusornamontafuerinttranslaraadurbemnouam.79Iii.QuomodoUrbenouaCiuossuosemisoritcumhoclapideusqueinChi¬nam.74ProQuintaParte.AgiturdeUrbenoua&Ciuibusillius,&qualesproduxerinteffectusperLapidemaureumuariisinlocis.1.DepotentissimoRege,quihuiusUrbisregimen&curamhabet.pag.76.Ii.ExquibussignishuiusRegispraesentia&magnificentiaintelligatur.77Iii.InquantosplendoreuideanthancUrbem,quiappropinquantilli,autinilladegunt.78Iu.QuodsoliCiueshuiusUrbishabeantiusdeferendiChrysolithuminaliasregiones.79U.QuodiidemCiuesadmirabilemfructumfaciantcumChrysolithoillo.80Ui.Quodcacosilluminent,acleprosossanent,aliosqueinfirmosrestituantsanitati.81Uii.ExquibussigniscognoscanturilliCiues,cumueniuntinprouinciasex¬ternas.82Uiii.QuodalieniquiiactitantseChrysolithumhabere,cumnonsinthuiusUrbsCiues.nullospraedictoseffectusproducorequeant.83Ix.Undecontingat,quodaliquihincUebemnesciant,eiusquesitumnonadaduertant.pag85X.Adduciturquadamsententiaexlibrissecretioribus,cademiiexponiturdegleriahuiusUrbis.86Xi.QuodUrbshacsustinueritduasdi¬uersistemporibusClades,quasillihostesintulerunt87Xii.Quodexcladibuspraedictismagnumacceperitincrementum,eoquodfuoritmagisamplificata.89ProSextaParte.TraditurmodusfacilisadobtinendumLapidemPhilosophicumperorationeshumilesacdeuotas.I.Poniturintroductio&incitamentumadorationesfrequentandas.pag.91Ii.SubministranturseptemOrationesperhebdomadam,inquibusamplissi¬mameritaD.n.IesisChristiin¬cluduntur,quibusefficaciusnihilest.95Iii.AdiiciunturduodecimObseruationesadorationemhanccumfructuinstituendam:sisinthumiliter,as¬tente,reuerenter,breuiter,&cumunionemeritorumChristipag.99Iu.SubiectiturexemplumdequodamEremita.quiacutossanos&corpuscastumexigebatineo,cuipotestasfieretLapidisaureiinspiciendi.105ProSeptimaParte.DeSoliloquiistractaturgeneraliter,&ostenditurquaindustriahuncLapideminuenerintquidamEruditiUiri,magnodesideriofla¬grantes.pag.1071.QuidamRhetorinAfrica.1082.QuidamPhilosophusinAsia.ibid.3QuidamGermanusinEuropa109DeindedecemSoliloquiainstitu¬untur,quibusexcitatur,confirmatur&instruitur,quisquisChrysoli¬thieststudiosusAmator.I.Excitaturanimus,utalacriterarripiariterproLapideconsequendo:&admonetur.utcaueatsibiabiisquifalsumlapidemcircumferresolent.pag.110Ii.Docetur,quantasitexcellentiaUrbsadquameundumerit:quaDomusSapientia&Paradisusuoluptatisrectemeritoqueuocariqueat.pag.117Iii.~~Ostenditur,quodurbsillaexcellatArcamNoemiinadificiisartificiosisTabernaculumfoelerisinaureisornamentisTemplumSalemonisinadmirabilifulgore123IvRefertur,quantasitantiquitasueterisUrbis,exquafuitpropagataUrbsnoua:~~adquamiuspriuilegiumqueantiquaUrbisesttransla¬tum.126U.DistinctiodaturinterCiuescommunes,acSenatoreshuiusUrbis:&simulnarratur,quonammodoTri¬bunaliaadministrentur,litesquedirimantur~~.~~130Ui.TractaturdesupremoacregioParla¬mentoUrbis,aquonulluspossitappellere:&quantaprudentiaibidemcausauentilentur.137Uii.DisseriturdePalatioRegisexcelso,deAulicorumgloriaacsplendore:&quodnullusibiadmittaturabsqueLapidePhilosophorum.142Uiii.Insinuatur.quamcauteambularedebeant,quiadhocPalatiumcontuendumproficiscuntur:neaUiarectaperinsidiasabducantur147Ix.Recensetur,quantoamoreflagrent,quiinUrbempradictamCiuessuntinscripti.155X.Adiungituretiamnarratiodegaudiis.suauissimis.quibusiidemCiuesusqueadstuporemperfruuntur.62TandeminCoronideadferunturquadamrecentiaexemplagaudiiparite.~~&~~amoris.pag166Image2PrimaParsGalerazeiaeQuaediciturLapisPhilosophorum.Superlapidemunumseptemoculisunt.Zach.3.u.9.2LapidisPhilosoph.Chymici&Alchymistae(utuocantur)magnificasconcrepantlaudesdeLapidePhilosophorum:&huncnonexiguissumptibuslongoquetemporisspacioindagant,&tandemcassolaboreautnunquaminueniunt,autadmodumraro.Illiautem,quiseglorianturreperisse,deilliuseffectutriapotissimumpronunciaresolent:1.Quodomniametallaperilliustincturamuertanturinaurum.2.Quodilliuspuluerescurentomnesinfirmitates,alioquinincurabiles:utpodagram,calculumlepram,cancrum.3.Quodhuiusbeneficio&usuhomouiuatomninosanus&longeuus.EttamenexChymicisillisMagistrisneccentesimusimonecmillesimusunquamueluidituelhabuitlapidemistum:quinetiampaucissimisciunt,quidsitautundeconficiaturLapisPhilosophorum;aliipost20.annorumlabores,continuasqueindagationet,praepara¬tiones,distillationes&probationes,seseoleum&operamperdidisselamentantur,&crumenameuacuassedolent.EgoautemdemonstraboaliumLapidempreciosissimum,quemparuolabore&breuissimotemporeinuenias,&tandemcumilloassequanaopesimmensas,perpetuamsanitatem,&suauissimamuitam.Etnediutiustesuspensumdetineam,lapisisteestCognitioUeritatis:quaminquirummulti,&tamennoninueniunt:quianonquaeruntlocodebitouelmodo.Multiquidemmultasciunt,illaueroquaepotiorasuntignorant,&clausisoculispraetergrediuntur.4LapidisPhilosoph.~~1.~~Quidsithomo,&adquemfinemcreatus.2.Quidsitfides,&ubinamcertissimeinueniatur.3.QuidsitChristus,&quareueneritinhuncmundum.4.QuidsitEcclesia,&quibusnotisdistinguatur.5.QuidsiS.Scriptura,&inquemfinemcollimet.6.QuidsitsymbolumAposto¬lorum,&inquantohonorehabendum~~.7.~~Quidsithaeresis,&undeori¬atur&pallietur.Haecseptemubicognoueris,habebisipsumLapidemPhilosophorum.ParsPrima.QuaecontinetseptemuiasCognitionis.UiaPrima,CognitionisdeHomine.1.Consideraterationepraeditum,eaqueabestiisdifferre.Hacigiturutere,&inquireortumfinemquetuum.2.Creatusesexnihilo,quoadanimam:&exlimoterrae,quoadcorpus:Angelispaulominor.3.Conditusesadcognoscen¬dum,amandum&fruendumCreatoremtuum.4.Cognitio,Deiprincipiumestaliorumbonorum,sinequaenemoamatincognitum.5.RationenaturaliDeuminuestigaruntPhilosophi,sedueri¬cultoresfidecognoscunt.6.Cummortuusfueris,examinaberisaIudicenumhabeasFidem~~.E6~~6LapidisPhilosoph.dem;sinequanonpoterissaluari.7.Inuestigaigiturdiligenterhancfidem,eamqueexcole&exorna,utsuotemporeparatusinueniare.UiaIi.CognitionisdeFide.Considera,quodFidessitdonumDei&lumeninfusum.quocredisomniaquaeEcclesiadocetcredenda.2.Adhoclumenconsequendumrationaturalissepraepatat,sodgratiaDeiilludlargitur.3.Hocluminepraeditifuerumomnes,quicunqueDeounquamplacueunt.4.PerfidemPatresueterisTestamenticredideruntimplenda.quaenoscredimusimpletapra¬maioriparte5.EstautemFidesduplex,aliasommatapercharitatem,&aliain¬formisabsquecharitate.6.6.Fides(quaeperdilectionemoperatur,siueformata)coniungitanimamrationalemcumDeo.7.InhacFideSanctiueterisTestamentiexpectaruntChristum,quilegemMoysisabrogaret:atqueEcclesiaminstitueret,quaesuccederetSynagogae,hocest,Sponsum&Sponsam,RegemacReginam,MessiamacImperiumillius.UiaIii.CognitionisdeChristo.1.Considera,quodChristussitilleMessias,quipromissusestAdamoPatriarchaeinParadiso.2.Christusetiampromissusest.Abrahamo,Isaaco,Iacobo,Dauidi,acreliquisPatriarchis.3.Christusuariistypisfuitpraefiguratus,&continuisProphetatumoraculispraedictus.4.Christusaliquotmillibus8LapidisPhilosoph.annorumfuitauidissimeaIudaeisacGentibusexpectatus.5.Christustandemueniensaludaeisfuitrepudiatus,propterpaupertatem&humilitatem.6.ChristusPatrisuogenushumanumreconciliauitpermortem&sanguinemsuum.7.ChristusEcclesiamlegemquenouamcondidit,ueteremqueperApostolosabrogauit.UiaIu.CognitionisdeEcclesia.1.ConsideraquodEcclesiauariisnotionibusrerumdescribisoleat&distingui.2.EstenimEcclesia,quatenuscapitomnesChristifidelestotoorbediffusos.3.EstetiamEcclesiaquasipar¬lamentumregiumadresdubias:explicandasacdecernendas.4.EcclesiaigituriudicialisconsistitinsummoPontificeacEpiscopisseupastoribus.5.HaecEcclesia(quaeingeneralibusConsiliispraesentatur)inrebusfideierrarenonpotest.6.HaecEcclesiadamnauitomnesomninohaeresesinConciliisOecumenicisdiuersis.7.HaecEcclesiaintercaeteradonaaccepithabetqueueramintelligentiamS.Scripturae:quamApostoliaChristoacceperunt;&posterissuistradiderunt,&hialiisatquealiispermanusfideles.Uia.u.CognitionisdeScriptura.1.Considera,quodS.ScripturaesitUerbumDei,&liberUeritatis,inquonullafalsitasest.2.DiuiditurinUetus&NouumTestamentum,continetquelibroslegales,historiales,sapientiales,&prophetales.LapidisPhilosoph.103.HorumomniumscopusestipsasimplicissimaUeritas,nullamadmittensfalsitatem.4.SicutiDeusestluxpurissimasplendidissimaque,itaueritasabipsoreuelata.5.InS.Scripturaestliteraoccidens,&spiritusuiuificans.6.Haereticiliteramsequuntur,CatholiciaspiritisuiuificanturinunaFide.7.HancFidemseuspiritalemmedullamSanctiApostoliquodamsymbolosuntcomplexi.UiaUi.CognitionisdeSymbolo.Considerae,quodSs.ApostolipleniSpiricusanctocondiderinthocSymbolum,antequamdiuiderentur.2.QuodChristianiprimaeuifuerintusihocsymbolotanquamtesseramilitari.3.QuodadmirabiliconsilioDeihocsymbolumcomplectaturChristianaedoctrinaemedullam.4.QuodueteresEpiscopi&PastoresanteomniatradiderintCatechumenishocSymbolumediscendum.5.QuodineocontineanturpraecipuaOperaSs.Trinitatis,nempeCreationis,Redemptionis&Sanctificationis.6.QuodilludSymbolumhucusquefueritsemperapudomnespiosChristianosinsummohonoreacrespectu.7.QuodabortuEcclesiaeCatholicaehaereticicelebrioreshuiusSymbolipartestanquamfortissimapropugnaculaimpugnarint,sedfrustra.UiaUii.CognitionisdeHaeresi.1.Considera,quodhaeresisnilapidisPhilosoph.12hilaliudsitquampriuataopiniocontrasententiamcommunem.2ItaPhilosophiStoicosprohaereticishabuerunt,utpatetexCicerone.3.ApudChristianoshaeresisesterrorcontrafidemCatholicam&orthodoxam.4.Quiaquaelibetuirtuscontra¬riumuitiumhabet,contraquodagat&pugnet.Uthumilitascontrasuperbiam,castitascontralu¬xuriam,abstinentiacontragulam,&c.5.Itafidescontrahaeresincer¬tat,utinhoccertamineuincat&coronetur,uirtusenimcircaarduauersatur.6.AborigineEcclesiaesemperaliquihaereticifuerunt,aquibusElectiexercerentur.7.Hocsciensmiraridesinequodetiamnostrotemporehaereticipullularint,adCatholicospro¬bandos.Nb.Nb.Utquisproprieacplenehaereticussit,duorequiruntur,er¬ror&pertinacia.Quiafieripotest,utaliquiserranspertinaciamdetestetur,&semeliusinformaripermittat;talissimilisestouierrabundaeextraouile,quamPastorrequiritacreducit.ParsIi.InquaseptemmodisseupartibusueraEcclesiademonstratur.~~DiximushucusquedeseptemUiis,quibushomoperuenirepotestincognitionemUeritatisseuCatholiceReligionis,&quandoquidemtotiusSacraeScripturaepotiormedullauersaturautcircaChristumautcircaEcclesiam,coarctabosermonem.~~Tuautem,quiiamChristumcredis,aquodicerisChristianus:&EcclesiamnondumLapidisPhilosoph.14credis,quiaextraillamuagaris:audiS.Augustinuminpsalmum.147."TamnullamhaberdubitationemEcclesiaChristi&uxorChristi:quamnullamhabetdubitationemcorpusChristi,demonstratumoculis,contrectatummanibusdiscipulorum.Ecce,quiresurrexitamortuisutrumqueostendit,ostenditcaput,ostenditmembra;ostenditsponsum,ostanditsponsam.Aututrumquemmecumcrede,autilludindamnationemtuamcredis."CumporroEcclesiamcognouerishabebisscholamueritatis,imquanullafalsitasdocetur.Hancigiturtamclaretibidemonstraboutproconscientiatuatibisufficerepossit.Tutantummodofenestramconscientiaeaperias,utgratiaeluxintrarequeat.Sinehacenimluceintenebrissedemus&ambulamus.Reducamueroomniaad7.partes.1.AdfigurasEcclesiae.2.AdProphetiasprecedentes.3.Adornamentapraecipua.4.Adnominaseutitulos.5.Adsignasiuenotas.6.Adpersecutiones.7.AdCharismata.ParsI.DeFiguris.1.Considera,Ecclesiamessepraefigurataminparadisouoluptatis:utdocetS.Augustinus,&additsuasrationes.2.InArcaNoemi;quiaextraEcclesiamnonestsalus;utscribitS.CyprianusEpiscopus&Martyr.3.Indomo&familiaAbrahami,ubiIsmaelpersequebaturIsaacum:utinunchaereticiCatholicosinfestant.4Intabernaculofaederis,inquoeratPropitiatorium,exquoDeusdabatresponsaindubiisrebus.5.~~In~~LapidisPhilosoph.165.InciuitateIerusalem,extraquamnonlicebatcomedereAgnumpaschalemauterigereAltare.6.IntemploSalomonis,extraquodsiIudaeisacrificassent,idDeogratumnonfuisset.7.IneodemtemplorestauratoperZorobabelemaquosesubtraxeruntquiinSamaria&Aegyptotemplaerexerunt:&idcircoareliquisIudaeisuthaeretici&schismaticifueruntdeuitati,quodsuccessionemPontificumnonpotuissentdeducereabipsoAarone.ParsIi.DeProphetiis.1.Considera,quantogaudiodelibutussitS.DauidinPsal.47.&aliispsalmis,quandoEccle¬siamalongesalutauitcumait:"FundaturexultationeuniuersaeterraemonsSion."2.IdemcogitadeSanctoTobiaseniorecap.13.nonenimrespicitoculoPropheticoinIerusalemmetropolimIudaeorum,sedinEcclesiamChristidumpraegaudioexclamat:"PortaeIerusalemexsapphiro&Smaragdoadificabuntur,&exlapidepreciosoomniscircuitusmurorumeius,&cc."3.SimiliterfacitIsaiascap.60.cumitaerumpit:"SurgeilluminareIerusalem:quiauenitlumentuum,&gloriaDominisuperteortaest."4.DenouofaedereuaticinatusestIeremiascap.31.u.31.quemlocumSanctusPaulustractatadHeb.8.V8.Ecce,diesuenient,dicitDominus:&feriamdomuiIsrael&domuiIudafaedusnouum.5.QuidreferamdeEzechiele.quiacap.40.usqueadfinemlibriEcclesiamPropheticedepinxit?6.Danielcap.7.EcclesiamChristiuocatRegnumsempiternum&cap.2.montemmagnum.LapidisPhilosiph.187Simileminmodumintroducipossent.12.Prophetaeminores,sedsufficiatMichaeascap."4Eterit,innouissimodierumeritmonsdomusDominipraeparatusinuerticemontium,&sublimissupercolles:&flucetadcumpopuli.~~"~~InstructioGeneralis.Cogita,quamingratisintChristianiquiEcclesiamueramagnoscerenolunt,necilliobedire:cuiusgloriamadmiratisuntSsPatriarchae&Prophetaeinfiguris&uaticiniisobscurioribusadumbratam.EccenuncEcclesiafundataresplendetinuninersoorbeterrarum,&haereticieamuiderenolunt,quiaoculoshabentobcaecatos:cumtamenD.Augustinusscribatinpsalmum30.hiscenotabilibusuerbis:~~"obscuriusdixeruntProphetaedeChristoquamdeEcclesiae,putoproptereaquiauidebantinspiritu,cantraeEcclesiamhominesfacturosesseparticulas,&deChristonontantumlitemhabiturosdeEcclesiamagnascontentionesexcitaturos.~~Idcircoilludundemaioreslitesfuturaeerantplaniuspraedictum&apertiusprophetatumest.Utadiudiciumillisualeat,quiuiderunt&forasfugerunt."EtprobathocipsumexemploS.AbrahamiGen.22.quiimmolauitarietemsubtypoChristi,sedpromissionesaccepitdeEcclesiaeuidentioreshisceuerbis:"Benedicenturinseminetuoomnesgentesterrae:"inquibusuerbisEcclesiaapertedesignatur.ParsIii.DeornatuEcclesiae.1.Considera,quodEcclesiainstardomusregiaefueritaedificata.cuiusfundamentaSs.Apostolifuerunt.2.Ss.Martyressuntinstarmurifortissimi&quadrangularis,qui20LapidisPhilosoph.impetumtyrannorumsustinuerunt.3.Episcopi&Doctoressuntquasifenestrae,perquasluxintratindomum,tenebrisexpulsis.4.MonachiacEremitaetectumrepraesentant,tamobeminentemcontemplationem,quamobuitaestatumexcellentem&sublimem.5.Inregiopalatiosuntuariaof¬ficia,sedordinata:itainEcclesiauariistatussunt,hierarchicotamenmodo,&iuxtaordinemdecorum.6.IndomibusPrincipumsuntetiamuariaepicturaeacemblema¬ta:itaEcclesia,internumhabetornatuminConfessoribus,Uirginibus,Uiduis&Continentibus.7.TandemConiugatiutrius¬quesexusquicastummatrimoniumcolunt,&suamprolemhonesteinstituunt,abornatuEcclesiaenonexcluduntur:sedsuntsicutioliuaefructiferaequaeincircuitupalatiorumplantarisolent.ParsIu.DeTitulisEcclesiae.1.Considera,quodEcclesiainSs.literishabeatuarianomina&tituloshonoris;uocaturenimregnumcaelorumMatt.4.inquoChristusgeritpersonamRegis,&EcclesiapersonamReginae,Psalmo74.2.UocaturCiuitasDei,dequagloriosadictafuisseasseritDauidProphetaPsalm.86.3.DicituretiamMonsDominieleuatus&sublimis,adquemconfluantomnesgentes,Isaiae2.4.AppellaturuineaChristi,proquaoperariiconducunturpertotumdiem,idest,omnitempore.Matth.20.5.D.Paulusuocatillamfirmamentum&columnamueritatis,1.Timoth.3.alludensforsanadduascolumnastempliueteris,quaedicebanturBooz&Iachin.F26.UolapidisPhilosoph.226.UocaturSponsaChristigloriosa,absquemacula&ruga,sanctapenitus&immaculata.Ephes.5.7.Diciturdeniquemulieramictasole;&duodecimstelliscoronata,quaehabeatlunamsubpedibusfuis.Apoc.12.InstructioGeneralis.Quafronte,ohomo,contem¬nereaususerisEcclesiam,quamChristusD.N.tamsapienterconstruxit;quamdecentissimeornauit,quamtothonorificistitulisinsigniuit?uidenetanquaminiuriosus&blasphemusabilloiudiceris,quisponsamilliusnonuisagnoscere&honorare.Quiszelotypussponsushocunquampateretur?quisRexsuamReginamdespicitoleraret?imoquisnobilis&ho¬nestusmaritusuxoremsuamauilissimisseruismaletractariaequisoculisintueretur?sedforsancertasquasdamnotasrequiris,exquibushancSponsam&Reginamagnoscas?dabimustibi.ParsU.DesignisEcclesia.1.ConsideraquodEcclesiasitUna,subunouisibilicapite,&inunafideiforma:quamnotamillideditS.ConciliumNicenum,inSpiritusanctocongregatum.2.EstSancta,sicutiSs.Apostoliinsuosymbolostatuerunt,idest,inS.Baptismateexpiata,&uirtutibusmiraculisqueexornata.3.EstCatholica,utiidemApostoliaffirmant,idest,uniuersalisacpertotumorbemdiffusa:utS.Augustinusuariislocisexponit.4.EstApostolica,utloquiturS.Concil.Nicenum,idest,abApostolisadnosusqueperductapercontinuassuccessiones,utexplicatS.lrenaeusEpiscopus&Martyr.LapidisPhilosoph.245.Est"Inexpugnabilis",utChristuspromisitMatt.16.&benemonuit.GamalielDoct.honorabilisAct.5.6.Est"Infallibilis",utsimiliterChristuspromisitIoan.16.&confirmatD.Paulus1.Tim.3.ubiEcclesiamuocatcolumnamueritatis&firmamentum.7.Est"IudexControuersiarum",cuiusreifiguramDeuspraemisitacexpressitDeuter.17.ParsUi.DePersecutionibus.DixiinterEcclesiaenotas,quodsitinexpugnabilis.Idfacilequisquecognoscet,siuoluerithostesEcclesieconsiderarequiillamgrauissimeimpugnauerunt,sednunquamexpugnarepotuerunt.Hosegoreducamad7.generapersecutorum:adIudaeos,Ethnicostyrannos,Philosophosmundi,MagosseuPraestigiatores,Haereticos,Schismaticos,Machometanos.1.Considera,quantoodioIudaeiexarserintinChristianos,utS.LucasinActibussatisostendit.2.ImperatoresEthniciquamcrudelitersaeuierintinChristicultores,totmyriadesMartyrumclamant,&Eusebiusdescribit.3.NecPhilosophidefuerunt,quisuissubtilibusscriptionibusEcclesiameuertereconatisunt:utClesus,Porphyrius,Iulianus.4.CumdiaboluscerneretChristianosmiraculisclarescere,Magos&Incantatoressuosexcitauit,quiargutispraestigiisaliquidemulariuoluerunt:utSimon,Elymas,ApolloniusTyanaeus.5.Tandemhaereticieruperunt,quiquamuisomnisaeculofuerint,tamenpostann.Christi300.magisinualuerunt:cumAriani,Macedoniani,Nestoriani,Eutychiani,Pelagiani,Monothelitae,&leo26LapidisPhilosoph.noclastae,ultra500.annosEcclesiamuariismodisimpugnarent.6.SchismataetiamdiuersistemporibusEcclesiamafflixerunt,sedomniumgrauissimumschismafuit.Graecorum,quiabEcclesiaLatinaseseabduxerunt,ideoquesubTurcicatyrannidegrauissimamseruiuntseruitutem.7.QuidreferamdeSaracenis&Turcis,quicapitaliodioflagrantinChristianos,atqueEcclesiaeCatholicaeplurimadamnaintulerunt,praesertimpostan.Chr.1454postinuasum&occupatumimperiumConstantinopolitanum!SedhuncfortissimumhostemChristusD.Nsuotemporeprosternet.Pars.Uii.DeGratiis&Charismatibus.QuemadmoduminaulisPrincipumsuntuariacubiculainuariosususdistributa:itaetiaminEcclesiaChristisuntuariaCharismata&donanontantumadsalutemnostramnecessaria,sedetiamaduitaehuiustaediumalleuiandumsapientissimeordinata.Etinaulisquidemaliuslocusestprouinopotuque,aliusprocibis&aromatibus,aliusprouestibus&armis,aliusproaureis&argenteisuasis,aliusdeniqueprolusibusacrecreatibnioushonestis:inEcclesiaueroquotnamgenerasolatiorumsint,expendamus.1.Considera,quaatumsolatiiadferatCatholicohomminiSacramentumpoenitentie,inquolapsusreconcilaturDeo,&absoluiturapeccatis&obstaculosalutisaeternae.Talesolatiumhaereticinonhabent,quicarentSacerdotibuslegitimis,aquibussoluantur.2.MagnasuiressuppetitSacrosanctaEucharistiadeuotesumpta.EstequidemcibusanimaedeliciolapidisPhilosoph.28suspariter&confortans.Ceterumhaereticinihilhorumpercipiunt,utSacramentarii:quianoncredunt;autsicredunt,propterinopiamSacerdotumriteordinatorum,quinonhabentpotestatemconsecrandi,utapudLutheranos.3.SacrificiumMissaequotidieofferturinEcclesiaprouiuisacdefunctis.IndeigiturparticipantCatholici,sisesedisponantperbonamconscientiam&sanctadesideria.HaereticiautemhancsacratissimamLiturgiamodio&maledictispersequuntur,quaproptersuotemporeluentpoenas.4.ConcionessacraeCatholicorituperactaesuntanimarumpabulum:quosaginanturquideuoteaudiunt:autquietiamleguntlibrosspiritualesEtlicethaereticihabeantconciones&libros,quiatameninestuenenumprauaeopinionis,idcircomortiferumcibumaccipiunt,quifamelicumstomachumexiisuoluntsatiare.5.Meditationibus&orationibusimmorari,quantumdulcedinishabet?orantquidemhaereticisednonexaudiuntur.QuiaDeuserroribusnonfauet,sedestueritatisamator;alioquinetiaminSynagogissuismurmurantludaei,&&Saraceniinsuismoschaeisaltissimeclamant.Deuminclamant,sednunquamillipossuntuniri:quialuxcumtenebrisnihilcommerciihabet.6.CredimusinEccesiaessecommunionemSanctorum.magnaeigiturconsolationisest,conmunicaredebonisoperibusaliorumquiinEcclesiamilitantiuiuunt:autdesuffragiisacmeritissupernorumCiuium,quiinEcclesiatriumphanteregnant.Nihilhorumhaereticihabentquiaillorumoperamortuasuntpropterfidei30LapidisPhilosoph.defectum,&aSanctisnoniuuanturquosconuitiisinhonorant.7.CumaliquisCatholicorum.admortemtendit,priusconfitetur,communicat,&Sacramento,Extremaeunctionismunitur;cummortuusfuerit,preces&sacrificiaprozodemofferuntur.Hisceomnibuspraesidiishaeraticicarent:quia,utdixicarentuerisSacerdotibus,&consequenterlegitima.administrationeSacramentorum:adde,quodextremamUnctionem.irrideant,&suffragiaprodefunctiscontemnant,habeatqueintererrores.Oigiturterquaterquefelices,quiinEcclesiaCatholicauinunt&moriunturOetiamnonpenitusinfortunatos,quitandem.adhancEcclesiamconuertuntur.InstructioGeneralis.AuidiuistidesignisEcclesiae,audiuistidepersecutoribusil31parsTertia.llus,audiuistietiamdecharismatibusillidonatis:audinuncS.Aagustinumtom.10.Serm.1.deUerbisApostoliubipostquamegissetcontrahaereticosArianos,itasubiungit:"IamfidelesnostrospopulosdeipsaFideCatholicaconfirmemus.~~Nullaequippesuntmaioresdiuitiae,nullithesaurinullihonores,nullamundihuiusmaiorsubstantia,quamestfidesCatholicatquaepeccatoreshominessaluut,Caecosilluminat,Infirmoscurat,Catechumenosbaptizat,Fidelesiustificat,Paenitentesreparat,Iustosaugmentat,Martyrescoronat;~~Uirgines,Uiduas&Gengegalescastopudoreconserunt,Clericosordinat,Sacerdotesconsecrat,Regnistulistibuspraeparat,InaeternahaereditatecumAngelisSanctiscommunicat."HuncsequereDucem&Doctorem,quiplurimisannishaereticosManichaeosaudiuit;&tandemsesecontulitadCatholicaeEcclesiaeouile,aboptimoPastolapidisPhilosoph.32reS.AmbrosioEpiscopoMediol.optimeinstitutus.ParsTertia,Inqua"Proponiturparabolicum"Paradigma~~.~~UitquidamPrincepslaponiae,quiabEuropaeisChristianisLatinamdidicitlinguam,sicutilaponesingeniiacmemoriaesuntselicis,EstautemlaponiaInsulaiuxtaChinam,habensReges66.quorumunusreliquisplerumquedominatur.PrincepsillecumannisaliquotcumChristianisfamiliaremamicitiamcoluisset,statuittandempatriosrelinquereerro¬res,acsesetotumChristianislegibustradereimbuendum.HanccuraminsesuscepitquidamsocietatisIesusacerdos,quiilluminterCatechumenosasscripsit,eidemquerudimentaFideitradiditediscenda:quemadmodumatemporeApostolorumsemperinusufuit;utuiderelicetapudS.CyrillumHierosol.S.Chrysostomum,S.AugustinumaliosqueueteresPatres,quibaptizandisCatechesintradiderunt,praecipueSymbolumApostolorumcum12articulis,inquibustotiusFideiChristianaemedullacontinetur.Dumhaecfie¬rent,appulitinlaponiamclassis.quaedamAnglicana,cuiussupremusGubernatoreratuirnobilis&opulentus,quimercesperegrinasinsuampatriamreueberecogitabat.HiccumdiuturnioreminIaponiamoramtraheret,inpredictiPrincipisfamiliaritatemseinsinuauit:~~cumqueaduerteretilluminclinariadChristianamreligionem,persuasitutrelictopraenominatoSacerdotesecuminAngliamnauigaret,ubirudimentaFideilapidisPhilosoph.34longeaccepturusessetpraestantiora,cumsolidisfundamentis:~~nempeS.ScripturamueterisacnouiTestamenti.Principinondisplicuitconditiospeciosa,quimoxaditersesedisposuitcumuxoretotaquefamilia,seruorumquecopianumerosa.Propriumigiturnauigrumpraeparariiussit,inquodpreciosamsupellectilemexauro,argento&gemmisaliisquerebusconstanteminferridemandauit.Cumigituromniaparataessent,uentique&aurafauerent,cumAnglicanaclasseexportaIaponiaenauigauituersusEuropam,habensapudseNobilempraedictum:quicumnonuulgarisessetdoctrinae,multacumPrincipeinternauigandumtractauiteidemqueobtulitSs.Biblialegenda,neotiosusesset.Princepspersefatiscuriosus,curioseacstudioseremegit,idqueassecutusestutlibroslegalesachistorialesueterisTestamentiomnesmemoriemandaret,acdeiiscumNobileAnglomultasaepiusquaereretacdisputaret.IdemposteafecitinTestamentonouo,itauthistoriamS.Scripturaeunisersamsuperficietenusexmemoriarecitaret,acdesesemagnamspemfaceretS.Baptismatissuscipiendi.InterimprosperanauigationeadAngliamperuenitur,ubiPrincipisuxordiemobiit(siueexaerismutatione,siueexnauiumagitatione)&honorificesepultafuit.PosthaecNobilisAnglusRegisuoPrincipisexternistatumpropositumqueinsinuauit,&multisencomiisextulit:itautRexmagnodesiderioflagrarettalemPrincipemuidendi.CumigiturperLegatosillumadseinuitasset,&postlautasepulascumilloamicetractasset,laudauitilliuspropo¬situm,&MinistrisuerbiPrinci36LapidisPhilpsoph.pemcommendauit,quideproximoBaptismateordinarent.QuibusPrincepsexposuitduosibiinuotisesse,PrimoutsacroBaptismateabluereturquidemsednonitafestinato:secundoutuxoremduceretexAnglicaeNobilitate,quaesuoconnubiodignaesset,exDucalistirpe:&hancacciperetprimaoccasione,eoquodabsqueuxorissolatioessenonposset.MoxigiturMinistriseuSuperintendentescumRege,Rex,cumDucibussuistractarunt:&quiapericuluminmoraerat,DuciscuiusdamfiliamPrincipidesponsarunt,cumquaipseconsuesceret,quousqueBaptismumultropostularet,necogiaquoquamuideretur.EthocmatrimoniumratumMinistrideclararunt.~~UixmensemunumPrincepscumconiugenouauixerat,cumilliussororemfaciespeciosaminsuumcubiculumintroduxit,eandemquebonisuerbisdelinitamoppressit,&inalteramconiugemassumpsit,paulopostidemfecitcumduabusancillisexAnglicanogenereortis.~~Haecomniacumprimamuxoremnonlaterent,coramPrincipequidemdissimulauit,occulteuerodetulitadpatremsuum,&hicadRegem,acdeniqueadMinistros,MinistriaRegeadPrincipemablegatigrauitercumilloexpostularunt.IpseautemprotulitSs.Bibliaexscriniissuis,atqueexemplumS.IacobiPatriarchaeinsuiattulitiustificationem.CumqueopponerentMinistri,S.Scripturamnonessesicintelligendam:illeecontraquaesiuit,nonnemihiasseuerastishunclibrumessenormam,Fideiinfallibilem?quodcumilliaudissent,subticuerunt,nolentesillumcontristareautul¬teriusmolestare.UidensporroPrincepspaulatimsedespiciaNolapidisPhilosoph.38bilitateAnglicana,&aRegenegligi,atqueaSoceroampliusnoninuitari,amiceegitcumuxoribus,pacemquecomposuitinterutramquesororem,&insinuauitsepaullopostuellebaptizari;~~caeterumquiacogitaret,grandeconuiuiumfacereindieBaptismarissui,rogauitutaParentibus,Cognatisacuicinisacciperentaccommodatoaurea&argenteauasa,&aliaquaeadtricliniorumacmensarumtotiusquearcisornatumspectarepossunt.Intereadumhaecfiunt,PrincepsagitcumquodamHollandomercatoreeidemqueconsilia,suaexponit,&tandemconuenitcumillo,utoccultesuscipiat&sollicitereponatinsuonauigio,quaecumquePrincepspersuosfamulosmissurussit:~~deindeprosperumuentumobseruet,nuncietquepa¬ratoinomnemhoram.EratHollandusilleexsectaLibertinorum.&PolygamusAnabaptista:quicumPrincipiindicassettempusnauigandi,uenitillecumuxoribus&famulisquasianimicausainuicinamquandaminsulamprofecturus,donecomniaadBaptismatisritumdisponantur.Cumueronauemingressiessent,NauclerusuelisexpansisuersusHollandiamtetendit,adquambreuissimoetiamspaciotemporisdeuenit.CeterumDuxille,quilaponiPrincipifiliamsuamtradiderat,cumintelligeretgenerumabiuisse,fraudemsuspicatusRegiintimauit.~~RexubicognouissetPrincipemcumnauigioHollandicoaufugisse,exploratoresaclegatosinHollandiamdestinauit,quatenusHollandicistatusPrincipemcogerentadrestitutionembonorumalienorum,autnonpermitterentapudseulteriusdemorari.~~Cumigitur&HollandiciCommissarii,&AngliciLegalapidisPhilosoph.40tiPrincipemhacdereconuenissent,illerectissimesefecissegloriabatur,adducensproexemploRachelemqueIdolapatrisabstulerat.&IsraelitasquiAegyptumspolia¬rant.Cumqueecontrailliclamarent,haecexemplanonesseomnibusimitanda,PrincepsasseruitseadliteramintelligereacimitariS.Scripturam,quaenonpermittatillumerrare:quodetiamnonsemelaudiuissetexoreAnglicanorumDoctorum.~~HaeccumStatibusinHagacomitisnunciatafuissent(subsistebatenimPrincepsAmsterlodami)putabantPrincipemnonessescandaloafficiendumpropterautoritatemS.Scripturae,rogabanttamenutpaciscausainaliamprouinciammigraret,neforsanAngliaeRexcontraHollandosoffendatur.~~ErateotemporeHel¬uetiusquidamCapitaneus,quimilleequitibuspraeerat,&cumintellexissetquidcircaPrincipemextraneumageretur,audacterillumadiit,&consiliumdeditquatenus,abeatadAcademiamTigurinam:ibidoctrinamfideirecteuerequeexplicari,Hollandos&Anglosprohaereticishaberi:sequoqueomnemoperamdaturum,quatenusPrincepssaluus&incolumiscumomnibusrebusTigurumusqueperducatur.PlacuitPrincipiconditio,&Capitaneosesecommisit.~~cumueroTigurumuenisset,&aCapitaneoapudSenatumcommendatusesset,honorificasaedesinhabitandasaccepit,&aProfessoribusAcademicissaepiusculeuisitatusest,&nonnunquaminui¬tatusadpublicasdisputationesFactumestueropostaliquotseptimanas,utPrincepsexeminentioricubiculoperfenestramprospisceretinuicinoshortos&plateas;~~cumqueuidisset,duosstudiososinLapidisPhilosoph.42platealitigantes,quorumalterdiueserat&Consulisfilius,quipaupereminiuriisafficiebat,&dureuerberabat;dolensigiturPrincepsdescendit,&filiumConsulisgladiotransfodit&occidit.AlterodieuiditNobilemstudiosum,quiinhortoquodamhospitissuifiliamrepugnantemopprimebat:&huncPrincepsoccidit,zelobonoaccensus,utarbitrabatur.AccusatusporroapudMagistratum&MagnificumRectorem,protulitSs.BibliaTiguriimpressa,&abAnglisdonata:exquibusadsuamiustificationemallegauit,factumMoysis,Phinces&MatathiaeHocilliaudientescoactisunttacere,nePrincipemapropositoChristianismisuscipiendiimpedirent:rogarunttamenutinaliamProuinciamseconferret,tumpropterConsulemcuiusfiliustrucidatuserat,tumpropteralteriusNobilisoccisicognatosquiuindictamcogitabant.FortefortunaaderatibiLegatusDucisSaxoniae,quiPrincipemallexitquatenussecumproficiscereturWittenbergam,ubiHeluetiinullumiushaberent,&illesubElectorispotentissimitutelaprotegeretur.CumLegatuscumPrincipeuenissetadsuumElectorem,narrauiteiomniaquaeinitinereexilliusoreaudierat,totiusnempeuitaecursum,&quidinAnglia,quidinHollandia,quiddeniqueinHeluetiailliaccidisset.Electorautemomniacontulit.cumsuoConcionatoreaulico,&cumaliquotdiebusPrincipemhonorifice&lautetractasset,VuittenbergammisitadTheologicosDoctores,adiungensillisuumConcionatorem,quistatumPrincipisDoctoribusexplicaret.Doctorescumaudiissent,quidPrincipiaccideritexlectioneSs.BiblapidisPhilosoph.44liorum,putabantillaexmanibuseiusesseeripienda;quodutcaute&cumbonopraetextufacerent,duasexLutherorationesattulerunt,primoTigurinamuersionemnonessesuscipiendam,deindeSs.~~Bibiliamultorumannorumspacioterendapriusquamrecteintellige¬rentur,sicenimaffirmabantLutherumsensisseinextremasenectute(cumplussapientiaeacexperientiaeacquisierat)&paucisanteobitumdiebuspropriamanuscriptitasse.~~MoxunusexpraecipuisProfessoribusholosericatoga&prolixabarbadecorusexquadamchartarecitabathaecuerbaLutheri:"UirgiliuminBucolicisnemopotestintelligere,nisifueritquinqueannisPastor."Posteasemelexscreabatcummagnagrauitate,&seuerioriuultucircumstantesaspiciebat:deindelectionemprosequebatur."UirgiliuminGeorgicisnemopotestintelligere,nisifueritquinqueannisagricola."Hoclocorisusexcitatusest,propterIslebiensemquendamcuiAgricolaecognomenerat,quiadhocnomenauditumsibibarbamdemulcebat,quasisibisoliistapotestasconueniret.Lectorautemrugatafronteridentescompescuit,&postquamsemelexscreassetperrexit?"CiceroneminEpistolis(sicpraecipio)nemointegreintelligit,nisiuigintiannissituersatusinRepublicaaliquainsigni."HocaudiensquidamiuuenisProfessor,quiepistolasinscholisdocebat,ualdeerubuit:&aliiobilliusruboremintersemussitabant.AtLectoriterumiterumqueexscreauitacperrexit."Scripturassanctassciatsenemodegustassesatis,nisicentumanniscumProphetis,utElia,Elisaeo,IoanneBaptilapidisPhilosoph.46"sta,Christo&ApostolisEcclesiasgubernarit."HicsubstititpaululumLector,&cumbisterueeructandopectuspurgasset,quaesiuitexPrincipenumhaecintelligeret:quicumannuisset,illecoronidemadiunxit.HanctuneDiuinamAeneidatenta,seduestigiapronusadora.Nassumusomnesmendici.HocestUerum.16.Februarii,Anno1546.Princepshaecaudiensadmiratusest,quodpubliciProfessores&tamsplendideuestitiAcademiciessentmendici.quaesiuitigitur,analicuiusreiindigerent,seexsuisthesaurisIaponicisaliquiddaturumprosustentationehonesta.Tuncomnesasserebant,sibiabIllustrissimoElectoremagnificeprouisum.Princepstamenadhucinstititquaerens,quareigituradditumest,"Hocestuerum"?adquodpraecipuusDoctortaleresponsumdedit:Lutherusexhumilitateitacensuit,&scientiaemendicitatemintellexit.SedPrincepsiterumsicobiecit:SiuosinscientiaestisMendici,quasegodiuitiasChristianaedoctrinaeauobisexpectabo?adquodresponditidem,quiante:Intentioscribentismagisattendidebet,quamsolauerba.UtautemIllustrissimusPrincepsintelligat,scriptoriscientiamnondefuisse,eccelibrorumdecemamplauolumina,quaeipseproTestamentoposterisreliquit.MoxPrincepsitaintulitdicens:SiitaqueTigurinaBibliaauobisreprobantur,siS.ScripturarequiritPropheticum&Apostolicumsensum,conceditemihiuestriDoctorisuoluminalegenda:quiaegootiosusessenonpossum,sedquaerotemporisacingeniihonestamoccupationem;&sinecessefuerit,preciumlibrorumpersoluaminIaponicoauro,&LapidisPhilosoph.48munerasuperaddam.~~TuncomnesparitersibiPrincipiquemultumcongratulatisunt&honoriscausatotiusqueAcademiaenominedictauoluminaPrincipidonauerunt,adhortantesutseduloperuolueretea,inquibusdoctrinaeChristianaeueritascontineretur.~~Princepspostactasgratiasdeductusestaduicinamarcem,quamilliElectordeputaueratinhabitandam,ubigrandeconuiuiuminstructumerat,inquoSaxonicomorecomedebant&bibebantusqueadmediamnoctem.EtsienimPrincepssobrietatemcoleret,popularitamenconsuetudiniseseaccommodabat,itautpaulatimdisceretegregiepotitare,&magnaepoculaexhaurire,&quodampliusestCatechisticumuitrumunohaustueuacuare.~~InterimeuoluebatauideLutheriuolumina,&cumaliquotseptimanislegisset,scribendimodumstylumquediligenterobseruauit,maximeexepistolisquibusdam,quasolimmiseratadHenricumregemAngliae,adGeorgiumducemSaxoniae,adAlbertumMoguntiaeelectorem,adHenricumducemBrunsuuicensem,adHollandicosPicardos&Anabaptistas,adHeluetiossacramentarios&Tigurinos,posthaecPrin¬cipemcupidoinuasituindicandisedeiisaquibusaffectusiniuriisfuisset,scripsitigituracerrimasli¬teras&admodummordacesinregemAngliaetotamqueilliusnobilitatem,deindeadHollandicosstatus,postremoadSenatores&AcademicosTigurinos.~~Quodcumfactumesset,TiguriniHollandis,&HollandiAnglisconquerebantur,asserenteshancpetulantiamnonessetolerandam:~~donectandemRexipselegatossuosmitteretadHollandos&TigurinosinlapidisPhilosoph.50formandos,deindeadducemSaxoniaeadmonendum,quatenustalemuirumexsuaditionepropel¬leret,alioquindesanguinolentobellotimendumesse.~~ConsideransautemElectortresbellicosissimospopulosconspirasse,neforteclademinueheretsubditissuis,curauithaecPrincipiintimari,rogans.amiceutpropteruitandapericulaadImperatoremseconferret;huncunicumessecuiuspotentiamreliquipopuliformidarent,&subcuiusprotectionetutuslatitaret,abomnibusinsidiatoribusimmunis.AcquieuitPrincepsconsilio,&UiennamAustriaeprofectusest:ubicumImperatoritotumiter&statumsuumexposuissetcommendatusestRr.Pp.SocietatisIesu,quiillummeliusinformarent,&nouaFideitraderentfundamenta.~~Exhiscecumintelligeret,quodAngli,Hollandi,Tigurini&Saxoneshaereticiessent,quodLutherusfuissethomoturbulentissimus,utpotequitotamGermaniamperturbasset,iussusestillorumopinionibusacinstructionibusrenunciare:~~quodillestatimcredidit&fecit,experientiapropriaedoctus.DeindeinformatusestdeSs.Bibliis,quomodo&aquibussintlegenda,&qualiterexplicanda:nempeiuxtaEcclesiaementemacpraescriptionem;postremoadmonitusest,unicamexquatuorretinereuxorem,accaeterasathorosuoseparare,quaetamenhonestehaberentur&prostatusuoelocarentur,nisimallentcontinentemducereuitam;&inhoccasuillarumsustentationiesseprospiciendum.Princepscumhasconditioneslaetoanimosuscepisset,iterumiussusestediscereChristianaedoctri¬naerudimenta,nempeSymbolum,Decalogum,&Dominicam52LapidisPhilosoph.orationen:inquibusTheologicaeuirtutes,idest,Fides,Charitas&Spesexplicantur:&cumsatisinstructusesset,iamqueadS.Baptismaparatus,cumdecentissimaacregaliLegationemissusestRoman.abImperatoreadPontificem:uteainurbebaptizaretur,quaecaputEcclesiaeestuniuersalis.Diciuixpotest,cumquantogaudio&honorePrincepsRomamsitperductus,&qualibeneuolentiaaChristiD.N.Uicariofueritsusceptus,cumtotiusCleri&populiRomanipublicaacfestiuacongratulatione.Assignatumestillipalatium.insigneinquodegeret,ubiapurpuratisPatribus&aliisPraelatisquotidiefuituisitatus,&piocolloquiorecreatus;aSenatoribus.etiam&diuersorumPrincipumlegatisplurimumhonoratus,quiomnidiemuneraadillumtransmittebant.~~HabuitquidemadhucPrincepsapudsesuosCatechistasUiennenses,sedhiscetamenPontifexhonoriscausaaddiditaliosexcollegioRomano,quimagisexemplisuirtutumquamuerbiseumconfirmarent,&cumillosimultractarentdeIaponicalegationeinstituenda.EratuerotempusQuadragesimalequandoRomaeuariaexercitiapoenitentiefrequentantur,quaePrincipemsummopereaedificabant&compungebant,itautintegristribusseptimanisoperamdaretieiuniis,eleemosynis,precibusque,deflenserroremsuum,quodabAnglofuissetseductus;~~&gaudensdeDiuinaprouidentia,quodRomamuideresibiobtigisset.HoclocoactemporePrinceps.sensitlongealiumspiritum,quampriusLondini,Amsterdami,TiguriautWittembergaehabuisset,&intellexitmaximamdifferentiamesseinterlegeresuperficiemLapidisPhilosoph.54S.Scripturae,&interexercereoperapoenitentiaeadgratiamDeisuscipiendam.CumtandemsacratissimumtempusPaschaleappropinquasset,SabbathoPrincepssacroBaptismateablutusest,cummagnasolennitate:&diesequentiaccepitSs.EucharistiaminipsofestoDominicaeResurrectionis,candidasuerouestesportauitperoctiduum.ueterisEcclesiaemore;atqueinDominica1.postPaschaSacramentoConfirmationismunitusest.PatrinusfuitCaesareaeMaiestatisLegatus,aquoPetrinomenaccepitinhonoremPrincipisApostolorum;BaptistaeratipseuicariusChristi;cumPrincipebaptizatisuntomnesfamuli&ancillae,quiexIaponiacumipsouenerunt.UxorlegitimaadCatholicamfidemperductaest,&Pontificiabenedictioneillinouitercopulata.AbdicataeetiamconuersaeparsTertia.55suntcumomnifamilia,&singulisoptimeprouisum.NonfuittalegaudiumRomaeamultisannis;namomnescampanaeEcclesiarumpulsabantur,omnesMusiciperchorosdistributifuerunt,Ciuesmilitaresinarmis,Clerusindecoroornatu.~~PostquamDiuinaofficiaabsolutafuerunttaminfestoResurrectionisquaminOctauis,PrincepsaPontificeadprandiuminuitatusfuit,ubiReligiosiuirialiquotsimulinterfuerunt,quorummodestiam&sobrietatem,aliasqueuirtutescumanteoculoshaberet,tenerrimelachrymatusest,&inhaecuerbaprorupit:~~Oqualisspiritus&quantagratiaestinEcclesiaChristi!quamdiuapudAnglos&Hollandos,apudTigurinos&Wittenbergensesmansi,nihilsapiebamnisicarnem&sanguinem,edereachibere,acuoluptatibusindulgere:nuncueroolapidisPhilosoph.56mniaistamihinauseampariunt,&omniauisibiliacontemno,nihilquegratiusessetquaminterReligiososuirosDeosolideseruire,siuxorconsentiret;cuietsirelinquamiusconiugale,nihilominuslaetusmoriar,quodfactussiminEcclesiaRomanaChristianus,&huicEcclesiaecumomnifamiliaincorporatus;letorprecipue,quodcharissimaconiuxtransieritadue¬ramReligionem,teneatquemecumeiusdemFideidoctrinam.atqueutinamliceatmihialiquandopronomine&honoreD.N.IesuChristisanguinemprofundere,&tyrannorumsuppliciasustinerel.Haecdicenssubticuit.QuidueroulteriuscumhocPrincipeactumsit,nonesthuiuslocinarrare:illudsubticerenonpossum,quodhaereticimagnodolorefuerintaffecti,postquamhaecomniaperuniuersamEuropamfuissentdiuulgata:ParsTertia57quodscilicethuncPrincipemnonpotuerintperducereadsuamsectam.sedidnosneutiquamadmiramur,quiscimusconuersionemGentiumsoliorthodoxaeEcclesiaeaProphetispromissam,&aDeoconcessamfuisse.EstequidemunaexillustrioribusEcclesiaenotis&ornamentis,quaeillisponsusChristusdonauit,quicumPatre&SpiritusanctositbenedictusDeusinsaeculasaeculorumAmen.Instructio.Adremaliquambeneintelligendamnonparumualet,sinominumseuuerborumsignificationes.ritecognoscamus,&siscriptormentemsuamscopumqueinsinuet.Lectori.Utrumquenuncfaciendumerit,necuiquamcauillandi&calumniandiansadetur.Titulusigiturnarrationishuiushicest,ParabolicumParadigma:&utrumqueLapidisThilosoph.58nomenaGraecismutuatumest;Parabolaequidemidemestquodsimilitudo,&Paradigmaidemquodexemplum:&dicerepossemus,"exemplumsimilitudinis";HocgeneredoctrinaeususestChristusinEuangelio,utpatetexplurimislocis.deXUirginibus,deseminantibus,denegotiantibus,denuptiis,dequealiisrebus;imodeLazaro&diuite,anhistoriasit,anparabola,interscriptoresdisputatur.Parabolaigiturnonestpropriehistoricanarratio,quaerealiterfactasit:sedingeniosaintroductioalicuiusrei,quaealiquandofieripossetautpotuisset:inquatamenuelmysteriaFidei,uelmorumdocumenta,autocculteinsinuentur,autpalamexponantur.Sicutietiamaliudestdoctrinaegenus,quodfabulasseuapologosappellamus,quoAesopusfuitdelectatus:inquogenerebrutaanimantia(ueletiaminsensibiles.ereaturae)introducuntur,adhomi¬nemrationalemmoralitererudiendum.Sedadparabolasreuertamut,&praemissamnarrationemexplicemus.Totumquodhicrefertur,nunquamcontigit:quianulliusscriptorisautoritatefulcitur;fieritamenpotuisset,autadhuctemporibusfuturisaccidereposset:quianihilimpossibilecompraehendi.ScimusenimIaponiamesse,&ineamCatholicosSacerdotespenetrasse,&multosexpopulis&Nobilibusconuertisse?scimusetiamquendamIaponiaePrincipemsuosLegatosRomammisissesubPauloVPontifice,&adS.Baptismaanhelasse;scimuspraetereaadeamInsulam&Anglos&Hollandoscrebriusnauigare,quinetiamCatholicaeReligionissuccessumaliquandoimpedire:utconstatexliterisRr.PatrumSocIes.scimus.LapidisPhilosoph.60deniqueinquostatuReligionisnuncuerseturAnglia,Hollandia,Heluetia,Saxoniaque:itautnullusconqueripossitdeiniuriisillatisinhacparabolicanarratione.ScopusParabolaeest,ostenderediuersumeffectum,quemaliquisGentilisconsequipossetexlectioneS.Scripturae,&quamsapienterEcclesiaCatholicaCatechumenistradatsymbolumApostolorum.~~Quiaeniminpraecedentidiscursuegimusdehiscealiisqueconsiderandis,uoluihaecomniapersimilitudinemaliquamillustrareacdeclarareinquaetiamsimilitudineLectoringeniosusmultapossetobseruare,&adsuamtrahereeruditionem,dequibusbreuiteragemus.1.~~ObseruaquodsolaEcclesiaCatholicaRomanaacceperitaChristopotestatemadGentesconuertendas.SicenimaProphetispraedictumest,&confirmaturexhistoriaeEcclesiasticaeamplissimotheatro.Quihacderecupitlegereuberiora,uideatdoctissimiuiriThemaeBoziieruditissimostomosdesignisEcclesie,presertimlib.3.4.&5.2.AccipetabulamGeographicamanteoculostuos,&uideinillatotiusmundidelineationem,idest,Asiam;Africam,&Europam,&considerasingularumpartiumregiones;reuoluepostmodumpraeteritorumtemporumAnnales,&uidebiseaesseuerissima,quaedixideGentiumconuersione.sedaccedamusadEuropaeProuinciasnotiores;QuisAngliamconuertit?S.GregoriusPp.idest,perdiscipulossuos.QuisHassis&Thuringispraedicauit?S.BonifaciusEpiscopusordinatusRomaeaPontificeGregorioIi.&abeoinhancmessemcumauthoritatedestinatus.QuisHollan62LapidisPhilosoph.diseuangelizauit?S.WillebrordusEpiscopusRomeconsecratus.QuisSaxoniaeprimosEpiscoposdedit?D.CarolusMagnusprimusImperatorexGermanis,exuoluntateSummiPontificis&consensu.QuisDanos,Suecos&Noruuegioserudiuitinfide?S.AnschariusaRomanoPontificeordinatus.EtsimilimodoasserereacprobarepoterodeprouinciisomnibustotiusEuropae.3.IneademtabulapeculiariterintuereIaponiam,insulamremotissimam:&consideraadmirabileconsiliumDei,&latensmysteriuminS.Scriptura.Eoquippetempore,quoEuropamnouaehaeresesobscurarunt:DeusEcclesiaesuaeministrosmisitadilluminandumpopulum,quiintenebrissedebat.Talibusministrisinclamatpropheticussermohisceuerbis:"IteAngeliuelocesadgentemconuulsam&dilaceratam:adpopulumterribilempostquemnonestalius:adgentemexpectantem&conculcatam,cuiusdiripuerumfluminaterrameius."Isaiaecap.18.4.Considera,quodexhisceAngelisfueritFranciscusXaueriusSociet.IesuSacerdos,&unusexprimisdecemFundatoribus:quiuelocissimocursu,idest,breuissimospaciodecemannorumIndiam&Iaponiamperuasiteuangelizando,&multasaliasregiones&insulassuadoctrinaillustrauit,&aliquotmilliagentiumbaptizandoinEcclesiaeouileadduxit.Ettusimulhoclocoexpendeapudanimumtuuminsecretisconscientiaetuae,antutiusuelishuictamsanctouiro,uirturibus&miraculisclarissimo,inFidei&salutisaeternaenegotiisadhaerere:anporroauscultareiis,quiseabEcclesiasegrega¬runt,&consequenterintenebrisLapidisPhuoioph.64ambulant,&quihucusquenecunumquidemexgentilibusconuerterepotuerunt,necunquamconuertent.Quaminexcusabiliseris,ohomosiadeacaecutiasquaeDeustammanifestis&publicisindiciisostendit,&quasiexporrectodigitodemonstratEcclesiamsuam,cuicredere&obediredebeamus,&quamillenunquamerrarepermittet.5.Considera,quodinS.ScripturaIaponesnontantumgeneraliterinsinuentur,sedetiamsingulariternominesuoexprimantur.NonenimtantummododicitDeus:inpersonaProphetaesui,MeInsulaeexspectabunt,&brachiummeumsustinebunt.Isaiaecap.5.u.5.Sedetiamdistinctiusloquitur,cumait:"Mittamexeisquisaluatifuerint,adgentesinmareinAfricam&Lydiamtenentessagittam:inItaliam&Graeciam&Insulaslonge:adeosquinonaudieruntdeme&nonuideruntgloriammeam:&annunciabuntgloriammeamgentibus.Quemlocumueteres70.Interpretessictranstulerunt;EmittamexeisSaluatosinGentesTharsis&Lud&Phud,&Mosech&Tohel&inGraeciam,&ininsulaslonge.XantesueroPagninusitauertit?Isaiaecap.ultimoseu66MittameiseuasoresadGentesTarsis,Pul&Ludtrahentesarcum,Tubal&Iauan,adInsulaslonginquas.EcceaudiuistiIauan,&quomodoperhancuocemIaponiainsulainsinuetur,dequahucusqueloquor,ingeniosissimeillustratBoziuslib.20.cap.3.NonigiturineptelaponiaePrincipemegoinpraecedentiparabolaintroduxi.6.ConsiderainGeographicatabulaetiamnouumorbem(quiCarolinusuocatur)&suamagnitudinecertatcumAsia,Africa&Europasimul.HabetequidemIm66LapidisPhilosoph.periaduo.Mexicanum&Peruanum,Regesplurimos,&populosinnumerabiles.InhuncorbemRomanusPontifexmisitdiuersosReligiosos,quiexiguotemporis,spacioaliquotcentenahominum;milliabaptizarunt.Dehocorbetibinarrarepossemmultamirabilia.quaenonsunthuiusloci;tutantumidpenitustibipersuadeas,quodGentiumconuersiononsitnisiapudEcclesiamCatholicamRomanam,inquasiconsistis,gaude&gratiasageDeo:siextraillamteinuenis,citocitiusadillamterecipias:quiaextrahancnonestsalus,nequeChristusteagnoscetinterouessuas,sicontempserisouileillius.7.Considera,quodChtistus?Iudexinsuotribunalihaedosdamnabit,&ouessaluabitMatth.25.Laboraigiturutsisinteroues,&salutemconsequaris:praestanteeodemD.N.IesuChristo,quicumPatre&Spiritusanctositbenedictusinsaeculasaeculorum,Amen:quiomnesnosilluminaredignetur,&aduitamaeternamperducere,peramplissimaMeritauitae&Passionissuae.AmenAmen.ParsIu.InquadisseriturDeIerusalemUeteriEtNoua.IntercaeterasEcclesiaefigurasadmodumexcellitUrbsIerusalem,incuiusuoceactypoitaludunt&iubilantsacriProphete,quasiinilliuscontemplationesatiariminimepossint.NamquotiesobsecroeamappellatPsalmista?quantuminearecreaturIsaias?dereliquisProphetisquiddicam?unusEzechielacapite40.~~usqueadfinemlibri,itaeamdescribit,utapplicalapidisPhilosoph.68tiopartiummetropoliIudaeorumnequeatconuenire,QuapropterS.Hieronymushuiusdescriptionisexplicationemreformidabat,uelutiinextricabilemLabyrinthum.~~IdemsensitS.GregoriusPapa.EtipsiIudaeorumRabbinihoclocotanquamstupidi&attoniticonsistunt.SedipseEzechieladmirabilisententia&profundomysteriototamuisionemsuamitaconcludit:EtnomenCiuitatisexilladie,Dominusibidem.Hocestquasitotiusepistolaehieroglyphicaeinsignesigillum&symbolummagniRegis,quieamepistolamsuoProphetaetanquamscribae&amanuensidi¬ctauit.EtsicutiMessiasabIsaiacap.7.uocaturEmmanuel:idestnobiscumDeusitaEcclesiailliusnominaturDominusibidem.ImoquemadmodumAngelusGabrielexDiuinaauthoritatenomenilludproprieenunciauit,&huncIsaiaelocumclarissimisuerbisillustrauit,dicensadB.U.Mariam:"&uocabis,nomeneiusIesum,"Luc.1.quaeipsissimauerbarepetiitloquensadIosephumtitubantemMatt.1.itanondeestinsignisScriptorquihocCiuitatisdescriptaepropheticumnomenexplicetdeurbeRomana,quatenusestcaputEcclesiaeuniuersalis.Etomninonecesseest,ut,nomenilludconueniatalicuiurbi,celebriacspectabili,quaereliquasantecellatinorbeChristiano:sedtalisnonestpraeterRomam,ergouideturillinomenhocaprissimeaccommodari.Accedit,quodDiuinaProuidentia(quaeomniasapientissimedisponit)factumsit,utHierosolymaeurbisactemplipraecipuaornamentaRomamtranslatasint,&inpublicotriumphosolennitercircumportata.Nunquidenimfactaquaedamhabentuocessuas:praesertimquaeDiuinitusorlapidisPhilosoph.70dinantur?scimusuerohancclademIudaeorumurbisactemplipraedictamaProphetis,accaelitusmissamproptercrudelefacinusinMessiamcommissum.Sicutiigiturcasaaliquoserusalemnonestua¬stata,itaetiamornamentaReip.IudaicaenonsuntfortuitotranslataRomam.InhacenimtranslationetacitisuerbisloquiturDeusquasidiceret:"HaectenusueterisEcclesiaecaputfuitIerusalem,decaeteroEcelesiaenouaecaputeritRomae.Quodueorbisterrarumuniuersussciat&agnoscat,ipsapotioraIudaeoruminigniaeuoluiRomamtransferri."HocDeiadmirabileconsiliumomnesmeritoconsidetare,&magnislaudibusprosequideberemus.Sedipsaornamentapriusreferamusacintueamur.1.LexMoysiscumuelispurpureispositainCapitolioIouis.2.Mensaaureaponderistalenti71ParsQuarta.magni,quaestabatoliminTemplo.3.CandelabrumaureumsimiliterTempliparsdecora:utraquepositainTemplopacisRomaetesteIosepholib.2.cap.24.4.RexultimusAgrippaRomamultroneusmigrauit,&ibidemobiit,utreor.5.Necdubium,quinexgenereAaronisplurimiinhoctriomphoRomaefuerintoccisi.6.Arcafoderiscumthesaurosuo,idest,cumuirgaAaronis&tabulisMoysis,adhucRomaeseruanturinEcclesiaS.IoannisdeLaterano,utAdrichom.affirmat.6.Quatuorcolumnae,&panespropositionis,&aliauasatemplisimiliterRomaeostenduntur.Idem:Istetriumphuscontigitan.Chr.72.Kal.Iul.cumS.PetrusPrincepsApostolorumsuamCathedramRomaecollocassetanteannos28.LapidisPhilosoph.72&anteannostres,cumCoapostolosuoS.Pauloeandemurbemsanguinesuopurpuratamconsecrasset,&mirificosplendoreillustrasset.AbeotemporegloriosumfuitomnibusChristianisRegibus&PrincipibusRomamuidisse,&SanctorumApostolorumliminahonorasse,ipsumqueChristumDominumnostruminsuoUicariopedumosculosalutasse.HocpriuspreuideratinspirituIsaiascap.60.dumait:"Etuenientadtecuruifiliieorumquihumiliaueruntte,&adorabuntuestigiapedumtuorumquidetrahebanttibi&uocabuntteCiuitatemDomini,SionSanctiIsrael,&cap.49.EterumRegesnutritiitui,&Reginaenutricestuae:uultuinterramdimissoadorabuntte,&puluerempedumtuorumlingent."DequibusomnibuspulcherrimephilosophaturThomasBoziuslib.17.cap.6.&lib.20.cap.4.&5.designisEcclesiaeUtautemS.Ezechielisdescriptionemclariusintelligamus,recurrendumeritadeaquaeD.IoannesrefertinsuaApocalypsicap.21.ubi.adEzechielisuisionemcollimat,utAlcazarnonfrustraopinatur;quanuisdistinctioquaedamsitadhi¬benda.EstequidemEcclesiamilitans&triumphans,&utraquesubuocelerusalemcontinetur.IdcircolicetS.IoannesdemilitantiIerusalemagereuideatur,altiusta¬meninterdumuolat,&quaedameructatquaedetriumphantitantumintelligidebent.Sedhaecalteriuslocierunt,nuncreuertoradEcclesiammilitantem,adIerusalemChristianam,dequaProphetaeuaticinatisunt,quodessetdilatandaper4.plagasmundi.HincIsaiasaitcap.54."Dilatalocumtentoritui,&pellestabernaculorumtuorumextendeneparcas,longosfacfuniculostuos,&clauostuosconsolida;addexteramLapidisPhilosoph.13enim&adleuampenetrabis,&semensuumgenteshaereditabit."QuodlicetApostolorumtemporeimplericeperit,nostrotamenquoquesaeculofieriuidemus.NamaddexteramquasiestIndiaOrientaliscumregionibus&insulisadiunctis:adlaeuamueromundusnouiterrepertussiueIndiaoccidentalis;&nuncperueneruntEuangeliciPraedicatoresusqueadChinasdequibusIsaiaspraedixitcap.39."Ecceistidelongeuenient,&ecceilliabaquilone&mari,&illideterraaustrali,siue;aferraSinarum,"utCorneliusuertit,illustrat,&propugnat.AdhosceextremospopulosanhelabatS.FranciscusXauerius.sedpostipsumaliipenetrarunt,dequibusagitNic.TrigautiusinhistoriaSinensi.QuinetiamcumIeremiaProphetacap.10.gloriaripossetEcclesia,&dicere:"ArgentuminuolutumdeTharsisaffertur,&aurumdeophaz:opusartificis&manusararii:hyacinthus&purpuraindumentumeorum,opusartificumuniuersahaec.QuolocopernominaTharsis&OphazseuOphir,utramqueIndiamintelligiuolunt.EtlicetSalomonRexIudaeorumolimmiseritnauessuasinhasceregiones,utSerar.in3.Reg.10.exponit,&PinedainpraeuioSalomonelatiusprosequitur:istatamennauigatiopostmodumintermissaest,quousqueHispani&Lusitanieaminstaurarunt;&hacuiasimulintroducunturCatholiciSacerdotes,quilucemEuangeliipopulisannuncient.EtlicetHollan¬di&Angliaurum&targentumquoqueiisinlocisquaerantneminemtamenconuertuntuelbaptizant,quodcerteprofundioriindigetconsideratione.Mundusenimnonexuoluntatehominumregitur,sedexconsilioDei,quiEcclesiamsuamPropheticis&Aposto76LapidisPhilosoph.licisnotisexornat,&haereticosinterrenasubstantiacorrogandaoccupatosrelinquit.Quiaenimquedamaliquandofaciuntoperabonaineleemosyniserogandis,&circaiustitiamobseruandam,autaliahuiusgeneris:~~mercedemaccipiuntinrebusterrenis,caeterumspiritualiacaelestiaquepraemiaEcclesiaefiliisreseruantur,utnontantumseipsossaluosfaciantur,sedaliosetiamtrahantsecum,uelutiPiscatoresinSagenaplurimospostsepiscestrahunt,dequibusPiscatoribusprophetauitIeremiascap.16.~~U.16.&Ezechielcap.47.u.10.ParsU.Inquaproponuntur.DuodecimConsiderationes.1.ExpendediligenteruerbaIsaiaecap.40.ubiaitinpersonaDei:"Leuateinexcelsumoculosuestros,&uidetequiscreauithaec."ubiprouocanturIudaeiadconsiderandumopusCreationis.~~EgoteallicioadcontemplandaoperaDiuinaegubernationis,interquaereferturmirabilisfundatio,propagatio,&dispositioEcclesiaeChristianae,cuiusDeussingularemcuramgerittumproptersuambonitatem&promissionem,tumpropterillosquifeseilliustutelaepeculiaritercommiserunt,exFideiinfusaelumine,impulsu&calore:~~quostantaMaiestasnunquamdeseret,&quorumabsquedubiomaioremrationemhabebitquamuolucrum&liliorum:adquaeremittitnosSapientiaaeterna,cuiusinfallibilidecretostatutumest,utneccapillusdecapitesuorumApostolorumperirepossetabsqueuoluntateDiuina.2.SinonsentistesatisexcitariexDiuinaassertione,reflecteoculummentisadlumennaturae,&78LapidisPhilosoph.huiusmagistrosausculta,Aristotelemdico&Platonem,Senecam&Plutarchum,&aliosPhilosophicaeprofessionis?AudiobsecroCiceronemitatibiloquentem:"Quisest,quicumoculosincoelumsustulerit,Deumessenonsentiat?"Haecabsquedubioilleprotulst&intellexitdeuisibilibusrebus,idest,deornatu&mouicaelorum,declaritatestellarum,defolissplendore&c.SimilimodoaudiuirumCatholicumtibiinclamantem:"Quisest,quicumoculosinEcclesiamsustuleris,Deumessenonsentiat?"ubienimtotmirabiliafiunt,quaesolauirtuteDiuinaeficiuntur,ibinecesseestDeumnontatummodoadesse,sedetiampeculiariteroperari.3.Nelongisambagibustecircumducam,audiquaedico.Sisolemtibiostendo,nunquideumaminoribusstellisdiscernes?sipalatiumsplendidissimumdemonstrauero,nunquidplurisaestimabisquamtuguria&casasrusticorum?quodsiRomamuideris,nonneillampraeferescunctisItaliaeurbibus?ItacogitabisdeEcclesiaChristi,quamdarissime&distinctissimetibisacraeloquiaostendunt.Etomninonecesseest,utCiuitassitaliquamanifesta:quemadmodumIerusalemfuitpostSalomonem&Zorobabelem;quiaetenimEcclesiaefiliisuntuisibiles,sequituruthabeantuisibilemMatrem,incuiussinu&prouissoneconquiescant.QuiEcclesiaminuisibilemstatuuntmultisseillaqueantnodis;donecaperteuisibilemagnoscant.4.Cumanimotuopersuasumfuerit,quodEcclesiaChristiuisibilissit(quemadmodumargumentisplurimisdoceri&probaripotest.tuncnecesseestutperdifferentescertasquenotashancuifibilemEcclesiaminquiras.~~InteruariasnolapidisPhilosoph.80tashaecunicaest,quodueraEccleliapotestatemhabeatconuertendiGentes,&quodregesGentiumconuersihuicEcclesiaereuerentiam&obedientiampraestent,&quodlegationibusmuneribusqueeandemcolat(sicuripauloanteexoraculisPropheticisaudiistiacdegustasti)atqueexhisceconcludeshancnotamnulliEcclesiaeconuenire,nisiRomanae,5.~~Considera,quodanimaera¬tionalisconuerfiositopusDeipeculiare&manifestum.Estautemduplexconuersio,unaquahomoseconuertitaberroribusadueritatem,alteraquaseconuertitapeccatisadstatumgratiae&salutis.EthancconuersionemuocarelicetnontantumopusDeisingulare,sedmiraculum,idest,opussupranaturam,nemoenimillustrat,nemoiustificatmentemhumanam,nisisolusDeus,utcausaprincipalis;quamuisipseutaturAngelisseuhominibustanquaminstrumentisdispositiuis.6.Considera,quodGentesidololatraeindigeantutraqueconuersione.Sedenteniminprofundissimistenebris,quiaDeumuerumignorant:haerentquoqueingrauissimispeccatis,quiadiabolo&idolisseruiunt,&affectibusillicitisindulgent.Haecitasehabere,nemoignorat:quiGentiumritus&historiaslegit.~~QuandoigiturunicusReligiosustamcaecas,tamimpias&barbarasgentes(qualessuntinIndiaoccidentali,ubihumaniscarnibusuescuntur&aliahorrendasceleracommittunt)suisconcionibus&adhortationibustamcopioseconuertit,utdecenniispacioadChristiouileperducatplusquamcentenamillia:~~hoceuidenssignumestibiDeumadesse&operaripersuuminstrumentum.~~CumueroDeusfalsisDoctoribusnonpraebeattestimoniumautadiutoriumuelqualemcumquefauoremprofalsitatepropaganda(nonestenimcommuniouelconiunctiolucisDiuinaecumtenebrishumanis)indeconcludesrectissimetademReligiosumesseinstrumentumueritatis&ipsiusDei,&Fideiueraecultorem,&Ecclesiaeorthodoxaemembrum.~~QuocitcasiilliusReligiosifidemamplexusfueris&imitatusnonpoterisaueritatis&salutisscopoaberrare,sediamcomsistisineauia,quaeteducataduitamaeternam.7.AecipeuitamS.FrancisciXaueriideSociet.Iesu,uelB.LudouiciBertrandiDominicani,uelP.MartinideUalentiaFranciscani&interlegendumobseruaquamfelicisuccessutotmilliagentiumconuerterint.Deindeinuestiga,cuinamEcclesiaeilliDoctoresadhaeserint&ministrarint,&aquibuslegitimissuperioribusmissifuerint:&cumintellexerishoscefuissefiliosEcclesieRomanae,&iussuuelconsensusummiPontificisasuisPraelatisessemissosadpraedicandum:concludesquodRomanaEcclesiasitueraEcclesiaChristi:Nisienimtalisesset,nunquamDiuinaSapientiahisceLegatissuamaddidissetautoritatem,suamqueipsisgratiamcontulissetinGentiumconuerssone.Quia(utsemelprosemperdicam)Deusnoncooperaturmalo,quianihilmagissuaeBonitaticontrariumest:neccooperaturfallo,quianihilitaueritatisuaeaduersatur.8.Noloteremittereaduetereshistoriaslegendas,consideratantumeaquaenouissimishiscetemporibusactasunt&adhucfiuntinGentiumconuersione.Nonignorabis,quodUuittenbergaeinceperitnouadogmataLutherus,LapidisPhilosoph.84nus.InquireigituranpostannumChrist.1517.aliquisexhiscelocisprofectusfueritadIdololatrasgentes,easdemqueEuangelicaluceillustrarit.Inquiresimiliter,aneiuscemodiGentesmiserintunquamLegatosuelmuneraadpraedictaloca,inrecognitionemFideiacceptae,uelinsignumFideisuscipiendae.Cumueroinueneristalianunquamcontigisse,reputabisinillisCiuitatibusEcclesiaeueraecaputseupraesidemnonresidere.AudiChristiuerbaLuc.Ii."Quinonestmecum,contrameest:&quinoncolligitmecum,dispergit."ItahaereticinoncolliguntGentesad.Ecclesiamsedquespotiusexquiliturbantacdispergunt:idest,nullumIdololatramconuertunt,sedmultosChristianos&Catholicossedu¬cunt.UndeChristusbonoPastorifurem&latroneopponit,Ioan.10.&subiungit:"Furnonuenit,nisiutfuretur,&mactet&perdat."9.Uide,quantaadmirationedignumsit,quodhaereticicaecoshabeantoculosadEcclesiaeclarissimumsplendoremperspiciendum.IpsanuncfulgetinIndia,Iaponia&China:ipsarefulgetapudAbyssinosinAethiopia:ipsaresplendetperBrasiliam&nouummundum:&niradiisolaresabEcclesia&urbeRomanaproducuntur:&tamenhaereticinecipsosradiosuident,neclumensolareintuentur,sedoculisclausiscontraluminisfulgoremrebellant.Tuautemadaliostecomponemores,&operibusDiuinisdahonorem,tuaequeprospicesaluti.Auresigitur&oculosaperi,idest,audiProphetas,&intuereEcclesiam;huicProphetaetestimoniumdederunt,priusquamfundataesset;&ubiqueiamillaresplendet,utoccultarinonqueat.86LapidisPhilosoph.EstenimCiuitassupramontemposita,&D.IoannesApocal.21.eleuatusestinmontemaltum,inquouiditCiuitatemsanctamIerusalemhabentemclaritatemDei.10.AccipeIsaiamProphetam,&consideratetractimquelegecaput60.&posteaiterumreuocaeadmentemuerbaillau.11."Etaperienturportaetuaeiugiter:dieacnoctenonlaudentur,utafferaturadtefortitudoomtium,&Regesearumaddutantur:"utautemexhaclectionemaioremaccipiasfructum,quaedamprofundamentoannotabis.1.quodDeusperProphetamloquaturadIerusalem.4.quodistanequeantaccommodarimetropoliautgentiIudaeorum.3.quodnecessesitutexponanturdeEcclesiaChristiana.4.quodpeculiariterconueni¬antEcclesiaeRomanae,quaeestMateromniumEcclesiarum.5quodomnitempore,idest,singulissaeculisGentesquaedamadEcclesiamsintperducendae;hocestenim,"aperienturportaetuaeiugiter.6."QuodConuersioGentiumnonsittantuminstituendaintemporeprospero,sedetiamaduerso:&hocest,"dieacnoctenonclaudentur".QuodnonGentessolummodo,uerumetiamRegesearumsintadEcclesiamadducendi.HocigiturIsaiaecaputnonsuffragaturLutheranisautCaluinistis,sedCatholico¬Romanis.11.EtsiEcclesiahaecRomanauariashabueritclades&aduersitates:egotamenduaspraecipueconsiderandasanteoculosponam,unamquamintulitMahometes&alteramcuiusauctorLutherus;&forsanhucoculumPropheticumconiecitPsalmistadumait:"Exterminauiteamaperdesylua&singularisferusdepastusesteam."Psal.79.loquiturdeuineaDominiperquamEclapidisPhilosoph.88clesiadesignatur,Christoaffirmante;forsanetiamhuccollimatApocalypticaProphetiadebestiisduabus,quarumalteraascenditdemari,alteradeterracap.13.ScimusenimquodArabiaiaceatintermarerubrum,SinumPersicum&Indicum:&quodSaxoniasitasiginterracontinenti.MahometigiturArabsEcclesiamOrientalemexterminauit,&LutherusSaxoOccidentalemdepastusestinplagaseptentrionali:sedmoxmagnaconsolatioadiungiturcap.14.namcumAgnosunt144.millia,&AngelusquidamportatEuangeliumaeternumpropraedicationenoua,tumdeniquececiditBabylonillamagna.Exquibustriacolligoadmeaminstructionem.1.quodaliquotmilliahominumsintconuertendaadEcclesiam,queestMonsSion;2.quodhuncinfinemAngeli,idest,LegatiseuApostoliciuirisintmittendiexhocmonte;~~3.~~quodposteaBabylonsitdestruenda,idest,TurcicumImperiumomninoextirpandum.12.Posttantascladesconsideratas&deploratas,audioincordemeoresonareIsaiamcap.40.&inclamare:"Consolamini,consolamini,populemeus,dicitDeusuester.LoquiminiadcorIerusalem,&aduocateeam,quoniamcompletaestmalitiaeius,dimissaestiniquitasillius:suscepitdemanuDominidupliciaproomnibuspeccatissuis."QuiapropterpraecedentiapeccatatamOrientalesquamSeptentrionalespunitifuerunt.NunquamenimDeushaereses&cladesantepraedictaspermisisset,nisiculpagrauishocmeruisset.&quidemnullagrauiorestpenahuiusuitae,quamexcaecatiomentis:perquamhomoamittitlumengratie,&permittiturinsuistenebrisambuiare.Fames,bellum,pestis:peccalapidisPhilosoph.90torumpoenaesunt,&propterpeccatainfliguntur:sedcorpustantumlaedunt,&animamsanant.Econtrahaeresisanimamuulnerat,dumcorporisuasuoluptatesindulget.PromittiturigiturEcclesiaemagna&singularisgratia,postduplicatasclades.Expendamuspaululumhancgratiam,&inuestigemusDiuinasconsolationes.Quainrepossemessecopiosusaceffusus,sedpaucissimisuerbisplurimacompraehendam;auscultaigituracperpende,DumMahometesOrientemuastat,Deussepten¬ttionemillustrat;quandoLutherusseptentrioninebulamimmittit,DeusEcclesiaesuaeaperit&do¬natnouum&amplissimumorbem,Erumpamusigiturinuocemlaudis&gratiarumactionis,&cumIsaiadicamuscap.49."Laudateceli,&exultaterra,iubilatemonteslaudem:quiaconselatusestDominuspopulumsuum&pauperumsuorummiserebitur.—Pars.Ui.InquasuntSeptemPrecationes.HucusqueboneLector,introduxiteadlapidemPhilosophicuminuestigandum,&inuitauiteadillumconspiciendum:nuncporrouiasrectissimasostendam,utillumassequaris.QuidenimproderitNegotiatori,sigemmampreciosissimaminueniatinterarenasmaris,autpulueresterrae:eandemquealongeaspiciatresplendentem,&anhelocordeconcupiscat:sitamenconsequinequeat,uelquiascopulipericulosi,uelquiaimpenetrabilesuiaeseseinterponunt:autcertequiaestfundiDominuspotens,sinecuiusuoluntateI&fauoLapidisPhilosoph.92&fauorenonliceatgemmamistamattrectare,multominusauferre.Itaomninoagiturcircalapidemnostrum,cuiuspossessorestRexpotentissimus,aquooporteatillumhumilipreceemendicare.Adhaecmeliuscognoscenda,scireoportet,quodtriplexsitscalaexercitationisspiritualis,seucontemplatiuaeuitae:quaeconfistitinlegendo,meditando&orando.Lectioenimrecolligit&pascitmentem,meditatioillustrat&inflammat,oratioineffabilibusepulissatiat,replet&contentat.postquamigiturdeduabusprimispartibusobiteregimus,restatutadtertiamtranseamus.Hancquiamultinegligunt,nunquamperueniuntadcognitionemueritatis:quantumuisprolixalectioneacinuestigationeseipsoscrucientaceneruent.Quianobilissimummedium,&maximenecessarium,uelnonuoluntuelnonsciuntaccommodare,nempehumilemorationem.Adhuiusuirtutisexercitiummultanosimpellunt.1.Quiapauperessumus&miseri,imouilissimimendici.2.QuiaDeusestfonsueritatis&gratiae,&omnisboni.3.QuiaDeussicordinauit,utperorationemilliusbonaconsequamur.Dumigiturhomoconsiderat&agnoscitsuaminopiam,&econtradiuitias&liberalitatemDei:dumetiamattenditsibinecessitatemorandiimpositam:facitinstarmendicorum,nefamepereat&obsuamnegligentiamfiatsuiipsiushomicida.Quapropteropusest,utsuperbushomosehumilietcoramDeo.Haechumilitasplerumquehaereticisdeest,&idcircointenebrissuissuaculpaperseuerant.TuueroquisquislapilapidisPhilosoph.94demsecretissimumimoSacratissimumconsequiexoptas,humiliateprofunde,&supplicabundusadChristumDominumnostrumaccede.utautemcitiusexaudiaris;ipsiusamplissimameritaperteinterpone,&promysteriisRedemptionisnostraeilligratiasage:tumdeniquecumomnireuerentiaconfidenterpostula,quodesttibiadsalutemnecessarium:&ipsereplebitinbonisdesideriumtuum.Priustamenpeccatatuaagnosce,deiisdole,&ueniampete,dicensflexisgenibus&uultuinterramdemistoPsal.50."MisereremeiDeus."Plerumqueenimquihaeresisuntinuoluti,suntetiamaliispeccatismultisdefaedati)deindesubiunges.Psalmum66."Deusmisereaturnostri:"tumdeniqueunamexhisceOrationibus,proutdiesassignataoccurret.95OratioPrimaProFeriasecunda.Gratiasagotibi,OsuauissimeDomineIesuChriste,proamabilissimaInfantia&Pueritiatua:perquamtehumiliterrogo,utmemiserumpeccatoremrespicere,animammeamauitiisactenebrisliberare,eandemquetuagratia&tuolumineperfunderedigneris.OEmmanuel,Rex&Legifernoster,expectatioGentium,&desideratusearum:ueniadsaluandumnosDomineDeusnoster.OratioSecundaproFeriatertia.Gratiasagotibi,OIllustrissimeDomineIesuChristeprocaelestipraedicatione&doctrinatua.perquamtehumiliterrogo,utmeLapidisPhilosoph.96aberrorumtenebriseripere,&adueritatis.cognitionemtransferredigneris.OSapientia,quaeexoreAltissimiprodiisti,attingensafineusqueadfinemfortitersuauiterquedisponensomnia:ueniaddocendosnosuiamprudentiae.OratioTertiaProFeriaquartae.Gratiasagotibi,OclementissimeDomineIesuChriste,promiraculis&miserationibustuis,quibustuamdoctrinamcorroborasti,&morbosuariossanasti:roganssuppliciter,utmeasinfirmitatescurare,measquetenebrasillustraredigneris.OAdonay,&DuxdomusIsrael,quiMoysiinigneflammaerubiapparuisti,&eiinSinalegemdedisti:ueniadredimendosnosinbrachioextento.OratioQuarta,ProFeriaquinta.Gratiasagotibi,osanctissimeDomineIesuChriste,progra¬tiosissimauita&conuersationetua,proexemplisperfectissimarumuirtutum,&proinsidiisIudaeorumtoleratis.Outinampertuameritauitiososhabitusdeanimomeoextirpare,&solidasuirtutesineorumlocumimmitteredigneris.ORadixIesse,quistasinsignumpopulorum,superquemcontinebuntRegesossuum,quemGentesdeprecabuntur:ueniadliberandosnos,iamnolitardare.OratioQuinta,ProFeriasexta.Gratiasagotibi,OAmantissimeDomineIesuChriste,pro98LapidisPhilosoph.dolorosissimaPassione&mortetua,&proSacratissimisuulneribustuisAtqueutinamperamplissimatuameritamihilargiridignerisuitaminternam,mortemquefelicem.ORexGentium,&desideratusearum,lapisqueangularisquifacisutraqueunum:ueni,saluahominem,quemdelimoformasti.OratioSexta,ProdieSabbathi.Gratiasagotibi,ODesideratissimeDomineIesuChriste,quiPatreselymboeduxisti,&inlocodeliciosocollocasti:rogotehumiliterutanimammeamexsuistenebrisinadmirabilelumentuumtransferredigneris.OOriens,splendorlucisaeternae&Sollustitiae:ueni&illuminasedentesintenebris&umbramortis.OratioSeptima,ProdieDominico.Gratiasagotibi,OGloriosissimeDominelesuChriste,prouictoriosaResurrectione,&triumphaliAscensionetua.Outinamperefficacissimameritatuaanimammeamresuscitaredignerisaduitamgratiae,&aterrenisadcaelestiaeleuare.OClauisDauid,&SceptrumdomusIsrael,quiaperis&nemoclaudit,claudis&nemoaperit:ueni&educuinctumdedomocarceris,sedentemintenebris&umbramortis.Obseruationes.~~1.~~DumhomoadDeumaccedit,&suamuultexponerenecessitatem,gratiamqueDiuinam100LapidisPhilosoph.implorare:sisentitconscientiamlaesamexalicuiuspeccatiremorsuacreatu,debetanteomniadolere,&ueniampostulare,&aliquampoenitentiamsubiresiuepereleemosynas,siuepercorporiscastigationem.2.OratioutDeoplaceat,&nobisfiatsalutaris,praeterconscientiaepuritatemautcompunctionem,debethabereattentionemreuerentiamque.Attendeigiturcuiloquaris,quidpetas&quaintentione.Absurdumenimesset,sicumRegeautPrincipehuiusmundiloquens,istanonobseruares.~~ReuerentiamexhibebisSaluatorituotaminteriorisquamexteriorishominisdecenticompositione,&quiaabexternohomineincipiendumest,utadinternumperueniamus,nempeauisibiliadinuisibilem,primonudabiscaput,deindegenuainterramflectes,posteamanuscomplicabis,tumdeniqueoculisdemissisuultuqueuerecundo,effundesorationemtuam.4.~~Attende,quibusceremoniis&ritibusterreniRegeshonorentur.SiquisBassaseuPrincepsTurcarumImperatoriloquatur,statcapitedepresso,nequeaususestoculosconiicereinuultumillius.TuigiturmultomagiscoramDeotuohabeastereuerenter,&oculorumsensuumqueeuagationemdeuita.5.Multicelebresuiriadsummumsanctitatisculmenperuenere,quodprecessuascumomnireuerentiasolitifuerintDeoofferre,ExemplositS.CarolusBorromaeusS.R.E.Cardinalis,huncimitare;&utsciasquomodo&inquibus,remittoteadilliusuitamlegendam.6.QuodspectatadnostrasO102LapidisPhilosoph.rationes,quaspraemisi,suntillaebreues,nesuaprolixitategrauentautdistrahant,sedpotiuscontineantmentemrecollectaminquadamunitate&simplicitate.7.Simateriaedignitatem&ordinemperspectumhaberes,possesadmirari&gaudere,&magnosfructustibipolliceri.TotaenimOeconomianostraeRedemptionisdistinguiturinsuaspartes,&omniaSaluatorisnostrimerita(quibusnullaessepossuntefficaciora)tuisnecessitatibusapplicantur.8.Nonestopus,utanxiussisquibusuerbisutaris,sedquoaffectu,quaueintentionetuasprecesprosternas.NouitenimtibisuccurrereChristusiuxtaqualitateminopiaetuae,nonattendensconceptusuerborumtuorum.9.Singulisgratiarumactioni¬bussingulaeprecesadiunguntur.Quibussubnectiturunumsuspirium,exiisquibusEcclesiautituranteNatalemChristi:quandointroducitUeteresPatresproaduentuMessiaesuspirantes.Etquoniamhaecsuspiriamultumhabentdeuotionis,producentquoqueabsquedubiosuumeffectumnontantumintesedinaliisquoqueconsolandis.Suntenimgeneralia.Primoigitursupplicasprote,posteaproomnibussuspiras.10.Nolidespicereparuulumexercitium,quiaexiguaessenonpossunt,inquibusamplissimameritaChristicompraehenduntur.Inhisceequidemmeritislatetomnebonumnostrum,tamgratiaeinternae,quamgloriaeaeternae.ChristusigiturD.N.peruitae&Passioonissuaemeritanospurgare,illustrare,&conuerteredignetur,&tandemperducereadportumfelicitatissupernae.11.EtsiSs.Trinitassitindiuisa.LapidisPhilosoph.104secundaetamenPersonae,idest,Filiotutiusintendimus:tumpropteralia,tumuelmaximequodnaturamnostramassumpsit.CumigiturDeusfitinuisibilis,incircumscriptibilis:rationosttacaligatcircatamsublimemsubstantiam,quamsubnulloobiectosibipotestimaginari.AtuerocircaRedemptotemnostrumomniafaciliasunt,&adnostramexilitatemcommensurata:dumuitam&actionesilliusanteoculoscollocamus,&illaquasicoramintuemur.12.~~HincaliquomodoaffulgetmagnitudoIncarnationisDominicae,quaenontantumperactaest,utnosDeoreconciliemur,sedetiamutintellectusnosterinmeditationeacorationestabiliatur,dumseseoccupatcircaDeumIncarnatum,quisubuisibiliformasesehominibusexhibuitacpraesentauit.~~Paradigma.BarlaamEremitaquodamtemporeaccessitadaulamRegisIndorum,asserensselapidempreciossimumhabere,quiomnesinfirmitatescuret,&optatamreddatsanitatem,aliasquecontineatuirtutesinsolitassane&admirandas.Caeterumineoquicontueriillumcupiat,postulabatoculossanos&corpuscastum.Hocquidamaudiens,&sibimaleconscius.aspicerehunclapidemnolebat,neforsanocculorumacieprorsusdestitueretur."ItaRefertS.IoannesDamascenus."QuisquisPhilosophicilapidisnostriamatorfactuses,aceumuidereconcupiscis:uideutoculituisintsani.Duplicesporrooculoshomohabetexternosacinternos.Deexternisagere,superfluumest.106LapidisPhilpsoph.Internioculimentissunt,Intentiopura,&simplexIntellectus:utnempehabeamusrectaminomnibusrebusintentionem:&utcaptiuemusIntellectumnostruminmysteriisfideiChristianae.Intentionisoculuscaligat,quandoperspiritualiaexercitiaquaerimusresterrenas,nonsimplicitertales,sedcuruaintentione,utnempeinillisfinemoperisponamus.Intellectussimiliterobtunditur,quandonimiscurioseinuestigatresDiuinas,autnaturalirationecomprehenderenititurmysteriaFidei,quaesuntsuprarationem.Oculosigitursanosadferamus,&illuminabitnosChristusIesus,quicumPatre&Spiritusanctositbenedictusinsaeculasaeculorum.Amen.ParsUii.InquasuntDecemSoliloquia.Homouariismodisinstituerepotestsermonem;namaliquandocumDeoloquitur,&hocestorare:aliquandoloquiturcumaliohomine,&uocaturColloquium;interdumloquiturcumseipso,&tuncSoliloquiumproprieappellatur.Inhominesiquidemmultaoccurruntconsideranda,itautunusidemquehomointersecolloquiintroducatur,&sustinerepartesduastaminterrogantisquamrespondentis.ItaquidamScriptorescolloquiareferuntinterAnimam&Corpus,uelinterrationem&sensualitatem.Namhomoexuariispartibuscompositusest;108LapidisPhilosoph.praecipuumtamenquodinhomineconsideratur,estIntellectus,quiseoccupatcircaindagationem&cognitionemueritatis:necunquaminrebusdubiisconquiescit,quousquetandemperueniatadidquodinuestigat&concupiscit.ItafateturS.Augustinussibiquondamaccidisse,&adhocmagisinflammatumfuisseexlibroquodamCiceronis,quemipseHortensiumuocat,quiperiisseputatur,eoquodhoctemporenonreperiatur.QuaesiuitigiturueritatemapudPhilosophos,&noninuenit:quaesiuitapudManichaeosannis9.sedcassolabore:quaesiuitapudCatholicos,&tandemMediolanireperit,aS.AmbrosioEpiscopoinstructus.SimiliterfecitS.IustinusPhil.&Martyr,quidesiderioueritatisaccensustractauitcumPhilosophisStoiciscumPeripateticis,cumPythagoricis,cumPlatonicis:sedcumnullibianimosuosatisfieriuideret,tandemaquodamChristianohuncthesaurumaccepit.IdemomninoacciditcuidamLutheranoConcionatoti,quinationeMisnensiserat,&opinioneAdiaphorista,idest,Melancthonicus,cumqueuariasregionesGermaniaeperlustrasset,noninuenitrequiemnisiapudCatholicosinAustria.NaminSaxoniadisplicuereIllyricani,inPrussiaOsiandrini,inPoloniaCaluiniani&Picardi,inSilesiaSuuenckfeldiani,inMorauiaAnabaptistae:tandemUiennaeCatholicamfidemamplexusest.ItarefertSuriusexFridericoStaphylo,discipuloolimLutheri.Cumigiturhumanusintellectusistiusnaturaesit&qualitatis,utabsquecognitioneueritatisquiescerenequeat:DiuinaSapientiauariasuiasnobissuppeditauit,&adhuncfinemordinatas.Aliquie110LapidisPhilosoph.nimilluminanturlegendolibrosCatholicorum,aliiaudiendocon¬ciones;suntquifamiliaricolloquioinstituuntur,suntetiamquipublicadisputationesuperantur;sedpromoduloingeniimeinullamreperiouiamplaniorem,quamfitmeditatio&oratio.Egimushucusquedeutraque,sedplacetnuncpriorispartisnomenuariare,&Soliloquiumindigitare.InhisceSoliloquiisIntellectusinstaruenaticicanisEcclesiamChristiperuestigiaquaedamindagabit,donecueniatadilliuscognitionem,atqueexcognitioneadamorem&amplexum.Sicutiautemineodemhomineestduplexanima,idest,rationalis&sensitiua,itaduplexconsideraripotestIntellectus,idest,practicus&speculatiuus:cogitabisigitur,quasispeculatiuuspracticumalloquatur,autecontra;uelIntel¬lectussermonemhabeatcumreliquisanimaepotentiis,maximecumaffectuseuuoluntate.PraeeuntesiquidemIntellectusequiturAffectus,interdumlentointerdumcelerigradu:&tandemaliquandopraebetsuumconsensum,utrepertaueritasnontantumcognoscatur,sedetiamsuscipiaturcumgaudio,&magnadiligentiaconseruetur,uelutipreciosissimuslapis:adcuiusnomenaceffectumcollima¬mus.PrimumSoliloquium.QuareAnimarelictishaereticisseseadCatholicamEccclesiamdebeatconferre."Quaretristisesanimamea,&quareconturbasme?"Psal.41.quamdiuperplexa&dubiapermanebis?&quandotandemconsentiesmihiinamplexuueritatis?Iamcogno112LapidisPhilosoph.uisti,quodabsqueueraFidenequeasobtinereaeternamsalutem,intellexistiquoquenonessenisiunamueramfidem,hancapudRomano-Catholicosreperiri.quidestigiturcausae,quodhancnolisamplecti?quidteobsecroabilliusamoreauellit?ostendemihiuinculatua,quibusimplicaris:&egodissoluam;aperimihiuulneratua,quaeabscondis:&egosalutarepharmacumapplicabo.Situdissimulaueris,egointrabodomumtuam,&omniainterioratuascrutabor.Iamenimabincunabilistecumuixi,consciussecretorumtuorum.Dicergomihifamiliarissimotuo,quidteauersamteneataRomanaEcclesiasequenda.Anforsanlibertascarnis,quamillaEcclesiarestringit?antimorieiuniorum,quaepraescribit?anConfessiogeneralis,quaepostulatur?anrespectusConsanguineorum.quosoffendes?anParentumamor,quosuidererisdamnare?andecuspatriae,quamnolleshaerescostituloinhonorare?anSacraeScripturaeauthoritasquamcrepantLutheram:anCatholicorumquorundammalauita,quamroduntCaluiniani?anEcclesiaeinuisibilitas,quamfinguntAnabaptistae?sedputoteomniaistadirupisse,uelutitelasAranearum.Meminisseenimpoteristemporis&loci,quoistadiscussimusinternos,&egoadsingulalitarespondi,uttibifueritsatisfactum.Ostendietiamtibieuidenter,quodnonsitsecurumcoramDeoadhaerereLutheranis:tumpropteraliasmultasrationestumpropterAuctoremhuiussectae;cuiusacta&scriptameritosuntreprehendenda,utiexCochlaeo&Ulenbergio,exConradoAndreae&IoannePistoriosatiscognouisti.Estenimincredibile,quodDiuinaMaiestas114LapidisPhilosoph.&summaillapuritaselegerithominemtamflagitiosum,prouera&sacraReligionecondenda.Cumigitur,oAnimamea,tunctempo¬risconcluseris,relinquerecastraLutheranorum,quarenontransisadCatholicaeEcclesiaeouile?quidest,quodremoretur?anforsandubitas,numuelismigrareadCaluinianosautAnabaptistas,quodtibiuideaturapudillosposseFidesuerareperiri?Hocenimaudiuistialiquandoillosaffirmantes&promittentes,&forsitanuerumessesuspicaris.Caeterumabhocdubio&abhacsuspicioneteliberabo,paucisquidemuerbis,sedsolidisacueris.ApudCaluinianosFidesueraessenonpotest,tumquodnouellisint:tumquodillorumAuctormalamduxerituitam,tumquodscriptissuisinDeumfueritblasphemus,dumeumstatuitesseauctorempeccati:quaeblasphemiatuaenaturaemagnumincurithorrorem,utscio;diligisenimDeum,utisummumbonum:&proilliuszelarishonore,tanquamprosupremaMaiestate.IamteaCaluinianisabstraxi,abstrahamquoqueabAnabaptistis,taliargumentoApudillosueraFidesessenonpotest,quiducuntimpurissi¬mamuitam,&pessimosdefendunterrorea,&MagistratibusaDeoordinatisresistunt.Cumigiturnaturalelumentibisuggerat,inomniRepub.requiriordinemrerum,personarum&officiorum:facileaduertis,apudilloshominesDeumnonesse,quinaturaeordineminuertunt,quemDeussapientissimestatuit,&animisomniumGentiumimpressit.UbiautemDeusnonest,ibiLuxfideiacueritatisnonresplendet:sedibidensissimistenebrisomniasuntinuoluta.Iamtibisatisfactumreor,perlapidisPhilosoph.116spectosenimhabeointerioresaffectustuos:utpotecuisemperdisplicuerit:quicquidconfusumest:&cuiualdearrideasomnequodpul¬chroordinedispositumest.NonignorasquoqueomnemordinationemesseaDeo,&idcircosuperioribusesseobediendumcumomnireuerentia&filialitimore.Nihiligiturrestat,Oamantissimaforormea,nisiutmecumplenoconsensu&singularigaudiosequarisadCatholiceEcclesiepenetrale:ubiuidebimusmultamirabilia,quaenossummopererecreabunt.Estequidemdomussapientiae,estmagistrafideiestscholaueritatis.AudiquidSalomondicatsapientissimus,imoSpiritussanctusperSalomonem,Prouer.9."Sapientiaaedificauitsibidomum,exciditcolumnasseptem."Ecclesiamigiturinuestigabimussubformadomusseuaedificiialicuius;tuncuidebis,quamillasitpulchra&admiranda:uttemagismagisqueexcitemadilliusuenerationem&amorem.SecundumSoliloquium,DedomoSapientiae&Paradisouoluptatis.SiquissapiensArchitectuspromiseritalicuiPrincipi,quoduelitilliconstrueresingularepalatiumqualetototerrarumorbenonreperiatur:moribus&usuitareceptumest,utpalatiierigendiIdeamdelineet,&specimenquoddamexhibeat;tumutomnesArtificisingeniumaduertant&admirentur,tumutmagnodesiderioaccendanturadilludpalatiumaliquandouidendum.Ideaenimostendisoletuirissapientibus,&inArchitecturauersatis:utsuumferantiudiciumdeiustaomniumLapidisPhilosoph.118partiumproportione,seusymmetricadispositione.Nuncintendemihi,OAnimamea,Osororcharissima.QuisunquamsapientiorArchitectus,quamSapientiaaeterna?quidestSapientiaaeterna,nisiFiliusDei?quisestilleFiliusDei,nisiIesusChristuspropternosIncarnatus?Ipseigiturpriusquamindueretnaturamhumanampromisitquoduelitdomumsibiaedificarecum7.columnis.Quapropterinquirendumnobisest,quaenamsitilladomus,&anhuiusaedificandaedomusIdeafueritpraemissa.Nonignorouariaspossereferrimansiones,inquibushabitaueritolim,ueladhuchabitetChristus:sedhoclocononarbitrorintelligialiam,quamEcclesiamillius.Sequiturenim."Ineclauituictimassuas,miscuituinum.&proposuitmensamsuam.Misitancillassuas,utuocarentadarcem,&admoeniaciuitatis."Hoctamundemest,acsidiceret;Fecitgrandeconuiuium,&inuitauitmultos;siue,Preparauitseadnuptiascelebrandas,dequibusnuptiisChristussepeinEuangeliomeminit,&S.IoannesinsuaApocalypsi.Inomnibusautemnuptiissponsusestacsponsa:itahoclocoChristus&Ecclesia.Ecclesiaigiturnontantumestsponsa,propterquamnuptiaecelebrantur:sedetiamdomusipsa,inquaperagiturconuiuiumnuptiale.seddefigurasponsaesuolocoagemusnuncsubtypoalicuiusaedificiiEcclesiamin¬dagamus.Quidautemtibiuidetur,OAnimamea,nunquidhuiusstructuraeIdeampoterimusinuenire?Itaopinor.namprimolocomihiioccurritParadisusuoluptatis,quiabsquedubioexelluitomneslabyrinthos,&hortospensiles&pomariatotiusmundi:quiaDeusipseParadisumplantauit,&qualapidisPhilosoph.120simanibussuisdistinxitacdelineauit.Inhochortofueruntarborespulchrae&fructiferae,fluuiusetiamdiuisusin4.partesinquibusEcclesiamanifesteinsinuatur,utprobaripotestexEzechiele&Apocalypsi:&ibiquidemcap.47.hicautemcap.22.Quidporrosuntarbores,nisicredentes&Iusti?quidueroestfluuiusnisiSacerBaptismus,cuiusuirtuspenetrauit4.plagasmundi?PraetereafuitinParadisolignumuitae,perquodSs.Eucharistiarecteintelligitur;fuitetiamlignumscientiaeboni&mali,perquodIntelligentiaSacraeScripturaepulchredesignatur.Oblectaigiturte,OAnimamea,inhortodeliciosissimo,&nolitamcitohincemigrare.sicomederelibet,habesarborumfructusdulcissimos,uisbibere?eccefontemuitae,quemD.Ioannesuocat"fluuiumaquaeuitae."Sedaliudadmirabileaduerto,indelitiisParadisi,uideoe¬nimumbrashominum,&putoquodAdam&Euacircumeantspaciatum.Adameniminhunclocumtranslatusest,&exipsiuslatereEuaformata;cuiusreimysteriumsiquaeramexD.Baulo,dicetmihiadEphes.5.uers.31."Sacramentumhocmagnumest,egoautemdicoinChristo&inEcclessia."Audis,Ecclesiam;cogitaigiturillampraefiguratiinEua,sicuChristusinAdamprefiguratusest.QuomodoautemEcclesiaformatasitexlatereChristi,exponitD.Augustinus.NamsicutiAdamussoporeoppressusest,atqueexilliuscostafiguratamlegimusEuam:itacumChristusobdormiissetincruce,exipsiuslateretranfixoeffluxitsanguis&aqua,&huncinmodumEcclesiaformataest:Sedilludquoqueuelimteattendere,OAnimamea,quodexutraquepartefluuiistentarbores,LapidisPhilosoph.122quaesingulismensibusproferuntfructus,&quarumfoliaconducantadGentiumsanitatemApocal.22.MagnossanefructusprotuleruntSs.Martyres,&salubriafoliareliqueruntEcclesiaeEpiscopi&Doctores.PeruolueMartyrologiumseuMenologiumEcclesiaeorthodoxae,&inueniessingulismen¬sibusoccurrerearborestamfructuosas.LegimusdeB.LydouinauirgineHollandica,quodabAngelosuocustodefueritmandatainParadisum,&indecontuleritse¬cumodoriferumlignum.Uerumtamenuthuicsoliloquiofinemimponamus,exconsiderationeParadisinihilclariusinnotescitquamtypusEcclesiae,&Ideaquaedamconspicuailliusdomus,quamsapientiaaeternaconstituit&promisitaedificare.TertiumSoliloquiumDeArcaeNoe&aliisfiguris.PrimusceleberrimusArchitectusfuitNoe,quiArcamfecit,inquatemporediluuiisaluatusestcumfamiliasua.HicdenuofiguramEcclesiaehabemus.ItadiscurrereliceretperpraestantioraaedificiaetotiusueterisTestamentiAbraham,Isaac&lacobnullamsingularemdomumconstruxisseleguntur:sedsubtentoriishabitabant;nihilominusAltariaerexeruntprosacrificiisofferendis.AltariaigiturhaectypumEcclesiaege¬rebant.QuapropterIacobPatriarchalapidem,quemintirulumerexit,appellauitDomumDei.Gen.28.PosthaecMoysesTabernaculuumfoederisconstrunt,SalomonRexTemplumaedificauit:quaeutraquefiguramEcclesiaepraesenta124LapidisPhilosoph.restaurauit,&IudasMachabaeusrepurgauit,HerodesquoqueRexamplificauit;quaeomniainfiguracontigerunt.ExhiscefigurisargumentaturD.PaulusApostolusinepistolaadHebraeos,&contribulessuosadEcclesiamChristianaminuitat.Uidenunc,OAnimamea,mirabileconsiliumDei,quimaximasaepemysteriasubPropheticisuerbisoccultat.AggaeusequidemProphetacumuariisadhortationibusexcitassetIudaeosadTemplumDominirestaurandum,c.2.adiecit:"Magnaeritgloriadomusistius.nouissimaePlusquamprimae."QuaeuerbanonnullaadliteramintelliguntdeTemploZorobabelis:sedtotoerrantcaelo,&successustemporislongealiterdeclarat.OculusenimPropheticusnonrespexitadTemplumZorobabelis,sedadEcclesiamChristi:cuiusdignitas&splendorexcellitIudaeorumTemplum.Haecitasehabere,Deusipsecalculosuoapprobauit.permisitenimhancdomumsecundamuariiscladibus,ruinis&prophanara¬tionibusagitari,utintelligeremus.promissaDiuinaeineutiquemconuenire.Caeterumegote,OAnimameanolodiutiusdetinere;idtantuminculcabo,utinallatisfigurisEcclesiamagnoscas.SicutienimRexquispiamsapientiasingulatipraeditusaulamsuamdiuersisemblematibusexornat:quaealiudexteriusexhibent,aliudmysticainterpretationedesignant:qualiafueruntHieroglyphicaAegyptiorum:itaChristusDominusnosterinsacraScripturaueterisTestamenticurauitdepingiaenigmataquaedam,subquibusmysteriaFi¬deicontegerentur.LapidisPhilosoph.126Loquium,QuidsitEcclosia,&quidSynagoga.Accedemusnunc,OAnimamea,adEcclesiaequidditatem,penitiusconsiderandam.Estequi¬demEcclesia"peculiarisquidamcoetushominum,inunaFide&caeliuDiuinoconsentius,aDeoelectus&approbatus."Eiusmodicurtusuariasrequirit.~~qualieares,primoutsituisibilis,secundouthabeatuisibilecaput,tertiouecerislogibusacceremoniisabeliiscetibusdistinguatur,quartoquodindefinitioneponitur,utsitincultuDeiconcordans,quintoutsitaDeoelectus&approbatus,quodetiamponiturindefinitione.~~Taliscoetussemperfuitabinitiomundi:quianunquataDeusfuitabsquecultoribussuis.Sedistadiligentiusinuestigemus,utetiampleniuscognoscamus.1.AbAdamousqueadDiluuiumfueruntfiliiDeiafiliishominumseparati,quilegemnaturalem&traditionespaternasobseruabant,&subiectierantuniexPatriarchisiuxtalegitimamsuccessionemPrimogenitorum.FiliiDeierantexposterisSeth&Ecclesiamconstituebantacfigurabant:filiihominumerantexposterisCain,quiiuxtasuamuoluntatemuiuebant,&haereticosschismaticosquepraesentebant.2.ADiluuiousqueadAbrahamumlicitumeratuescianimalibus,sedabsquesanguine.cumqueinBabylonicaconfusionenauonesdiuudetaneur,lingua&pietasamiquamansitindomoHeber,aquoHebraeiuocantur.3.CumIdolonumcultuspaulatiminualesceret,AbrahamaChaldaisseparatusest.acperCircumcisionemacaeterisgenribusdistinctus.SicIsaac.sicIacob.sicLapidisPhilosoph.128posterieorumusqueadexitumdeAegypto.4.AtemporeMoysisIudaeiacceperuntlegemscriptam,quaeillosacaeterispopulisseparabat,&sommoPontificisubiiciebat,atqueadTabernaculicultumastringebat.5.TemporeRegumproTabernaculosuccessitTemplumSalomonis,extraquodsacrificarenonlicebat;accessit&turbsIerusalem,extraquamludaeiAgnumPaschalemcomedereprohibebantur.6.PostreditumexBabylone,quicumqueseatemploZorobabelisseiungebantproschismaticisachaereticishabebantur:utManassesSacerdos,quiinSamariaTemplumconstruxerat:&OniasquiinAegypto.IllefuitstatuspopuliDeiinueteriTestamento,quiChristumuenturumexpectabat.IllecoetusaliquandoEcclesiadicitur,Num.20.3.Reg.8.1.Mach.5.distinctiustamenSynagogauocatnr,utapopuloChristianomeliusdiscerniqueat;quamuisutrunquenomeneandemsignificationemadmitterepossitexproprietateGraecorumuerborum.NamἘκλησίαsignificatcoetumpopuliseucongregationem,quouocabuloetiamAtheniensesutebantur,utciuiumconuentumdesignaret.σιναγωγὴetiamdiciturcongregatioueladductiopopuli.Aliitamenitadistinguunt,utSynagogafitcoactionisnecessariae,&Ecclesiasituoxliberaecongregationis.Quicquidhorumsit,OAnimamea,tuexhisceaduertestultitiamillorum;quiEcclesiaminuisibilemfingunt.Certecoetuspopuliestuisibilis,utabaliocoetudiscernatur.SiquisurgeatFidemesseinuisibilem,respondeo:&IudaeorumRespublicafidemhabuit,&nihilominusLapidaPhilosoph.130exteriusuidebatur.Potestenimquishaberefideminanimo,&ta¬mentenetureandempublicorituprofiteri,utperexternosactusprodat,quodintuslatet.Alioquinomnisuirtusestinuisibilis(quiaestanimihabitus,quinonapparet)actustamenuirtutumplerumquesuboculorumconspectumcadunt.exempligraria,Misericordiaeuirtus&habitusinanimosedemhabet,seddumactuselicitosexercetsamelicosreficiendo,mortuossepeliendoabomnibusuidetur,quicoramadsunt,&oculoshabent.Quihocnegat,omninostupidusest.QuintumSoliloquium,InquoEcclesiacomparaturcumCiuitate.Audiuistiinpraecedentibus,Oanimamea,EcclesiamcompararicumaliquaCiuitate.PorrounaCiuitashaberepotesttressignificationes,utE.G.dumquisdicit:"Norimbergaestfortis&munita.Norinebergaestpolitica.NorimbergaCasariscripsit."Inprimapronunciationecontinensintelligitur,idestmoeniaistiusurbiscumturribusacaedificiissuis;sicutietiamdiceresolemus,"estpulchra&nitidaCiuitas."InsecundaelocutioneCiuesipsidesignantur,(contentumrei)eoquodhabeantpoliticosmores.IntertiaphrasiMagistratustantumdenotatur,idest,ConsulesacSenatores,quinominetotiusurbis&omniumCiuiumscriberesolentadImperatorem.SimilimododistingueredebesEcclesiaenomen,OAnimamea:namutconmuniterdicisolet,"quibenedistinguitquemdocet,imobenediscit.DumLapidisPhilosoph.132igituraudisaliquemdicentem,"Ueni,adEcclesiameamusproConcioneaudienda:"intelligedematerialifabricaTempli;Dumueroquispiamdicit,"EcclesiacelebratfestumSs.Petri&Pauli29.Iunii:"hocaccipedeomnibusCatholicistotoorbediffusis.Etquandoforsanabalterodicitur:"EcclesiasicdecreuitcontraIconoclastas:"mentisoculonecurreadEcclesiaeProceres,idest,adPontificemacEpiscopos,quiinConciliogeneraliEcclesiamrepraesentant.sicutiMagistratusCiuilisrepraesentattotumcoetumCiuiumsuorum.NihilominuspeculiarepriuilegiumhabetEcclesiaRomana,quaesingulariphrasiSedesApostolicauocatur.Hancphrasineuidentiusintelliges,siIudaicaeReip.ritumuoluerisconsiderare.ErantequideminIudaeapluresurbes,qua¬rumsingulaesuosIudiceshabebant:aquibusappellarelicebatadConciliumsiueIudiciumHierosolymitanum&nonultra:Deuter.17.PraetereaomnesIudaeimasculiterinannodebebantireinIerusalem,&suasacrificiaibideminTemploofferreExod.23.Insuperquiinexiliumtranslatierant,tantauenerationehancurbemprosequebantur,utorantesfaciemsuamuerterentuersusillam:utapparetinS.Danielecap.6.Cumigituromniaillisinfiguracontigerint,utD.Paulusaffirmat,necesseestinChristianismodariunamCiuitatem,inquaueritasimpleatur;sedexcellen¬tiordarinonpotestquamRoma:quaecaputesttotiusChristianitatis;sicutiIerusalemcaputeratPalaestinae,QuodautemquispiamincautehuicurbinomenBabylonisaffingat,idmihinunquamplacebit.NamBabylon,exquaS.Petrusscribebatprimamepistolam,estinAegypto,quaealionomineCayeus134LapidisPhilosoph.acMemphisuocatur:Quaproptercumdixisset,"SalutatuosEcclesiaquaeestinBahylonecollecta:"moxaddidit,"EtMarcusfiliusmeus."huncenimtotiusEgyptiprimumEpiscopumordinarat.&BabyloncuiusmentionemfacitS.Ioannescap.17.&18.inApocalypsi,intelligirectepotestConstantinopolisseuImperiumTuccorum.ProindemalimurbiRomanaeapplicare,quaeaugentilliusdignitatem,nonquaeminuunthonorem.Quodautemobiicitur,aliamesseRomamEth¬nicam,&aliamChristianam&hancobremodiosadeEthnicaexponi?Idmihinonsufficit,utpotequisciamquodIerusalemquoquepriusEthnicafueritsubIebusaeis&nuncuastataingemiscatsubTurcis:&nihilominustamgloriosadeillapraedicantursubtypourbisRomanae.quaeigituradliteramdemetropoliIudaeorum,dequeilliussplendorecantantur:eanullisteneti,tegidebentobueteremurbisIdololatriam:quantominusquaemysticedeRomanaEcclesiaexplicantur,nondebentindeobscurari,quodillainseruieritolimidolis.QuapropterimitaborBoziumlib.7.cap.6.UbiquaedamS.Scripturaelocaillustrat,&accommodatadPrincipatumEcclesiaeRomanae:qualeestillud:"UirgamuirtutistuaeemittetDominusexSion,dominareinmedioinimicorumtuorum."Psal.109.Similiterdelapide,quipraecisusestdemonteabsquemanibus,&statuamconfregitDaniclis2.Uttotume.4.Micheae,demontealtissimoinnouissimisdiebus,&illudIsaiaecap.60.u.14."Uenientadtecuruifiliieorumquihumiliaueruntte,&adorabuntuestigiapedumtuorum."CumigiturRomanamEcclesiamsingularirespectuhonorauerimus,multaSs.Pro136LapidisPhilosoph.phetarumoraculapleniusintelligemus:quaeprofectoadEcclesiamCatholicamtotoorbediffusamitaproprieaccommodarenonpossemus.RomanaetenimEcclesiare¬ctediciturmittereLegatossuosadGentiumconuersionem,&PraedicatoresadInsulaslonginquas;similiterRegespopulorumcon¬uersorum,suamuneraRomammittunt,acsempermittereconsueuerunt:nempeadunamEcclesiamsupraaliaspositam,&distinctampeculiaripraerogatiua:alioquintotoorbeterrarumuagarideberent,acquaererecuinamsuamuneratradant:quodessetualdeabsurdum.Tuitaque,OAnimamea,exhisceconsurgeinamoremacreuerentiamEcclesieRomanae:&apudtefixummaneat,quodillatransieritinlocumHierosolymaerepudiatae.Adquodsialiudtenonpermoueret,moueatsaltempraxistotsaeculorum,&ususuariorumpopulorum.Scisenimexhistoriisantiquis,ApostolicosPraedicatoresexhacEcclesiamissos:scisetiamRegesgentiumadhancEcclesiammunerasuaasportasse.SextumSoliloquium,DeEcclesiaeregimine&Parlamento.Consideramecum,OAnimamea,pulcherrimumordinemgubernandipopulos,quemobseruarunt&obseruantnontantumChristianiReges,sedetiamEthniciDinastae.ExtantScriptoresdeRegnoFrancorum,Anglorum,Hispanorum:necdesuntquiscripserintdeRepublicaAtheniensium&Romanorum,deImperioPersarum,Turcorum,Tartarorum,Chinensium,Moscouitarum,&Abyssinorum.Sedhiscealiisqueo138LapidisPhilosoph.missisdicamusaliquid&conferamusinternosdeImperioRoma¬norum,quodGermanorumforsanpropriediciposset.~~Egoimprimisadmirortaminsignemadministrationem,quamnonsimpliciterlumininaturali(quodDeusomnibusgentibuscommunicauit)sedpeculiariterDiuinaedispositioni(quaegratiamsuaminsecredentibuslargitur)lubensasscribo,TotumigiturImperiicorpusdiuiditurintriamembra,1.~~inElectoresseptem2.inPrincipes&Nobiles,3.inliberasCiuitatesplusquam84.Supraistudcorpusdominaturpo¬tentissimumcaput,nempeunicusImperator.Nequetantuminsingulisurbibussunttribunalia,sedunaquoqueCameraImperialisutomnibusexaequolustitiaadmi¬nistretur.Haecnonraroapudmeponderans,mentisoculumeleuoadSupremumModeratorem,quiomniahaecinferioradisponit,inspicit&gubernat,&suspiransdico:OsapientissimeDomine,Deus&Salnatornoster,sitampulchredisposuistiImperiumGermaniae:quamsapienterordinastiEcclesiae&sponsaetuaeRegnuminhocsublunarimundo!nonenimtibimaiorcuraessepotestdeImperioquamdeEcclesiaFideliumtuorum.Tuigitur,ObenignissimeIesu,mentemmeamillustra,utdelecterinoperibus&dispositionibustuis.Haecagensnonnunquamcontemplormirabilia,&inenarrabiligaudioperfundor.Huiuspoteosobriae&sanctaedelectationiscupioteparticipemfacere,OAnima&sorormea:seddesuntmihiuerba,quibussensumanimimeiproreidignitateexponam.SiGermanitantumhonoristribuuntCameraeImperiali,utnonliceatindeulteriusappellare:140LapidisPhilosoph.quarenonhabeamusinsummauenerationeConciliumgenerale,utillipenitusacquiescamus?Haecargumentatiomeaestsimplexacrecta,quaetamenpossetuariisrationibusdilatari,elucidariacdefendi.SicuteniminCameraSpirensiresidentuiridoctrinae&authoritateornatissimi,quiomniadiligenterdiscutiant,matureinterseconferant,&tandemlentepronuncient:itamultomagiscontingitinConciliogenerali.EgoperuoluitomosConciliorum,&aduertimaximamadhibericharitatem&longanimitatempriusquamaliquisobhaeresincondemnetur.InexemplumadduconouissimumSanct.ConciliumTridentinum,quodannis18.durauit.Quibus&quotuiiscumLutheroactumsit,Ulenbergiusfideliternarrat.Eiaigiturexcitare,OAnimamea,&contemplareEcclesiamsubpersonamulierisistius,quamD.IoannesuiditinApocalypsicap.12.quaeeratamictasole,&lunasubpedibuseius,habenscoronamincapite12.stellarum.Licetetenimaliinumerent18.Conciliageneralia,egotamenad12.praecipuarestringo,inquibustotidemhaeresesprincipalesfueruntcondemnatae.1.Ariani,inConcilioNiceno.2.Macedoniani,inConcilioConstantinopolitano.3.Nestoriani,inC.Ephesino.4.EutichianiinChalcedonensi.5.Origenistae,inConstant.Ii.6.Monothelite,inConstant.Iii.7.Iconoclastae,inNicenoIi.8.PhotianiinConstantin.Iu.9.Berengariani,inLateranensi.anno.1059.10.Waldenses&AlbigensesinLat.anno.1170.11.Wiclefitae&HussitaeinConstantiensi.an.1417.LapidisPhilosoph.14222.Lutherani&c.inTridentino.SeptimumSoliloquium,DeEcciesiatriumphante.Eleuaretandem,OAnimamea,&assumptispenniseuolaadEcclesiamtriumphantemcon¬templandam.Ponderosaquidemes,sedtamenconare;uiamignoras,sedD.IoannesEuangelistaostendet.Considerahocregalepalatiumquantaesitclaritatis&pulchritudinis.IntuereCiuespurpura&coronadecoratos.Cogitaomneshosceperunicamfidemhucintrasse.SiquaesierisaSs.Apostolisregulamfidei,adsymbolumteremittent;siinterrogauerisaSs..Martyribusanquilibetpossitinsuareligioneseupotiusopinionesaluari:respondebunt,ergonestultosnosarbitraris,quorummagnaparsnontantumabIdololatrissedetiamabhaereticistrucidatafuit?IdemtibidicentSs.Confesfores,quicarceres&exiliaabhaereticissustinueruntobunamCatholicamfidem.PorrosiuoluerissciscitariaSs.Episcopis&Doctoribus,cuinamEcclesiaefitadhaerendum,omnestibiRomanaminclamabunt.MonachiacEremitaeunamsimplicemfidem,bonisoperibusornatamtibicommendabunt,IdemfacientUirgines&Uiduae,&omnesomninoElecti.HocinregnoinueniesProgenitorestuos,quiante100.209.300.imoante800.annosinunaCatholica&RomanaEcclesiaobdormierunt.HorumigiturSocietatisialiquandoadiungiexoptas,necesseestutinuerafide&bonauitaillosimiteris,&patientiamhabeasinaduersis.Namquiuiceritpossidebithac:&uerissimumestquodcaniturdehacCiuitatesuperna:"Portaenitentmargaritis.Adytispatentibus:EtuirtutemeritorumIllucintroduciturOmnisquiobChristiNomen.Hicinmundopremitur."SeddicatnobisaliquidD.Ioannesquiquondameamestcontemplatus.Audiamusigiturexcap.21.Apocalypseos."EtCiuitasnonegetSolenequeLuna,utluceatinea:namclaritasDeiilluminabiteam,&lucernaeiusestagnus."Quamuishoclocomihioccurratsapiens&argutumresponsumB.AegydiiFranciscani,quodSuriusrefert23.April.intomisSanctorum.HuiccumdiceretquidamDoctorDominicanus,S.Io¬annemsublimiterdeDiuinitatescripsisse:ipseresponditeumnihiltalefecisse,&confirmauitsimilitudineadiuncta,namsiexaltissimomonteexiguaauisquotidiesumeretmiliigrana.post100.an¬nosdeprehendeturquasinihilsumpsisse.ItasehabetcircaDiuinitatem,quaeincomprehensibilisest.Idemomninoassererelicebit.depulchritudineacfelicitatepatriaecaelestis,seuEcclesiaetriumphantis:~~dequascribentemcumlegeroD.Ioannem,&posteaintuitusfueropropriisoculishancclaritatem,quamnunchabemussubaspectu,arbitraripoteroinApocalypsiesseguttamaquae,&inhaccontemplationeuastissimummareseseofferre,quodebibinequeatabullacreatura.~~Sedquiahocinlocopermanerediunonpermittemur,dabotibioptimumconsilium,OAnimamea,undepossistuamdeuotionemnutrire,&profectumpromouere:nempeutpostquamhincdiscesserimus,crebriorilectioneuoluaseosScriptores,quidegaudiisaeternaebeatitudilapidisPhilosoph.144nisscripserunt,uthocmodomate¬riamhabeas,eamcontemplandi;deindediligenterlegasuitasSanctorum,quasSuriusautaliicollegerunt,utobseruesuiasrectas,perquasduxitDominusIustosacElectossuos,ut&tuiisdemsemitisin¬haereasconstanter.Sedquiahincdiscedendumnobisesseanimaduerto,faciamusquodfecitolimSanctusAugustinus,insuisMeditati¬onibuscapiteuigesimo:ubiorat,utipsaCaelestisPatriaefelixsocietasproipsointercedat,eamquehisuerbiscompellat:"ODomusDeiluminosa&speciosa,dilexidecoremtuum,&locumhabitationisgloriaeDominiDeimei,Possessaris&Fabricatoristuirtibisuspiretperegrinatiomeanocteacdie,tibiinhietcormeum,tibiintendatmensmea.Adsocietatembeatitudinistuaeperueniredesideratanimamea.Dicoei,quifecitte,utipoßdeatmeinte,quiaipsefecitme&telinotudic,turogacum,utdignummefaciatparticipationegloriaetuaeSanctamenimsocietatemtuam,&mirabilempulchritudinemtuam,nonpermeritumrequiro:sedpersanguinemeius,quoredemptussum,adipiscinondespero;tantumadiuuentmeritatua;subueniantprauitatimeae,Sanctae&purissimaeorationestuae,quaeinefficacesapudDeumnullatenusessepossunt.&c.OHierusalemdomusDeiaeterna,tuestopostChristidilectionemlaetitia&consolatiomea:dulcismemoriatuiboatinominissitreleuatiamoeroristoediorumquemeorum.~~"~~OctauumSoliloquium,Deofficiointelligentiae&uoluntatis.Hucusquetecircumduxi,OAnimamea,peruariasplateas,tamEcclesiaemilitantisquamtriumphantis:restatnuncutfinemnostrisSoliloquiisimponamus,&LapidisPhilosoph.148stabilemconclusionemexhisceomnibustandemfaciamus,nouoquefoedere&mutuoconsensunostramamicitiamcofirmemus.Nonenimignoraredebes,quodDeusOptimusMaximusitanosinuicemconiunxerit,utnunquaminaeternumpossimusseparari.Quocircalicetdiuersasobeamusfunctiones,inunatamendomoeodemquecubiculoinseparabiliterhabitamus.Measpartestibiexplicabo,&tuncetiamtuaofficiaexponam.Meumigiturestmunus,circaueritateminuestigandam&contemplandamoccupari:tuiofficiierituirtutescolere,bonisoperibusuacare,summumbonumsuperomniaamare.Etutpaucisuerbistibiexponamutriusquefi¬nem,nostrafelicitasineoconsistit,utsimpliciintellectu&puroaffectuadhaereamusDeonostroiugiter,quantumpossibileestinhacmortaliuita.ItainaureosuoopusculosapienterdefiniuitMagnus.illeB.PaterAlbertusDominicanus.Caeterum&mihi&tibiquaedamuitandaerunt,neaberremusabillaregiauia,quaeadaeternambeatitudinemperducit.Mihinontantumeritcauendumaberroribusacdeceptionibus,apertinacia&proprioindicio:sedetiamabomnisuperbia&curiositate;sienimhumilisfuero,facilefidemadhibeboEcclesiae,sacrisConciliis,uetustisPatribus,&totiuenerandaeAntiquitati:quatenusinunafideiregulaconcordant;sihumilisfuero,S.Scripturameosensuintelligam&legam,quosensuillamexponitEcclesiamaternostra:atqueitanunquamaueritateaberrabo.Sifuerosimplex,nonscruraborcurioseilla,quaesuperantmeasuires,&quaeameDeusnonrequirit;sifuerosimplex,nonannitarpernalapidisPhilosoph.150turalemrationemcomprehenderemysteriaFidei,sedcaptiuabointellectummeuminobsequiumChristi.HiscealiisqueofficiismihiimpositisegoperDeigratiamperfungardiligenterTuetiaminuigila,utpartibustuissatisfacias,&aduertepaulisperaquibustibiuelmaximesitcauendum.Tuaenaturaepropriumestamare,sedquiaamorisuariasuntobiecta,nisiagascircumspecte,poterisfacileabducialegitimoamore.quaptopternonamabisdiuitias,honores,&uoluptates:adquaeamandatemundusinuitat;nequeamabisuitia,adquaeuelcorruptanaturauelhominesmali,ueltartareusinimicusteinstigant;sedillaomniacontemnes,exercenateinamoreDei,&insanctissimailliusuoluntateporficienda.PurasnetamenomniatibiameesseinsinuataNonputabis;sedadhuclatetanguisinherba.Uterquenosincorporemortali,tanquamindomouelpotiusincarcereconclusisumus:&licetegomultaobstaculapatiaradueritatislucemclariuscognoscendam,propterergastulumhoctenebricosum:tutamenmaioribuspericulisexpositaes,OAnima&sorormea,quiacarni&sanguinisensibusacsensualitatimagisescopulata.nisiigitursalutareodiumindixeriscorporinostro,saepiusabillodecipieris,&maculastibiacquires,&memaioribustenebrisinuolues.~~Circacorpusitaqueregendum&custodiendumuigilescurasdienoctequeadhibebis,incibopotuque,insomno&quiete,insensibus&membrisomnibus,iniispraesertiminquibusmaiorresidetuoluptas,quaeutriquenostrumperniciemadferrequeat.~~SedquidestOSorormea,quodaduocemme152LapidisPhilosoph.amexpallescas,&paueasadhoccertamen?Nolipusillanimisfieri,seduiriliterage,&fortiterpersiste.quiamultamilliaSanctorumpraecesserunt,quitalepraeliumgesserunt,&postfelicemuictoriamincaelotriumphant.Iterumdico,nolitimere;quiacumadCatholicamEcclesiamplenoconsensu(quemnuncuideorobtinuisse)mecumtransieris,fortissimisarmisindueris,&tuncprimumsentiesquantasuireshabeatFidesuera&uiua.InteraliaarmaeruntduoefficacissimaSacramentaPaenitentiae&Ss.Eucharistiae.PrimoitaquepraeparabisteadproximamConfessionem,inquafaciendaegotibiadiumentoero,&lucernamtenebo:deindeinaliquocelebrifestosuscipiesCatholicorituuenerabileSacramentum.Tuncreipsaexperieris,quantauislateatinhocsacratissimoEcclesiaethesauro.Namsicutiadsolissplendoremnix&glaciesbrumalitemporeliquescunt,itaadpraesentiamsacratissimaeEucharistiaedurissimumcortuumemollietur;&uitiosaeaffectionesexpellentur,&succrescetnontantumuiridisherbabonorumhabituumsiueuirtutum,sedetiampullulabuntfloresSanctissimorumdesideriorum.Neautemuidearnudisuerbistecumagere,probabodictameauerissimisexemplis.Nouiegouirum,quicumexLutheranoCatholicuseffectusesset,difficulteradmodumadducipotuitadfaciendamconfessionemSacramentalem:quamcumtandemfrequentasset,tamleuisaclaetusfactusest,inanimo,utaestimaretsenonampliuspedibuscalcareterram,sedalisquibusdamperaeremuolare:namreueragrauissimosepondereexonerarat;quemadmodumhabeoexproprioipsiusore.NouilapidisPhilosoph.154etiamadolescentem,quicumaLutheranisadCatholicostransiisset,&postriteperactamConfessionemsacraEucharistiasemuniisset,tantoFideiardoreinflammatusest,tantoqueamoreerga:Deumflagrabat,utintimisdesideriisoptassetMartyriumsubire.HaecnonsentiunturapudLutheranos,quiaomnequodhacinparteagereuidentur,simiarumludusest.Gestiuntquidem,inaliquibuslocisimitariCatholicosdumillorumConcionatoressuscipiuntauricularemconfessionem:sedneminemapeccatisabsoluunt,quiaSacerdoteslegitiminonsunt,necpotestatemabsoluendihabent.Potriguntetiampopulo(utipsiputant)Sacramcommunionem:sednihilpraetersolumpanem&uinum:quia,utdixi,nonsuntSacerdoteslegitimeordinati,nequepotestatemhabentconsecrandi.Maximoigiturdesiderioanheles,OAnimamea,utprimoquoquetemporetalemfructuminCatholicaEcclesia¬consequaris.NonumSoliloquium.Deeffectu&proprietateAmoris.Quidrugascontrahis,OAni¬mamea,&quorsumcaperatamfrontetristiqueuultumeintueris?egotuorumsecretorumconsciusuideoquidteangat.Sicenimapudtephilosopharis;SiadCatholicosmerecepero,necesseestutamoribusiucundissimisrenunciem,&consequentertristemacmelancholicamuitamuiuam;quodmihimaximascreabitdifficultates,utpotequaesineamore&gaudioessenonqueam.Itaquidemopinaris,oAnimamea,sedtotocaeloaberras;QuapropterattendedililapidisPhilosoph.156genteradeaquaedicturussum.A¬morestuitatua;gaudiumestspiraculumtuum;idconcedo.caeterumistisnonpriuaberisinCatholicaEcclesia,seditaaccumulaberis,utaliquandoebriauidearis.Idquidemquodasseronondumcapis,quianunquamfuistiexperta;nedegosolidissimisrationibusprobabo&clarissimedemonstrabo,&tuncutsperoinomnibusconsenties,nequehabebisulteriusquodtepossitretardare:&sicsimullaetiintrabimusCatholicaeEcclesiaeouile.DicampriusinhocSoliloquiodeamore,&postmoduminsequentidegaudio:&tuncsermonifinemimpositurussum.Eiaigitur,Ocharissimasoror,accommodamihibeneuolas&attentasaures.HucusqueAmortuusangustissimisterminiscircumscriptusfuit,decaeterolatissimumimperiumobtinebis.HucusqueAmortuusmaximisperturbationibusteagitauit,decaeterosumatranquillitateperfrueris.HucusqueAmortuusineffabilemtibiattulitmoerorem,deceteroexquisitissimisgaudiistereplebit.HucusqueAmortuusnunquamtepotuitsatiare,decaeterotantisgratiisafflues,utexclamarecogaris,"ODominecontineobsecroundasamoristui,quianonpossumampliussustinere."Hucusqueamortuusdetinuitteinputridiscreaturis,perquastrahebarisinbaratruminferni:decaeteroiisdiligendisoccupaberis,perquaeadaeternambeatitudinemperducaris.Agamusprimodeamplissimoamoriscampo:namutbreuiterdicam,diligesDeum,&omniainipso.QuidueroestDeus?bonuminfinitum&incircumscriptum.Amorigiturtuusnullisterminispoteritcoarctari.InDeodiligesceteraomnia.quaenamsuntilla?HumanitasChrilapidisPhilosoph.158stiincaeloresplendens,DeiparaeUirgoMariacaeliRegina,Angeli¬cispiritusinnumerabiles,Beatarumanimarummilliesmillenamillia,&longeplura.EtistaquidemoccurruntinEcclesiatriumphanti.Quaeauteminmilitanti?Diligesiustos,utDeiamicos;diligesini¬quos,&proiisorabisutconuertantur;diligesinsuperIudaeos,Turcas&Gentiles;diligeshaereti¬cos&schismaticos,&omninodiligesomneshomines,quatenusadimaginemDeisuntcreati,&aeter¬naebeatitudiniscapaces,&proomnibuspreceseffundes,utaDeo¬illuminentur&conuertantur.diligespraetereaomnescreaturasinDeo,&quicquidincaeloterraqueconsistit:Dicmihinunc,OAnimamea,quidhucusquedilexisti?forteunumadolescentemautuirum,cumquosolebasfamiliaritercolloqui,risus&iocosexercere,bibere&comedere,ludereactempusfallere.forteunampuellamautmulieremdiligebas,cuiusaspectuuelcolloquio,cuiusosculouelamplexudelectabaris.EtinhisceamoribusquotiescontraDeiuoluntatemegisti?quotiesconscientiamtuammaculasti?quotiesuarieaffectionesteteturbarunt:quotiesinternusremorsustecruciauit?&quandoetiamamoremillicitumexpleuisti,nunquidipsemoxeuanuit,tequeinanem&tristemdereliquit?Omiserrima&stultissimaAnimamea,quidtuiactitastuosamores?Contingitferetibi,quodolimD.Augustino,quicuminterManichaeoshaereticosuersaretur,carnalibusamoribuseratimplicatus,aquibusauelliimpossibilesibiuidebatur:sedcumadCatholicoscontulisset,&SacramentisEcclesiaemunitusesset,longealiterseaffectumsentiebat.HuncLapidisPhilosoph.160uirumtibianteoculospone,OAnimamea,eundemqueproexemploimitandofirmiterpropone.Audiillumexlibro8.Confessionumcap.11."Retinebantmenugaenugarum,&uanitatesuanitatum,antiquaeamicaemeae;cumdiceretmihiconsuetudouiolenta:Putasnesineistispoteris?"PostmodumoculosconiiciensincastissimaEcclesiaeCatholicaecastra,dicebatsibiipsi:"Ibitotpueri&puellae;ibiiuuentusmulta&omnisaetas,&grauesUiduae&Uirginesanus,&inomnibusipsacontinentia,&c.Tunonpoterisquodisti&istae?Anueroisti&istaeinsemetipsispossunt,annoninDominoDeosuo?DominusDeuseorummedediteis.Quidintestas?Proiiceteineum,nolimetuere,nonsubtrahetutcadas.Proiicetesecurus,excipiette&sanabitte."Hictalisuirinsuoamorecaptiuus,postquamEcclesiaeestincorporatus,quantoamoreDeiardebat?quotflammassuspiriorumdienoctequeemittebat?legenontantumlibrosConfessionum,sedetiamSoliloquiorumacMeditationum:&admiraberistantamalternationem.namultra40.annoscastissimo&prorsusSeraphicoamoreDeumdilexit,atqueEcclesiamdoctrina&exemploillustrauit.PraedictoslibrostibicommendolegendosoAnimamea:&siconsiliummeumsecutafueris,discutienturpaulatimuinculatua,&uiscosissimaeaffectionestuaeauferentur.Neautemhacuiceomninoieiunamrelinquam,audihuncilluminatissimumDoctoremexc.19.Soliloq"AmoteDeusmeus,semperqueamarecupio:quiatuesreueraomnimelledulcior,omnilactenutribilior,&omniluceclarior;Idcircosuperomneaurum&argentum&lapidempreciosumesmihicharior.Displicebatenimmihiquicquidagebaminsaeculopraedulcedinetua,&decoredomustuaeLapidisPhilosoph.162quamdilexi.OIgnisquisemperardet,&nunquamextingueris!OAmorquisemperferues,&nunquamtepescis!accendemeaccendar,inquam,totusate:uttotusdiligamte.Minusenimteamat,quitecumaliquidamat,quodnonpropterteamat,&c.DecimumSoliloquium,Degaudiorumdiuersitate.Tractauimusdeamoribustuis,OAnimamea:agendumquoqueeritdegaudiistuis.Egosiextequaesiero,ubisuntgaudiatua?respondebismihiutiqueubisuntamoresmei.&hocuerissimumest;siigiturtamuilessuntamorestui,utsupradiscussimus:quaminaniaeruntgaudiatua?seduulneraipsadenudemus.Delectaris,exempligratia,inaliquamuliere,&sicausamquaesiero:respondebis,quiapulchraest.Pulchritudoitaqueestgaudiumtuum.Sedquaepulchritudo?quaeoculisobiicitur,idest,uisibiliscaro.Uidesmanusnitidas,&iniisoblectaris,easappraehendis&oscularis,easqueautpectorituoautcolloapplicas:&inhocgaudiumcaptas,gaudiumexerces.Sedcontingitnescioquaminfelicicasu,utmanusabrachioperictumgladiihostilisabscindatur;tumanumaccipe,idest,gaudiumtuumtibiserua;cutem,quamdiligebas,quamadmirabaris,detrahe,&inpreciosissimoscriniotuorepone:manumquoqueipsam,idest,carnem&ossa(quaesubipsacutedelitescebant)diligenterconseruainsericaautholofericacrumena.Postdiesseptem&manum&cuteminspice,&siplacetosculare.Sedabsquedubiofaedissimusaspectusteauertet,intolerabilisfoetornauseamtibipariet,&scalapidisPhilosoph.164tentesuermesuomitumexcitabunt.Uideigituruilissimammateriam,inquadelectabaris.Secusestiniisquigaudiasuaquaerunt&inueniuntinDeo,inrebusDiuinis,inoperibusbonis,&inomnibusrebusinquibushomolicitegauderepotest;hitothabentgaudia,quotobiecta:imoinomnibusomninoactibusuirtuosisdelectantur.Siorant,gaudent:~~siieiunant,sieleemosynamerogant,simiserisopitulantur,siconcionibuspiisintersunt,simeditantur,siMissasaudiunt,sizelumexercent,siiustitiamadministrant,sireliquabonaoperafrequentant,inomnibusistissummoperelaetantur,&suauissimisgaudiisperfunduntur.~~Tusiomniagaudiatuacumunoexhiscecomparasseris,uidebisteinuilissimostercoredelectari.Agnosceigitur,Oanimamea,stultitiamtuam,quodiniuriamfecerisCatholicis,quasiipsiabsqueamore&gaudiouiuant.uidistiforsanReligiososuirosuilitunica&nudispedibusincedentes,&idcircomiserosiudicasti:sedinternumferuorem&animaegaudianonpotuistipenetrare.RespondeattibisanctusIoannesChrysostomus,DoctorEcclesiaeOrientaliseloquentissimus,inquadamhomilia:"Sipossesmentiscorumatqueanimiianuasreserare,&nudascogitationeseorum&omneminterioremornatumconspicere:fulgoreperculsusinterramconcideres,necillarumuestiumsplendorem,necconscientiaelucemperferreposses,&c."Tusolesmagnamponeredelectationeminrisibus&iocis,inesculentis&poculentis;sedquidaitD.PaulusApostolus?"NonestRegnumDeiesca&potus,sedIustitia&pax&gaudiuminSpiritusancto,"adRom.c.14.TantusfuitquorundamCatholicorumamor,talegau166LapidisPhilosoph.diuminSpiritu:uteduliorumcorporeorumautnullamautexiguamhabuerintcuram.B.NicolausHeluetiusuixitannisfere20.absqueulloputribilinutrimento.Sicupisuerasdeliciasinuestigareillorum,quiDiuinoamoresuccensifuerunt:legedeuotissimiuiriLudouiciBlosiilibros4.Psychagogiae,quosillecollegitexduobusEcclesiaeCatholicaeDoctoribus,S.Augustino,&S.GregorioMagno.~~Ineoloco,ubinatusestLutherus,uixeruntquondamduaeUirginesexillustrigenereortae,sedsanctitateuitaeillustriores,BGertrudis&B.Mathildis,quaepostquamChristosesedesponsaruntincaenobioIslebiensi,tantisdeliciisspiritualibusaffluxerunt,utcaelestemuitaminterrisgessisseuideantur.~~Idomninotestanturillarumlibri,quisupersunt.ExtatinhisceunumExercitiumDiuiniAmoris,quodnonputaresabhominecompositum,sedabAngeliscaelestibusconscriptum,&aSpiritusanctodictatum.Huicadditur&aliudExercitiumlaudisDiuinae,quodegopotiusdixerimcaelestiumdeliciarum.Seduideote,OAnimamea,hucanhelare,utaliquemsaltemindecapiasgustum.Aperiigiturostuorumdesideriorum,&suscipeambrosiam&nectar,utilliquondamdicebantinterGentiles,aestimanteshuncessepotumcibumqueDeorum.Sedamordiuinusaliterpascit&inebriatadsesuspirantes.Audi,audi&admirare."TuesDominemispesmea,tugloria,tugaudium,tubeatitudomea,tuessitisspiritusmei,tuuitaanimaemeae,tuiubiluscordismei.Oquandotribuesmihidesideriumanimaemeae,inmanifestationegloriaetuae?Oquandointroibointuaspotentias?Oquandoinduesmepalliolaudisprospiritumoeroris?Oquandohabitabo168LapidisPhilosoph.intabernaculotuoinsaecula?&c."Sedhaemicaesuntcadentesinterram,teporroadmensamferculisopiparisplenissimamremitto.CoronidemhuiusSollloquiiexD.Bernardoapponam."AmorIesudulcissime,Quandocornostrumuisitas,Pellismentiscaliginem,Etnosreplesdulcedine.Quamfelixestquemsatias,Consorspaternaedexterae,Tuueraelumenpatriae,Quodomnemsensumsuperat.Splendorpaternaegloriae,IncompraehensaBonitas,AmoristuicopiamDanobisperpraesentiam.~~"~~Coronis.Quaehactenustecumtractaui,OAnimamea,deamore&gaudioCatholicorum,eaperstrinxirudiMinerua,utaiunt,&crassiorimodo,iuxtatuamimperfectionem;nondumenimcaperepotessubtiliora.alioquinsiproreidignitatemihiloquendumesset,multaexRusbrochio,Taulero,Harphio,Susone,aliisqueexpertissimisscriptoribusinmediumproferendafuissent.Tusimerearealiquandoexperiri,forsanmihiobiicies,meneumbramquidemdepinxisseueriamoris:Ueruntamenidmihiignoscasuelim,quirespicioconditionemtuaminquanuncconsistis,noneamadquamforsanexaltandaeris.ExhortorteiterumadFidemCatholicamperfectesuscipiendam,sinequanunquamperueniesadamoremDei,nequeabsqueamoregustabisdeliciasParadisi.EstenimAmorDiuinusqualitasanimaerationaliscaelitusinfusa,&gratuitoDeifauoreconcessa,perquamqualitatemanima170LapidisPhilosoph.coniungiturcumDeo.InhacconiunctioneanimacomplectiturSummumBonumbrachiisdulcissimiamoris,nihiligiturillideessepoteritadomnemfelicitatem:quic¬quidenimboniunquamoptaripotest,hociamhabetinsummo&fontanoBono.QuantaestillaBeatitudo,Oanimamea,quaminstatumortalisuitaepoterisobtinere?CaeterumcuminscholaDiuiniAmorisfuerissuotemporemeliusinstituta,tunccognoscesadhocaltissimumculmenperfectionispergradusquosdamtibiascendendumesse.Namficuti,quiliberalesArtesdiscereconcupiscunt,nonstatimadmittunturadMetaphysicamaudiendam,sedingymnasiisinferioribusprimoexercentur:itaetiaminuitaspiritualinonstatimintrarepermitterisSecretariumDiuiniAmoris,sedaliisexercitiisrudioribusdebebispriusadeamdignitatemdisponiacexornari.Fidesigituruera&integratibinecessariaest,sinequanunquamcumDeoperAmoremconiungeris.Osiscires,quidsitDeus!sciresetiammultarequiriinanimarationali,priusquamcumilloconiungatur.DeusenimestpurissimusSpiritus,cumquocreatusspiritusunirinequit,nisiadsummampuritatemfueritperductus.Proindeiuxtamodumspiritualisuitae,priusoportetperpaenitentiamexpiaremaculaspeccatorumpraeteritorum,aceradicaremalaspropensionesquaeexpeccatiscontractaeremaneresolent:deindeuirtutibusbonisqueoperibusoperamstrenuamnauare,precibusquoqueacmeditationibussedulouacare,utbonihabitusacquitantur,quaeanimamexornent:tunctandemDiuinaBonitasprosuoplacito(quandoqualiter&ubiuolulapidisPhilosoph.172erit)communicathuncsecretissimumacpreciosissimumthesaurum:quinonnisiinCatholicaEcclesiareperitur.Possemidplurimisexemplisconfirmare,sediistantumerocontentus,quaeintraspacium100.annorumferecontigeruntur,tuattende.1.Eotempore,quoLutherusadhuchabitumMonasticumgerebat,idest,annoChristi1510.obiitGenuaeinItaliaB.CatharinadeBorne,nobilisuidua,sednobiliorsanctitate:cuiusuitamubilegeris,dicesteinuenisseuiuumspeculumDiuiniamoris,cuiusigneillaexcoctafuitanniscirciter33.2.Eotempore,quoLutherushaeresinsuameuomuit,idestanno1522.S.IgnatiusLoiolaexmilitesaecularifactusestChristiseruus,inomnipaupertate&humilitate:quiinexercitiisspiritualisuitaetantumperfecit,utMagisterfactusfueritPaterquesanctissimorumuirorum.HuiusMagistriDiscipulusfuitS.FranciscusXauerius,quiEuangeliumIndis&Iaponibusannunciauit:&interLaboressuostantainterdumdulcedineDiuiniAmorisfuitrecreatus,utexclamarecoactussit:"CessaDomine,quianonpossumulteriussustinere."3.Eotempore,quoLutherusinfelicemanimamefflauit,idest,an.1546.RomeflorebatS.PhilippasNereus,quitantumignemDiuiniamorisinsuocordeexpertusest.uthyemalitemporetotusuisussit,ardere.QuidegoreferamS.CarolumBoromeumEpiscopum?quidsanctamTeresiamUirginem?quidB.ThomamNououillanum?quidB.LudouicumBertrandum?quidB.MagdalenamdePaz?horumuitaslege,&fidemillorumsequere:&aportusalutisaeternaenonaberrabis.IndexDidacticusAdLapidemPhilo¬SophorumMysticeExplicatumMeliusIntelligendum.PostIntroductionemtotusTractatusdiuiditurinseptemPartesprincipales.PrimaParscontinetseptemuiasCognitionisChristianae.pag.5InsecundaParteUeraEcclesiaseptemmodisdemonstratur.13IntertiaParteproponiturParabolicumParadigma.~~32~~InquartapartedisseriturdeIerusalemueteri&noua.~~67~~InquintaParteadducunturduodecimConsiderationes.76InsextaPartesuntseptemPrecationesordinatae.91InseptimaPartecontinenturdecemSoliloquiadiuersa.107SequiturConclusiosiueCoronisexemplaris~~.~~168CaeterumhasseptemPartesprincipalesinfragmentaminutioradiuidamus.InprimaParte,PrimaUiacognitionisestdeHomine,pag.52.DeFide,63.DeChristo,74.DeEcclesia,85.DeS.Scriptura,96.DeSymboloApostolico,107.DeHaeresi.~~11~~InsecundaParte,UeraEcclesiademonstratur,~~1.~~ExFiguris,2ExProphetiis,163.ExOrnatu.194.ExTitulis,215.ExSignis,236.ExPersecutionibus,24~~7.~~ExCharismatibus.26IntertiaParteintroduciturParabolumParadigmadequodamPrincipeIaponiaeconuerso.57Sequiturexplicatio&applicatioParadigmatiseiusdem.AnnectunturObser¬uationesquadam,siueseptemConsiderationes.pag.571.quodEcclesiaCatholicaedonatumsitaDeo,conuertereGentesadChristianismum.602.quinamconuerterintolimEuropam613.quandocoeperitIaponiaconuerti.624.quisIaponibusannunciaritEuangeliumChristi.635.ubinamIaponiaementiofiatinsacraScriptura.646.quinamillustrarintEuangelicalucemundumnouum.65~~7.~~quodChristoIudicireddendasitratioFidei&Uitae.66InquartaParteostenditurCuinamciuitaticonueniatilletitulusEzechielis,Dominusibidem.68Deindenarratur,quanamornamentaIudaorumtranslatasintRomam,exuete¬rinempeIerusalemadnouam.Postmodumdeclaratur,adquantamdignitatemeuectasitIerusalemnuua,siueurbsRomana.72QualiterinsuperfueritdilatataperIndiamutramqueusqueadChinas.73Quodhareticiinistispartibusquaerantsuasdiuitias,nonlucrumanimarum.75InquintaParteproducunturduodecimConsiderationesdiuersaeadEcclesiamuerammagiscognoscendam.~~1.~~exuerbisIsaiaPropheta.pag.76.2.exdictoCiceronis.773.deEcclesiauisibilitate.78~~4.~~deGentiumconuersione.75~~5.~~quodconuersiositduplex.806.quodgentesindigeantutraqueconuer¬sione.817.quinamprateritosaeculoGentibuseuangelizarint.828.quodabhaereticisGentesnonconuer¬tantur.839.deadmirabiliEcclesiaeCatholicasplen¬dore.8510.exponiturlocusquidamIsaiaProphe¬ta.8611.deduabusEcclesiacladibusillatis.87deconsolationeDiuinatostcladesim¬missas.~~89~~InsextaParteagiturDeorandinecessitate&modo.91DeindesubiungunturseptemPrecationes,permysterianostraRedemptionisditata&illustrate.stri.pag.952.dePradicatione&Doctrinacoelestiib.3.demiraculis&miseratineergainfir¬mos.964.deUita&Conuersationeperfectissi¬ma.975.dePassione&Morte.ibid.6.deDescensuadLymbum.987.deResurrectione&Ascensione.~~99~~SubnectunturposteaduodecimObseruationes,adorationemrecteinstituendam.1.estcontritiodepeccatis.992.attentiamentis.1003.reuerentiaorantis.ibid.4.exempluminTurcis.1015.&inS.CaroloBoromaeo.ibid.6.breuitasorationum.ibid.~~7.~~meritaChristi.1028.intentioorantis.ibid.~~9.~~formasuspiriorum.ibid.10.DignitasUita&DominicaePassio¬nis.10311obiectumorantis.Deusincarnatus.ib.12.magnitudoDominicaIncarnationis.104SubfinemadditurParadigmadeoculomentispurgando.105InseptimaPartecollocanturdecemSoliloquia,adamoremFideiCatholicaeeliciendum.Anteomniaexplicatur,quidsitproprieSoliloquium.&quantasitcuriositashu¬maniintellectuscircaindagationemUe¬ritatis.pag.107PonunturdeincepsSoliloquiaperordinemsuum.1.quareAnimarelictishareticissesoadCatholicamEcclesiamdebeatconferre.1112.dedomoSapientia,&Paradisouoluptatis.1173.deArcaNoemi,&aliisfigurisUeterisTestamenti.1234.quidEcclesiasit,&quidSynagoga.1265.inquoEcclesiacomparaturcumCiui¬tate.1306.deEcclesiaregimine&Parlamento.1377.deEcclesiatriumphante,&illiusfeli¬citate.1428.deofficioIntelligentia&Uoluntatis.1479.deeffactu&proprietateAmoris.15510.deGaudiorumdiuersitate,dequegaudiouero.162CoronisdeCatholicorumquorundamgaudio&amoreadmirando.161FinisErrorespraecipui.pali.InColloquio.3820adaequatioreiadintellectam.39121.seuprimo,nonidest.424fundamenta,nonfundamentum.ibi.22βάσενω5914mores,nonmoras.ibi.19societas.739Regi,nonRegis.753quamiudicando,non&.ib.7duasclaues,nonduos.8414siue,nonsicce.InLap.Philosoph.5911compraehendit.6118Pp.I.seuprimus,nonidest.6510mittamexeis.ibi.22qui,non&.877postclaudentur,ponenum.7.946pro,nonper.12418nonnulli.15922postCatholicos,addese.HosaliosqueErroresEruditusLectorAuctorinonimputabit:sedoscitantipotiusCorrectori,cumaliquandobonusdormitetHomerus,utquidamcanit.Quodattinetadcommata&puncta,caeteraqueSyntaxeoscola:saepiusculeaberratumestaprimaeuoexemplari.Caterumquidfaciemus?Factaequidemnequeuntfieriinfecta.CorrigatigiturhacinpartestudiosusLector,quoduideritexrationedictantecorrigendum~~