MEDICINA UNIVERSALIS Seu DE GENERALI MORBORVM OMNIVM REMEDIO LIBER, QUO VERITAS FACILITASQUE MEdicinae cujusdam Catholicae, omnes omnino morbos curantis ostenditur, ad eandemque adipiscendam aditus aperitur. Authore JOANNE WOLGANGO DIENHEIM IV. AC MEdicinae Doctore: Nec non Medicae Facultatis in Archiducali Universitate Friburgensi apud Brisgavos Ordinario Professore. ARGENTORATI, Sumptibus LAZARI ZETZNERI Bibliop. Anno M. DC. X.

~~SeuDeGeneraliMorborumOmniumRemedioLiber,QuoUeritasFacilitasqueMedicinaecuiusdamCatholicae,omnesomninomorboscurantisostenditur,adeandemqueadipiscendamaditusaperitur.AuthoreIoanneWolgangoDienheimIu.AcMedicinaeDoctore:NecnonMedicaeFacultatisinArchiducaliUniuersitateFriburgensiapudBrisgauosOrdinarioProfessore.[Image1]Argentorati,SumptibusLazariZetzneriBibliop.AnnoM.Dc.X.Mo,SerenissimoAtquePotentissimoPrincipiAcDomino,DominoMaximilianoArchiduciAustriae&c.TheutoniciOrdinissupremoMagistroetc.PrincipiacDominomeoClementissimo.Serenafrontem,Serenissime,&munushocquamuisuideaturparuulum,tuaattamendignumMaiestatenonexistimesaspernandum.NontantumetenimrebusMedicisfauereregiumest,sedMedicinamipsamintelligere,atqueadeoexercere.LysimachusillePergamiolimrexnobilissimaquidemstirpePriamioriunduserat,opibusqueiis,quasnullusanteeumTyrannus(soloAlexandroMagnocuiushaereserat,excepto)possederat,fruebatur.Eapraedituseratrobustissimicorporisfirmitate,utiarreptosLeonesmaximosdigitissuissuffocaret:~~attamennequenobilitasgeneris,nequefortitudocorporis,nequeaedificiorumsplendor,gestorumqueregaliummaiestas,immortalemadeoipsumcognitumqueposterisreddidit,utiMedicinaecognitio,LaboresquequosinMedicisstudiisexantlauit.~~Ipsiusoperahancherbaminuenimus,quamgratitudinisergo&memoriaehodieadhucLysimachiumaLysimachonominamus.Utquehaecherbanunquamitamoritur,quinsingulisannisUernotemporereuirescat:itanomenfamaqueLysimachinunquamullotemporeestmoritura.MithridatesRexPontiquadragintasexanniscontraorbisDominamRomambellumgessit.QuintumOppiumConsulem,Aquileumlegatumbellocaepit.Rhodum,Athenas,totamAsiamgladiosubiugauit.Septemannisintegrisarmorumexercitiisdeditusnunquamlectoususest,uerumgregariimilitisinstarsubdiohumiquecubauit:linguisUigintiduabuslocutusestperfectissime:Omniuirtutumgenereantecessoressuosplurimumsuperauit.Magnasunthaec,imomaxima,sedquorumuixulla,nisiapuddoctissimos,eosquehistoricos,commemoratio.Quodautemposteritatieumcommendatconseruatqueinmemoriahominummedicinaest,utquiMithridatenusitatissimumistudomnibusquenotumantidotumexcogitauit.ArthemisiaCariaereginanunquidaedificiumillud,quodMausoleumnominant,atqueinterseptemmundimiraculaolimrelatumest,Eximiapietatemaritosuodefunctoaedificauit?Atquiinterituaedificiitanti,tantaequoquepietatisacMagnificentiaememoriainteriisset,nisimedicinaecognitioillamreddidissetcelebriorem.NameiusherbaeuirtutesMedicasprimaorbimanifestauit,quaeadhuchodieLatinis,Hispanis,Graecis,Gallis,Italis,totoorbeArthemisianuncupatur.AtqueutideIlliriiRegeGentio,deScenitarumDuceAuicennataceam,quosambosMedicinatantummodoclaros,atquehuncpraecipueGentianaillustremfecit:nunquidsapientissimusClarissimusqueatqueomniumomninoregumsplendidissimusSalomonpraecipuamlaudemeMedicinaescientia,quamSacraeliteraesapientiaetituloexornauerunt,ipsisSacrisliteristestibuspromeretur?~~Cuiustantuminsudauitcognitioni,utiabarboribusLibaniincipiensomniumuegetabiliumnaturaspersecutususqueadHysopum(Adganthumnominanthodie)minutissimamillamatqueabiectissimamherbulamperuenerit,quaeexparietibusmurisquesiccissimisgeneratur.~~CumigiturRegumsitMedicinamipsamexercereacnoscere,quidintotregumImperatorumqueprosapiaoriundumtemaximedeceatMedicis,Medicaequefauereetiamfacultati?CumillaRegumpraecipueacuirorumPrincipumgratiaolimaDeohominibusconcessasit,hodieanobisaddiscatur,&ubiqueterraruminusupermaneat?Faueigitursic,huicmeooperi,imoTuo,cummeipsum,meaomnia,iamdudumTibi,acUniuersaeserenissimaeTuaeDomui,maiorummeorumuestigiasubsequens,protinusdedicarim.~~Tantumome,meaqueTuaesseuelis,mequeineorumnumerocontineripatiarislubensquilaboribusstudiisqueomnibus,imosanguinepropriopropagarestudentconseruarequeserenissimaeTuaeDomusTuamquepropriamfoelicitatemdesideriimeicuiusequidemspecimenedereallaboro,dumhocopusculo,quodsanguinealioquinmeochariussecretumhabui,omnibussubTuoNomine,&Numineuolopublicatum.~~ExFriburgoTuoBrisgauiaeKalendisIuniis.AnnoChristiano1610.ObsequentissimusacDeuotissimussubditusTuusIoannesWolfgangusDienheimLL.acMed.D.&inArchiducaliAcademiaFriburgensiProf.OrdimedicinamNobilis,Clarissimi,ConsultissimiAtqueExperientissimiUiri,DominiIoannisUwolfgangiaDienheim,I.U.acMed.Doctoris,&ProfessorisinAcademiaFriburgica,CollegaesuiutplurimumamandiapposuitIoannesFautschiusMed.Doctor&ProfessorFriburgius.Omniasuntunum:suntomnibusomniamixta,Sicquondamueteresmedocuerepatres.Quiduetatergounacuraripossemedela,Omnemquaeuexatcorporanostraluem.Ineandem.SiueterumdignecelebranturscriptauirorumHactuanonillisesseminorareor.Haudetenimstudiis(mirum)communibushaeres,Scriptaquenecpatriomorerepertarefers.SedpiusincunctosMedicinaearcanareuelas,Tegratumpietasirreprehensafacit.Pergeigitur(quaesolaetus)maioratulistiNectuapermediumdesineuelamare.Plenaeetenimtantisrefereturgratiafactius,Necforetingeniofamamalignatuo.Properasicmaneat,tibisemperuita,nitentemOmnimateriemtemporelaudishabe.AffinisuoaccinebatFranciscuslePiccartdeSeuignii.Ineandem.PriscamiraturmeritolaboresHerculismagniualidosuetustas,MonstradumclauadomuitferarumUnicusuna.AstopuslongesuperansprioraHisceuirpraestansparatecceseclis:ArtemorborummalacunctapellitUnicusuna.Coushuicartem,Stagyritaacumen,TradidittersamCiceroloquelam,OmniumlaudesigiturreportetUnicusestpar,PraeceptorisuocolendissimoaccinebatIoannesThuiliusartium&PhilosophiaeMagisterMedicinaestudiosus.Ineandem.EiaageDaedaleumnaturaeornaretheatrumScriptispergetuisSpartamesquamnactusadornaScilicitoffciumMediciestpenetraliasacraeIntimanaturaescrutari,indeabditaquaeuisEruere,atqueeademtotumeuulgareperorbem.InuidiaaMedicolongeabsit,curasalutisCuidemandataeesthumanae,nectimorullusInuidiaeimpediatMedicum,suaquominusorbiImpendatstudia&mundisecretareuelet.Utfacisergotuosimpenderepergelabores,IpseDeus,uirtusquedabunttibiproemia,caeloSemperhonos,nomenquetuum,laudesquemanebunt.ApplaudebatMoecenati,acDominosuohonorandoAdamusMohrMoguntinus.Consiliummeumest(Lector)hoclibelloostendere,uniuersalemaliquammedicinamrepeririposse,quaeidoneasitmorbisomnibuspersanandis.Illudquenonsimpliciter,sedcertoquodamdefinitoquemore.NamaliastotiusmedicinaeusitatiorisquaehodieinScholispraxiquereceptaest,ruinammeditariplurimimehominespraecociorisacnimiumsuspiciosiiudiciiexistimarent.Quodtantumabestame,utiipseingenuefatear,Hancquidemsinemeaoptime,meamuerosineillanullomodoefficerealiquidautsubsistereomninoposse.~~Nequedeouniuersalisillimedicinaetitulumtribuo,quodsolaomnibusmorbismederiualeat,sedquodomnibuscompositionibusremediorumquae&qualiaillatandemsintperquamutilitercommisceatur,atqueitaeorundemeffectusdebilesaliquandoautomninonullospropterhumorumreluctantiumpertinacitatem,necessarios,indubitatos,&ipsaspeconceptafaciatampliores.~~NiDeusteroptimusmaximus,secretosuo,sedinculpato,sedSacrosanctoconsilionaturalemeiusaccongenitamoperationemstatueritimpedire.Scilicetilludago,quodTulliusolimCiceroingeniosiesseatqueprudentisuiridixit,uimuerbiinaliudatquecaeteriaccipiuntposseducere,namhocopusculimeiistiusqualitasmaximepostulareuidebatur.Cumuerononcompertanobisqualitatesedtotasubstantiaagatatqueabditaui,hincaposterioretantummodoueritaseiusdempoteritdemonstrari.Quocircanonaliarationeadeamcomprobandamusurussum,quamdilutioneargumentorumprincipalium,quaeadueritatemeiuslabefactandamcommuniterobiiciuntur.~~Quodconfutatisiisquaealioquinobstareuidenturcurminuseaesseinnaturarerumualeat,ueritaseiusdemclareadmodumapudomnessesitexhibitura,nisiquiodioartisadeoexcaecatifuerint,utlucemipsammeridianamnequeantcontemplari.~~Nonomittamattamengrauissimorumquorumuisatquedoctissimorumnominumauthoritates,quieandemaliquandomedicinamnoncognouerunttantummodo,uerumetiamipsimetconfecerunt.Astauthoritatesquideminlibellicapiteafferam,obiectionesuero&adeasdemresponsaincalceeiusdemponendaesseexistimaui,quodistammethodumaplerisqueuideamhodieapprobari.~~Totoaliaslibellicorporeuelmateriammedicinae,uelmodumeandempraeparandi,ignemque&uasculumquocoquendaest,uelipsummedicinaepraeparataeusum,utinimiruminmorbisomnibusadhiberidebeat,apertissimosermonisgeneresumprosecuturus.Aqueistaomniacontrarioreliquisauthoribusmore,quiunquamaliquiddemedicinahacuniuersalipublicauerunt,eoquodAugustissimaetriadiscomparationenecnonreliquisfideinostraemysteriisinrequantumuisexcellentiDeotamenDiuinisquemultuminferiore,itautcomparationeminstituerenullomodoliceat,neutiquamarbitreresseabutendum.~~Quatemeritatis,nedicamimpietatislabe,pleriqueimoomnessealiiinquinauerunt,quiuniuersalismedicinaetractationemsuntaggressi.DeusillemTrinusUnusqueesapientiaesuaescientiaequethesauris,roburnobis,auxilium&sapientiamimpertiatur.CaputPrimum.~~QuotidianamedicaeFacultatisexercitatio,necnonaccuratastudiorummeorumassiduitasdiurnisnocturnisquelaboribustanquamperpetuoquodamfilocontexta,obeandemquecausamterramariquesusceptaitineraeometandemaliquandoperduxerunt,ubiadmodumclareperspiciofieriidplaneposse,utigeneraliquadammedicinaomnesomninomorbiacorporehumanodepellantur,obstrepatlicetingensaduersariorumuulgus,quiidrationibusapparentibusnihilconcludentibus,attamenrefutareconantur.~~Scilicet:"Multategitsacroinuolucronatura,nequeulliFasestscirequidemmortalibusomnia,namqueInmanibusquaesunthaecnosuixscireputandum,Estproculanobisadeopraesentiaueri."Mulimultanegant,quodpaucasciant,&quodinipsorumcerebrononest,idnequeinrerumnaturaesseexistimant.~~Iniecitmihiprimohanccogitationemueritatemqueindesubolfacereiussitcommunisillatotiusuetustatisomniumqueolimpopulorumindubitataconsensio,quasiomnesenimueterumPhilosophorumlibri,unicoilludoredocent&inculcareconantur.ApudArabesilludsensit&docuitsapientissimusilleEuanthesGrabumRex,apudBabyloniosHyparchus,Alcmaeon,KyrannidesapudGraecos,Hermestermaximus,quisplendidumistudnomenadeptusest,quodcumregiamaiestatesummamPhilosophiaecognitionem,summamquoqueSacerdotiiconiunxeritdignitatem.~~SedAegyptiorumidemsentientium(Deusbone)quamingens,quamadmiraculumeruditacongregatio?~~Osthanessane(quicquidaliiblaterent)exillorumestnumero,cuiusobscurissimoslibrosesepulchroerutos(quoilloscumcadaueresuoimportaricurauerat)Abderites,Democrituscommentariisillustrauit,Iudaeosetiam,Chaldaeos,Persas,Thraces,Aethiopes,inhocsensufuisse,derelictaposterisscriptaeorumtestantur,nominatissimusilleLeoHebraeustestisest,&quiseBerithSalmonanominauit.~~ApudaliosueropopulosnominatosHiarchas,TespionZamolxides,&(nelongussim)totaPhilosophorumturbaloquitur.Saneauthorumistorumomniumueloperaintegra,uelfragmentasalteminUaticanaPontificismaximiBibliothecaadhuchodieRomaeostenduntur.Aliquaquidemstiloinpugillaribuscereisexarata,aliaueroinarborumcorticibus,plurimaetiamusitatanobisrationeincartaatramentodescripta.Quid?~~QuodaudioapudBragmanesetiam&regniChynaequalescunquePhilosophoshuncabantiquissimistemporibusmoreminualuisse,utquotanniscertoquodamdie,funebriritu,uestelugubri,nobilissimaehuiusartisinteritum&obliuionem,nonsecusacmaximialicuiusprincipismortemsoleantdeplorare,aciteratisuocibusecoelo,quoabiissefinguntrepetere:~~illudutiaudiuirefero.~~Ututautemsit,certeAuthoresilli,quossupranominauimus,diuersissimadistantissimaquelocaincoluerunt,diuersisetiamuixerunttemporibus,itautaseinuicemillumerrorem(itaenimloquuntur)discerepotuissenonuideantur,undeapparetconsensumillumtumlatepatentem,nonuniusurbis,sedorbisaliudnihilquameuidentissimaminfallibilemqueueritatemcontinere.~~CaputSecundum.~~ScioequidemMedicinamhancUniuersalemauirisdoctissimisoptimisquealiquotsarcasmoperstrictamexplosamquefuisse,nontamenutimedicinaest,sedquatenusadchrysopaeiamsiuemetallorumtransmutationemcrediturpertinere,quodsanepermelicet.Nonenimegometalla,sedhumanacorporacuraredesidero,aurumargentumqueproducere,naturae,nonmeumonusest,autcerteeorumquiidseassequiposseexistimant,egoexorbitantesdiscordesquehumanicorporishumoresadaequalitatemPhysicamomnissanitatisoriginemreduceresumconaturus.Illiergoquoshaectangunt,siuelint,respondeant,egoadobiectioneseorum,quimedicinaehuiusuniuersalisueritatem,quatenusmedicinaest,impugnant,prouirilimea,sedtamenbreuiter,posteaquamillamipsammedicinamdefiniero,respondebo,tempusenimest,utiquideasit,undefiat,quoseffectussortiatur;~~cupidolectorideclaremus.Habebitindeueritatisamansclarioremreiuerissimaecognitionem,Antagonistauerouberioremoppositionumcampumadagnitamueritatemoppugnandum.~~Namquaedeimplicantionecontradictioniseffectu,deignorantiadosis,mixturae,temperamenti,deimpossibilitatereperiendimateriam,&quaehissimiliasuntafferuntur,illorumomniumueritasfalsitasue,intellectadefinitione,clariusintelligetur.~~Primusergo&solusabsqueaenigmatibus&amphybologiaetegumentisnudamhancDianamuestris&omniumoculisdemonstrabo,nominibusqueiisutar,quaesubiectonostrouni,soli,semper&ubiqueconueniunt.Maloetenimindignosaliquotunacumiisquidignisunthacfoelicitateperfrui,quamdignosomnesunacumindignisfraudari.~~Nequeearesapientisalicuiusindignationemmeautmaledictionemincursurumesseexistimo,cumnonpropriaesedpublicaestudeamutilitati,quamimpedireautiuuareubipossis,nolle,nonPhilosophoduntaxat,sedChristianoquouishomineestindignum.~~Cumpraecipuequantumcunqueclarusfuturussim,nullitamenmealiiquamPhilosophiiiquenaturaeinuestigatoressagacissimisintintellecturi:Adremigitur.Medicinauniuersalisest.quatuorelementorumseuprimordiorummundiquintaessentia,quamsuaptanaturasempiternam,ueteresοὐσίανnominauerunt.Siue,Estipsaelementaquintumaliquodhomogeneum&inseparabilefacta,quamIcosaedrifigura,duplicisharmoniaeexDiapason&DiapentebifariamconstantishyeroglyphicoAegyptiidepinxerunt.Siueestinseparabiliscertaquadamnaturaedosielementorumomniumpermixtio,quamedianteipsaelementasecundumindiuiduasuaconsiderataaequebeneincorruptibiliafactasunt,atqueeorummateriasecundumtotumantefuit.Ubicertenonqualificatassiueelementatasullasaliasres,sedipsaelementaproprie,naturaliter,genuinesumpta,abomnibusqueHeterogeneisdepurataintelligo.Exhisenimsolismedicinauniuersalisfieridebet,omniaalianongenerales,sedcertasquasdamdefinitasquesuaeactiuitatissphaerasexformissuisparticularibussuntconsequuta.Quidauteminremedicauniuersalenostrumefficiat,accipe.~~Renitentes,obluctantes,deprauatos&incurabileshumanorumcorporumhumores,cuiuscumquetandemqualitatisautmalignitatissintautquocumquenomineappellentur,itadisponit,utimedicinisiis,quaedeiureaccommuniteradhibentur,nonsolumnullomodoresistant,uerumetiamiisdemadeffectussuoscertoconsequendos,strenueopitulentur.~~Nonobstantibusimpedimentisquibuscunque,nisiabexpressacreatorisuoluntateprohibeantur.CaputIii.~~SiquisconditioneseasquasuniuersalismedicinaemateriesiuxtaPhilosophorumaxiomatahaberecreditur,apudseaccurateperpenderit,illeinfallibilibusargumentiseamnihilaliudessenequeesseposse,quamipsaElementa,concludet.~~Quasconditionesequidemnonomnes(nimisenimlongumforet)sedtantumpraecipuasinmediumafferam,utisincerusindestudiosusquelectordoctrinaemeaeintelligatueritatem.~~Hocautemanteomniascitunecessariumest,antiquissimosquosqueuno&neotericos&omniumomninoaetatumPhilosophos,MateriamhuiusmedicinaeCatholicaeunameandemquenumeroesseexistimassecumea,exquaAlchymistaedecantatumillumlapidemPhilosophicumfabricareconantur.~~Utrumuerohiipsorumconatuseffectussuosconsequinaturapossintannon,admeplanenihil:misatisest,eandemnoshaberecumChemistismateriam,queiisdempossitsigniscognosci,&iisdemsoleatdescriptionibusexplicari:attamenquiddehissentiam,suosumlocodisputaturus.~~Materiaehuicnostraeigitur,illaomniaquaedelapidePhilosophicoprobatisauthoribusattribuuntur,nonquoadeffectus,sedquantumadmateriaenumericamidentitatemquartopropriorummoloconueniunt,itautuniuersalishumanorumcorporummedicina,&metallorumillasiueuerasiuefabulosametamorphosis,exeodemfontescaturiant&oriantur.Materiam&lapidis&MedicinaeCatholicaephilosophiaiuntessedebereinformem,chaoticam,indefinitam,omniumformarumcapabilem,hocestdispositam,utiexillaaequebeneanimalquamplanta,mineralealiquodimperfectum,quammetallumgeneratur.~~OportetilliconueniatnomenAdam,utconstetexquatuorpartibus,quaeunumquidaeternumsuitotiusrespectupossintappellari.~~Quarumduaeuisibiles,aliaeduaenostrossensussuaeffugiantsubtilitate,duaeagant,duaeitidempatiantur,oportetutinueniripossitsemper,ubique,&abomnibus,utitamsithumanaeuitaenecessaria,quamcibuspotusue,imomultomagis,utiparseiussolidiorincombustibilissit,liquidaueroabignefugiat,&reliquorumuolutiliummoreinfumumresoluatur.~~Quarumunaoriaturexaltera,&ineandemreciprocedesinataccommutetur.UtinotadeniqueillaHermeticaetabulaearchidoxainillaperfectissimecompleantur.Sedcuiobsecrorerumcreatarumomniumpreterquamsoliselementisillacomueniunt?QuidHydrarggrium,sulphur,uitriolum,stibium,sales,alumina,quidanimalia,plantae,arbores,quidmetallaipsacumhisceproprietatibuscommunehabent?Nullieorum,etiamsipercapillostraxeris,hascequalitatespoterisapplicare.Elementaueronunquidomniumomninorerummateriae&subiectasunt?Nonneutperseparationemechaoilloantiquoemerserunt,&quatuorfactasunt,itaplanechaoticamanent,&iterumconfusapristinumchaosefficereomninopossunt?Nunquidexeademterra&aquacomputrefactaserpensenascitur,exquacoacta&coctacoelorumuisilexfieriautpretiosusetiamlapisaliquispotuisset?NonneidemUitalisSpiritussiueaertellurisopacitateinclusus(siAristotelicredendumest)metallagenerat?Quiubiexhalandialiquemlocumadeptusest,omniumomninoterranascentiumuegetabiliumuegenitiuauis&causaefficitur?NonneAdamaliudquamterrameamquerubram,qualiscreationistemporefuissecreditur,&adhuchodiepurissimaquaequeestsignificat?Nonnequatuorelementa,cumsintunumtantummodoeandemquenaturalemessentiamhabent?Nonneidperquamclareexreciprocoeorumortu&occasu,quounumexalterooritur&inididemdesinitcolligitur?Terranunquid&aquauiderise&palparimanibusetiampatiuntur,ignisuero&aernostrossensuseffugiunt.Namquiuiderianobisignispotest,illenonelementalissedelementatustantummodoestconcretionesubstantiarumterrestrium,impurarum,inflammabiliumquecoinquinatus.Uerusignisaerqueutiagentiadecetinpassibiliumelementorumuisceribushaudsecusacnaturaliscalorinanimantisstomacho,nontamenabsqueactione,absconditadelitescunt:undececinitGallusquidamnonindocte:"lefeuestendosbien&beaudanslaterre&lairdansleau".Hocestaeremquidemaqua,ignemueroterrainuisibilitercontineri.Quidautemobsecroaequeautplusetiamquamcibushomininecessariumest,nisiipsaelementa?~~Terrauidelicet,cuiinsistimus,aerquorespiramus,aqua&ignis,sinequibusadeouiuerenequimus,utiRomaniiisolimaqua&igneinterdicerent,quossecumunauiuereobingensaliquodperpetratumscelusnullomodouellentcumenimsineeorumusuneminemuiuereposseperspicerent,interdictueorundemuita&Societatehumanainterdicebant.~~Acquielementasemper,ubique,&abomnibushaberiposse,itaclarumest.Utinullaegeatprobatione:uelinaltissimoenimmariterraest,&insiccissimaterraaqua,licetprofundiusquaerendaegestosoloinuenitur:inquibusbinaaliaelementadiximuscontineri.CaputIu.AdtabulamillamHermetis(Smaragdinamnominant)quodattinetipsameritolapisLydiusuelcriticusomniumopinionum,quaedehacrecircumferunturpotestappellari.OmnibusenimPhilosophisdehocconuenit,quodfalsissimaeasint&amateriauniuersalisremediimaximealiena,quaecunquesupradictisconditionibus&proprietatibushaccetabulacontentisnonrespondent.Loquiturillaautemdeparteliquidaseuuolatilimateriaenostraeutpotepotiore,circaquamomnislabor&studiumnostrumoccupatur.Illamqueapatris&matrisgenealogiadepingit,&Mercuriumproprio,sednonintellectouocabulo,nominat,cuiusquidemappellationisrationemproximosequenticapitesumredditurus.Formalia,quantummemini,tabulaeuerbanuncaccipe.Quodestinferius,estsicutquodestsuperiusadperpetrandamiranculareiunius.&sicutomnesresfueruntabunomeditationeunius,sicomnesresnataefueruntabhacunareadoptione.~~PatereiusSol,matereiusLunaportauitillud,uentusinuentresuo,nutrixeiusterraest,hicestuistotiusmundi,siuersafueritinterram,separabitterramabigne,subtileaspisso,suauiter,cummagnoingenioascenditaterraincoelum,&iterumdescenditdecoelointerram,&recipituimsuperiorum&inferiorum.~~Sichabebisgloriamtotiusmundi.Ideofugiatateomnisobscuritas,hecesttotiusfortitudinisfortitudo,fortis,quaeuincitomnemremsubtilem,&omnesolidumpenetrabit.Sicmunduscreatusest.HaecsuntomniaquaeunquamexHermetistabula&omnibusscriptiseiusinmanummeamperuenerunt.Quorumsensusnaturasuaclarissimusineptissimorumhominumnugis&noeniisestobscuratus.Pudetmeenumerarequampueriliter,quamabsurde,parumest,quamstulte,hiclocusaChemistarumplerisquehactenussitexplicatus.Solipsiusaurumest,argentumluna,caputalembicicoelum,fundusterra,etquaeparsalembicinonimpletaest,aerillissiueuentusappellatur.SedquaehaeChymerae?Quaeineptiae?Quaesomnia?Aggrediarergoaenigmahocquodtamdifficileipsis&indissolubileesseuideturilludque(licetDauussimnonOedipus)ueriussaltem,sinonsubtilius,explicabo:utquimalimueraquampulchradicere,ubiutrumquesimulnaturareiprohibeor.~~Mercurius,HermetisomniumquePhilosophorumaquaest,eaquecoelestissiuepluuia,hancSoltenuissimiuaporisspecieeterraextrahit&usqueineamaerisregionem,inquaimpressionesfierisolenteleuat,ubiabindita&naturalilunaeui,quainferioribushiscedominatur,inaquampluuiamcogitur&inspissatur,quamponderesuoimapetentemacdistillantem,aerposteasiueuentus(isenimnilnisiaerisquidamfluxusest)nolensuolensusquedumcentrumsuumidestterramattigerit,gremiosuocogiturbaiulareinGordiumnodumforsitanilloAlexandriimplicatiorem,solorationisgladiodissolutum.~~Quodsimateriaeuilitas,facilitasuehuiussolutionistibioffendiculoest,stultusessiantefacillimaeuilissimaequereiexperimentumuerissimamalioquinreiicisopinionem.CaputU.MirumestquammultisnominibusPhilosophihancmedicinaenostraemateriamappellarint.~~Quaenescioanoccultandianexplicandigratiatamabundanteracsuperfluecumularunt,saneplusobscuritatisquamlucispariunt,itautindemaximaeorumsegesquibusorbisadhuchodielaborat,pullularit,adeoquodomnesquasiquiinhacarteuelaliquidproferunt,uelexistimarunttantummodoseprofecisse,prolibitusuonouanomina,nouoscharacteres,&hieroglyphicaexcogitarint;~~ueterumtamenconsuetudoillasemperfuit,utDeorumDearumquesedplanetarumpraecipuenominibusuterentur,sedprohDeumImmortalem,quiuelindeerrores,quiabusus,quaedeliramentaemanauerunt?QuammiseredoctissimasUeteruminuentionesneotericinostridefigurarunt,quamlongeabantiquorumaberraueruntsententia?Iupiterillisstannumest,Saturnusplumbum,argentumuerouiuumMercurius.AurumArgentum,aes,Chalybem,Solem,Lunam,Uenerem&Martemnominant,quaehaetenebrae,quaeantiquitatum,imobonarumomniumliterarumignorantia?NonmetallasedelementaueteribusproDiishabita,utiantiquitatumobseruatoresscriptoresqueHieroglyphiciunacumMythologorumturbatestantur.Physici(aitCalepinus)interpretanturIouemesseelementumignis,dictumqueaiuuandoeo,quodnullaresfit,quaesicomniafoueat,quemadmodumcalor.&paulopost.Aliquandoait,perIouemintelligimusipsamuimsuperiorumelementorum,quaeactiuaest,dumagitinhaecduoinferioraadgenerationem&corruptionem.~~InuncChemista,&stanneumtuumIouemaliisuende,nosmelioremhabemusuerumqueIouemstanneoillotuoparasangisinnumerispraestantiorem,sedheusdeIunone,cuiustualiteminphialistuistamuideredesideras,&egouidi,MarciTulliiCiceronisauditoiudicium.~~SicenimdeillalibrosecundodenaturaDeorumloquitur.AerutiStoicidisputant,interiectusintermare&coelumIunonisnomineconsecratur,quae&soror&comiunxestIouis,quodsimilitudoestaetheris&cumeosummaconiunctio.Sedquamhaecinquis,paradoxasunt,quantumabantimoniodifferunt,cuiusuariegatoscoloresignisuiolentissimiuiribusexcitatosnosauemIunoniam,caudampauonis,Irim&ipsamIunonemnominamus?Quamlongescilicetaberroreueritas,aChymeriistenebris,meridianalux,apestilentissimotoxicoipsiusuitaeprincipiumdistat&separatur.CaputSextum.Saturnumplumbumessenullaauthoritatesedsequentitantummodorationefretiexistimant.~~Saturnusinquiuntsenex,&proprioruminfantiumuoraxaPoetisfingitur,quodsaneplumbumpraestategregie,omniaenimmetallasiseptuploponderecumillispermisceantur&inuasequodamcineritio(capellamuocant)igniimponanturitadeuorat,utinullumeorumuestigiumpossitreperiri,aurotamen&argentointactoinuiolatoquepermanente.~~nequeabsresenex,cumreliquametallailloiuniorasint,utpotequaeexillogenerentur.Haecilli:sedquaehaecperDeumratioautcomparatio?Saturnusutinfabulaest,omnesinfantessuosdeuorauit,Iouetantum,Neptuno&Plutonematrisastutialiberatis?Plumbumueroreliquametallanonfilios,sedfratressuosdeuorat,uelpotiusignideuorandapraebet.Noneplumboenimmetallasedexelementisprimainstantiaabsqueullosemineseumateriaproximagenerantur,uatemdehisaudinonrationetantum,sed&experientiaipsoforsitanHermetedoctiorem."PourtantneseuantelagenteEtdisesoubscemotnotable.Touttechosefaietsonsemblable.CestmaldictquantaulxmineraulxMaisbienesturaydesUegetaulxEtdesensitifsurayment.CarilsprennentnourissementIlssesementd'seplantentLesmetauxiamaisriennesentent.Etsontaussygrandandernier.CommeilssontenleuranprimierDesElementsprenentleurestreParnatureenl'elementterrestre."Sensusistorumferehicest.NullusinquitglorieturnimisusitatoilloPhilosophorumaxiomate,similiascilicetasimilibustantummodogenerari.~~Ueraenimhaecquidemsunt,sideanimalibusautuegetabilibusintelligantur,quequoniamsemenhabent,seminari,plantari,accresceresinedubiopossunt,metallicaueroutiseminecarent,itanequesensumullumhabent,autcrescereomninopossunt,&nonmaiorasuntilloanno,quoeuisceribusterreeruuntur,quameoquoprimometallicamsuamnaturaminduerunt.~~inelementoterraeobstetricantenaturaexipsiselementisenascuntur.Haecille:Sedanalicubigentiumidemfratris&filiinomensignificat?Anneidemestetiamremaliquamedereautalteriporrigereedendam?nonenimplumbummetalladeuorat,seddisponittantum,utcitiuscommodiusqueignideuorentur,quocircaunaetiamcumipsisabsumitur.SedcurquaesoSaturnusclaudicat?Anplumbifixitasincausaest?Atcerteilludomniummetallorumestalatissimum,itauttardiorareliquasecumociusfaciatauolare,omaeneamodissimilemsimilitudinem,onullirationiinnixamcomparationem.Saturnumego,Martem,&Ueneremterrae,Lunamuero&MercuriumaquaeHieroglyphicaesseintrepideassero.SolemdeniqueacIouemadreliquaduoelementa,quaeactiuasuntindifferenterpertinere,nominumuerohancdiuersitatemelementaquoquediuersomoreeffectadenotare.~~Singularumcausasinpromptuhabeo,&omniauetustatismonumenta,obelisci,Pyramides,Aegyptiorumliteraepromeahacsententiadepugnabunt,sednequehicDiisolumDeaeque,sedquaeillisetiamantiquitasanimaliaconsecrauit,easdemapudPhilosophossignificationeshabent.~~Adrem:~~Saturnusasatunomensuumestmutuatus,nonquodprimussatorumacrurisperitiam,(utiQuintilianoplacet)edocuerit,sedquodsataomniainterra,cuiusipseHieroglyphicumest,serantur,eterracrescant,eterrauiuant&nutriantur,nonenimqueuisterra,sedpinguisilla&putrefactaagrorumquaefrugibusferendisdedicataest,Saturninomineappellatur:~~illaenimmaximamcorrumpendiuimhabet,quaeinfrugibusproducendisrequiritur.Nisigranuminterramcadat&moriaturidest,corrumpatur,nullumfructumferet,sedsolumpermanet,ueritasestipsiusueritatistestimoniocomprobata.CaputSeptimum.Editsaneterraabsumitqueinfantessuos,idest,omniaquaeexillaueniunt,abeademconsumuntur.Quot&eiusmodiauesaer,quamimmania&monstrosapisciumcorporamare,quambonos,sapientes,opulentos,bellicososhominesterra,quamelegantesspeciosasquemulieres,quamnobiliaferorumcicurumqueanimaliumgeneracontinet?Astillaomnia&terrasunt&interramiterumreuertentur.Ubisplendidissimaillaregumaedificia?Ubisuperbiilliregiiquecultus?UbiipsitandemRegesacprincipes?Omniainsatiabilisilleterraeuenteruastosuoambitucomplexusest,&deuorauit.~~AdhucuerohodieIoui,Neptuno,Plutoni,aSaturnoparcitur,inuiolabileipsorumpriuilegiumsempermanet&permanebit,nequeenimaliterfieripotest,cumnequehi,nequeistenaturamsuammutauerit,autullounquamtemporesitmutaturus.Ingentesillas,admirandasobstupendasquecoelestiumorbiummachinasaspice,quaeindefesso&humanacognitionecelerioremotucircacentrumsuumhuncnimirumterraeglobum,inquonosuiuimus,uiolentissimerapiunturpotius,quamuolutantur.~~Mirareimmensaastrorumquafixorum,quaerrantiumcorpora.IstaomniaIouialiasunt,aethereasunt,immortaliasunt,inquibusnihilquoddeuoret,corrumpat,immutetterrapotestinuenirequamobremdistantissimisetiamregionibus(quaecreatorissapientiaest)distinguuntur.~~Sed&Neptunosiueaque&exaquaimmediateenatispriuilegiumilludconcessumest,quodutiintelligas,animumtuumatqueoculosecoeloreuoca&mundumhuncconsiderainferiorem,uidebisprimosexcentalapidumpretiosiorum&communiumgenera,salesetiamplurimos&anonymasaliasaquaticasNeptunigenerationes,quasomneshicenumerareautdescribereuelle,Neptunoipsiparentieorumπερὶδύνονforet,horumueroomniumradixaquaest,exquasinesemineutimetallaexaqua&terramixtisimmediatecoelestiuirtutecalescunt&indurantur,colore&accidentibusaliisquaeinhuiusmodirebusinueniunturenatiuitatissuaeloco,seumatriceterreasecundumqualitates&proprietateseiusdemadquisitis.~~ErgoillaomniautiaSaturnoNeptunus,itaaterraeesulibera,abeademnutriunturpotiusquamdeuorantur.Christallum,adamas,marmora,salculinarum,Armoniacum,SmeraldideniqueacHyacinthi,cuminfinitisilludaliisattestantur.TandemaliquandoadPlutonemetiamultimumhuiusimmunitatissociumiusilludextendituracprorogatur.Quosnonilleobsecrodiuitiarumopumquecumulosindiuitemillumditemsuum,idest,intimaeterraepenetraliacomportauit?Indemetallaomnia,indemineraliareliquahominumusui&abusuiaequeinseruientiaingentihumanaesocietatiscommodo&incommodoeruuntur.Sed&illacumPlutonicasint,aSaturnonequeuntdeuorari.Quotenimmilleannisquandoqueaurum,argentum,autinareasitametiamaliquaminterralatuisseexistimas,antequamauaritiahumanaindeextractaautquaesitaetiamomninosit?~~Attamennulluminhisuetustatisautcorruptionisapparetuestigium,sedsempermanentsibisimilia,autetiamfortassisemendantur,saluerofossilecentumlicetannishumatumcustodias,nunquampeiusautminusfit,sedquodadmitandumest,inpellucidum&transparentemlapidemcoagulaturacrimoniasuareliquosalemultopraestantioremquodidcircohicaddidi,quodbenesciam,hocsalisgenusobadmixtasterreasquasdemqualitates,nonaqueumplanesedmineraleexistimari,quamuereautem,ipsiuiderint,egoremnihiladmepertinenteminmedioindecisamrelinquo.~~CaputOctauum.SedquidestquodSaturnusclaudicareaPoetisfingitur?~~Terrascilicetcontrariareliquiselementismorenullonaturaliseduiolentoduntaxatmotucieripotest,&uticentrumdecet,inmediosemperfixaacstabilispermanensrequiescit,hincunumquidemconsistendiuidelicetpedemintegrum,alterumueroquimotusest&ambulationisfractumhabet,autilloomninofrustratur.~~QuodsiAlchymicamamerationempostulent,licetAlchymistammeessenullomodoprofitear,illamtamenutiputo,uelipsisiudicibusnonabsurdamsumredditurus:~~quodterra,utialiafaciuntinigne,nonaufugiat,sedtanquamcomminutaconfractaquehaberetcrura,utifugereidcircononpossetinflammismediisusqueadmundifinem,sitamdiuquiscupereturere,stabilis&sinedamnoullocoloris,ponderis,substantiaequepermaneret.~~Iamquaeilliueteresanimantiadedicarunt,consideremus.~~Sanedracones,basiliscos,colubros,atqueipsumomninocerebrumuideotumquodhaecanimaliacorruptioneeterraputrisiueSaturniacommuniPhysicorumconsensuenascantur,tumetiamquodtricepsillecanis&custosErebiCerberus,quasiκερβόρος,idest,carniuoraxideoappelletur,quodterrasibicreditaanimantiumcorporaconsumat:~~itaenimaMythologisomnibusexplicatur.CaputNonum.~~Martemnosappellamusterramlapideam,Saxeam,glarea&saburrarefertam,frugibusautemaliisqueomnibusuegetabilibusrebusferendisinutilem,gypsitantummodo,calcisfossilis,talci,accarbonumterrestrium,quoslapideosuocant,feracem.~~Ferro,Chalibequeutplurimumgrauidam.Hocenimmetalligenusinlapideismontibus&interdurissimasaxaplerumquegignitur.Quiaproprietatumacnaturaliumqualitatumuicinitate&similitudinedeceptineoterici,filiumlocoparentisacceperunt,idest,ferrumeonomineappellarunt,quoferrigenatellussiuemineraferrisolameritodebetappellari.ConfirmauiteosinerroresignumMartisAstronomicum◉usquodtelisimilitudinemhabet.Nonenimaliudteligenusquamferreuminrerumnaturaexisterearbitrabantur,cumtamenlapidesantiquioramulto&naturaliora,nedicammelioraarmasintademinuscominusquedimicandum.Ariespropterea&hircushuicplanetaeappingitur,quodsalebrosaacmontanaeiusmoditerrahocanimaliumgenusquammaximegaudeat,utiArcadiaemontesacTraciae,utdealiissileam,attestantur.ItaenimdehacTroadecanitSeneca:"...meliorquefoetuFortisarmentislapidosaThrace"Etquaesequuntur.Tempusenimmeperdereexistimoinrebusiis,quaeanteomniumoculossunt,longaargumentationeautexemplorumseriecomprobandis.Quocircaplurima,quehicdicipossent,deconsultointermittimus,&afuriosoMartenosadsuauissimamUeneremtransportamus.CaputDecimum.~~Nobilisilla,excellens,acspeciosaUenus,hortorumacueriaDea(sicenimeamPyeriuslibrotrigesimoquartoHieroglyphicorum,folioducentesimoquadragesimoseptimo,postMarsiliumFicinum&antiquioresnominat)lasciuientibusoculis,faciecompta,uesteuiridi,incessuleui&lubrico.~~Gestumeretricioapoetisdepingitur.Omniainillarident,omniaadiucunditateminuitant,adcurarumobliuionem,admaximamanimiaccorporishilaritatem.~~Uernanimirumtemperieaccoeliclementiaadgignendummillefoetusirritatatellusest,quandodissolutisZephyrorumanhelituniuibusprataherbis,sylyaefoliis,uinetagemmis,agrifrugumgerminibus,omniauirescentibusterranascentiumcacuminibusuestiuntur.~~"PrataquepubescuntuariorumflorecolorumIndociliqueloquaxguttureuernatauis.Herbaquequaelatuitcerealibusobrutasulcis.Exeritetepidamollecacumenhumo.Quoquelocoestarborturgescitinarboreramus.NamproculaGeticisfinibusarborabest.Quoquelocoestuitisdepalmitegemmamouetur."Etquaesequuntur.~~Namueliisueritasabeiusinuestigatorepotestdeprehendi,proptereaautemmeretrixessefingitur,quodutimeretricesomniumuirorumconcubitusadmittuntatqueetiamambiunt,sicistaomnescoelorumacastroruminfluentias,omnesformasacseminaconcupiscat,faecundorumtamenmaximeimbriumappetitiuasit,scilicet:~~"Ueretumentterrae&genitaliaseminaposcunt,Tuncpateromnipotensfaecundisimbribusaether,Coniugisingremiumlaetusdescendit,&omnesMagnusalitmagnocommistuscorporefoetus."ItautnonabsreMenanderἐρᾶμὲνὄμβρονγαῖαdixerit.Estenimuernatemperiesquasilenaadprocreationemubique,quocircaantiquidesideriumterraequogigneredesiderataerisclementiaexcitatumsignificantesUeneremegenitalibuscoelipartibus&exmarinatamfuissefabulantur.Pergenitalesueropartescoeliintelliguntcalorisuernitemperiem,quaeconfertrerumomniumgenerationi.~~Taurusilliidcircosacerest,quodilludZodiacisignumuernotemporesolingrediatur,siuequodobterrestremanimalishuiusnaturamiamolimilludUeneriPersaededicauerant,utilongopoematedescripsitPapinius,adquemlegendumcuriosiores,nelongiorsim,reiicio.~~SubscripsithuicmeeopinioniPtolomeusAssertor,suadeOsiriacPlutonedisputatione,ubiUeneremapertissimeterramnominat,&eandemcumCerereesseprofitetur.Taceodemillealiispoetarumfictionibus,quasiuremeoadhancmeamsententiamcomprobandampossemallegare:omniaenimPriscoruminstitutatamadcognitionemrerumnaturalium,quamadrectorumetiammorumpertinentiarationemabantiquis,utMythologiaiunt,subfabulosistegumentisoccultantur.CaputUndecimum.Lunautidiximusaquaest,eaquetriplex,coelestisuidelicet,terrestris&subterranea,quoduersuillopoetauoluitsignificare:"Lunapolo,DianaSolo,ProserpinaDite."Coelestisillaquampluuiamnominant,aterraincoelumusqueeleuatur,eademquecadens(utcumPlinioloquar)omniumterranascentiumcausafit:fruges,arboresfruticesqueiuuat,&uitalemherbisanimamecoelodelatamelargitur.Quapropteruegetabilisobpraecipuampotioremquesuamuirtutemmeritoappellatur.~~TerrestrisillaDianaaPhilologoquodammultimammiaappellataanimantiumomniumuitamsustinet,escaturientibusenimmanantibusquefluuiisacfontibushominesanimaliaqueterrestria,aerea&aquaticauitamducunt,itautnoninepteGalepinusdixisseuideaturaquamdici,quasiaquauitamnostramhabemus.~~Astquaesubterracaecisanfractibuscircumserpit,&inuariasspeciesacformasamineralitellurisuicoalescit&cogitur,sponsaPlutonisestsiueProserpina:idestinseparabiliamicitiaacmatrimoniiquodammodouinculocumterreproprietatibuscolligatur.Hinclibertatemillamsupremapetendi&adinferiorarecidendiamisit,quamaquasibipluuiapropriamuendicauit.Nuntiamdiceresquaeasuperioribuselementisusqueadinferiora,&abhisuicissimultrocitroquecummuneribusdeportandisablegatur.SaneMercuriuspropterea,idestDeorumnuntius,ut&Irisnuntiaeorundemappellatur,quodillamediantecoelumterrae,terracoelo,supremainfimis,infimasupremis,commearequodammodo&coniungiuirtutibusmutuisuideantur.UersicolorautemMercuriusfingitur,quodaquapluuiauelcaloreSolis,uelalianonabsimilicertaquadamrationetepefactaomnesomninocolores,quiinmundosunt,aseipsaefficiat:cuiusreirationemquidemnullam,sedexperientiamocularemhabeodemonstrationem.QuanquamquaedeIridixitAristotelesadhancrem(utiplaneeandem)facereuideantur.Mercurioidcircoautemcoruussacerest,quodispluuiarumnuntiusexistat,quamfuturamsuaindicatcrocitatione.Necmireturaliquis,curMercuriusserpentescaduceosuocircumuolutoshabeat,antiquissimumenimserpensaquaeHieroglyphicumest,utiaPyeriolibro14.~~folio103elegantersaneacdocteadlongumnarratur,corpushabetuidelicetserpenslubricissimum,quemadmodumaqua,atqueinterserpendumpandosacrepandosundarumflexusimitatur,taceoquaeLeoBaptista,AlbertusFlorentinusnobilisille,&siullusaliusexcellensArchitectus,tumantiquitatumindagatorstudiosissimusdeLerenaeaillaHydramulticipiteabHerculeinterfectascriptareliquit.~~Illamuidelicetnihilaliudnisiaquamstagnantemfuisse,quamHerculesperruptisaggeribuspartimalioderiuauit,partimsoliexposuitdesiccandam.CerteHydraenomenauocabulo]ὑδόρoriginemmutuatur.QuidquoddracoillequiHesperi,dumhortisinInsulapositistutelarisaffingebatur,afabularumscriptoribusEuripusfuisseexplicatur?QuidquodSocratesaitamnesquosdam,circaterrarumorbeminstaranguiumreptarequinetiamHesiodusEchidnamaitdimidiaesuiparteNympham,dimidioalteroImmanemanguemexistere.Proquainterpretesuaporesexhalantesamarinecnonomnemhumorisuimplerumqueaccipiunt.Nymphaueroestobid,quodsubministratnutrimentumSerpensproptereaquodfluminatortuosisambagibusferuntur,perindeacserpentiumcorporasinuosisplurimumflexibusobstrepunt.~~Iouisnomennaturamque,quoniamsuperiusexplicaui,hicrepeteresupersedeo,&desoleilludaddamtantummodo,uelhincintelligipossepereumapudPhilosophosduosuperiora&agentiaelementa,ignemscilicet&aeremintelligi,quodiisdemHieroglyphicisnotis&solem&duohaecelementaAegyptiisoleantdepingere,dequouideOrumApollinemNiliacuminfiguraLeonisPyeriuminleoneHalycarnassaeumdepyramidibus&coincidentiaangulorum.~~Iamtu,quicunquees,candide&aequitatisamanslector,inutramquepartemaequilibrioponderatisrationibusiudica,quisnamuerioremantiquorumPhilosophorumdemateriauniuersalismedicinaescribentiumsensumattigerit.~~Hincquiomniahaecsupradictanominametallicisquibusdamrebustemere&sineullasolidarationeattribuunt,anueroego,quiexintimoPhilosophiaesacrarionaturasrerumlatitantestanquamalterHerculesexinferisCerberumherculeosanelaboreinsolemeduxi,iisquenonnouahominaindidi,seduetera,quaeillismaleablata,alisquepeiuscollatafuerant,reddidi.Hocmaximefundamentonixus,quodcertoscirem,uelPlutarchitestimonioantiquituselementisdiuinumhonoremdelatum,diuinaquenominaconsecratafuisse,quodeorummateriasecundumtotumaeternasit&nullisubiaceatcorruptioni.~~CaputDuodecimum.~~Sicharactereseos,quibushodiehaecscientiaplenaestomnesenumerareatqueexplicareuellem,nonmediestantum,nonannus,seduitaantedeficeret,nonsubterfugissemtamenetiamhunclaborem,siutilitatemaliquamauteruditionemindesperarepotuissem.~~Uerumcumnonnisistultissimorumhominumcommenta&somniasint,temporilaboriqueparcendumesseexistimaui.~~proferamtamenquascunquefigurasapudantiquosautneotericosetiam,sedauthenticosscriptorespotuiinuenire,inillorumnumerosuntfigurasphaericapunctosiuecentroinsignis,qualishaecest◉lunaeetiamcrescentisfacies◉tumfiguraCubica,Octaedra,Icosaedra,Pyramidica,&queexhiscomponuntur.~~Pyramideuerorerumnaturam&substantiaminformem,quamChaosnominant,aliquandoetiamignemsignificari,uticuboterram.Octaedro,aera,autipsamelementorumadseinuicemproportionem,CoeliusAug.Curioauthorest.Signumhoc◉Alchymistaaurum,egoterramillamquepurissimamasserodenotare,quaeenimaliainsigniaclarioramanifestioraqueterraeappingiautaffingipotuissent?~~Sanepunctumilludcirculiambientiscentrumestutiterracentralemsiuemediumcoelorumlocumoccupauitquodsisolisinfluxumdominationemque,quamipsumpraecaeterismetallorumcorporibusinaurumhabereexistimas,allegareuelis,&indehuiusfiguraesignificationemadaurumdetorquerecogites,eademegoratione&melioreadhuceandemadterramapplicabo.~~QuidenimestquodapudPersasbarbaraceremoniabosfronteinleoninamfaciemconformataexantrocornibusarreptusadsacrificiumadducebatur?QuippecumTaurusterrenumanimalsitterrae&inferispotestatibusdamnatum,solitamenabeagentededicatusuimeamostendereuidebatur,quamSolinuniuersamterramexercet.Quodautemextrahebaturexantro,delitescereuimeiusinterraeuisceribusindicabat,quamuteuocarent&frugumferacitaticonsulerent,idsacrificiigenusinstituerunt.HaecPyerius.uidenutiterraemeliusquamaurohocsolismathematicumsignumconueniat?Eademestdelunaeiusquesigno◉ratio.Curenimargentopotiusquamaquaeobnescioquemimaginariuminfluxumattribuerentur?Annelunaeinaquam&aqueaomniadominiumabulloignoratur?Certeestusmaris,quocertisquotidiehorisinflatur,turgescit,extollitur,certisaliisdefluit,subsidet,deprimitur,lunarisinfluxusuiresdemonstratacpotestatem.Uticancros,testudines,ostreas&aquaticaaliaomnia,quaecumlunacrescenteaugentur,cumdeficienteimminuuntur,praetereamus.Atquehaecdefigurisnominibusqueiis,quibusueteresmateriamhuiusmedicineCatholicaenuncuparunt,dixissesufficiat.Prudensindelectorsiuedubiomanifestamcognoueritueritatem.CaputXiii.Adobiectionesaduersariorumnuncrespondendumest.~~Quatuor,inquiunt,humanocorporiinsuntqualitates,quaeelementisnumero&proprietaterespondent,atquiunaquequeearumparticularessuashabetdeprauationes,reliquistribusediametrocontrarias,ergototidemadminimummedicinaerequiruntur,utunaquaequequalitassuocontrariopossitsanari.~~Quibusegoitarespondeo,menonnegare,diuersismorbisdiuersasetiammedicinas,procuiuscunquemorbiqualitateadhibendasesse:sedillaseasdemunoaliquouniuersalimedicinegenere,licetpluressintacdiuersae,acuendas,&deeffectibussuiscertiotesreddendasessecontendere.quodsi&hocimpossibileesseexistimant,caueantsibineertoneamdecurationepercontrariaopinionemnimispertinacitertueantur,nequeenimmentemGaleniautHippocratis,cumdehaccurandimethododisputant,assequuntur.~~Namlicetillapercontrariacurandiratiobona,utilis,usuquereceptasit,nontamensemper&ubiquenecessario,utiputant,requiritur,sufficitimplicitenonnunquam,idest,eomodomedicinammorbocontrariamesse,quodieinox,positionipriuatio,bonummalo,uitiumqueuirtutiaduersatur.~~UtiAntoniusPosseuinusSocietatisIesuTheologus,doctissimelibro14.Selectaebibhiothecae,cap.8.tractatudemedicinaannotauit.Plurimailludetiammedicinarumeuacuantiumgenera,nedicampleraqueclaretestantur,quehumorempeccantemnonsuocontrariocorrigunt.Sedmultoutiliusextrahunt,expellunt,euacuant,&innihilumplaneresoluunt.InillorumnumerosuntPhlebotomiae,scarificationes,cauteria,balani,pessi,εγκαδίσματα,embroche,dropaces,errhina,ptharmica,Apophlegmatismi,&trecentahuiusgenerisalia.Ubinondecalidouelfrigido,humidoautsicco,sibimutuoopponendis,seddequouiscorruptohumoreexturbandoquaestioest.Siueismelancholicus,siuebiliosus,siuesanguineus,phlegmaticusuenominetur.Taceodeiisquesecretamhabentinseoccultamquemedendiuim,quaenonuicalidiautfrigidihumidiautsiccioperantur,sedexuirtutespecificainterabditasterumcausascollocanda.Cuiusreiexemplamille,siususesset,inmediumproferrepossem.QuoniamueropostGal.quihascecausasabditasinrerumnaturaexistereconfessusest,lib.1.desemine,17.deusupartium,secundodetemperamentis,lib.2.denatur.facult.lib.11.desimpl.~~medicinae,ubipromisitetiamseorsumselibrumaliquandoconscripturumessedeiis,quaenonelementaliqualitate,sedproprietatetotiussubstantiaeinnobisquidquamefficerent,quanquamaliasambiatmedicamentorumuirescumDioscorideinuulgataselementorumfacultatesrefundere,FerneliusAmbianuscopioseadmodumdehis,duob.~~egregiisiustisquecodicibustractauerit,adillumte,nelongiorsim,remittendumesseexistimo.~~Hoctantumaddamuirtutehaecfieri,nonmateriaetalisuttalis,sedformaecuiusdamspecificae,quaenonperdiametralemillamqualitatumcontrariarumoppositionem,sedperinexplicabilemσὺνκαὶἀντιπάθειαν,morbosmorborumquecausasinstaruiolentissimiignisobuiaomniatemere&absquedelectuconsumentisdepascitur.~~Sedcuringenerenegant,quodconceduntinspecie.~~Heparlupiquibuscunquehepatishumaniaffectionibus&exquacunquecausaoriundisSympathiaautsignatura,idest,occultaui,nonelementaliqualitatemederifatenturossiculumcordisceruinieodemmodoresistitcardiacispassionibus,pulmonariaasthmatiaduersatur,curcumhaecitafieriinorganicismorbiscontingat,insimilaribuseodemmodononpossit?~~Nunquidindissenterialapidemhaematitem,Iudaicum,calaminarem,terramlemniam,&Armeniamadhibemus?Cuiusquidemusum,utiPosseuinusait,inuenitDemocritus,causamueroadhibendiiniisdemnoninuenit.Nunquidpaeoniaillamasculacollisinfantiumalligataepilepsiamabigit?Quaobsecroqualitate?SiutGalenoplacuitsiccitasincausaest,curidemnonpraestantaliaquaemaiorepraeditasuntsiccitate?Sedcurquesouenenimaliuireslatiusquambonipatereexistimant?~~NonneArsenicum,auripigmentum,stibium,saniesuiperina,aequefrigidamaccalidam,humidamacsiccamcomplexioneminuadunt,destruunt,enecant,nonnesanguineosaequeacmelancholicos,phlegmaticosuticolericosemorifaciunt?~~Curergouenenumaliquodbonumreperirinonposset,quodomnesaequehumoresadpristinumsuumnaturalemquestatumreducereposset,undeillosmalumilluduenenumsiuetoxicumdeturbauit?Nonnepanisomnesomninohomines,cuiuscunquetandemtemperamentiautcomplexionissint,saturat,uinuminebriat,soporrecreat,uenusdelectat?Annecibomedicinainferior?Anneeiusactusnaturales&internicumreliquishumanaeuitaeactibusnonsuntconferendi?CaputXiu.~~Sedbonihomines,utmedicinaenostraemateriam,idest,elementahaberenequeamuscumubiqueinuenianturtiment,atquinosiistantummodoquaehaberepossumusutidictumest,&quaeubiqueomnibuspraestosuntindigemus,nonaliumignem,nonaliumaerem,nisiquiterra&aquaoccultatur,desideramus,cuiergoaqua&terradeest,illemedicinaenostraemateriaesecarerepoteritaffirmare.~~Sedhicscrupulusiiscredoexemptusest,degrarioribusuideamus.Fieriaiuntnullomodopotest,utipugnantiainterse,adeoquediscordiaelementa,tamstrictislegibusinuicemcopulentur,utiunumquidinseparabile&homogeneumefficiant.Atqueegoexperientiailludrerummagistranonfieritantumposse,sedactufieridemonstrabo.&illamexelementiscompositamincorruptibilemnaturam,quamοὐσίανRauisiuslibrooctauotheatriphilosophicinominat,nuncquidemrationibus&exemplis,sedbreuireipsaomnibusuidendamexhibebo.Intereaomniaquaesublunasunt,aurumtantummodo,argentum,&tertiumaliudanonymuminueniuntur,quaeignisuiolentiamintactaeffugereualeantacsuperare.IllasolasuntquaeinstarSalamandraeexigneuitam&perfectionemsuamnanciscuntur.Reliquaomniarelictiscineribustantum,infumumabeunt,&elabuntur,undetantumauro,argento,&tertiaeillimateriaepriuilegium?Undeillasolainigneintactamanent,aliaomniacomburuntur?Firmitasillafixitasquenonaliundeest,quamabipsiselementis,quaeinproductioneeorumsolinaturaecognitaproportioneitaintersecoierunt&confusasunt,utomneseorumparteshomogeneas&inseparabilesfecetint.cumueroterraipsa(depuraloquor)suaptenaturaincombustibilissit,&elementareliquaincompositionesupradictorumitaterraeconfusaaccopulatasint,utindesepararinonualeant:indefitutnequetotanequeparteseorumaliquaecomburantur.~~Nonenimqualitatestantummodoelementorum,sedipsaetiamelementaactu&realiterinmetallisinsunt,exquibusimmediatesiueinprimainstantiageneranturanimaliumeorummore,quaesinesemine,fotuduorumelementorumagentium,ignisscilicetatqueaeris,expassiuisaliisduobus,aquanimirum&terraenascuntur.~~Estqueillispromateriaproximasiueadiacente(προσε¬χοστάτηνnominant)ea,quaealiisrebusomnibusextraduceoriundisprimaest,siueremota.Utiexperientiamihiposteuidentemrationis,persuasionemdemonstrauit.Hemutielementahicomniainquintumaliquodcoieruntunumquehomogeneumeffectasunt?Nonneilludest,quodprimodegenerationecapitesextoaitAristoteles,contrariasqualitatesnunquam,sedqualitatumsubiecta,idest,elementacoire&inseinuicemtransmutari.&secundodegenerationecapitesecundo,tumquartiMeteorumcapiteprimoubiduoactiua,duopassiuaesseorbisprimordiadefiniuit?Actiuaueropassiuisincorporari,&abiisdemobmixtionemperminimaretineriposse,quisobsecrounquamsapiensdubitauit?Quodsihocinremetallicaaccidit,quidestcurminusinmedicinaetiamfieripossit?Anillasolaererumnaturaexcludendaest?Aninexiliumextrarerumuniuersitatemdeportanda?CurmedicinaeMediciderogamus,currebusomnibusfacimusinferiorem?Sanedemonstratumest,elementainsecommigrareinuicem,undeexeorumtemperamentoqualitasaliquaquintaemergitomniuminseelementorumuirescontinens&qualitates.CaputXu.Naturaetemperamentum&dosim,quainelementorumcommixtionibusutitur,soliDeo,spiritibusquecognitamesse,&anullohominumintelligiposseaffirmabunt.Nequeeoinficiashincinferent,nullamigiturignoratahacproportioneelementorumpermixtionemtentandamesse,quodnulliusfrugisnostriconatusfuturisint.Quamegoillorumconsequentiamnullamesseostendam.Idemenimestacsidicerent,proptereaemarisacfoeminaeconiunctionenullamsobolemgigniposse,quodamborumspermatumdosesacproportionesignorentur.Cumnaturaipsaemulgentiumuenarumacuasorumiaculatoriorumindita,uitantumseminisexhumanocorporeexcernat,quantumadembrionisformationemdesideratur.Autsiquisnegetidcircospongiamaquaimpleriabaliquonostrumnonposse,quodquantumaquaeadillamimplendamnecessariumsit,ignoremus:cumueltemereiniectainperfluentemspongia,illameandemquantitatem,cuiusipsacapaxest,nonampliusminusueattrahat.Habetenimeodemmodoseremediinostriuniuersaliscompositio,quoillaaquaeacspongiaesimilitudoanobisallegata.~~Nonplusterrahumorisaccipitquamuteiusporiimpleantur,siquidreliquumest,idanaturarespuitur,&ipsamterramdiluuiiinstarsupernatat,nisiubipostcoagulatamprimamistamaqueihumorisquantitatem,terranouarursusindigetirroratione.~~Resadtriariosrediit,ultimumantagonistarumargumentum(elusisaliis)estdissoluendum,Illudautemtaleabillis,ueritatishuiuspropugnaculisinstararietisadmouetur.~~Graduumignisadhanccompositionemfaciundamobseruatioautimpossibilis,autadeodifficilissaltemest,utnemoadillorumcognitionemunquampotueritperuenire,tumetiamignisnoster,tantumabestutinutritiuusautuiuificatiuussit(quodtameninopereistodesideratur)utiomniadestruatpotius&occidat.~~Atquiutrumquefalsumest.Namresipsaignemnostrumnonsolumnutritiuum,sed&facillimumessedemonstrabit.Ignisnimirum,quoadhancmedicinamopusest,nonestaliusquamaercalidus;quiuaporariisillisfornacibusinhypocaustisnostrisexcitatur,quimultoigneintensus,paruoremissus;nulloetiamnulluseuadit,adiectolignoaugetur,subtractominuitur,apertatantumfenestrauelostiolorefrigeratur,quaehicobsecroimpossibilitas,queomninodifficultasest?Anueredestructiuus,anuiuificatiuushiccalorsit,tibicogitandumrelinquo.Egosaneneminemadhuchypocausticaloreambustumunquamaudii,nisiforsanfornacem(quaeipsiusculpaautnegligentiaest)temerecontrectarit.Sedcaloremnaturalemexternisfrigoribusemortuum,istoreuixisse,inmeipso&aliisplurimisexpertussum.Namquaeinigneuisdestructiualatitat,illaabinterstiteaereinterignemcalefacientem,&remcalefaciendaminterpositoemendatur.Naturaeexemplo,quaeaeremintersolemacterraminteresseuoluit,neillaquaeexterranascuntur,solistactucomburerentur.Procompertoilludetiamauirisgrauissimushabeo,istocalorisgenereexgallinarumouispullosexclusosfuisse,nonsecusacsigallinaipsaincubasset.Undenutritiuauisaeristepedimanifestitur.CaputXui.Superestutiabsolutolibellonostro,quoueritatemfacilitatemquemedicinaeuniuersalisostendimus,materiamqueeiusdemdemonstrauimus,paucaquaedamdeusueiusdemsubiungamus.~~Dicimusergoeandemomnibusmedicinis,quaeintrahumanumcorpussumunturacproqualitatecuiusquemorbiadhibentur,nonullaremutatacommiscendam,itautillanonpartisintegrantisalicuius,sedfermentiquodammodolocumobtineat.~~Casumdemus,temperamentieucrasiadesidereturincorde,sipropterfrigussit,doronicumadhibetur.Sicalorinuitiofuerit,eundemexpugnatcaphura.Sinturpidusacmelancholicusuapor,buglossum,bezoar,melissamqueporrigimus.Infrigidispassionibushuiusuiscerisaccumulamuselectuariadiamargariton,calida,diambrae,diamosci,confectionemAlkermestrochiscosdelignoaloes,&hissimilia.~~IncalidisueroZulapiaexsuccobuglossi,endiuiae,pomorum,conditaexconseruisanthos,rosarumnympheae,syroposdebisantiis,oxysaccaro,dequeacredineCytriorum,iniisquaeexsiccitateoriuntur,gelatinamexpedibusuitulinis,hoedinis,suillis,cumpaucoaceto&momentosantalorumrubrorum,autgummitragacanthi.~~Ut&syruposePersicorumfloribus,succoendiuiaeetc.ordinamus.Incardiacispassionibusflatulentisgalangam,angelicam,hysopum,maioranum,decoctumcarminatiuum,&exradiceuincetoxici,tormentillaeetiam&scorzoneraeusitatomoreprescribimus.Quodsimedicinahecuniuersalis,quemadmodumtamdiuersisrebuscommisceri,debeat,quismeinterrogetdicam:humorealiquoquialioquinmedicinameam.Quautiuolumus,ingrediturdiluendam,&itamedicinaeillicummorbopugnanticommiscendamesse.Nequerefertexquohumoremorbusoriundussit,dummodomedicinaparticularis,cuihaecuniuersalisadmiscendaest,illidirectaoppositioneaduersetur.CaputXuii.Heparcalorepeccatutplurimum,saepeetiamfrigore,huncsiccitas,illumhumorsuperfluuscomitaturlicetaliquandosedrarius,postremohaecsolauitiumfaciant.ubiergoaestuiecurferuidumest,aquaeuitriolatae,Scobssantalorum,omphacium,Intybustaraxicon,sonchus,lichen,Cicorea&trecenta,aliaadhibentur.Compositioniidoneaeexhisfactaesimplicibusmedicinamuniuersaleminspergitoatquehepatisferuoreporrigelaboranti;indecertissimampristinaesanitatisrecuperationem,niDeusipseteimpediat,pollicere.~~AMesuedescriptussyrupusEupatorii,TriphetaSaracenica,Theriaca,Diatessaron,Diacurcuma,Cyphoides,Andromachi,sicumdecoctoNardiCelticae,autcapiiusculopropinentur,addaturquealiquidgeneralisremediinueteratoshepatisfrigidissimiaffectus,scyrrhos,hydroposimatqueomnemomninocacochymiamininstantisanant.Heparleporinumsicoquaturinaquadistillataelimacibus,atqueeryngatouino,persequidemsiccitatihepatismedeturegregle,sedsialiquidhuiusmedicinaeadmisceatur,itamedetur,utnullainterpositamora,nulloobstantehumorecontrario,extemploaeger,cuihapatissiccitasmorbumcausataest,conualescat,etiamsitotumsanguinemElephantiacomorboinfectum,auttabepleuriticahabuisset,soladeniqueGuaiacidecoctioneinaquamedicinahaecmaceratafuerit,madorhepatiscriminosusomnisociusemendaturatqueitaemendatur,utalueUenerea&omnibusaliismorbis,quiexhepatisnimiahumiditateoriuntur,aegercontinuoexpediatur.~~Quamingensmorborumsegesecerebriintemperieenascaturnemoquiuelmedicinamaliminesalutauit,ignorat.IndeenimEpilepsia,mania,patalysis,Aegylopes,lupiae,ganglii,indedentium,aurium,oculorumdolor,indeanginae,catatri,ancurismata&millealiamorborumacsymptomatumpestilentiumgeneraoriuntur.Itauthocuiscusplusnegotiifacessatmedicis,quamreliquaomnia,quaeincorporehumanocontinentur.Taceoquodplurimaeadmodumcerebriaffectionessinttantapraeditaemalignitate,utnullisremediis,nullamedicinasanariposseuideantur.~~InhorumnumeroestEpilepsia,quaehominempostuigesimumquintumannumoccupauit,haecenimHippocratetesteatqueomnibusmedicis,nulloingenio,nullaui,nullaindustriaasedequamsemelnactaest,unquampoteritexturpari,cuinonmultumsaneceditParalysis,quaenecpraeuideripotest,necquantumoporteretimpediri,quinnoceatnecubinocuerit,admodumemendari.~~RidenthimorbiconatusMedicos,&inuictosseabipsoPhaeboautAsclepiadegloriantur.Scilicetquidquidmalignitatistotocorporelatitat.Illudomneincerebrumrapitur.&indefactumadhucpestilentiusintotumiterumcorpusdefluit,atqueinstarfluminisalicuiusdispergiturundemillemorborumriuuliinomniamembra,inomniauisceraderiuantur.Quicunqueautemmorbi&aquancunquecausaecerebrooriuntur,abuniuersalihacmedicinapraesentissimumremediumaccipiunt.~~Nequealiudfactuopusestquammedicinamhancredactaminpollinemunacumstillaticiaaliquaaquapernaresattrahere,quaehumoripeccantiqualitatecontrariaexdiametroopponaturinaffectibuscalidisfiatidaquanympheae,portulacae,asparagi:~~infrigidisprimulaeueris,maioranae,Bethonicae:inhumidisflorumcitri,cinnamomipoeoniae.~~InsiccisLactucae,citrulli,cucurbitae,tumaliquantumdictemedicinaecumaquacontrariamorbo,utiexplicatuest,deglutiendum,subitoqueprofligatomorbopristinasesanitasreducemesseostendet,atquetantiEnergiamremediinonuerbissedexperientiapraedicabit.~~CaputXuiii.PulmonesstragulumcordiexhibentacUentilabrum.Noniucunditatistantummodoutfalsononnulliaestimant,uerumetiamnecessitatisgratiacomparati,absquepulmonibusscilicetcaliduminnatummateriamnonhaberetquosustentaretur:desineretquenonsecusacignis,quimarcoteconsumiturideo,quodaer,quemignisnutrimentumdixitAristotelesdestituatur.Corueroipsumcalidiinnatisedesetiamcalidoinnatoremanenteperimpossibile,simollipulmonumcareretstraguloillisumduriusculaealicuicorporisparticontinuispulsationibusfrangeretur.~~Hiofficiumsuumpraestaresaepissimenequeunt,quodmadore,autfrigore,caloreetiam,autsiccitatenimiaimpediantur,ineorummorbisexquacunquecausasupradictorumoriundisuina,mulsamelicrata,sorbitiunculaeimbutaesaccharopraecipueChristallino(candidumnominant)tanquammedicinarumuehiculautilissimepropinantur,mucaginesinhispsilliseminis,Cydoniorum,tussilaginis,loochcontraasthma,epulmone,uulpis,conseruasPimpinellae,efarinaerui,trochiscosecarabe,syruposadyanthiutriusque,Prassii,Pulegii,Hysopi,Iridis:~~Olea,Sulphurisintracorpus,Uitrioli,exaerugine,antimoniipraeparatisuccessuoptimodeglutimus.PillulaedeCynoglosso&AntidotusFernelii,Analeptica,PantaleonHeurnii,PilulaeHypoglottites.Diacorallium,&PaulinaGaleni:olusPulmonariae,decoctumBotryos.~~Ambrosiae,Archibii,DiacyminumNicolai,inFlorentinoAntidotariodescriptum,&similiahisce,tuminfinitaalianonsolumadpneumonicauitiaplurimumconferunt,uerumetiaminofficinisquinusquenominatioribusparatasemperacoptimainueniuntur.Atquisiuniuersalisnostraemedicinaedosinminimamillisiungas,humorempeccantemcausantemquemorbosinpulmonibusabsorbebitradicitusadeoutnonsolummorbiprogressusimpediatur,uerumetiamemendeturrestituaturqueinintegrum:~~quoddictusiamhumorpeccansmalignasuaqualitateuiciarat.~~Affirmoquealacriter,innullouiscerehancmedicinamuitessuasexercereclarius,quaminpulmonibus,itautnisiiniuriamtantotamquegeneralibonofaceremihiuisusessem,uocabuloilludparticularicognominans,Pneumonicumsaneremediumapraecipuaeiusuirtuteappellauissem,daturueroincalidissimispulmonummorbis,uticonceptaminiisdembilemabsorbeat,tumsupradictisremediispermixta,tumoptimeexoleoDiuino,quodecaphuraniuequemartiainusitatumquidem,sedutilissimumdistillamus.~~InfrigidisexuinoMaluatico,sublimato,(quodaquamuitaenominant)GraecodemontePausilipo,Sardinia&aliis,quaeuimaequipollentemhabent.Inhumidis,maximeubiflatusadsunt&tormina,exoleoAnethi,Anisi,feniculi,Cymini,insiccisexlactemulierumdecoctoradiusenule,uiolarum,uinopassulato,autsyruponenupharis,cumFarfara,autsaneBotryosdecoctione.Inimplicitisuerosolaporrigitur,solaquesufficitadimplicitasquasquepulmonumaffectionespersanandas.CaputXix.Habetseuentriculusincorporehumanoinstararmariiinbeneconstitutaciuitate.Namutindearmantur&uestiunturciues,itaexhoc,succisuisceramembraqueomniaimbuuntur.Atqueuticiuesarmaribenenonpossunt,ubibonaarmanonreperiunturinarmario,sicqueofficiumsuumpraestarenequeunt:itanisisucciii,quosuiscera&membratrahuntestomacho,bonidigestiqueadmodumbenefuerintadictostomacho,membraipsauisceraquepraestarenonpoterunt,quaeabipsisdesiderantur,&adomniaineptafient.~~Quodsihoc(utiplerumquefit)efrigoreaccidat,quesumunturflatusdiscutiant,excitentappetitum,&hepatisobsympathamconsulantimbecillitatitaleestuinummedicatumeConira,cariophyllis,mentha,Dauco,sileremontano,absynthioponticospeciesetiamAromaticae,Diagalangae,Dianthos,Rosati,Gabrielis,Diaxiloaloes,Diancalamintes,Diacinnanomietc.~~Pulueresstomachales,Montagnanae,PilusaeexspeciebusDiacimini,Diatrionriperion,cumsyrupoBethonicaeautCinnamomi,uentriculumuerohumiditatepeccantemsiccantcorroborantquesequentia.Trochiscidespodio,Myrtus,Zinziber,ladanum,Mumia,Anacardina,Athanasia,Alexandriaca,&quaeAlcermesconfectioappellatur,utiCypressinuces,acacia,Balaustia,labruscasAntheram;Bistortamsimiliaquepraeteream,quaealioquininusu&cognitioneomniumuersantur.~~Si(quodrarumtamenest)asiccitateautcaloreuentriculipeccatumsitBaccaeoxyacantae,Prunidactyla,malagranata,Cydonia,punica,Mespila,RoobDeribes,deberberis,Diatragacantum,Diamargaritumfrigidum,trionsantalon,PhiloniumRomanumcumpusca,Trypherapersica,Diaolybanumoppiatum,emulsioequatuorseminibusmaioribusfrigidis,syrupuscucurbitae,lacexamygdalis&caeterainmanussumuntur.~~Cauteattamen,neobmadoremnimiumfrigusqueuentriculusofficiisuiimmemorreddatur,hocestnondigeratsiueconcoquatcibos,&itaaegereScyllainCharybdim,eminoriinmaximummortiferumquemalumruat.Exenumeratisremediisunumsumaturpromorbi,quolaboratuentriculus,qualitate,&cumillodilutumnostrumpropineturuniuersaleremedium.Illicoqueadistamtemperiemreducetstomachum,quaeadhoc,utbenesuomunerisatisfaciat,desideratur.etiamsihaereditariusforsitan&inprosapiamorbusfuerit,atqueitaincurabilis,utiloquunturhodie,uideatur.CaputXx.TraianusimperatormedicinaeaequeaclegumperitissimusLienemfiscosolitusestcomparare:quodcrescentelienemembrareliquaacuisceracontabescant,decrescenteueroplurimumaugeantur.nam&hocfacitfiscusinRepublica.Exhauriunturuidelicetpriuatorumciuiumopes,cumfiscusturgescitpecuniis,utpotequae&uectigalibus,decimis,atquemillealiisexactionibuseciuiumpecuniacorrodunturfit.Hocproptereaarbitror,quodnimiamprolectetinsehumoristerreiquantitatem.~~Licetetenimhocanaturaoptimecomparatumsit,utisanguisnobiliorlienisofficioasuccismelancholicisdepuretur,attamensihos,uelomnes,uelplerosquelienattrahat,nutrimentumsimulsubtrahiturmembris,cumsanguisreliquusspirituosusnimis,subtilisque,hocdetractosit,&consistentiampersesolumefficerenequeat:autetiamquodlienisaccretiopororumeiusdemadimpletioneminspissationemquedicatorum,utinihilautparumadmodumsuccimelancholiciadsetraherepossit,cumspongiositatemamiserit,atquecummelancholicacorrodentesautexedentesuireshabeat,membraipsanimiamelancholicihumorisquantitateexedantur.~~Ergoquilienemabobstructioneseruauerit&excrescentia,illeeundemcontinueritinofficio,effecerit,utnonsolumeffugiatmalum,sednequefaciatuisceribusmembrisquereliquis,quaepessimealiasabipsoafficiuntur.~~Sedesto,caloreinduratumlienemsanandumtibialiquisofferat,huicporrigefoliorumsalicis,Cassule&fragariedecoctionem,succumcrespini,consolidaeregalis,syrupumscolopendriae,florumtamarisci,praeparatamcumsaccharo&oxymeliteconfectionem,acriaamaraquesintomnia:~~namdulciaturgerelienemobstruiquefaciunt,hincnecessarioartusreliquitabeconsumuntur.Quodsiaestusinsignisadiunctussit,unguentumpotabile,quodadsanguinemcoagulatumaliasbibitur,autsyrupuspomorum,portulacae,Buglossi,Boraginisepotandus.CompactumobfrigussplenemDiacosto,Dialacca,Diacurcuma,radiceanonidis,nasturtio,radicumtamariscicorticibus,uinodeniqueinquoruscus,Cicere?Accapperinaradixmaduerint.Humoresiforsanpeccauerit.quoduixtamenfierialiquandoposseexistimo,Mumiabibatur,aquaque,inqualaurus,Aristolochia,sassafrascoxeritautpropineturuinumAzarites.~~Quomodocunqueuitiumfaciat,aquachalybeataprodest,electatiumeferriscorea,uitriolioleumutrumqueatqueetiamquispiritusartechimicaeuitriolodistillatur,quodCelsummouit,utdiceret,fabrorumcaneslienesnulloshabere,autexiguos,quodaquamplerumquepotent,chalybeatam.Excerpeadmorbumoblatum,quodmaximefaceretibiuidebiturexsupradictismedicamentisremedium,admiscemomentumnostraemedicinaeCatholicae,aegrumpersanari,telaudemindemercedemquemereri,mesecretissimauerissimaquetibimedicinaeoccultiorisarcanareuelasseuidebis.~~CaputXxi.Siquandorenesofficiumsuumnegligunt,mitumestquotcalculorum,arenularum,stranguriae,acaliorummorborumgeneracausent.Omniaindifferenterremediumnostrumsanatcumuehiculotamenquodnullomododulcesitautamarulentumetiam,uerumsubacre,aperiens,emolliens,acserosum.Sicalorepeccetur,fiatidserolactiscaprilli,aquametallica,quaefrigidamuimhabeat,acosnoncontrahatsibibatur:qualisestuitriolatanitrosa,&quaealumencontinet.CereuisiaBelgicaueltenuiillaBohemorumquaealbaabipsis,licetCastaneicolorissit,nuncupatur.AutdecoctoAlkakengi,florumfabarum,miliisolis,fructuumspinaeacutae,inquotrochisci,caphurae,electuariumDiaspermatonautsaxifragiaeTrallianifuerintdissoluta.Frigusitaemendaturinrenibus:deturmedicinanostracumsalePolypodii,genistae,lumentorum,fabarum,HypericiAnonidis.OmniadiluanturinsanguineHircineoserolactis,autuinoHalycacabi,porriganturqueuelutcertissimaindubitataquerenumfrigorelaborantiummedicamenta.~~HumoremnimiumpuluereAstacinorum,corticiscassiae,Balaustiorum,mandibularumluciorum,Schaenantos,electariiducis,lithontribon,mosciterrestris,cochlearumLimacum,mirrhaerubrae,pentaphylli&similibusabsorbemus.Simorbicausaorigoqueestsiccitas,medicinanostraporrigaturcumsuccorapani,lactepapauerino,Oleoamygdalorum,Ptisanasuccoparcetariaeaquamelonum,cucurbitarum,testiculorum,acuumautpetrosilini&cerefolii,nisiaegerEpilepsiaepericulosubiiciatur.~~Quodsibilemrenesiamamandauerintaduesicam:~~coquanturfragaautfructusIdaeirubi,cumpulpapassularum&ficuum,portulacae,cucumeris,urticae,solanihortensisseminibus,&indecoctohocautalteroilloquodlagopiuocant,autinemulsioneequatuorseminibusfrigidismaioribusnostramedicinapropinetur.~~Sinpituitamuesicaconceperit,misceatureademoleosuccininucismoscatae,Rhenanouino,quodBacharacenseuocant:namilludspecificaquadamuiUesicamfrigidamcorroborat&pituitamexturbatamplius,quamullumaliudmedicamentum.SimelancholicosuccoimbuaturhocUiscus,deturmedicinanostraeuinocretico,inquopistachia&eryngiiradixfuerintmacerata.AutiurecarniumUulpinarum,cuioleiterebintinaeguttaealiquotadiiciantur.CaputXxii.~~Immanitasdolorum,quaeexuterideprauatiaffectionibusnasciturspecimenprebet,quasiuiscushocsemeloffensumnunquamrestituipossitintegraepristinaequesuaesanitati,atqueitalongoegotemporesensi,quoduiderem,medicamentaquaeadhiberisolentamedicis,nihiladmodumautparumefficereposse:~~utideEpilepsiaiamacParalysianteaestdeclaratum.~~Namcapitisacuteripersimilesaequalesqueomninomorbisunt,sispectesadmalignitatemeffectuum,ecausistamencontrariisplurimumoriuntur,uerummedicinanostraamorboquouisliberatuterum,dummodouehiculisaccommodatisadnaturammorbi,sicutdecantatumestiamsaepius,propinetur.~~Infrigidisergomatricisaffectibusdeturcumabrotano.Petasite,granissesani,costo,Nepita,Iua,sesali,serpillo,Leiocorone,angelica,Teucrio,radiceeryngii,BaccisLauri,Castoreo,Malabatro,Bdellio,Sagapeno,Borace,sabina,satureia,trifolio.InCalidis,Oxycanta,Scariola,Oxalide,Styrace,Diaclibano,Trypherasaracenica,spondio,Palmulaimmatura.Inhumidis,sumach,Amarantho,costo,Bursapastoris,sassafras,Acoro,Karabe,Phyloniopersico,requieNicolai.Assafoetida,beniouinoAlipta,ladano,GalliaMoscata,moscoquerno,boloarmeniaco,Haemathite,&similibus,quibusuisinditaest,sanguinem&humoresomnesconstringendi.InsiccisCalendula,Satirio,smirnotanaceto,dictamno,origano,Carica,fumaria,Gladiolo,&quaeadpartumfacilereddendum,expellendassecundinasautmenstruaobstructapromouendacommuniteradhibentur.Inimplicitis,commixtiofitmedicamentorum,quaetamadcalidosquamfrigidos,siccos,quamhumidosmorbospropellendosualent.SiueilludfiatinformaApozematis,Roob,Looch,TrochisciElectarii,Syrupi,Trageaetabulaesiuealiaaliquaforma,quaeaptauidebituradmorbistatum,autuoluntatemeiusquiaegerest,maximeaccommodata.~~&cumillisomnibusitacommixtisacspatiodierumquindecimegregiefermentatis(utloquimur)medicinanostraexhibetur,sibilemeffusamintestinacontineant,deturmedicinanostrainaquahordei,quaeuimtraxeritefolissalicis,Oliuaeautseminumfrigidiorumaddaturebullitiospodii,diacodium,intybus,thapsus,uerbascum,terralemnia,&quaepungentissimamillamdissenteriaeimpressionem,quaediuadmoduminhaereresolitaestintestinis,poteruntabolere.~~Ubiilludfueritpituita,proderitdarehocremediumcumuinoabsinthii,Conyzaeautsaluiae,simelancholia,daturcumAltheae,AlceaePassularum&spinachiaedecoctione.ArtuumiuncturarumquedolorecapitissiuecerebriintemperiesecundummedicosPhysicosqueomnesexoritur,itautcausadolorisartuumcerebrumdicipossit,&doloripseeffectuscerebriintemperati.Hinccuratocerebroartusquoqueaciuncturaecurabuntur,quomodosciliceteffectuscessant:siquandocausaeprotinusauferuntur.~~AttamenTopicisetiamdissoluendaestmateriaGypsea,quaedistillataecerebroinartubusipsisiamlapidisinstarestcoagulata,namalteraillacuratioistudtantummodopraebetcommodi,utdefluxusnouiecapiteinartusprohibeantur,istauero,utquaeiamantedefluxerant,haesitantqueinmembris,&doloremcausant,dissoluantur,acuiattractiuapostmodummedicamentiHeracleicuteintegraperporosextrahantur,taliasuntinaffectibuscalidisCataplasmata,quaeexMandragora,solano,Hyoscyamo,bismalua,sambuco,lumbricisterrestribus,parietaria,lente,palustri,medullapanissiliginacei,mucaginibusCydoniorum,Psillii,lini,Fenugraeci,Altheae,axungiaanguillarum,gelatinaesquammispiscium,&similibuspraeparantur.~~Infrigidisoleumsaponis,uinaceorum,salismaritimi,delateribusmelliscerae,Galbans,Castorii,piperum,&quodelapidibusstillatitiumadnosexAlexandriaasportatur.NamilludsolumegoPetroleinominedignumesseiudico,quodaliaomniapartimsuppositasint,partimalioquinhocAlexandriacomultumimbecilliora.Inhumidisadmoreanturperpetuolinteacalida.Quaeodoreimbutasintthurismasculimastichis,Galbanisulphurisuiui,qualisscilicetextrahitureminera,namquiiamignemuelsemeltantummodoestexpertus,desiccatiuamacmaximesubtilemsuamproprietatemexhalauit.Homototusinhumeturinfrumentirecentisgrandicumulo,itautnilpraetersolumcaput(gratiarespirandi)exerat,reliquaomniafrugibuscontegantur.Possuntsacculiexmilioustulato,furfuremacro,saleassato.BaccislaurisiinoleocoquanturEuphorbii,&calidissimelocisdolentibuscircumponantur.Insiccis,fotusadhibenturautetiambalneaexoleooliuarum,amygdalorum,Nucleorumauellaneorum,exlacteetiam&aquampluuiainaquacoxerintueruecumcapita,usquedumbalneumexipsiscontraxeritingenitamuiscositatem.~~Uerumistisomnibussupersedendum,cumsolamedicinanostrasufficiat,dummodointracorpussumaturadcoagulatoshumoresinatubusdissoluendosexpellendosque,autsicoagulatinonfuerintprotinusabsorbendos,&roburinsigneneruis,uenistendonibusmusculisadiiciendum.~~CaputXxiii.Hisegocomplexusuideortotiushumanicorporisplerasqueuelomnesetiammorbosasaffectiones,nequeullumquismihimorbigenusinueniat,quodhucaliquomodoreferri,&exallegatisremediisnequeatpersanari.SuperestutdeDositantummodo,quaintracorpushumanumsumendaestmedicinanostra,pauculadoceamus.~~Primumesto,falsissimamillamesseopinionem,queuulgocircumferrisolet,medicinamhanc,siultraiustissimamacscrupulosissimepensitatamDosimsumatur,officereadmodumsanitatihumanae,quin,imoplane,eosquinimiumsumpserint,enecari,namhocquidemaccideret,simateriamedicinaeuenenosumaliquid.Narcoticum,corrosiuumautaliquaaliaqualitatenaturaehumanaeinimicumcomplecteretur,qualesillaemateriaesunt,quasipsiidoneasesseexistimantadmedicinamhancadmirabilemconficiundam,Antimoniumscilicet,Arsenicum,Hydrargirum,siueilluduiuum,utinascitur,manserit,siueadmixtionecorrodentiumsalium,utiinsublimatofit,siueignisregimineenecatum.Uerumlongeabestamedicinanostraistamalignitas,nonturbatuiscera,autpurgatceuColocynthis,Agaricum,Tithymalus,Elaterium,noneroditautqualitatehostilioffenditspiritus,utimineraliafaciuntistorum,quaesanetutoassuminecdebentnecpossuntinhumanacorpora:sedamicissimaestutilissimaque&maximaaffinitatenobisipsisconiuncta,itautnonsolumceucibireliqui,quibusuescimurindies,sumiproportioneeademualeat,uerumetiamuiuereomninononpossimus,nisieamesculentispoculentisuenostris,quamuisindigestamadhuc,admisceamus.~~UeruntamenDosiscertaadhibendaest,nepretiosissimamedicinaprodigenimisacinutiliterabutamur,cumfrustrafiatperplura,quodpaucioribuspotuiteffici.~~Respiciendumergoestadaetatemfexumqueaegroti,necnonquoannitemporemedicinaadhibetur,hocuiso,remediailla,quipushaecadmiscendaest,praescribantur,mensuraillaacpondere,quodecettaliaetate,talitempore,personaetali,eadempropinare.Secundumistarumponderapondusetiamnostraemedicinaeestmoderandum,utsiuidelicetrobustoalicuidecoctumdeturlibraeintegraeherbarumeiusmodi,quaeadmorbumipsiuspropulsandummaximeualent,huicscriptulusetiamintegermedicinaenostraecumpraescriptodecoctodetur.~~Silibramdimidiamimbecillioritantumdateconueniat,scriptulustantumsenisseugranadecemeruntadmiscenda.Sitresunciaesufficiunt:tribusunciissufficiatgranaquinquetantummodoadmiscuisse:haecenimproportionecexcederequantitateadmodumnequenimiumetiamimbecillisesseuldetur.dereliquisidemestoiudicium,cumponderasingulapersequisuperfluumesseuideatur.Utquaeiis,queishaecscripsimus,iamantemultumcognitaessedebent,autcerteignorataetiamfacillimeaddiscantur.TaceoiametiamabHeurnio,Fernelio&aliis,utantiquiorespraeteream,adnauseamusqueessetractata,quostudiosumlectoremablegatumuolo.CaputXxiu.Cuminprincipiohuiuslibriantedixerim,materiammeaemedicinaeunameandemqueessecumilla,exquaChymiciaurificumillumlapidemPhilosophorumfabricareconantur:~~imomedicinamhancmeamatqueipsumlapidem,nullaaliarequampreparationedistingui,nonabsremefacturumexistimo,sidixero,quidsentiamdedictolapide,quiduiderim,imoquidmeismetmanibuscontrectarim,utnobilissimaindeuerissimaqueillaChemiaearsabodio,quodnonnaturasua,sedpropterartificesPseudochemicos,quipessimeartenobilissimaabutuntur,contrahit,uindicetur.AnnopostsecularemproximumtertioaestatemedicaRomainGermaniam(patriammeamscilicet)mihiredeunticoniunxitsequidam(itinerisopportunitateductus,utiarbitror)maturussane,prudens,acplenusmodestiauir,staturaiustoaliquantulumexiliore,caeterumhabitucorporisobeso,colorerufo,acquioptimumtemperamentumpraeseferret,Barbacastanealarga,tonsaqueadmotemgallicum,uestituserico,uilloso,nigro,&quiramusculosquosdamfloresqueexprimeret,quemadmodumpannieiusmodiuillosi,serici,utplurimumelaboranturfamulocomitatusunico,&quiobpilibarbaequeruboremegregiumuelintermillealiosfacileagnosceretur,nomenhomini(dummodouerumnomenmihidixerit)AlexandroSetonioeMolia(regnumilludestacInsulaOceani)oriundo.~~Initineregerebatsesequidemmodestissimumnequeparticularemaliquemunquamcibum,nisiquototauescebatursodalitas,postulabat,nequeullumsuperbiae,iactantiae,autprodigalitatisedebatsignum.Attamencontendicumcauponibusprosolutionesymboli,utifitaliasinItalia,nonuolebat,uerumerogabatliberaliter,quicquidipsiexsoluisibiabhospitibuspostulabant.Mediolanitantum,ubiacustodiis(quaeipsaruminueteratapetulantiaest)plusiustosolitoqueextorqueriuideret,stomachatusresponditaliquantulum,quaehaecinipsaItaliabarbaries?Quaeratioexterosdiuexandi?OrbemtotumChristianumperagratussum,nusquamueroexactionemadeoindignamsumexpertus.Certesiclitellasrefertasnummisaureisgestaremmecum,neteruntiumquidemnequissimishiscehominibuserogarem.UbiBasileamperuenimus(uenimusautemnaui)quamTiguriconduxeramus,rectatendimusadCiconiamauream.~~tumille,heusinquit,annetibiinmemoriamuenit,quibusconuitiisAlchymiamAlchymistasqueomnestotoitinere,sednauigationepresertimultima,lacesseris,&quodegononargumentis,sedexperientiaPhilosophicameresponsurumtibiesse,promiserim.~~Atquinonoccidentemuidebissolemantea,quamreipromissaeueritatem.Unumtantummodoexspectohominem,quemtecumspectaculihuiustestemcuperemadhibere.Uirumeximiumomniexceptione(utloquimur)quominusfidemilliaduersariihabeantpraestantiorem.~~Accersiturergouiraliquisnobilis,quinonnisiefaciemihicognoscebatur,habitabatisnonproculaCiconeaaurea,uersusqueplurimitumfrontispicium,tumpenetraliaaediumipsiusexornabant,audiipostmodumIacobumillumClarissimumexIatroPhysicorumcornucopia(domoscilicetZwingerorum)fuisse.~~Hoccomitatiaurifabrumaccedimus,instructiuasculoterreotriangulari(crucibulumnominant)quoUulcaniiartificesmetallaliquefacereconsueuerunt,sulphurecommuni,aclaminisaliquotplumbeis.Quaeomniadictiaurifabrimanu,autnostracoempta:abAlexandrouerointactaerantibiprimoimperat,succendaturignis,sulphuracplumbummutuauicissitudinefusoriouasculoimponantur,omniaaccutatofolliumflatuconfundantur.Ipsenihilattingere,sednobiscumcolloquiperquamfamiliariter.Ubihoraequadranseffluxerat,hem,inquit,Dominischedulamhancinplumbumfusum,siuultis,iniicite,accauete,neinipsumignem,ueruminipsiusuasculimedium,proiiciatis.schedulaillapulueriscuiusdamponderosissimi,pinguissimi,Citrinihabebatpauculum,quodinacuminecultriuixlinceisoculisconspiciebatur.Facimus,suspensieuentufuturaerei,&(utuerumfatear)ipsoThomaincreduliores,attamenubialiumadhucquadrantemhoraemateriesistaefferbuerat,ignitoquefueratcommixtaferro:effundite,inquit,quicquidiamrestatinuasculo,obtemperamus.Sedanteomnesmanumadhibetaurifaber:effusouasculononampliusplumbum,sedaurumpurissimumreperimus,&quodpostexaminaaurifabrorum,multisparasangisaurumUngaricumautArabicumsuperaret,nihiladmodumimmutatoplumbipondere.Admirariomnes,stupere,uixsibimetipsiscredere.Ipseuultuhilari,orecompositoadrisum(quialioquinmoserathominis)itonunc,aitmihi,rationibusargumentisquetuisscholasticissyllogizaprolibitu.Ueritatemuides,acexperientiam,rerumomniummagistram,nontuorumtantummodoargumentorumindeabscindiadictoilloaurocuratparticulam,quammemoriaelocoZwingerodonat.Undeegoredditusaudacior,utmiquoqueuestigiumtantinaturaemiraculisuperesseuelit,rogo,annuit:Partemillampondocirciterducatorumquatuormecumaufero,perpetuumtantispectaculinonexpositisaneoculisuulgitestamentum.Quidhic,quodmordeas,habesZoile,uiuoego,&uiuumpraebeotestimoniumtantaerei:~~Zwingerusuiuit,quitestimoniumetiamnonabnuet,siinterrogeturabiis,quidignisunt,adueritatemhancmaximamcomprobandam,uiuitipseSeton,Setonisfamulus,quorumhicinAnglia,illeinGermaniaenostraeuisceribusdiciturhabitare.~~&niuerereroffenderehomines,imoheroes,diuos,semideos,locaquoqueubiuterquehabitat,quemadmodumaudii,addidissem.CaputXxu.Quiinluceadhuctantacaecutiunt,&impossibileaestimant,utarteChymicaaurumefficiatur:hispotissimumrationibusadopinionemsuamconfirmandam,&labefactandamomnemexperientiamutuntur:rarissimi,aiunt,inuentisunt,quiarteeffecetintaurumexattentantiummyriadibusplurimis,imoforsannulli.Arsuero,utpropataacuerasit,uelsemper,uelplerumqueproducateffectusnecesseest.ErgoChemia,quaeaurumefficiendiarspraedicetur,sialiquidinhocgenerepossitefficere,uelsemper,uelplerumqueeffectussuosconsequeretur.Quodcumnonfaciat,consequensilludsequiturnecessario,illamnullamessenaturasua,uirtutemquenullamhabereadaurumuelargentumefficiendum.Cumnonentis,utloquimur,nullaeprotinusdenturqualitates.IterumarsChymicauelestnaturalispotentia,uelhabitussiprius,ergocommunisomnibushominibus,sialterum,ergoprompte,faciliter,&utplurimumoperatur.SedutrumquedeestAlchymiae.Ergononsolumperillamaurumefficinequit,uerumetiamnullomodoarspoteritappellari.Tertioquaespeciedifferuntseuformasubstantiali,inseinuicemnequeunttransmutari.Quartoadgenerationemperfectorumtriarequirunturnecessario,nimirumagens,patiens&ipselocusetiamgenerationis,secusinimperfectis:aurumrerumomniummetallicarumestperfectissimum,ergotriailla&adgenerationemipsiusetiamrequiruntur.DemusiamAlchymistaspossehabereagentem,patientemqueaurimateriam,locumtamengenerationis,cumsitinuisceribusterrae,nullomodopoterunthabere.HasrationesallegantChassaneusinCatalogogloriaemundi,Cardanusdeuarietatererum,librodecimo,capitequinquagesimoprimo,AureaarmillainuerboAlchymia,GregoriusdeUalentiainSec.secundaeSanctiThomaedisputationesexta,Quaestionedecimatertia,deuanisobseruationibus,PetrusBinsfeldiuscommentarioinlit.C.deMalef.&Mathem.&quidoctrinameorumsequuntur.~~HisitapositisfundamentissuperstruuntNeoterici,artisAlchymiaestudium,sidirigaturadfaciundumuerumaurum&argentumexmetalloinferiori,uanumesse,ReipublicaeatqueadeoipsisAlchymistisnonpericulosumtantummodo,uerumetiampernitiosum.Legibusipsisprohibitum,cumAlchymistaeuelHaeretici,uelMagi,uelfalsaemonetaecusoresutplurimumessesoleant,istadocetEymericusindirectorioinquisitorumpartetertia,titulodesignisexterioribus,perquaeNicromanticiHaereticidignoscuntur.~~FranciscusPegnalocoeodem,Glossal.unicaelibrodecimodethesauris,Oldradusconsilioseptuagesimoquarto,Panormitanuscapitesecundodesortilegiis,IoannesAndreasinadditioneadSpeculatoremtitul.decriminefalsi.UndeuersusadictoPegnarelaticitatoloco."Arssuspectaprobis,arsipsainuisaquemultisInuisosetiamcultoresefficitartisMendaces,addo,multimanifesteuidenturQuiseipsotaliosquesimulfrustranturinertes,Dum,rerumuerterespeciestentant."Adprimumeorumargumentumquodattinet,cumproptereaAlchymiaeartemnullamesse,nihilqueinmetallorumtransmutationeefficereposseexistimant,quodarsunaquaequeuelsemper,uelplerumqueeffectussuosconsequatur.Alchymiaueroecontrautplurimumfallat,quamrarissimeuerointentionesuapotiatur:Dicendumest,maioremabsquedubioesseuerissimam,sedinminoresupponi,quodprobaridebebatrationibusfalsumenimest,Alchymiamullounquamtemporeuerosartificesfefellisse,tantumabestutidsemperuelplerumquefaciat.Pseudochemistasueroignarosqueartisignorantiaepoenasdedisse,&spesuapotirinonpotuisse,nequaquamconcludere:idcircoartemfalsamesse,quodignariartisartemipsam,quamnoncallent,nequeantexercere:~~haudsecusacsiquisAstrologiam,Arithmeticam,Musicamproptereaneget,esseartes,quodrusticusharmoniamnesciat,autnumeros,autcoelestiumorbiumreuolutiones,quinimolongiusadhucabsuntabarteChymica,quihodieseChemistasdicunt,quamascientiisrusticus,quasenumeraui.~~Uerum,aiunt,Chemiauelnaturalispotentiaestuelsaltemhabitus,actuumfrequentationenatus:nonprimum,cumalioquincommunisessethominibusomnibus:nonsecundum,namaliasprompte,faciliter,acquasisemperoperaretur.Atquesemperillamoperarifacilemque(oculatustestissum)assero,sedapudeosquioperarisciuntsecundumartem.Reliquoslaborareinuanum,nilmiroramplius,quamrusticumnonposseuelcaneremusice,uelnumerarearithmetice,uelsphaerarumcoelestiumintelligeremotus.Licetagriculturaerusticanorumquealiorumoperumperquamdoctussit,cumunusquisqueinsuatantumarteexcellerepraesumatur.Quaespeciedifferunt,nequeuntinseinuicemtransmutari.~~Nequehocsimpliciteruerumest,cumhisfallat,quaespecielicetdifferant,nontamenomninodiuersashabentoperationes,sedeasdemineotantumdifferentes,quodquaedamimminutas,immaturas,imperfectasqueeasdemhabebant,aliauerointegriores,perfectas,omnibussuisnumerisabsolutas.~~Itasehabentadaurumautargentummetallareliquanamquasoperationesaurumhabet,liquescerescilicet,ducimalleoautforcipe,graueesse,fulgereresistereignibus:illaseasdem,seduitiatas,imminutas,utdicammelius,nonadeoperfectashabentmetallareliqua.nitentquidem,grauiasunt,resistuntignibus.Sednonadeo,nontamdiu,utaurum,ducuntur,sednontamtenuiturliquescunt,sednontota,uelsaltemnontamprompteacfaciliter.Hincbeneficioartis,utimperfectateliquaeleuaripoteruntaddebitamperfectionem,quanquamnonars,nisiorganice,sednaturaprincipaliteroperetur.QuemadmodumMedicus,quiomniartesuanihilaliudefficituelintenditetiam,quamiuuarenaturam:utioperationessuasnaturalesdebiteexerceat:~~impedimentaremouendo,acaddendonaturaedebili,quaeadeamconfortandammaximeuidenturesseoportuna,taceoillos,siueanatessiueauesaliasIndiaeulterioris,quaeinarboribusenascuntur,nonneibimetamorphosisrerumdifferentiumspecieinpropatulo?~~Nonnepossibilitasiamreductainactum,&commutatiorerumuegetabiliuminanimalia,quaeduospecielongiusquammetalladifferunt,ibifactaest?Ubiecacuminibusarborisuolucresenascuntur.Adgenerationemperfectorumagensrequiritur,patiensatqueipselocusgenerationis,nonsufficitenimmaternumpaternumquesemenadproducendumanimal.Nisimatrixnaturalisacdebitatalisanimantisgenerationiadhibeatur,fateor.Sedquiobsecroaffirmareausint,matricemnosmetallorumhaberenonposse,cummetallagenerenturinipsaterra,terraautemnullibi&anullononhabeatur.~~QuocircacumilludtantumdeesseChymicisaestimentadaurumautargentumuerumefficiendum,quodomnibusomninohominibuscommuneest,nihildeesseomninofateanturnecesseest,quominusaurumaChymistisueris,&quiartemcallent,efficiatur.Euersisfundamentisigitur,quisuperstructumaedificiumsartumtectummaneat,nonsatisuideo,quoenimmodostultumilludautuanumappellaretur,quodsecundumnaturaeordinemfieriposse,atqueomninofierirationibus,&experientiademonstraui?~~Quomodopericulosumhocautpernitiosumreipublicae,decuiusutilitatenemoest,quidubitet:dummodoilludipsuminnaturaesseautesseposseintelligat.Quodidcircononabunatantumurbe,sedtotoorbetotuotisexpetitur,totlaboribusquaeritur,totexpensisacsumptibusinuestigatur:anindepericulumacperniciemolfaciuntforsitan,quoduenenisutunturrebusquealiiscorrodentibusChymici?Ueruminomniumpharmacopolarumofficinishodiereseiusmodicorrodentesacdeleteriaenoninueniunturtantummodo,uerumetiamsaepissimealiismedicinaesyntagmatibuscommiscentur.Ergoofficinasomnespharmacopolarumomniumtanquampericulosaspernitiosasquereipublicaedeportabunt.AddoquodhisuelunquamuelraroadmodumueriAlchymistaeutantur.Anideo,quodAlchymisteHaereticisuntutplurimum?Sed&hocfalsumest.NampluresegoChemistasnouiCatholicos,sacerdotes,monachos,quamHaereticarumopinionumpropugnatores.UndeabosoreartisaliquoAlchymiacucullatadementiaappellatur.~~Quodadmagos,quiilludcalumniantur,autmendacesseadmodum,autignorantesartisostendunt,namsiuelalimineipsamartemsalutauissent,legissentutiquequantotimoreamorequeDei,quantaquecaritateergaproximum,quoZelopietatisispolleredebeatquialiquidproficereinarteChymicacupit,quecertemagiamnullomodosapiunt,utquaeabiuratDeum,Diuosque,&intentionemuixaliamhabet,quamutcacodaemonemadiuuetinhominibusautperimendisautdepauperandis,autaliaaliquarationeaffligendis.~~Glossamlegisunicaehucattrahuntpercapillosquodammodo.NamdeChemistisillanehilumquidem,seddefalsariis,utlexipsaetiam,loquitur.NonChymicifalsumcommittunt,sedPseudochymici,nonquiarteutunturlegitime,sedquiabutuntur.Quodsiabrogareremuelintquampiamobabusumrei,primocurnonratioeademmilitat,nequisinposterumcolatuineas,autuinumetiamimportetaliunde,ceuolimfecisseGermanosscribitTacitus;cumtantusuiniabusussit;tantatamqueenormiascelerumgeneraexuiniabusu,ebrietatescilicetaccomessationibusquotidieoriantur?CurcumAeneaSyluiononabrogantcoelicumilludacDiuinumplaneEcclesiaedecuscoelibatum,cumadeoturpiterillopluriminominetenuscoelibesabutuntur?Quid?Ipsumcuradhucsustinentmatrimonium,cumtotadulterimatrimoniiscilicetabusores,inueniantur?SedegregioshosDialecticosequidemadAlphonsumPisanum,societatisIesuTheologumablegatosuolo.Ibiresponsumquaerant,libellodecontinentia&abstinentia,numsequelaeorumargumentatioqueprocedereualeatdumconcludunt,obabusumrei,usumquoquelegitimum&temipsamemediotolliposse.Explosisigitur,quiaPegnacitantur,uersibus,tumquiainsulsiineptiquemsunt,tum,quodnihilpraetermendaciumcalumniamquecontinent,hosce,sinonelegantes,saltemuerissimos,substituamus:"Arsdoctispercharauiris,inuisaquestultisPercharosetiamcultoresefficitartis.ScilicetingenuaquisuntdestirpesophorumUeraxHermetissoboles.haecnesciafalsi,PauperieeximadignosadsyderatollitDiuitiis,rerumspeciesconuerterenoscit,Quiseipsosaliosquesimulfrustrantur,opimisDitespollicitistantum:nonnominedignorHosChymico:sicnonBrachmanes,littoreinIndoRelligionecoluntquifalsanuminafalsa,Iuresacerdotespoteritquisdicere.SicnonUtpatet(heunimium)factisexturpibus,esseTonsorquisquepotestMedicus,temerariususqueSitlicet,&medicisseseingeratundiquerebus.Epilogus.Eruntquiaccuratammethodidescriptionemhicameinseridesiderabunt,quascilicetmaterianostraagnitapraeparariacperficidebeat,utiuellapisPhilosophorumaurificus,uelmedicinanostrauniuersalisefficiatur.Queishocresponsumuolo,lapidemPhilosophicum&effectuseiusmeuidissequidem,imoetiammanibuscontrectasse:tummateriam,exquaconficidebet.Probenoscere;uerumdemodopraeparandiautperficiundieandemnihilintelligereprotinus.~~QuodadmedicinamCatholicam,meconfecisseiamillamsemel,usumqueessenonsinelaudeacfoenore,confecturumqueDeoadiuuanteiterum,acomnibus,quiidamepetierintcommunicaturum,uerumconsultumnonuideri,utarsipsametpubliceatqueindifferenteromnibusexponatur,licetutinamexperiripossentomnesanimimeibeneuolentiamacliberalitatem,sedimpediorgrauissima,nequehoclocoexplicandaratione.~~Quareuthiscontentisint,eosobsecro,cumpraecipueadeoclarusinhocopusculomeofuerim,utPhilosophumnihilexistimemineodemposselatere.FaxitDeus,uthiclabornostercedatadmaioremChristigloriam,adChristianorumomniumutilitatem,Describentisincuriauelpotiusinscitiahuicopusculoirrepserunt,haecpossuntnotari.InEpistdedicat.colum.8.Iin.Ii.leg.Adyanthum.ead.lin.penult.leg.Regium.colii.12.lin.17.leg.autor.pag.8.lin.7.leg.captabilem,ead.lin.penult.leg.hydrargyrium,pag.14.lin.6.leg.profecerunt,pag.21.lin.21.proinareasitam,legemarcasitam.pag.23.lin.5.leg.Cerberum,pag.29.sin.21.leg.Hesperidum,ead.lin.penult.leg.dimidia,pag.33.~~l.~~n.18.leg.sine,pag.35.lin.19.leg.medicina,pag.45.lin.15.leg.hydropisim,pag.50.lin.7.leg.radicis.pag.51.lin.14.leg.Alkermes,ead.lin.25.leg.posca,pag.53.lin:22.leg.Cassutae,pag.55.lin.2i.leg.limoniorum,pag.56.lin.6.leg.raphani,ead.lin.7.amygdalarum,ead.lin.leg.parietariae,ead.pag.lin.9.proacuumdeletopriuscommate,legeauium,pag.60.lin.9.leg.supposititia.AcUerborumMemorabilium,QuaeInhocoperecontinentur,secundumAlphabetiliterasdistributus.Arithmeticisueronotisquasappinximus,capitum,nonfoliorumnumerumdenotamus.A.Argumentaquaeafferrisolentadlabefactandamueritatemmedicinaecatholicae,diluuntur.13Argumentaquibuscommuniterprobaturimpossibilitas,producendiaurumuerumacbonumarteChymicadiluuntur.25Aurum&argentumincombustibilia,&quare.14Aerinterstesinterignem&remcalefaciundamquampiamimpediteiusdemcombustionem.15.Aquaundedicta.11.Arthemisiaeherbaeuirescognitaeprimum&publicataeperArthemisiamCariaereginam.InEpist.dedic.Auicennaeregisstudiummedicum.ibid.ArabumrexEuanthesueritatemMedicinaeCatholicaelibrointegroesttestatus.1IdemfecitAlcmaeonrexBabyloniae.ibid.Aqua&ignicurinterdicebantRomaniantiquitus~~.3~~AniescurMartisacer.9.B.BerithSalmonaeHebraeideuniuersalimedicinatestimonium.1Bragmanum&regniChynaeciuiumdeuniuersalimedicinaopinio.ibid.Eorundemritusindeflendaamissahacmedicina~~.~~ibid.C.Cordialiumpassionumremedia.16ConsensusomniumpopulorumueritatemostenditmedicinaeCatholicae.1Cerebriaffectionumomniumcuratio.17Conditionesmateriaemedicinaeuniuersalis.3Applicatioearundemadelementa.ibid.CubicafiguraquiddenotetapudAegyptios.12Curatiopercontrariaansempernecessaria&quomodo.13Calculorumacarenaecuratio.21D.Definitiomed.uniuersalis.DracocustoshortorumHesperidumquidMythologis.11DemocritusprimusususestboloArmeniaeinremediis.13DosisobseruatioinconfectioneMedicinaeuniuersalisimpossibilisquidem,sednequenecessa¬ria.15Dosismaiorinexhibitionemedicinaeuniuersalisiamconfectaenihilhabetpericuli,utquidamaestimant.23E.Epilepsiaeremedia.17Elephantiaeremedia.ibid.Elementorumnominequidauthorintelligat.2EffectusMed.Uniuersalis.ibid.Elementaueteribusprodishabitaacculta.5Elementasecundumtotumaeterna.11Elementainsuntparticularimodo&formaliterinmetallis.~~14~~Elementainaurofactasuntunumquidhomogeneum,&simplex.ibid.F.Ferrumplerunque,nasciturinminerissaxeis.9G.GentiusrexIllirimedicinamexercuit.Epist.dedic.Gallipoetaetestimoniumdeuniuersalismedicinaemateria.~~3~~Genitalespartescoeliquaenamueteribus.10H.HypparechiregisBabyloniaedeMedicinaeuniuersaliopinio.1HermetisGraecorumpontificis,regis,Philosophi:deuniuersalimedicinatestimonium.ibid.HiarchaeChaldaeiopiniodeeadem.ibid.HircuscurMartisacer.9HydraLernaainterfectaabHerculequidMythologis.11Hepatisremedia.16Historiaauriueri,factiarteChymica.24I.IupiterquidMythologis.5Iunoquid.ibidIupitercurfingaturaSaturniuoracitateliberatus,&quodhochodieadhucfiat,semperquefuturumsit.7Ignisqualitasacconstitutio,quoMedicinauniuersaliscoquendaest.15Intestimorumremedia.22K.KyrannidisregisBabyloniaedeUniuersalimedicinatestimonium.1L.Lieniscuratio.~~20~~LienemfiscocomparatTraianus&quare.ibid.LysimachusrexMedicusinsignis.Epist.dedic.Lysimachiexcellensrobur.ibid.LeonisHebraeideUniuersaliMedicinatestimonium~~.~~Lapidesomnesinprimainstantiaabsquesemine,seumateriaproximaexElementisgenerantur.7LunaquidsignificetapudMythologos.11Lunatriplex.ibid.LunaecharaterquidnamdenotetMythologis.12M.MithridatesrexPontiinsignisMedicus.Epist.dedicat.Idemmilesegregiusaclinguarumomniumperitus~~.~~ibid.MedicinaabsoluteasacrisliterisSapientiaetitulodecoratur.ibid.Medicinauniuersalisnonderogatparticularibus~~.~~Inpraefat.Medicinauniuersalisegetparticularibusprouehiculo.ibid.Medicinauniuersalisparticularesreliquasperficit&earundemeffectusdebilesalias,redditfortiores.Medicinauniuersalisnonagitexpressaqualitate,sedabditaui,&totasubstantia.Medicinaeuniuersalisueritasnequitprobaripercausas,sedaposterioretantummodo,siueperExperientiam.Praefat.Medicinauniuersalisexnullaaliarefieripotestquamexelementisinformibus&quare.2Medicinaeuniuersalis&lapidisPhilosophicimateriaeadem.~~3~~Medicinauniuersalis&lapisPhilosophicusquomododifferant.ibid.MetallageneranturexElementisinprimainstantia.6.14.Metallanonhabentsemen.ibid.Metallanonhabentmateriamproximamactudifferentemamateriaprimaseuremotaomniumcreaturarum.ibid.MetallorumgeneratioutifiatopinioPoetaeGal¬li.6MarsquidsignificetMythologis.~~9~~Mercuriusquid.4.11.Mercuriocurcoruussacer.11Mercuriuscurdepingaturcumserpentib.ibid.Medicinaeplurimaenonaguntexpressisqualitatibus,sedoccultaui,uelGalenitestimonio.13MorbiGalliciremedia.17N.NominumChemicorumquaeMedicinaeuniuersalismateriaeattribuuntur,explicatio.5NeptunusliberatusaSaturnocurfingatur.7O.OsthanisPhilosophiAegyptiorumdeMedicina.uniuersaliopinio.1OsthanislibrosesepulchroerutosDemocrituscommentariisillustrauit.ibid.OctaedrafiguraquidsignetAegyptiis.12PPhtysis&pneumonicorummalorumomniumIndex.remedia.18PlutonemliberatumesseaSaturniuoracitatecurfingatur.~~7~~PyramisapudAegyptiosquidsignificet.12Pulliexclusiexouisinfornacibusabsqueincubatione.15Pleuritidisremedia.17PodagraeacArticulariumdolorumomniumremedia.22Renummorbi&eorumcuratio.21R.Salomonisexperientiainremedica.Epist.dedic.SaturnusquidsitMythologis.6Saturnusnonestplumbum,&quare.ibid.Saturnuscurclaudicet.8Saturnusundedicatur.6SolquidsitMythologis.11Solischaracterquidsignificet&quare.17Stranguriaecuratio.20T.TespionisPersaedeuniuersaliMedicinaopinio.1TabulaHermetislapisLydiusopinionumomniumquaedeMedicinaeuniuersalismateriacir¬cumferuntur.4Terraincombustibilis.8TauruscurUenerisacer.10Taurusquomodocui&quaresacrificeturapudPersas.12U.UenusquidsitMythologis.10UenuscurMeretrix.ibid.Uenuscurfingaturnataexgenitalibuscoeli.ibid.Uerlenamundi.ibid.UenuseademquaeCeres.ibid.Uentriculimala&eorumcuratio.19Uesicaeremedia.21Uteriremedia.ibid.Uniuersalemcurappellauerithancmedicinamauthor.Praefat.Z.ZamolxidesPhilosophiAethyopiaedeuniuersalimedicinaopinio.1Finis.~~