CommentariorumAlchymiaeAndreaeLibauiiMed.D.ParsPrima,SexLibrisDeclarata.ContinensExplicationemOperationumChymicarumPrioreartisLibroComprehensarum,AdiectisFornacumEtAliorumUasorumFiguris,partimeximpressisantehacautoribus,partimaliundeacceptis,&exlatibulisofficinarumproductis.PraemissaEstDefensioAlchemiaeEtrefutatioobiectionumexCensurascholaeParisiensis,quaelicetuiderinolithancAlchemiam,sedQuercetanidamnasse,nimistamenfrigidedeartesentit,eaqueproponit,quaeinludibrium&ignominiamartissimpliciterpossuntconuerti,necsonantaliter.Pag.15.Antiturq.Alchymiaehiccaussaagitur,nonQuercetaniInDeoLaetandumCumgratia&priuilegioCaesareospecialiaddecennium.Francofurti.AdMoenumExcudebatIoannesSauriusimpensisPetriKopffii.ProDionysioAreop.AdSententiamProAlchymiaUogeliusInDedicatoria:Condolendumestplaerisquemiseris,quiproptersuamignorantiamacerbossealiorumIudicesatqueCensorespraebent.quiqueacutacaeteroruminuenta,proutignorantiasuadictatacerbecarpentes,cumleguntQuaeNonIntelligunt,scriptoremstatimcondemnant,nequeeosPudet,quodnecredarguere,necemendarepossunt,quaePutantmalescripta.Inseipsosigituriramsuamconuertant,sibiqueipsisacerbisint,quiperNegligentiamAltioraaddiscerenequiuerunt,quiqueadoctoribus,PetereDedignatiInDubiisSuisContabuerint.CtissimoRerumqueExperientiaExcellentissimoUiro,EtDn.Dn.IacoboBoncarsio;RegisChristianissimiinGermanialegatoordinario,Dn.&amicoofficiosecolendoAndreasLibauiusM.D.saluteminChristoplurimam.Cumadmeprimummolestusille,ingratusquedecontrouersiascholaemedicaeapudParisiensescumchymiatrisrumor,Boncarsinobilissime,peruenisset,&uidereturAlchymiam,antiquissimamillam,&praestantissimam,utilissimamquenecminuslaudatamartem,ore&calamoMedicorumGalenicaefactionis,indignisquibusdammodis,contumeliosequetractare,quanquamamici,utquideaderesentirem,iudicaremqueaperirem,soliciteflagitarent,cohiberetameniudiciummaluu,quamdenondumplenecognitisaliquidpronunciare,autinalterutrampartempraecipitanterinclinare.Quidenim,inquiebam,siParisuineosarmacorripuerunt,quiimposturis&uersutaquadamuafriciedemoliuntursanitatem&destruuntmagis,quamiuuant,insidiantesanimis&crumenisnimisadcredendumfacilium,qualiaportenta&tualiquandoadortusprofligareesconatus?Quidsiagyrticamillam&fraudulentammagicamqueparacelsiam,communibusomniumgentiumphilosophicarum,medicarumque&aliarumrectesentientiumtribuumsuffragus,seruatoassertoqueueraechymiaehonore&abantiquoexistimatione,repudiatamdamnarunt?AtquiinQuercetanumdiriguntur,utaiunt,machinae.Huiuschymiatriamperhibentursuisarietibusconcutere&subuertereuelle:aliquietiamuniuersamchymicorumprofessionempetiiudicabant.EgoueronecQuercetanuminmagnadignitateapudGallorumregemconstitutum,medicumque&philosophumparabolicumquidem,sedminimestultumautindoctum,idquodinpublicumeditascripta,&pluriumdoctorumtestimoniahactenuscomprobarunt,meocalculoausimautuelimdegradumdeiicere,neceiusmedicinam&physiologiam,licetnonundiquaqueadsensusmeoscompositam,contumeliaautdedecoreafficere,cuiusconsiliirationonobscurepotestexsequentibusintelligi.Triplexhodieestmedicinaedocendae,faciendaeque&ratio&familia.Primamappellantsectamdogmaticorum&rationalium,cuiusprofessoresabHippocrate&GalenoHippocratici&Galenicinuncupantur,quiapotissmum,istorum,institutasequuntur.Quidamadiiciunt&Arabumdoctrinam,quanquamnonomnem,&sicindiuersasfactionesetiamaliashocgenusdiuiditur,exquibusquaedametiamGaleniplacitisnonomninoacquiescunt.Inspecietotmedicorumhodiesectae,utuideanturinnumerabila,genereadtresclassesreducipossunt.Sedhocpalamest.Iuxtapraesentemconsiderationem,Galenicisuntduplices:Quidamseruiles,quinihilnelatumquidemunguemadogmatibusGalenisibidiscedendumputant.Quidamnulliusadictiiurareinuerbamagistri,liberalem,amplectunturdisciplinam,&ingenueinmedicinauersantur,ausiuelipsumGalenumreprehendere&Hippocratemsicubiauerodiscedunt.Galeniciingenui.ManenttamenintraueterumpraeceptorumscholaeGalenicaesepta,eandemquemedenditenentconsuetudinem.Quidamnomen&famamLogempiriaeaucupantur,cumprioresdogmaticiuelrationalessolummodoaudireuelint.Chymiatriuulgaresseusimplices.SecundummedicorumgenusestChumiatrorum,quiueterummethodoadieceruntpharmaceuticenchymicam,&nontantumuulgariterpraeparatisutunturmedicamentisuerumetiamexAlchymiapetitis.InhacclasseexcelluntprisciilliArabes&Saraceni,Auicenna,Mesue,Rhases,Bulcasis,&alii,quossecutisuntrecentiumplurimi,Albertus,Arnoldus,Lullius,Ulstadius,&omninoinnumerabiles:Exquibusaliquisimpliciter&uulgariconsuetoqueGalenicissermonedisseruntdemedicinaeregulis,inchymicissaltemchymicaproferentes:Chymiatrihermetici.Nonnulliaddogmatapriscaaccommodantdisciplinamchymicam,&quodGaleniciuulgaressuaescholaeuerbisenunciant,idhichymiceuelmacrocosmiceexpediunt,utrobiquetameneodemcircacatholicapraeceptanecessariamquescientiam,&praxinsensu.Hiparabolici&Hermeticidiciconsueuerunt,autgenuinechymiatri.Chymiatri.sophistici,nonparumparacelsici,licethocnomenauersentur.Sedsunt&aliisophistici,qui,cumaliquaconsentiantcumueterumHippocraticaschola,multaimmiscentpraua,&sophisticisopinionibus,chymicorummoreenuntiatis,multasexcitantturbas,necpatiunturcaeterospraesequidsapere,siueuerbaspectessiuesententias,siuefacta,quaepraedicantingentia.TalisfuitAssyluanus.HosteshisuntGalenicorum,potissimumeorum,quirigidius&pertinaciusadhaerentmagistriGalenidictatis.Paracelsici.TertiafactioestParacelsistarumabautoreParacelso,quondamGalenicae&Arabumdisciplinaeaddicto,chymicoquenonindoctonecimperito,sedquipropriantandemsectamcondiditcoaceruatisexomniparadoxorumabsurdorumque&deliramentorumanguloportentis,quaefucatoquodamcoloreinductastuduituerisimiliareddere.Statimhocgenusinduosdiuulsumestgreges.Hemiparacelsici.Namcumnouitasquidemarrideret&ininsolitasquasdamspes,consiliaquepluriumexcitaretpelliceretqueanimos;tamenmagianimpiam,&affiniadeliramentapaucisuntamplexi.NullusquidemParacelsitaquicquamsibicommunecumscholaGalenicaessepraeseuideturferre:aliquitamenHippocratisuntaequiores:Heloparacelsici.HicreiicitChrysopoeian,illemagian,adiurationes,execrationesec.PuriputiParacelsiciomniaatqueetiamsputasuiMonarchaeexosculantur,quodinomnibusputentaliquiddiuinilatitare&mysteriameracrepant.Aristotelem,Platonem,Galenum&caeterosphilosophiaeuulgataeantistitesuerbis&gestibusquanquaminterimmultasuffurentur,explodunt.ProfitenturautemPhilosophiamaliam,quamParacelsusappellauitsagacem,quaecomplectiturmagian,nonillamnaturalemexphilosophialegitima,sedquamautorparacelsusitadescribit,utprimostatimuultudamnatamagnoscas:ItemNigromantiam,Necromantiam,Astrologiamuanam,signatum,artesincertas,Geomantiam,Pyromantiametc.Praetereamedicinamadeptammathematicamadeptam&alias,inquibustumsordes&purgamentaquisquiliaequemagiaeZoroastris,Platonicorum,&similiumgentilitiarumsuperstitionum,tumsagarum,magorumquesathanicorum.InhacPhilosophiaestarsDiabolosseuspirituseuocandi,consulendiqueperBerillos,undeBerillistica,&specula,undeuisiospecularis,Thesaurosfodiendi,quaeThesaurinella,pestempermenstruatospannos,procurandi,&uenenandi,morbosinferendi,fascinandiperimaginationes,excantandi,perhomunculoscruciandi,occultaperspirituumcommerciaexpiscandi,perannulos.statuas,Gemmahuias,characteres,uerbaconcepta&alia,monstrosanecnisidamnatismagisusitata.Inhactraditurratioeliciendorumfulminum&perdendarummessium.Inhacmulierculaeillaedomoniacaecomburuntur,sedmagiexecrandissimiabsoluuntur.InhacquicquidApuleiusdeaureosuoasinoexhomineperincantamentatransformato,&CircedeporcisUlyssishabet,quicquidinoccultaphilosophiaCorneliusAgrippa,quicquidmagusillefamosissimusTritemius,quicquidPistoriusapostata&aliiderepublicadiabolorum&c.idomneinunumcoactumest,&tanquamlicitumuerumquedefenditur.Huiussemonarcham&principemproclamatParacelsus,quemadulatorespessimiuocantmagnum(imomagum)philosophumparadoxum,mysteriorumpatrem,medicumesc.IllelicetaliquandoGalenicus&Hippocraticusuelituideri,tamensesequiiubetomnes,Galenum,Hippocratem,Auicennam,Lullium,Arnoldum,priscos,recentes,quiasuasitmonarchia,gloriaturseliterasaGalenoexinfernoaccepisse,&disputassecumAuicennaintartariuestibulo,&aliaquaenostiuelipsisfabulisessefabulosiora,&impudentioraimpudentia.Hiccumadexplicationesrerumnaturaliumperuentumest,uelipsoAdriaestinconstantior&mutabilioruertumno.Cumbacchicusfuroreumrapuitadcoelestia,iamomniaperplanetas,stellas,constellationes,conficiuntur,dicunturqueincoelotanquaminfabulapraeludi,quaehominesgerimus&cogitamusinterra.Cumueroadterramdeiectusestcoelestiamiscenturterrenisita,utincoelodicanturesseUulcani,Scriniarii,Restiarii&omninototaofficina,inquapriusfabrefactihominesdemittanturincorpora,exerceanturque,tandemid,adquodincoeloeratexculptus,quocommentoplatonicamreminiscentiamreposuitquidem,sedimpudentioremendaciocontaminauit.Rursusebriofurorecorreptusmaiorismundires&uocabulaingeritinmundumminorem,&utnesciasubihaereredebeas,humanamembra&quaeinillisfiunt,modoperplanetasdesignat,modopermineralia,moxuegetalia,meteorica&similia,hocunumcauendo,neanimalanimalicomparet&membrahominis,Cor,Epar,uentresetc.nominethisuocibus,quibuseademetiam,inbestiusinnotescunt.Habetquidem,istaparabolicaratiosuoinlocointerinterpretamenta,quibussymbolismirerumdeclarantur,suamlaudem,sedinparacelsia,ubitressuntmundi,maior,utexternus,nempesystemacoeli&terraeextrahominem,minorutmas,minimusutfoemina,deliramentumesthominumfanaticorum.Itaqueuidemushodie,quostultior&uaniorquisqueest,eodeditioremesseistissomnus,quibustanquammysteriissibiautoritatemconciliarestudet,&hisipsispraesidiisseinGalenicosarmat,imohasueluticopiasinHippocraticos&chymiatrosproboseducit.Laborauittameninhocpistrino,SeuerinusDanus,Dornaeus&alii,quideliramentamonarchae.Studuerumaliquaprobabilispeciedonare,&recisisneglectisqueplurimisuanis,quaeχιμικώτεραessentseligere,dissentientiaquecomponere.Itaque&nouamquandamfabricaruntParacelsiam,ueteretantuminterperditissimosquosque&nequissimos,bipedumhaerente,quimorboscognoscere&naturasrerumquaeruntperChyromantiamquandamsuam&artemsignatam(cuinollemtantumdatumesseaQuercetano,IohanneBaptistaPorta&aliiseruditioribus&afeceplebeiaremotis)curareueromystice,magice,chymice,cabalisticeec.disserendoTheosophice,macrocosmice,Ensophice,Diaboliceinquam&stulte.ThobiasMollerusCalendariographusolim,nihilagnoscebatinParacelsosimplexnihilplanosermonisgenere&peressentiamdictum,sedomniamystica,quaequiolauemscientiaenonhabereteamauremsibiuendicabat,quanquaminphysicaCardanumpotiussequeretur,quamParacelsum,nonintelligeret.Hucinclinareuidetur&AlexanderSuchthenius,&quihuncsequuntur(HabetmultacapitaParacelsiautLernaequandambeluamagnoscas)sedhaecexplodunturacoeteris:quiutplausibilioresecommendentsspecie,&aditumadanimoshominum,quinondumtotamexuerunt,uetustatem,&assentiriHippocraticaemedicinaecogunturtumeuidentiarerumoperumque,tumimposturisParacelsitarum,sibiparent,inorehabentetiam,Galenicadecreta,&ueraeChymiaepraeclarapraecepta,qualiamultalegimusetiam,apudParacelsumnonduminmonstrumtransmutatum.Sedsipennaefurtiuaedetrahanturcorniculae,totaprofessioParacelsicainrisumabit.SiitaquescholaParisianahancfactionemdamnauit,quamParacelsianuocamus,&armasumpsitcontraChymiatrosSophisticos,quiacerbitatequadamrabiosaHippocraticamdisciplinampersequuntur,nihilfecitabofficiomedicoalieni,necmeumestiudicioeusaduersari.AnimaduertendumtamenestinChymiatriaSophistica,quosdamessemodestiores,magisqueaduerumaccedentes,quosdamcorruptiores&importuniores,insanioresque.IdeaSeuerinitolerabilioruideturcaeterisSophisticis,facilequepotestpaucisnimirumimmutatis&commodiusdeclaratisadchymiatriamparabolicamreferri.Quodsidetrectetfacererepugnantemueritanti,confutem,damnemque,simpliciterautemsuisquisquilius&somniisgaudentemirrideam.Quidenimmagnihabetistaiactantiapraeteropinionemfallacem,&uerboruminsolentiam?AnnonhominessuntSeuerinianiuti&nos?Annonitagenitiutnos?Idemlacsuxerunt,iisdemutunturcibis,eidemassidentmensae,eodem,uino&satiantur&inebriantur,iterumquerestituunturutnos.&cibis&potulentisintraipsosidem,fithumor,chylus,chymus,sanguis:Idemspuuntphlegma:Nonaliumliquoremuesicareddunt.Nonhabentaliamembra,quamnos,nonsudoresalios.Quorhabarbaropurganturipsi,eodem&nos.Quodexipsissegregaturpersennamidemexnobis.Uulneratifunduntsanguinemnostrocongenerem,quiinpusmutatureodemmodo:eademsananturChirurgia.Etomninoquinihilnoncommunesecundumnaturamnobiscumhabent,nisiquodopinionumturbamoueantursecusacnos,indequephantasmatibusdecipiantur&linguamnouissonisinstruant,quidestsecundumreiueritatem,utanobisdiscedantprimum,nisiopinio?Hosquiopinioneducuntur,&incaeterisnihilaliudfaciuntautpatiuntur,annonrisu,quamacerbainsectationepotiusdignosiudicem?Cumchymiatrisautemparabolicisstultumestdigladiariuelle.Nihilenim,proficitur,nisiquodcerebrum,rumpitur&tempusperit,Quinfiathicidem,quodindisciplinaAristotelicoramaea.SilibetutamurterminisChymiatricisinexpositione:&declarationepersimilia:Praeceptauerocatholica&perpetuarelinquamusinsuadignitate,eaqueconsuetisuerbisenunciemus.Itanullonegotiorescomponetur,eruntqueinliberaliprofessione&exercitiomedicoomniatranquilla.UerumenimueropostquamCensuramScholaeParisiensislegi,&simulQuercetani,Turqueti,Harueti,Baucineticognouiresponsiones,atrociaquadam&crudelianoninParacelsiam,autSophistaspertinacescorruptosqueeditauidi,sedipsamdamnatamAlchymiam,quamDiaboliinuentumessealiquotiesscribitCensor.NonQuercetanicausaagitur,inquitCensor,sedAlchymiae.Hancproscribunt&extotoregnomedicoeuciun,quanquamnegarenequeant,bonaquadameiusbeneficioinmedicinamillataesse.Numergo,inquamhistamimportuniscensoribustotabantiquoReges,totPhilosophisapientissimi,totediciperitissimideliraruntomnes?Damnatamne&aDiaboloprofectamarteminuenerun,exercuerunt,docuerunt&propagaruntueterumillilaudatissimiheroes?Posteriquoquetelemacceperunt?Insaniuit&adhucinsanitIndia,Persia,Aegyptus,Assyria,Graecia,Italia,Germania,Asia,Affrica,Hispania,Anglia,aliaequemundiplagae,inquibusAlchymiasummagloriaefamamestadepta?ImonumuetusillaGalliausqueadnostrosannosintantoestuersataerrore?NumolimFernelius,Syluius,Hollerius&caeterire&nominemagniediciinsaniasproutilidoctrinatameCathedrascholaesonuerunt,quammonumentissuisinpublicumemiserunt?QuiddicamAcademiasreliquas?QuidCollegiaMedicorumindiuersisrebuspublicis?Quidpatresfamilias?MedicinaChymicasuoslibrosornantedici,illustrantprincipes,decorantPhysici,Philosophi,Theologi:percoluntbotanici,&elaborantChirurgi.ArsChymicainamplissimamuastitatemdispersainquouisfereangulosuahabetexercitia,seurudia,seuelaborataplusminus,utsoletfieriiuxtafacultatescuiusque&necessitates.Quidreiest,uttamcelebremtamquenecessariam&utilemartemtampraecipitanter,seuerequedamnentsexagintauiri?Numhisatissuntcontraomniumaetatum,&gentiumsuffragialaudatissimaeartishonoridata?Sed&curillascholaaseipsadeficereuoluit?QuidexeatandemadeomagnumexpectarepossuntstudiosiGermanorumealchymia&Chymiatriaexplosa?NisimeSanimusfallituniusCensorishaesuntintemperiae,qui,cummeinGramanumParacelsicumillumimpostorem&apostatamscribentemacriteruidissetimprudentequodamferuorpercitus,iudicauitsimilibusarmisoppugnandamesseAlchymiam,nequetamen,quidoppugnaret,intellexit,cumAlchymiam&SpagyrianproChymiatriaQuercetaniseuSeuerinisibiproposuisset.IussusestcensereQuercetanilibrumdepriscorumPhilosophorumueraemedicinaemateria,esc.AtegitcausamnonQuercetani,sedAlchymiae.Quaeistaestfatuitas?CompendioabsoluereSomnescontrouersiasfortasseuoluit,damnataartetota,cuiuspraesidioaliquianimaduerteruntinPhysicos&edicos.Itaque&prohibeturcommerciumcumChymiatrisseuspagyris.Hocsaneeratsapere.DamnaresicpossisCanonicasscripturas,nedeilliscoganturorthodoxiresponderehaereticis.TotamDialecticamRamidamnantotiosi&segneslogici,quiaeiusfiduciauidentsuaminertiamexagitari.alebatfulianusinterdicereChristianisartesphilosophicas,quamdamnare.Inuentum,estaliquidIulianoetiamacerbius&crudelius.AnueroinuniusQuercetanipotestateestChymia?NumquiQuercetanilibrosdemateriamedicinaeobiter,&utcanisNilum,legit,inuenitquealiquidsibidisplicens,iusaccipitintotamAlchymiamdamnandam?QuidsialicubiQuercetanusdelirasset?Siinterplurimapraeclaraparuusappareretnaeuus?NumtotuslibereiusUulcanoconsecrandus,&ipsascientianigrothetaconfigenda?CarptimautemuellicatCensorlibrosQuercetani,zaisesnamnonattingit.Hocestignauissimiquoquemilitis.InQuercetanicodicibusinuenioquidem,plusdeIdeaSeuerini,quamdisciplinaRiolani,sednonpaucaegregia:nonpaucaHippocratica,&estillefortassenontamre,quamuerbissingularis,potiusqueChymiaterparabolicusseuHermeticus,quamParacelsischolaeaddictus.ItaqueetiamsuoregiututChymicisinseruitmedicinis,easquealiiscommendatnominibus,tamennonpraescribitaliacatholicapraecepta,quamquae&Hippocraticusaliquisartifex:neciubeteilapidesedereprocarnibus,quaenonessentiusChymicis,sedaquacommunielixanturinedendiusum,atqueitaceteradisponitintherapeusitota.Turquetusquoque,Haruetus&Baucynetuspalamtestantur,seabautoreParacelsononpendere,quanquamChymiatrianprofiteantur&exerceant.Quin&deChrysopoeia,cuiusartificiisueteresmedicinamillamsuam,quamElixyruocarunt,admetallatransmutanda,&corporissanitatemdefendendamrecuperandamuepraepararum,nonadmodumsuntsoliciti.TanteminusexistimandierantabHippocratiscatholicadoctrinadefecisse.Sedferuorillecaecusomnesdamnat,&exercitiumChymiatricumsimulcumdisciplina&personiseodemcorripitturbine.Amentishocsitansapientis,inprocliuiestiudicare.Sedillimeadefensionenonindigent.(umuidereminlibelliscensoriseaundiquaqueconquiriargumenta,paradoxa,crimina,conuitia,accusationes,calumnias&alia,quibusnonAlchymia&ChymiatriaQuercetanioppugnatur,sedAlchymiasimplicitertangitur,tentaturqueinuidiosareddi&exosa,manibusquestudiosorumexcuti:iamautemadpraelumdandusessetcommentarius,cumarteipsarecognita&denuopublicata:stanteistacensuraParisiensi,menecmeumnecartishonoremconseruareposse,multominusfinemeditionistotquelaborum&lucubrationumconsequiquistamcaecusest,quinuideat,auttamdemens,quinintelligat?QuidenimfacisLibaui?ArtemeruditissimaeintotaEuropascholaecommunisuffragiodamnatamrecudis,&inEuropapubliceproponis?Consulehonorituo&emolumentocommuni.Quidmeritumcenseseum,quidamnatamartemuulgat?ParisianascholanontantumChrysopoeiamradicitusextinctamuult;sedeseiusuulgatoresincrucemactos.Sedbenesperandum,estdemeisChristoausbice&fautorelaboribus,ostendendumqueillischolaeindamnandaAlchymianoniram&animositatem,utinecuehementemadconuitiandumpropensionem,sedsapientiamprudentiamquedefuisse.Inuidentiaistasturbasexcitauit,nonignoratiodisciplinaedicataliquis.Uerumenimuerodiuinarenonestmeum.Nemouero,cumexcutioargumentacensorisnoninQuercetanum&caeteros(haecenim,admenonspectant)sedinAlchymiamprolata,confutoque,putetmecalamuminAcademiamParisiensemstrinxisse,Censorisargumenta,argumentapetuntmea:rationesinalchymiamimpactaerationibuscolliduntur.NonnominaremRiolanum,nonscholammedicam,nisihisepriusnominassentipsos,eaqueposuissent,exquibusconcludendumestquoduipositorumsequitur.aiorestdignitasartisChymicae,quamscholaeistiusParisianae.Studiosiusdefendendaerat,&animosiusasserenda.Sedmodumtamenuerborumfeci,necest,utindignenturfactoMediciilli,siquisuntpraeterGensoremrei.Eodemenimfurepatidebentergaseexperiri,quoipsiinAlchymiam,eiusqueProfessoresagendum,sibicensuerunt.Quiacerbeinartem,honestissimamuerissimamquescribit,issubiredebetacerbaerescriptionisaleam,putarequeaueritatesecastigari,nonascriptore.Tibiuero,uirnobilissime,defensionemistamideomitto,utmemorsispristiniamorisergametui,habeasquestudiorumofficiorumquetibiamedebitorumperennemonumentum.Uale.Ui.Id.Febr.ueteris.1606.Rotemb.adTubarim.D.O.M.A.ProoemiumCommentariiAlchymiaeIpsiusqueArtisApologeticum,InQuoExAminaturCensuraScholaeParisiensisperIoannemRiolanumdeAlchymia,annis1603.1604.edita.Quantiscumcontentionibusferuorequenonmodopatrumnostrorummemoria,uerumetiamaetatenostraactumaueterisMedicinaeProfessoribussitcontraidhominumgenus,quodfiduciaAlchymiaeprauisopinionibusabilloipsocontaminatae,nontantumHippocraticaeartisprincipiafundamentaqueeuertere,sedPhysicaequoque&caeterarumscientiarumdecretasubruere,&abolereconatumest,hodiequeconatur,nulliliteratorumuigilanti&alacripotestesseobscurum;&suntinmanibusStudiosaeiuuentutis&elaboratapluriumrectesentientiumopera,quibusprofligatafactiosorumhominumfalsitatesummisuiribusdefenditurMedicina,ueritasqueinapertaluceproponiturpurouultuconspicienda.Itauerouersatiinhispugnissuntsapientiores,utcumstudiomagno&alacritatetuerenturantiquitatemdisciplinaeHippocraticae&peripateticae,quantumdehacexlibrisCommentariisqueabAutoribussuisprincipibusqueconscriptis,&inpublicumdatisreceptumapprobatumqueusu&sapienterationeest,tamennonoffenderentaxiomataprincipiaqueChymicarumdemonstrationum,necipsamperseartemulloconuitiolaederent,nedumemediotollendam,prohibendamque,&cumeiusamatoribus,celebratoribus,excultoribusque&professoribuscommerciuminterdicendumiudicarent.Permiseruntei,utfrueretursualaude,&incomplexuPhilosophiaesapientispermanentemsinerunthominumutilitaticonsulere,&nonnihilseuadnecessitatem,seuornamentumaliaqueemolumentahumanaesocietatisconferre,siueidPhysicisprodesset,siueMedicis,siuealiisReipublicismembris.Omninoprauitatibusdetersis,imposturisabiectis,mendaciisqueproculgentiumproscriptis,ipsapraeceptaadsapientiae,ueritatis,iustitiaequelegesreuocata,censaquelegitimesuntretenta,&ingremioliberaliumscientiarumexercitiorumquerelicta.Itarepurgatamartemabinitionobisconstituerunt,tradideruntquesapientes;receperuntphysici;admiseruntproficuam&conuenientemhominumsalutiMedici,nondubitantesaliquameiuspartemetiamsuaeMedicinaeinserere,pharmaceuticaequeindustriae,soclare:tandemcastampiamqueetiamTheologiapprobaruntnecrepudiaruntpolitici,multiueroetiamexcaeteriseruditorumgentiumnationibuscommendarunt;senseruntqueadiumentumexeapluriumetiammechanicarumartium,inquasriuulosquosdamdeduxit,atqueitasuumbonummultisdistribuendocummultisfecitcommune,collegia.Nonestullussanaementis,quisicexcultam,fulgentemque&genuinouultucontemtisfucisconspicuamnonuelitadamatam,dignitateauctampromotamqueadeo,utetiamposteritatemtamoblectarepossit,quamiuuare.Habuitquidemilla,utcaeterabona,suososores,pollutoresqueetiamuixnata;&nonprotulmemorianostraeoperueneruntdeprauationes,utuideaturplaneinaliumuultumtransmutatadegenerasseinmonstrosumquoddamμιγμα&commentumabomniueritatealienum.Sedostendendumestueramartemnecrecentemesse,necferreadmistionesimproborumhominum,multoqueminusadmitterequisquiliasturpium&aueritatealienarumopinionum,quamargentumuiuumpuluerisalienisordes,quanquamhaeforisadhaerere,nitotemqueargentifaedatuminquinamentissuisaboculisremoueresoleant.Excutiteademetiam,falsasaccusationes;&constantiaprincipiorumsuorumdemonstrationumeuidentia&complexionumscientiairrefragabilise,contraomnemimpetumdefendit,potestqueetiamsuspicionesdepellere&maculasaliquaseuiniuria,seuimprudentiasibiillatasdecergere&abluere,quaepaucispossunt,siquisuelitattendere,comprobari.Principiononfingendumest,quidquisque&qualemuelitAlchymiamesse;quaequeeipraecepta&partesattribuere.Nonesthocinarbitrionostro;sedponendumautoritate&iudiciotuminuentorumsapientum,tumexcultorumpropagatorumqueinsuosubiectouersarieam;hisutiprincipiis,hisconstarepraeceptis,hacmethodoexornari,quaeeiassignaruntartifices,comprobauitqueususmagisterrerum,&consequensseculorumassensusexperientiaqueconfirmauit,quaequecommentariis&uoluminibus,autetiamtraditioneadposterosperuenerunt,deincepsquesuntperuenturastantererumnatura,&commerciishominumdisciplinarumquecultura.Genuinaeius&homogeneaabalienis&heterogeneisuilegumscientificarumsuntseparanda,necquicquamadmittendumquoduiolaredignitatemsynceritatemqueeiuspossit.Cumergoabinitiostatimdeprehendaturpraetercaeterapotissimuminmetalliciselaborasseita,utnontantumnaturammineraliumhuiuspraesidioinuestigauerintsapientes,uerumetiammultismodiseorumseparandorum,repurgandorum,&iudicandorumrationeminierint,descripserintquequanquamoperasordidioracommiserintseruitiis,tamenscientiaepossessionem&autoritatemretinuerunt,nonminoreiure,acMedici,quimanuumlaboresabingenuacontemplatione&praxilongiusdiscedentesfamulitiocuidamsuocrediderunt.QuocircasicubimetallicaelaboratioindustriainuenituribiAlchymiaesapientisaliquodpraeceptumuenarilicebit.IamauteminsacrisliterisdeThubalcainoLamechifiliolegimus,quodfueritfaberaerariusferrariusque,quiexaerefertoquehuiusmodioperaprocuderit.Aes&ferrumsponteexterranonitaexistunt,utfabrisstatimpossintessemateria.Praecessititaquearsmetallurgicaferri&aerisexcoquendi,quae,quamsitoperosa,quiignorat,exlibrisGeorgiiAgricolae,ueletiammetallurgorumofficiniscognoscat.Arsnonestsinepraeceptis,quaeratione&experientiaconstant,usuquecomprobantur,ututabinitioeasuntrudiora.ConcludimusergonossinontotamartemabaetateLamechiantediluuiumuiuentisinciperepossumus.tamenmagnamparteminde,&rudimentacaeterorumposserepetere.Necestuerisimile,incaeterismetallis&mineralibusnonfuissetuncelaboratum.Atdeauroaliisquemetallisiudicandis,desalefaciendo,caeterisqueiamabantiquoapudGebrum&aliosinuenimusinterAlchymiaeessentialiadocumenta:sitergohocprimumantiquissimaeartisargumentum:Postdiluuiumuniuersalealiialiundeeiusoriginem(itaenimappellamus,cumaliquidseuplanenouuminuentumest,seupostabolitionemautcasumrestauratum,ueletiamitaexcultumauctumque,utnouumuideatur,&hincetiamconditores,autoresqueuocamuseos,quiistilaborioperamprincipalireraccommodarunt)auspicantur.Peritiores,quiquepropiusinueritatemcollimant,adHermetem(aliquibusArabem,undeinAegyptumuenerit;aliquibusetiamnationeAegyptium)retulerunt,quicoaetaneusMosiEbraeoducipopuliIsraelitici&legislatoricircaannummundi2434.floruissetraditur.HuiusesttabulaSmaragdina,deoperelapidisPhilosophorum,seriusdetecta,quamfacta,incuiuscalceautorsenominatHermetemtrismegistumquihabeattrespartesPhilosophiaemundanae;putarelicetSolis,Lunae&UentiseuMetcuriisymbolisdesignatas.TribuunteidemPimandrum&alianonnulla.Galenusuiditlibrumdeherbistrigintasexhoroscoporum,interquasetiamquaedamAetos,seuAquila.FalsoquidemisiudicauitascribiHermetilibrumistum:&astipulanturrecentes,Sedfieripotest,utGalenuserrauerit,nonattendenslibrosquosdamfuisseexotericos,quosdamcommentarios,quiinsecretisistorumPhilosophorumdiumanserunt,nonpublicati,nisialiquocasu,utcolligituretiamexBulcasiinoleolateritio,&Mesue,imointerdictosapientumdenonuulgandaarte.FalsoitaquepotuitHermetipopulariterlectoattribui,sednoninarcanisuersanti,tametsialiquisindeprotraxerit.SaneuoxAquilanonignotaestChymicissymboliceressuasenunciantibus,uideturqueirrisusilleherbarumliber,quiaparabolicusauthieroglyphicus(quiiniqueomniaaestimantmagicumuocantmalosensuinuitatiPliniiiudiciumnonsatisprouidum)noneratdecaptuplebeio,utinecnoncommentariiplurimiintermanusmultorumuersantes.Riolanuscumincensuraesuaelibellisadhunclocumperuenit,putatMosenEbraeumfuisseillumHermetem,mirificaqueindeportentaducit.NumMosesprofessussitautdidicerit,exercueritqueunquamAlchymiam,nulloconstatautoreliquide.SiChymiafuitinterarresAegyptiasistotempore,uticonsentaneumest,nisiquisuelitexChaldaea&ArabiatuncprimumillatamfuisseabHermeteitautadMosennonperuenerit,iamprofugum,&postreuersionemdiuinauocationeoccupatum;MosesautemeruditusestomnisapientiaAegyptiorum,utestinactisApostolorum,sciueritsaneeam.Acto.7.22.Atquinuspiamlegitur,descripsisseautpropagasse,necsententiaePimandri,quaequeHermetitribuuntur,Mosensapiunt.AnnoMundi2714.Expeditioargonauticaincolchidemadtollendumaureumuellus,quodpluteseruditiiudicantfuissemembranamartisaurifaciendi,institutafuit.Undepatet,noninAegyptohaesisseAlchymiam,sedincaeterasquoquegentessesedistribuisse.TemporibusArtaxerxisRegisPersarum&HippocratiscircabellumPeloponnesiacum,quodceptumestabAnnoUrbis300.uelMundi3537.uixitDemocritus,cuiusadhuchodiemanibusStudiosorumteriturdelapidePhilosophorumlibellus.Pliniusuiditeiusaliaquoqueopera,interquaeliberChirocinetadeherbisquibusdam,&aliusdeauiumcolloquiis,quaeilleputatessemagica,cumpotiuspartimnaturaehistoriaesint,utdeGelotophyllietc.partimsymbolicaeseuhieroglyphicaetractationes,qualesetiamnumostendunturinoperibusantiquissimisAegyptiorum,quaesculptacernunturliterishieroglyphicis,quorum&Lucanusmeminitcumscribit:"Sculptaqueseruabantmagicasanimalialinguas:"ItemSalomontraditurpeculiaribuslibriscomprehendisse,suntqueuestigiaquaedaminProuerbiis,canticoqueeiusexplicatetiammultaOrusApollo;quaeabsqueexplicatione&intellectuapopulosuperstitioseaccipiuntur,necdesuntscelerataemagiae,uanitatumqueastrologicarumassertores,quiimperitorumhominumopinionesfouent;&sicpraeteritasapientiainclusaistisparabolisexinuoluerismirafeceruntDiabolorumadilludendumgenerihumanocommenta,utetiamemediotandemtollendifuerintlibriSalomoniidererumnaturascriptiquomodo&diuinitusfierimandatusserpensaeneus.Seddehisalibi."RiolanusnonpotestconcedereDemocritumesseAlchyntiaepropagatorem,uelauthoremaliquem,quiautCiceroinU.definibusnarrat,sapientiaeseuphilosophandiamoreseipsumexcaecauerit.CaecusautemnequeatChymiaepraeceptoresse,autcultor."NonquidemusqueadeoobstabatcaecitasHomero,quininPoesiGraecorumfieretexcellentissimus,creditusquesitOceanussapientiaeesse:EtpoteratuidensDemocritusartemdidicisse;&exercuisse,caecusautemneglexisse,ut&aliasauriargentiqueabiecitcuram:UeruntamendemonstrandumRiolanoest,CiceronisDemocritumfuisseeundemnostro,quicerteincolloquiocumHippocrateminimefuitcaecus."DeindenegatDemocritumpotuissesentirecumChymicis,cumrerumnaturaliumprincipia,utpoteconcretionematomorumaChymicisstatuerittamdifferentia."SedRiolanushanccausamimperiteagit,necprincipiaseuChymicorumseuDemocritirecteintelligit.NonsiDemocritusartisChymicaecultor&propagatordiciturfaisse,necesseesteamtotamomnesqueeiuspartesperfecte,&quidemiisdemuocabulistradidisse,quaehodiesuntinusu:Relinquendumestartibussuumincrementum&elaboratioapuddiuersasgentesueletiameasdemuaria.QuipartemsaltemaliquamAlchymiaeexplicatamdedit,isAlchymiamdiciturrectedocuisse,quandoquidem&Dialecticesaltemquodammodototumconcluditurarguiturqueparte,maximeea,quaerationemhabetspeciei,quaposita,genusponitur,cumspeciesessenequeat,nisitgenus.Sieomodocolligendumesset,nulliphysicianteAristotelemextitissent.Quienimsuntquorumplacitanonmutauit;seurebus,seuuerbis?Dialecticafuitantestoicos,CiceronemQuintilianum,Rhodolphum,Alexandrum,&alios.Adquamdiscrepanteshiterminosinuexerunt?Aliterappellenturprincipiaapudnostros,aliterDemocritussitlocutus.Ideoneetiamrealiahabuitprincipia?"RiolanusputatprincipiaDemocritietiamreessealia,aChymicis,quiaAtomaintroduxit,&infinitosmundosaliaqueparadoxafeliciterabAristoteleconfutata."BenefactumcumAristoteleest,quodDemocritusHippocratisapientissimusfereoctogintaannispriusdesieritesseinuiuis,quamexorireturPeripatus.AlioquinrisissetAristotelemDemocriticanonintelligentemfusius,quamHippocratem,monstrasset.quealiudesseliteramplebeiam,aliudphilosophicammentem,quamPliniotesteperegrinandoinPerside,Arabia,Aethiopia&Aegyptoconsultisibimagisseusapientibushauserat,&inarcanisretinueratutlib.30.cap.I.narratPllnius:nonauteminuulgusemisit,nisiuelamentisuerborumtectum.Facileesthodiestoicosexplodere.Cur?Quiaeorumsententiacorrumpiturprauisexplicationibus.QuidnitalequideueneritDemocrito?Hermeshominemuocauitparuummundum:Aristotelesiddeanimalibusenunciat.Platoexeademdisciplinamagnummundumagnoscit:InHermetisdecretiserat,quodsicutmundusmaiorestfactus,ita&mysteriumlapidis:ita&homo.Namquodagnoscit&Riolanus,exhumoribusomniahaecoriuntur,Semen&sanguishumoressunt.Exhisnascunturanimalia,&analogiceplantaeuniuocae&aequiuocae,utperipatototiliquidumest.Inindigestarudiquemundiprimimoledicuntsimiliteromniafuisseunusliquorconfusus.ConsideretiamDemocritusnontantumsinguloshomines,sed&bestias&mineralia&plantastanquammagnimundisimulachra&paruosmundos.Numiniustumestdicereinnumerabilesessemundosorientesoccidentesqueuicissimproptermutuasgenerationes&corruptiones,interimmagnomundomanente?QuisausittribuereDemocrito,quodetiammagnimundispeciemmultiplicauerit,&istiuicissitudinisubiecerit,nisiambitioneinanissimaturgidissimusAlexander?NonitaapparetexcolloquiocumHippocrate,StultihominesnonintellectoDemocritisermone,hoceitribuerunt,quodnunquamsensit.EthactenusbelleconueniteicumAlchymiaeprincipibus,quinonaliuddocent."Atomacorpuscularidetis,&eorumconcretionem&segregationem."Seddicitequaesouosridiculiphilosophi,cumhominemexliquoregeneratispersegregationem,seudiuaporationemillamhumiditatisquamincorporegenituraefieristatuitAristoteles,numpriuscernebatisaliquodtale&tantuminliquore?Cuminspicitisouialbum,numuisibiliauobissuntmembra?Itacumaquisacribussoluunturresmaximecorpulentae,nonapparentoculis:Ettamensegregatohumoreemergunt.Idnorunt&quimuriaminsalemexcoquunt,quidilutumnitri,halonitri,chalcanthi,urinaspuras,uinumlimpidum&innumeratalia.Imo&meteorologicicogunturhocfateri,cumexuaporibus&exhalationibusnontantumcreantnubes,&cometasuerumetiamfossiliaomnisgeneris.AssitiamDemocritus&dicatistacorporainaquis&aerefuisseinuisibilibus&insectilibusfiguris.Sienimfuissentdeuisibilibus,&concretis,uisuiapparuissent.Habuissentenimterminumsuum,&lumendefiniuissent.Atnondefinierunt.Coloremeniminduxissent.Itaqueindefinitaadsensummeritoappellantur.Numdignusuobisuideturexplosione?Aristotelesdisputatcontraeumperrationes.Atmemordebuitessehuius,quodscripsit,I.deortutex.S.UbiDemocritusuideturpropriis&naturalibusrationibuspersuaderi.Italaudaturobnaturaepraeclaramexpositionem.1.deart.tex.47.&57.etc.Pliniusderesurrectioneoptimesentientemirrisit.Huiussimilesestis,quiAristoteliscommentasecuti,pessimedeDemocritostatuitis."NequenaturanequeChymiabeneexplicatasDemocritideprincipiomaterialigenerationumsententiasiurerepudiaerepotest."Hosteseiusdumnonquodest,sedquoduidetur,uerumputant,&literamsecutisensusnegligunt,inProtagoraecastradisceduntindignimysteriisPhilosophiaSymbolicaDemocriticom.i.metaph.prehensis.iux.19.Deactu&potentiainexistentibusquaedisseruntur,siuiueretDemocritus,nonreiiceret,sedseconsenconsentirediceret,quodmateriamprimampraeexisterequodammodo&nonfierinaturaliternecessesit:sedeamcolligiexhumore,inquoessetinuisibilispecie&magnitudineindiuisibili:collectumposteamutari&expotentiaeduciactus,nunquamfortassisnegaret.IpseRiolanuscumomniaexomnibusfacit,perElementamateriamqueprimamquaesetransformetinomniarerummiracula,quamlongeabestaπανσπερμίαillauetere,&atomisDemocriti,&multipliciuicissimoriente&pereunte?Pag.65.apol.proHipp.Sedpergamus.CircaannumChristi294.DiocletianoresinAegyptoagentepartemAlchymiae,quamuocantChrysopoeian,admodumfuissecelebrem&uulgaremhistoriarumeuidentianeCensorquidemnegarepotest.Quodadeoestinusu,adeoquefamiliare&publicogentisconsensucomprobatum,utopespublicasindecontrauimimperiiRomanniquaererent,bellorumquesumtussustinerentAegyptii,potestneortunouumesse,autprincipiis,usuque&rationedestitutum?Nullaarssimulinuenta,exculta,probatapublicisqueiudiciis&authoritatefirmataest.necsufficitadhaecuniushominisaetasuttaceamquantisseculisexabditissimissapientumlatebristandeminpublicumoportueritesseprotractam,TemporeConstantiniMagni,circaannumChristi320.IuliusFirmicus.IuliusFirmicussyderumincoeloadAlchymiaefacultatemconferendam,constitutionemindicauit.Isneprimuseamagnouerit?Quamlongaseriesoptimorumartificiumeademconstellationenatorumrequisitafuitadiudiciumexcoelo?Nonausifueruntaliihocenunciare:atobseruassedonecfirmatumsitexperientiaiudiciumoportet,siueiamfalso,siueuereadcoelumreferunturartes,nonrefragantibushis,quiomnemmediimundiuimacoelogubernaricumAristotelestatuunt,tantominusRiolano,quisolecalorequeeiusexcoeloetiamabutituradopinionessuas:QuantaeobseruationisestnontantumbonosChymicosinbonosyderumposituuidisse,uerumetiammalosinaduerso,uelinfelice?Concludituritaque&hocargumentouetustasprofessionis&ArtisScientiaequeChymice,cumomnisarsrationepraeceptorum&Theorematumsitscientia:sedpraxeosoperumquemeritoinspecienomenartis,utidexponitAristoteles,sibiuendicat.TemporibusD.Ambros.&TheodosiiMagniHeliodorusImperatorinuncupauitlibrumdeChrysopoeia,circaannumChristi383.quiGraecusetiamaliquideadearteadHeracliumestcommentatusCaedrenoteste.AlmansorRexHispaniae,Saracenistuncsubiectae,fuitcircaannumSaluatoris960.EademaetateuixitRhases,dequoconstatconfessioneCensorisquoque,quodfueritbonaenotaeMedicus,quiquampartemAlchymiaaquis&aliisextractisadbenemedicandumconferentibusdicauit,nondubitauitusuistarumessentiarumcelebrare:Studiosumautemadeamdiscendamhiscompellauituerbis?"Rogote,fili,utindefessalectionePhilosophiaelibrosscruteris,ut&eiusfiliusesse&huiusarcanimagisteriihaberesagaciammerearis.Quieniminlegendislibrisdesesextiterit,inpraeparandisrebuspromptusessenonpoterit,etc."IamergodestillataextractaqueChymicainmedicinaecomplexumsuntadmissa,numaprimoAlmansoreautRhase?Imouerolongeuetustioremhabentautoritatem.NamcommendanturChymicanonutrecensinuenta,sedpridemnota.NonabsimileueroestcircaMuhauiaeDamasciregnumSaracenorumconstituentistempora,nempeannoCh.AlbucasisMesuesexregumDamascifamiliaplaerumqueuixisse.circiter660intersapientesfloruisse,quemAlbucasimuelBulcasinuocantinlibsuamedicinae28.quidiciturseruitor,("Pharmacorumpraeparandorumrationem,maximeueroChymicamcomplexus")omissaChrysopoeia&aliisAlchymiaepartibusrecensetnihilominusuariaartificia,quaeuelolimpropriafueruntAlchymiae,ueladeamquocunquemodospectant,&postliminioquantumadscientiamattinet,adeamreuertuntur.Istradituruixissean.Christi1080.Tractatdefossilibus,uaegetalibus&animalibus,hocquediscrimineindicatiamolimmedicaminum&alimentorummateriamhistribsclassibuscontineri.Modipraeparationum,quosrecenset,&re&uocibussuntChymici.Legimusenimineouolumineadustiones,("reentibusdictasreuerberationesalias&ustiones,cremationes,combustiones,etc.")sublimationes,ablutiones,expressiones,extractiones,colaturas,destillationes,ascensorias,descensorias,&perlaciniam:Coagulationes,calcinationes,cinefactiones,aliasqueAlchymiaeplaneintestinas,quibusfiuntmagisteria&essentiaeextractae,uinumstillatitium,acetumstillatitium,quosyrupumacetosumsimplicemfacit,aquamrosaceam&alias.Proponit&oleumexlateribusparandumeomodo,quonoueruntilli,quioccupanturinarteAlchymiae,quodestdeSecretisPhilosophorum.Siquetisσκευασταίκαὶπυροτεηνίαν,eccetibieundemBulcasimpassiminseruientem.FornacesenimseuAthanorasconstruitcumreliquasupellectiledestillatoria,docetquemodosregendiignis.EcquidquaesopotestaccedereadeamAlchymiepartemquaemedicinaepraeparatoriaesuccurrit,eiusquethesaurumpreciosoaugmentoornamentoqueinmaiusprouexit?Deaquarosaceascribit,quodoperatioeiusmultissitcognitagentibus,&peculiarimodoprocurataaRegib.Abarach.Intractatusecundoquothabetextractossuccos?CrocumquoquemartisnonpraeteritquemsimplexilleRiolan.nonputabatChymicaedisciplinaeesse,sedartisueterisHippocratice,quasiuerohincnonpotiuscolligendumsitAlchymiemagnampartemsociatamfuissemedicinae:IndequeinnotuisseHippocraticis,crocumMartis,quibusaliassymbolicenonsolentloqui&ferruginemelaboratamcrocum,ferrumueroMartem,nisiPoematascribentes,appellare.Galenouisafuissetresfabulosa,sicutherbaAetos.MesueDamasciinSyrianatuscircaannumreparataesalutis1163.FridericoBarbarossaesummaereipraefectouixit.Hicpraeteraquasstillatitias,quarumpassimmeminit,inantidotariotertiumdeoleisparandismodumChymicisartificibuspropriumdicauit.narraturcircaannum155.ReferamuerbainterpreteSyluiolumineilloquondamscholaParisianae:OleaperResolutionem(inquit,uide,ansecretionem&segregationempossisaliquamconspicere)uariisfiuntmodis,uiriumsaneMirificarumde&1158.AligodefridoCoatanemfaciuntan.quibusscribuntFusius,QuiRerumOccuitaManifestant.(attendeRiolane:1099.haecest,Alchymistarumperiphrasisante441.Annosipsishonorificainmediodiomedicinaegremio)&detegunt.Sapientes"tibiomninolegendi&imitandi,sifamaeillorummaximoescupidus.Alchymia,aetateMesuecelebriscumsuisartificibus."(uetustranslatio:Hosquoqueaggrederereihuiuscupidustamfamosaecumillis:Celebresnimirum&artifices&artemeorumuocat,hortaturqueeosauscultari,tantodissimiliorte&scholatua)colligehincartemanteMesuemfuisse&constitutam,&inliterasrelatamtantaqueinauthoritate,&dignitate,utMedicisuosdiscipulosadeamdiscendamablegarint.Sidiscendafuit,necesseest,utalicubifueritdocta,idquenonasufflonibusplebeis,&his,quostucumscholatuainfraomnesetiambipedumuilissimosabiicis,sedSyluiouestro(siuestro)teste,sapientibus.IdemMesuederectific.medic.c.I."Sapamquoqueautsyrupumrosatum,quibusincoctumsitscammonium,propinamusidquod"Philosophi"appellantseparationemreisecundumspeciemare,quaeestsecundummateriam"(hocest,inquitSyluius,formae&uirtutisspecificaeemateriatranssumptionem.)Moxpag.27."Nectamenomniummedicamentorumuirtussolaineumliquoremcuiinfunduntur,transit,sedquorundamaliquaetiamsubstantia.Interdumunafacultasseparaturabaltera,utRhab.&Myrrobal.infusauirtutemdeiectoriamliquoritransmittunt,astrictoriamretinent.Itemc.2.demyrrobalanis:Suntquidam,quiseparant.Ineis,quodestsecundumspeciemabeo,quodestsecundummateriam:Est&modussolennis,etc."UocatidopusMagniMagisterii.UideannotationesMarini.Itemc.3.derectif.medicam.Legantur&illa,quaeinoleophilosophorumreferunturadmodummagnifica&praeclara."Appellatum,idest,oleumsapientiae&perfectimagisteriiBenedictum,diuinumsanctum:quodBulcasisdicebatexphilosophorumsecretispromptum.NimirumAlchymiaolimPerfectumMagisteriumnominabatur,&sapientiaquaedam,unde&Geberdesummaperfectionisappellationemsumpsit,comprehendentemtummetallorumconsiderationem,tumuariarummedicinarumarcanomodoconficiendarumpraeceptahonestissima,utilissimaquefuitqueinRegum&Philosophorumoccultaprofessione":tantumtunctemporisaberantsapientesaRiolani,&scholaeParisiensisiudicio,quouoluntmedicinacarerehocbonoposse,&neomninoidexulatummirtant,PharmacopoeorumfamulisoperationemutpoteindignamMaiestateMedici,saltemaddicunt.Sedoperaepreciumest,quidSyluiusillequondamexcellentissimusscholaeParisianaeMedicusinillumtractatum,deoleissitpraefatus,inlucemprotrahere.&prauisistiscensoribusopponere.Oleorumgenusquartum(inquit)aSapientibusMultis"descriptum,hodieChymisticaarte"(imononestaliahodie,quamolim)"magisperficitur,UimQuandamInConcretoEtCompositomanifestante.Haecnamqueignisuehementiaexliquoribus,gummi,resinis,melle,saccharo,cera,oleaginamquandamsubstantiamSeparat&incapitellumattollit:necminusexplantispinguibus,lignoGuaiatiiuniperi,pini,larice,cedro&idgenusaliis.PraetereaexPlantarumatqueadeoanimaliumpartibusomnibusipsumuelutGlutenterreaesubstantiaeHumoremInsitumpinguemimputribilem"(neforteputesperpturedinemomniaredireinEtlementa,utLogiciexperipatoconcludunt)"maximeuiignisSecretumnuncsursumattollitincapitella,uelutriculos,nuncdeorsuminsubiectumaliquemcatinumpraecipitat,RemomnibusAliisRemediisPlaneDiuinioremsiUlstadioincoeloPhilosophorum,&GeberoEtUeritaticredimus:QuanquamHodiesintIdiotaequidamMagnorumtamenMedicorumnomineseuenditantesqui,idipsumceunugatoriumCalumnientur,utaliapropeomniaPulcerrimaipsisignota,Solas"(UtUocant)"Receptasscriberenullatamenrationescientibus.AddequodmetallaquaedamChymistisincalcemuersainoleumfundantur.Sunt,quiterreaquoquecorpora,utlateresignitosoleoincoquunt,utuiresoleoipsipraestantissimasacquirant."HactenusSyluius,quitamennecipseprobatuulgaresnebulones,quisepassimsolosPhilosophosuocantesobambulant,&criminapotiusimposturasque,quamessentiasfabricant&obtrudunt.Nouitillepraeclarusuirartiueramlaudemrelinquere,impostoresueroexmeritotractare.Ideoque&postquamgrauiterinhosperorauit,subiicit:"Satissitinpraesensnouisseaquas&oleaChymistarumindustriasingulariSecretamaximarumesseuirium,etc.EtmoxdeMesue:FuisseMesuenfactionisChymistarumstudiosum,locoinAntidotarioistanonpaucaplanedeclarant,uocesChymisticissolennes,qualisestperfectummagisteriumdesuolapidephilosophicofrequenterdicisolitum,&sublimatio,&Alombicum,&idgenusalia.Uidec.8.4."IdemMesuesinhistoriaRhabarbaridescribitExtractumusitatumRegibusIndiae:Uidec.8.4.itemaquamrosarum,neputesinoleistantumhaesisse.Tamarindis.c.10.derosisc.12simp.Habet&Rhasesilludoleumphilosophorumseusapientum(ChymistaruminquitManardus,dequorumnumero&ipsefuitMesue)utconstethincquoqueartisuetustas.deabsinth.ubiMariniannotatioChymicishonorifica.c.14.InterimdumaMediciscelebratafuitparsilla,quaminseruiitmedicinae,alterademetallisnonfuitneglectaadeoutGeberus,quemuoluntcircaannumpartusuirgineisexcentesimuminuiuisfuisseeamstudiosissimeexcoluerit,inuentisillustraueritsuis,oleis,aquissoluentibusaliisqueauxerit&praeceptisuariis,quaecumcommentariisedidit,comprehenderit;&siceffecerit,utsatiselaborataadposteros,quietiamnuncleguntlibroseius,peruenerit.defumaria.PorrohabuithaecarsprofessoressuosceleberrimosetiamcircaannumChristi1258.c.1lib.1.demed.laboriosesoluentibusItemc.3.7.9.quoAlbertusMagnus,&discipuluseiusThomasdeAquinouiguerunt,itaqueinea&coeterisquoquepartibusnaturaepraeterTheologiamelaboraruntexcellueruntque,utillecognomentumMagni,hicDiuorumnumerumsitadeptus,leganturqueeorummonumentaetiamnumhodie.Ii.13.14.22.Postdimidiumabhisseculumsuccesserunt,ArnoldusdeUillanouasumusMedicus,Chymicusec.etc.&Theologus,quietiamaurifactispeciminadedit,&destillatoriamexornauitauxitquemedicinarumAlbert.Albert.Magnus.Maformulis:Thom.deAquin.Arnold.deUillanoua,ReimundusLullius.Chrysopoeianueroetiamdisciplinaliterisqueexposuit:EtReimundusLullius,cuius&metallicaChymia,&Medicanullinonestauditaerudito,&adhucuoluiturexplicaturqueindustriaeorumquiutMesueloquiturinquirere&manifestareoccultarerumsatagunt,&secretaphilosophorumindagant.IllustrisautemfuitReimundusAnnoSaluatoris1324.Arnoldus1311.Utuideaturilleueldiscipulushuiusfuisseuelstudiorumsocius.Tantouerocumsuccessuhidocuerunt,tamqueauiderecepta&excultafuitChymicadisciplinainItalia,Gergermania,Anglia,finitimisqueProuinciis,utmultadeeaconscriptafuerintcommentaria,quaetumnosuidimuscircaannumChristi1320.UetustoMonachorummoreexarata,tumIohannesCratoParacelsicorumquidemtenebrionuminsectator,sedueraeChymiae,cultor&admiratorcommendatorquenonpostremus.ItaAnno1421Alchymiamdescriptamueterelibroexhibuit,HenricusKhudorferineoqueuersiculosquosdamsuosproposuit.Habebatautemilleliber,utihisoculisuidi,annummillesimumuicesimumoctauum,diemqueabsolutionisomniumsanctorum.CumFridericusIii.rerumpotireturinImperioRomanoregnoqueGermaniaecircaannumChristi1440aquae,quasuitaeuocant,&aliaChymicasanitatisconseruandaedepellendorumquemorborumcausamagnifrequentisquefueruntinGermaniausus.Itaque&quaedamapudUlstadiumadipsumreferturImperatorem.Sed&aurumpotabilequoddamdescribiturexauthoritateEpiscopicuiusdamTreuirensis,praedicaturqueualdeillud,quodArnolduscumgemmisdiciturfecisse,crediturquehaecfuissemedicina,quaHenricumducemUeroneRegisArragoniaefiliumleprosumiamintertiummensemsanauitdiebustribus,quaqueipsesuamsenectutemfouit,quanquamexopusculoChymicoArnoldicolligipossit,fuissepotiussolutumPhilosophicilapidis.AuicennosItaUalescusdeTaranta,quiscripsitan.AuicennamfuissenontantumAlchymiaestudiosum,uerumetiamDoctorem&propagatorem,testaturSorsanusinuitaeius.Intantammolemtuncexcreuerantuolumina&tractationeshuiusscientiae,utincompendiumabAuicennaredigidebuerit.NatusestiuxtaSorsanumAnnoHegyrae370iuxtaRhainusiumAnno373mortuusannofugaeeiusdem428cumuixissetannos58.ExHieronymoRhainnusiouoluntnatumannoChristicirciter957.CuirefragaturantiquitascommentariorumAuicennae.Ch.1418.Appareteotemporefloruisse,quoantediximusnosuidisselibrumChymicuminGermaniascriptum,nempe1028uelcirciter.fuissetpriorAuicenna,etcAuicenna,Auerrhoes,Abenzoar,an.1149.Legimusineiusoperibusdeaquisstillatitiisseusublimatis,deliquoribusuelsuccisextractis,dehydrargyrosublimato,arsenicosublimato&similibus,nonadaurificium,sedmedicinamaccommodatis,&adhucexpraescriptoprincipisArabicaefactionisusurpandis,idquodconstatexpracticisArabicosauthoressecutis,utUalescodeTaranta,IohanneAnglico,&aliis.InIsagogeTornamiraelegimusMontispessulaniMedicosetiampubliceexChymicisaquissimilibusquefecisseremedia.temporeConradi,Imp.Eidemartideditus&Sauonarolafuitcircaannumreparataesalutis1490.aliasdicunturfloruisse.indequeinnumerisexcultoribusadnostramaetatemperuenitUlstadiusanno1525.CoelumPhilosophorumFriburgiHeluetiorumdeditadnobilemFelicemdeHennasio.AugustinusPantheusUoarchadumiamdemetallorumtransmutationeueracontrasuitemporisimpostores,quoscommuniorenotiorequenomineappellatAlchymistas,ediditanno1527.SedenteLeoneDecimo,&editionemcumsuolegatoprobante,necimprobanteUenetorumtuncPrincipeAndreaGriti.EodemannoBasileaepublicedocuisseperhibeturTheophrastusParacelsusnatusannoChristi.1493mortuus1541Septemb.24.HicnonerubuitconfiteriseremediaaChymicisaccepisse,&hisipsisetiamscientiamartisChymiaedebere."AntiquiPhilosophi(aitin2.parteChyrurgiaeMag.tractat.3.cap.1.Theoph.Paracelsus.)studiosiindagandarumlongaeuitaecausarum(recitamusbreuitersententiam)aestituti,ueroperfectapraeparandorumcomponendorumquemedicamentorumscientia,abAlchymistiseampeterenonsuntueriti,atquesicutrorumqueconiunctislaboribusgenuinapraeparandorumremediorumscientiaexorta&uariisChemicisexperimentisinmedicinamtransfusisestaucta,maximeuerotincturis&floribusmetallicis,quarumtincturarumquantafueritefficacia,antiquieadereCodicestestantur,quosdiuapseudomedicorumturbasuppressos,nospublicosfacerenondubitauimus.RemedianostraexChymicorumscholaprodiissenondubitofateri:EtquoniamChymicaarsinfinitiserroribusscatereuisaest,illudquoqueAugiaestabulumrepurgandilaboremsumpsimus:inquofeliciusmihiuersarilicuitquodabineunteaetatemagnoartisstudiocaptus,summadiligentiasubexcellentissimispraeceptoribusartihuicstuduerim.PraeceptoresenimfueruntWilhelmusHohenhemiusPater&aliiinfinitit:praeterhosquoque,scriptisadiutussumSetthagiiEpiscopi,ErhardiLauentalii,NicolaiHipponensisEpiscopi,MatthaeiSchachthiisuffraganeiFreisingensis,AbbatisSpanhemiialiorumquedoctissimorumChemistarum:Quin&uariiseorumexperimentisfactussumlocupletior,interquoshonoriscaussanominandusmihiuenitnobilissimusuirSigismundusFuegerSchatgensis,quimagnissumptibuspluribusministrissustentatismagnaartemChemicamaccessionelocupletauit."HaecibiParacelsus.Nequeuerofalsascribereest,putandusquandoquidemseculumistud&exercitiisChymicis,&uoluminibusscatuit,cumqueiamplurestractatustypispublicissintimpressi,nihilominuscernimus,subindeextenebrisprodireplures,itautnethesauriquidemmultiuideantursufficerecapiendisnecTheatra.Quodautemdeimposturisquoqueistorumtemporumcoqueritur,confirmaturAugustiniPantheifacto,exquopatet,circaUenetiasinuidiosumnomenfuisseAlchymistam,autsaltemsuspectum.Itaqueutdeclinaretpopuliindignationemreipsaretenta,nomenmutauit,tantumquehancAlchymiamdixit,quaefucismetallatingere,uthatauriargentiuesimilia,docet,&porroetiamadfallendumadhibet,cumistacoloratiopersenonsitillaudata,habeatqueexemplapublicafactitiiorichalciutriusquegeneris,&alia.Paracelsusinueterummedicinam,Chymiam,Physicam,etc.ParacelsusautemexpurgaturusAugiaestabulum,totumpenediruit,&afundamentisconcussitnontantumChymiam,uerumetiammedicinam&reliquasliberalestamartesdictas,quamscientias.Inpraefationelibridepeste,quemNorlingescripsitquatermilleannorumanteseproditorumlibrosrepudiat,utsolussitprinceps&Monarcha.Duriteranimaduertit.MedicinamHippocraticam&Galenicamalicubiexpresserepudiat,acerbissimequepersequitur&uituperateiusprofessores.Sedinprimodepestilitatetractatuprimo,ubideChelidoniaecontraimaginationesmagicasamuletodisserit,adeononreiicitGaleni&Hippocratisdecreta,utetiamampliusuelituideriGalenicus,quamomniumscholarumprofessorespublici.QuemueroGalenum,HippocratemAuicennam,agnoscit?ImmutatosnimirumadChymicorumingenium,utnesicquidemautorpossitessenouaedoctrinae,quandoquidemeamaliundehausit.ParacelsicusGalenicumseprofessus.Itaenimnarrat;"InOppidiBrunouiaeBohemorumquodamcoenobiouerissimaminimequedeprauataGaleni&Auicennaeuoluminareperiuntur,exquibusipsesitGalenicusmeliorquamomnes,quiuulgoappellantur."IdemexplicauitHippocratisaphorismos,uideriqueuoluitHippocraticus,Machaonicus,Podalyricus,Apollineus.Inpraefationelib.1.defens.adCarinthios.InParamiriprologis,Hippocratemspirituali&Galen.characteristicaemedicinaeplusaddicit,quamnaturali.Mendaciaquidemhaecessenondiffitenturnecdubitantuirieruditi.Ueruntamenapparetfugisseeumnouitatiscrimen,&inseprioresuoluissetransferre.Multosautemexadmirationeartisnouomododiscendaeexercendaeque&famamirabiliumoperuminChrysopoeia&sanationuminmedicinanactusestsectarios:exquibusmemorabilioressuntAlexanderSuchthenius,Dornaeus,Dorneiserus,Fedro,SeuerinusDanus,LeoSuauius,Quercetanus&alii,quanquampauciprobentomnia,quaeParacelsoascribuntur:necsanepieuerequepossuntomniarecipi:Sednecomniarepudiari,estqueinaliquibusmodusexplicationis&enunciationisdiuersuspotius,quamresipsa:inquopermittendumaliquidestingeniorumdiuersitati.UerumenimueromaturerestitumParacelsoestaplurimis,utidocentcumuliistiquerelarum&inuectiuarumpassimintomiseiusoccurrentes.PraecaeteriscalamuminParacelsidoctrinamstrinxitErastus.IohannesCratoquoquecumueramAlchymiamminimedamnet,Paracelsicastamenfutilitatesferrenonpotest."Necego(inquitindedicatoriaTherapeuseosGaleni)laudabiliamedicamentauitupero:κακοήθειανillorum&inanemiactantiam&moresthessalicos,quibussesupraomnemantiquitatem&seculinostriexcellentiamcollocant,nonprobo,etc."Quamentefuit&Gesnerus,Zingerus,Falloppius&omninoplurimiceleberrimorumMedicorum,necsuntalia,quiadhuchodielaudabilemoperamtumMedicinae,tumAlchymiaenauant.Ethactenusdeinitiisprogressu&propagationeAlchymiaeusqueadnostramaetatem,utconstet,hancartemaprimasuiorigineauidissimeacceptam,excultamquefuissenonunoinmundiloco,sedubicunquedignahomineingenuoscientiapedemposuit,nedicatCensorabiectamcontemptamqueiacuisseusqueetiamhodie,necnobistantoperesuaeMedicinae(quamtamen&nosprofitemur)annosbismilledepraedicet,cumChymiaeauthoritasetiamaltiuspossitrepeti,SanePlinio&Homeroteste,MedicinanostracircaTroianumbellumferetotafuitChirurgica(fuit,idbellumA.M.3772.)BelloPeloponnesiacoHippocratesCliniceninstituit:(CensoriClinicusestfamulusMedicorumaegrotiscibumministrans)&praeceptaMedicaextemplisdiciturcollegisse.SuccessitposteaGalenus,artemqueillustrauitcommentariisuberrimis,adeoutetiamconcididebuerint,&inEpitomenredigi.Interimquamsaepemutatafuerit,quicognoscerecupit,Pliniumconsulat,lib.29.c.I.&alibi,NonhabetGalenicadisciplina,undesepraeAlchymiatantopereiactarepossitargumentoconstantiae&uetustatis:ImoreceptaArabumdoctrinasimuletiamAlchymiaminsuumcomplexumsinumqueadmisit,gauisaqueesttampraeclaraaccessioneseauctam,licetnondesintquiArabumdisciplinaexplosapurumprofiteanturGalenissimum,utnesicquidemsecumconsentiatuetusmedicina.NuncdeParisianaCensura.DiximusParacelsumnontantummutasseAlchymiamueterummagnaexparte:Sed&Medicinam,Physicamqueinuertissetotam,itautexplanasimpliciqueeuaseritsymbolica,seuparabolica,inquamaiorismundirerumnominibus&uittuteessentiaqueestimantur,appellanturquenontantumea,quamsuntinhomineseusano,seuegrotante,uerumetiampreceptaprincipiaqueMedica,Physica,&medicamenta,idquefittantacumpertinacia,&feruore,utdecretapriscaplaneexplodantur:Quin&abaliquibusconfundaturcumAlchymiaMedicina,definiaturqueChymiaueraars&scientiamedendi:anatomiauerotopicairrideaturintroductaquadamaliaessataexAlchymia,quampreceditnescioquechiromantia:comitaturastrologia,magia&alia,dequibusabundetumParacelsusipsecommentatusest,tumSeuerinus,Fedro,Quercetanuscumaliis,quanquammultatolerabiliusenunciauerint,necusquequaqueillummonarchamsintsecutiomnes.NuperitemcuminpublicumprodiretGrammanusquidamexconcionatoreParacelsicusagyrtafactus,nihilaliudinGalenicosintorsit,quamexistapharetraspiculauenenatissima.Ambaldusa.impostornouusnontamParacelsiaestuduit,quamsuaquedamcommentadePanacea&terrasigillata,quiuniuersalibusmedicinis,proposuit,adeoconfidenter,utnondubitetscribere,Paracelsum,quiomnes&precedentes&posterospresecontemsit,sequeiussitsequi,siuiueret,adseuenturum.NosquideminGermaniahos&similesthessalosquostudiopotuimus,confecimuseoqueremperduximus,utnonausintinpublicoquicquamnobis,preteraniliaquedamconuitia,quenegligimus,opponere,necpossintullofidedignoargumentosuamcausamdefendere&comprobare.Quercetanuma.inGalliaquantumadnosperuenitmedicinamcumlaudefactitantem,&chymiatriammaximeillustrantemlicet,adParacelsicaillaaSeuerinoexplicatiusredditapaulostudiosiusinclinantem,nuperscholaParisianaestaggressa,usaadhocingenioRiolani.OperaepreciumfueratseparareabAlchymiamedicinam,&inhancinuectasabsurditatesconfutaresolidisinuictisqueargumentis.QueuprauitatesChymiaequoquesuntimmistae,easitidemabstergere,&seruataartishonestissimaeliberalissimaequedignitateprodigiosasopinionesdamnare.NonalioconsilionecmodonosParacelsicadeliriapluribuslibellisconfutauimus,&utChymiaepraeceptaamedicinaessentsegregata,artemipsamuariedispersamexpluribusautoribusoperosissimecollegimus,necsinemultolaboremethodoconuenienterinstruximus,indiesadhuccogitantesquomodoeampossimusexplicatioremdiscentibusrelinquere,Sednescio,quofatoeuenerit,utcumQuercetanimedicina(quamestChymiatriaquaedam&nonsynceraAlchymia)ipsasitdamnataAlchymia.Italoquitur&suumdecretumproponitscholainapolog.proHipp.&Gal.Med.NontantumQuercetanilibrosspagyricosdamnatunanimiconsensu:sedestartemipsamspagyricam:Etpag.46."Artemspagyricamutpraram&inutilemrepudiamus.pag.76.Accessubsit.Titulusestsinere."Atinquies,"scholaecorrexitidiudiciuminbreuisdiscursuscalce.EtnonAlchymiamrepudiat,sedQuercetaniportenta,similesquecontrauerammedicinamopiniones,necnisisimilesChymistasdannatquinimirumprincipiismorborumcausis&remediisadogmaticisdissentiunt."Sithecinquampraecipitatinimirumiudiciicorrectioquandam:atnihilominusetiaminapologiaadfamosam,Turquetiresponsionemlegimus,negotiumAlchymieagi."Rogotelector,inquitarchitectusRiolanus,nimisiuueniliteribiexulansperApollinem&sacrasmusas,utconsideresmecumdiligenterquamdoctepatronussuumclientem,quinentAlchymiamipsamacensurascholaeParisiensisliberet:Etpag.seq."Alchymiaeprincipiasubruereseuoluisseostenditautor:Itempag.7.Alchymiaedignitashacarte&methodouentilabatur:pag.15.Alchymiaehiccausaagitur,nonQuercetani.HancapologiamscholaipsafulmineinTurquetumcomprobauit.Numpoenitereeampotuitfatuitatisiambiscommissae?"Eam",inquis,"Alchymiamdamnauit,quaeseartembenemedendiuocat,&Hippocraticamirridet."Nempesialiquisinsipientiumdiceret,medicinamesseartemherbascolligendi,autcoriatingendi,tumedicinamincrucemageres,&nonpotiushominemstultitiae,&insaniaereumfaceres?Nonesseistammedicinam,sedaliudquiddemonstrasseoportuit.Rursus:"NonLibauii,sedtuamAlchymiamscholadamnat."AtnuspiamseiungiturAlchymiasimpliciterreiicitur:Etlicethabeatpaucabona,tamenmultamalainessedicuntur.Amaioreuerodenominatioest,utdisputatRiolanus:nedicamrebusueraeAlchymiaepartimcontemtis,partimexplosis,nonpossesaluamesseLibauianam.Uerumnoscumscholaistaquicquidsanesenserit,noninstituemuslitem.LucanusdeSylla:"IllequodexiguumrestabatsanguinisurbiHausit,dumquenimisiamputridamembrarecidit,Excessitmedicinamodumnimiumquesecutaest,Quamorbiduxeremanus."Censorususesthisargumentis,quaeaquouisinueramartempossuntdici,&sicdiscentiumanimosabeaprorsusalienare,imototamadCynosargesmittere,dignitatequeexuereomni.Haecexquatuorlibelliscolligemus,perpendemusqueprimum:Deindefatuitatesalias,eiusdeminmeridianosoleexpandentesdemonstrabimus.Academiamistamnonbenesibiconsuluisse,taminsipido,malequeinstructocensoreinregrauissimadifficilimaqueutentem.Argumentumprimum,quodAlchymianequearssit,nequescientia,inueniturpag.10.&11.apologicoproHip.Alchymiaanarsuelscientia.&Gal.Medicina.RecensetRiolanustresfamulostanquamoperariosmedicinae,Chirurgum,Clinicum&Pharmacopeum.(sithypothesisAlchymiamesseunamexfamulitioMedicinaehippocraticae)cumnonsitinClinice,necinChirurgice,consequensest;adpharmaceuticenpertinere.Athicnequearsest,nequescientia,Omninoergonequearsestnequescientia.Quodinpharmaceuticenonsitarsautscientia,probareannititurcensorpermembra."Duosuntofficiapharmacenticespraecipua,inquit,unumindelectu:alteruminpraeparationeremediorum."Quidhinc?Ratiopostulabat,utcolligereturneutrainparteesseAlchymiamartem.Atdigressioneadquintaeessentiaeuexationemeratluxuriandum.Sedcurtandeminneutraestarsuelscientia?Distillatores."Distillatores",inquit,"suntministripharmacopaeorum."Quidtuminquampostea?Nonestidemdestillator&Alchymista.FortassisAlchymiaexsuisseruulisaliquemcommodatodeditpraecarioueconcessitpharmacopaeo,nonuteiministratet,seruulus,sedutpharmacopaeusuesterdisceretetiamamancipioAlchymistae,quihocipsoofficiofitDominus&Doctorillius.Hocsiest,certereginaestAlchymia,&sedignitatelongeultrauestrapharmocopoliaextollit.Fortiusargumentare."Potestis",inquis,"istampartempharmaceutices,quaeestdepraeparationeremediorum,destillationum,multisformulisamplificare,&illustrare.Nouamartemconstituerenonpotestis."Belledisputas.Nonurgemus.Sifamulumnostrumnonuultisremitterecumbonagratia.Nonobtrudemusnobisnouamartem,quaenobisnouaestminime,sedhippocraticadisciplinaetiamantiquior.UbiuerouisargumentituioCensor?"AlchymiadestillatoriapraeparationemGalenicampotestmultisformulisremediorumamplificare&illustrare:Nonfacerenouamartem.Ergonequearsest,nequescientia."Numtuetiamsapis?Quodartemtuampraeparatoriamamplificat&illustratformulismultis,annonafferttenebrosaelumen,&inopiincrementum?Quodartemauget,estneinertia?Nosexeodemfontesiccontrateconcludimus."Quodinarteminfertformulaseas,quibusarsamplificatur&illustratur,idnecesseestartem&scientiamesse."Nequeenimheterogeneisarsaugetur,sedhomogeneis."Alchymiainartemmedicampharmaceuticeminfertistasformulas,utconfiteturRiolanus.Arsergoest,&scientia."Scientiamaddo,quiaimpossibileest:idfierisinetheorematibus,quorummeritoscientiaedicuntur,Deinde,"Sipartesartiumexaffectionespecierumadgenus"(namutroquemodoconsideranturscientiae&artesintegre&generice)suntartespropterhomogeniam,&consensumspecierumcumgeneribusessentialempartesartiumsuntartesscientiarum,scientiae:Atquipriusest:Posteriusergo."Connexumprobonontantuminclusoargumento,uerumetiameuidente,inductione.Namdefinienditatioestars,&estmembrumartisDialecticae:Diuidendiindustriaestars,&sicdeinceps:idqueualetetiaminRhetorica,Musica,Arithmetica,Geometria,Imoomnespartesphilosophiae,suntquaedamphilosophie,utphilosophiaphysica,Ethicaetc.Quidniergopharmaceuticaequoquemedicinae?AnsiMedicinaarsest,Chirurgicenonestars,nequeDiaetetioeDiccensor."Nonfacitnouamartem."Sitergoillaarsantiqua,&siapuduosnonfacit,maneatarsinsuoregno.nomenspagyriesseprosusinanecontendo,cuinullaressubsit,Anarsuetusaccessunouimombrinoua.Estautemmagnaquaestio,annonquaearspridemerat,amplificatione,&illustratione,seuaccessionenouorumpraeceptorumquodammodoappellaripossitnoua,nisifortasseautoritatePliniiuelisinterpolemdiceretoties,quotiesmedicinaestmutata.Sedcurnonnouaqueatpharmaceuticedici,siauctaesttantaexAlchymiaaccessione?Numquiaspeciessuntutnumeri?Uobistamennoneritnouaarsabaugmento,nisieodemiurecaeterospraeparandimodosnouos,nouasartesfacereconfiteriuelitis.Sicargumentare."Sinomenartisdestillationiconcedendumsit,etiamcoctioni,infusioni&expressioni:sioneunitatis,qutdetractionemutantur.Atquihocnon.Nequeergoillud."OargutumCensorem!Probaassumptum.Curenimnoncoctio,siartefit,&praeceptahabeathomogeneacertamethodocomprehensa,sitars?Curnonexpressio&infusio?AnplumbeuseratAristoteles,cumelixationemartificialemconferretcumnaturali?SituaePharmaceuticaemembranonsuntartes,nempesingularesquaedamsubtotagenerali,quoargumentopersuadebistotamesseartemPergeeomodoetiamdecaeterismedicinaemembrisargutare.Nihilest,quodmagisnoserigatinartificis"Sed&perfeto&mancodistinguipossuntartes.Medicinamtuamtotaminertiaedamnabis.EttamenmoxaudesPharmacopoeumArtificemappellare?Quoiureestartifex,sioperationeseiusnonsuntartesquaedam?PotesneferreAristotelemiudicem,quemimmeritotibifingisnotissimum?"Arsest,inquitinI.mag.mor.33.circaea,quaeinfaciendosuntposita,uelcircafacturam.Nihilsimulinuentum&perfectum.Scientiaestcircaid,quodsubscientiamcadit,quodcumdemonstratione&rationeestexplicatum."Dicouerotibi,&teconuincam,Alchymiamuersaricircafacturas,seuoperaquaedam;(Facitenimolea,aquas,&omninomagisteria&essentiasartificiose)itemhabereprincipiasuaaxiomatica,quaetumsciunturratione,experientia&usu,tumscientiamperdemonstrationemingenerant,uthocsitfaciendum,uiistiusprincipiiseudecretisapientisinAlchymia.Arsigiturest&scientia."InsextoNicom.Arsesthabituscumrationeuerieffectinus."SitotmundiseculissapientissimihominesinAlchymianondumconstituerunthabitum,necrationesuntusi,ueraqueoperaeffecerunt,uelimextescire,quidnamtandemsithabitus,ratio&effectioueri.AntuiPharmacopoei,cumaquas&oleadestillant,nonfaciuntidhabitu,sedpriuatione,hocest,ignorantia?Annonratione,sedtemeritate&fatuitate?Annihilueri,sedomniafalsa?Uerum&tu,quiesmaiestatetuaRexPharmacopoeorum,exquibusprincipiisiubenseosdestillare?Nonuisoperari,sedimperare.Annullamhabesscientiamimperandi?Haruetustibiopposuerataliquidargumenti,idtunomineAntaruetiinarenamprorepens,pag.8.sicreponis:"Obiicis:Praeparatiochymicaestartificialis.Ergoars.Ridicule.Quiaomnespharmacopoeorumpraeparationesdebentesseartificiales.Ansingulaedistinctamartemconstituunt."Haectu.Seduteruestrumestmagisridiculus,tunccumfatuatuaresponsione,anillecumsapientertibiobiecit?DieCensor,quidestartificiale?Annonillud,quodprincipiumsuaegenerationishabetartem?(Fortassemehicirridebis,quiagenerationemartiattribuo,quodtibinonplacet.SedputaAristotelemdixisse,omnemartemuersaricircagenerationem,comminiscique&contemplari,uteorumaliquidfiat,quaeesse&nonessepossunt,quorumqueprincipiumestineo,quifacit,&nonineo,quodefficitur,cuiuscontrariumsitinertia,&c.)imoartificem.Artificialeenimabartificedicitur;sedartifexabarte,adquamtandem&illudredit,sicutnaturaleest,quodanaturaest,uelnaturamhabet,&secundumeamfit.Siitaqueomnespraeparationespharmacopoeorumsuntartificiales,omneseruntabarteprofectae,&quidemomnessimulabartecommuni;singulaeueroasuainspecie,cumsisingularumarsnonest,omniumessenonpossit,atqueitaipsafunctiominimediciarsqueat.*Notaerrantilli,quichymiamdicuntartemmedicinamfaciendi,hocest,elixyrilludsuum,transmutationetamenmetallicadamnata.Sedpromepulchriora."Alchymianonestarsuera:Quiaprincipiahabetfalsa."Cumprobaueris,Alchymiamhabereprincipiafalsa,dabotibi,Alchymiamnonesseartem.Sednunquamidefficies.Saltemhocresponde:Suntneaquae&oleastllatitiaspiritusque,quaeconcedisa.Chymicisutiliteradamplificandam&illustrandammedicinamtuam,eaparte,quaeappellaturPharmacentice,operaquaedamuera?Numsuntdigna,utpraeceptisinstruantur?Sinegaueris,delirumteesse,sensuquecaptumapertecontestaberis,&exnumerosapientumeiicieris.Quodsieffectauera,&effectumarguitsuamcausam,necesseestexpraeceptisscientiaqueueraexistere,nisifortasse,utludibundiLogici,exfalsisextruuntueratuiPharmacopoei.Sednonestconsentaneum,idquesecushabetinomnibuscaeterisuerisartificibusiammultisseculis.QuidniergoAlchymiahabeatprincipiauera?Etcumuerorumprincipiorumscientiamsit,falsorumnonsit.Exparteeniminsufficientemdantdefinitionem:Confectumsimulest,Alchymiamesseartemueram&scientiam,"Alchymianonestars:Quiauniuersaconsistitinpraeparationeremediorum."*OheCensorQuotetuamquescholampraecipitas?Falsumestargumentumtuum.Alchymiaeenimlongeamplioresthabitus,&suisaltempartemquandampraeparandismedicamentisaccommodauit,indequeeampotestrecipere,sirepellitisingrati.expartetropopeccant:Deindefinge,sicesse.Numergouestraepraeparationesnullamhabentartem,hocest;aliquaetiamfalsumstatuuntdemedicinachymicorumantiquorum.materiamcertam,necmethodum?Quodmateriam&formamartishabet,idomninoartemhaberenecesseest.Fernelius&aliiMedici,quaconscientiadestillatoriampraeceptis&methodoinstruxerunt,&inartemedicaposuerunt?TantotudegenerastiaFerneliicathedra.Argumentumsecundum."Nondubito,inquis,inApologiaproHipp.ChymicaremediaanaDiaboloinuenta.&Gal.quinistaremediaaDiabolosintinuenta,inruinamgenerishumani.Serpensistemalignaexcogitauitprobenignis,quaesuodlientiParacelsocommunicauitinuulgusdispergendaPaucabona,utaquas&oleaimmiscuit,utdeleteriaillaessentgratiora."Loquerispotissimumdetalibus,qualiasunt,uitiumstibii,&praecipitatus.Pac.9.apolproHipp.Sedconcludisgeneraliter:"ItaqueexChymicorumremediorumusucertiusimminetexitium."Alibisicais:AlchymiaaprimoinuentoreDiabolopotius,quamHermeticanuncupandaest.Antaruetusquoquepag.25.cumdeessentiis&extractisagit,inhaecprorumpituerba:"Potestisdareuestrisessentiis&extractisactionemnaturaliuehementiorem,&caloremintensiorem:nonpotestismeliorem:imononpotestisabsquetemperieretinerenaturalem.Quialitersentit,Deo&naruraeiniuriamfacit.Haecfalsofundamentomalusgeniusdocuituosmistacorrumpere.Pag.49.CacodaemonministroParacelsoMortuam(Alchymiam)resuscitauit,&quasinouamuitamillidedit,inruinamoperumDei,&perniciemgencrishumani.Illedocuitmixtacorrumpere,hocfalsosubnixusfundamento,spoliandaessesuamateria,utseparenturessentiae,quibussiserueturunus,millepereunt.Haesuntartesmalignispiritus.Pag.86.NullaremaiestasDeimagislucetquamharmoniaillaelementorum,exnaturiscontrariistemperiemseumixtionisconcentumadmirabilemelicit."ficisadmirationem.Atuosignedestruitisistumexcontrariisnatummirabilemconcentum:cuiushocinuentum,sinonDiaboli,operaDeiquantumpotestdemolientis,&hancgloriamDeoOptimoMaximoinuidentis.Pag.21.apol.Hipp.dechrysopoeia,quaeestnobilisparsAlchymiae:His&similibusnugiitacredulosinfatuastis,utrelictissolidioribusdisciplinis,adDeliramhanc&praestigiatricemartemconuolent,etc."Haectuualdecensorie,&exdignitatescholaeParisiensis.Aegreferesfortasse,tibituaflagitiatotidemreponiuerbis.Sedconsulendumestposteritati,utsciat,qualemserpentem&carcinomaistascholaaliquandofouerit.Neindigneris,etiamcompendiosyllogisticecomprehendam,iudicaboque,&tandemcontratotamtuammedicinamexeodemprincipioconcludam.Tuestointerimpatiens&attentus."QuodaDiabolointroductumestincontumeliamDeinaturaeque,&perniciemgenerishumani,nonestferendum.AlchymiaaDiabolointroductaestincontumeliamDei,naturaeque&perniciemgenerishumani.Alchymiaergononestferenda.MinorprimumdeclaraturperexplicationemuocisAlchymiae,nempeeamdesignariartem,cuiusinstauratordiciturParacelsus,cuiusressintolea,aquae,uitrumstibii,praecipitatus,chrysopoeia:Alchymia,quamCensorDiaboloasscribit.quaepaucabonasociaueritdeleteriis,uthaecessentgratiora:quaeparatchymicaremedia:quamHermeticamdicunt:quaeessentias&extractafacit:quaemistaresoluitpropteressentias:quaeignedestruismista.Deindecomprobaturhisprosyllogismis.EstaDiabolointroductaAlchymia,etc.1.Quiaremediamalignahabetprobenignis.2.Quiapaucabonaiunxitdeleteriis,uthaecgratiusoccurrant.3.Exremediorumchymicorumcertiusimminetexitium,itautsiunusseruetur,millepereant.4.Nonpotestessentiis&extractissuisdarecaloremmeliorem,seddeteriorem,utpoteuehementiorem:quasidicat,resbonaspeioresadusumfacit.5.Quiamistacorrumpit,necretinettemperiemnaturalem,quaeestinDeumcontumelia,etc.6.Quiafalsosubnititurfundamento,essentiarumgratiaspoliandasresessesuamateria.7.Chrysopoeiamhabetdeliram&praestigiatricem,amagistratuprohibendam,&cuiusperlibroseditosuulgateresmaioriseueritatecoercendi.8.Quiastudiofossuimisereperdit,etc."Respondeturadsyllogismum,negandoassumptum.Deindeconsiderentureiusprosyllogismi,DeclaratiouocisAlchymiapluraconfundit,atqueitapluriuminterrogationumElenchocontaminataest.DebuitCensormanifestiusdicere,&sineconfusione,dequaAlchymiaiussussitcensuramagere,&dequanon.Quanquamenimunaduntaxatarsest,quaehocnomensibiproprieuendicat,euenittamenimproborumhominumimposturis,&imprudentemultitudinisimperitaeiudicio,utmalabonorumuocabulissimuldenotentur,utuidereestapudPantheum,quiimpostoriamdamnat:ueram,licetabsquenecessitate,confictonouonominedocet.ScholaeParisiensissententiauidetumaCensoriaaliaesse.ProculdubioautemuoluitscholaParisiensis,nonipsamperseartembonispraeceptisformaqueadfineminuitautilemconstitutam,enumerobonarumexclusam,sedquicquidfraudumperuersitatumqueestineamillatum.Deindeuidetur,nonAlchymiamaParacelsorepositam,quatenusestid,quodest&abantiquistotcenturiisannorumcomprobata,necuilisuipartemedicinaesociata,uoluisseattingere.Paracelsia.SedquamParacelsiamappellamus,quaecomplectiturtotammedendirationemParacelsicam,omnesqueeiusdemagia,artesignata,astrologia,magnoparuoquemundo,&huiusmodipluresuesanias,quibusnihilominusinspersitresbonas,nonaseinuentas,utconfiteturipse,sedaprioribusacceptas.Huiusreispecimenuidereestinchirurgiaparua,quaeneutiquamestcontemnenda:sedcumeamuertitinmagnam,magicisdeliriisaliisquecommentisitamiscuit,utiamsituereParacelsica,inquatamendamnatisdelitamentis,quaesapientiamueteremsapiunt,retinentur.ItaCratorectescripsit,inAschymiaParacelsiessequidemueteruminuenta,sedlongeperuersiusobscuriusquetradita,quamipselegeritinantiquoquodamuolumineducentisanteParacelsumannisscripto.QuercetaniAlchymiapersenonestdamnandaChymiatriumnonrecipimus.SiergohaecestsententiascholaeParisiensis,quodcolligipotestetiamexbreuidiscursu,ubiLibauiiAlchymianon,sedQuercetanidamnatur(quanquam&hocsitimprudenterdictumcumQuercetaniAlchymia,quaepersesibihocnomenpostulat,siperplexitatesillasobscuritatesqueuotumtollas,nonabiiciendashabeatremediorumformulas)nonsatismeditatusestfunctionemsuamCensor,cumillamdesignatChymiam,incuiuscomplexuestchrysopoeia,olea,aquae,spiritus,essentiaquinta,elementa,principia,tincturae,Antimoniiuitrum,praecipitatus,&reliquaomniasuogenere&aestimationepraeclara."AtuiuoFernelioscholadamnauitnontantumabusumAntimonii,uerumetiamantimoniumipsum.Ergo&nuncarscumabusuartisabiicienda.Rescumabusualiquandodamnatur,uelpotiusaboletur,utserpensMosiscumcultu."Inquamego,quidtuncimpuleritscholam,utsicstatueret,nonmultumcuro.Rempersesiconsideres,nondebuitsiciudicare,sedextorqueremanibusimperitorummedicamentumpericulosum,quodtamencumaperitisexarte,prouidequeadhibetur,inuariispotestesseutilissimum,utiostendemussuoloco.CurnonparisententiarepudiatisElleborum,Mezereum,Esulam,Lathyrin,Ricinum,&c.imo&uinum,gladios,bombardas,puluerempyrium&similia?Nonsatisestimonesapientisquidem,dicere,puluispyriusestDiaboliinuentum:stybiumestDiaboliinuentum?praecipitatusestDiaboliinuentum,etc.Seddisparestratiocausarum.Resipsaeadbonum&malumperindesehabent.Quandomalitiahominuminmalumuertunturusum,hocaDiaboloest.Aliaspuluerepyrioetiamnosdefendimus,&hostesprosternimus:eodemutimuretiamadmedicinam&uariaoblectamenta,autetiamadoperaquaedammechanica.Longemagisigniseratexecrandus,quampuluisisteDiaboloasscribendus.Ignisenimeuminfuroremagit,ignifiuntnocumenta.Atquehaecdedeclarationepaulofusius,utintelligatsuummorbumCensor,discatquederebusaccuratiusiudicare."Imperitiaesignumest",inquitArist.paucisinspectisfacilepronunciare."Abhacnotamaculaqueuideat,utseimmunemreddatCensor.Primusprosyllogismusinartempraeclaraminiuriosus,foedumestmendacium,&refutaturaCensoreipso,quinonpotestnegare,Alchymiamhaberebonaquaedam,utaquasstillatitias,&olea,eaquenonparuonumero,&nonunaforma,itautiustamartemhaecsolacomplerepossint.Alchymiaueraeresbonae.Sihabetitaquebona&benignaconiunctamalignis&deleteriis,tamparumeratDiaboloasscribenda,quamparummedicinaCensoris,quiMedicistribuitalimenta,medicamenta,uenena,&inhishabetAlexipharmaca,itemmedicamentaponitbenigna,maligna,seuuenenata,&media.Quocirca"Siuerumest,AlchymiamesseabautoreDiabolo,quiabonisadiunctahabetdeleteria,etiammedicinaGalenicaestaDiabolo:imomundicomplexusaDiaboloerit,quiatamincoeloponunturstellaebeneficae&maleficae,quaminmediomundiuariagenerabonorum&malorum.Atquiimpossibilehocest.QuannquamenimDiabolusinuexitmultasprauitates,restamenipsaeneutiquamsuntDiaboli,utinechistoriae&scientiaeillae,quibuseaedeclarantursecundumnaturam.Impossibileergo&illud."Eodemiudicioabsoluitur&secundusprosyllogismus,quiinsuperetiamaliudmendaciumafinehabet,quasiAlchymiaideopaucahabeatbona,utmalignaeoastutiuspersuadeathominibus.HocsiquisdeHippocraticis,quandomalignasuapharmacasaccharo,melleautaliisblandioribuscondimentisinducunt,utpalatostomachoquegratioraoccurrant,&promptiussumanturabaegrotis,diceret,conuitiumforet.Alchymianoninuadisinmedicinam.Quidest,cumtribuiturAlchymiae,quaesuofinecontenta,nulliporrigitmedicamenta,sedmedicaefacultatihocrelinquit?DicCensor,annoncalumniaestatrocissima?Inuertaturergoeodemmodo:"SiaDiaboloestAlchymia,quiadeleteriatractat,&medicamentabona,&utraqueMedicorumusibusexponit,autetiamaliisusurpandacommittit,GalenicamedicinapariterestaDiabolo.Nam&haectractatutraque:imomiscetsaepeunocumulo,&hominibusuorandapraescribit,Atquihincneutiquampronunciandumest,quodsitaDiabolomedicina.Nequeergochymia."Tertiusprosyllogismusmentiendoomnem&pudorem&improbitatemexuperat.QuampraeclaraenimhabeatAlchymiaadconseruandamuitam,uelsolaeaquae,quasobhocipsumdiuturnaexperientiaedocti,uitaeappellanttameruditi,quamplebeii.Alchymiauitaeconseruandaeinseruit."DicetCensor,sedenonnullislocutum."Atferulampetulantilinguae.Particularialiquononeratabiiciendumtotum.NequeenimmedicinatotaDiabolicaest,siuenenaporrigit,quibusfieripotest,utseruenturnulli.DeindeturpisElenchusadictosecundumquidcommittitur,uti&accidentis.QuidenimadartemUulcaniam,siquisuelincautusuelimprobusaedemcremet?Antimonium&praecipitatus.Sedquaesuntillachymica,quibusunoseruatopereuntmille?"Stibiiuitrum,&praecipitatus."Quishocdicit?"RiolanusChymicorumtamhostis,quamperitusartis."Ohominemaudacem!Malusususfortasseideffecerit,inquononAlchymia,sedmedicinaerataccusanda.AtbonousuperitoqueMedicusillisipsis,ututunusmoriatur,millepotestseruare,utideAntimoniiuitrocomprobatumestCenturiisMartiniRulandipatris;&indiespeneoccurruntexempla.SihocargumentopetendaessetmedicinaHippocratica,tuneferres?UulgisermoestdeGalenicis:NouusMedicus,nouumcoemeterium.NostinillaantiquaPliniideThessalodelentecunctamaiorumplacita,&rabiequadaminomnesaeuiMedicosperorante,suoquesepulchroinscribicurante,leuiuns?AnnonhicpotueritargumentumuertereinGalenicam?Hincillainfelicismonumentiinscriptio,turbaseMedicorumperisse,etc."SiipsaMedicina,quaesuadetmedicamentabenigna,maligna,nonestinfumandaconuitiouniusseruatimilleperditorum,cumaccidit,utpluresmoriantur,quamseruentur:nequeideoestDiabolica:multominusAlchymia,quaepraeparattantum,&nonsuadet.Sedipsa,etc.nonest,etc.MultaminusergoAlchymia."QuartusprosyllogismusideoAlchymiamDiaboloasscribit,quiaetiambeneficis&bonissuistebusnonpotestcaloremdaremeliorem,cumdetuehementiorem.Calormelior,deterior.HicCensorprimumnonperpendit,quatenusmeliorueluehementiordicendussitcalor.FingeChymicumessentiasparare,caloremintegrorumsuperantes:Attu,Medice,cogitaredebebas,hunccaloremitaesseadhibendum,utoptimusfueriteffectu.Nonusurpaeum,ubinocerepoterat,sedubicommodare.Deindequandotandeminteruosconsentietis,quiueterisartissuperciliotantopereinsultatisAlchymiae?GaleniciquidamChymicisinfesti,neaquas.AntedecerniuminpublicumprodibatIohannisPauliPernuntiaePatauiniMediciratiomedendiNouaAcPlaneSingularis(recordareilliusPliniani:Mutaturarsquotidietotiesinterpolis)quanquamAntoniusPolusUenetusnegetinistislibrisuilurosnouampracticam,autnouaminartecurandiopinionem.quidemeorumiudicarerectepossunt.Hicauthorlib.8.pag.716.italoquitur:"Notanteraddidihorumdecoctumnonautemaquas:Ethoc,quodaquaeomnesdestillataefrigidaesint,etiamsiacalidissimoaliquosimplicidestillentur,praesertimabherbis,etiamsifuerintfoeniculi,maioranae,calamenti,absynthii,etc."Eccetibi,cumquocollucteris?Suntautemaquaestillatitiaequaedamessentiaechymicae,quaesiideosuntuituperandae,autAlchymiacondemnanda,quiacalidiorespostartemfiunt:uestrachymia,quaminmedicinaecorpusadmisistis,noneritabsoluenda.Alibiempyreumaaccusas;sedimmerito.Quodenimpotestempyreumaesse,cumperbalneumseuroris,seuuaporisdestillamus,cumdigestionesoluimus&circulamus?Nequetamennegamus,inaliquibusexpotentiainactumeducicaloremmaiorem,utinoleophilosophorumnonsordenteartimedicaeiampluribusseculis.Inaliquibusapparenssaltemmaiorcaliditasest,quiacollectauirtusdispersafortior,fortioremfacitimpressionem.Sedtutuncmemorestoprincipiorumtuorummedicorum,nequetemere&inconsultoutereistiscalidioribus.Sinautemmeliorillecaloraccipiendusestdetemperatiore,quameratinreipsapernaturam:ueniamdebebasnobis,sinollemusmutatamnaturam,sedexcumulosimpliciumiuberemusseligereadpraesentemnecessitatem,quodcommodaret.Alioquinanminusnosprudentesputasesse,quamCaculas,quiquodcalidiusiustoest,uinumaquatemperant?Annonetiamrefringerecaloremaliaindustriapossumus,&inaliquibusutiablutionibusGalenicis?"SiAlchymiaideoaDiaboloautoreest,quiaaliquibusessentiismaiosemcalorisactumconfert;GalenicamedicinaobidemargumentumeritaDiabolo.Atquihocnefariumsituelcogitare.Quampestilensestergoilludscribere."Quintusprosyllogismusadeoestinsulsus&fatuus,utmisereatnosscholaeParisianae,quodintamstultumincideritCensorem.Mistadestruere,numaDiabolo.Sienimuerumest,quodaDiabolosit,quimistaldestruitpropteressentias,autaliudbonum,atqueitacontumeliaDeum,iniuriaafficiatnaturam,cuiusmodisuntanatomicigalenici.CumHippocratesDemocrituminuenissetbestiasoccisassecantem,dementiaequesedem&materiamindeinuestigantem,huiusmodiaudiuituerba:"Animaliahaec,quaeuides,huiusgratiareseco,nonquododiohabeamoperaDei,sedbilisnaturam&sedemquaerens."EtquidGalenicamedicinafacit,cumcibossanis&aegrotispraeparat?Quidcummedicamenta?Hicseparatsuccosacorporesimplicium,sicque,quaenaturacomposuerat,segregat:quaedamcoctionecorrumpit:quaedamputrefactione:aliatorret,cremat,urit,incalces&cineresredigit.Nonpraebetuiperasintegrasdeglutinendas,sedcarnesearumcoctas,autcombustumpuluerem.Quammultacorrumpitprelis?Quammultanouiscompositionibus,adeoutsaepeinunacompositamedicinanecessesitplusquamcentumperiresimplicia,utnouamistiformaemergat?Quidsuntsyrupi,iusepi,linctus,electuaria,pilulae,unguenta,emplastra,olea,mucillagines,decocta,infusa,&similiaalia?Numintegranaturaeopera?Imoexdestructisfactaemedicinae.NumergoGaleniciDeumcontumelia;naturaminiuriaafficiunt?FortasseChymicitamsuntmalaebestiae,utexprofessoinuideantDeocreaturambonam,eiqueseopponant,studiocontestatiodiasuamistorumdestructione.Minimeuero.Namsieoessentanimo,nonaperirentclaustranaturae,rimarenturquebonaabscondita,&inlucemproductahominibussisterent,tumututantur,fruantur,tumadmirabilemDeisapientiam,&inscrutabilemmaiestatemopulentiamquenaturaesuspiciant,&aeternisornentlaudibus.Quinondestruitmisturasinteriores,&inmysterioabditisquecorporumrecessibuslatitantesessentias,sedtantumsemotisinuoluerisostendit,nonestDei&naturaehostis,utChymici.MetallurgiadocuitChymicosinintegrisquaererealiquidocculti:Docuitnutritio:docuitresolutio&euentusnaturae.ErgononDiabolus.Butyrum,serum,caseumexlactefaciuntomnesgentes:Uinum,&oleum,&balsamumeliciuntexintegrissecula.Solipseperagitextractiones&destillationes,&c.Mendaciumabnormeest,siquisdicitexanimo,ChymicoscrasesdestruereinodiumDei.Etsiiditaest,utuultCensor,quaedementiafuitantiquorumMedicorum,utreceperintAlchymiaeoperationesinartemmedicam?NemoneseuRegum,seuPhilosophorum,seuMedicorumidanimaduertit,quodRiolanus?TemperiemnaturalemChymicosaitcorrumpere.Anetiamscit,inquarefundamentumsitistiustemperiei?CumsegregatRhabarbarumperinfusionem,habetnetemperiemininfuso,annon?:Sihabethabeant&Chymici,quiaperinfusionesextrahunt,&saepeinusurelinquuntliquoremcumsuccoextracto.Sinonhabet,eiusdemestreuscriminis."Quimendaciisatrocibusartemoptimamimmeritissimoinfumat,&suamquoqueprofessionem&maiestatemmedisamsimulcontaminateodemcrimine:hicpotiusDiaboloutiturautore,quamAlchymia.Riolanusidfacit.Ergo,etc."Item:"Siquomodomistadestruit,&temperiemcorrumpitAlchymia,eomodoidemfacit(licetformadissimili)medicinaHippocratica,utilladicituraDiaboloesse,ita&haecestdicenda.Atquihocnullusferetsapiens.Desipitergo,quiilludperhibet."Destructiochymicafundamentuminnatural[Cumaestate&autumnoaliisquetemporibusplurimaputrescant,absqueulliusChymiciope,accusandaeritnaturaipsacumDeo.Aristotelesin4.meteor.simplicigenerationicontrariummaximecommuneputredo,quiaomnissecundumnaturamcorruptioadhocuiaest,]authoremqueDeumhabet,Nequeenimmistaadaeternitatemsuntconditaomnia,sedadusum,quicumplurimussitperinteritum,taliaesseoportuit,utpossentcorrumpi,&hocnaturaliterfittaminelementis,quammistis,utindiescomprobattotusmundusingeneremineralium,plantarum,&animalium,inquibuscibosnecesseestdestrui:necesseestuicissitudinesperiodorummundiesse,&hyememultaperire,quaeuere&aestatesuntnata:inaeremultaconsumuntur:Solinterra&marimultaresoluit.Sedcumarssitformaquaedam,aquadiuellinonpotestfinis,necsitars,quinoptimesitinsuogenere,curnonpotiusdicebas,Riolane,Alchymiamgenerare,quamdestruere?Namadusumsuumfacitnobilius,melius,excellentius,quampoteratfacerenatura?InlibellocontraTurquetumpag.68.leglmus:"ScholaParisiensisnonomninodamnatuestrampreparationem."LoquiturdeoleisChymicisadapoplexiamaRiolanopraescriptis.Sinondamnatomnino,idquodnondamnat,annonfitperdestructionemmisticorporis,adessentiameliciendam?Quaenamsuntillaoleachymica?Numquaenaturapersefundit,quomodo&succoslachrymasqueremittit,necseideodestruit?NecParacelsicaAlchymiaomninodamnanda.Nonita;sedUestrampraeparationem,quaecerteestartis:&cumcontendatcumParacelsicissuaopinione,necesseest,necParacelsicamAlchymiamomninodamnariaschola,&sicaliquemlocumParisiisinuenietParacelsus,modononsubscamnis,subquibusSchegkiusdebueritnescioquassapientiascolligere.Sedcurtudamnas,siillanondamnat?Siillanondamnatchymicaspraeparationes,curartemtotamdamnat?Corpora&essentiae.Uerumpergamus.Sextusprosyllogismusdefalsofundamento,quodcorporasintexuendaelementaricrassitie,quammateriamaliquando&elementa,&corpora,resquemortuas&omniuimedicacassasappellantChymicipropteressentias,utindesequatur,AlchymiamesseaDiabolo,noninsapientiorenatusestofficina.Curquaesofalsumsitfundamentum,utoleumhabeassyncerum,oliuasesseexuendascorporeacrassitie,&fecibus?AnnondisciplinaGalenicaplenaestdocumentishuiusfundamenti?Quaenimartefacitissyrupos,iulepos,oleaexpressitia,mucillagines,&aliamulta?Quidinprelo&colouobisrestat?Quidagis,cuminfusumRhabarbaripurgandicausapraebes?Quodapudteuerumest,similimodo&consilioadhibitumaChymicispotestnefierifalsum?Dicereforteuoluisti,Chymicosdocere,inomnibussicfieriomninonecesseesse.Sedsihaecdixisses,cumlaruisfuissesluctatus.Nequeenimaliudoppugnasses,quamtuumfigmentum,quodnequeapudParacelsumreperis,nequeullumaliumchymicumsolertem.Gramanusinhancsententiamscripsitquidem;sedtibinoncumhoc,uerumcumQuercetanoestnegotium,quinonrepudiatomniaintegra,etiamcumaditchymicum.Quercetanusnonoditintegra.Necesseenimest,utseruetmagisteriamulta,&componatquoquemulta."SiDiabolumautoremhabet,quodstatuitessentiarumcausa(utoleorum,aquarum,etc.)essesoluendamista,GalenicamedicinaaDiaboloest.""AthaecminimeadDiabolumrefertur.Nequeergoid,quodstatuitistud,utAlchymia."Mendaxuero,quopatreestnatus?Illonequamimpostoreabinitio.Septimusprosyllogismusdedelirachrysopoeia&praestigiatrice,partiminscitiamCensorisprodit,partiminertiam,partimiudiciumineptum,&censurammalitiosam.Chrysopoeia.Palamestignorareartemistam,queprincipiahabetnaturae.Inertemdico,quiasistudiosusfuissetueriinquisitor,legerepotuissettotscriptadeeiusueritate,totquedefensiones&declarationesexactas.Improbusest,quimetaphysicosuosomnioinductusartemcontemnit&uituperat,quamneclegendocognouit,necassecutusestintelligendo.Mendaxautemetiamapparet,cumpraestigias&deliriaconsultoappellateffectumopusqueartisperfectum&uerum.Noscollegimusargumentaomnium,quosuidimusaduersariorum,eaqueitarefutauimus,utnondumcomparuerit,quipossitcontrariumdemonstrare:&moxetiamRiolanifirmamentaconsiderabimus.RabiosaecradelitasCensorisinscriptoreschymiaetransmutatoria.Quantaeueromalitiaeest,magistratuminstigareadanimaduertendumineos,quiscriptisseuprodiderunt,seuexplicaueruntcelebraruntquechrysopoeian?NumergoincrucemagendifuistisHermes,Geber,Arnoldus,Lullius,Rupescisse,Thomas,AlbertusM.&innumeriueteres,quorumadhuchodieinlucemdanturscripta;posteaetiamrecentespartimdefuncti,Paracelsus,Dornaeus,Fedro,Penotus,&c.partimuiui,utiputamus,IohannesHeurnius,DanielBrouchuisius,IustusaBalbian.Hoghelandaeus,UogeliusThrasybulus,NicolausBarnaudus,aliiqueplurimicumLibauioipso?Dicis,nosprofiterinosfautorescalamitatiseorum,quiarteminfeliciteraggrediuntur.Absithoc,oRiolaneQuibusuerbis,quoinlocoidanobisfactum?Quissefautoremmiseriarumalienarumprofiteatur?Antibilubitumestmagistratuminnosexcitare,uthabeas,quoinsinumtuumgaudeas?δπιχαιρεκακοιnosumus.Tuteabistocriminelibera,sipotes.Nospraemonitionibusutimurgrauissimis,nequiseamartemtentetimperitus.NosPrincipesadhortamur,neauresdentimpostoribus,&huiusmodimonitainueniesapudGebrumcrebra:inueniesapudBernhardumTreuisanum,apudThomam,apudHoghelandaeum,neccrebrominusinmeislucubrationibus.UtorilloHoratiano:"Inuitum,quiseruatidemfacitoccidenti.Deartepoet.Necsemelhocfecit,necsiretractuserit,iamFiethomo,&ponetfamosaemortisamorem.I.Epist.18."Etutimox:"Nullafidesdamnisuerisquedoloribusassit,NecsemelirrisustriuiisattollerecuretFractocrureplanum,etc."Uerumfitinillisprouerbium,ὀψέγεφρύγες.Et,Maloacceptostultussapit.Octauusprosyllogismusaequeestmendax.Pereuntesstudiochymiae.Fingealiquemperiissesuaculpa,dumidtentat,cuiparnonerat.NumarstibieratDiabolotradenda&uituperanda?Sed&perdataliquoschrysopoeia,numadtotamartemconuitiumcrimenqueeratreferendum?Tibioperadandaest,netuamedicinaperdasplurimos.DeAlchymianosuiderimus.Tandemneiniuriamfecisseuidearisnobis;dumnondubitas,remediachymicaaDiabolofuisseinuenta,pag.86.apol.proHipp.producisParacelsum,quicandidefateaturinlibrodeoriginemorboruminuisibilium,suammedicinamDiabolicam.In4.deinuis.Agitineotextu.quemallegas,Paracelsusdecharacteribus,perquasaliquicurantmorbosoccultos;Tom.I.pag312.&sequeinforma4.imogenerallus,tractatquaestionem,posseetiamabinimicisnostrissalutemnosadipisci,Deoitauolente,&conuertentemalainbonum,sicutiuuamurcarduis,serpentibus,&aliis,quin&uenenis(idquodinscholaGalenicaminimeestinfrequensautinauditum.Germ.)QuocircaetiamsiillicharacteresessentDiaboliipsi,quiatamenpereosaliquidboniconsequimur,uultperindehabendosesse,acsisanatifuissemuspilulis,autpotionibusGalenicis.NondefendohicParacelsum.Ueruntamentuamcalumniamdeprehendo,quodfateaturibi,suammedicinamesseaDiabolo.Contrariumestinsymboloeius:OmnebonumperfectumaDeo.EtsuptaexmagnaChirurgiaadduxilocum,inquochymicaremediaabartificibusseaccepissemonstrat.Quaeteintemperiaeagitant,utsictracteshominis,licetinimicitui,scripta?Ueritas&iustitiaetiamhostidebita.Sed&siremipsamconsideres,anintuareligioneusqueadeomaledictumest,siquisasserat,Deumpermalosquoquenobisbenefacere,utperIudamproditorem,quemuocabatDiabolum?MinistrimalitianoneuacuatuirtutemDei.SedmittoTheophrastum.Fingeomniasicesse,uttuexlocoistocolligis;atquididadAlchymiam,quaeneutiquamestmedicina?QuidadnostramillamueramaParacelsicisopinionibusliberatam?QuidadAlchymiamsimpliciter,quaeaquas&oleafacitmultismodis,quaeessentiasquintas,&tincturasnobilissimascumaliis?TuipsamAlchymiamexdecretoscholaetuaeitadamnas,uteiusmedicaminaDiaboloasscribas.Uisumtibiscilicetesthocnimisatrox.Inueniendumpharmacumerat.Sedhoctibiplaneinutileest.NonenimParacelsisententiamenunciabas,sedtuamipsius,NonDubito.Hactenusargumentumsecundum.Audiamustertium:"Quaedisciplinaeiusmodiconstatmembris,utquaepraecipuasunt,uelfalsoeiasscribanturuelnihilhabeantueri:Arg.3.contraAlchymiam.caeterisuero,quaeuidenturproba,carerepossitmedicina,haecmeritoabiicitur.Alchymiaistiusmodiconstatmembris,etc.Alchymiaergomeritoabiicitur.Assumptioprobaturprimumdechrysopoeia:posteadequintisessentiis:tandemdeextractis,oleis,aquis,&similibus.Dechrysopoeiaduodicuntur:Pag.87.contraTurquetum.primum,quodnonpossitesseparsAlchymiae,quanquampropraecipuaponatur,itautquicunqueAlchymiaestudiosussitsimulchrysopoeiaeaddictus,cumputeturessearsartium,scientiascientiarum."Argumenta,quibuseuincitentatur,nonessemembrumAlchymiae,proponunturpag.20.Apol.proHipp.&pag.8.Antarueti."Deindeaccusaturfalsitatis,putatqueCensor,sesolidedemonstrasse,aurumartenonpossefieri:undeconsequensforet,chrysopoeianesseinane&impostoriumnomen.Dequintaessentiadisputatur,quodinmediomundinonsit:quodsiuerumest,necesseestcaderealterumexpraestantissimisAlchymiaemembrum,&simulcollabitotumphilosophorumcoelum,omniaquequaeChymicideaquis,oleis,tincturis,&spiritibuscoelestibuscomminiscuntur.Quodsiolea,aquas,&reliquanonhabeasproquintisnaturis,sedrelinquasinmistorumexelementisnumero:nihilominusrepudiantur,primum,quiadestillatiodestruitnaturam,&crasinsoluit:undenecessesitprouenirecadauerpotius,quamadiumentumsalubre:deindesiomninoaliquidderebussit,contemniturdestillatum,quiamedicinaeopossitcareressicuttemporeHippocratis,&aliis,quibusnonminusbenecuratisunthomines,quaminuentaAlchymia."Haecestsummahuiuscensurae,quamrecensebimus,spectabimusqueadlydium.Negamusassumptum,probationesquefalsasessedicimus.Artemconficiendiaurumnonposseesseeiusartis,cuiusestessentiaquinta,ostenditurargumentotali:Anchrysopoeiasitparschymicaeartis."Siuniusartisunicusestfinis,quaediuersosfineshabent,&quidemadeodifferentes,eanonpossuntesseuniusartismembra.Priusest:Posteriusergo:Etexxconsequente,cumchrysopoeia,&tractatusdequintaessentiaadeodifferenteshabeantfines:nonpossuntesseeiusdemAlchymiae."Esseuerofinesdiuersos,aurumfacereadditescendum,&quintamsubstantiamigneelicereadsanitatemconseruandam,uelrestituendam&producendam,palamest.HocargumentumAntaruetusincompendiumredegit,inquiens:"Artesdifferuntfine,nonalitersquamresnaturalesformaseuspecificadifferentia.Chrysopoeoaurumestprofine:Praeparatorisanitas.Ergononpossuntcogiinunumcorpusartis."Uocatpraeparatoriam,quaequintasfacitessentias,&aliasetiamaquasoleaqueparat,quapartepotissimumAlchymiainseruitmedicinaeGalenicae.Censormultumtribuithuicargumento:Diuersosfineshabentiapossunt.sednonuidet,discrepantesfinesnonobstare,quinaduniusartiscomplexumpertineantscientiae,artesueparticularesdiuersae.Namuniusreisaepefinesplures,&tameneademideononestdiuersarumartium.esseuniusartis,sigeneralisineconsentiant.Deindesispeciesoppositaepossuntessesubunoeodemquegenere,quidnidiuersaeartiumpartes?Philosophiacomplectiturartiumliberaliumfinibussuisualdedifferentiummultitudinem.Artesgeneralesspecialibusomnibussuntcommunes.Inmethodopergeneralia&specialiaaxiomatasuntdichotomiaeἀντδιῃρημέναι,quaeutspecieshabentcontrarias,ita&fines.DiscatCensorspecialiumrerumfinesspecialesposseabsqueullaabsurditatecoirealiquogenerali:uelutiDialecticaestarsbenedisserendi.Huiussuntduaepartes,Topice&Critice:Illadesimplicibusnotionibusdisserit,haecdedispositis:Illaaccipit&intelligit:haeciudicat&discurrit,quaesuntofficiadifferentia.Rursusintopice,utspeciessuntoppositae,ita&fines;utdefiniendiarsmultitudinemreuocatinunum:seddistribuendi,unumsecatinmulta;&tamensuntartesspecialespertinentesadgeneralioremtopicam,quaeiterumestDialecticaecommunioris.PraetereaCensorait,differreartesfinibus,utresnaturalesforma&differentiaspecifica.Placet.Atsicutresnaturalessingulaeperseconsiderataenonfaciuntnouam&discrepantemaPhysicaartem,sedomnesadunamgeneralem,quaeseposteainaliquotclasses,artesqueparticularesdistribuit,reuocantur:itaest&inmembrisAlchymiae.TandemexplicatiofiniumChrysopoeiae,&praeparatoriaeLapidisphimedicaenoncaretsophistica.Lapidisphilosophicifinis.Nam&aurumchymicumusibusmedicisinseruire,&lapisphilosophiaemaximesanitatiscausapotestfieri.NumhocnonintellexitCensor?Chrysopoeiaefinemultimumtribuitaurumartefactum,quodestdiuitiarummateria,declaratahistoriaArgonautica&Aegyptica,circatemporaDiocletiani.At,inquam,siquaerimusuitamconseruare&producere,idcommodeadmodumfitadminiculoauri,quod&naturahuiusgratiapotissimumdederat.Auroquidnonpararipotest?Philosophiauxiliisuitaedestituti,hancartemdiuinitusacceperunt,utpossenthominumcommunitatiprodessephilosophando,medendo,&aliis.Itaque&gratuitumhocfuitquondam.SiCensornonalereturstipendio,possetneconsequiprofessionissuaefinem?Sednontantumultimusfinisestconsiderandus,uerumetiamaliquidtribuendumhis,quisuntintraultimum.HiclocumhabettincturaPhysicorum,quaeuariismodisuenitinmedicinam,eaquepotestuolenteDeopraestareemolumenta,quaeueluniuersumParisiensiumpharmacopoliumnonqueat,Efficiturhis,utnondebeatCensoriuideriabsurdum,contrariosfinesquoquenonprohibereinunaarteconsensum,sicutfrigoris&calorisnonimpediunt,quominussintqualitatesPhysicaecalor&frigus:Deindefalsosophisticequesumptumesseargumentum,sanitatis&faciendiauri,cumnonsintusqueadeodissentaneifines,quinconsentirequeant,&alteraltericoaptari.Aliusfinisesthygienes,aliusParthologicae,aliusTherapeuticae,Diaeteticae,Pharmaceuticae,Chirurgicae:atcaduntomnesinunamartemmedicam:InterimridiculusquoquefitAntaruetus,cumopponitchrysopoeianpraepatatoriae:cumpraeparatorianonminusdomineturinchrysopoeia.Ridiculusiterum,cumpraeparatoriaefinemdicitessesanitatem,quaeeratpropositamedicinaeinuniuersum.Praeparatoroleifinemsuumultimumatttigit,cumoleumeffecit.Haecposteaaliisartificibuspotestcommittere,uteoutantur,seuadsanitatem,seuadcoria,autaliaopera.Nonsatiscircumspecteetiamchrysopoeianconaturtollere.SintduaepartesdeiureAlchymiaealtercantes,Chrysopoeus&Praeparator.Quaero,utratandeminpossessionem&iusartissitmittenda?Sipraeparator:periclitabiturcensuradestudiosisAlchymiae,quiCensoriomnessimulinchrysopoeiaquaererentelaborare.Sinchrysopoeus,iamconfectumnegotiumest.Debemusautemplusfideicommuniartificum&studiosorumconsensui,quamCensoristemerariiiudiciofatuo,praesertimcum&chrysopoeussitpraeparatorquidam.Iamuideamus,quibusarietibusquasseturchrysopoeia.Inbreuidiscursupag.22itaproponiturquaestio:Deargumentiscontrachrysopoeiam,NotitiaCensorisinAristotele.1.2."Egoiurepotuichrysopoeianfallacemartem&impossibilemdemonstrare."Quibusargumentis?Errastine?Fortassisexeodemfonte."Omniaenimmeaargumenta,(inquitauthor)suntAristotelis,quiMihiesttamnotus,quamtibituadomus."Fortitersane,uelpotiussatisconfidenter.Elicianturautemistaargumentaexapologia.Pag.20."indicaturprimum,quodchrysopoeianonpossitesseeiusartis,cuiusestpraeparatoria:undeconficitur,sihaecsitchymicorum,illamessenulliusartis,nisiuanae."Hocdiscussumantea.Secundumexsculpsimusexpag.21.ubieluditurhistoriacommentariorumdefaciendoauroinAegypto:quasisicaliquisargumentaretur:"QuaedearteinAegyptoexercitataflorentequeproduntur,suntnugatoria.Arsergoaurificumnugae."Antecedensillustratur:"SiinAegyptotamuiguitchrysopoeia,Mosestermaximusnondebuitmigrareinterramsanctam.Atquiinhancmigrauit.Nonergoillatamferaxfuitlapidisaurifici.Imoterrapromissioniseratferacierlapidumphilosophicorum.Debuitergohicdoctiusexercerichrysopoeia:quodcumnonlegaturfactum,fabulosamesseAegyptihistoriamapparet."Sedfacileiudicaturantecedensargumenti,damnaturquefalsitatis.Probatioplanenulliusestponderis,peccatquetuminscitiadeMose&Hermete,quorumpermutanturpersonae;tumconfusionefinium,atqueinsupertemporummutatione.AliudestdeMosisaetateloqui,aliuddeDiocletianii.Moses&Hermes.Nullaarssimulincepta&excultaest.FingeMosenfuisseHermetem:sedridiculumestdicere,eumstudiochrysopoeiaedebuissemanereinAegypto,autartemsecuminPalaestinamdeferre,&hicexercere,autsaltemefficere,utessetinflore,cumipsenonsittransgressuslordanem.Iussudiuinoquaesitaestterrasancta:aliasinArabiaproculdubiohaesissetMoses,necdesiissetouespascere.Sedistapueriliaexplosione,nonsolutionesuntdigna.Iii."Cuiusprimiauthoressuntfabulosi,idipsumfabulosum.Chrysopoeiaeprimiauthoresfabulosisunt."Ergo."Minorprobatur:QuiasiHermesfuit,Mosesfuit.Athicnullamcondiditchrysopoeian.Nequeilleergo.ItaDemocrituscaecus,quipotuitaurumfacereinGraecia?AliiadduntdePlatone,Pythagora,Aristotele,&aliis."Hocquoqueargumentumconfutatumestsupra.Sed&quoscunquehabuithocmagisteriumauthores,satisest,siarsipsasuamateria&formasit,&perexperientiamrationemquecomprobata.SiincertumestdeHermete&Democrito,atcertumdeGebroaliisquemultis.Iu."Chrysopoeiadelira&praestigiatrixest.Damnandaergo:itemfallax&impossibilis.""Antecedens(conultiumpotius,quamargumentum)ornaturaugeturqueeloquiissimilibus.Infatuatcredulosutrelictissolidioribusdisciplinis,umbraspraeferantrebus:aurumfactitiumnaturali:paternashereditatesdecoquantinanispelapidisphilosophici:malesitarti,quaesuistudiosostammisereperdit.Etpag.31.apol.proHipp.Quomonoconstatquamplurimosfecisseaurum,nisifascinatorumfide,&fallacibusexperimentis,etc."Negaturantecedens,eiusqueprosyllogismidicunturpartimmendacesesse;partimElenchoaccidentis,necsequentispraui.Supradiximus,falsotribuiartiid,quodestinscitiaeeorum,quicupidiuseamaggrediuntur,quamperitius.Utargumentumpraestigiatoriumeorectiusexpendatur,peculiaridianoeainformetur.U."Cuiusartisexperimentafiuntpermagiampraestigiatricem,autaliasfraudes,eafallaxest&praestigiatrix.Chrysopoeiaeexperimentafiuntpermagiampraestigiatricem,autaliasfraudes.Chrysopoeiaigiturestfallax,&praestigiatrix:&exconsequenteimpossibilis,adeoquedamnanda.Minorprobaturdisiuncto:Quiaautmagipraestigiisfascinaruntspectantiumoculos,dumaurumfieriostenderunt:autcautuschymicusueriaurinonnihilinfurnumclanculumimmisit,utcredulosfalleret,&c.autexmetallispersecretionemeffecit:quandoquidemomnimetalloinestaurum,plus,minus,utaurichalco&aeriplus,minusplumbo&ferro:autconfuditpriusartifex,utcumauri&argentiuiuiconfusionefitaurum,quodetiamperitioresfallit(Quimeliusfacerepotest,spagyricusmeliorindicatur)sedignibusseparatur."Falsaestassumptio,eiusqueprobatiodeficiensunomembro,nempeeo,quodChymicuschrysopoeiaeuerae&uniuocaeperitusaurumfaciatexhydrargyro,plumbo,autaliisimperfectispertransmutationemueram,quasymbolumhabentia,destructisformisprioribus,conuertunturindeterminatumnobilius,quodestgeneriseiusdem;operanteartificequidem,sedperinstrumentanaturalia,&accommodantedefinitaagentia;nonaliena,sedsuaui&natura,adpatientiadisposita,undeexistitid,quodartifexintenderat,aurumnempeuelargentum;naturaueroagentisefficerepoterataHicnullaesuntpraestigiae,nullaefraudes,autcircumscriptiones,confusiones,uelsegregationes:sednaturalisperartemforisprocutata,conuersiohuiusinhoc,sicutfitaliasetiamsolanaturaagente;ensexnonente,determinatumexdeterminato,Nullaspraestigiasaueroartificecommitti(deimpostoribus&pseu&pseudochrysopoeisnihilattinetdicere.Nequeenimhorummalitiamdefendimus,potestqueeaueraeartitamparumdetrahere,quamparummagiaincantatorumoperibusuerisnaturae)praeterquamquodtotaartisratio,&naturarerum,quasadhibet,conuincit,etiamexemplatestantursyncerissima,Sipraestigiatrixarsesset,nonpossetcomprehendipraeceptisprincipiisqueistis,quaeexpuraputanaturatraduxeruntartifices,&operisuoaccommodarunt,planequedemonstraruntitaseremhabere:nonadstipularetureisetiamaffiniumtransmutationumueritas;nonpotentianaturae,&summorumPhysicorumdecreta,dequibusnepluraquidemdicamus,iubemuslectoremadiredefensionemAlchymiaenostram,contraGuipertiimpugnationem,&quaeadiecimusinGastonemClaueumnotataIbiinuenieteatransmutationumexempla&historias,sicut&inlibelloHoghelandaeihistoriasaurifacti,utsiadhucnondumsibipersuaderepotest,chrysopoeiamnostramesseueram,&perficinaturamadiuuantearte,prodeplorataefideihomine,&planestupidosithabendus.Etcurquaesocredendumsitinsipidideliriquehominisinficiationibusplus,quamsapientumnaturaescrutatorumaffirmationipertotdemonstrationes:Chymiatriquidam,utSuchtheniani,itemparumtribuereartihuicuidentur.Quaeuerodelapidescriptaextantantiqua,admedicinamsuam,elixyr,aurumpotabile,etc.quaeputantunam&eandemremsensibilemessetantumadmedicandumfabrefactum,tribusautemformis,quaeprincipiauocant,distinctamreuocant.Sedhisensu&factisredarguuntur,nequiddicamusdeartificumipsorumpraeceptis,quaelicetallegoriceexponipossint,&quaedametiamparabolicamphrasinhabeant,tamenperse,&primumdeueratransmutationesuntcondita,necomniasunttropis&aequiuocationibusinuoluta.Experientiamdesiderantsimplicesisti.Datamcalumniantur.DeScotoillo,quiinBelgio&Germaniacaetera,aliisquelocisaurumetiamnumhodieexplumbofaceredicitur,noloquicquam.Soletlargirispecimina.Eaexplorenturexaminibusueriauri:&neoculostuosfallicredas,considera&circumspicediligenter,quidincatinumponat(solet,utaiunt,plumbumuulgarequoduisobuium,autferrumconsectumincatinumimmittere,aurificisoperaeliquare,&puluiusculoinspersoaurumconflatumeximere)quidqueuicissimextrahat.NonitapridemNicolausBarnaudusexplicationemEpitaphiiBononiensisdedit,inquanarrat,secumGulielmiUrsiniaRosisMedicusesset,incidisseinAnselmumaBoodtBelgamMedicinaeDoctorem,quitranslatabibliothecaincuiusdamlibellifractistabulisinueneritdescriptionemartificiicumgranopuluerisaurificis,adcomprobandamdescriptionisueritatem.Iscumanteaplanenihiltribuissetarti,tuncincepitpericulumfacere,utiiubebaturliteris.Quidmultisopus?Aurumexhydrargyrofecit,idemqueposteabiseodempuluereitemexargentouiuoabaurificeconflatum,utnullumdubiumessepotuerit,tribusexperimentisperunumgranumprocuratis,quinarspersesituera,licetposteaadliteramtentata,puluerispraeparationonresponderit.IdemBarnauduspraeterGeorgiiRiplaeiAnglifidem,&Paracelsiexperientiam,aliumquendamexAngli,uirummagnumadducit,quiexmercurio&terraSolistincturamfecerit,cuiusfructusaureosipseBarnauduscumPragaeapudThaddaeumHagetiumesset,centiesuiderit,&manibusgestauerit.FuitmassulaauripuriputisemissisaD.Hagetioexargentouiuouulgiproiectionegraniuniusmomentofacta,attestanteSimeoneHagetio,quiinterfueratoperi.QuastumihihicpraestigiasfingerepotesCensor,inuirisintegerrimaefamae,&innocentissimiexperimenti?Quamagiauertitillehydrargyrum,quinecredideratquidemprius,artemesseueram,&simplicioperecoactusestcredereincredibiliauisa?Ridendusautemescumtuaauri&hydrargyriconfusionetamsolerte,utetiamperitosfallat.Capetumgranumauri,&coniiceinargentumuiuumsexunciarum,&uide,quamconfusionemperitosaurispeciedecipientemsisobtenturus.Nonnemiraculumnaturae&artisest,atamparuaquantitateindomitum,aliasargentumuiuumaqueamsuamnaturammomentoamittere,&inaurumuertipurumputum,quodexaminibusaurinaturalisundiquaquerespondeat,feratquemalleum,&inignimaneat,siuecopellaexperiaris,siueantimonio,siuecaementoregali,siueaquisregiis?Quaeistaconfusioest,quautrumquetransmutaturinaliud,prioreformaperditaexplodendusidemGensorest&deplumbocaeterisquemetallis,auruminsecontinentibus,&segregationereddentibus.Quodtumihiaurumfingisinplumbo&orychalco,inquoneexactissimusquidemdocimastaaliquidpotuitinuenire?QuaemetallatransmurantChymici,&quemhydrargyrum,eanihilplanehabentauri;autsihabent,tampusillumidest,utnihilpossitcenseriadquantitatemeius,quodopereefficitur.Quiddices,cumtotaquantitasfitaurum?Inueniturinuenispluriumsaepemetallorumconiunctio;sedhaecadocimastisinuestigata,itasuntexcoctasegregataque,utquiuelitampliusquidexsculpere,oleumperdat&operam,faciliusqueexpumiceeliciataquam,quamexplumbotaliaurum.Sedpergendumest:Conuitiumhomineliberali&literatoindignumeffutiuistiscribendo,illumessemelioremchrysopoeum,quimeliussciatfallere.Nonputaueram,Parisiistamuirulentumhominemesse,nedumMedicumDoctorem.Siquisest,quifallacibustincturisaes,argentum,ferrum,authorummisturasaurispecieinficit,&id,quodeffecit,nonhabetproaere,aliisquemetallis,misturasaltem,uelaliismodiscoloratis,ornatuscausa(utadphaleras,supellectilem,tanquamexaurichalco,&huiusmodio,qualiauasaexaereBabylonioolimhabueruntRegesPersiae)sedproauropurouendit,atqueitaimponithominibus,hunclegescomprehendereiubent,&supplicioafficere,nosquesimulpronunciamus,talemimpostoremexmeritotractari.SedquidhocadPhilosophosueraeartisstudiosos,ueriqueaurieffectores?FacileesttaliargumentoMedicinam,Theologiam,Iurisprudentiam,omnesquenobilesscientiasdamnare.Ui.Chrysopoeianonfacituerum&uniuocumaurum,sedaequiuocum,quodnonpotestdiciaurumsimpliciter,sedcumadiectionefactitiifucati,adulterini,sophistici.AblegandaergocumsuisartificibusextrafinesReipublicae.RespondentTyronesartis,qualeeffectum,taliscausa.Siitaquefitaurumadulterinum,quodnonpotestnomenauriuniuocedefendere,nequearsdicidebetchrysopoeiauniuoce.Etdetali,siacceditdolusmalus,recteconcluditurexilium.Quaeueroarsadhibitisnaturaliteragentibus&patientibusprocurataurum,necpersequicquamconfert,nisioperamministram,quiahocaurumnaturaeoperibus&uirtuteabsolutum,naturalisauriproprietates,uires,nomenqueiureoptimosortitur,nonobstantetituloalioabarteministrante,sicutnecimpeditinmedicinadicere,quendamspontenaturaesanatum,aliumartisadiumento,nonsinenatura,seditemnaturaprincipaliteroperante:indechrysopoeiaquoqueuera&uniuocaappellandaestea,quaidaurumesteffectum.QuocircaconcediturEnthymemadesophisticis:deuerisfalsumpronunciatur.Estenimcontrariumuerum.CensorautemsepolsuitEsenchoaequiuoci,&nonsequentis,neccaretleuitatis&malitiaecrimine,dumeodemiudicioinuoluitartemueram,&fucumsophisticum,bonumquedamnatpropterapparentemeiusspeciemabimprobisconfictamadfallendum.Uii.Sichrysopoeiaessetuera,aurumforetcaeterorummetallorumfinis:&sicnonessenttotfines,quotformae&specialesususmetallorum.Atquiaurumnonestfiniscaeterorum.Chrysopoeiaergononestuera.MinoremprobatCensoroperose.Uultinartedifferreformam&finemre&ratione:innaturatantumratione.Quocircaquotsuntspeciesmetallorum,totetiamconstiruitfines.Utsicunumquodquemetallumsitfinissuiipsius,quiaeiusperfectioestformacuiusque.Nonergoaurumestfinisomnium.Garritdeindedetotoperfecto&finitotamaniliter,utiures,conspirasseomnesquisquiliasscholaeParisiensis,quaesubscamnisstudiosorumpedibusconculcantur.Pariuntautemhaenouumargumentum,dequomox.Eodempertinent&haec:Siaurumessetfiniscaeterorum,plumbumessetaurumcrudum,etc.Negaturconnexumnecessariaeesseueritatispropteramphibologiameius,quoddicitur,EsseFinisalicuius,quoduarieconsideraripotest.Inminorefinisintelligituruelprogressionisnaturalis,uelpotentiaetransmutationisultimae,quomodoomniummistorumfinemaliquidicuntesseuitrum,quiahicestterminuscorruptionum;itemignispotestdicifiniselementorum,quiacumadhuncperuentumest,nonfitmutatioinelementumquintum,seduelstatusuelcircularisreuersio.Aliomodofinisest,cuiusgratiasuntcaetera,utaliaecreaturaepropterhominem;homopropterDeum;aurumpropterusushumanos,&utetiammetallaeffodere,excoquere,emere,&inusussuospossimusconuertere.Aurumnonitaestfinismetallorum,utnecessitatenaturaeaprimamateriaperintermediasmetallorumspeciesdebeatprogressussemperfieriusqueinaurum:sedexdispositamateriaagentecalore,naturaqueintuspromouente,etiamstatimprimofineaurumfieripotest.Interimnonnegandumesse,naturamprogrediexhocinhoc,&exdispositogeneraredeterminatumabalioexorsamprincipio.Itaterrafactaperseest,utsitterra,&naturalitersubhacformasubsistit.Quiaueromateriaeadhaeretpotentiatransmutationis,nihilprohibet,quinmutariqueatinaquam,&haecinaetem,quiultimoinignem.Semenplantaleestgratiaplantae.Haecpersesuaformaestperfecta.Atalioprincipiomutaturinchylum,hicinchymum,und:humoresalimentarii,&tandempartesipsae,Aliquaetiamadeps,lac,&similia,quaeposteatransmutanturulterius.NondefueruntPhilosophi,quihacrationeinordinemquendamredigimetallapossecontenderunt,cumcertisdocumentisuiderint,initiumessealiquoremercuriali,cuiproximumestplumbumnigrum,undesequituralbum;hincargentum,quodperfectioneestaurouicinissimum,adeo,utoptimumargentumsitaurumalbum,atqueetiamproximapotentiaaurum,rarissimequeinueniaturargentum,cuinoninsitaliquaportioneaurum.Aesautem&ferrummateriaeimpuritateabistisdegenerarunt.Indeest,quodaurum&argentumdicanturperfectametalla,caeteraimperfecta,quaeminerarum,materiae,&agentiumdispositioneimperfectaideuaserunt,quodsunt,&inhacimperfectionisformasubsistunt,quiaagensdefecit;quodsiinstaureturprincipiointusexsuscitato,&illaperseminariumexperfectissimoextractumquasiimpraegnenturfoecundenturque,quampotentiampernaturamhabebant,curnoninactumuenirefinant?Iamergoquodquemetallumimperfectumsuamformam&finemhabet,&nihilominusinaurumpotesttransire;quodsifinem&terminumseuultimumtransmutationisinhocgenereuocareuelis,tanquamigneminelementorumclasse,nihileuenitabsurdi.Uiii.Sichrysopoeiaexhydrargyro&imperfectisfacerepossetaurum,eaadperfectiusaspirarent.Atquinonaspirantadperfectius.Chrysopoeiaergoexistisnonpotestfacereaurum.Minorprobatur:Totumperfectumfinitum.Quiaunumquodqueillorumesttotum:Ergo&perfectum&finitum:quiahaectriasuntidem.Sifinitum&perfectum,nonhabetpotentiammotusadaliquidulterius&perfectius:sedunumquodquoineaforma,perquamest,tanquaminextremofinequiescit:sinon,naturafacietpriusplumbum,postaurum:&plumbuminminerasproiectum,tandemfieretaurum.Respon.Propositioestfalsa.Nequeenimaspirareadperfectiussuanatura&persedebent,quaealiquoopereimperfectionisprincipiopromouentedestituta,adhancformamperuenerunt,&ineamanerecoguntur.Atinterimnullamesseeispotentiam,quainstitutomotunouoinmeliusperduperducantur,falsumest.Lithargyros&Molybdaenaprincipioquodamcorruptiuohucperductasunt,utsintid,quodsunt:&inhacformapermanerent,nullomouentesubsequente.Atcumartifexsuisignibus&medicaminibuseaaggreditur,reducunturinplumbum,ueletiaminuitrumabeuntprodiscrimineoperationis.LargimurtamenCensorialiquid,siphrasinhanc:"Aspirarentadperfectius",uelitdepotentianaturaematerialis,quaeestsusceptiuaformaenouae,&ordineplurespotestinduere,prodispositionesua,&determinationeagentium,intelligere.Sinautemaspirareestporropergere,principiointusexistente,sicutinplanta,cuiusmotusnoncessat,nisiprocreatosimili,persuccessumformarumsubordinatarum,negamusmaiorem,utdictumest.Quoenimaspiraretplumbum,uelmateriaipsaaliummotumnonpermittente,uelprincipiodeficiente,quiaextinctuminprimastatimaggressione,ueletiamspecialiterabinitioseuprohibitum,seudeprauatum;generaliteruerointrafinesmetalliretentum,posteaquedeterminatumiterumpromateriae,loci,&agentisconditione,utplumbum,uelaliudmetallum,seusimul,seusolumfieripossit?Sanecummetalluminnasciturmetallo,nontamagensprincipium,quammateriamdefectumaliquemautinaequalemmotumpatiuerisimileest,sicutMediciquatuorhumoresabeodemcalorediuersamateriaedispositioneefficiunt.Hinctemerariasuntilla:plumbumessetaurumcrudum,&inminerasiniectumfieretaurum,&c.curnon&aeremappellasignemcrudum,&aquamterramcoctam?Similitudodehumoribusplacet.Mutaturcibusinchylum,indequeincaetera,nonsuauirtute,sedcoquentiummembrorumproprietate&calore.Daplumboaurificumcalorem&principium,fietaurum.Finisenimagentisnaturalisestsimilitudopassi,quantumfieripotest.Ponesanguinemextracarnem,&principiumcarniseffectiuum,numputasexeocarnememersuram?Fingehydrargyrumesseuelutisanguinemmetalloruminuenisterrae.Iscumincidetinsulphur,uellapidem,autaliudminerale,inquoestsulphuraurificum,sicutloquisolentartifices,&incidatita,utphysicocontactumutuoagantpatianturqueid,quodnonsitsimpliciistainmineralesputeosproiectione,sedutinferro,&aquisatramentosis,&c.fietindeaurumiuxtapotentiam,naturam,&similitudinemagentis,&dispositionempatientis.Nonautemidemfit,siapponaturauroiamperfecto.Ligatumeniminhocprincipiumactiuumest,sicutligareturincarneacorporiscalorisquecommunissocietatesoluta.Necesseest,utconspiretnaturapropriarecteconstitutacumnaturauniuersali,utcarnisnaturacumcalore&spirituuitalicordis,quodestinstartotius.Tuncsequitureffectusindeterminatopatiente.Sedinsimilibusanalogiaest,nonidentitas.Philosophilibenterutunturexemplogenerationis&nutritionisplantarum&animaliuministoopere:licetnonubiqueidemfiatid,quodnerequiriturquidemincomparatissimilibus.Porrohaecduoargumentadefine,&aspiratufacilimeeuertipossuntexemplistransmutationumcertissimarum.Sienim,quandofittransmutatiouera,posteriusessetfinis,prioris,utuultCensor,&priusdeberetaspirareadposterius:etiamcuprumessetfinisferri,&hocaspiraretadillud.Atquiferrumabireincuprum,testaturSaxonia,&monsCarpathus,ubifitmagnonumero,&uerissimesineseparationisilliusfigmento,etiamextotaquantitatepurimetalli:nequetamendicipotest,cuprumessefinemferri,nisisensualio,&tc.Falsumergosumptumestargumentumabaspiratu&fine,necquicquamindecontraueritatemchrysopoeiaeconcludipotest.RursussisensuCensorioidargumentumessetuerum,magisinferro&chalybeesset;quiahaeccognatiorasunt,quamaes&ferrum,utpotecumsintsubunogenereproximo,autsaltemdifferantadiunctis.Atnedehisquidemeodemintellectudicipotest,necfieretchalybsexferroconiectoinmineraschalybis:necseparationetantumfitchalybs,sed&conuersionetotiusabsqueiactura.Multominusergouerumestinistisremotioribus.Omninosiinhocargumentopergereuellemus,Censoreminfabulamuulgiconuerteremus.Ix."Siunaspeciesmetalloruminalterammutaretur,mundusnonessetperfectus.Atestperfectus.Nonergomutaturunaspeciesmetalliinalteram.Maiorprobatur:Quiacumtotspeciessintmetallorum,quotmetallasubstanticcompleta:desinerentcaeteraspecies,fieretquetandemunatantum,&sicmunduspatereturdefectum."Numrisumhicamiciteneatis?Quidfuit,oAristoteles,utnonsimiliartetollereselementorumtransmutationem,quiainignemferunturomnia?Sedbenefactum,quodnobisresponsumsuggesseris,nonautemistiCensori,quanquamglorietur,Aristotelemsibitamnotumesse,quamQuercetanosuamdomum.Quanquamenimelementainsemutuotransmutentur,tamennondeficitspecies,quiaalteriuscorruptioautalterumfacit,autmateriaminmistis.Hincergounomodoinstaurantur.Deindenontotatransmutanturtotaliter,sedperpartes,&excircularimutationereuocantur."Atinaurofinisest.Nonergoreparatiocaeterorummetallorum."Fingeitaesse,aurumquenoncorrumpi,seuinmetallumignobilius,seuinmateriam,exquanaturametallumresuscitet:quanquamD.Petroaurumestcorruptibile,idquecomprobatexperientia:tamensufficerenaturamdicimus,ignobiliaexsuamateriatamcopiose,utetiammagnonumerouincantauriquantitatem.Sedinhocargumentoimmoraridiu,puerileest.Negaturitaquestatimconnexio,diciturqueadprosyllogismum,quodpetatprincipium,necullamhabeatuimprobandi.Nequeenim,datamutationispotentia,caeteraespeciesdeficient.EstautemualdeacutusCensor,fingenshypothesin:"SiNaturametallaomniatransformetinaurum."At,inquam,dearte&naturadisseruntChymici,nondenaturasola.Arsautemregituruoluntate.Deindesitransformetomnia,nonperpartestantum,sedomninototistotaliter:utsitotumaeremtotalitermutaretinaquam,deficereaeremnecesseforet;sedidnaturanonadmittit.X."Naturaabsolutoplumbosubsistit:&materiaeplumbitambeneestsubsuaforma,quamaurosubsua:quiautraquehabetmateriamsuomodotemperatam,&actionibuspropriisobeundisconuenientem.Aurumergononestfinismetallorumcaeterorum,&exconsequenteimpossibilisestChrysopoeia.Antecedensdeclaraturdissimilitudinechyli,quemdicitessesubstantiamincompletam,quiafiniseiuseratsanguis:Nonitaestinplumbo,etc."TyroChymicusantecedensdicitessesophisticum,possequesuosensuenthymemaconcedi;sedquodindeproconsequentededuciturdechrysopoeia,minimesequi.Quodsophisticumsitantecedens,itaprobat:Subsistatsanenaturagenitoplumbo:atnonestconsequens,potentiamtransmutationisineoesseabolitam.Imosaepesineomniagentisartificialisaccessudeprehendimusplumbumsuafragilitatecorrumpi,&incerussamabire.Saepeueroagentiaetiamminusualidaidcorrumpunt.Adeoexpositumestlabi.Numeiusmateriaetambenesitsubsuaforma,quamaurosubsua,necesseest,utCensornobisadoculummonstret,&euincatargumentoeuidente.Nosscimusabexperientia,quodplumbumfacileabeatincineres,lapidem,uitrum,&alia.Atnonaurum.Deindecumexplumbofactumestaurum,nontransmutataestspeciesipsa,quaestspecies;sedinmateriam,formapriorepriuatam,introductaformaauri,factaestmigratioinspeciemauri.Subhacformamaterialongeestdurabilior.Siitaqueexdurationehacconcludidebetappetitusnaturalis,quiferturadbonum,quodestinrationefinis;consequensestmateriaesubformaaurimeliusesse,quamsubformaplumbi.Argumentum,quodideomateriaplumbitambenehabeatsubformaplumbi,quamaurimateriasubformaauri;quiaformaeutriusquemateriasittemperatasuomodoconuenienteractionibuspropriis;nihilpotestarguere.Estenimtemperamentumtemperamentomelius,licetutrumquesittemperamentuminsuamateria.Idmeliushabet,cuiusestmeliorcrasis:utaurumpraeplumbo,cuiustemperamentumlongeestinferius;adeo,utcumaurumsitcordihumanofamiliare,plumbumcontrariumaestimetur:aurumcoctum,plumbumcrudum:illudcalidumsiccum,hocfrigidumhumidum.Estautemformaliusillud,quodcalidius:materialiusid,quodfrigidius.Calorforma&actusquidamest:friguspriuatio.Indenobilitate&ignobilitateetiamdifferuntelementa.HaecsuntAristotelicaminusnotaCensori,quamQuercetanosuadomus.QuodadChylumattinet,deliratCensor,essesubstantiamincompletam,Estenimsuaformatamperfectus,quamchymusautsanguis,licetporrodestinatussitalteri,inquodpertransmutationemabit,Numinsanguinemsuapersenaturaabiturussit,probetuomito.Disposituscumsit,mutaturabaliosecundumnaturaminnaturale,aliasinpraeternaturalia.Xi."Naturaexplumbononpotestaurumfacere.Nequearsergo."Negaturtotumcumconsequentia.Naturaenimfacitarteadiuta:&arsfacitpernaturam.Nonsinaturanonpotestluxatareponere,arsnonpotest:&nonsiarsidpotest,naturanihiloperatur.Traduntsibimutuasoperasutraqueprincipia.UelimautemexponatmihiilleCensorexactademonstratione,cumargentumsitinplumbocinereo,&auruminaere:uelargentuminnigroplumbo,explumbonefeceritcorrupto,anexaliarecumuelinplumbo.Quidautem,sinaturaresolueretplumbuminprimammateriam,&exhacreduceretfabricaret.queaurum?annonposset?Liberaliormultoes,atqueadeoetiamoblitustui,cumpag.64.&65.apol.Hipp.Inomnibusomnia.depotentiamateriaedisputasita,utAnaxagoraediscipulusfactus,dicas,omniaesseinomnibus,&exmetallopanem,expanemetallumconstituascircularigeneratione.Sihocpotestnatura,&faciliotesttransitusexsymbolico,quidniexplumbopossis?Naturafortassenonfacitapesexbobusueliuuencis.AtUirgiliusnosterquampraeclaredeartispotentiacecinit?"OmnisinhaccertamregioiacetArtesalutem."LoquiturdeAegypto,ubiNilusinseptemostiadistribuitur.Ibiarteenaturaexcluduntexouispullosetiamseparatim.Sedmaiorestartispotentia,quamuttueaminsulsatuacensurapossisobscurare.Ethaeccontrachrysopoeian:quaecum&uerasit,&artisAlchymiaeparsnobilissima,caditmaximumargumentiCensoriipondus.Iamdecaeteris:&quideminitiodeessentiaquinta,Primumhicnotandum,uocequintaeessentiaeinterdumdesignariomneextractum;Deessentiaquinta.6.quodmagisterioopponitur,&elementisnudatum,seucrassitiemateriaeelementaris,corpulentisquefecibusexutumdicitur:interdumuerosingularemquandamessentiamsummostudioelaboratam,seuperse,seuperaliamquintamessentiamomnibuscaeterisueluticommunem.Elixyraliquiappellant,&medicinamκατ’ἐξοὴν.Censoritadeeadisputat,utuideaturintelligerequoduisextractum.Inhocsipermaneret,facilisessetconflictus,unaqueabsolueretutopera.Sednonnunquametiamolea,aquas,spiritus&extracta,salesqueattingit.Itaquenecesseest,nosseparatimdehisagere:&primumdefendereessentiamquintam;posteaetiamutilitatemcaeterorum,quaesinonquintaeessentiaenomineuexantur,tamenexplodunturaliis.Faciliorisdiscursusgratiaconstituamussyllogismumdefinitum:"QuaepraeterchrysopoeianprofiteturAlchymia,autsuntessentiaquinta,autaliareschymicepraeparatae,utpoteelixyria,olea,aquae,spiritus,sales,etc.NeutrisestcommendabilisAlchymia.Nulloergomodocommendabilis,&exconsequenteiuredamnanda.Probatioassumptiuersaturcircaduo,quorumprimumnegatquintamessentiaminmundosublunari,ubimedicaminapraeparanturesse:secundumcaeterorumtamdignitatem,quamutilitatem,praeGaleniciscontemnit&explodit."Nosassumptumnegamus,&prosyllogismoseiusuanissimosmendacissimosque,esseautcalumniosetractari&inscienterostendimusordine.PrimumcontraquintamessentiamsicratiocinaturCensorpag.12.apol.Hipp.Siin"Siinmundosublunarinullaestsubstantiaabelementaribusquatuordistincta,nullaestquintaessentia,quaeextrahipossit.Priusest.Posteriusergo:&perconsequens,ignis&operaperditurextrahendo,"Minornegatur,cumquehiceamnonprobetCensor,utuanarelinquitur.Interimutstudiosiscontrariumconstet,primumopponimusCensoriimperitissimorerumnaturalium,tantumLogicis&MetaphysicisargutiisinnutritoludiciumPhilosophorumgrauissimorum,quiexactione&passioneinferiorum&superiorumcolliguntmateriarumseusubstantiarumconsensumquendamgenericum,hocest,materialem&subiectotenus.Cumenimomnisuirtusinferiorum,testeAristotele,asuperioribusquodammodogubernetur;dicanturquefieriresinimomundoinfluxu,lumine&calorecoelestiumagentiauero&patientiaspeciecontraria,genere&subiecto,seumateriaconueniant,necessariumstatuuntresmundiinterseparticiparemateria.Hocipsumposteacomprobareuidenturetiamliteraesacrae,quaecoelumdicuntinterpositumesseinteraquassuperiores&inferiores,utitanihilabsurdumsitsursumessemateriamcongeneremmundomedio:Hocdeclaraturamplius.NamcumDeusantestellasfecissetplantas,haspriusaccepissecoelestemquandamnaturam,extotoconsentaneumest;deindeueroseparatumcorpuscaeterumadsuperioraconcessisse.Hinc&spiritusuitalesplantarum&animaliumexortasesse,plaeriqueantiquorumstatuerunt.Aeneid.UndeUirgilius:"PrincipiocoelumacterrascamposqueliquentesSpiritusintusalit,totamqueinfusaperartusMensagitatmolem,&magnosecorporemiscet.Indehominumpecudumquegenusuitaequeuolantum.Etquaemarmoreofertmonstrasubaequorepontus,Igneusestollisuigor,&coelestisorigoSeminibus,etc."Etin4.Georg."Hisquidamsignis,atquehaecexemplasecutiEsseapibuspartemdiuinaementis,&haustusAethereosdixere,etc."NimirumnonexelementissolumDeusresprocreauit,sedomninoexcoelestisimulinclusoelementisseminario,cuiusreliquiasmonstrantinhis,quaenoctugliscunt,&coelestelumensineferuorealiisueigniseffectibuseiaculantur.Hancessentiammonstrant&inoculishominum,inquibusinsitusestigniculusquidamcoelestis,&splendensspiritus.Eiusgenerisessedixeruntetiamspiritumanimalem.Insupercumradiosseuradiosumlumenproiiciuntsydera,quodelementarimateriaexceptumcolligitur,&tanquamformainmateriaactumnacta,etiamunionesuiinflammare,nonaliteracigniameteororumpotest;huicaliquisubstantiampersetribuunt,quanquamAristoteliuideaturetiamignisquaedamformaesse.UerumlaborambitCensor,sieorumargumenta,quicoelestequoddam,idquesubtilissimumcorpuslumenradiosumessecontendunt,necqualitatemnecformam,nisirelate,utcumadperspicuumrefertur;&quasiinelementaribusnitiuidetur,inquibustamennemomentoquidemheretobiectoumbraculo:imoeuanescitcalorificaeiusuissubitonubibussaltemintercipientibus,scientifice&inuictisdemonstrationibusrefutareuelit,utcunqueexphantasticasuametaphysicamultumfecerituerborum.OmninotamPlatonici,quamMedici,ueteresquePhysici&Philosophi,olimetiamPoetaeCensoriaduersantur,&inillaipsascholaquondamFerneliusgrauiterdehacquaestionedisseruit,quasipraeuisuminsuacathedra,aduersariumsuumdigitointendens.ConsulaturiametiamPeripateticadisciplina.Inhacnonnegamusaliquandoexelementisdicicompositaessemixta,perindeacficumhodienasciturhordeum,bos,authomo,conflarenturpartessimilarescongressuseparatorumelementorum.SedperperamsicaccipiPhilosophum,quiuultabaeternoinceptam.Sicmistionemseminariisprincipiis,uirtutequecontinuariinhis,quaequocunquemodosicnascuntur,aliundedilucidumest,Etquidemnonexcludiabeocoelum,&amistisrelegari,exhispatetlocis."Est",inquit,"in1.meteor.c.2.exnecessitatecontinuusquodammodoistesuperioribuslationibus(circaterrammundus)utomnisipsiusuirtusindegubernetur.Undeenimmotusprincipiumomnibusinest,illamcausamputandumestprimam".Item:"Subiectum&patiensappellamushocmodo:(ignem,terram,&cognatahis,utinmateriaespecie.)Causaautemutundemotusprincipium,eorum,quaesempermouentur,uirtusponenda."Exhiscolligitur,cumnonfiatquoduisexquolibet,seddeterminatum:&naturaliteragentisfinissitsimilitudopassi,sicoelumnongignitomninosuisimilemininferioribusnaturam,tamencognatamproducere,quaesuaecausaemeritopossitrectediciquinta,&hocnosexhypothesibusAristotelicis,quaenondebentalienaeesseaCensore,sicponimus,aliassacrarumliterarumfidemmagissequentes.Atquehicestunuslocus.Aliusextat"in1.degenerat.animal.cap.2.Maremdicimus"(inquit)"idanimal,quodinaliogignit:Foeminam,quodinseipso.Quamobreminuniuersoquoquenaturamterrae,quasifoeminammatremquestatuunt:coelumautem&Solem&reliquageneriseiusdemnominegenitorispatrisqueappellant."Consequensest,utcumnaturalisgeneratiorationeagentisrequirat,utfoetusmagissimilissitgenitori,quamgenetrici,coelumagendoinhisinferioribussibisimilemquandamnaturamprocreet,&inmistisgeneratisrelinquat."Hancnaturamexpressenominatin2.degenerat.animal.cap.3.Omnisanima,siueuirtus,siuepotentiacorpusaliudparticipareuidetur,idquemagisdiuinum,quamea,quaeelementauocantur.Uerumproutnobilitateignobilitatereanimaeintersedifferunt,ita&naturaeiuscorporisdiffert.Inesteniminsemineomnium,quodfacit,utfoecundasintsemina,uidelicetquodcaloruocatur,idquenonignis,nontalisfacultasaliquaest,sedspiritus,quiinseminespumosoquecorporecontinetur&natura,quaeineospirituest,proportionerespondenselementostellarum.Quamobremignisnullumanimalgignit,nequeconstituiquicquamdensisuelhumidisuelsiccisuidetur.AtueroSoliscalor&animalium,etc.principiumhabetuitale."Haec&similiaibileguntur.PutatAristotelesexcellentemanimaenaturamabhorrereasubiectoillopolluto,quodabelementisconficitur,Amorenimestintersimilia,quiescitqueamicuminamico.Quocircanaturamcoelestemquandamproximeeisubsternitquamuocatspiritumcalidum,seucaloreminspiritu,quiporroinhumidoinestradicali.SipotuitCensornegareuiuentiaalihis,quaenunquamuixerunt,curnequitcolligereuitamindiuiniorequodamcorporeesse,quodadipsampropiusaccedat,quamElementa?Uitaactusanimaeest,animaqueipsaprincipium&actusprimus.Inactiuioreessenecesseest,quamsuntelementa.Istiusmodiuerocoelestissubstantia&naturaest.HaecconfirmanturChymicisextractionibus&resolutionecomprehensa.Namquandoaliquidpurrescitconclusouase,separatioexhibetnobisquatuorsubstantiaselementisanalogas,&insuperunamnobilissimamquintam,nonquidemseparatim&sineillisinnaturasubsistentem:attamenquaepossitexillisquodammodoeuocari,&innobilissimamistiparteostendi.Coeterumeademsententiainuenitur&"cap.6"(Graecis)"eiusdemlibr.deGen.animal.Etin3.deGen.an.ult.Generanturinterrahumorequeanimalia&plantae,quoniamhumorinterra,Spiritusinhumore,caloranimalisinuniuersoinest".Uide&reliqua.PluraenimnonsuntCensoriistiopponenda,quanquamuideriuelit,setotumAristotelemdeglutiuisse.Consideremusargumentasequentia."Siessetaliquaquintaessentia,citracontrouersiammateriaeinseparabilitercohaereret:AtChymiciuolunteamseparari.Nonergoest.Maiordeclaratur1.quodomnesformaephysicaeasuosubiectosintinseparabiles2.quodcertamensit,numcogitationepossintseparariformaePhysicae,nedumessentiaquinta."Puerumne,ananumquandamfutilemhicaudimusgarrientem?NonintelligitillebonusCensorquidnamuocentChymiciquintamessentiamFormamsialiquiappellant,relateappellant.Alioquincorpusesse(corpusaccipimusmoreAristotelicoinpraesentia)quistamsitfatuus,quinagnoscat?Deindecorpusdicimusnonusquequaqueextraelementaria,autpenitus&omnimodoabillisseparatum:sedpurissimaeeorumincommunimistopartiilligatamcohaerentemqueproptercognationemessentiam.QuocircaacutusilleargumentatorprimumfallitformamPhysicamexquintaessentiaprocudendo:deindeaequiuocaseparationeimponitlectoribus,sicquebelleputateuersamesseessentiamquintam.pag.20.Apoll.Hip.tribuitChymicis,quodeliciantquintamessentiamigneadsanitatemconseruandam.SieaestformaPhysica,uesanetribuit:sinsapienterformamphysicamnonesse,intelligerepotuit.pag.eiusdemApol,76.exprofessoremaggreditur,recipitquedemonstranduminmundoelementariquintamessentiamnonextare:Spagirinomen.3.&cumextractoreshuiusdicanturuulgoSpagirici,confecturumsimulputatnomenspargiriciesseprorsusinane,cuinullaressubsit:titulumsinere.Parturientnimirummontes.Ageprocededemonstrator."Siomniahicacoelofiuntexelementisquatuor,coelumqueconcurritadgenerationemmixtorum,utefficiens,quaeestcausaexterna,nonutmateria:quintaessentiainmixtisessenonpotest.Sedilludest.Hocergo."NegattyroChymicusconnexum.Fingecoelumagereinhisinferioribus,utmistageneretexquatuorElementis:atcumagensnaturalerepatiatur:coelumnonnudaqualitateeritinmistis,sedaliquasubstantia,eaquesuisimili.Sicnecesseest,utsitinimisetiamsubstantia.Poneuirtualemtantumcontactum,atperuirtutemquoqueadsimilemsuaenaturaeessentiamcontendetnaturaliter,atqueitagenerandomista,procreabitsimulnaturamsibianalogam,quamnosessentiamappellamusquintam,FatuusilleputatcoelumconcurrereadmistionemtanquamElementummaterialedebere,cumdicimusquintamessentiammistisperfectisinesse.Inassumptoinconsideratalocutioest.Siomniafiuntacoelo,exquatuorelementis,exquareipsafiuntelementa?Deindecontempleturquispiamgenerationemanimalium,plantarum&analogorum,cumuideatexseminarioprincipio,inquoerantpotentia,prodirepeneomniaperfecta,nonautemconstituielementorumconcursu,numfidedignumistudcommentumdequatuorelementispossitindicare?Nutritionem&resolutionemnobismonstrant.Atnutritionemelementis,quaenonuixerunt,nonpotesttribuereCensor.Resolutionemnominariaudimus:sednondemonstrari.Cumresoluituraliquidperputredinemuaseocclusolongeapparetsecus.InsuperquisfaciebatPlantasolim,antequamcoelistellae,perquasuoluntperagiopera,essent?CurnecesseeratDeumsingulaprocrearepotenteuerbo,&singulisquoqueperfectisinsererenaturampropagatricemuelanalogam,sinecoelo,sicoelumomniafacitmixta?Ubinuncpromissumdemonstrationis?Tyronostercontrariumdemonstrathocmodo:"Sicoelum(exhypothesidatanonconcessa)mistaperfectainimisproducitexelementisquatuor,necesseest,utnontantumquaeperresolutionemexeunt,atlatueruntinmistopotentia,coegerit:uerumetiamnaturaminillisquintaesubstantiaeanalogameffecerit.Quidenimmagnifacitsielementacompingit?Priusest.Posteriusergo:EtperconsequenscumillanaturaextrahiturperSpagyrum,nomeneiusnoneritsineretitulus."Dico:"exhypothesidatanonconcessa":quiainelementiscommistis,naturanonexcoelotunc,cumestgenerariosingularis&mistio,ortumducit,sedexseminiocuiquediuinitusinsito:quodtamennihilominusobanalogiamcumcoelocoelesteappellamusimoexcoelimateriasumptumestaprincipio,noncoeliactione,sediussucreatorisomnipotentis:cumnaturaseipsamcrearenonpotuerit,nequeexisteretemere.Itaque&inhacnaturahaerentuires&facultateseae,quaenullomodoexElementorummisturaexisterenequeinElementishaererepossunt,nisiquisquaeratetiammirabiliaarcanainlapidibusarenariissimplicicompagenatis.Promaturaliud."Ασύμβλητονelementisimmiscerinonpotestneccumeiscoireadcorpusmisti:CoelumestασύμβλητονElementis:""Coelumergoeisimmiscerinonpotest,etc.Etperconsequensquintaessentianonestinmistis,necexeispotestextrahi."Respondentnostri,siabAristotelisiudiciopendendumsit,Syllogismumquidemconcedendumesse:sedquodindecontraquintamessentiaminmistisperfecteconcluditur,nonsequi.Conficitillemistionem,I.deortutex.87.inillis,quaeaguntpatiunturquemutuo,seuuiminmateriahabenteadem,quaeueroaguntnecpatiuntur,utpoteeandemmateriamnonhabentia,miscerinegat:quopactocolumsubstantiaadmistionemconcurrerenonpotest.Gen.an.Ii.2.Sednequeigniselementaris,siquidemmaximeestformae,actiuusquemagis,quampassiuus.deortutex50."Ignis",inquit,"semperformamnonpropriamhabereuidetur:Sedinaliocorpore.Ignissimpliciummaximenutritursolus.Autenimaerautfumus,autterrauideturesse,quodignitumest.SedenimgenushocapudLunammenutriturquaerendumest."Ignemmeteoricum,quiestcorpusimperfectemistum,&flammafumusqueardens,solus.Solusenimest&maximeipsiusforma.2.Solusquiexaere&terraconstat2.deortutext.28.Etinterraexistit2.meteor.4.mistipartempersefieri,nonestueroconsentaneum.Imo&deaeredubitatur.Quocircahaecduoalteriusgratiaconximeipucurrereuidentur,&inmistisnonpermanere,nisipotentiatransmutationis.Unde"inquartometeororum"generationessicconficiunturinElementis,utduaepotestatesagantterminentque,duaepatiantur&terminentur."Generant,inquit,calidum&frigidumdominantiamateriae:Itemcap.4.Dicunturelementorumpropriissimesiccumquidemterrae,humidumautemaquae.Propterhocomniaterminatacorporahicnonsineterra&aqua,etc.Etinterra&aquaanimaliasolumsunt:inaereuero&inignenonsunt:quiacorporummateriahaec."Exhisestconsequens,inigni&aerepotiusesseeffectiuaprincipia,uti&inlatione,quoddemonstratur2.deortutext.82.Inaqua&terrapassiua,&sicmateriamabhisconferrisolum.HocnonnegabitCensor,sitamfamiliaremhabetAristotelem&adhucsentitefficiensesseexternum,&nonintraresubstantiammisti.RationesautemquibusAristotelesostendereconatur,inmistoesseomniaElementa,nonmonstrantnisiduotantummaterialia:aerem&ignemideoinessedicunt,quiacontraria,exquibussitgeneratio.Sedmoximplicatseipsamdemonstratioinargumentonutritionis.UndedicimusnonampliusconcludiposseexistisAristotelicis,quamignem&aerempotestatesquidemsuasadgenerationemcontulisse?Etharumgratiaessecontrarietateminsubstantiis:Sednonnecesse,utetiaminsintcorpora,nisipotentiatransmutationis.Sintergosicconfectamista,quoniamefficiensunumestcoelum&Sol:alterumqualitatesactiuaeinElementis:agentiumautemfinisestsecundumnaturamsimilitudopassi:nondubitamusasserere,abistisprincipiisinmistoeffectumessediuiniusquid,quamsuntelementamaterialia:Ethocesse,quodnosdicimus;quintamessentiam,quanonestresextraelementa,necsineelementis,siquideminhisfundamentispersistereuolumus,sedineis&exeiseffectumquidcoelestesnaturaeaemulum.IdeoCensornonsatisperpendit,quaesitratioistiusnaturaequintaeinmisto.AtquieodemAristoteleauthore,nostramquintamessentiametiamacoelo&generationisprimordioseminalipossumusdeducere,utpartimantefecimus,partimintelligiturexI.degen.an.18.ubidicit"naturamoririexseminequodsuanaturaadtotumfacittrahitqueoriginemexambobuscoeuntibus,inquoestid,quodgeneratsecundumprincipiummotusaprimoacceptum.deGen.nu.1."Hincait:"Dura,mollia,lenta,rigida&quicunquealiiaffectuspartibusinsuntanimatis,acaliditate,frigiditateueefficipossunt.Atratio,quaiamcaroest,autosnonpotest,sedamotu,proficiscenteabeo,quodgenuit,quodqueactuestid,quodpotentiaest,id,exquogigniturefficitur."Sedinquamateriaestillemotus?NuminconfluxuElementorum?Neutiquamuero:Sedinsanguineis,insanguine&semine:inaliismateriasemineaestuelanalogushumor,quocomprehenditurpriacipiumilludcoeleste,quodcalor&spiritusdicitur.Nonquidem&hicperagitursineelementisgeneratio,sedtamenineisefficiturid,quodproquintanaturahabemus.SirelinquimusAristotelem,&sacramhistoriamconsulimus,supradictumest,noshaudaegredifficulterueefficereposse,utcredatnaturaeinquisitorDeumabinitioetiamcoelestemquandamportionemmistiscontulisse,&ineiscreassesiueElementaaccipiendo,siuecommunemcoelimateriam,siuenihil:creatamautemsimulelementiscontemperatisilligasse.Aliudargumentum."Coelorummateriaestlocomobilis,nonmutabilis,habetpotentiamnonadesse,sedadubiessenecprincipiummaleficum,cuiuscausamutanturquaecunqueexElomentorummixtionesuntorta.Ergononconcurritadmixtionem,utimmisceatur,sedutgenerationesefficiat."Eiusdemfecishocargumentumest,cuiuseratprius.Nequeenimindeconsequensest,nostramquintamnaturaminmistisnongigni&existere.MirabilisautemapparetillaPhilosophiaThomistica,quadiciturcoelumhaberepotentiamnonadesse,sedadubiesse.Enimueroinquamsemperhabetactumsuum,cumquesempersitinsuoloco,semperinformaest.Siquapotentiaeitribuitur,rationequadam&respectupartiumtribuitur:utsolinoccidenteconstitutuspotestesseinoriente,etc.Atcoelumipsumpersesemperfruitursuaperfectione&actuinlocosuo.DeindedemutabilicoelinaturanonaltiusquidsapiuntistiTheologi,quamquiuisEthnicorum,quicoeloaeternitatemascripserunt.Quidicuntcoelumhaberepotentiamnonadesse,sedadubiesse,noncogitant,id&creatumolimfuisseexChao,&potentiamdestructionisdiuinitusaccepisse,quamesseeiusnaturamstatuendumest.Coelumcumest,nonsimulnonest,atpotentiamadnonessepereamnaturamhabet,quainueterascere&comburipotest.Spiritussanctusinueterascerecoelumdixit&interiturumtandem.Est&mutatummaledictoDei.Necsinosnonsentimusillasmutationes,nullaesunt,quanquamAstrologiquidamuideanturaliquidtaleobseruasse.Sicoelorummateriaestaquea,utexHebraeocolliguntnonnulli:&aquaeultracoelumtemporediluuiiruptiscoeliclaustriseffutaesunt.mutabileesseconsequensest,quanquamDeosicuolenteseruantequeduret.Iterummirificedisseruntappellandopotentiammateriae&priuationemprincipiummaleficum.Atquaestprincipium,beneficumest.Namprincipiumestgenerationis&entis.Benefacit,quioccasionemmotusexnonenteadenspraebet,quiqueexpulsodeteriorereponitmelius.ProlepsesCensorisinanissima.Sedspinashassubtilibusistisrelinquamus.SequiturprolepsisexPlatone,Aristotele,Stoicis,quorumsententiadefendiposseuidebaturquintaessentia."Platonisanimaexploditur,quiasidiffusaessetperelementa,sequeretur,elementaesseanimata:"quasiuerodiffundipossitanima:autstatimsitanimatum,cuiadestanimaquodammodo:utsanguis,Spiritus,etc.Incorporibusanimalium.Censornonuidituimargumentiquodindepotestextrui.Sienimanimaillamundi,siuesitanimauniuoce,siueaequiuoce,sparsaestpertotum,nonseparataestaspirituillo&calorecoelesti,quofiuntfoecundasemina,&cuiusmeritocoelumpotestagereinmundimedio.Motumsane,calorem&influxumpluresPhilosophiagnoscunt,necrecipiuntomnesfigmentumilludAristotelicumdecaloreperaffrictumsolisinaeretandemeffectum,quonihilstultiuspotestdici.Coelumcaloremhabetactu:Sedquiincoelestimaterianequeatefficereea,quaeinelementaribus,cumactusactiuorumpendeantexmateriaeconditione,sitquemotusactusmobilis.Influatitaquecoelumseuperlumen,seuSpiritumcalidum,autetiamalioinperceptibilimodo,&agatinmistis,quidnieffeceritineisessentiamsibianalogam,autetiamrelinquatspirituscaloris,luminisquecollatiquoddamprincipium?Nostamendehocnonusqueadeosolicitisumus,utpotequibusnondeestratioquintaeessentiaeprobabilior.Quidcontrastoicorumignemseuspiritumcalidum?Stoicorumignis.3.Opponiteinonargumenta,sedAristotelem,&sicauthoritatemauthoritateiugulat.Uahacutumtelum?SedquidtamendicitAristotelescontrastoicorumspiritumcalidum?deGen.an.11.Agnoscitquidemeum:Sednonuocatsubstantiam,uerumaccidens.Hemtibi.Hocestrefutarestoicos&Chymicos.DicsententiamAristoteles:"Generanturin,terrahumorequeanimalia&plantae:quoniamhumorinterra:Spiritusinhumore,caloranimalisinuniuersoinestita,utquodammodosintplenaanimarumomnia."Sedestneistespirituscaliduscorpus?Imoest.Sicenimpergit:"Quamobremconsistuntceleriter,cumcalorille(nempeunacumSpiritu)comprehensusestsiueexceptus.Comprehenditurautem&humoribuscorporeisincalescentibusefficituruelutibullaspumosa:Seddifferentianobilioris,ignobiliorisuegenerisconstituendiincomprehensioneprincipiianimalisest.Huiusautemreicausam&locahabent,&Corpus,quodcomprehenditur."EcceAristotelesuocatcorpusid,quodcomprehenditur.Illudautemeratcalorcumspirituplanestoice.PraetereaCensorcoeloefficiendiuimtribuit.Aristotelesaitexhumoreefficibullam.QuomodohocfitCensor?Annonquiacalorillespirituosusexcoelohumoremitanobilitat,utquafieripotestexeoexistatnostraillaquintanatura?NeeludasAristotelislocum,prohibetaliusin2.degen.an.3.ubiexpressenominatcorpusaliud,praeterelementa,idqueuocatSpiritum&caloremanalogumelementostellarum.Hincputanostramquintamnaturamexistere.Nouumargumentum,&quidemexmicrocosmoacutissimum,dignumqueParisiensiGensore"Siinmixtisessetquintaessentiapraeterquatuorelementa,inhominequoqueesset.Atquiinhominenonest.Nequeergoinmixtis."Probaturminor:"Sienimesset,autinsolidispartibusesset(uelaliquasolidarumpartiumesset)authumoribusautspiritibus"(uelhumorautspiritus.)"Sednullumhorumest.Nonestergoomnino.Quodnullumsit,patet:NammaximeessetSpiritus.Sedhicnonestquintaessentia:quodostenditur.Namspiritussuntigneiaeri,minimecoelestes.Cur?QuiaprimamoriginemhabentexsanguineexquonasciturSpiritusnaturalis.quiestuaporsanguinis:exnaturalifituitalis:exuitalianimalis.Atuaporissubstantiaestelementaris.Nonergocoelestis:Necpotestexelementaricoelestisfieri.Tandemergoconsequensestnullamquintamessentiamesseinsublunarimundo."Nosnegamusminorem,&operosasillasprobationesirridemus.Namquidamspiritusinnobissuntcongeniti:quidampostgeniti.Congenitiinnobisextiterunttumexprincipiosemineo,inquofueruntactu:tumprocreationesimilisexmateriadisposita.Censorfabulamnarratdehis,quipostexsanguinenascunturnostro.Atspiritumhabebatconceptusantequamsanguisfieret,utinouo.Itemnarratdespiritibusillisinstrumentalibus,quiincorde,uelcerebrogeneratiperarterias,&neruosdistribuuntur.HosnullusChymicorumextrahit,necprosuaquintaessentiaunquamuendidit.ImohiSpiritusaffluuntpartibus,nonsuntaliquidexearumconstitutione.Siergoillaquintaessentiainnobisest,&eliciturpostmortemexsimilaribus,necesseest,utinaliosit,&aliud,quamspiritusistiCensoris,quossiueexsanguine,siuealiundegeneret(Galenicietiamexaereinspiratoconflant)idnihiladChymicos,quidemonstrantspirituosam&coelestemsuamnaturamesseinmembrissolidismagis,quaminreliquis:Etadoculummonstrantcaloremspirituosumconcretionespiritualiincoelestisuo(quodsicperanalogian&nonpersynonimiamuocatur)corporehaerentemperputrefactionesinuasissuis,quaerespondentuasisnaturalibusita,utquodhicfit,naturaliterfactumintelligatur,&uicissim.Eundemmonstrat&Aristotelesingeneratione&resolutionemisti:monstratinuermibusinterputrescentemnatis.EtnihilominusetiamElementautrobiqueconspiciuntursegregata.Nihilenimfitextotoilliusiudicio.SicergocontraCensoremconcludamus:"Siinmembrishominumestquintaessentia,inmistisessestatuendumest.Suntenimillamixta.Atquiinest:argumentonaturalium&artificialiumresolutionum:itemuiprincipiorumgenerationis,&autoritatesapientum.EstergoquintaessentiaChymicainmistis."CaeterumantequamChymicosillosuoargumentouexetCensor,nedicaturprincipiumpetere,&probareincertumperincertiora,priusdemonstretnaturalemsuumspiritumexsanguinenatum:UideFrancis.Ualles.lib.2.demonstretexhocfieriuitalem:cont.Med.&Phil.nutritionemGalenicamrepudiet:Spiritusanimalisigneusneanaereussit:c.17.uapidus,anhalituosus:anpotiuscoelestis,nobiseuidenterexponat.NequeenimratioestcurplusfideitribuamusCensori,quamgrauissimisautoribusaliis.ErrarealicubimauultcumAristotedeanimae,le,Galeno,Hippocrate,quamcumRhondeletio&Scaligerobenesentire.Deanimae,morum,&temperamenticonsecutione.CurergononsentitcumGaleno,quiSpiritumanimalemconficitexcontemperationesubstantiaeigneae&aereae,dicitqueessemateriampropriamanimae?Itemaeremessesuanaturaelementumfrigidum,quodtempereturmistioneelementiignei.inlibrodeusurespirationisanimalemillumnutritpartimaereinspirato,partimetuaporationesanguinis.Alibiautsubstantiamanimaeuultesse,autproximumeiusinstrumentum:alibinegatesseanimaesubstantiam.Inhislaboretillepotius,quaminChymicisconfutandis,&operaaliquidsumatinZabarelleargumentiscontraGalenumcap9.deanimaepartitione.SimulqueFranciscumUallesiumdenaturaliInsito&eo,quiintesticulisexuitalifit,consideret.Sequiturargumentumaliud."Quodelementareest,nonestquintaessentia:ExtractaChymicorumsuntelementaria:Extractaergaeorumnonsuntquintaessentia&exconsequentenullaestquintaessentiaAlchymiae.Minorprobatur:quiasicutSolsuocaloreeterrissuscitathalitumduplicem:uaporem,exquoaqueameteora:&exhalationem,excuiusigneapartenascunturignea:aereauenti:itaChymiciexmistisigneartificialieliciuntuaporem,quoconsistentefiuntaquae:&exhalationem,quaepinguiscoalescitinolea:siccior&tenuior,Spiritupraebet."Maiorhomonymiamhabet.Elementarequidemnonestcoelestesecundumpropriam&uniuecamrationem:atsecundumanalogiamquidnisit?Itaignemcoelestemexradiissolisexceperuntueteresinsacrificiis,indequeeumappellaruntcoelestem,distinxeruntqueabeo,quiexmistisexcutitur.Nosquintamessentiaminmistisnonillamnudamcoelisimplicissimamquesubstantiamquaerimus,sednobilissimampartemcoelestisnaturaeaemulamsicuocamus:dequadicimusquodnihilobstetquinelementisintersecommistisoperanteseucoelo,utuolunt,seuinsitanaturacumcalore&Spiritu,assitetiamparscoelestisexprimaeprocreationis&propagationispersemencuiusqueuirtute:quampartemsidonarenonpotes,satisestsianalogumquidcoeloobtinemus.Minoreandemhabetaequiuocationem.Elementariasuntsecundumquid:Etsanequaedamplus,quaedamminus.Ataliarationeetiamcoelestia,potissimumautemeaessentia,quamspecialiteruocamusquintam.ProbatiominorisimperitaestrerumChymicarum.Nequeenimissolusmodusestfaciendaequintaeessentiae:Sedunusetiamextractioperessequintumaliud,quodposteaseparatumsolacirculationeexaltatur:aliusestperputrefactionemartificiosam,&separationem.Nonnunquamestexpressio,digestioaliiqueexaltatoriiprocessusinseruiunt.DehisquideminChymicaarte.Destillationonfacitquintasessentiastantuminspeclesicdictas:uerumetiamaliaextracta.Sediamsaltemidponamus,QuaeramusautemexCensore,siCometaefiuntexhalationisextractaeconsistentia,quandoultraLunaminaethereapparent,eratneeorummateriaelementaris,ancoelestis?Incoeluminferrinihilpotest,nisicoeleste.CometaecoelestesA.15731604.SiSolidoperatur,&similiteragitChymia,consequensest,Chymicosextraherepossecoelestemnaturam.Cometasautemquosdamiaminaethereuisosessedemonstraruntpridemastrologi.Deindeinterrogamusiterum,putetneid,quodSolextrahit,mistum,perfecte,animperfecte.SiuelitmanereindecretissuaePhilosophiae,imperfectemistaappellabit:quorumconcretionemdiuturnamesesseimpossibileest.AtChymicorumessentiaesuntmistaeperfecte&nisiattenuentur,expirentquesedfixaesint,quamdiutissimeconseruantur,&omninoetiamcumexpirant,nonponuntnaturaesuaeprimordium,idquodpatet,quandocirculanturautdenuodestillantur,quodnecesseestfieriperresolutioneminhalitus,siueeamtransmutationemdicas,siuerarefactionem&attenuationemtantum.InsuperessentiaeChymicorumsecumtrahunttotamuimreiinreconditorepositam.Num&quaeSolextrahit?Aliasdisparitatisrationesomitto.Constatexdictis,nonplaneitaextrahiquintasnaturasexrebusmistisarte,utSolextrahit:sicutnequepariasequuntur,soleplaerumqueresintegrasrelinquente&tantumlambicanteelementares,autexcrementitios,quileuiculeconstiterantsuccos:atartemistumtotumsoluente.NonergosiSolelementariafacit,etiamChymici,Aliud:"Sisolnaturaquenonsecernitmeteorae,necpotestquintasessentiasextrahere:necChymicipoterunt.Atquisolnaturaqueidnonpotest.NequeergoChymici.Probaturminor:quiasolnonsecernitCometas,sedsipotentiainerantinmisto:Secretioactuinsistentiaeducit."Omiserumargumentatorem.QuisecernitPrincipiummateriale&adhibetea,quibusconsistatformamqueaccipiat,simuldiciturremtotamsegregasse.Necuerumestactuinexisteredebereea,quamsecernuntur.Solcaloresecernithalitus,exmediomundo:atibihierantactu?Aristotelesexmistoseparatelementa:Athaecpotentiainerant.Seddesecretionealias.Maiorfalsaest.Namquodarsexuperetnaturam,aperitdestillatioartificiosaoleorum,quaenullusSolpoteratefficeresineartisadiumento.Interimtamencum&soliscalorperparabolasartedirigitur,nonnihiletiamperhuncacquiruntChymici.Quocircafalsafit&minormagnaparte.QuidsidiceremusmannailludIsraeliticum,cibumcoelestem,miraculoseaDeoinnaturaeffectum,nonfuissealiud,quamDeosingulariterprocurante,extractamasolequintamessentiam,quaedispositionediuinainaereexmateriaextractafueritcertomodoformatauiribusqueinstructa?NemopoteritnegareDeumadhancnonusumnatura,quanquamsingularitergubernata,&miraculosedirecta.Cibuseratnaturalis:liquescebatradiissolaribusutagnosceresconsensumagentis&patientis:putrescebat,abibatqueinuermes:Saporemhabebatsuum,utagnosceresmisturam.UideanAngelicum&coelestempanemexmerisconflareelementisdebeas.Quiddemelle,&usitatamanna?Sinaturapercaloremsolishocpotestsola:curnonpossitarteseudiuinaseuhumanaadiuta?Nonoperantursinenatura&instrumentisnaturalibusChymici.Exnaturaeliciuntid,quodfactumeratnaturaDeoininitiocondente&posteapergenerationempropagante.Naturaedispositioneshabentinoculis,&instrumentanaturalia,artificialiaqueperiteaccommodant.Aliud:quodproponemuspurisuerbisCensoris:"Formamixtiestueltemperies,ueltemperiemproximesequensessentia.SimilisParalogismushabetursupra.Atquitemperiesdissoluiturse.retione.ErgoformaPhysicaestinseparabilisamateria,utdesinantposthacSpagyricimolirisecretionemquintae,idest,coelestissubstantiae."QuottuhicflagitiaratiocinandoturpissimecommisistiGensor?Quotmeritusesplagas?Eccetuasineptias:Quaestio,quaeconcluditur,debetesse:"Quintaessentianonpotestsecerni."Argumentum:"QuiaformaPhysicaestinseparabilis:"Prosyllogismus:"Quiatemperiesdissoluitursecretione":Estautemeauelformamisti:uelformaest,proximesequenstemperiemessentia.Quidquaesocuiconnectitur?Sedoperamdemus,numaliquidpossimusexculpere."FormaPhysicaestinseparabilisamateria?QuintaessentiaestformaPhysica:Quintaessentiaergononpotestseparari."Maiorprobaturhocprosyllogismo:"Temperiesestinseparabilis:quiasoluitursecretione:FormaPhysicaesttemperies:Ergoinseparabilis."Nugasnugacissimasauditis.Quisestille,quidicitquintamessentiamesseformamphysicam?DeindemoxconfiteturCensor,mentemesseseparabilem.AtmensformahominisPhysicaest,siproanimahumanaaccipitur.QuaedamergoformaPhysicaestseparabilis.InsuperSyllogismusquintamessentiaminessepraesupponit.Sienimestinseparabilis:Estergoinmistis.Quorsumenimdicereturinseparabilis,sinoninesset?NumergodonatChymicisquintaminmistisnaturam?Prosyllogismimaiorbenedicittemperieminseparabilemesseabeo,cuiusesttemperies.Atquandoinproprioinetimoque&essentialisubiectoabelementaricrassitieliberatur,sicquesimultransferturcumsubiectosuo:aliquomodo,&quidemChimico&Aristotelicoestseparabilis.MinorruditatemCensorisarguit,quinondumscit,quidsitformaPhysica.Quidenimeritinsimplicibuselementis&coelo,siueltemperiesest,uelessentiaeamproximesequens?Inmistisformamixtiplaerumquedesignaturperconsequentesuiresprimisqualitatibusindicatas.Sedestaliquidinterius,nempequaestmistum:diciquesoletratiomistionisinunionemistiliumconsistens.Crasinuocamusinteriorem,aquaprodeuntuires.Chymicihancnonsoluunt,sedinsuosubiectoastralisnaturaedeferunt.Ethactenusquidemdehacquaestione:Sequiturdeextractisaliis,&magisteriis.SupersuntadhucduoinAlchymianondumlabefactata,nempeEnchiria,quaeestpriorparsAlchymiaedebeneoperando,utfiatopusspeciesque,quamChymicamdicinus:Deindeoperaipsauera,utuinispiritus,olea,aquae,sales,elixyria&huiusmodi.NonquidemplanetollitoperationesartisCensor:Inbreuidist.scholanonomninodamnatnostrapraeparationem.ueruntamenadeocontemptasuilesquefa¬Inbreuidise,cit,utputeteasindignasessemaiestateMedici,&pertinereadPharmacopoeorumfamulos,utsicplanescholanonosintinimissubselliispenequecloacamedicinae.Redigamussententiaminsyllogismum:"Quodindignumestmaiestatemedica,deeononest,utmagnopereglorienturChymici.OperationesAlchymiaeindignaesuntmaiestatemedica,&inhisdestillatio.Deoperationibusergo&destillationenonestutmagnopereseiactentChymici.Minorprobatur:quiapertinentaduilissimosPharmacopoeorumfamulos:2.PraeparationesChymicae,ututAgabibusueteribusfueruntognitae,tameniacueruntusqueadhuncdiemcontempta.Haecargumentaponunturinapol.proHip.pag.13.Manifestumest(inquitCensor)AlchymiamesseminimapartemPharmaceutices,destillatoresesseministrosPharmacopoeorum,utsuntPharmacopoeiMedicorum.Quaeperhibeturauobisartiumregina,estPharmaceuticesancillula,etc.pag.43.uestraepraeparationesiacueruntadhuncdiemcontemptae,nisiquodtempusdemonstrauit,hocinuentumesseinutile:ordinarios&consuetospraeparationismodosessepotiores,etc.p.2g.16.apol.eiusdem:operatioPharmacopoeisrelinquendaerit,indignaMedicimaiestate,cuiusestpraescriberenonoperari.Indiscursubreui,pag.18.&seq."IndicatMedicosdocereformulasremediorum&operandimodum,nonadmoueremanum,26ExamensententiaeParisiensisschole"uellesneMedicosaltonstrinas&Pharmocopoliarelegare:ExecratioCensoris:UellesneMedicuminterartificesoperariosaMagistratureuferri?quaestbonumargumentum,sci.Artemliberatemuisneredderesellulariam?Diipotiusteperduint,etc."Perindefithic,accumquidamMediciherbarumindagationemadacquirendamnotitiamearum,aniculisasscribunt."Uetularumest,inquiunt,persyluas,prata,Montes&alialocaquaerereherbas.Maiestasmedicatamuilestudiumrespuit,auersatur,repellit."EtCensorsimiliterstatuitdeChirurgia.BenesitMedicisParisiensibus,cumsuamaiestate,quaesaepissimetamensesedemitterecogituradmatulas,&sellasaegrotantium,utuerefiatistadignitassellaria.Maiestasmedicanondebetinsuperbiam,quaeidcontennit,quodestfunctionispropria,mutari.Nosnonputamushuiusmodiuiliaofficia&operationesobstaremalestatiueraemedicinae,quiatuncid,quodiustumest,fit:impleturqueuulgaredictum:Quoquisquemaiorest,tantosesubmissusgerat:ImoilludSaluatorisperagitur,quoiubettantomagisinseruirealterumalteri,quosemaioremputat.Semperhocanimismagnisfuitfamiliare,utsedemitterentetiamaduilissima,necpuduitmagnosImperatoreseainterdumfacere,quaecalones&lixaegregariiquemilites.SecarecadaueraAnatomicorumest,pertinetqueadeampartemMedicinae,quaePhysiologiaappellatur.AtMedicimaiestasnonperitmanuariaillaadministratione,necideofitcarnifex,autlanioMedicus,licetcarnessecandofaciat,&saepelanietmembra.BeneAristotelesinI.depart.an.5."Restatutdeanimantisnaturadisseramus,nihilprouiribusomittentes,ueluilius,uelnobilius.Nam&iniis,quaehocingenereminusgratanostrooccurruntsensui,naturaParens&authoromniummirasexcitatuoluptateshominibus,quiintelliguntcausasingenuequephilosophantur,etc."Item:"Quamobremuiliorumanimaliumdisputationemperpensionemquefastidiopueriliquodamspreuisse,molestequetulisse,dignumnequaquamest,cumnullaressitnaturae,inquanonmirandumaliquidinditumhabeatur."Haecille,Quorsumautem?Utintelligamusnempe,Censoremutiargumentopudendo,quodmaiestatemmedicamconuellit,noncommendat.NonenimsiMedicusaliquidperministrumprocurataliquando,idnonerateiusofficii:Imotantomagisoporteteumoperationumessegnarum,quomagisquaeritopusiustum,quoquemagisuulteiusdemesseGubernator,&Censor,idquodfieriestimpossibile,nisiipseautdidiceritolimoperari,autinterdumadhuclaboret.Nesciteffectumis,quicausasnonintelligit.Scientiaenimestpercausas.QuandoergopraescribitChymicamoperationem,annonnecesseesteumfutilem&ridiculumesse?Namidpraescribit,quodnecintelligit;necfecitaliquandoipse,autfacerepotest."Pertinetadfamulos,inquit,operatio."Imo,inquam,pertinetetiamadeosdemirridere&explodereMedicumistuminsuasellasedentempraescribentemquefatua,&nonraroimpossibilia,idquodsaepeestcomparatum:SiquePharmacopolaeParisiensesdeberentinterrogatirespondere,mirasaudiremusfabulasistorumpraescriptorum.NoniubemussemperoperariMedicum:Sedtamencumresrequiritdebet&posseoperariipse,&famulismodummonstrare,benequedeoperationibusiudicare.Medicuseius,quodpraescribit,debetessequasiforma,utpotequiartem,undeestMedicus,insehabet.Sipraescribitdestillandaartificiose,destillatoriaerit,informaeius.Sihaec,ergofastidiosumquidetiamMedicusest.Quodsicperfamulumfacit,ipsefecissedicitur:Sinonsicfacit:temereseexcusatperiurio&negligentiafamuli.QuauerotuCensorconscientiaanteannosuigintiscripsistiPharmaceuticen,inquanunquamadmouistimanum?SieaestparsMedicinae,uti&Chirurgia,debeseamexcoluisse,praesertimpraeceptascribereinstituens.Quidpraecepisti,quaesocumrosaceamuellesdestillari?Mesuaeusiubebatdiscipulosmedicinaeadireartifices,&apudeosdiscere.IubebatidemRhases.Nequeestconsequens,uttemagistratusideoPharmacopoeumesseiubeat,&assiduefornaculis,idquodneChymiciquidemuolunt.AtcumebriouelabsentePharmacopoeoClysterestadhibendus,tuamaiestatenonsitindignum,haecipsumposse.MaiestasMedicaolimeratChirurgicaadministratio,inquaapudPoetam,etiamMariscusferroaperire.NecGalenus,necHippocratesseindignamiudicaruntChirurgiam:quamomninoadhuchodieexercereteneremur,sinonessenttantonumeroChirurgi.Longefoediusestuulnera,&ulceraextergere,unguentisque&emplastrisillinere,&caeteraexequi,quamdestillare,quodolimRegessenonindignumputabant,necdesunthodiemagniPrincipes,quitumipsiindestillatoriolaborant,tumlaborantibusastantcontemplatores&iudicesoperum.Fastidiumidilliberaleest,nonindignaMedicofunctio.Nonestmaiestasmedicinanolledestillare,cuiushabetpraecepta,sedsocordiapersonaemaiestatemmedicinaepolluentis.Quodautemscribis,Chymicaspraeparationesadhuncdiemiacuissecontemptas,mendaciumestturpissimum,quoduelSellulariumtuumministrumdedecebat,nedumTantaeMaiestatisMedicum.Sedinscholauestrafortassementiriabnormiterestmaiestatismedicae:operariChymicenonest.DicotementirinonLogicetantum,uerumetiamEthice,cumidfaciascontraconscientiam,studioartemnobilissimaminfamandi.Demonstrauiuerosupra,minimecontemptamiacuisseChymiam,sedcelebratampeneubiuisgentiumquouisseculo,licetnoncommissamuulgo,quodsifactumfuisset,uereadcontemptumquodammodorecidisset.Nuncnonspernitur,nisiabhis,aquibuscelebrari&excoliexofficiomaiestatissuaedebebat,PorroChymiametiamilliberalemartemesseinnuit,cumeiusoperationesopponitMedicinaeliberali.Chymiaanilliberalis.Seddeliriumhoc&uesaniamquandammentisesse,facileapparet.Alchymiaeoperationesmagissuntnaturae,quamartis,quaeministratsaltem,sedillapotissimasinperficiendosibiuendicat.I.depart.an.I.AnmedicinahodiepossitcarereChymia.Utrobiqueueroestcausailla,quamPhilosophusappellat,cuiusgratia,quamdicitprincipatumobtinere,cumsitratio&principiumpariterinrebustamarte,quamnaturarecteconstituendis,utpotecumtamMediciquamopificessoleantcuritaFaciant,causassubiungere.EstauteminrationehacBonum&pulchrum,idquemagisrespectunaturae,quamartis.Potestnefieri,&quodbonumpulchrumquesibipropositumhabet,sitilliberale,&inutile?Siilliberalessuntoperationes,&inutiles,nonpotestquicquamliberale,&utileineffectis,finibusqueesse:nequeboniquicquam&pulchri.ConsideretautemquispiamessentiasChymicas,&magisteria,annihilhabeantliberale,nihilboni,nihilpulchri,nihilutile.Deindeoperationesistae,quiaexfundamentoscientiaenaturalissuntextractae,sisuntilliberales,possuntneprincipialiberaliahabere?QuidfitinEnchiria,cuiusnonreddimuscausamexnatura?Nequeenimpendentexuoluntate&arbitrionostroprimumlabores,sedexnaturarumfacultatibus,dispositione&uiribus.Uerumhaecmitto.Adultimumuituperiumaccedo,quouultCensor,Chymiapossenoscarere,&Chymicalonge.posterioraesseuulgariumofficinarummedicaminibus.Fiat&dehacparteSyllogismus:"Siiamexplosachrysopoeia,Quintaqueessentiasublata,contemptaeueroEnchiria,illaquoqueChymica,quascholanonrepudiat,primumadeononsuntnecessaria,uteiscarerepossitmedicina,posteapostponendaueteribusmedicamentis,tertioetiamnocia,utnequeanttutousurpari,necinpurgando,necinalterando:SequiturAlchymiamtotamessefutile&inanefigmentum:Priusest.EtPosteriusergo.Minorprobaturordinepermembra.pag15.16.Primumsicprobatur:I.MedicinacaruitolimtemporeHippocratis&GalenipraeparationeChymicamedicamentorum,sineullaiacturasanitatis.Apob.proHipp.Ergo&hodiecarerepotest.Antecedensdeclaratur:Necminusbene,imoausimdiceremeliustumfiebatmedicina.Iteminspeciededestillationedicitur&olimcaruisse&iamcarereeapossemedicinam.MedicinaParisiensisinquare.Ii.Medendiperfectiononconsistitinuariapraeparationeremediorum,autperdestillationempraeparatis,utsufflones(itaChymicosnominat)bonarumartiumignariputant,sedindignationemorbi,quodquipotest,benemederipotest."Respondemusprimumnegandoconsequentiam.Nonenimsiolimcaruitalicubietiamhodiepotestcareresiuerespiciassimplicitermedicinamsiuemedicandimeliusrationem:Sanitatisdefensionemἀπλῶς,siuemeliorem.Ratioestprimum,quodhodiemedicamentis&praeceptisauctamedicinacreuerit.Etinsuiessentialemcomplexumreceperit,tummedicinasaliaqueoperaChymica,tumpraecepta:undeintelligitur.SihodiaecompositionespostGalenumabArabibusinuentaeessent,faciendae,siquemedicinaexpraescriptoinfinitorumpostMedicoruminstituenda,nosnonpossecarereChymicis.Nonpotestcarerearsmedicasuomembro,quinsitimperfecta&manca.[Destillatiohodiernammedicinamperficit.Nonpotesttolli,nisiperfectionesublata.Hacperditanonampliusestmedicinanostra,nechodierna.Quinoncalletdestillatoriam,hodieperfectusMedicusnonest.Formaenimperfectacaret.]Atdestillatoriaestmedicinae,qualisesthodie,membrum;quodnontantumMesue,Bulcasis&aliiueteresdocent,sed&recentes,Syluius,Fernelius,Hollerius:Etquotsuntantidotariainquibusnonestarsista?Deindeasimiliparetidem.Sienimsimiliterexigendaamedicinaessentilla,quaeolimnonafflueruntHippocrati,prohhominumfidemquantuscumulusmedicaminumessetresecandus,&rereadelleborumredeundum?Forentetiaminusumreuocandailla,quaeiamplanedesierunt,&exparteetiamea,quaequidfuerintignoramus.Cur?Quiahis,quaepostHippocratemsuntinuenta,poruittunccareremedicina:Ettamenmeliustuncsanatisunthomines.NumetiamabsqueElleboro:Numabsquecaeteristuncinusuexistentibus?PraetereamaleconsuluitsuaemaiestatiCensorhocenunciato.QuiarecurrendumesseteiadilliberalemillamsellulariamChirurgicorum&Clinicorumministeriorum.QuidsieodemfundamentoexPliniomedicinamHippocraticamtotamdamnarem?CaruitHippocratis&Galenimedicinamundusaliquotcenturiisannorum.Ergo&hodiecaterepotest:Ettamenprimisillistemporibushominesfaciliusmeliusquesanabantur,quamhodie.AnnonadAnticyrasducendusesCensor?Itaargumentaredeglandibus,&frumento,imodeomnibusartibuspostdiluuiuminuentis.NumHippocratistemporibusmeliuscuratiaegrotiquamnostris.Belleargumentaberis.Quoddicis,meliusfuissecuratosaegrostemporeHippocratis,quamnostro,idprimumdeceptusopinione&fiduciaquadamtemerariadicisLongeenimsecuslegimusinlibrispopulariumHippocratis,&aliis.Deindesiiditaesset,exaccidentesaltemforet.Namperindeforet,acsidicereminAmericafaciliussananturhomines,quamapudliuscuratinos.Eorumergomedicinamelior,nosquepossumushacnostracarere.Differtmundusregionumsalubritate&insalubritate:differtaetate,differtmoribus;necpraescribendumDeolargitoriartiumest,quandoquiduelitinsubsidiummiseriarumnostrarumproducere.Nostraseculahomineshabentimbecillioresuariisdecausis:habentintemperantiores;inobedientiores&c.NonsatisestMedicumsuumfacereofficium,sed&aegrotantes,&astantes,oportetqueexternariteessecomparata.Omninofalsum&futileest,noscarereposseChymicisutnihilominusapudnosnostroseculositperfectamedicina,sicuttemporeHippocratisfuit,uttaceamtuncminimefuisseperfectam.IncepitenimcumHippocrateHippocratica,necsimulpotuitcepisse&perfici.Numueroetiamsirespicimusτὸεὖζῇν¬καὶἰᾶσθαικαλᾶςpossumuscarerealchymia,&nominatimdestillatoria?IngrateDeimuneraaestimat,quisquishocstatuit,necabimpietatiscrimineseliberarepotest.Admedicandummeliusfaciliusquecirius,iucundius,tutius,quantumconfertadiumentimedicina?Necidsimplicitertantum,uerumetiamrationecircumstantiarum.Inmaximismalis,Syncope,Lipothymia,Apoplexia,caduco&huiusmodiquidceleriusopemfertChymicis?Hincilleaquaestillatitiaeapoplecticae,antepilepticae,cordiales&infinitusnumerusaliarum.Hincillaeaquaeuitaeconseruandae.InChirurgicisnunquamtamfloruitmedicina,quaminuentisbalsamis&uariisaliismedicamentis.IndiaetapraestintissimaspraebetanalepticasproconsumtisAlchymia:quaetantocitiusuiresrestaurant,quofaciliusconcoquiquipossunt&caloremspiritusquefouere.Sednonestsanus,quiseuCensori,seuscholaeParisiensiinhocuelitastipulari.Adsecundumprosyllogismum.Negatmedendiperfectionemconsistereinpraeparationemedicinarum.Agnoscoaequiuocumuocismedendisensum,&amphibologamorationem.Siintelligitsingularemaliquammedicationem,quaquis,febrimedeturdatafortassisEndiuia,lactuca&aliiscrudedeuorandis,authydrophobiamsanatpraecipitationeinaquam,quomodointerdum&quartanaesuntsublatae,fierisanepossit,utnonconsistatmedelainpraeparatione&praeparatismedicamentis,sicut&cumdolordentiumtolliturdeiitesublato.SedhocsensufallitargumentumElenchoadictosecundumquid&accidentis.Sinautemutipsarequiritdisputatio,totaquesententialoci,integraaccipiturmedicina,cuiusperfectioestinomnibusparitermembrisartis,&fineeorumtumgeneralis,tumspecialis,seuintegralis&partialis,utloquisolent:falsissimumest,quoddicitur.Namsiperfectapossecessemedicinasinepraeparatoriamedicinarumarte,pharmaceuticenonessetmembrumTherapeuticae,quodfaceretadintegriconstitutionemabsolutam:AtquiomniumMedicorumiudicioeaestmembrumeiusmodi,uteoabsentemancaminimequeperfectaessetTherapeutica,&perconsequensetiammedicinatota.QuisergofurorestCensoris,utscribatmedicinaeperfectionem.nonconsistereinpraeparatoria?MedicinaParisianaestmutila.TalemnemedicinamhabetisParisiis?Talemnedoctrinam&Doctores,&eosquidem,quiinteruossuntdocendimagistriprimarii,quorumscriptauolantinpublico?Nonitanecarbitramur,nechactenusuidimus:SedCensorishocestsoliusphantasma.SeddicCensor,inquareestsitatuaperfectio?Inmorboruminquiscognitione.Sihocuerumest,medicinaParisiensisnihilhabetessentiale,nisipathologiam,caretquephysiologia&Therapeusi:Etsiquaforteetiamsanat,obitersequiturTherapeusis,tanquamamanuensisquispiam&famulusDominum.OtedelirumCensorem,&mutilumduobusmembrisprincipalibusMedicum.Perfectioseuιντελέχειαestactusquidamcumfineperfectoconiunctusarguitquereciprocesubstantiamreitanquamformapropria&habitus.Sicognitiomorborumest,perfectiomedicinae,reciproceconuertuntur&arguunturmutuo.Athocestimpossibile.Namcognitiomorborumtantumestquaedamparticularisperfectiopathologiae,quaeinsuperhabetetiamconsiderationemcausarum&symptomatum.IntelligitisergoStudiosisapientiampraeceptorishuius,pag.81.apol.Hip.aliautiturlingua.Dicitenimprimummedentisconsiliumesseinuenireremedium,quoddepellendomorbositaccommodatum.Atremediummagnaexparteindigetpraeparatione.Estergoutsubiectumitaadiunctumeiusdemscientiaenecessitatis&perfectionisfinisquemedicinae.Nequeueroillainuentioadeofacilisest,utscribitpag.16.Quomaiorcumulusremediorumest,eoelectiodifficilior.Quopraeparationummaioruarietas,eodubitatioancipitior,&electiohaesitantior,utnonpossitmediocriterdoctusundiquequaeuelit,seligere.Necestfaciliusremediuminuenire,quammorbumnosse,utsibisomniat.Saepeenimetiamindoctiagnoscuntmorbos:sednesciuntremedium,praeparationeseius&accommodationes.Falsumest,quodsummalausartisinnotitiamorborumcausarum&symptomatumconsistat:sedinmedicationeestunde&arsnomenhabet.Medicariautemestmorboremediuminuenire&eosublatosanitatemreducere.AtinquitHippocratesMedicumcognitionemorbiinstructumpossemederi.Agnoscodictum,quodsufficiensadcognitionem,etiamsitsufficiensadsanationem.Sedineodemlibrodearte,eodemquecontextu,haecquoqueleguntur:"Eiusdemscientiaeestmorborumcausasnosse&morbosipsosomnibusmedicamentisquaeaugesceremorbumprohibentcurareposse."Deindeilluddictumnonloquiturdemorbo,sedsimpliciterdecognitione,utintelligamuscomprehendimorbumcummedicamento.Hocinlib.deornatudecenteapertiusdeclaratur,cuminquit:"Firmamemoriatenetomedicamenta&simplicesfacultates&descriptassimodotalesextant.Sint&inmemoriatibimorboruncurationes&harummodi,quotupliciter,&quomodoinsingulissehabeant.Hocenimestprincipiuminmedicina&medium&finis.Praeparataequoquetibisintmalagmatumgeneraadsingulosusus:potionesquaeinciderepossunt,exdescriptionepraeparataeiuxtagenerainpromptusint&quaeadmedicationempertinent,adpurgationessumtadelociscongruis&parataeo,quoconuenitmodo,iuxtagenera&magnitudinesaduetustatemferendamcurata."Haec&aliamultaibiHippocrates,quiforteetiamCiniflotuncerat,autsufflo.Certetibiissufflauit,seusuggessichocpraeclarumdearteprimordium:"Suntquidam,quiartemputantReliquasArtesTurpiterIncessendoDeHonestare.Atquiidquidemuelutiputant,nontransigunt,sedpropriamcognitionemacscientiamambitioseostentant.Mihiueroinuenirealiquideorum,quaenonduminuentasunt,quodipsumnotum,quamoccultumessepraestet,scientiaeuotumacopusesseuidetur,etc."Lege&reliquapulcherrimedicta,quaeistibisufflauitquidem,sedtuastultitianonadmisit,autexcussit.ConcludamusiamhuncsermonemcontraCensorem:"Quomedicinanostriseculinonpotestcarere,&quoignoratodeficienteneignoraturdeficitquemedicinaehodiernaeperfectio,idnecessariumomninoestMedico,debetquesuamaiestatenonfraudari:PraeparationibusChymicismedicinanostriseculinonpotestcarere,&illisignoratisdeficientibusueignoratur&defiuitmedicinaenostraeperfectio.ErgopraeparationesChymicaesuntnecessariaeMedico,etc."MembrumsyllogismisecundumquiescitinautoritatescholaeParisiensis,quaepraefert,infusa,decocta&aliterueteremorepraeparatapropterantiquumusum.QuidpraeferatCensorChymicisnominescholaeParisiensisfortassisnonconsentiontislibidinihominis.Deindeetiamconfirmaturmembrotertio.pag.18.apolog.Hippocr.scribitur,quodSpagyrici,quiaegrissolentimperareChymica,cumipsiaegrotant,utanturGalenicis,utitasinttestespraefetendaesseGalenica.pag.41.apolog:Hippoc.depurgantibus,"nospraeferimusbenigna&amicanaturae,quaeeccoprotica&minoratiuanuncupantur,"Sedquibus?"Antimonio&praecipitato,quaeetiamnumsanisquotidiepraescribuntChymici,adpraecautionem:RegulageneralisestapudMesuen:medicamentumsalubriusnaturaefamiliarius,deteriusalieniusMinoratiuisadiungimusinteriectabenignis&malignis.pag42.Utimursolidis,infusis,decoctis,pulueratisintabulis,uelconseruisantopiatis,quospraeparationismodosuestrisextractisautdestillatispraeferimus;Quia,destillationeperituispurgatrix;Receditenimtemperies,aquaestsimilitudosubstantiae,causapurgationisefficiens:Atintegraeadeponiturinaquamdecoctionisconuenientis.Staextractacalidiorasunt,quamutconueniantfebrientibus,necestacutusmorbussinefebre.Nonacutuosinefebremorbus.Noscatharticacumdelectupurgantia,quiacalidatemperamusrefrigerante:Uoscumaquauitaeparandoextractumcaloremaugetiscalore."Item"praestatinfusum,quamextractum:quiapraeparatioChymicalongiorest,operosiorest,cariorest,minusqueefficaxquamnostra.pag.43.apolhipp.Ergoinutilis.Itemnostrapraeferenda,quiauetera,uestranoua,nostrauera,uestrasalsa,ueritasestfiliatemporis,nouaadtempusplacent,negligunturcumamiseruntgratiamnouitatis,utChymiaadhuncdiemcontempta:Ettempusmonstrauit,inutileesseinuentum:Itemantiquapraeferenda,quiaordinaria&potiora,&purgantiaquidemsufficiuntpraeparandis&purgandishumoribus:Alterantiaueroueteraideoaccommodatiora,quiaadusumpraestabiliora.Autfrigidaautcalidasuntdestillata.Neutraaptaadalterandum:Calidumenimcalidiusefficitur,frigidumincalescit:Itemrefrigeratio&calefactiofitmaterialiter:quiahaeuirespendentamateriacertomodotemperata:Athaectemperiessinonperit,satemminuiturdestillatione.Manetautemintegrainsucco&decocto.FacileergocarebimusmedicamentisChymicis.Itadequalitatibussecundissereshabetemolliendouelindurando,Utrumquefitmaterialiter,nonformaliter.Adutrumqueergointegracommodiorasunt&sicpraeferenda.Itemaegrianostrisremediismaiusauxiliumsentiuntquamaspagyricis,utinobstructionemesenterii,ubidecoctumpraestatdestillataaquaueloleo:quiadestillatatenuiasunt,&citoeuanescunt.Heurniussanauitcolicamdecocto,quamnonpotuitoleoanisi:Etguttaepaucaedestillatinonpossuntomnessubirepartes,atdecoctumsubit.Hocmoratur,donectotaobstructiositsublata,destillatapraeteruolant.Sicuiscerainflammatameliussananturassumtis&admotisrefrigerantibus,quamquintaquaeuisessentia,quaecaloreadaugetardorem.Ubiastringendumestmeliususurpanturintegramaterialia,quamspiritualiaextracta:EtcumextractisdesitcrassamentummaterialequiaomniaChymicasuntafecibus&materiapurgata,euenit,utChymiasitmancapraecipuapartemedicinae,utpotedestitutafrigidis,austeris,acerbis.Obiiciturcrocusmartis:AthicnonestChymicuminuentum,sedMedicorumHippocraticorum."Haecitaprolixedisputanturusqueadpag.52.apolog.Hippoc.apag.39.pag.68.&69."aliudrecenseturexemploauripotabilis,quasipraeferendasintintegrauetera,quiaChymicapreciosasint&suosautoresadeononpossintiuuare,utsinanteasinmiseriaperire,omnesditentpromissis,suosmorifamepermittant,autincrucemagantauriInaniconatu.ItemimpossibiliaautinaniasuntChymicaexemploauripotabilis.Nonenimpossuntpraestare,quodpollicentur,&suntmagniprecii.Integrum&naturaleaurumcardiacumest.Chymicumnonest:Rursusauiuispotiussumenmendamedicamenta.pag.73.apol.AtChymiciabhispotissimumsumunt,quaeuixeruntnunquam.Illaergoanteponenda:Quodpag.73.apol.auiuis,spatet:Hipp.Quiaintersymbolicafaciliortransitus:Etacceduntpropiusadnaturamnostram.Itadealimentis.HippchirurgicaforsmelioraChymicasunt.NonergoChymicasimpliciter,utpotecumduarumclassiumsuffragiisuincantur.QuaequaeruntChymiciinmundomediononsunt.Praeferendaantem,quaesunt.Illudprobaturquintaessentia,quaecircanossitnulla.Pag.81.apol.Hippoc.siChymicanonsanantnisisimilitudine:Suntinutilia,quiasanatioestpercontraria.Destructumintegroanteponendum.Chymicasuntresdestructae,quiaUulcanus,quoparantur,estdestructoroperumnaturae.Naturamnaturaspoliatis&accidentariamformaminlocumnaturalisintroducitis."Omninofoecundumesthocargumentum&secumtrahitpluraalia.Noscompendioseinstituamusconfutationempersyllogismos."I.ScholaParisiensissuoiudiciopraefertChymicisdecocta,infusa,expressa.Haecergopraeferenda,Chymicapostponenda."Negatursequi.ScholaeParisiensisiudiciumhicnulliusestautoritatis,quialitigansparsnonpotestessesimultestis&iudex.Deindeautoritasnonrecipitur,nisiartificumperitorum,prudenter,&sineaffectupronunciantium:Itemsisintbonihonestique.Ututsit;decaeterisscholaeistiusCensorimperitissimusestChymiae.ConfutatioRiolanisophismatum.Quidmirumsipronunciat,utthamirisdepictura;uthostisdehoste?Insupereliditurautoritaspraesentiumautoritatealiorum,quiineademscholacumlaudedocuerunt,eliditurutGermanisGallis,Italis&aliarumnationumMedicis,Physicis,&aliissecussentientibus."Ii.Quaeantiquisuntusus,&uulgati,exploratique,eapraeferendanouis:Galenicaantiquisuntusus,uulgatique&exploratiadeoutetiamaniculaemedicinamfacerepossinttuto,Chymicauerosuntnoua:GalenicaergosuntpraeferendaChymicis."Dicimusadmaiorem:Sicaeterasintparia.Alioquiniamnosoporteretuesciherbisutantediluuium,noncarnibus:glandibus,nonfrumento:Canibalessatiarenturrectiushumaniscarnibus,quamboum&sicdealiisomnibus.Discrimenestinterτοζηνsimpliciterευζην.Minordeantiquitateestfalsa.Chymicaenim&anteGalenumfuerunt&cumipso,&postipsum,sinonκαθ'έκαστα,atκαταγένη.EteodemargumentorepudiandaessentnontantumomniaArabumGalenoignotamedicamenta,uerumetiam,quaenouaeexplorationesinuenerunt.Cumqueomnecompositumdenuositformanouum,scriptoresreceptarumomnesaGalenoessentreiiciendi.EtuaetuncsedentariisinscholaParisiensi.UosciuesParisianiattendite.HiuestriMedicirepudiantChymicapraetextuGalenicorumueterum,interimipsisedentes,&nihilnisinouasreceptasscribentes,quibusnecesseestfierinouummedicamentum.Rarissimeadhibentetiamcompositumuetussolum.Imoquaehodieetiamexuetustiscomponunturhocipsonouasuntplaeraque,quiaueterumplurimaignorantur,cogimurquesubstitutisuti.Quisaudetgloriari,seuetereutiperomniaTheriaca?siuetereutiminimedicina,curnonassequiminigloriamueterum:Curnouasformulasauditis?Curnoneoargumentoomnecompositumrepudiatis,quiasimpliciacompositissuntpriora,antiquiora,usitatiora?QuidamcontenduntGalenumetiamdesiderasseartemnouamsegregandi,uotoGalenicoarsnostrauetus&Galenicaest.Quodattinetusumuulgatum,exploratumque,nihilobstatChymicis;quaeiamsuntexploratissima:sedutrumquealiquodmaiusrequirit,nempenontamuulgaremusumquamartificiosum&prudentem.UulgusetiaminRhabarbaropeccat;&quideminillisGalenicislongemagis,quaminaquaardente,&aliisdestillatis,quaeplurimameliusfacere&usurparedidicitplebs,quamDoctoresscholaeaduersantis.ImoaChirurgicafeceoleastillatitiaperitiususurpantur&salutariusmultisuetustiscompositionibus.Seddehisnonitasimpliciterdisputaripotest,cummultaeresuariarequeanttutum&salubrembremusumnoninmedicinistantum,uerumetiamincibis,balneis&aliisusqueabinitiomundiusurpatis.EstutnouumChymicumsitefficacius&conuenientius,ueletiamhabiliusuetereintegro:Estutintegrum.Nihilcontemnendum.OmneDeidonumpraeclarumestsuoloco&modo.NolumusautemhicpatrocinatumnebulonibusParacelsicis,&impostoribus,quiquiduisfingentespromedicamentoporrigunt.Loquimurdehis,quaeratione&experientiaconstant,&inartemueneruntiudiciosapientum,licetinuentionepossintesserecentia.ChymicaartificiosaGalenicisartificiosisconferuntur,&nonsceleramagisteriis&essentiisprobis."Iii.Spagiriciipsinonnullicumaegrotant,anteferuntGalenicaChymicis:HorumergoiudiciosuntanteferendaGalenica."Resp.Elenchusestadictosecundumquid.Sicaeteraforentpariapariteruterentur.Probauero,quodsimpliciteranteponant.Hicesmagnusmaluspiscis."Iu.Medicamentaautprimisqualitatibusualent,autsecundis,auttertiis:seuomninouelalterando,uelpurgando:InomnibusanteferendasuntGalenica,Chymicis:Omninoergosuntanteferenda.AssumtumprobaturI.dequalitatibusprimis.Autrefrigerandumest,autcalefaciendum,authumectandumautsiccandum:Etquidemprioraduoformaliasunt,posteriora,materialia.Chymicanullumfaciuntcommode,Galenicafaciunt.Haecergoillispraeferenda.Minorpatet,quiainformalibusseuactiuisChymicicalidaplusiustofaciuntcalida,itautinacutismorbisnulliussintusus:Galenicaueroidnonpatiuntur:Frigidaueroefficiuntcalidaadductoigniculoperignem:idquodnoneuenitGalenicis.MaterialiaueroseupassiuaplanenullumlocuminueniuntinChymia.NecessarioitaquehicpraeualentGalenica.Ideouerononinueniunt,quiaChymicissuntmereformales&effectiuaeessentia.Ii.Dequalitatibussecundis.HaenonpossuntpraestariabAlchymia,quiamerasspeciesprocreat,&materiasabiicit,cummaterialibuspotentiis:possuntautempraestariabintegrismateriauestitis.Integraergopraeponenda.Iii.Detertiis.Autalterantoccultis,autpurgant.NeutroconueniuntChymica,beneueroGalenica.Haecergopraeferenda.Probaturminor,quiatertiaequalitatessuntatemperie.SedhancsoluitChymia.Soluitergo&uiresoccultas.Idempatetexperimente,quiapurgandiuisperitdestillationealterandinonmanetintegra,exemploolei&decoctianisi."Resp.Negaturassumtumsyllogismi,propterea,quodeuenirepossit,utuelpariasint,uelChymica,quoquepraeferenda.Adprimumsyllogismumrespondetur,quoderretelenchoaccidentis,&adictosecundumquid.Fieripotest,utaliquisoperariusmaleoperetur,sedcrimennonestartis.Deindesensuioccurrerepotestaliquidualidiuseffectum;sedhocestacollectioneuirtutis.InsuperChymiafacittamfrigida,quamcalidaadomnem,usumactiuarumqualitatum:Etsitemperatiorequiritur,faciliuseamassequitur,quiaChymicasuntdiuisibiliora,&actiuiora.Galenicaquiaminusaptaadmiscendum,uixlongotemporecoeunt&temperaturamfaciunt.ImoquasreceptasextemporescribuntGalenici,eaanteinceptamactionem&passionempraebentur,separariquefacileincorporepossunt.Quaeestuesaniatantoperegloriaridemistione&contemperatione?confundeueroaquamrosaceam,aquamelissa,mirabor,sipossissegregare.Statimenimfitmistiliumuniopropterexpromptasuires&contactumperminima.Itaque&statimfitcontemperatio.HacdecausaChymicalongisparasangissuntanteferendaGalenicorumcompositionibus,quibustamensuumhonoremsuoloconondetrahimus.Est&imperitiaoperationumChymicarumasserere,Chymicorumessentiasfiericalidiores[Nota.CensoraccusatChymicosdestructionistemperiei.Sihocfitperputrefactionem,modouerumscribitAristoteles,debentChymicanoncalidiora,sedfrigidiorafieri.SedElleborumCensoritali]quodcomprobatdestillatioperbalneum.Etsihaesuntuituperandaecurnonmagisdecocta?Chymicaeessentiaeantequamaddestillandumimponuntur:digestione,quamputrefactionemuocant,priussoluuntur.Deindeessentiaseparaturcitius,quamineamagerecalorpossit.Atindecoctisfitlongesecius.Namtumproptercrassitiemrescoguntursubstinereualidioremignisimpressionem,&constantiusquoqueempyreuma(utiCensordeferro&uinispirituloquitur)tumpropterdifficultatemseparationisdiuturnoignisuntcrucianda,saepequeliquoraugendus:Sedridentpharmacopoeiistamaccusationem,quibusconstatplusaquaefontanaeadiiciherbiscaeterisquerebusadaquas&oleaeuocandaquamutempyreumacontraherepossint.Admaterialiaquodattinet,falsumestChymicosnonhaberehumectantia,siccantia,astringentia.HocsoloRhabarbaropossumuscomprobare.Extrahaturenimeiussuccuscoctioneinaquastillatitiasimplici.Coaguleturextractumadsiccum.Hocredigaturinpulueremdeturqueperiteei,quihabetepaticumfluxum,uimsentiet.ItaestdeextractoGydoniorum,mespilorumGlandium&omninoomniumastringentium.Quidglutinosiussuccisextractis?Quidastringentiusextractochalybis,crocomartis,succoserpentariae,Tormentillae,Gallarumomphacitidum&similium?Itadeglutinantibus&solidantibus,&affiniumfacultatumrebussuntChymicismagisteria:suntessentiaemateriales&formales.FatuusCensoretiamcalumniapeccat,dumputatChymicosistafaceredestillando.Noninquamhocomninomodo,licet&destillatioascensoria,descensoria,inclinatoria,perlacinias&aliaeferraginempraestentsiccantium,humectantium,astringentium.AbiiciuntChymicinonomnemateriale,sedinutile&feculentumtantum.EtquomodocrederepotestCensor,idfacereChymicos,etiamsisicloquerentur?QuaeresChymicanonestmateriata,licetrespectiuedicaturformalis?Inoccultisinuertimusargumentum.Autenimpurgationemcommodissimamrequirimus&habemusmagnumcumulumomnisgenerisextractorumpurgantium(experiaturtantumextractummechiocanaeperuinispiritum,ueluinummenstruorelictocumessentiis,Esulamquoque&Elleborumnigrum&Rhabarbarumuino,uelaquisinfundendoautcoquendoextracta&separata,uimsentiet)autpostulamusalterantiaspecifica,suntqueomninopraesto.SienimutblateratCensor,nostraeessentiaesuntformales:formasautemsequiturspecificauirtus,nonpossuntdestituioccultispotestatibus.Itemsicrasisestformamistorum:nosautemextrahimusformam,quaedementiaestnosaccusarecorruptaecrasis?Quisunquamaudiuittamstulta?Iamautemsiueextractisutendumsitpurgantibus,siuespecificisalterantibus,inomnemeuentumlongecommodiorahabemus,quamGalenici,quorumtamenremedianeutiquamcontemnimus,sedsuoinhonorerelinquimus.Nam&delicatisnauseantibusquecocturas&misturascopiasqueGalenicorum,inseruirepossumus,&celerrimaremedia,exnostrisofficinispromere,inquosaepissimedeficerepraeparationesGalenicasquidestquaesonotius?Annoshocdicimus,quiaodiohabemusartemGalenicam?Minimeuero.Libenterenimeamamplectimur,&honoreeiusfruimur.Sedueritasnoscogitdicere,quodresest,&defectumueterisexercitiisupplere,nontamnouisChymicis,quamnonitauulgoexpositis,NihilenimperseceduntGalenicisquasuntGalenica,aetate.Heurniiexperimentumsingulare,nonpotestcatholicuminarteminferre.Deturaliterdispositushomo,muteturtempus,uehiculum,praeparantia,&alia,mutabiturexperimentum.Eodemargumentoquodnampraeceptumartisnonpotesteuerti?plurimaaccidentiumturbasaepeimpeditperseagentiumpotestatem,numideohaecnonsintperseagentia?Utrumautemoccultapotestateoperantiaiuxtacrasinmistimedicamentaparemusannon,experiaturCensor,siplacetopiisuccoueldestillatoliquore.Periculumfaciathydtargyrosublimato,&arsenicifloribus:Sedsinepericulotantumexploretfloressulphuris,sintnesulphur,annon.Sienimcrasisperiit,nonpotestampliussulphuresse.Sedelleborumdementi."U.Naturaefamiliariorapraeferenda;MedicaminascholaeParisiensissuntfamiliarioranaturae,quamChymica;MedicaminaergoscholaeParisianaesuntChymicispraeferenda.Minorprobaturspecialibusexemplis.NamParisianasuntdecocta,infusa,expressa,solida,utpulueres,tabulaeelectariaetc.quaenaturaefamiliaria.Chymicauerosuntantimonium,&praecipitatus,quaenaturaeaduersa.Probatur&maiorautoritateMesue&argumento,quiasalubriora."Resp.Maiorueraestsecundumquid.Sipotestperficicurationaturaefamiliaribus,qualessuntcibi,hocquidemmelius:Hipp.uelThessalusinlib.dealimento.NamiuxtaHipp.optimumestincibopharmacia.Deindehocquoquesatiusest,sinonquidemfamiliaribus,attamenbenignis,utinaffectionibus,&morbisleuioribus,naturisfacilemobilibus,etate,tempore.Atubimorbimalignitasexuperatomnemuimblandorum,utendumestillo:"Extremaextremis:Et:Quaecunquenonsanatmedicamentum,eaferrumsanat:Quaeferrumnonsanat,eaignissanat,quaeignisnon,eaincurabiliaputareoportet."Euenitergo,utprofamiliaribussinteligendaetiamuenenamaximesinontantumHippocratiselleborumestuenenum,uerumetiamRiolanoiudice,alexipharmaca,utTheriaca,Bezaar,Mithridatium,Electuariumdeouocumsimilibus.Minorcumsuaprobationeprimumimprobaestproptersophismataaccidentis&secundumquid.FieripossitutParisianorusticosalubriorsitbonushaustusdecoctiabsynthii&sennae:Sednonciuidelicato,nonpuero,nonteneraepuellae,nonRegi,noneaaetate,morbo,tempore.Deindeprosyllogismusimpariasumitproparibus.QuidenimattinebatmitiamedicamentaconferrecumfortibusChymicis,nisistudiocalumniandi?Sinosideopilulasdehermodactylis,delapidelazuli,&omnesdiagridiatas,&colocinthide,EllebororumbenesaturatasrepudiareuellemuspostponerequeChymicis,quiaChymicihabentextractummannae,extractumcassiae,extractumTamarindorum,Rhabarbari,alomnes,Mechiocanae,prunorum&similium,numtibiuideremuruiriboni?Sedcurteipsumsuspectuminuidentiae&mendaciifacis?Siuerumest,quodscribisChymicosdareantimonium&praecipitatumpraeseruandicausasanisetiamquotidie,necesseesthecmedicaminaitapraeparataesse,utsintoueblandiora,necuiminferantnaturae.Hincinteretorquemustelum:"Benigniusmitiusqueoperantiainmorbisadrecuperandamsanitatemautpraeseruandaminmetu,suntpraeferenda:Chymicorumremedia,&quidemetiamstibium&praecipitatussingulariartepraeparata,operanturinmorbisbenignius,itaquesuntblanda,utindiesdaripossintadpraeseruandum,secusfituelincassia,senna,Rhabarbaro,etc.Parisianorum:Chymicorumergoremediapraeferenda.Ui.Quorumuisinpraeparationemanetintegra,easuntpraeferendaaliis,quorumnonmanet:Parisianorummedicamentorumuisinpraeparationemanetintegra,Chymicorumnonmanet.ParisianaergomedicamentapraeferendaChymicis.Minorprobatur:quiascholaParisiensiscumcoquit,infundit,exprimit,uimretinet:quiaeainiusdeponitur.SedChymiciextrahendo,destillandoqueeamperdunt,quiatemperiemdiuellunt."Primumdicimusadmaiorem,quodElenchosecundumquidfallat.Namsiillauiseratnocitura,praestatnonmanereintegram,utcumporrum,coepe,tilla,uipera&aliacoquuntur,assantur,cremantur&incalcesuelcineresrediguntur.Adminoremrespondemus,fieriposse,uttantosintnocentioraParisiaca,utcumscammonium&colocynthinpraebentintegra:quaecumCensoripseitadoceatpraeparare,uti&elleborum,utmultumdeminutaueniantinusum,uelutiinDiagridio,Trochiscisalhandali,&pomoassopriuselleborisurculisconfixo&c.necesseest,utseipsumfalsiredarguat.Chymiciuerocumrespectu&nonitasimpliciterdemedicinisdisserunt.Integramuimuocantnonrationesimplicis,exquofaciuntmedicamen,(Namsicuenenataequoque&noxiaequalitatesessentretinendaecumsuissuccis&spiritibus)sedrationefinis&usus.Hiclicetaliquidperdideritsimplex,satisesttamenuisea,quaeconficeremorbumqueat.HocmodoeuenitutmentiaturCensor,Chymicorumuimnonmanereintegram.Sed&nonnullaexpartementitursensupriore.NamChymicaextractauimadsensumhabentmaiorem,quamintegra,quiaessentianudanudoorganooccurrit,estquefortiorunica,quamdispersa.Fabulamdeluxataautsolutatemperierefutantsensusipsi.SicergocontraCensorem:Quorum"Quorumuismedicaadeffectumconsequendummanetintegrainterpraeparandum,licetpereatnoxiaqualitas,easuntpraeferendasecussehabentibus.Chymicorummedicaminumuisaddestinatumeffectummanetintegra:nonautemscholaeParisiensiscoctionum.Chymicaergohispraeferenda.Probominorem.Namuulgarescoctionesplaerumquefiuntapertouase;raroperagunturdiplomate.Illudestcumcertauirtutis,nisifixumeiussubiectumsit,iactura:hoctamChymicumest,quamquodmaxime.ErgohincgloriareditadChymicos:indeinfamiaadofficinamParisiensem."Ethocpotestpluribusdemonstrari,atqueetiamadoculumcollatisintersemedicaminibuscomprobari.ConferaturenimoleumanisicumdecoctoParisiensi,&sicdecaeteris.Unicaguttapossicesseefficaciorintegralibradecoctiuulgarissimplicis.QuodautemobiiciturexperimentumHeurnii;idaccidentisElenchumhabet.Namcolicaistatalisfuit,utnondebueritoleosanari,sedpotiusdiluiproptermordacemhumoreminintestinisharentem;quemrectiussolutomannaeinextractocapi,uelstillatitiaeiusdemmaluaticoquesustuleritaliquisquamanisioleo.Nonomniaomnibusconueniunt.Nonfecitidtamuisanisi,quamdecoctiliquor.Deinde,portoetiamsicargumentemur:"Quorumuisgenuinamanetinpraeparatione,easuntanteferendahis,quorumnonmanet:Chymicorumextractorumexsimplicibus,autquaelocosimpliciumsunt,genuinauirtusmanet:GalenicaescholaeParisiensiuminreceptis,&totcompositionibusnonmanet,Chymicaergoextractaexsimplicibussuntanteferendatotcumulisreceptarum&compositionumscholaeGalenicaeParisiorum.Minoremprobo:quiaincompositioneperitactussimplicium;Etcumtemperant,miscentquehocillud,certumestalterumalteriresistere,&uiressimpliciumnonpossemanereintegras.DicetCensor,atmolioremeliuimus."SciathocargumentummilitaremagisproChymicis,utdesinattandemnostramartemDiaboliinuentumappellare,proptereadestruiuimsimplicium&crasinputent."Uii.Quodminuslaboriose,breuiorequetemporepraeparatur,quoduiiusuenit,quodquestefficacius,praeferendumestoperoso,prolixoapparatuconstanti,cariori,&inefficaciori:ScholaeParisiensisGalenuaemedicaminaminussuntlaboriosasetc.Ergoetc.MinoremprobemusproCensore:QuiaTheriacaDiaphoenicon&confectioHamech(nedecaeterisdicamus,&forteetiamoleoScorpionumMatthioli)breuiparaturfacilifitopera,uilissimouenit,&estefficacissima,nisiubiaquahaeret.ContrauerocumextrahendumRhabarbarumest,autThrriataetiamipsa,tribusilpotestuixfieriannisquietiamtristibusuixsunthorae:sumptumaximoutpotetriohoarifere,magnocumapparatuusqueexIndiapetendouasaquaeinuiiniahabetuitrariusuelfigulus.Chymicoopusestsemestrispacioadopiatas&getendas:sedGaleniusidassequiturmenseChymicoquiinterdumestpaucarumhorarum."ScilicetAduirescumperuentumest.Theriacanonpotestaluumsistereetiamsennapraepota,nonpotestneporriquidemuenenumirritumfacere,nedumScorpionis(Loquorautemdeuulgaritereuenientibus&Theriacautihodieparatur&plaerumquediuenditur,dequacertumest,quodnonsitantiquaAndromachi,uegaleni)AtFerneliidestillatumsanatquartanas,&grauissimosmorbosuixunoatquealteroeoquepaucohaustu.Sispectespretiumfatendumest,idmetiendumessenontamrebus&opera,quamuendentium&ementiumaffectu&caeteriscircumstantiis.Undeeuenirepotest,utFerneliihaustusconstetsemuncia,sedGalenicorumTheriacaunciaintegraparibusponderibus&dosi.ItabeneprobatumestassumtumCensoris.Nosalioquinadderemusadmaioremquodsolumefficaciaeargumentumuimhabeatinternam:caeterasintfortuita,&careantElencho.QuidenimsitaminparatoforentChymica,quamParisianaGalenica?Aequecitocorripipotest,imocompendiosiusuasculumChymicum,quamampullaParisiensis:MaximeueroinperegrinationibusubinonlicetplaustiaMedicinarumcircumferre,sedinangustampyxidemuisamplissimaestconcludenda.Sedsiceleritaseffectusestperpendendainmaximisformidandisquemalis,Ferpeliidestillatumcitiussubleuabitapoplecticum,quamTheriacaParisiensis.Iamitaquemaiorhaecerit:[TabernaemontanusplusuiriumtribuitsemunciaesyruporumChymicorum,quamtribusunciisuulgarium,&egregiescholasticosistosMedicosachymosexagitat.]"Efficaciusanteferenduminefficaci,respiciendonempeadauxiliuminmorbocoleriter,tuto&gratecurando."Assumtioestridenda.Quomodoenim&quamceleritercompendiosequeparantParisit?Coquunt,infundunt,exprimunt,colant.Atinquamhaecomniafaciuntuelaequeceleriter,ueletiamcitiusChymici.Aduimquodattinet,sicaeterasuntparia;etiamhicpariaobtinentChymici.Namexrhabarbarobonoaequebonumextractum&infusumparantacParisiani;EtcumhaeoperationesmagissintChymicae,quamParisiacae,gloriaChymicorumestmagis.EtcitiusChymicusextrahitexintegristusisautquassatis,quamGalenicus,exdiuselectis,exiccatisrepurgatis.Quocircaassumtumerisiustiushoc:"Chymicorummedicamentasuntefficaciora(siuediutius,siuecitius,siueaequecitoparatamodoadusumsintpraesto.)"ConcluditurergoproChymicis.MonendisuntStudiosi,nefallanturfacilitateargumentandiCensoria.Namsicfacilimedecipienturpropterimperitiam,quaeadpaucarespiciendoexpeditepronunciat.Quidnienimpossesconcludere,nihilpraeparandumesse,sedomniaintegrainusumuertenda?Citiusenimhocfit,&minusoperose,minorequecumsumtu,&suntsaepeinegraimperataqueefficacioraparatis,utHyucacruda,coctaeadem.Tollitenimcitius.Sedinmultishocfallit.Omnesenimannosumuinumbonumpraeferuntuuis&musto,sicaeterahabeantsimiliter.Itacereuisia,medon,alimenta&caeteraeressuarequiruntadmaturationempraeparationemquetempora,promunturqueadusumexapothecissuis.Ubiofficinaesuntinstructae,magnaexpartehocargumentumCensorisestinane.ExtemporaneaeoperationesetiamChymicissuntceleres."Uiii.Ordinaria&potiorasuntpraeferenda;AntiquaHippocratica&Galenicasuntordinaria&potioraChymicis;Antiquaergo&GalanicasuntChymicispraeferenda."R.Maiorlimitandaest;siquidemhaberipossunt,&omninosuntpotiora,tumsimpliciter,tumsecundumpraesensinstitutum.RiolanuscontraTurquetumpag.31.Minorfalsaest.QuomodoenimHippocraticasuntpotiora,cumparRiolanustimnesciantur,partimindubiosint?Galenicaquoquemultanosnonhabemus,&compositionesmutamusantiballomenis.NolinosadHippocratistemporareuocare.Quin&sihaberentur,nonsemperforentpotioraproptercircumstantias.Quomodoetiampotiorapossuntesserespectueiusmedicinae,quamnoshodieexercemuscircapharmaceuticen?Mancacerteeaforet,siabessentChymica.Insuperoppositioquoqueterminorumpocratistemfalsaest.NamapudGalenummultasuntChymiea;EtconfessusestCensorAloenlotamnondifferreporareuocaabextracto.Tumenimparce&tenuiteruiuebatur,etc.SiGalenicasuntordinaria&potiora;EtChymicamultasuntGalenica;haecquoqueordinaria&potioraessenecesseest.NumuerosolumGalenicumestordinarium?AnnullumArabicum?Nullumrecens?QuotquaesocompositioneslegunturinantidotariisGalenicae?Quinenumeras?Quaedameietiamfalsoascribuntur.Chymicaueroexordinetunceiicietillascholaeumpharmacopoeashodieusitatasinfauillamrediget,&exomnibussanisstultosfaciet."Ix.Aegrianostris(Parisiensisscholaecoctis,infusis,expressis)maiussentiuntauxilium,quamaChymicis.Nostraergopraeferenda.MinorprobaturnonParisiensibuserperimentis;sedunoBelgicoHeurniqiuedequoantedictumquodaccidentum,Elenchoaegrotet."InhistoriaTurqueti&aliisconflictibusnonlegimusistamagnifica,putantquealiquischolamnontamueritatisZelo,quaminuidiaeteloinductambellumChymicumexcitasse.SiillauestrasuntGalenica,quibusususest&Fernelius,&quaepassimomnesGalenicisciunt,refutaminirerum&operum&testimoniorumeusdentia,tamindiaeretica,quamchyrurgica,&pharmaceutica.Ethocsiκαθ'ολουiudicandumest,seusimpliciter."AularegiaquaedammagisiuuaturChymicis.Haecergoanteferendacaeteris.IntotaEuropa&Indiaalicubiaegrotimaiusemolumentumsenserunt&sentiunt,aChymicis,quamGalenicis.Haecergoillispostponenda."Utiplacetargutia?sinrelate,fieripotest,uthocmagisprositillo,&nontamquiaefficaiusest,quamquiaperitiususurpatum,autetiamfortunatius.Nam&fortunamnonrespuebatsenexilleCous.Medicinanontamestinnotitia,quaminactioneperita&prudente:quiaestnonconsentientemmorboeiaduersumire;&estmagisars,quamscientia.ItaqueispotiorMedicus,quipotiussanat.Sedhaecfacessant.Adiiciturautemfirmamentumdeguttis&copialiquoruminobstructionemesaraei.Sedficulneumestfirmamentum,necpertinetadChymicum.Chymiatrosscietubicopiaprosit,&ubigutta:Haecquiconfundit,seinfamat,nonChymicammedicinam,siresagendaestmagnispoculis:suntdestillatamulta;quaesatiscopiosepossuntbibi;suntinfusa,decocta,mista;omniaChymicaindustria:Deinflammatione&astringentibusantedictumest.Chymiamdestitutamesseacerbisfrigidis,austeris,mendaciumest,quodrefelliturChymiaedescriptione."X.Quaesuosautoresperdunt,necleuant,postponondasuntParisianaescholaemedicinis:Chymicaperduntsuosautoresetc.Ergopostponenda.MinorprobaturquodamChymico,quiaurumpotabilefecerat,sedsinesuofructu.Undeinmiseriaperiit."Respondetur,admaioremdeParisianisnisisintuenenadeleteriauelalexipharmacaRiolani,quaeeoganturbibereipsiMedici.Minorfalsaest.ProbatioElenchoaceidentis&particularitatisestfutilis&calumniosa.QuidsiuestraescholaeMediciobstitissentcommodisistiushominis&sicfactiessenthomicidaeipsi,nonaurumpotabile?Ridiculumautemexemplumestdeinopiapereunte,ubiproferendumerat,pereuntisuimedicaminis."Xi.Impossibilia&inania,magnisquepromissisfallentiaposthabendasuntParisianaescholaeremediispossibilibus,&certumauxiliumpraestantibus:Chymicasuntimposibilia&magnispromissisfallunt.Ergo.Minorprobaturexemploauripotabilis,Chrysopoeiaetc.Integrumaurumestcardiatum:Chymicumnon."Negaturminor:&dicituradprobationem,quod&accidentisfallacialaboret,&mendacio,&calumnia;Uidetertiampartemcommentarii.Aurumpotabile,quodChymiciartificesfaciunt,nonestimpossibile,necuimhabetimpossibilem.Aliquoseitribueremagnifica,accidentisestuitii.Etcurabunoconcluditurdeomnibus?QuaehaecSophistica?FalsumestChymicumaurumnonessecardiacumSisitnaturale.Illudenimexhocoritur,&artelongefitadmedicandumefficacius."Xii.Quaemedicamentaabhis,quaeuiccerunt,sumuntur,potissimum,suntanteferendaillisquaeplaerumqueabeis,quaenunquamuixerunt:ScholaeParisiensismedicam.potissumsumunturabhis,quaeuixerunt:Chymicasecus.ParisiensiaergopraeferendaChymicis.Maiorprobatur,quiaintersymbolicafaciliortransitus:uiuumautemuiuoaffinius:&hocdealimentis&medicamentisparidicituriure.SolaChyrurgicafortunaecommittuntur,peruocemFortassisquaebeneconuenitperitoMedico."MaiorMaiorcontingentisestueritatis.Estutsit,estutnonsit.Nequeenimpraelationisautoritaspendetauita&nonuita:sedauirtute&bonaaccommodationeadsanandum.Prosyllogismusdesymbolicisnonualetinmedicamentis,sedinalimentistantum.AliastranseatsaneCensorincicutam,napellum,scorpium,phalangem,uiperam,Basyliscum:modonosnonafflet&feriat.Multasuntuiua,quaeextremeabhortemus.Tantumabestutnobissintsymbleta,Mineralibusautemetiamsaepeplusfauemusomnibusuiuentibus,utauroargento,gemmis:Minorfalsaest.Nam&Chymiciutunturuiuentiumcorporibusidqueetiamfrequentius,quammineralium.Nihiltamenconferentiumaspernantur.Beneueroest,quodhabeamusconferentemCensoremdechyrurgicis.PermittetergohicChymicisoleumAntimonii,mercurialia,&metallica,multa,sales,crocos,calces,etc.Quidsiueroetiamilla,quaeuixeruntadmineraliumnaturamredigerentur?Destructiodicituromniareuocareinelementa,exquibus&factaerant.Exanimatanonuiuispropinquiorasunt,quamuiuis,&tenduntinnonEns,seuelementa.Paruarumitaqueuiriumesthocargumentum&potestfacileinuertietiaminnutrimentis,quaenecesseestcorrumpiutnutriantetc.UerumenimueronumrectescribitCensorscholamsuamutimagisistis,quaeuixerunt:Quaesotedicliquido,quandouixitTheriaca,quandosyrupusrosaceus,quandoelectuariumDiaphoenicon,pilulae,unguenta,emplastra&idgenusalia?Simpliciadicetuixissetaliquando.Credo.Atcumtucomponeres,necuiuebant,&forteerantetiamcadauera&stercorapotius,quammedicamenta,necposteaincompositionemanebantid,quoderant.Necesseest,utcompositumuixeritaliquando.quiaeiusforma,anima&crasisdiffertasimpliciumcrasi.Illacrasisquandounquamuixit,cumnonfueritantefermentationem?Quandouixeruntreceptaeuestraesimplicibuscumulatae:Namraroutiminidecoctis&infusis;Aquadecoctionissimplexquandouixit?Sed&nondebebanttibiadeodisplicereea,quaenonuixerunt,quia&terra,exquafactisumus,olimnonuixit:&interramtalemredibimus.Quidnonconstituitisexelementorumconcursuinmististamanimatis,quaminanimatis?Quandoillauixerunt?sed&nutritisspiritumanimalem&uitalemaereelementari.Neganthaecuiuere:sedlitigantiudicesipsi.Atcumsintuitaeinstrumentaproxima,nonusuadeoauitasuntaliena.Quomodoaerpotestfieritamsubitofamiliarissimumuitaeinstrumentumsisuntasymbleta,quaeuixerunt,&nonuixerunt?unaparsspiritusexsanguineconficitur,cuiusmateriaforteuixit.Ataeruixitnunquam,nisiplatonice,autparacelsice,nisiforte,utuocatur,estanima,quaeinpulnonestrahitur.IgnorabatDeusistamconuenientiam,cumserpentidiceretTerrauesceris:ignorabatcumIstaelitasnutriretmanna.Melquoque,nunquamuixit.Atsaluberrimumestaduitamseruandaminsenibus.Censorexpanefaciebatmetallum,&uicissimexmetallopanem,omniaqueredigebatadunumchaos.Tandemergofaciendaestfamiliaritasinteruiuentia&nonuiuentia,potissimumcumaduitamnostramnihilsitconuenientiusaqua,igni,aere:undeuitaindignisistasresinterdicuntleges."Xiii.Quaecircanossunt,praeferendaiis,quaeabsunt:GalenicaParisiensiacircanossunt:Chymianonsunt.GalenicaergoParisiensiapraeferendaChymicis.Minorprobatur,quiaChymicifaciunt,quintasessentias,quaenonsuntinmundimedio."R.Maioremdeclaramusnisiscilicetcorpore&corporali,contactuabsintquidem,uirtutetamenassint.Indeenimfit,utetiamcoelo,&stellisutamuradsalutemnostram,licettantumdistentanobis,quantumeorumloca.Indeetiamrapimuscoelestesignes.Indelunam,solem,saturnumqueexcipimusmotu,&lumine;autetiaminfluxu;undehumorummotus,&crisesGalenicae.Minoremindignamresponsioneirridemus.QuidenimsiinAmerica,autIndiaorientalimedicinamfaceremus?AdnosperferunturscriptaParisiensium.Sedcumutimureorumreceptisnonsunttamdiuinaemanusapudnos,quamapudsuosautores.GermanorumuentresdifferuntaParisieusiumscholasticarumabdominibus.Probatiodequintaessentiasupraestrefutata;mirumqueesttantadeliriainillascholascribi&uulgariposse."Xiiii.Quaemedendiartipraeceptisquesuntconsentaneapraeferendahisquaeeisadeononrespondentutetiamsintcontraria.GalenicaParisiorumpraeceptisartismedicaesuntconsentanea.Chymicaueroaduersa.Illaergohispraeferenda.Prosyllogismusminoris:quiaregulaemedicae,contrariacontrariorumremedia,astipulanturGalenica;Chymicaaduersanturquaeutdicuntursimiliasimilibuscurare."R.Minoropinione,dictionequenititurnonreipsa.Naturaoperaturpersesuomodosemper,siuetudicaseffectumfieriopponendocontrariacontrariis,siuesimiliasimilibusroberando;&potestutrumquesimulesseinuno:potestesseindiuersis.Contentiopuerilisdecontrariis&similibuscumomnib.utpropositumcontramorbumagerepronatura,quibuscunquesaneinstrumentis,perseautperaccidensidconsequamur.Quercet.lib.I.demed.prisc.phil.cap.8."Simorbusestaffectuscontranaturamactiones,laedens:Utiquecontrariusestbalsamonostroetc."ubimorboopponitremediumcontrariumquodtamenestnaturaefamiliareuideatCensorquamuereQuercet.accuset."Xu.Destructumpostponendumintegro:Chymicasuntdestructauulcano;Galenicaintegra.ErgoChymicaGalenicispostponenda."Maiorcontingensest.Saepeeuenit;utdestructumanteferatursiquidemitaloquendumestcumaliasdestructumsitnonens,cuiusnullaadiuncta,neceffecta.TestimonionobissitGalenus,quiuiperasnonexhibetintegras,multaquecalcinat&incineresredigit.Sed&compositionesomnesinsehabentres,quarumactuspersenonest:dehocautemetiamante.Minorfalsaest.NamChymicasuntgenerata,nondestructa.Uulcanusenimnosterlicetdestruataliquid,tamenarterectusindegignitpraestabilius,quodmagisgeneratumdiciturrespectuperfectionisadusumperfectum.CaueantautemGalenici,neutanturmortuis,infusiscoctis,expressis,quiasuntresexintegriscorruptis.Xui.InBreuidiscursupag.37.usquead62.tractaturargumentumdepurgantibus&alterantibus,quodquartolocosupraestproductum.Purgantia&alterantia.Quiaueromodustractationisnonnihiluideturabillodifferre,nonpigeatnosdiscendicaussadoctissimumRiolanum(Huncenimseappellatautorineodiscursu,atqueetiamindicatsignoinapologia)auscultare."Comparaui,inquit,nostradecoctacumnostrisdestillatis:nostrainfusa&expressacumextractis:nostraquepraeferendaessedemonstraui:Quiatotamuimalteratricemuelpurgatricemdeponerentinliquorem,quiinstarmateriaeprimae,capaxexternarumomniumimpressionumeasnonaliter,quamceramollisexcipit:Destillationeperireuimpurgatricem,quiacorrumpiturtemperiespartis,peritsubstantiaesimilitudouera&germanacaussapurgationis,quaeestsententiaGalenietc.Pag.60.dealterantibus:omnisferemorbusestintemperiesuelnudauelcummateria.Ibialterandumcontrario:hicpurgandumspecisico.Alterantiumactionespendentatemperamento,quiacontrariasunteiusdemgeneriscalefacientia&emollientiapugnant,qualitatematerialiaduersusintemperiemmaterialem.Proindealterantiamagnaexpartesuntmaterialia.Itemfluxussistiturastringentibus,quaedebentesseterrestris&crassaesubstantiaeautoreGaleno:itemacerba,austera:sedtamenmateriaeilligataforma,nonsinetemperie,quaerequirituradformam&perfectionemreiinanimatae.IamautemtemperiesdestruidicituraChymicis."Exhisnascitursyllogismustalis:"Quodtotamuimalteratricemuelpurgatricemdeponitinliquoremcapacemimpressionumexternarum,idpraeferendumhis,quaenondeponunt:DecoctascholaeParisiensis&infusaexpressaquetotamuimalteratricemuelpurgatricemdeponuntinliquorem;nonautemdestillata&extractaChymica.DecoctaigiturscholaeParisiensis,iteminfusa&expressasuntpraeferendaillaquidemdestillatis,haecextractisChymicis."Hicdesideramusprobationemmaioris&minoris.Comparenturelixaassis.Illadeponunt,haecnondeponuntsedintraseseruant.Ideo&illanaturasuaaridiora,haechumidioraiudicantur.Utrapreferenda?Sed&sinullustalisliquor,quiinstarmateriaeprimaeexcipiatuim,assit,sedfiatutcumexprimunturuuae,limonia,nuces,oliuae&c.Numuidebiturtibipraeferendum,quodincoquituraquaepure?minimeuero.OblitusestCensorhypotheseos,siinliquoremsitessentiareicumuirtutetransferenda.Alioquinaberrassetascopo.NamChymicimultainsuosuccodigerunt,&posteadestillant.Insupermanifestafalsitasestineademmaiore.NamfingepermodumalterationisaquammutariaRhab.incocto,&sicuimaccipere:atfalsumest,hocanteferendumesseei,quodnonaccipituim,sedessentialemsuccumipsum.Figmentumstultumestdecoctauimdeponereinaquam,quaesitinstarmateriaeprimaeaccipientisimpressiones.DecoctasiueGalenica,siueChymicapraesertimsolubiliumsuccorumaccipiuntexrebusincoctisseuunaelixatissiquidemsuntelixabiles,nonuimtantum,sed&humoreminsitum,idquodscireGensoruelexAristoteledeelixispoterat.Ethocipsumfitetiaminextractisperinfusionem,&expressionemaffusoliquore.Undepatet&stultamessecomparationemdestillatorumcumcoctis,extractorumcuminfusis&expressis.Fortasseuoluitdestillatanecuim,necsuccumseuessentiameducere,&sicmelioraessedecocta:sedfalsitatisredarguithominemcommunisexperientia.Namadditisliquoribusperdestillationemeducimussimulolea,quenontantumsuntuirtusrei,sed&essentialisparsquedam.Cumuitriolum,sal,stibium,hydrargyrus&similia,destillantur,itidemexeuntsubtilesessentiarumpartessiueliquorealiquoaddito,siuenullo.MinorestmirabilisinnostraGermania.FortasseenimParisiiselixantnonelixabilia,utsicsolauismigretnonautemsequatsuccus.Sedhominesredarguentcoquaeipse.AliasPhilosop.decreueruntqualitatesnonmigraredesubiectoinsubiectum,&sicnondeponereuimullam,sedautnouamexcitareindisposito,autunatraiiciessentialequippiam.Nonitaquerefertetiamsiindestillatis&extractischymicisuisnontransferaturmodoessentiasequatur,autalteratioadnaturamalterantis."Quodnaturanonpatiturnecfieripotest,idnonpotestessemelius,necpraeferriei,quodfieripotest.Illadepositiouirtutistotiusinmaterialemliquoremnonpotestfieri,necadmittituranatura:DestillationesautemChymicorum&extractionesplanesuntipsiusnaturaeimitationes&effecta.DepositioergoParisiacanonpotestpraeferridestillationibusChymicorumMaiormanifestaest,quiaEntia&possibilia,&ueraproponendasuntnonEntibusimpossibilib.falsis.Minoremanteprobauimus."Superest&17.argumentumdealterantiummateriis,cuiusuisestineo,quodillasintmaterialia;chymicorumueroessentiaeformales:illacumcrasipropria:haecsinecrasi,utpotecumhaecsitdestructadestillatione.Uerumdehissupra.Nuncconemur&nosaliquidproChymicisanteferendisdicere;sedcumprotestationenosalioquinintegraGalenicainartemreceptanonaspernari:DeindehypothesipositamaximeadaetatemHippocratisrespiciquandoquidemeamnobisproposuitCensor.SicergoprimolocoargumentariChymicorumtyronespossunt."Quaetumsuanaturaquaenamsint,noscuntur,tumqualiasint,&quaepraestareinmedicamentopossint,eaignotisautsaltemincertisdubiisquepraeferendasunt.Pag.31.AntiturquetinonuultRiolanusreuocariadtemporaHippocratis.IncomparationeChymicorummedicaminumhodieinternosinstitutacumHippocraticis,utieafuerunttemporeHippocratis,quoCensordixitmedicinamcaruisseChymicis,&ideoetiamhodiecarereeodemmodoposse,Chymicaquaequalia,&quarumuirtutumineffectusintnoscuntur;hyppocraticaueroautnonampliuscognoscunturautdubiasunt&extrausum.Chymicaergohispraeferenda."Minoremquisnonconfiteaturesseueram,sisciatinhodiernistotnumeroantidotariisnihillegiHippocraticum(sibalanosexmelle,clysteres,&aliapaucamagissimplicia,quamcompositaexcipias)&dubitarietiamdeElleboroHippocratis,sacranimirumanchoramedicinaeHippocraticae,nequiddicamdealiisutSilphio,peploalbo,unguentoBachario,&c.In1.demorb.mul.fitpotioexCnestro,quodaliquidicuntesseradulam:sedhocloconeutiquam.Calamumodoratumnuperagnouimus.CuminumArchyopicumnoruntuixullicerto.DespinaAegyptia,&acaciaquantaesuntcontentiones?Cneorumuoluntcasiamesse:Hyppophaescarduumfullonium.Sedexlibr.deinternisaffect.apparetpurgantiaessequalegranumCnidium,dequo&ipsosuntlites,ubinitrumaegyptiumrubrum?Ipseipsecensornegatseutiscamonio;atHippocratesdeditsuccumeius.DeditElaterium,granaCnidia(dequibusetiamcertatur)adsexaginta:Cneorum;Neropum&aliaquorumetiamnominataroaudiunturinscholis.Utiturplaerumqueherbiscreticis.AtuixnuperdiligentiaClusiifactumest,utaliquaeinnotuerintamplius,quampridem.Quiignorat,quantaesintconcertationesdesimplicibustemporeHippocratis,Theophrasti,Dioscoridis,Pliniietc.usitatis,consulatreiherbariaescriptores,Magnaminuenietcopiam,adeo,utetiamdeHyssopositdubitatio.QuotuerosuntformulaeHippocraticae&sanationummodihodieinusu?Praeceptisuixseruatis(nam&exhisnonomniaobseruantur,multaadiecitmutauitqueusus,multareiecitratio,utabsurda,praesertimcircaPhysiologiam,pharmaceuticaferetotaestinaliamuersa:Diaetalongeutimuralia,neceademomninoChyrurgia.QuissittaminiuriusinDeum,naturam,&profectumseculorumpostHippocratem,utanteferreausitillapriscahodiernis."Ii.Quaeinmaximismalis(apoplexia,suffocatione,Epilepsia,syncopeetc.)uelox,iucundum,tutumque&conuenientissimumpraestantadiumentum,proculdubiopraeponendacaeteris,quaeiduelnequeunt,uelnontambenequeunt.IstiusmodiuerosuntChymica:huiusmodiHippocratica.Iii.Quostudiosiusquidelaborandumest,&adususmedicoscommodiusredditum,idpropteraccedentemadnaturamindustriamsummam,eopraestabiliusestnonitaelaboratis."Necesseenimestignauummanere&inhabileidquodminussolerterpraeparatumest.Corporeaeniminquinamenta.&crassitiesquaequeinternascendumaccesserunt,&nonfaciuntnisiadcorpulentiam,uirtutumquesubstantiam&subiectumprimumcontinendum,&externaquaedamseruitiapraestanda:quaedametiamabiniuriacoeli&aeriscaeterorumquecircumstantiumcontracta;siadhaereant,necindustrieseparentur,uiresessentialiumimpediunt,necsinuntpaulocaloreinactumperduci;contrauerosehabentchymicepraeparata."Iiii.QuaenontantuminDiaetasuntfaciliorisrestitutionis,nutritionisqueuerumetiaminuiriumlapsutanquamdiuina:inChyrurgiaadmiranda,inpharmaceuticaadeopraeclara,utpraeparationeseorumcoganturamplestietiamhostes:eaproculdubioanteponendasuntsecussehabentibus.Chymicaessetampraecellentia,minusautemHippocraticaaCensoreuocata,solemeridianoestclarius."InDiaetaenimeareficiuntmagis,quaepercoctionesautexpressionesaliosuemodossuntextracta,utiuscula,uinanoblia,aquaecaponum,&similesanalepticaeperinfusionem,elixationem,uaporationem,destillationemec.epulae&potionesprocurate:inconfortantiumnumeroplurimaesuntaquecordiales,forisintusquecumadmirationeusurpate:suntmultaealexipharmacaepraestantissime:omninoHerculisencomiumsusciperemus,sidesingulorumeiusmodimedicaminumcopia&uirtuteexploratissimauellemusmultadicere.ApudHipp.Hippocraticiipsiduminfundunt,coquunt,exprimunt;separant,clarificant,Chymicasoperationesimitantur.ipsummultasuntChymica,utliquormandragorae,Ol.Fateriergonecessehabentsicpraeparataesseadusummedicumpraestantiora."U.Quorumususlatiorestpluribusqueinseruitcumiucunditate,itautnonsubuertanturnaturaedelicataehorribiliumnausca,eapotiora:EttaliasuntChymica,nonHippocratica:"quorumueratra,peplia,Cantharides,mandragorassenectasserpentum.CedrinumExtr.extadacumuino:Elarerium,ranunculum,Thitimalidos,Cyceonesprotabidis,Thapsiam,granaCnidia,sordesdefrictas,stercora,&similiauixferreiuentresassumserinthodie:unde&tantacopiaextititnouorummedicaminum,utueteraplanesintobscurata&indesuetudinemuenetractiplures:succiextractiplures:rint,&adhucmalumusChymicisaduersari."Ui.Sem.Extract.Chymicaabantiquomaiorefueruntinadmirationemagisquecommendata,adeo,utetiaminarcanisRegum&sapientumretentaauulgiusufuerintremota.Eruietc."IdsatisparetexAuicenna,Mesue,Bulcase,Rhale&similibus.Inuulgusmissasuntuulgariamedicaminacumpraeparationesuamagnonumeropropteruilitatem.Chymicorumpraeparationesnoncuiuissuntmanifestatae.Sednonest,utmultausurpemusargumenta:quanquamHippocratesin4.demorbismultisutendumcenseatadopinionesfortiterinhaerentes.Utinunumconferamusplurima,praestabilioradicimusesseformaliora,actiuiora,quaeceleriusinactumuocatalaborantisuccurruntnaturae;quaedexteriuspossuntadhiberisiueforis,siueintus:quaeexcrementitiissordibus&cadaueresuntliberata:quaeadeamdignitatem,nobilitatemque&uiriumexcellentiamsuntperductautrespectucaeterorumformalesdicirecteiurequepossintessentiae,analogaequintaenaturae&elementostellarum;imo&animae,spiritibusquecumcalore&humoreinsitisconferendae.quaeinsuanaturaomniumsensuumiudiciosuntpraeparatione&substantiapraeclara,usuueroiucunda&efficacia,experientiaquecomprobata,&siquaesuntaliapriuilegii&praecellentiae,argumenta,quaehabereChymicaartificiatamsciuntsapientes,quaignorantnegantquedeliri,obhocludibrioexpositiomnibusbeneconstitutispharmacopoliis,seruitiispharmacopoeorum,famulitioprincipum,lixiscoquorum,&chyrurgorumcalonibus,uttaceamGynaeceorumaniculas&ministras,quarumexperientia,sensu&rationelongeantecelluntodoramentaChymica&ornamenta,utaquaeodoratae,balsami,tincturaecosmeticae&huiusmodi.Accedit,quodrationesCensorisneutiquamsinttantae,utchymicaposthabendaesseconuincant,sedpotiuspalmanieisrelinquant,&pariuietiamHippocratica,Galenicaquedamnarepossint.Uerumenimueroutantedictumest,suoloconihilcontemnimusproficuumsalutihumanae,necullumDeibeneficiumingrateaestimamus,necdubitamuseuenirealiquaposse,utintegrasintanteponendaextractis:Atnonsimpliciter.Peruenimusadmembrumtertium.Pag.16.ApologiaeproHipp.Censordestillatoriam,&exconsequentedestillationepraeparatammedicinamProfiteturinutilemesse,&plusdetrimenti,quamcommodiafferrereipubl.argumentopretiimagni,utRhabarbariextracti.Pag.17."Chymicapraesertimpurgantia,utantimonium&praecipitatus,suntplenapericuli,cumuulgariasinonprosint,saltemnonnoceant:ItemChymicarelinquuntmalamδιάθεσινinpartibusnobilibus:perpauciusisuntantimonioautpraecipitato,quiimmaturamortenonsuntsublati:uixattinguntannumquinquagesimum."Pag.18.Chymiatrosinsimulatquodutanturdeleteriis&inimicisnaturae,contraacMediciGraeci&Arabes.Siobiiciasscammonium,Elleborum,Colocynthin,Cyaneumlapidem&c.respondet,utieoscorrectis&confirmatismultorumseculorumexperientia,nonnisimagnacumcautioneobseruatisdiligenterinfinitisdiorismis.Pag.41.apol.Alibinegat,seusurparescammonium&Colocynthin;quiaDiagridio&Trochiscisachandali:Itemcorrigitueratrumsuoquodammodo.Hip.utimurcorrectismagnareligione&urgentenecessitate.Pergitdeantimonio,quodsialiquotgranisdosiseiusautpraecipitatisupereturmortisimmineatdiscrimen:Sednonsiquisexcesserituulgariumremediorumquantitatem:Ettamenmedicinamscribitesseartemuulgatissimam,quadocti&indoctiutantur,indisc.breui:remediaGalenicaChymicissunttutiora,quiadispensanturgranischymica.Undeconcluditexchymicorumremediorumusucertiusimminereexitium:necdubitat,quinaDiabolosintinuenta,inruinamgenerishumani;Paracelsoqueaddispergenduminuulguscommunicata,paucisbonis,utoleis&aquisimmistis,quaetamenalibinegatobstare,quindamneturAlchymiatota,quiaamaioredenominatio.Pag.45apol.Pag.42.apol.Hippoc.Destillationemuituperat,quiapereatuispurgatrixrecedentetemperie,aquasimilitudosubstantiaeefficiensnimirumcaussapurgationis.Hip.Uituperat&extracta,quiasintcalidiora,quamutconueniantfebrientibus,atqueadeoacutismorbis;&pag.163.quorumnullussibefebre,inutilia.ProduciturexemplilocoextractumRhabarb.desc.br.perspiritumuini,&comparaturcumscholaeParisiensisusu,quisitnonsinetemperationeperfrigidumaliquod,quiaobcalorem&siccitatemalioquincalidoiecorimorssit.Apurgantibustransitadalterantiadocturusscholamsuamhabere,quaeopponatintemperieicalidae:Pag.44.apol.Hip.Chymiamnonhabere,quiaindestillatismaneatἐμπύρευμα;dumquicquiduicalorissiccielicitur,seipsocalidiusreddatur;&calorigneussemperaddataliquidnatiuo.Deindenegatdestillataposseuelcalefacereuelrefrigerare,quiautrumquefiatmaterialiter,&nonformaliter,uiprimarumqualitatumpendenteamateriacertomodotemperata,quaetemperiesdestillationepereat,autdiminuatur,remaneatauteminsucco,quisitanimaplantae,itemindecocto.UndearsSpagyricautpraua&inutilisrepudietur.Desecundisqualitatibusadmolliendum,astringendumetc.paremagitCensumnempeChymicaesseinutilia,utiliauerointegra,quiaillamateriam,inquauissit,&perquamcertomodoaffectam&conformatam,agatforma,alioquinsineeaotiosa,abiecerunt,haecseruantintegram:illisperieritnatiuumtemperamentum,hismaneat:utpotequodamistionismodo,quidestruaturresolutioneinprincipia.Admiscet&aliaargumentadeconducibiliore,dequibussupra.Idemiudiciumestdeausteris,frigidis,acerbis,quaenonpossitpraestarechymia.Inbreuidiscur,pag.163.etiamroberantiacontemnuntur,quoddecoctioGalenicapraebeatoleumefficaciusadneruosroborandos,quamdestillatio.QuicontraTurquetumscripsit,pag.48.aitChymicos,secusadconueniebatfacereDemocriticos,amaterialibusabhorrere:DemocriticidicunturabArist.quianimirumessentiisspiritualibusstudent.Eodempertinet,quodchymicinaturamnaturaspolient.Etutpag.136.Discursuslegitur,uos,ticidicunmutatisEnsinnonEns,naturalemformampermutatisartificiali:fugatanobiliori,introducitisabiectioremetc.passimreprehendi,quodmateriaenimisessentaddicti,&appellariphysicimateriales.undeconsequensest,eosnonnisiindetrimentumnaturaeconspirasse.Inbreuisdiscursuspag.78.scribiturduobusargumentisdemonstrasseCensoremessentiasChymicasnecpurgare,necalterare:Etpag.77.Quercetanumconfessumdogmaticorumremediapraecaeterisessetutiora&benigniora,quasiChymicaipseChymicusreprobasset.Pag.39.discursuspurgantiaChymicadicunturnonpurgarecumdelectu,sedproritandoitautnonsintueraCathtartica,nectrahanthumoremcertum,sedpromiscuehuncillum.Haec&similiamultapassiminculcantur.Noseainsyllogismosconiiciamus,&recenseamus."I.Quaemagnouendunturprecio,&tantillaexmagnacopiaextrahunturquantitate:utunalibramaterialium,uixunicamdrachmamspiritualisessentiaepraebeat,prostantealiasmedicinainmagnaportioneuilioriprecio,eadetrimentosunt,noxiaquereipublicae.Chymicamagnouendunturetc.ChymicaergosuntnoxiaReipub.Minordeclaraturfactocuiusdam,quiinGalliauendideritmagnoprecioExtractumrhabarbaristerile.Respondeturadmaiorem,quodfallatElenchoτοῦπῇκαὶἁπλῶς,imo&magnaexpartesitfalsa.NequeenimmagnopreciouenditasuntReipub.detrimentosimpliciter,cumRespublicasiexterisuendat,indemultolucrocrescat&locupletetur.Sinautemciuesciuibusuendunt,necesseesttantumaccedereuni,quantumalteridetrahitur,&sicnonrespub.afficitur,damno,sidamnumest,sedfittranslatiobonorumsingulariuminsingulares.Quodsiuelrespub.tota,uelaliquapersonasingularisabexterismagnoredimat:autdignumidfuitprecio,autindignum,sidignum,nonestdetrimentum,sediusta&aequiualenspermutatio:siquemedicinaestconferenssanitati,seuuniuspraestantisprincipisqueuiri,seuplurium,seuomnium,nonesttantiiacturapecuniae,quantisanitatisrecuperatio,quafit,utadpluresperueniatlucratumbonumquamdamnumsingulare.TalisCensornonforeteoanimo,quoPhilosophiquidam,(Aristippus&c.)quineperirentipsi,aurumsponteproiecerunt:imonondumsapittantum,quantumpoetaille,quiscripsit.Utcorpusredimas,ferrumpatieris&ignesetc.Sinindignumpreciofuitmedicamenemptum,hoclucrireportatemptorutinposterumematcautiusintelligatquemaximummalumstultitiam.Contractussuntliquidiiuris.Quiserrareemptoremiussit?sindeceptusestdolomalo,hocquoquelucraturrespub.utimprobitatesublata,candorprobitasqueualeant.Prostarealiamuilioremmedicinam,nihilfacitadrhombum.Contrahentiumenimuoluntas&scientiahicualent,nonuiliorisalicubiexpositio.Quidsiillauilisnonessetadpalatumpatientis:Nonomnibusdaripossuntcolamentafimiequini,columbinicanini,lumbricorum&aliaetiammonstrarerum.Est&aliquidinaffectu&desideriofiduciaqueaegrotantis.NonestbonusMedicus,quiintantanostrorumtemporumcopia,nihilnouit&imperarepotest,nisipilulas,decoctalonga&hulusmodi.DeparuaDeparuaquantitateexmagnamole,ratioinuertipotest.Namprincipiummoleminimumpotestatemaximumest.Etquisnonmalitunumpoculumuinioptimiadrecreandum,quamintegrumdoliumuappae,autaquaelutulentae?Cumcelertiuruitessuntreficiendae,quisnonguttamoleicynamomiefficaciorem&utilioremsentitintegralibracorticis?Commendatparuitasefficaxmedicinam,nonuituperat,nisifontenontantumpusillaest,uerumetiameuanidaintegropraecellentiore.Assumtiouanaestsiperseiudicetur.SinautemimpostoresParacelsicosrespiciamus,quimuscerdamquoquemagnouendunt,adcoruoscumeis,&furcam.Quaepersesuntartis,sipraestantidquoddebent,nonsuntcara.Cariorenimpropriacuiusquesalus,&emolumentumpatriae.Quodsicomparationeminstituascumintegris,inueniasmultaintegramultischymicisessepraeciosiora,utmoschum,Ambram,Bezoaruerum,uniones,Adamantes&c.OmninohocargumentumcontraAlchymiamnihilconcludit,ignoratqueElenchum,cumentio&uenditiononsintresChymicae.sedspectentadmercatores&contractusciuiles,possintquepluribusuariaricircumstantiis,modoqueplurisueneant,modominoris.Olei◉.i.exlib.1.Inscitiamsuam&proteruiamprodiditCensorcumdedrachmaolei&unalibramaterialiumgarrit.materiae.Autenimexarteprocessumestoperandoautinerter,&oscitanter.Sihoc,nihilculpaeadartempertinet.Siillud,euanidafuitmateria,&respectuuirtutismedicae,quaedebebatinesse,cadauerpotius,quammateria;quamtotamsiinusumuertisses,quantumquesoeffecisses?Annoncopiacorporisuaniplusdetrimentiattulisseslaboranti,quamcommodi?Atdrachmaunapotuitinmultasdosesefficacesdispensari.Sedponatur&materiabona,&operatiostudiosa,peritaque:mendacemdicoesse,quisquisitadeomnibus,autpluribuspronunciat.Cumexsuccinofitoleum,libraunainterdumplus,quamdimidiamfundit.Experite&deterebinthina,similibusque.Ferneliuslib.4.meth.cap.10exlibramediapuluerisprolicitunciamoleisynceri.Inaliquibusautemsatisparuamquantitatemetiamstudiospectari,utinquintisessentiis,&tincturis,nonimusinficias.Sedhocquiauireshabetsummasestqueadusumlongeprecellentissimum,artemexornat;AliudestdeparuadosiParacelsistarumcontraParacelsistadisputare,aliuddeChymicarumessentiarummoleexiguaCensordeartemedicastultocenset.nondedecorat.CumcontraGramanumscriberemus,utargumentumexparuadosirepelleremus,dicendumerat,nonesseistudperpetuumatqueideononhabereuimcatholicam,quandoquidemeuenirepotest,utiustacopiasitadusumcommodiortutiorque,quamexilisadmodum,quampraebeatimperitus&stolidusaliquisexgregeParacelsi.SihocmodouoluitadhibereargumentumCensor,circumspectiuspronunciassetrationemquehabuissetcircumstantiarum,nectamrustice&arroganterchymicadamnasset."Ii.Periculosanonsuntsinenoxa.Chymicasuntpericulosa.Ergo.Minorprobatur:1.quiaAntimonium&praecipitatussuntpericulosa,uitamquedemoliuntur.2.quiasecushabentacuulgaria,quaesinonprosunt,nonnocent;(illaueroetiaminterimdumprosunt,nocent)3.quiainpartibusnobilioribusrelinquuntmalamdispositionem:4.quiadeleteria,&naturaeinimica;cumcontraGalenica&Arabicasintamica:5.Quiadispensanturgranisquaenonlicetexcedere,quodsecushabetinGalenicis."R.admaiorem.Homonymiaestinuocepericulosa.Uocamusaliquandoitamedicamenualidarumuirium,itautnonsitcommittendumquibuslibet,atqueadeoinusumalo&imperitositpotiustale,quamsuanatura;utignis&gladiusinmanudelitantisnonuacantpericulo:alioquinsapientetcautequetractataminushabentiapericuli,imotuta&innoxia,potiusquesalutariaexistentia.Siergopericulosumest,quodusuimperito,&imprudenteradhibetur,habenspersemagnamuimadagendum,ancepsque,tamadbene,quammale,momentum;contingerepotest,utnonsintsinenoxa.Sinautemadiaceteiusussapiens,absqueomnidetrimentoest.Eademdiscretioneexplicanda&minorest,quaeinsuperetiamalioElenchoexparticularilaborat.Nequeenimomniachymicasunthuiusmodi,utetiamauulgaribusmedicastrisadhibitasimpliciterafferantnoxam;quanquam&hicabusustantuspossitesse,utaquarosaceaquoquecedatindetrimentum:sedquodcommuneestpani,uino,aquae&omnibusGalenicis.Censorindicabatmedicinasdebereessetutissimiusus,itautdoctisindoctisquesintsinepericulo:quiamedicinaexercereturabutrisque:seddebuitantehanccensurambibereelleborum,utuidisset,nonitaprostituendumuulgoesseetiamHippocraticammedicinam,iuxtaiusiurandumHippocratis&legem,quaeiubetressactassacrishominibusdemonstrare.Absterrendumuulgusestdifficultateartis,&periculomedicamentorum,nonalliciendumfacilitate,&securitate.Sietiamuinanonaptotemporedatanocent,magismedicina.Arsnonestcuiustantaestfacilitas&securitas.Sedadprosyllogismos.InprimoaccusaturAntimonium&praecipitatum.Dicimuseaessepericulosainmanustultorum,&imprudentium:inartificumcircumspectioneminime.Deindesipraeparationemdiuersamspectesaliquasuntualidamedicamenta:aliquatamblanda,utouis,adeoutetiampusionibusdarirectequeant,imonepurgentquidem,Galeniceperaluum,sedaliomodoiuuent.Quiddeusuchyrurgicodicam?Quercetanusnimiumsibiindulsitcum&ipsehaecmedicaminarepudiat,quodingratiamtamfatuiCensorisfacerenondebuit.Uitamdemolirialiquidusumalo,nihilestnoui:potestid&uinum&escaequotidianae,balnea,uenus,aque,frigota,labores,affectus,solipse,&quidnon?Etiamtutissimasepeuitaminsidiispetunt.AcutumuiditCensor,cumnostroseculomorientemannoquinquagesimoprematuramorteinterirestatuit.Quaeergomaturaest,&quaeSerotina?Prosyllog.ArsmedicacensuraParisiorumabartisdignitatedeiicitur.Ii.Deliriidamnatcensoremeundem.Apudquosputatsecaussamagere?Parisistamfacilisestarsmedica,uteamexerceantdocti,indoctique,quibusideositinseruiendummedicamentorumsecuritate,itautsinonprosint,saltemnonnoceant:idqueetiamutprosyllogismusquintushabetexcessudosis.HaecnonestHippocraticamedicina,necGalenica.Naminhacquaedanturmedicamenta,sisuntbenignaautuincunt,autuincunturacalore.Ibinaturamexuscitant,&incorpusnostrumagunt,&dissimiliterquidem,quianequeuntassimilari.Naturasuscitataexpellitcumsuperfluitatibussimilibus:sinequit;certeadeononprosunt,utetiamdetrimentuminferant.Hicdesinuntessemedicamenta,fiuntquealimenta,licetnonlaudabilia.Sisintmedia,utsenna,Rhabarbarumetc.quisadeositfatuus,utnegetnocerehaec,sinonprosint?Ancadaueradantur&nonmedicinaeactiuae?Nonerumpitaliquandoitanoxa,utcuretur,autgrauequidsequatur.Atnonesseullam,minimeestconsequens.Denturmaligna:adhucapertiorestuesaniacensentis,nequiddicamusdedeleteriis,seuquanto,seuquali,quibussaepenecesseestutiMedicum:nequidetiamdealexiteriis,quaeGensorisuntuenena.TammonstrosorumdogmatumfabriquaaudaciainuaduntChymiam?Infinitidiorismiintantasecuritat&innocentiamedicinarum.Fatonimirumsuo.NamdestruereAlchymiamuolentes,suameuertuntartem,eapotissimumparte,quamaximeestars.Prolepsisdemalignispraeterquamquodsitridicula,(Quisenimnonrideatinfinitosdiorismos&alialudicra?etiamautoremipsumconficit.NamobhocipsumGalenicanonsuntadeotuta,quiadosessuntexactissime,cautissimequedefiniendae&infinitareligiousurpanda.PraetereainomnibuspenepaginisHippocratisubideinternisaffectionibusagit,&fereetiamdemorbismulierum;legimusueratrum,scammonium,granumCnidium,Peplium,Hippophaes,Cneoron&similia:NullibiDiagridium,&TrochiscosAlhandali:nullibiistosinfinitosDiorismos&religionem.AnnonitaquemutataestquodammodoHippocraticamedicatio?Riolanus"contraTurquetumpag.33.mouemur,quidemsummorumuirorumautoritateHipp.praesertim&Galeni:sedratione&experientiamagis:"Agitibidepodagricisfoeminis,deuenasecandapuerulis&ualdesenibus,etc.contrainstitutaHipp.&Galeni."Inbreuidiscursupag.15.DesipitcuiHippocratesnonsapit:&pag.141.uonsapitcuidisplicetGalenus".SednumChymicidestituunturiisdembenignis,mediis,malignis,deleteriisduplicibus,alexiteriis,roborantibus,alterantibus,prima,secunda,tertiaqualitate?Nullomodo;Etquaeperextractionessuccorum,infusiones,coctiones,clarificationes,expressiones,colaturas,separationes,praeparantur,uelrudimentasuntChymicorum,uelreseaedem,ubieademmateriaest,eademqueetiamfermeelaboratio,siususrespondeat,quidnifereadidemreferanturiudicium?TandemidemargumentumChymiatrianattingit,Chymiamipsamnullomodopotestconuellere.SiiamMedicusille,quiutiturChymicissitGalenieus,contumeliareciditinartemGalenicam,autprofessoremeius,noninChymiam,quaecumassecutaestChymicamspeciem,inea,utsinesuoconquiescit.SinestParacelsicus,inhuncuertatcrimen&nonChymicamedicamenturaturpinotapraetereorumculpaminfamet.TertiusprosyllogismuscommuniterGalenicauituperat,&Chymica;quiautrobiquepotestesseeademmateriatantumdiscrepansinterdum(nonenimsemper)praeparatione.DeindefieripotestutmagisdamnetGalenica,quamChymica,quiaChymicisimulpraeparant&corrigunt,Galeniciinintegritateinteriorerelinquuntnoxam,utcumporrum,uelhyucampraebentcumsuissuccis,contentiadiecissealiquidforis,quodtamenantequaminilludinuadatautuincitur,autseparaturexiguocumfructuemendationis.Sedfingecorrectionemdebitam;cumnonminorsitscientiaChymicis,quamGalenicis,(imoillisininteriorapenetrantibuslongeesteuidentior,quicquidgartiatscholaParisiensis)nonminorfacultaseritcorrectionis:nequiddicamadChymiatrumquoquespectareistudofficium.Nequeenimsimplexestcorrectio,sedsaepecircumstantiissubiecta.Quartumprosyllogismumsimendaciumuocabis,nonerrabis.SiGalenica&Arabicaadeosuntamicanaturae,curegenttantareligione&totdiorismis?QuidaliudagitGensortalib.sententiis,quamquodscholammedicamParisiorumaccuset&damnetfatuitatis,queminimececiditinluminaistaSyluium,Fernelium,Holleriumetc.SedcurGalenicahabentdeleteriaduplicia?Curmaligna:Curalexiceria,quaeinscholaParisiensiuenena:Siarabicaamicanaturae,Chymicadeleteria,curArabesChymicainsapientumarcanishabent,&indeiubentpeti.Dealiquibus,utstibio&praecipitatoloquisedicetCensor.Atinquamfingehaecessetalia,numChymicauitioduorumerantmaletractanda?Dictumueroanteestculpapraebentium&nonfacientiumistanocere.NondebuitturpitudoElenchiaccidentisinscholaeignominiamuerti.QuintusnihilprodestCensori,adeo,uthinccontrariumpossitconcludi,autnecessesitetiamGalenicauituperari,quorumomniumabartedeteriminataestquantitas,quamtemereexcederenonlicet:nisiforteuelitCensorGalenicasmedicinasindosicarerearte,&nonutiullareligione,&diorismis.Nota:LegiteFerneliumsaltem,quipotestis:Inuenietisnumeratasdosesinsimplicibus&compositis,eamquetemadhucaccuratiuspersecutusestRulandus,&aliimulti.QuaecontraGramanumapostatamdisputatasunt,nondebentinChymiatrianprobam&peritamuerti.ContraGramanumdisputatumest,quiainparuadosipossitessemagnauirtus,nonuituperandumessemedicamentum,nisi&ignisscintilascriminariuelimus,sedsuspectashabendasParacelsistarum(nonperitorummedicorum)medidisputatacationesCensoreorespexit;sedcumignorantiaeuertigine.Supraaudiuimusadeopraedicantemdecoctorumsuorumampullasinobstructionemesaraei,utdamnaretguttulasoleorum.SedChymicinontantumoleafaciuntuerumetiamaquas;necaspernanturdecocta&infusa,Chymiatrinonsoladantolea,licetforisaliquandoinungantsola.Dabuntergo&ipsiaquamanethicumoleoanethi,uelanisiaquameumelusdemextracto,eruntquehaecitidemsalubria,magisqueiucunda,cumquesintattenuata,fortiusreserabuntobstructiones,quamParisianadecocta,consectariadeAlchymiatotadaTotadamnanda,&remediisChymicisaDiaboloinuentis,&exitiocertioreexeis,sunthominisfuriosi.TotadamnandaAlchymia:imopotiusCensorisrabies."Iii.Medicamentisautpurgamus,autalteramus,hocquequalitatibusprimis,secundis,tertiis.InnullisaliquidproficuifacitChymia;sedalicubiinutilia&noxiaprocreat,alicubideficit.Planeergonihilaffertcommodi,sedpotiusuana,&incommoda.MinorprobaturI.depurgantibus.I.Sidestillationeperituispurgans:Extractaueroreddunturinhabiliaobauctumcalorem:Etueldestillatione,uelextractionefiuntpurgantia;Chymianonpotestpurgantiacommodaexhibere,sednoxiapotius.Estautemantecedens:Ergo&consequens.Probaturdeextractis,quiaRhabarbarumextrahituruinispiritu.Ii.Quaeproritant&quemuissinedelectuhumonemexpurgaut,nonsuntuerapurgantia.Chymicaproritantetc.Ergo&exconsequenteChymicicarentuerispurgantibus."DehacrationecopiosusestGensor."2,dequalitatibusprimis:Autestcalefaciendumautfrigefaciendum,authumectandum,autsiccandumNullibipraebetChymiaessentiasutiles.NihilergohabetcontraexcessumqualitatumprimarumMinorprobaturI.Qualitatesistaesuntintemperamentomateriae.Chymicihocdestruunt,faciuntquemeraformalia&spiritualia:autsaltemdiminuunt.2.Contracalidamintemperiemnihilhabentpraesidii:Quiadestillataomniaquaequeigniumsiccorumuiparantur,acquiruntigniculum,&augentnatiuumcaloremperegrino.Itaest&desiccitate.Contrahumiditatem&frigiditatemnihilhabent,quiamateriaetemperamentumperdunt:sineeoautemformaenonpossuntagere.3.Desecundisqualitatibusidemproferturcorruptaetemperiei,argumentum.2.Mollire,Astringereetc.suntmaterialesuirtutes:AthascontemnuntChymici;&horrent.4.Contratertias:I.Galeniciroborantiahabentpotiora.ErgoChymicainutilia.2.NaturamnaturaspoliantChymici,&crasesdestruunt.Perduntergouiresoccultas.Itemartificialiformamutantnaturalem.Nonergoseruantuiressubstantia."HasargutiasParisianasirridentaniculae&barbitonsoresGermanorum,suntenimsimilesilliusindustriae,quicumParisiisstuduisset,comprobaturustandemuimfructumquesuae,quamacquisierat,sapientiae,extribusouisnaturalibussexfaciebatargutando,sedesuriendocogebaturartemillamuanamdamnare.Respondeturpernegationemminorissumti.Prosyllogismosordineuideamus.Primusdepurgantibus,inprimiargumenticonnexofallitdistributionedupliciter.Chymican.purgantianontantumpraeparanturdestillatione&extractione,sedplurib.aliismodis,proutuelmagisteria,uelessentiasconcinnantartifices.Nonexcluditurrepurgatio,nonsublimatio,noncompositiooperarionesquealiae,praeterdestillationem&extractionem.CumergouariismodispurgantiafiantChymice,falsadistributiopositaproueraCensoremredarguitsophisticaediuisionis.Deindealiasophisticaest,dumunummodumextractionisponitproomnibus,&sicturpissimocriminecalumnie,uelmaculafoedeinscitiaesesuamquescholampolluit.QuisenimestChymicorum,quiextractapurgantia,&quidemRhabarbarifacittantumuinispiritu?ImonontamhocextrahiturRhabarb.quamaquisappropriatis,utEndiuiae,adianthi,fumariae&similibus:idqueadhibitainfusione,uelcoctioneinbalneoautdiplomateartificioso.Quodsigalenicieodemmodofaciuntsuaspotiones,&gloriaripossunthasuerepurgantesesse,necexcessumcalorisacquirere,quaedementiaest,eonomineculpareChymicos?Dedestillationenonquidemnegamus,sipurgansuishaereatinpartetamtenui,quamsuccocorpulentiore,quiestfixiornecascenditinalembicum,autsiestinfixatantum,destillatioueroleuiusperagitur,autimperitius,quamutresolutam,fixisubstantiamattollat:tunceamexolescerehacformadestillationis:autoperamdestillandosicludit.Deindesiquisimperitiustractetopus,etiamcuminspirituosisconsistit,nihilominussubterfugientibusspiritibusperirepotest,nonaliteracincoctura&assationecumexpiratione.Attumaliisdestillandimodis,tumingenioseruaripotest,&quidemcommunicaturnonnihilaquaerosaceae,plusaquaeflorumpersicorum,fl.prunisyluestris&similium:adhucampliuscorticumiuglandis,&affinium:maximeueromanetinillis,inquibusoccupauitsubstantiamdensiorem,utsales,&metallicacorpora,inquibusigniumuiadeononperit,utetiamintradefinitumterminumampliusinactumproducatur.Dehismonebimusexemplariterintertiapartecommentarii.Quiddicamdedestillationebalneiinlatus,&descensum?Quiddeea,quaefitperlaciniasinextractisperinfusionem?Perituispurgandidestillatione;nempecumCensordestillat,uelCensorisanicula,autimperitusofficinaefamulus.Atnonperit,CumChymicusperitus&prudens.QuisueroestChymicotum,quisiperit,magisperdestillationempraeparet,quamperaffixionemstellarumadcoelumphilosophorum,hocestquintamuininaturam(quaelongediffertabaquaardenteneccommunicatcalorisexcessumsuoinfuso,cumnullumhabet,adeouthincquoqueeluceatCensorisignorantiaplusquamsupina)uelaliamcoelestemaquam,permodumdigestionis&circulationis?Sed&singeextrahiperspiritumuiniautaquamardenten,primumnoueruntChymiciartifices,quae,quibuscommodeextrahantur.NonestdamnandaextractioRhabarb.&similiumperuiniessentiamquintamautspiritum,necaudiendaCensuraistastultadecalorisaugmento:cumexperientiaconstetspiritumuini,uti&aquamcinamominonsineuinofactam,Rhabarbaroignauouimaddere.ScietautemMedicus,ubihaecextractio,&ubicaeteraecommodesintusurpandae.Utmechoacanamuinispiritu,quodcognitumestexperientia:deindecommendantChymiatris,quomodouelintutiextractis.Horumestcalidiusextractuminmorbisfrigidisadhibere;reliquaincalidioribus.Quicquidhicpeccaticommittitur,nonestChymici,sedMedici,quiuelHippocraticusessepotest.QuocircaCensuramscholaeCensorisquehuiushocpotioresyllogilmoretundamus."AutPeruiasmagisteriorum,autessentiarumfiuntpraeparationesChymicaepurgantium.Utroque,modosiMedicussuofungatofficio,adeononsuntnoxia&inutiliae,utuirtute&ususfacilitatepossintanteferriomnibusofficinarum,uulgariumiuxtaGalenumoffisCatharticis,&bolis,&pilulis&electuariisetc.NulloitaquemodopurgantiaChymicepraeparatasiMedicussuofungaturofficio,persesuntinutilia&perniciosa.Maiordeolarariuberioredistributioneoperationumsingulariumpotest,siuedestillandofiant,siuesublimando,repurgando,soluendo,coagulando,exctrahendouariismodisperdigestionescum,autsinecocturaetc.Naminomnibusnonquidemomniaomnimodoelaborantur,sedquaelibetsuo,adeoutquaeignemferunt,&purgantespotentiaspercummagispromunt,etiamreuerberatione&aliisrecteprocurentur:attamenomniacommode&utiliter.Minoremprobauit&adhucprobatexperientia,utextractumRhabarbaripridemRegesIndiaepraelaruminuenerunt,uti&MarmusMusuaeinterpresetc.ProbabimusautemetiamadhucadlubitumCensoris."Quodautemuulgaresofficinaeinextractisistiusmodimagisspectentnomen&lucrum,&turpiinscitiafoedepeccent,idiadartemnonredundaremdebet,cuiusoperapersenonsuntnisiartificiosa.Scimusquidrecteparatumextractumsennae,agarici,Rhab.mechiocanae,scammoniae,ueratri,esulae&c.queant,necopusestnobiscadauerosaParisiensiumCensura.Hincmultainofficinasuulgaressuntassumtanontantumexgeneresimplicium,sed&compositorum,uttestanturcatholicapurgantia&aliainpharmacopoeisrerumpublicarum.Secundussyllogismusdepurgantibstammaiorem,quamminoremnunquampotestprobare,sinepetitioneprincipii.Purgentiaproritantia.DemonstraCensor,quodproritantianonsintuerepurgantia:demonstraquodpurgansuerumtamsapienssit,utpurgetcumdelectu:PurgantiaproritantiaUitrumantimonii.Demonstra,Chymicanonpurgarenisiproritando.Obliciunt:"Quaenonpurgantsimilitudinenaturae,sicutfitnutritio,&magnes,uelsuccinumtrahuntaffinia,nonpurganteumdelectu.ExtractaChymicanonpurgantsimilitudinenaturae.Ergo."Sedquoargumentoprobantmaiorem?AutoribusGaleno&Hippocrate,cumquibusCensormauulterrare,quamcumaliisbenesentire.Bellesane.Egregiesicprobasti.Sieaindisputationibusualenttanquamprincipia,quaeasserueruntilliuiri,quotmonstraabsurditatumeruntueritates?Purgantutmagnestrahendo.Proba&hoc,&conuenientiamcummagnetistractu.Gurnondicispurgareproflando&deturbandosicutidemmagnesalterasuiparte?curnonirradiationisSphynge,&terriculamento?PurgatHippocrati&magnes.Numsictrahendo,utferrum?Praeclaraesaneprobationes.EodemCensuestnaeniadenutritione.AudiodicereHippocratemsicutfamiliarissuccustrahiturinnutritioneitatrahiinpurgatione.Trahensinnutritioneuerauiuit.Num&purgansliquorinuentremingestus?Illudstabilesitifamequenaturali&uiattractricepraeditum,num&infosumsennae?cumunguenta&Emplastraimo&hydrargyriillitionesexternaepurgant,sihocfitattrahendo,curperaluum&os&uesicamfitdepulsio:sedeundemsimulaudioprofitentemnontrahiunum,sedplures.CumlegoMesuen,Fernelium&alios,quaedaminueniopluressimultrahere,idqueuidemusoculisnostrisquotidiedatasenna,Rhabarbaroetc.imo&forisillitis&impositis,autolfactistantumutplaneprodigiosumsitilludtractionisfigmentumcummagneticauicomparatum.Quishicdelectusest,quaesimilitudo?QuisestdelectuscumCassiauelRhabarbarumquosdamnecant?Adhucstultiusest,quodaiuntRhabarbarumincorporecorruptumabireinbilem,Fors&magnesinferrocorruptusabitinferrum.Nonquicquidflauet,bilisest.Sed&dissensusautorumhanctotamcaussamfacitsuspectam.Rhabarbarumaliistrahitbilemcumdelectu,seu,utalibiloquiturCenser,uimsuamintenditdirecteinbilem,sicutAgaricusinpituitam.AtFernelioRheumpurgatbilemflauam&pituitam:Experientiaostenditutrumquesimulfiericumadditamentomulteaquae.Unde&inurinisoperatioeiusobseruatur.Aloediciturpituitamducere;aliiadduntcomitembilem.Alhandaliphlegma&utramquebilememouet;aliistantumphlegma.TurpethumFerneliouacuatpituitamcrassam&tenuem:Mesuaeo&Galenoutramquecholeram&phlegma,uelphlegmacrassum&choleram.Sedhaecquaestioabaliisquoqueestagitata.Nosmalumussubstantiaeuimtotam,unoquoqueconferente,quodsuumest,quantumpotestadeoqueignorantiaeasylumprehendere,quamsicnagaciterdelirare.ProChymicisprimoinuertimusargumentumCensoriuminhuncmodum:"Quomodo&naturaeuipurgantGalenicaintegra,pulueres,decocta,infusa:eo&Chymicaextracta.Atillapurgantuere.Ethaecergo.Probamusmaiorem,quiautrobiqueessentialissuccus,inhoccrasisestprincipalitercumhumidocalidoqueinsito,usurpaetur,estqueinfusio&coctioChymica,nonmultumdiscrepansaGaleniua.Utrobiqueabiiciunturcrassa&inutilia.SiinGalenicisnonperitdissolutionecrasis,necinChymicisperit.SiGalenicaecompositionesadeononmutantinsitamuimgurgandiutetiampromoueant:etiamChymicaeetc."DeindereponimusCensorisuauerba.Purgantinquit,proritando.Purgantergoinquam.Atomneshumoressinediscretione,eodem,inquam,modo,utGalenica,sieodempraebeantur.NonestmaiorprudentiainGalenicis,quaminChymicis.Pag.33.discurs."SpirituspurgantesChymicorumsuntignei,&tollunthumoresserosos:Itempag.43.calidumattrahit."Siitaqueserososhumorestolluntattrahendo,purgantetiamcumdelectu.Siφύσιεςἰητροὶτῶννούσων,etiaminpurgando,Numutnutriaturautfruaturpurganspurgatatrahit?Sedsicutstultusfuisticumiddemagnetescriberes,itanonsapishocasserendo.Pag.53.disc.ais:"Datomineralispiritu,natura,quaeestuelutiaUeneno(forsalexipharmaco)oppressapromiscuetambonos,quammaloshumoresexcutit,nonmedicamentum,quoddebettantumnoxiumtrahere."Hocconuitiotu&tuaGalenicacontaminas.Seddicquaeso,cumsuccusillepharmaciinsiteipernaturam,quoargumentodocerepotes,quodinnobisnonnaturalibussuccis,sedpraeternaturalibussitsimilis?Habemuspituitamalimentariam,quaeestpituitosussanguis:deindesuperfluam,crudamque,queconcoquipotest:aliamexcrementitiam:aliamcorruptam&praeternaturalem.Cuisimilioreratsuccusillepurgantis?Nonpotesdicere,quodpraeternaturali.Naminhancpostcorruptionemtandeminnobisdiciturtransireproptersymbolum.Etualdedistatcorruptumabintegro,naturaleapraeternaturali.Familiarisergoestnaturali.Sihoc:nondebettraherenoxium,sedinnoxium.Saepecopiamtantumuolumusexcutere,quamabstinentiauincerepoteramus,siliberet.Tunctrahetinnoxium:Si&noxium,quaerotuamsimilitudinem.Namsicorruptionefactasitnoxa,periitsimilitudo.CorruptioenimexEntefacitnonEns&perditmistum.Atinquies"manetnihilominusaliquiddeterminatum."Manetinquam,sedidnoneratsimilitudoiuxtasubstantiam.sedaliquidgeneralius,quodantecederedebetmistionisdeterminataenaturam.Generaliaueroadspecialiacollata,nonsuntuniusmodi.Generesimilia,speciesuntdissimilia,&contra,nisisintidemplane.Pag.102.Sicdiscurris:"Daaegrotantiuitrumantimonii.Susquedequeeiiciethumorestamdifformes,utadmirationempariantspectatoribus.Hostamenfecitnaturaauehementiatimonis.medicamenticonturbata."Entibi.Mendacemoportetessememorem.Priusirritatanaturaexpellebatbona&mala.Iamutmalasint,priusamedicamentoestexpectandum.Ancorrumpiturinaegroantimonium,&abitinilloshumores,atros,albos,citrinos,uirides,uermesquoqueinterdum?Atquinonlongointerualloacceditistaeiectio,nonuiolentius,accumElleborumestpotum,autetiamduntaxatasaripuluis.Nonestconsentaneumuero,sicfieri.SedCensoriussusestCensere,siueidfiatcumhonore,ueldedecorescholae.Aliasperitepraeparatum,datumqueantimoniumistanonfacit,imoetiamcumturbat,nonsempertamuariosexpellit.Alterantia.Quomodoergofacit?Sedmittamuspurgantia.Dealterantibus.Negaturminor,falsonimirumpronuncians,Chymiamhaberequalitatibusprimisefficacesutilesqueessentiasnullas,necullamagisteria,&inhocpugnandumeratcontraParacelsicosnonminus,accensuramscholaeParisiensis.IrridentqualitatesistasaliquiParacelsici,sibiquemeraarcana&formaliasomniant,Sedrefutanturfacilimerebusipsis.Cumenimtactuiudicariqueantilla,qunaeprocudunt,sinequalitatibusprimisessenequeunt.Deindeinusuquisnonexperitur,olea&spiritusardentescalefacere?SedadCensorem.Prosyllogismusprimusdequalitatibusprimisintemperamentomateriaehaerentibus,rectiusenuntiassetillasessecrasios,quaeestformamixti:utmistum,uirtutesconiunctiminopusuenientes,quandoquidemutcrasisnonestuniusatquealteriusqualitatis,sedquatuorsimul;quanquamuariomodo:Itaqualitatumincrasiexistentiumagentiumqueoperatio,nonestextracommunionem.Crasisinmixtoest,utformainmateria,indequecumhuiussocietateadoperandumprodit(nonaduersamurhis,quialiomododistinguuntista,&crasinuocantqualitatumelementariumharmoniam,quaeabaliaformainterioredependeat,&substantiamsequatur:Mixtioestuniocontemperatorum,necaliud;quamcrasis.Indemixtumhabetsuumesse,quaeestforma.)Sedsiinsuntintemperamentomateriae,numideoChymicaeessentiaeamateriaabstractaehabentnullas?ItaquidempersuasumsibihabetCensor.Quoargumento?QuiaChymicitemperamentumdestruuntextrahendospiritualesformalesqueessentiasexcorpulentiacrassa,&partemateriaeproiectili.AterrasCensor.PrimumaequiuoceusurpaturuoxMateria.MateriaChymicorum,quamseparant,estcorpusinane,quodaliqueratione&respectuetiammortuum,&elementum,&cadaueretc.Chymicifecesillasintelligunt,quasGaleniciquoquetolluntinfundendo,coquendo,exprimendo,colando,clarificando,subsidendo,&similibusseparationummodis.Sisublatishistollirant,estcorturcrasis,peritquetemperamentum,nonChymicisolisuntrei,sed&Hippocratici.Quandoueromateriaestsimpliciteralteraparssubstantiaemisti,seucorpus,quodsubiicitur,patitur,informatur,&inquofiuntmutationes,nonsuntdestitutimateriaChymici:Sednobilemsaltempartem,inquaprimordialeshumores&uirestotiussubstantiaemaximeconsistunt,elaborandosegregarunt,&uiribusreddideruntexcellentiorem.Quocircaquiputatessentiasextractassimpliciternonessemateriatas,&elementum,isopinionefalsadecipitur.ContraCensoremquidemfacileestdicere,sicrasisestformamisti,&Chymicorumeffentiaesuntformaeuelformales,crasinabeisneutiquamessecorruptam.Siincorruptaest,&ineahaerentqualitatesprimae,necesseesthasquoquesaluasesse,imoeouegetiores;uocant.quoliberioressuntabinquinamentis,impedimentisqueignauorumtardorumquecorporum,quaeditunturformarumquasicarceres&sepulchra.Illisuero,quialiasmateriamdetrahuntChymicis,nisirelateuelmodificateutdictumest,loquantur,argumentaasensuofferimus.QuidamChymiciautchymiatrisaepeparabolicedererumnatura&suisartificiisloquuntur,quibussiindeclarationedicuntidemquodcontemplatoresnaturaeinrebusobseruarunt&suisuerbisaliter,seusimplicitersinequetropisennuciarunt,facileistudpotestpermitti:sednonstultisistis&pertinacibusParacelsitis,indoctisqueasinis,qualisGramanus,quiperessentiamitaloquendum&sentiendumesseutsibisomniant,contendunt,&ideocaeteraomniadamnant.Conuincuntenimeossapores,&odoresessentiarum,easesseadhucmateriatasmixtasque:cumquepluresinflammentur&deflagrent,quodestcorrumpiperuiolentiam,necconuenitullisimplici,quasimplex,abexcessuferuoriselementarissicdestruinaturaliter,necesseestfateriessentiasistas&mistasesse,&materiaqualitatibusqueprimispraeditas.QuodsiCensoradhucnegarmistasesse,quaeremusexeo,annonputet,mistorumuires&qualitatesexmisturaesse.Annuetproculdubio,sisapiet,necaccidentiselenchouoletludere.Deindecinamomumproferemus,&rosam.Exillofaciemusoleum,exhacaquam:interrogabimusque,numexeodemprincipiosituirtusrosae&aquaerosaceae;oleicinamomi,&cinamomiipsius.Siuerumresponderelubitumfucrit,asseret:utexcrasiinintegropendebatexistebatqueuirtuscinamomisensu&effectisspectari:itaeandeminpartesubtiliorenobilioreque,quaeinintegrocorporepriuserat.Nequeenimaliudfactumest,sedidem,quodineratseparatum.Cuiuseratinintegro,eiusdemestinextracto;necpotestseruarieademqualitas&uirtus,nisiseruataidenditatesubiecti&misturae,quamsequitur.ProbatHolleriussecretumAlbucasis,quodaliiarcanumHelidaeiuocant,nempeaquamexopio&alliostillatitiam,quaeutriusqueuimhabensopiumaffectumagissequitur,estquesoporifera,meliorisusus,quamopiumperseipsum.Quidnicrasinopiiseruet,siproprietatemformalem?Propriumnonpotestesseabsquesuosubiecto.Holleriuslib.I.demorbisint.cap.48.Terebinthinaeaquamdicitexcluderecalculum,perindeacterebinthinamipsam.Hisconuinciturfalsitatisidquodscribiturpag.163.disc.breuis,nempedestillationeperireidiosyncrasias.TandemfingamusproarbitratuCensorisChymicosdestrueretemperamentummixti,necesseest,utid,quodfaciuntautmistumsit,autsimplex.Simistum,noncarebuntqualitatibusprimis,quarumsocietateinsubiectomistionisdefiniturcrasis.Sinsimplex,autcoelesteiderit,autelementare.CoelesteesseChymicialiquisimpliciterdicunt,aliquisecundumquid.Censornegat.Donabitergoesseelementare,atqueadeoelementum.Sihoc,necesseest,utqualitateseashabeat,quarummeritoelementumestid,quodest,&quidemomnesphilosophihasuocantprimas.Patetergo,quamimperitedisputaueritcontraChymiam,idqueadhucampliusexassertisipsiuspropriitinnotescet.Itasehabetargumentumadestructionecrasis,cuiapponiturhoc:"Autsimplexelementareest,quodelaborandoexnaturaemateriafaciuntChymici,autmistum.Utrobiquenonpossuntqualitatesprimassustulisse.Omninoergoeasseruant,&exconsequentesialterandumestqualitatibusprimis,nondestituunturinstrumento,eoqueidoneo&uarioquianonquoduisfitexquouis,sedendeterminatodeterminatum,exuariisuarium,iuxtaomneminmedicandonecessitatem&scopum."Quodadditur,sinondestruanttemperiem,saltemdiminuere,redarguitdisputatoremipsum.Deminutiotemperiei.Namhincconsequensest:nondeessequalitatesprimasChymicis,nequetemperamentum.Diminuereueroubiconnenit,&nimiscalida,humida,frigida,siccamoderare:Deleteriaquecompescereestsanitati,quaeestinmediocritate,inseruire.sedillietiamextollunt,augentqueuires;seuperse,seuperaccidens,quodprobatuelsolumoleumbenedictum.Chymicoshaberepraesidia,contraexcessusqualitatum.Prosyllogismussecundustanquamaniledeliramentum,seipsumconfundit.Sinihilhabentpraesidiicontraintemperiemcalidamhocnomine,quiaChymicaomniaabignibusigniculumaccipiunt,habentergoprocalidacontrafrigidam.QuaestultitiaestdareChymicisduplicitercalida&negarecontrafriguseosquicquamposse?DeindesiomnecalidumauthumidumEmpyreumaest,autsiccum,datocalido,necesseest&horumaliquoduelutrumquedare.Empyreumaagniculus.IamergoChymicinepossuntquidemessesinequalitateprimadupliciueltriplici.Praeterea:sicorruptamateriacrassisperit,quianecesseestsimulrem,quaerelinquiturfrigidiorem,seipsafieri&sicciorem,utpoteperactadestructioneperputredinem,inquacumhumidocalorinsituseducitur:obtinentergoadhucChymicisiccitatem,eamquecumauctariofrigiditatis:Cumquetuncnecessesitdominarihumidiratemperegrinam,(fitenimitaputrefactio,siactiuasuccumbant,passiuadominentur,&sicciterminatiotollaturhumiditatepraeualente)efficitur,utChymicisetiamconcedaturquartaqualitas.Sed&hocausculta.DedestillatisnominatimloquiturCensor,&hocoperesingulariconaturauertereChymicaremediasecundumomnesqualitatesprimas.NumergodestillanttantumChymici?Imolongepluraoperantur.Nonergoconsequensest,sidestillataforentάποια,etiamcaeterafore:Nonsiimmodicicalorisdestillata,etiamreliqua.Censormalecensendoturpemnotaminurissuaescholae.Haecestturpitudoistiusscholae,quaetantumtribuitCensoriadeoplumbeo;utsibipersuadeatseMetaphysicaesuaesupercilioposseChymicamartemconfutare.Nonpraetereundumest,quodait,indestillatiscaloremnatiuumaugeriperegrino.Hocuerumnonestindestillatoomni,utcumoperatioinstituiturperbalneumtepidum,autaliasnonexcedens.Physicinonsemperaugentcaloreminsitum,sed&destruuntcalidoexterno.Calorisaugmentumindestillatis.Mirum,quodnontribuetitidemChymicis.Deindesinatiuumcaloremaugent,quomodopossuntdestillandocrasindissipare?Fiatcorruptioperputredinem,autuiolentiam.Aristotelesuixpermittet(nisiarteinstituatur,utinAlchymia)caloreminsitumcumpropriohumidoperseuerare.ChymicishociampersedonatCensor.Fateaturergooportetsemagnainiuriaeosaffecisse&contraconscientiamsuaminartemChymicamsumsissearma.Sicaloremnatiuumseruant,subiectumeiuspropriumseruantsimul,necdestruuntcrasin.Sihoc:qualitatibusprimisetiamabundarepossunt,quandoquidem,utaiunt,exearumcontemperationeinmateriaresultat.Exconsequenteruanasunt,quaedehumiditateporrogarrit.Qualitatessecundae.Iamadqualitatessecundas,quasuocantmateriales.NonquidemestChymicisprohispugnandumadmodumoperose.Studentenimpotissimumhis,quaeadcaeterasehabenttanquamformaadmateriam.Hiscaptandisinuigilant,quibusuirtusprimuminest,&olimetiamuitainuiuentibusquodammodoeratconcredita.Quodsitamenetiammaterialiadesiderant,inuenienteaincapitibusmortuis,infecibus&recrementisnonminusacGaleniciastrictionemterrrestreminreliquiisinfusirhabarbari.Sedquibusargumentispetunturilliartifices?I.Corrumpunttemperiemextrahendo&destillando.Falsumquidemhocest:Sedponeuerum.Quidtumpostea?Eratnecrasisfactaexlaeuitate,grauitate,astrictione,laxatione,mollitione,indurationeetc.Nullomodo:Sedhaecsequunturillarumuiminmateria.Bene.ubiergomateriaillacrassa,quaemaximesicafficipoteratsublataest,nonnecesseestinextractisquaereresecundas,sedinrecrementis.SinautemetiamChymica,nonsuntplaneimmateriata,seruatacrasialiquatenus,seruatumeritetiamconsequenscrasininsuamateria.Ethocprobatexperientia.Chymicienimaquasfaciuntdestillando,utexplantagine,rosis,quernisfrondibus,gallarecente,uiriditormentilla,serpentaria,lorbis,mespilis,flore&corticemalorumpunicorum&c.inquibusastrictio&sensu&effectuanimaduertitur,quanquamdilutioriuxtaususcommoditatem.Inextractis,succis&solutis,similibusquemagisteriis&essentiis(utanimaplumbi,ferri,Chalcanthi,aluminis&c.)tantoestastrictiomaior,quantoipsasuntcorpulentiora.Necrespicimushicsempereamcorpulentiam,quamrusticiagnoscunt;sedfixitatemChymicam,quaepotestesseetiaminmateriaipsoaspectutenui&liquida;utinglutinosis,idquodnotumestuelmechanicis,quisubtilissimisliquoribusglutinantpapyrum,gemmas,ligna&similia,quodnonestsineastrictionequalemMediciuulgoquoquerequiruntinEmplastriscontraHernias&alia.UidedehisetiamQuercetanumquiabundesatisfecitCensoriinhocargumento.HincParacelsuspersuasitsibiseastringentesuomedicamineposseuesicaslacerasglutinare.Omissisessentiis,magisteriacontemplare.Inueniesmagnamuimastringentium,&licettibicrocummartiseiusqueliquotemexplorare,cetanumquiquamuisCensornegetprosuaruditate,autpotiustergiuersationeremChymicamesse,quaetotiesinomniumChymicorum,quidemetallistractant,inculcaturlibellis.SinonplacetMartis,experireUenerisexaerugine:Etsolutumcupri,Chalcanthi,aluminissimiliumquemultorum,nequiddelacteuirgineouelaureodicam,experire.SedinretantaelucispudoresaltemsuodiscatCensor,tamfutilem&temerariamCensuramexpungere,&suaescholaehonoremrestituere.Habemusautemetiamcoeterarumuirtutumsecundarumexemplacopiosa,utsicsimulsecundumargumentuminfumumabeat,appareatquehorribilemendaciumCensoris,quaeaccusatAlchymiamdefectus.SuntinChymiatenuia;suntcrassa:lubrica,arida,dura,mellia&coeteraedifferentiae,eaequeprimisqualitatibusinmateriaeffectaeiuxtaArist.2.deortucap.2.&in4.meteor.2.deGen.anim.1.Sensutactushocdocebimus,sinonuultuerbiscredereAristarchusnoster.SalesSpiritus.Sed&conuincimuseumpropriisassertionibus.Salesnobistribuit.Hisinestsatesuisexiccandipartim,partimastringendi,&attenuandiconsumendique:Nitrumetiamrefrigerat,utpoteexpartibusdiuersiscompositu.TribuitChymicisspiritussubtilissimos,&penetrantes.HabentergoChymici,quoattenuent&obstructionesexpediant.Datspiritumuini,quoministranteexomniSpiritus.mistopenetrabiliextrahimuscumsuccisspiritus:Etsicfacultatesmedicasquascunqueobtinemus.Pag115.discursorhitscribit,uelnugaturpotius:"Elyxiriauestra,tincturae,magisteria,essentiae,olea&quaecunqueostenditisproformis&essentiis,suntmateriacaloretenuatainistasformastransmutata."Quanquamdeignotisquiddicat,nesciat,tamensiresnostraesuntmateriae,noneruntsineproprietatibusmaterialibus:siattenuate,tenuestumqualitate,tumoperatione.Nostradicebatpurgareproritando.Quaidefficiuntuirtute?Annonexnaturapatientiumstatuideuiagentiumpotest?Spiritusnostrosuultesseigneos,quiserososhumoreseliciant.Calidiergosunt&subtiles(prouthocnomenaccipituraChymicis)seupenetrantes&simulresolutoriicrassitierumeffectuignemrepraesentantes.ExGalenodocuit,calidumattrahere:frigidumrepellere&astringere.NondesuntergoChymicisetiamattractoria,atqueadeoomniumfacultatumpotentiae,utmirumsit,quafronteausussitscribereGensor,spiritusnostrosigneosserososhumorestollere&tenues:crassosautemobstruentesquenonitem.Contrariumexperientiadocetquotidieinasthmaticis,hemiplecticis,somniculosis&similibus,sed&forisimpositispiritusChymicidiscutiuntpotenter.ConsulataquasfortesCensor;&dextreadhibeat,miraculauidebit.Demedicinisexpraeparatohydrargyroquisuelbalneatorest,quinsciat,quantamcrassiphlegmatiscolluuiemeuacuet,&quantaesitfelicitatisintumoribusinGallico,uermibus&c.Exantimonioaquasparamusoculares,uti&exlapidecalaminari,&saleammonio,&atramentoalbosimilibusqueadungues,suffusiones&aliamaladiscutiendadexterrimassiquiseisutaturprudenter.Sednonestinsolemferendumlumen.ConfunditurCensorabomnibuschirurgis,quisciunt,quantumpossintchymicainuulneribus,tumoribus,ulceribus,fracturis,luxationibus&aliisexternis,quaesanarinonpossuntsinefacultatibus&qualitatibussecundis.QualitatesmaterialesChymicidicunturabhorrere.Concessitautemideminchirurgiaperquamutilemoperamnauarechymica.QuinamsintilliChymici,quiabhorreantqualitatesmateriales,explicatedebuitscribere,necitacommuniaccusationereosfacereomnes.Paracelsicinonnullinouirepudiantquidemmaterialesqualitates,sedhoschymicorumhonorenondignamur.Aliisolertioresnontamqualitatesreiiciunt,quamGalenicorumdeiisdogmata.Sedsiuerisunt,priusintelligendisunt,quamaccusandi.Aliicomparateloquuntur,&tantosublimiusorgriintesinantessentias,quantodeprimuntmaterialiamagis.Nonnullihasuires,quasGalenicimateriisasscribunt,attribuuntessentiisipsis.Itaquenonre,sedexplicationereidissentiunt.NosbellumnolumusinferreGalenoobremleuiculam.HocsaltemCensornobisdilucideexponat,sintnequalitatessecundaeAristotelis,eaedemcumGalenicisfacultatibusastrictiuis,mollitiuis,attenuatiuis,discussoriis&aliisutidesignanturapudMedicosinmateriismedicinarum:Etnumputetexmateriasoladependereuim,Emplasticam,anodynam,narcoticamrarefacientem,mollientem,attenuantem,ablumentem,atrahentem,resoluentem,astringentem,sarcoticam,agglutinantem,detergentem,uesicantem,Cathereticam,cepticam&huiusmodialias.Hincnosfacileexpediemus&ueroschymicoscumGalenoconciliabimus,distinctioneduntaxatuocisMateria.Tertiaequalitates.Detertiis.Contraqualitatesoccultasargumentaprolata,nihilaliudhabent,quammendacia,quaerefutanturperpetuapraxi:purgatioestatertiisuiribus.ExtractumRhabarbari,sennae&aliorum,itemhydrargyruschymicequoquepreparatuspurgant,idquecommuniconstatexperientia,&testimonioseculorum.Quaeergouirulentiaestaccusarechymicosdestructarumuirtutumformalium&occultarum?Mesuedicebat,chymicosmanifestareocculta,&inapertumlatitantesuirestrahere.Meliorhiclongeesttestisquiaueracior.Deindesinutritio,&confortatiopersefittotanatura:Chymiciueronutrientiaparantplurima,plurimaqueconfortantia,utisuntuina&elixyriapraestantissimaexcarnibusGallinarum,caponum,perdicum,similagine,&omninomultisuttestaturdescriptioAlchymiae,falsumest,eosdestruerefacultatestotiusnaturae.Censorseipsumquoqueconfundit,dumuultChymicosproritarenaturammoreuenenorum.Athaectotisnaturis,uti&alexipharmacaagerecreduntur.NecdesuntChymiaetiamuerauenena&alexiteria,utinecGalenicis.Opiiextractum&Datulae,chyosciamisimiliumque,quianarcosinsimilemstuporiafrigorehabent,frigidacensentur;sedfrigusidnomine&effectusimiliestfrigus;aliasproprietasnaturaetotius,&crasissoboles.Comprobatautemususrerummagister,narcosinillamlongeeuidentioremesseinChymicaessentia,quaminintegro.RidemusergoCensorempraeferentemintegrorumoccultasuireselaboratorumpotestati,cumconstetintegraimpedimentisirretitasaepeadeffectumlaudabilemperuenirenonposse.Iamfacileestinuerteretotumargumentumscholae,denoxa&incommoditatechymicorum.Contrariumenimestdemonstratum,atqueitaabsoluimustertiumillumcontraAlchymiamsyllogismummagnoopere&conatuinstitutumfrustra,quitamenuideturlaudandusutPhaethon,quimagnisausisexcidit,sicut&Icarus.SillogismusquartuscontraAlchymiam."Quaearsprincipiahabetfalsa,&dogmatapraetia,finemqueincertum,eaestuana:DeprincipiisAlchymiae.Pag.3.intitulo.Alchymiaprincipiahabetfalsa,dogmataquepraua&incertumfinem:Alchymiaergoestuana."MinoremRiolanusconaturprobarepertotumlibellum,quembreuemdiscursumapppellauit,persuasumqueconfidenterhabuit,seAlchymiaeprincipiafunditusdiruere,&artisuanitatemdemonstrate,cuiuspromissipersuasionisquesuefidemnisiliberet,&inuictisargumentisdemonstrauerit,pyrotechniamChymicorumnihilesse,quaminanisphantasiaefigmentum,uulthaberiauscor&Medicorumomniuminscientissimus.SponsioRiolanisedcuiusuictoreritproculdubioQuercecanusexplicatus.Mirahaecconfidentiaest,satiseuetemeraria:sedmagismirum,curmusassuas,&medicumhonoremscientiamqueinsponsionemlocopignorisdeferatcumalioquinnonnisiperaccidensautsubalterne,siquidemartesitasehabent,alienusartifexalienaeartisprincipiapossitattingere,nequepersegeometramedicinaeautmusicaeeuerteredocumenta.Sedhumanumestargumentantemaudire,Riolanepergeprimorumprincipiorumistiusartisuanitatemdeclatare.Pag120.Italoquituripse.Initioexplicatur,principiisignificatio.Estenimueltheoremascientiaealicuius,uelartisutphysice,uelprimordiumrerumconstitutiuum,cuiusmodidicunturesseillaAristotelis,exquibusomnemremnaturalemconficit,nempemateria&forma,quibusadditurprincipiummaleficumseuoccasionatumpriuatio.MaximalaborisparsconsumiturinChymicistribus,sale,sulphure&mercurioconfutandis.Sparsimnonnihiletiamdeaxiomatibus&decretischymicisattingitur,&quidemhocthema:"Omnecorpusnaturaleconstatexsale,sulphure,&mercurio";primum(caelo&elementisneutiquamexceptis)diligenterstudiosequeoppugnatur.Colliganturrationes."I.SecussehabentprincipiatriaAristotels,&Chymicae.Illaenimsuntuera;haecfalsa.Ii.Necincoelonecelementis,necelementaribussuntistatria.Quodincoelononsint:facileprobatur;quiaforetgenerabile&corruptibile;nonessetsimplicissimum:Nonessetcaussasimpliciter,undemotus&gubernatioinferiorum.Siincoeloessent,actiuaquadamessent&formalia.Namcoelumagensesse,undeuis&caloromnibusperipatusprobatetc.Elementauerosuntmateriapatiens,quamsolcalorissuiministerioinformat.Itemsiincoeloforentistatria,indedefluerentadefficiendaelementaria,quodestimpossibile.Diminuereturenimcoelumetc.Iii.Apageformas&spiritalesessentias,formalia&actiuaprincipia.Mecurium,salem,sulphursuntdelirantiumfigmenta,nonphilosophorum.Iiii.Frustraquaeritis,quodnonest.Pag.93.disc.breue.Uestrascientiaestuana,quiaperquiritinsinumateriaeessentiasdelitescentes,quaephysicorumomniumsententianullaesunt:Pag.124.Alioquinresessent,priusquamfierent:Itemnaturageneraretexduobusactibus:nonexpotentia&actu.Pag.95.disc.U.QuiistaChymiae,fundamenta,ponunt,diruuntomniaartisphysicaeprincipia.Utdeigni,quemAristotelesessecomprobanit,ipsiueronegantetc.Pag.99.disc.&105.Ui.Dissentiuntipsidesuisprincipiis,aliquandosalemanimamaliquandocorpusappellantes&aliamonstrosarumcontradictionumportentaarchitectantes.120,122.Uii.Naturanondissoluitmixtainistatriaprincipia:Pag.105.br.Nonreperiunturincoemetriissal,sulphur,&mercuriusseuargentumuiuum.Ergonaturaexeismixtaconstituit.Uiii.disc,&105.Quaeproprincipiisostenduntursuntmateriaelementaris,capaxomniumformarum,ignitransmutatainresistasquasquouoluntnominenuncupant:116.naturaeueroascribuntfalso.Iddeclaraturhumoribus,quosuariosfacitnaturaantimoniiuitroconturbata.Pag.102.disc.&47.Itembilecoloribusuariisspectanda.Ix.Temerariaestprincipiorumistorumfabrica,quiaseparatanonretinenteamuim&proprietatem,quamhabebantconiuncta,documentomagnetis,cuiusdiuisaepartesnontrahuntferrum:apol,proHipp.Itemsecretioneistaprincipiorumspolianturmixtasuaformanaturali,Ui&proprietate:Pag.136.IgniartificialiessentiaeChymicaenouasuiresacquirunt.X.Sisecernerenturprincipia,fuissentinmistisactu.Atnonsunt.mutatisEnsinnonEns.Nonergosecernuntur,&perconsequensfalsaesteorumexistentianaturalis.Xi.Falsaestcollectio.Nosresoluimusomniainhaectria.Pag.116.117.Ergonaturaexeiscomponitomnia:illustratursimili.Sicutenimnonsequitur:Naturaconuertitpaneminsanguinem:br.dis.&64.apol.Hip.Ergofecitpanemexsanguine:itanecsequiturarsuertitmateriasinistatria:Ergofecitexillisnatura,IgnoratioEntismetaphysiciquodprimumdiuiditurinEnsactu&Enspotentia,hasturbasexcitauit.UidePa.137.disc.&64.Item:Sispiritusuininonfuitinuino,nequeprincipiafueruntinmistisillenonfuit.Ergoetc.Minorprobatur,quiaaquauitaenihilestaliud,quammateriauiniinuaporesresoluta&coagulata,idemquefitincaeterisspiritibus.apol.Hip.Pag.118.disc.ExplicaturillaresolutioexAristot.4.Meteor.Xii.Nequeinelementissuntillaprincipia,nequeinmixtis.UidePag63.apol.Hippag.Illudprobatursimplicitate&conuersioneelementorumsimplici:hocsimilariumnaturahomogenea:ItemsiinElementisessentistaprincipia,nontantumtransmutarenturmutuo,uerumetiamfacileessetexparuasaliscopiafaceremagnam,sicutexaquafitaerdecuplaproportione.125.dis.Xiii.Futiliasunt,quaeexillisprincipiisinmedendoextruunturparadoxa.Pa.142.disc.Uide&Pag.Nequeenimsalsale,necsulphursulphure,mercuriusmercuriocurantur,nequeexillisexistuntmorbi.Xiu.136,disc.Ubinaturaliapraeferuntur.Adsensumnonpossuntinrebusmonstrari.Xu.Ineptasuntistaprincipiaadconstitutionemcorporum.Nequeenimsalestconcretioniscausa.Athacsublata,nonsublatacoalescentcorpora.Sunt&ineptaadfacultates.Xui.Siessentconstitutiua,corporumetiamanimatorumforent.Athocnonsunt.Probatur:quianutrirenturiisdem,quodestfalsum.artificialibus,quiaalbumenutiliusesmercurioexeofactoetc.Exemplumlactisirridetur,ut&anteoui.Xuii.Sisalnonestprincipiumnecreliqua.(Namsinesalenoncoeuntincorpus)sedillenonest.Nequeergoreliqua.Minorprobaturpag.164.disc.Siessetprincipiumrerumnaturalium,eonutriremur,utpoteexeoconstantes(Nutrimuriisdem,exquibusconstamus)Item:principiumdebetesseanalogumsuoprincipiato,&constituensconstituto.Salitanonest.Nequeenimestanaloguscalidoinnato&humidoprimigenio,quiailleintemperatus,haectemperata.Itaquenecseruaripossuntsale.Pa.129.desc.Pa.133.disc.SalesChymicosesseimmoderatos,comprobatureorumpyrotechnia,quiainomnibusadustismanentignisreliquiae:SalesChymicifiuntexterrena,planequesiccissimamateria&c.Xuiii.Pag.65.apol.Hippoc.Expanesanguis;Elementa,&exhismetalla&alia,itautomniasintinomnibusproconditionemateriaeprimae;quasdeliciasdoctrinaeperipateticaepraestatdedicisse,quamtartareisprincipiistamstudiosefauere.Cumitaqueconclusionesnonpossintesseueraetamfalsisprincipiis,necpermanereaedificiumfundamentiscaducisimpositum,corruatfalsaquesitAlchymianecesseest.Xix.Pag.66.&67.Principiaistanonsuntnaturae,necgenerationis,sedcompositionis.apol.Hip.Naturaenimsolagenerat.Componitarsexduobusactuexistentibus.Naturaexpotentiaeinactummutationegignit,quiaperalterationesmultasfacit,utmateriaidsitactu,quodessepoterat.Chymiciextribusactuprincipiisconstituuntomnia.Compositionisergo&nongenerationisassignantprincipia.Xx.Siartesecernipossuntprincipiagenerationis,concretionenatasunt,nonmistione.Apposita&confusasepararipossuntmistanonpossunt,nisianaturaipsa.AutergoquaeponuntChymiciprincipia,suntfalsa&temereconficta,autmixtanonsuntmixtasedconcreta,&cramata.Xxi.Pag.62.apol.Hippoc.Aristotelesdemonstratprincipiadebereesseprima.Chymicanonsuntprima:Nonergoprincipia,nisifalsa.Xxii.Principianonapparentsensu,sedrationecognoscunzur.Chymicasentiunturnontantum,sed&suntmixta:UtpotequaeexquatuorElementisconstant,&inearesoluuntur.Xxiii.Chymicaeprincipiafiuntexmutuisquodestanaturaprincipiorumalienissimum.Nonergosuntprincipiauera.Antecedenspatet,quiaexsalefitsulphur,exsulphurespiritus.Xxiu.Sal,sulphur&mercuriusnonpossuntmiscerimutuaactione&passione,quiasimiliasunt,&noncontraria,cumsiutsubstantiae:Pag.62.&61,apol.substantiaeautemsubstantiisnonaduersantur.Hip.Nonergenisifalsasuntprincipia.Tamabsurdahaecsuntprincipia,utnibilabsurdius.DogmataprauaAlchymia.Itadeprimaassumtiparte.2.Alchymiamhaberedogmatapraua,primumpatuitabsurditateprincipiorum,exquibusconclusionesnonpossuntesseuerae,utXuiii.argumentodictumest.Undesequitur,cumarsconstituaturexprincipiis,&conclusionibusseuscientia,quaefalsorumperseestnulla;Alchymiamfalsacontinereaxiomachymiata.Deindeabsurdumdogmaest,formasPhysicasseparariamateriaposse:Falsumestsecerniexmistisid,quoddestructionenascitur:Monstrosumdogmahabetdequalitatibuselementaribus:&dehumoribusquatuor,quasieosexmateriasecerneretnatura,&nonefficeretgenerando.DePhilosophiastultesentiuntChymici,quasisitlapidiscaeterametallainaurumtransmutantisinuentio,uelmedicamentorumChymicapraeparatio,quomodosufflonesbonarumartiumplaneignari,Philosophititulopassiminsolescunt.Pag.6.Anatarueti.Pag.22.antiturqueti.PhisiologiamChymicihabentaliamabHippocratica&Aristotelica:Inpraefationediscursus.ItemnouaepraeparationispratextuseinsinuantnouaeMedicinaeAutores,nouapathologia,&therapeutica,inquacuratiopersimilia,etc.Tandem,incertumfinemhabereAlchymiam,saepedicitur,quianonfaciat,quodnatura&quoduisexquouismutando,utplacuerit,nominethocillud,nonutdeterminateproditsedutfortuitoincertoque.Huicargumentosuccurruntalia;utquodChymicinonsintMedici,quiaMedicussitseruatornaturae,Chymicusdestructor.UulcanusChymicusdestructornaturaeest.Pag.64.contraTurquetum.EtPag.147.disc.Alchymiaestsimilismeretrici:Estsuccenturiatamagiae:inantiturqueto:nunquameritStudiosusAlchymiae,quibonusfueritMetaphysicus,etc.Responsionesadobiecta."MiramurRiolanumdoctissimumillumuiruminhaccontentionetamconfuse&temereuersari,necdistinguereartisueritatemabadhaerentibusParacelsitarumopinionibusdeliris,necdiscrimenfacereinterAlchymiam,&professionemParacelsicorum,quicertenolunttantumChymiciesse,sedomninoPhilosophi&Medicisingulares.Inhocstudiosuocumprodigiosahabeantparadoxa,eaqueplaerumqueminimeChymica,quaeiniuriaestomniacumulatiminuituperium&damnationemAlchymiaeconuerteret?QuidadPhysicamattinet,sideliretinsuisGeometra?QuidadArithmeticam,siinsaniatMedicus?Sed&curdamnemmeteorologiam,siquismalesanusperperamstatuatdeCometis?NumideoabiiciendaMedicinaest,quiainnumerabilessuntdedogmatibuseiusopiniones&aliussicexplicatpurgationes,aliusaliter?Nonsunttantiopiniones,uttotamdeElementisdoctrinamconculcemus,&stoechiologianinexiliummittamus.DicetRiolanus,secontraQuercetanumdisputare,&eamAlchymiamoppugnasse,quamprofiteturipse.Imoinquam,quamtueiaffingis.NamQuercetanusinsuaAlchymiahabetrespraeclatas.InMedicina&PhysicasequiturParacelsum&Seuerinum;&fortassenontamredissentitabHippoc.&Aristot.quamallegoriis,enunciansdogmataexplicansqueChymicorumuocabulis,&phrasibus:quodsiest,nonestodioautaccusationemolestandus,sedsuostudiorelinquendus.Itauerosuntillaeallegoriaesequendae,utueritatemHippocraticam,&Peripateticam,consuetumquedocendimodumnonpessundemus.Etquaeinhacliteproposuit,potiussuntPhysica&Medica,quamChymica.CurergononsimilimodocontendisPhysicam&MedicinamesseexDoctorumscholisprofligandam,&exhominummemoriatollendam?TuteexprofessoarmastiinAlchymiam.Hancuoluistituisargumentispetere.Medicinaenomen&Physicaeuixattingis,nisicumdetuostudioloqueris,&semelatqueiterumdicisChymicoshaberephysiologiam&pathologiamfalsam;inquotamendeciperis.NonenimChymicihabent,sedilli,quisePhilosophos&MedicosinfactioneParacelsiappellant.FacilepoteratinlocumAlchymiaesubstituiuoxParacelsia,uelpseudochymiatria;seruatumqueessethonestaeartisuumdecus&ornamentum.Sedcumsecusfactumsit,&pollutaAlchymiaconatuisto,imo&implicata:detergendalabesest,&artisdignitasutilitasqueasserenda.Respondeturitaqueadassumtumsyllogismi,falsumesse;&prosyllogismospartimmendaces,partiminiustos&elenchiexpertes,idquodpaucisdemonstrabimus.PrimaratioexcomparationecumprincipiisAristotelis,inanisest.FingeAristotelicaillaesseuera,tamennonnecesseest,aliaessefalsa:autsifalsa,nonarguiturfalsitasillorumueritate.AlioquincumRiolanusipsehabeatprincipia&elementaHippocraticaquatuor:habeatduoomniummineralium,aquam&terram,uelexhalationem&uaporem;haecquoquefalsaforent,quiaillauera.Sedquissitadeosimplex,utpersuaderesibipossit,ueraesseprincipiarerumnaturaliumtriaAristotelica,cumtertiumappelleturmaleficum&occasionatum:caeteraduonullomodopersesintsensibilia:Suntautemfortasse,utAristotelesipsepronunciatin3.decoelo,tex.6i.Sensibiliumprincipiasensibilia;sempiternorumsempiterna,corruptibiliumcotruptibilia?Sisuntprincipiarerumsensibilium,monstraridebentsensibus.Chymicatriaadeoluculenteostendunturspeciesalis,liquoris,&oleisiuemagisteriorum,siueessentiarumelaboratarumtitulo,utinsensatumesseoporteat,quisquiseanonpercipitsensibus.Sed&quotsuntcontentionesdeprincipiis?Quamincertae?Ramusaliquisinarenamdeducenduserat.SedquidRamumdico?OpponanturAristotelesAristoteli,peripateticiperipateticisinexplicabilesdeprincipiisperplexitatesaudientur.InI.deortu,c.1.scribitur:Quapropterprimumquidempotentiacorpussensibileprincipiumest:Secundumautemcontrarietates,caliditas&frigiditas:tertiumiamignis&aqua,Haecaliassuntsubstantiaemateria,forma,&totumexillis,iamactusensibile.SedquisadeositpuerinPhysicis,quinfacilioperanegarepossit,corpusesseprincipium:adhucfacilius,contrarietates,cumhocfierinonpossit,nisiconfundanturpraedicamentaduo&substantiaedicanturinperipatocontrariae,quodnonplacetCensori,quitamenexquisquiliissuorumsubselliorumnobisnescioquasqualitatessubstantialespedibusstudiosorumsatisconculcatas&contaminataspromit?Ubiiamtertiumpriuatio?Intotumsensibileestmutatum.EnconstantiamAristotelicorumprincipiorum,quaeinMetaphysica,seuDialecticapotioremhabentlocum,quamindoctrinarerumnaturalium.Reueraenimsuntphantasmataquaedamspeculatorum,autnotionesrationalesgeneralissimae.NosrelinquimusAristoteliprincipiasua,siueuerasint,siuefalsa,&deChymicorumnostrorumueritatenihildubitantes,nonerubescimus,eauelpublicitusinomniumoculisproponere.RatiosecundamendaciisParacelsioppositaestduabuspartibus.Nequeenimuerumest,quodincoelo&elementissintsal,sulphur&mercurius,nisiquisuirtute&quadampanspermiauelitinesse,idquodCensorinoudebetdisplicere,quiexcoelouimgenerantemdeducit,&materiatenusomniainomnibusessedocet.Idempag.71.principiamineraliumnonplanesimpliciaponit.ItaChymicinonabsolute,&omnino,uelomniexplicandimodotriahabentprincipia,sedinsuaarte,&elaboratione.Habentiidemetiamelementaquatuor.Itaquesentiri&mistumesse,nonobstatprincipiiappellationi,nisiforte&Hippocratishumores,quisuntprincipiacorporishumani,&posteamedicinaeGalenicae,sintressimplicissimae,simpliciterqueprimae.Nostraprincipiasuntinelementaribus.Suntergo.TertiaratioestfigmentumdeliriCensoris,nonPhilosophi.Nota,quodaliquiChymiciuocentprincipianonmagisteriaillaresolutioniscompositi,sedessentiaselaboratissimasexillis,quetamendiuersitasintereosnonfacitbellumimplacabile.1.Formalesessentiasnonappellamusprincipiaprimum,sedelaboratissimasspecies,quaeincomparationecumcrassis,dicunturformaequaedamesse,&spiritus:Etidemsentiunt,quiproprincipiismagisteriisumuntessentialesformales.Delirat,qui,quodcomparatedictumsumptumqueeratiuxtamoremdisciplinae,absoluteacceptumputat,&hacsuaopinioneuesanaarbitraturconfutarirectealterum.Itaque&Paracelsitas,quiprosuapertinaciaidperguntdecernere&dicere,eidemstultitiaeobnoxiosessenoncunctamurpronunciare.Nequeeniminhuncusumprincipiaexmistiselicueruntueteres,necquihocnomenrebusChymicistribueruntprimi,hancdeeisopinionemhabuerunt,quamposteaexcogitauitParacelsus,propagauitautemSeuerinus,Dornaeus&alii,RatioquartasomniumestCensoris.Nemoquaeritid,quodnonest,nisimentecaptus.Atquodinrebusmistisquaerunt,inueniuntqueChymici,adeoesteuidenter,utetiamsensibuspateat,&inususmedicosaliosqueconuertipossit.QuiergosuntilliomnesPhysici,quisentiuntprincipiaChymicoruminsinumateriaemistorumdelitescentia,essenulla?cumpharmacopaeusexsemineamygdaliexprimitoleum&liquorem,exhocseparataquosum,exreliquiisueroconcrematissalemproducit,anfacitid,quodnonest?Anelicitid,quodnihileratinmateriaoccultatum?Imomanifestatoccultanaturae,atqueitasapientibusmereturaccenseri,iuxtaMesuen,Bulcasin,Rhasin&alios.QuiniddicasdeprincipiisAristotelis,quorumpriuatioubiest?Ubiestformaprima&materia?Ubihecerantantecompositionem?Quoceduntpostresolutionem?HancCensoragnoscitpag.62.apol.Hipp.ubiprincipiadefinitea,exquibusprimumfiuntres,&inquaepostremoresoluuntur:Assumimus:"InAristotelicaresnonresoluunturpostremo:Nonsuntergoprincipia:Itemsiresolutionesuntultima,debueruntfuisseprimacompositione&seorsimsubsistentiacoiisse:Atubisuntquaesoista?Inphansasiahominumsomniantium."Omnesdicuntelementacorrumpiinmutua:Atelementumelementiprincipiumnonest.Mistauerodesinereinelementaaiunt.Ubiprincipia?Adformam:"SiessentiaeillaeChymicae,quaeuocanturprincipia,essentaliquid;resessent,priusquamfierent.Athocabsurdum.Etilludergo."Hocpag.63.apol.Hip.etiamsicenunciatur."PrincipiaPhysicanontantummixtorum,sedetiamelementorumdebentessecommunia:alioquinnonessentprima,&communissima:Dareturinnaturaaliquodcorpus,quodistumprincipiisnonconstaret.Atquinemoprudensdixeritsingulaelementaconstaresale,sulphure&mercurio.Essetenimeffectussimplicior&naturapriorsuacausa.Itaquenonsuntrerumnaturaliumprincipia."ApparetconfundiChymiamcumPhysica,&Censoreminneutrascienteruersari.Inprioresyllogismomaiorconsequentiamnecessariamhabetnullam.Nequeenimnecesseest,sesamumesse,antequamfactumsit,siexeofitoleum,sal,&liquor,exquibusinmateriareliqua,quamelementarem,&sinummateriaeuocant,essentiaminterioremconstituitnaturanoncomponendo,utsomniatCensor,sedconcoquendo,maturando&alterumexalteroiuxtadispositionempartiummateriaeproducendo.Minornonestabsurda,sidicasremessequodammodoantequamfiat.Estenimpotentia.Fiatpomuminarbore.Dicopotentiaesseipsum,antequamfiat.Sunt&principia,quaeposteaChymicuselicitnatura&perfecta,potentia:Utpoteseminoproducta,&propagata.Talisenimestposteanaturageniti,qualiseratgenerantis,&qualispersemencommunicatur.Sicalioquoquemodoingenerationenaturalipersemenreserat,antequamfieret;sinonnumero,atspecie&semine:Naturaliterenimid,exquogignituraliquid,estaliudquoddamactu,licetrespectusuccedentisappelleturnonens,nisiuelisexnihilogigni,quodnecesseesteuenireprincipiisAristotelicis,quaenonsunt,nisirationisentia,hocestcausarumessentialiumideae,insensuueroplanenihil.Undeconsequensest,nihilsensibileposseexeisgigni.SedidemconnexumbellepotestopponietiamHippocraticisprincipiis.SienimessentaliquidquatuorillaprimaHippocratis,resessent,antequamfierent.Sedhocestabsurdum.Nihilsuntergo:Etsicbelleconstabitmedicina,cuiusprincipiasuntnihil.ElleborumpotiusCensori.Secundaratiocomprehenditurtaliconnexo."SiprincipiaPhysicanonessentelementorum&mistorum(imoetiamcoeli)nonessentomniumprima&communissima."Assumeconsequensaffirmate,&concludeturantecedensaffirmate.NosexillalatissimacommunitatepossumusconcludereMetaphysicapotiusesse,quamPhysica.Aliassisuntrerumsensibilium,quasAristotelesabomniaeternitatecontinuat,uixpersuaseris,principiaesse.Nunquamenimpotueruntsuocongressuconstituisseresortasquiasemperfueruntuna.Sedillamittimusconcedesaneconnexum.Quidtumpostea?NosprincipiaquaerimusChymica,nonPhysicaistaGeneralia,&commentitia;nequetamennegamusesseresnaturales.Oriunturenim&suntinnatura.Perge:"SiprincipiaPhysicanonessentelementorum,&mistorum,dareturinnaturacorpus,quodistisnonconstaret:Dears.tex.6.1.idquodabsurdum."Quicquidtibiuideatur,Aristotelidicendumest,quodnamergositilludcorpusquodinnaturaortuum&meteorologicisconsiderat,seorsimacontrarietatibus.Meteorc.3.Quodsubeaquaesursumestlationecorpus,uelutmateriaquadamexistens,etc.2.Sinondatur,curfingitur?AnnostrisfigmentisindigetPhysica?Quaerationefingunturcausae,materia&forma,suntetiaminPoetarum&Aesopifabulis.Currequirisexistenscorpus,quodsinecorporisforma,necestnecfingipoestlationetest:FinguntChaosmultisineforma.DabitOuidius,autHesiodus,sinonalii.Sedinhocnonest,utcoepus,uelutperdamusuerba."Siquisdiceretelementasingulaconstaresale,sulphure&mercurio,isaffectumfaceretsimpliciorem,&prioremsuacausa."Hemsapientiam.Quidsiresponderetsimulesse?Nam&fieri&factumesseinhissuntsimul,sicutmundiprimordiumsimulfiebat&erat:Depart.Ii2.Aristotelesquoquealicubi&similiaria&dissimiliariasimulfierinarrat,quanquamhaecexillisexistant.deGen.an.2.Agens&patienssimulessedicit,licetraeGentionepriusagens.Elementaueroessesimplicioraillisprincipiis,fortassenondabuntParacelsici,cumquibusuide,utsatissolerterdisputes.Nequeenimconcedentsalem,sulphiur&mercuriumessereseas,quastutibifingis,neceodemmodoponentinelementis,quoinmistis.UerumhaeclisnonestChymicorum.Conclusio,nonesseprincipiarerumnaturalium,pollutaquidemestfumoillocrassoprincipiorummetaphysicorumperipati,sedquiaadChymicosnonspectat,nonputanthiseoffensos;&Censoriremittunterimennonobseruatidiscriminis,hocestconfusionis.Quintaratioinscitiae&boeoticiingeniiestrudimentum.PonanturillafundamentaChymiae,numideonecesseestcollabidogmataPhysica?QuasiuerocorruereMusicamoporteat,siquiddeliretMedicus.ChymicaChymicisoppone,autdocesubalternaesseastringiquemutuislegib.Sed&poneAristotelicaeopinionisdecretacollabi,numPhysicesimpliciter?terramPhysicamnoshabemusinmonumentissacrarumliterarum,quibusmultaAristotelissomniaconficiuntur:Atnonphysica.UerumdicCensor,quisestquieiusmodifundamentaChymiaesubstruit?Paracelsicinonalchymie,sedphysicae&medicinaesupponunt.principiorumdoctrinaestexiguaparticula.&nonfundamentumAlch.Grandeenunciatumest,Omniaartisphysicaeprincipiadirui.Sisuntillatriamateriascilicetforma&priuatio,quidtum?Exnonenteadsensum,nonfitenssensibile.Quodnonest,nisirationisfigmento,nonpotestinartesensiliumtantopere,nocere,etiamsinegetur.SinautemaxiomataPhysicasuntillaprincipia,falsumdicis.Namlocumessesubiectumlocatorum,nonsubruitur.Sedignisnegatiotefatigat.Facergo,utuideamusillumtuumignemelementarem.Demeteoricoscimusmulta.Elementaremaliumnonnouimus,nisispiritumcalidumsiccum,eumquenontammateriammistorum,quamagentemcausam,quae&tibiipsiestexterna.Aristoteles,quodcomprobauitunoinloco,idinalteroueldestruxit,ueldubiumfecit.Apagecumististuisuesaniis.SextaratioChymicosnonattingit;sedmordetParacelsiaruminconstantiam,eamquenoninChymia,sedinPhysica.Septimainscitiaest,nonargumentum.Soluitnaturainelementa&principia,soluitChymicusnaturaeobseruator&sectator.Uinsincaemeteriis?Uidistinealiquandoibiignesfatuos?Sulphurinflammatumhosesseputa.Nondicamiamdesepulchrisperquorumsaxaquoquepenetrauitresolutorumcadauerumpinguedo.Salemrequiris:Tuneadeoimperitusrerumes,utnesciasexterracaemeteriorumexcoquihalonitrum?Hocconstatsale,spiritufrigido,&halituinflammatili.Liquorem,quimercuriocomparatur,nonnegabisadesse,quandocogitabisputrefactioneetiamhuncexire.Sedquidtumisetuelhiscis?Aristotelisputredo,&generatioinputredine,&principiadenonquolibetinquoduisabeunteetc.teconficiunt.Interimnonnegamusetiamelementaexsolutioneprodire.SedutAristotelesaiebat,nonsoluituttotuminelementa:Etquiacorruptiouniusestgeneratioalterius:nihilautemfitextoto,itemcorruptioautaliudfacit,autmateriam:Chymicituamignorantiamridentpotius,quamconfutant.Eademinuasisartispossunteuenire,quaeinuasisnature.AnnonputasChymicosprosepulchrisutiollissuis?Inhisquodfit,idemcensendumestfieriinnatura,quanquamhicdefundanturuagenturquefacta,ibiconseruentur.Inolliscumresputressunt,quaesoteiubetibidicerepharmacopoeorumfamulos,quidfiat.Interimnosinduodiuidemussoluta,&fecesseparabimusasubtiliessentia,hancqueposteainsuaprincipiadistribuenus.Uiolentamutationehocfieridices.Noninquam,sedblandofimo,autbalneo.Regeres,istaseparataadhucessecomposita.Quidtuminquam?Nonsoluunturinaliaeodemopereputredinis.Ideoanobisproprincipiishabentur.Deuiolentacorruptionealiasdictumest.OmninoquicquidDeuscomposuit,tunonsoluesfacile,adeoutetiamterrailsa,inquamhominiscorpusabittandemnonsitsimplex.IrridetCensorhistoriamQuercetanideurticisexlixiuiocinerumeiusdemplantaeconglaciato.Sisaperet&experientiamrerumhaberet,ploraretsuumrisum.QuidelacuIslebiensi&metalloobseruationesediderunt,deplantis&bestiismineralibusinlapidefissili&renibusterraemiranarrant,quae&nosquadamtenusuidimus.Dicereistasfigurasexcolaminecalcinatarumibitaliumrerum(calorenimsubterraneusibideprehenditur)autseminiiearumessenihilhabetabsurdi,quanquam&aliaerationessuppetant.Octauaratioeststulta.Quidquaesoestmateriaelementarisinistasformasmutata?Salestmateriaelementariscapaxformarumomnium,mutatainformamsalis,&sicdecaeteris.Nondumistamirabiliaaudiuimus.QuisquiliaesuntexscholaParisiense,ubimateriaemutanturinformas.Confitemuttibiultro,quodnostraprincipianonsinttessineelementis,&extraelementa,atqueetiamcoelestemnaturam.Confitemur,easesseinformatassenformissuisinstructas.Atprimumdiscernimusintermateriamillamfictitiam,quaedicituressesimpliciterprima,&intermateriaminquoquegenere:Insuperetiammateriassequentes&ultimasinquolibetgenere.Deprimauosdicitis,quodomniumfitcapaxformarum,quadamnaturasua.Patimuruosistissomniisuoluptuosefrui.Interimpascimurinueritatiscampo,dicimusque,quodimpossibilesitquoduismutariinquoduis,nontamquiaidnaturaobseruat&experientiamonstrat,quamquodscimusprimorumatqueadeoomniumcreatoremcertislimitibusquaequedistinxisse,proutuoluitoririhocexhoc;utexterraplantasetiamsineopestellarum;exmaripisces&c.Tusuauiternugarisdesanguinerecidenteinprimammateriam,&indeabeunteinmetallum.Quandotandemdemonstrabisnobishocitafieri?Inquocoemeterioexputredineexortummetallum;nisianteibisuumhabuitseminium,uidimus?Quodmundiexperientiadestituitur,quisesttamtemerarius,utexeoausitfacereaxioma&principiumscientificum?Nonsitufingisidinnaturaest.Multadisputantursolerter,sedquandoadsensuminresensibiliperuenturaest,deficitratiofictacumostensione.Addisessemateriamignitransmutatam.Nonsemperutimurigni,utinecnatura,utinlanguidislentisqueputrefactionibus.Uinispiritumseuessentiamquintamaliquando&borealifrigoresepatamus.Imoperputrefactionemartificiosamseparationiignisaduersatur.Sedtamenfiantigniprincipianostra.Nisiinpotentianaturaefuissent,numprodiissent?Exdeterminatofitdeterminatumidqueproxime,siproximum,necagensestuiolentum.Colligimusexquatuorhumoribusexcrementitiis,totidemdebereessenaturales.Quomodoenimalias,nisiuimulta,naturalitertotdiuersisecernerentur?Siergoelicimusingeniotria,tucredetotideminextitisse.Siueactu,siuepotentia.Nequeenimrefert.Numfalsoascribamus,naturaeistatria,tedocebuntcaculaepharmacopoliorumimooleariiministelli&uinariaefamulae.HienimomnesoculiscernuntdiuersaspartessubstantiaeexireexmistisidqueGalenusnosterpridemdocuit,etiamsineomniigni.Deuitroantimoniifabulamnarras,dequasuoloco.Bilisexemplumalienumest.Chymicinondiscernuntressecundumessentiamcoloribus,utifortassemultiGalenoaddicti,quanquamfieripossit,utplutescoloreseandemremsequantur&diuersidistinguantdiuersas.Sulphurnobissulphurestsiuecitrinumsit,siueatrum,rubrum,uiride,albumetc.Nonaratiunculasupraestconfutata;&siueraest,omneeuertitantidotariumpharmacenticum.Ideodestruunturquaedamnatiua,utmedicinahabeatartificiosumadsanandumbeneinstrumentum.Curaccipiteruoratdestruitquecolumbas:Utindepascatur.SednumuerumcensetCensor:Garritebriorumsomniantiummodo.InprincipiisChymicistotistotauisestsimplicisresoluti;licetinunapartemagis,quaminaltera,sicutinaquaaceti,acetoessentiali,&fecibusomnisuirtusaceti,insero,caseo&butyroomnispotestaslactis.Aquacinamomi,cinamomiuimhabetsuomodo:suomodooleumcinamomi;suoitemsal.Inomnibusestcinamomialiquid.Quidergodestruximus:Compagem&corpulentiammotisintegrae,&cadauerabessentialisuccosegregauimus:Succuminduodiuisimus:excadaueresalemabstusimus.ReliquiasconsecrauimusLibitinaeelementorum.Tamcrudeles&iniuriiinnaturamsumushomines,utnobilissimaecreaturaeseruandae,ornandaeuecausacorrumpamusmista,quaealiasfatalitereranthominisministeriodestinata.Quidautemdebebamusseruare?Idquodinmagnetecernimus,nempeactumprimummisticumsecundis:Ut:nondebebatmactareouemlanio;sedintegramingulasdemittere,utinuentrebalaret.Quidadhominemattractoriamagnetis,sipurgandusest,autaliomodomedicandussineilla?Peccascumexplantissuccosextrahiscoquendo,infundendo,exprimendo.Cur?Namnonpotestesseuistotiusinparte.Atsuccusestanimaplantae,&sehabetinstartotius?Etnostra,inquam,principia.Mistaextractionibusnostrisnonspolianturnaturaliformasimpliciter,idqueCensoragnouitipse,cumdesale,sulphure,&Mercurionostroscripsitessecomposita.Quorsumergofurit?Loquiturutmulti;sentitutpauci;hocest,cumalitersentiatinanimo,uenalemlinguamexposuitconuitiatorummultitudini.Decimumargumentumrisudignumest.Desegregatione.Quisestistepuer,quiea,quaesecernunturactuinessedebereopinatur?AnnondumdidicimusloquiPhysice,&tamenAristotelemdeglutiuimus,utelephasmuscam?Pag.80.apol.Hipp.Superbedicitur:"Inerantpotentianonactu.Ergomaledicuntursecreta."Quidauteminrancidanuceerat?Oleumnicorruptaextotoest.IdSulphurnostrumexpressionesecernitur:Abeoseparaturblandissimabalneidestillationeaqua.Numpotentiahaecinerant?Numnosfacimusigniumuiolentia?Sedconsulamusmagistrosmutos.Anhinonutuntursegregationisuocenisicumactuinestsegregatum?Aristot.3.decoelocap.3.ἐνσαρκὶκαὶξύλῳκαὶἑκάστῳτῶντοιούτωνἐνε¬στιδυνάμειπῦρκαὶγῆφανερὰγὰρταῦταἐξἐκείνωνἐκκρινομενα.ἐνδὲπυρὶσὰρξἣξύλονοὐκἐνυπάρχουσιν,οὔτεκατὰδύναμιν,οὔτεκατ'ἐνέργειαν.ἐξεκρίνετογὰρἂνetc.Incarne&ligno&unoquoquetaliuminestpotentiaignis&terra.ManisestaautemsunthaecexillisSegregata.Inigneuerocaeroautlignumnoninest,nequesecundumpotentiam,nequesecundumactum.Segregarenturenimutique.2.Gen.an.4.Secernunturexcrementa:"ἐκκρίνεταιτὰπεριστώμα¬τα.EntibiCensor.PrincepsPhysieorumsegregatexmististampotentiainexistentia,quamactu.Sed&estadhucaudacior,&in2.deGen.an.cap.4.Corprimumscribitsecerni.Recensebolocumtotum:ἡμὲνἀρχὴκαὶἐντοῖςσπέρμασιν,ἐνἑαυτοῖςἐστινἡπρῶτη.ὅτανδ'αὐτὴἁποκριθῇἐνοῦσαδυνάμειπρότερον,ἀποταύτηςἀφιέταιὁτεβλαστὸς,καὶἡῥίζαetc.οὕτωκαὶἐντῷκυήματιτρόποντινάἔνόντωντῶνμορίωνδυνάμει,ἡἀρχὴπρὸὁδοῦμάλισταἐνυπάρχει.διὸἀποκρίνεταιπρότερονἡκαρδίαἐνεργείᾳetc.Principiumprimumseminaquoqueintrasecontinent.Hocautempriusinexistenspotentia,ubisecretumfuerit,germenmittit,&radicem,quaalimentumassumitur.Incrementumenimdesideratur.Sicinconceptuquodammodo,cumpartescorporisomnespotentiainsint,principiummaximepromtumhabetur.Quamobremcorprimuumactusecernitur,quodnonmodosensuitafiericonstatuerumetiamratione."InmeteorologicisAristotelisquametebrooccurrunteriamdepotentiaexistentibusτὸἀποκρινόμενονδιακρίνεινἀναλύειν&similia?Quiduapor?ὕδατοςδιάκρισιςInmediomundofrigidissum&grauissimumsegregatumterraestI.Metereor.3.CumdeignitisdisseritPhilosophussegregationipraemittitdisgregationem,planeut&Chymici.Sedeuidentiorestputredinisdescriptio."Propriediciturputrefactio"(inquit)"iniis,quaesecundumpartescorrumpuntur.Uide&4.cumSeparatafuerintanatura.Item:Exeuntepropriocalidocoeuaporatquodsecundumnaturamesthumidum:Meteorc.73delacte,etc.Mox:Animaliafiuntiniis,quaeputrescunt.proptereaquodquaesegregaturcaliditasnaturalisexistens,consisterefacitsegregata."SiiamaliquidtribuisAristoteli,quiaChymicieodemseparantmodosuccensereillisnonpotes.SedtuaegreferstestimoniaAutorum.Itaquefortassenobisobiiciesillud,quodaduersarioteconuincentemendaciiproductaHippocratisEpistoladeDemocritominimecoeco.Uerumnonestcurandum,quidtuferasautnonferas.GalenumlegimusinlactisdiscessucumChymicisloqui,utentemuocabuloδιακρίσεως,necobhocDemocriticongregationem&segregationem3.decoelocap.7i.text.56.57.1.deortucap.2.tex.10.etc.dicipotestamplecti,quanquamnonusqueadeoincommodesuntuocesistaeinelementorum&similiumtransmutatione,quoduelaere&aqua,&hydrargyro,&fauillafuligineque&huiusmodialiiscomprobaripotest,&Chymicisdestillatoribussubindeinoculisuersatur,necferealiudquidestAristotelicaσύστασις,quamDemocriticacongregatio.SyluiusParisiensisscholaequondamornamentumnonabhorrebatnostrasseparationes.MesueslongepriornobissegregauitRhabarbarum&rosas."Terreitas(inquitcap.5.simpl.deRheo)estsecundumprofundumeius.Igneitasestinsuperficie.Quapropterinfusio,separatintersubstantiasipsius."SedmittimusAutores.SiuepotentiainsitprincipiumChymicum,siueactu,secernirectedicitur,quanquamibipraecedatsecessiopartiumsubstantiaemistarum&expotentiainactumeductio,quamChymicuspernaturamartificioserectambenepotestprocurare.InundecimoargumentocauissetsibiCensorprobe,siDialecticasillasspinasuitasset,quiaiamsenexnoneratreuocandusadpuerilia,quocoloresuaminscitiaminlogicispotestinducere.Cerebrumtibideessedicimus,Censor,cumrepudiasargumentationemhanc:"Inquaeresoluunturultimoomnia,eacompositionisfueruntprima(uelsinonultimo,sedaliquotantum,haecquoquefueruntpartescompositionis,licetnonomniumprimae.)Inprincipiatriaresoluunturomniamista(sinonultimo,atquadamtenus.)Principiaergotriafueruntcompositionisprima(uelsimpliciter,uelquadamtenus:utAristotelicaillaultima&primasimpliciterfaciunt,uosChymicanostraquodammodo.)"Censornegatsequiexemplosanguinis&panis.Dissimile,inquam,hocest.Quocircauacillatratio.PutatautemChymicosnonresoluere,sedexunofacerealiud,quorumhocnonpotestdiciparsilliuscomponens.Nonnegamusinartelocumhabereetiamgenerationem&corruptionem.Sediamdecompositione&resolutionemistorumagebatur,quasChymiciaequemoliunturcumnatura&rationeacPhysici,&Medicicumreceptasfabricant.Numarsfaciatprincipiapertransmutationemateriae.HicillaratioestAristotelis:EstomniumsanorumPhysicorum;EstGaleni&Hippocratis,quiexElementiscomponitcorpora,&ineademresoluit:Estsacrarumliterarum,inquibusomniaredduntursuiscapsulis,undesuntaccepta.Cumait,artemuetteremateriasinistatria,&Chymicisobiicitignorationemmetaphysicientis,quorumunumpotentiaalterumactu,primumSolisensuiqueobloquitur.NamcumputrefactionemPhysicamcertislimitibusinclusamoperanturChymici,falsumdicit:Deindecumsaeparationeperdigestionem&feruefactionemagunt,iterumfallitur.Namhicplanenullafittransmutatio,sedsecessusremototetminante,&continente,utinuino,lacte,melle,resinisliquidis&omninoomnibussuccis,etiamGalenoconfitente.Praetereacumdepotentiainactumproducuntnonnulla&posteaseparanteodemmodo,idqueCensoripseperagitinsuaMedicina,ipseseipsumignoratimetaphysiciEntisreumfacit.SienimestEnspotentia,&hocquoqueinexistitmistis,curnonpossitinactumuocari,&tuncactusecerni:ImoCensorilleadeorudisestutEnsphysicumignoret.Namsisciret,nossetsimulcumcarouellignumAristoteliceputrescit,exeorediteElementapriuspotentiainexistentia:Etignemaeremqueadeononfuisseineis,utAristotelesmateriamexterra&aquaconstituerit.Exhisaer&ignisdictuspertransmutationemestfaciendus,sidebetactuexire.AliaueroratioestprincipiorumapudChymicos,quidiuersaeaffectasmateriaepartes,siueactuiamsinttales,siuepotentia,postquameassegregaruntabimpuritatibusadhaerentibus,istisappellantnominibus.AtParacelsicidicuntisthaecesseomniumprimaadmodumprincipiorumAristotelis.Notuminquam,hocest,sedtibituncaliaeratinueniendaresponsionisimaluissescumParacelsicisdeliramentisoptimaeartisuerissimaequedocumentaeuertere,&sententiaeChymicorumomniuminculpataecontradicere.Paracelsicussicargumentansfallitassumto.Nequeenimuerumest,quodtriaistaprincipiaChymicorumsintresolutioneultima,nequehocdicuntueriartifices,nisiintelligantnonresolutioneminuniuersumultimam,sedrespectusuaeartis,quiacumadhancperuentumest,cessantresoluereulterius,nequeetiamfacilesepraebetnaturahicresoluendam,nisiexcedereartispotestatemuelis&destruereessentiam,qualequidfit,cumoleumbenedictum,uelsuccini,uelGagatae,uelTerebinthinae&c.comburitur,&exparteabitinfuliginemterream,exparteinspiritumigneum,aereumque&sicinElementa.ArgumentumdeuinispirituexCensoreargutofacitfatuum.Uinispiritus.Aquaardens,quaeexuinoelicitur&certaelaborationetransitinspiritum,tandemqueinessentiamquintam,nihilestaliud,quamsubtilissimaparsuiniaerea,uelignea,quamnonars,sedipsanaturainuinogenerauit.Etquisquaesopotorumest;quihocignorat?Quisoenopolarum?Hacparteeuanescente,quasiigneaanimaesecessu,quodreliquumest,suoquodammodoputrescit&inacetumuertitur.Hocprocurantmullerculaenullonegotio."Atest",inquitCensor,"uinimateriaresolutainuapores&coagulata",UasineptumCensorem,siuaporestid,quodAristotelesscripsit,dementisestdicere,spiritumuiniexuaporecoagulasse.Estenimaereae&igneaepotestatisinprimosecessu:deindeigneaesequentibusseparationibus:ultimocoelestispraestantiaeaemulaessentia.Deinderidiculeloquituruinimateriamesseresolutaminuapores.Idquodaccessit,itemeratmateriauini.SednullushicspiritusardensParseratuiniseparabilis,quamipsaprocreauitnatura:Attenuatioperdisgregationemestin4Met.3.cap.Noneratmateriauinisimpliciter.Insuperquodderesolutione&coagulationenarrat,siintelligitursepatatumesseillumspiritumacaeterocorporeperattenuationemspiritualem,opecalorisperactam,exquareditinconsistentiamliquorisfrigorecogente;nihilquidemalienumaueroasseritur;SedhocnoniuuatCensorem,quisiccogeturChymicisdareseparationeminexistentisprincipii:quam&Aristotelesagnouit4.Meta.cap.7.ubideaquaabscedenteabeis,quaeconcrescuntelixando,&aliisplaneChymicis:Etcap.9.ubiuinotribuitexhalationem,quaeflammamemittat,quamquesystasiperfrigusrediresolereincorpusaqueumneutiquamignorauit.Arsautemimitaturnaturam4.Meta.3.SedCensoraliudquiddamuoluit,nempequodcrebrosoletobiicere;Uosfacitisnonnatura;quasiUulcanusnosteruiolentecorruptamateriauini,&productoigneoalienoqueanatiuocalore,spiritumuinifaciat,nonsegreget.Hocsensu,dicCensor,cum,quaeperdestillationemautsublimationemfiunt,utiuinispiritus,omniasinthalabilia,autuaporabilia(Aristoteles,quemCensorsequitur,totummineraliumgenusexuaporibus&halitibusconcretisconstituit,adeo,utparummemorelementorumfuisseuideatur,cumidfaceretnummateriailla,exquafituapor&halitus,fuitinreactu,autpotentianaturae?(nihilenimrefert,modopotentiasitreductilis,sciuntqueChymici,inaliquibusualdearcteconstrictas,&remotioresabactusegregabililatitareessentias)Necesseesttealterutrumdicere,&inaliquibusetiamutrumquedare.Nonautemeratspeciehalitusautuaporisutplurimum.Formaergoconcretionissuae.Athaecillaipsaest,quaepostseparationeminoculos&manusChymicorumuenit.Namquicquidcalordisgregandoattenuauit,idfriguscogendoinprioremreuocatconsistentiam,quodnoueruntuelcoqui.Siiamnaturafecit,quafrontedicisChimicosfacere?ContraParacelsitasdisputatumestquidemferesimiliuerborumtenore:QuaecontraParacelsitasuesanosdisputatasuntnoniuuaniCensorem.sedtibiilladisputatioquamnonintelligis,quaequenonaαodeomnibusloquitur,neutiquamprodest.Naturaingenetauitexhalationes&uaporesrebusipsis;inquibuseostenetformaconcretionissubtermino.Merumneestchymicumterminosummotoinpristinumreuocare?Naturainclusitresistaselementaribusinpuritatibus,fecibus,lapidibusetc.AbsurdumestliberareChymicos,cumsaepissimeliberetnaturaperseipsaabsqueomniartisadminiculo?Essentiauini&ceruisiaperfrigussummum.Uerumquistuncfacituinispiritum,cumdoliauinoplenauehementiafrigorumcongelascunt,quofactoinmediumrecipitsespiritusincongelabilis,potestquefractaglaciecircumstanteseparariuelauappis?HollandiinnouaZemblahybernantesidemexpertisuntincereuisia.UbihicartificesilliUulcanii,quinatiuocaloriadduntEmpyreuma,&exmateriauinifabricantuinispiritum,nonsecernunt?SedneccumChymicidestillandoseparant,semperadhibentignesadeoualidos.Saepeenimutunturbalneo:Etcumexfecibusquoqueuimaioreprolectanthalitusualdecircumspecteminutosquoqueignesadmouerecoguntur,neaquaardensadustionismaculampossitredolere.Nontamfacileabitmateriafecuminspiritumuini.Quidniergoinextitisseforimacoagulatasitdicendum?ItaconfunditurCensorcumsuascholauelauappis.NosaliquandoinpyxidefictiliuitrataseruabamusZingiberispuluerem.Ol.Zingib.PostaliquottempusinuenimusoleumZingiberisinoperculiconcauocollectum.exhalitueius.Nemoidartificumfecerat:Sedhalitusnaturaecircafrigidumillumconclusumquelocumconsisterat.Hicautempriusineodempuluerefueratformaconcretioniseadem,idquoddocetexpressiopostsimplicemmacerationem.HincapparetfalsitasenunciatiCensorii:Elixyria,tincturae,magisteria,suntcaloreattenuataemateriae&inistasformastransmutatae.Tincturasmultasfaciuntinfectores,pharmacopolae,pictores&aliiplurimi.Nunctransmutationeomnes?Excroco,brasilio,Bernambuco&aliismultis,puerischolarumfaciuntcoloresscriptorios,utiexchalcantho&infusoGallaeatramentum.Ubihictransmutatiopercalorem?AteaeressuntChymicarudimenta.UinumI.Quandospiritussalispetraeiconsistuntetinconnexapartecapitelli,quaehicreflexio?Alibisicdeuinoloquitur:"Uinumestaquacoctainuite,substantiaaqueum:energia&uiribusigneum,quodrarescenscaloreabitinuapores,quiacapitelloreflexinonaliter,quamfumiacranioredduntursuaprimaemateriaequaeestuinotenuiorpropterrarefactionem,&calidior,quiaexternuscaloradnatiuumaccessit."Itaille.Dumuinumaquaminuitecoctamuocat,ipsalocutionisformaindicat,materiameiusfuisseaquam,quaecoctioneinaliudquid,quoduinumuniuoce&propriedicitur,sittransmutata.Nonergoampliusiamestaqua,sedutGalenusdicit,succusexuuisexpressus&pernaturalemseruefactionemdepuratus,&uberiuselaboratus.Aristotelesin4.met.Aquaespecies,inquit,uinum,urina,serum.Sedaequiuocum,&adsensumhocdictumest,&quiapassionesquaedamaquaeeiconueniunt,uelutiglaciatio.Capiteseptimo,idexplicauit,quodmagissitaquae,nimirumdiuersasineonaturasagnoscens.capit.10.humidisactuaccenset.Undepatet,liquoremuoluissedicere,inquopraetercaeteraspartessitetiamaquea.Additigiturexhalare,&incrassariutnouum,quodideomagisterrae.Dulceuinumplurimumcommuneesseiudicat,&cap.9.asscribithalabilibus&flammamemittereannotat.Aristoteliergouinumhumor,succus,liquorquidamestdiuersisconstanspartibus,&diuersisaffectionibusadaliaelementareferendus.Galenusin4.simpl.2.deomnibustalibuscommuniteragens,sicdisserit:ἥἀδύνατονἤπάνυχαλεπὸνἐξευρεῖνοὐσίαν,ἡντιοῦνἀκριβῶςὁμοιρομερῆ(attendeCensor)τὸνγοῦνοἶνονἐλέγομεν,ἕνμὲνἔχεινἐναὐτῷπερίττωμαπαχυμερὲς,ἐξοὗτῷχρόνῳδιακρινομένου(notaCensor)καὶκαταφερομένουσυνίστασθαι(nota&hoc)τὴντρύγα.ἕτερονδ'ὅπερἄνθοςὀνομάζεταικατὰμὲντὸντῆςζέσεωςχρόνονἐπιπολάζον,ὕ¬στερονδ'εἰςτὴντρεύγακαταφερόμενον.ἄλλοδὲτρίτονἱδατῶδεςἀναμεμιγμένονἅπαντατῷοἴνῳ,οὗκαὶτὴνζέσινεἶναιπρῶ¬των,καὶμάλλιστα.Τέταρτονδ'ἐπὶτοῦτοιςἐστὶναὐτὸςὁὄντωςοἶνος.Δέδεικταιδ'ὡςκαὶκατὰτοὔλαιον,καὶτὸγάλα,καὶτοῦςἅπανταςχυλοῦςὁμοιαφύσιςἐστιπεριττωμάτων.ἔτιδὲμάλλονἐνὕλοιςτοῖςφυτοῖςτεκαὶτοῖςμεταλλευομένοιςἅπασιν.HaecdeuinoGalenus&affinibus.Loquiturquidemdesuperfluitatibusexcrementitiis,quaerespondentnaturiselementorum:Sedinipsouinopersedictorestaresimilesnaturas,quarumistasuntexcretiones,exhisipsiscolligitur:EtdeindedecloratidAristoteles,conuincitqueexperientiainarte&extraartem.SedCensornonitaestdemittendus."Uinumestaquacoctainuite."Quodnamuinum?Recens,quodmustumdicunt,aniamseparatum?Aristotelesobconsistentiam&passionesdestincteloquebatur,Estsubstantiaaqueum.Sihoc,quomodopotestesseenergia&uiribusigneum?Effectusarguitsuamcausam.Igneaeuiressubstantiamrequiruntigneam.Censorquaerenscureuphorbiumigneamimpressionem,&efficaciamhabet,exsubstantiaeparteignea,respondet,quaeineuphorbioantecellat.Tantohicaseipsoestalienior.Perge."Uinumrarescenscaloreabitinuapores."Benehocdeaqueaparte,quamChimiciphlegmaticomparant:atdeaerea&ignea,falsoSpiritusuinielaboratusignemquendamcoagulatum,seusulphureamnaturamostenditesseconflagratione.HactenusergoAristotelesdocebatdicendumfuisseexhalationemseuhalitum.Quidpraeterea?"Uaporesreflexiacapitelloredduntursuaeprimaemateriae."StultusCensorcontraChymicosscribit,&nondumscitdestillationes,&loquendimodum.DictuAristoteles.Frigefactusspirituscogiturinaquam:τὸπνεῠμαεἰςὕδωρσυνίσταταιψυχόμενον.4.met.6.&cap.7.ἀπέρχεταινἀπόπάντων(οἴνουγλεύκους,etc.)τῶντοιούτωνξηραινομένωντὸὕδωρ.σημεῖονὅτιτὸὕδωρ.ἡγὰρἀτμὶςσυ¬στίσταταιεἰςὓδωρ,ἐάντιςβούληταισυλλεγειν.Haecilledeparteaquosamusti.Sedcap.9.deignea:ὕδωροὔθυ¬μιατὸν,ἀλλ'ἀτμιστόν:οἶνοσθ'μὲνγλυκύςθυμιᾶται.πίωνγὰρEtmoxὁτυχὼνοἶνοςμικρὰνἔχειἀναθυμίασιν.διὸκαὶἀνίησιφλόγαQuidautemθυμίασις?ἡαπὸκαυστικοῦκοινὴἔκκρισιςξηροῦκαὶὑγροῦἀθρόως.ExAristoteleergocolligimusinuinoinesseduaspartessubstantiae,aqueam&igneam,quaecumhalandosimulexcuntexceptaeuasissuis,inquibusconcrescuntfrigore,possuntsegregari.Sedquomodoconsistuntincapitello?Numreflexu?In3meteor.ult.siccaexhalatiofacitfossilia:humidametalla.Quomodo?εἰςἕνσυνθλιβουμένηκαὶπηγνυμένηοἷονδρόσοςἢπάγνηὅτανἀποκριθῇ.Uide&reliqua&consulaturArist.inmeteor.cap.13.defontibusubihaec:"Locaascendentemuaporeminfrigidant&condensantiteruminaquam,etc."Item2.departanim.7.ubihaec:"Fluxionesexcapiteoriunturiniiscorporibus,quibuscerebrumfrigidiusestquamtemperamentummodicumpostulet.Cumenimalimentumsursumrespirat,ubiexcrementum.Obeiuslociuimrefrigeratumestfluxionespitutiaesaniesquemouet.Quodsimilegenerationiimbriumeuenireintelligendumest.Cumenimexterrauaporexhalat,efferturqueinsublimeacalore,ubisupernumaeremsubieritfrigidum,consistitdenuoinaquampropterrefrigerationem,atqueinterramdefluit."HaecaitAristotelesuere.Friguslocicoagulatetiamcumnullaestreflexio,utcumafflanturspecula,cula,&aerealiduslapidesualdefrigidosattingitibiqueinpruinamconcrescit.Spiritusueriinuisibilitertranseuntcapitellum&inaquaconceptaculidemumconsistunt.Redduntursuaeprimaemateriae.Quid?NonergofecitaquamChymicus,sedtantumattenuauit,utsublatatenuitateconcretiofiatineandemaquam,quaepriusfuerat.HocprimumcontrateCensorscripsisti.DeindecumChymicorumspiritusigneam,&nonaqueamhabeatnaturam,faterisneeandempriusfuisseinuino?Sicergonecesseestadminimuminuinopernaturaminessetrespartes,unaaquea,alteraignea,tertiareliquumcorpus,quodleuiculaoperainaqueumphlegma,&speciemcrystallorumsalissepararipotest.Aquosumquodest,prioriaquositatieleuataeestcongener.HaecsunttriaChymicorumprincipia,nonarte,sednaturainuinoexistentia,sensibiliplanedemonstratione,&Censorisnostrisententia.Quidtandem?Materiaillaesttenuioruino?Quidergoestuinum?Illamateriaexuinoelicitafuitparsuini,necacquisiuitmaioremtenuitatemseparatione.Aliasquomodorediissetuaporinmateriamprimam?Curtenuior?Propterrarefactionem.Quidniproptersegregationemapartibuscrassis?Quaecoagulauitinaquam,rarefactionisamissarecepitcondensationisformam.Propterhancergononest.Curcalidior?Quiaexternuscaloradnatiuumaccessit.Athic,siquidAristotelicredimus,secessit?Namcoagulatiofactaestperfrigus.EnscholaeeruditissimaeCensorem.Seipsumrefutat&falsitatiscoarguit,quodaquauitaenonsitspiritusauinosecretus,sedexmateriauinifactusperattenuantemcalorem.Siitemnatiuumcaloremhabetaquauitae,uinumnonusqueadeoaqueumerat:necabarteerataquauitae,sinaturacalidamfecit:Etsaepeexternuscaloradhibeturnullus,utinferuescentia,quaehalitusfunditinebriantes.Atqueetiamattonitosreddentes.Duodecimaratio&supra&iamexemplouiniestconfutata.Quidopusmultis?Inmistisinesseostendimusadoculum.Halonitrumhabetaquositatem,pinguedineminflammatilem&salem.Nullahicfitmutatio.Itaestdeatramentispeciebus,&nullononmistoperfecteimperfecte,quanquaminunoplus,inaliominussitdehocilloprineipio,&inunomanifestius,inaliisabstrusius.DecimatertiaadChymicosnonspectat.QuidadhuncsideliratMedicus?Siinsanitphysicus?Anautemnaturaliasintutiliora,quamartificialiaexiisfacta,uelpuerdixerit.Siexalbumineouiueliscibumpetere,utiliuserit,quamaquaexeodestillata:Sinmedicamen,autelutionem,&c.nonalbumen,sedaqua.Itaadedendumpraestatuitellusinteger:adsanandamscabiemoleumexeoexpressum.AtsicconfutanturChymici.Oconfutatoremindustrium.Prosyllogismusdecimusquartusprosternituruicesimosecundo.EtquidtandemuultsibiCensor?Chymicierantconfutandisiueeademdicantur,siuecontraria.NamutdeScaligerocontraCardanumscribenteiudicat,aduictoriamcontendit,nonadueritatem,quasiuerauictoriaessepossitsineueritate.Nosprincipianostraoculismonstramus,cumexuinoaqueumhumoremeductum:Spiritumflagrantemigneum,segregatum,&salemexcrystallisreliquiarumsecretumostendimus,idemqueprobamusgustu.Quiuerorequirit,utinmisturaadsensumdicamus,hocestsulphur,hocSal,hocliquotmercurialis,idpostulat,quodquilibetiniquus&stultus.ItanecAristotelicaprincipianecelementapossitquisquamindicare:quaetamenscholaParisiensisideononnegatinmixtisesse.Sinautemexuiribusaestimandumestsubiectum,uiceruntChymicietiamadsensum,Decimumquintumnugamentumipsamprobroafficitnaturam.Salterminator.Sihuicaptaestcompositioeitdiuersitatepartium,etiamiudici&artificiestapta.Desalegarrit.LoquaturAristotelesipse."Exhumido&sicco"(inquit4.met.I.)"factasunt&terminatumfuithumidosiccumoperantibusactiuis."Imo&siccumuicissimterminathumidum,cumsitproprioterminofacileterminabile(2.deorttex.9.)Salcalidussiccusqueest.Curnonterminet?AnMedicihocnonsuntexpertiinulceribusfluidis&aedematibus?NequetamenChymicisentiuntcumParacelsicis,quasicorporasintfactaexmercurio,tanquammateria,&sulphurequasiforma,utrumquecopulante&terminantesale,utsicetiamcoelum,&Elementaproptercorpulentiamexhisconstent.Curaeusolimdicebat,etiaminigniessehumidum,quiasituinculumcontinuationis.IsautemfuitPeripateticus&Galenicus.Domihabetisquoddisceptatis.Quidcuratisopinionesexternas?Posttresessentiasextractus,nullaampliusuisestinmateria.AitCensoristatriaadfacultatesineptaesse.Atquiddubitas?Sinaturahaecinclusitsibi,&insuocomplexufouetcitrafacultatumiacturam,curaptaneganturesse?Elicimusexseminelinioleumexpressione:aboleoseparamusaquositatem.Infecibusreperimussalem.Haecnonobstiteruntpotentiaegenerandi.Sed&quammultainsesalemhabentsensibilem,quitamennonobstatnequefacultatibus,nequefunctionibus?Indicio,h.Inmediomarisgignunturplantae:nascunturadlittorasalibusconspersaesaluauitaanimalium&plantarum.e.sineillisnonfuissefacultatemmixti.Inmaripinguedoest,quamsulphurbitumineumuocamus.Hocnonobestullifacultatiineouiuentium,sicutnecpinguedorenum&intestinorumfacultatihorumimpedimentoest.Tantominusaquosusliquoraduersabitur.Xui."Siessentconstitutiuacorporum,etiamanimatorum.Belle.Athocnonsunt."Deliras.Dicrationem?"Quiaiisdemnonnutriuntur."Quotuergoquaesonutriris?Annonsuccoillo,quiexcibofactusappellaturChylus,&Chymus,tandemquesanguis?Atinhissuntnostraprincipia."At,inquis,nequeSpirituuininutrimurnequeoleo,nequeaquanequesale."Credo.Atnutrimuruino&melle.Inhissuntillanostra.Sinonessessophista,nonluderesElenchoconiunctorum&diuisorum.Nossegregamusprincipianontamnutriendicausa,quammedicandi,&aliorumgratia.Elementanutritioniinseruiunt,&possuntinsecontineresuccosnutrientes.Quiste,malum,iubetprocibodareoleumGalbani,quodeiusgratianoneratfactum,utinecnaturaGalbanumipsumobhuncfinemexhibuit?EodemueroargumentotolleElementaAristotelica.Nullumenimpersenutrit:necsiconfundasaquam&terram,&inunumcompingasaerem&ignemtuaqualiculumtuumpinguefacies.Proportioestquaedaminterquamsubsistitnutritio.ipsapersesolaineptaadhominesaledos.NequetamendubitantChymicisinonprincipiisseorsim,coniunctistamen&succiseduliumextractisposseconstarenutritionem:quasicoquosimitarentur,quiexaqua,pane,sale&butyrofaciuntiusculalatrantistomachoaccepta,quemHoratiusbenecompescitpanecumsalesaltem.Inlacte&ouoprincipiorumsuntrudimenta&simulacraexquibussinguliseducitursuum,deabundante.NamButyrumsulphurisplushabet:serumplusmercurii,caseusplussalis.Unicuiqueetiamadhaerentsuaelementa.Quiuitellusoleoabundat:albumenaquositate:testasale.CensorfabulamnarratdeAristotelieisprincipiis,quasiChymicisuamueritatemautartemastrinxissentadAristotelisspeculationesotiosas.SieademessentprincipiaChymica&Aristotelica,easdemdeberenthabereproprietates.Atnonsunteadem.QuaeergodementiaestillorumconditionibusnoninuentisChymicadestruere?QuasiueroElementumnonessetprincipium:nechumoresquatuor,necuapor&halitus,terra&aqua,etc.imonecartiumaxiomata,quianonhabetadiunctailla,quaeAristotelicaemateriae,formae&priuationi(maleficoprincipio)assignantur.Decimumseptimumdeliriumdesaleconstitutiuoitagarritutdefossili.Perpendamustamenargumentum:Sal."Sisalessetprincipiumrorumnaturalium,eonutriremur:quianutrimurhis,exquibusconstamus",(2.Gen.an.4.Eademestmateria,exquaaugetur,&exquaconstituiturprimum,2deort.tex.50.Omnianutriunturexeisdem,exquibussunt)Belle&arguteomnia.Noscontra."Quibusnonnutrimur,iisnonconstamus:Ignenonnutrimur:nequequisquamnostrumestquiterrauelaquauelaereproducatuitam&crescatsecundumnaturam.EtdeignipeculiariterscribitPhilosophus,quodnutriaturpotius,quiamaximesitformae:materiaautemsitnutritiua.ImoCensornonuultnosnutririnisiuiuentibus.Ergohisnonconstamus,quaenonuiuunt,nequeexElementis."Quodsinutritionisnegationonprohibet,quinexaliquibussimusconstituti,utexterra,quamnoniussitnobisederesedserpentibuscreator:nequeimpeditprincipia.NumuultCensornosformaprima,materiaprima&priuationenutriri,quiacontendithaecesseomniumprincipia?Ipsepotiusuiuathisescis."Quibusnonnutrimur,iisnonconstamus:Materiaprima,forma&priuationenonnutrimur,quiasuntentiarationis,nonsensus.Materiaergoprima,forma,&priuationenonconstamus&exconsequentehaecnonsuntprincipianostra":quodcontrascholamCensoriamprobandumerat.Chymicaprincipia,quaepromedicamentis&adexternosususfactitantur,nondebentuertiinnutrimenta:quaedamtamensuntinusumagno,utbutyrum,oleumoliuarum,oleumdecopra,aquaardens,quamSchytaebibunteummedone&uino:&huiusmodimultacumoleasedimus,triaprincipiasimulnutriuntperindeaccumbibimusuinum.Famemthorexissanat."PrincipiumdebetesseanalogumprincipiatoSalnonestanalogus:Nonergoestprincipium.Minorprobatur:quiacalidiinnati&humidiprimigeniitemperamentointemperatusexistensnonrespondet:Ethocpatet,quiasalesChymiciretinentadustionem,&fiuntexmateriasiccissima.Cumexcrementatottantaquoanaturasegreganturnunchaecfueruntprincipiamistorum&elementa,analiquidaliudPrincipiaAlchymiae."TironesChymicirespondentprimumadmaiorem,quoduerasittunc,cumprincipiasuntinmistos,utpoteadunamtemperiemredactamutuisactionibus&passionibus,antequaserantextraillamanalogiamactu,sedtantumpoteruntfieriaequalia.Minorueraestdesalenondummisto,uelexmisturasegregatopercorruptionem:nonueradeeo,quiinmistionecontinetur:uisal,quiestincarneCensorissana,benedebetesseproportionatuscarni:Athaecneceratantemistionem,necposteam:Ettamennonestconsequens,quodsalnonpossitesseprincipiumcarnis.Sumendusautemsalestnoningenere,sedinspeciequalibet.Quilibetinmistosuoestsiueproportionatus,licetnecmihi,nectibi.CalidumLeonitemperatum,cicutaeestintemperatum.Probationesassumptifabulamnarrantdesalibusiamartempassis,necampliusnaturae,singularitatemobtinentibus:quomodonegarepotesetiamelementis,&humoribusnosconstare.Namomneeiusmodiinitiofuitdissimile&aequiuocum:fitquerursustalepostresolutioneminteruenientemorte,maximesicorruptiouiolentadissoluit.Sinonrespondetsaltemperamentoinnaticalidi&humidiantemistionem,atcumimmittaturmisceturquecumsociissuis,seupotiusassimilatur,discitrespondere&fitexnonanalogoanalogus.Uinaturaeimmutatricis.Habetseetiamaliterinpotentia,aliteractu.Fieriexmateriasiccissimanonimpedittemperamentum,quodnonestuniuspartis,sedomniumsimul,nisieodemargumentoignem&terramuelisnobisadimere.Adustiosiquamanet,abarteueletiamnaturaeuiolentiaaccessit.Sedhaecnonnegatsubstantiamprincipii:uerumtantumqualitatem,quodsalsitaliteraffectuspostresolutionem,quameratinmistura.SiCensorprincipiaPhysicadidicisset,numitaaniliternugaretur,&tameneruditissimaescholaenominegloriaretur?"Xuiii.Sipraestatdeliciasperipateticasdidicisse,quamprincipiisfaueretartareis:Chymicorumprincipiasuntabiicienda.Priusest:quiapraestatscireTeoregulaeillammateriaeprimae,&quomodohuiusmeritoomniafiuntexomnibusomniaqueinomniatransmutantur.Ergo&posterius."Negaturconnexio,quianullaestconsequentisexantecedenteconsecutio.Minorprimumexplicandaest:nempesideliciaeillaeperipateticaesuntueritates,exquibusuerascientia,uerusqueanimipastus&oblectamentumpossitexistere:Tartareaautemprincipianoninuidiosesicappellentur,sedueresintinfernalia&diabolica.Probatioposteaminoris,nonpluspolliceturdelectationis,quamBatrachomyomachiaHomeri,autnarratioChymenes4.Georg.intersororesnymphasdeMartisdolis,&Uulcaniinanicura,amoribusquediuumiamindeaprimochao."Sinullibiestillaprimamateria,nisitantuminratione,quasolaestcomprehensibilis,nonpotestindeullaexisterenecgeneratio,neccorruptioomniuminomnia&exomnibusphysiia.Sednullibiest,Ergoetc."Etquisunquamuidituelexpertusestexillogeneralissimoprincipio,quodetiamchaosantiquum(umullumfuit)complectitur,fieriomnia,&inilludrecidere,utsicexeoredeantomnia?Annonauthornaturaeomniacertisdisposuitmensuris,adeoutnisiipseiubeat,nunquampossitcorrumpiterrainilludfigmentummateriae,utindenascaturcoelum,autstella:necuicissimcoeluminillam.Exelementisconficiuntmista,&ineademresoluunt,hocquepotestquodammododoceriadsensum.Demateriaprimanihilnarratur,nisifabulae.DeliciaehaesuntPoetarum,nonPhysicorum,quineinElementaquidemomniaresoluerepossunt,neduminmateriamprimam.Studiosiueritatisamplectunturquidemillammateriamprimam:Atnonphysicam,sedlogicamcausam,Inphysicissciuntaliamprimamesse,utquaeestuelprimamixtorumsimpliciter,uelinquolibetgenereprima,uelutiinmetallisappellatusmercuriusmetallicus,quipotentiamadomnemetallumhabet,conpertumquesicestinnatura&arte.Sedrelinquamuseruditissimaescholaedeliciassuas&consideremuscaetera."Ubifalsaprincipia,ibiconclusionesnonpossuntesseuerae.InAlchymiasuntfalsaprincipia.Alchymiaeergoconclusionesnonpossuntesseuerae,&exconsequentenecdoctrinamueramhabereeaarspotest,necdissertationemueraminstituere."Pusioneslogicirespondentadmaiorem,quodnihilominusAristotelesdocueritexfalsiscolligereuera,idquodaccidituidispositionissyllogisticae.ArithmeticiueroetiamsingularemhabentFalsiregulam,cuiuspraeceptisexfalsopositouerammultarumquaestionumetiamdifficilimarumsolutioneminueniunt.Minorempronunciantfalsam:Etneconsumanturuerbainreleuicula,opponuntDianaeamtalem:"Cuiusartisoperasuntuera&utilia,eamimpossibileestfalsahaboreprincipia,Alchymiaeoperasuntuera&utilia.ImpossibileestergoAlchymiamhaberefalsaprincipic.Maiorillustratur:quiauerumuericonsequensperse:Exfalsopersenihilnisifalsum:Effectusueruscausamfalsamhaberenonpotestuabaulo:minordemonstratursensu.Namsulphurisoleumestuerum&proficuumoleam:aquarosarumstillatitia,ueraest&salutaris:Salexkaliherbauerusestsal&admultacommodus.Sed&ipsiParisiensesprobantolea,aquas,extracta:Etutunturuariisoperationummodis,quibusChymici."ErratautemCensor,imosophisticator,dumexcommentitiisParacelsitarumopinionibuseoneluditcontraAlchymiam:Deliratcumexprincipiisinspeciedictis,quaesuntnonfundamentumAlchymiaeχααα,sedquaedammagisteria,uelessentiae(utroquismodouelitconsiderare)tatiocinaturAlchymiamconstarenonposse,quaesaluaforet,etiamsiillaeresnonnominarenturprincipia.Perindehicfit,acsiexAristotelisfictisprincipiisconficereuellemscientiamphysicamcircasensibiliaessenullam,quiaprincipiahabetnuspiam,nisiinphantasia&rationeexistentia.Quorsumergopraeceptadeloco,tempore,motu,pleno,uacuo,finito,infinito:deortu,interitu:decoelo&elementis:degenerationeanimalium,deanima,&meteoris,demistis&aliis?Xix.Hocargumentumconcluditdeprincipiisnaturae&artis,conceditqueprincipiaChymicaposseesseartis,sednonnaturae.Atinquamarsexnaturasumitmateriam.Necesseergoest,utetiamsineinnatura.Suntdices,sednonprincipia,quodnomeninarteaccipiunt.NihilhocinquamdetrahitChymicis,quibuslicitumestoperaartissuaeusitatisinhocstudionominibusappellare,perindeutconcessumestMedicis&PhyficisAristotelicis.Utautemexerceamursuauius,fruamurquedeliciisnontartareis,sedParisiensibus,nontamfacileabhocdiscedamuscampo.Argumentare."Principiacompositionisnonsuntgenerationis.Chymicaprincipiasuntcompositionis:Ergonongenerationis:&perconsequensnonnaturae,sedartis.Minorprobatur:QuiaChymiciextribusactuprincipiisconstituuntomnia,quodestcomponere.Ratioconsequentisest,quiasolanaturagenerat:arsautemcomponit.Illudprobatur,quiamutationepotentiaeinactumperuariasalterationesfacit,utmateriasisactuid,quodessepoterat,idquodestgignere(generatioestmutationonentisinensuelmotusinensexnonente,quodtamenperseactualiudestens,quiaexnihilofitnihil.)"Primumhicmaiorsumiturprecario,petiturqueineaprincipium.SiprincipiacompositionisnonsuntgenerationisquomodogignunturomniaexElementis?Quomodosimiliariadicunturexillisinterseuarietransmutatisconstitui?ItaArist.in4.met.c.12."Habemus,exquibussimilariumnaturaconstitutaest,generaipsorum,cuiusgenerisunumquodquepergenerationem.Exelementisenimea,quaesimilariumpartium:Exhisautemutmateria,omniaoperanaturae."Ita2.deortutex.46.&sequetotocap.7.degenerationesimilariumexelementispermodummistionisdisserit,ubi&generationemmistionemquerationediscludit:"Eruntmistaexcontrariisaliaautexelementis:Etelementaexillispotentiaquodammodoexistentibus(compositiomateriae&qualitatumfacitelementa)nonitaueroutmateria,sedsecundumpraedictummodum(quaemiscenturcorrumpuntexcellentiasadinuicem,etc.Estitaquidemmistio:illoueromodomateria,quodgeneratur."Uide&I.deart.tex.83.&84.ubidistarequidemmistionem&generationemscribit:attamenutriusquesimuleademesseprincipiasecundumsubstantiamindicat."Quoniam,inquit,suntentiumillaquidempotentia,haecaeactu:contingitmistaessequodammodo&nonesse,actuquidemexistentealiogeneratoexipsis:Potentiaa.quidutriusqueeorumquamerant,antequammiscerentur&nondeperdita,etc."Generatphilosophusmistum,&simulmiscendocomponitexhis,quaeseparataconuenerunt,&possuntsepararirursus.FortassisilludetnobisCensoruocecompositionis,quamuultesseartis,nonnaturae.Sedquisexmateria&formaprincipiisAristot,physiciscomposuit?Deusdices.AtAristoteliabaeternoestnatura:Etposteaingenerabilibus&corruptibilibusformarumsuccessus,ingressus,discessus,compositionemuelconiunctionemnaturalemcoarguit.Adminoremdeindequodattinet,respondemusnostraprincipiaesse&generationis&compositionis,quamintelligiturpermistionemnaturalemprimumaDeoinstitutam&posteanaturaliterpropagatamgenerationetamadsubstantiam,quamconseruationemeluspernutritionem,inuiuentibus.Hocdeclaramus.Deusutiuoluitessecarnemanimalium,itacomposuitmiscuitquepotentiauerbisuiexelementis.Haecutpotrogenerareturuenieretqueetiaminultimamundiindiuidua,naturalemprocreationempersemeninstituit,quodcummistumsit,&potentiamhabeatadprocreationemsimilismisti,secumhabetprincipiorumChymicorumfacultatem,adeoutiaminhaccarnepossimdicerefactamessecompositionemsimul&generationem,quanquamrationediuersa.Radiceminseminehabentprincipia.Ineasimulsuccrescunt&maturantur,fitqueeademopera,&naturaemotumistum,quamistum,&generatumquageneratum.Namdumexseminefit,simulaugescitnutrimentoacceptoquodnecesseestireinsubstantiamnutriti:quodlicetaliterperagatur,crassatamenmineruapotestdiciappositio,&compositioperagglutinationemconcretionem,alterationem&omninotransmutationeminsubstantiam,inquanonunumprincipiumsedomniasimulcrescunt.ProbatiominorisfutiliElenchoaequiuocifallit.QuomodoChymicicomponant,iamestdictum.SedquomodoquaesoAristotelicisuafaciuntmista?QuomodoGalenici?Annonexactuseparatis?Sihisuntimmunesaberrore,curaccusanturChymici?SedPhantasiaquaedampuerilisest,cummistionisrationemexpediuntPhysici;putareperindefieri,acsicasulamaedificaretpusioexfoliischartaceis.Differtcompositionaturaeabartificiali:EtnonutDaedalusfabricauitstatuas,itanaturaprimumelementacolligit,posteaiungit,utfiantsimilaria:hincdissimilariacompingit.Quimodusestnaturae,idem&Chymicorum,cumdenaturadisserunt.Aliudautemest,cumipsisuaelixyriacomponunt,&Mediciunguentaexuariisfaciunt.Cumitaqueinnaturasimulsitgeneratio&compositio,apudChymicosquoquedenaturadisserentesest:Necobstatnobisuocabulumcompositionispromistioneacceptum.AitCensor,solamnaturamgenerare.Anergononcomponit?Quidergofacit,cummistaimperfectaproducit,cumquetantauarietatesubstantiarumexhibetmineralia,&arbores,animaliaqueadeodiuersismembrisexornat?UideI.Gen.QuidestapudGalenicosuitiumincompositione?Deindesitquidemopusgenerationisu¬uidei.Genniuocaesoliusnaturaeprincipaliter:an.18.exelementisfuerintsimilares:Atcumarsiuuetnaturam;nonnihiletiamadhancredit.Fortas.18.exelesearscorrumperepoterit:utcomburereligna&cineresfacere.Corruptiouniusestalteriusgeneratiogenerabitergo:numexcompositione.2.Atnaturaepraesidio:At,inquam,suoauxilio,&communisoperissocietate,TantoergoconatuCensornosternonnos,sedseipsumconfutauit:&forteiubendusesteuerterequisquiliassubscabellisscholaesuae,numinillisinuenirepossit,quodpridemdecathedraproiecitsparsitqueFernelius&aliieruditissimiParisienses.Xx.Siprincipiagenerationissecernipossuntarte,natasuntconcretione,nonmistione,etc.Numhocquoqueplacetscholaeeruditissimae?Assumatpusio:Elementa,quaeAristoteliitemappellanturprincipia,possuntsecerniarte:&quidemipsephilosophusfacitseparabilia,&omninoestuulgatumaxiomadecorruptionemistoruminpartesmistionis.Quodautemarspossitidperartificiosamputrefactionem,&combustionem,notissimeestpraxeos.ConsequensergoestElementaessenataconcretione,nonmistione,(uolebatdicere,mistumexprincipiisfactumessecoalitione&concretioneprincipiorum;nonmistione)assistentiaquepotius,quameomodo,quemphysiciproponunt.deortutex.40.41.ItaconfirmabiturcongregatioperamicitiamEmpedoclis,&segregatioperlitem,qualisfitignicomburente,cuiusestcongregaretex40.41.homogenea,heterogeneaseparare.2.deortutex.46.utdilucidiusappareatueritas,informamcompingamusrationemCensoris."SiprincipiaChymica(quaedicunturessegenerationis:sedcummistionesimul)artepossuntexmistissecerni,autmistanonsuntmista,autprincipiaistaconfictatemere.Atquisecernipossunt,utaiuntChymici,arte.Ergo.Connexumprobatur:Quiaquaesecerniartepossunt,confusasunt,&apposita:undecramataappellandasunt,uelcompagesea,quaedicunturmista,cumsicmistumreueranonsitmistum.Quaeueromistasuntproprie,eanonpossuntseparari,nisianatura."Negamusmaiorem,&adprobationemdieimus,quodsitfalsa.Namarssecernitetiamnaturalitermistanempeadminiculisnatureusa.ItaqueinhocsophisticaturCensor,quodprimordiaseparationisnonrecteallegauit:quandoquidemuelarspersesolaagit,uelsolanatura,uelalteracumsocietatealterius.Naturasoluitsuaopera,&artificialia:Arsitemsua&naturalia.Itaque&quedamsuntcommunia:Imoinquibusdamarsnaturamsuperatoperispraestantia.Lacincaseum,serum,&butyrumnaturanonpotestsuaputredinesecernere.Artisestopus.Herbamputredinecorrumperepotestnatura:sedarsseruatispartibusmelius:Exorandaautemnaturaest,utnobiscondonetaudaciamsicloquendi.Nameapersenonestauthordestructionis,nequehuiusprincipium:sedgenerationis:Meliusenimestesse,quamnonesse:&naturaapperitconseruationemsui:nondestruiturnisiuiolenteanaturaalia,idqueuitiopriuationisinmateriamaleficiistiusprincipiiiuxtaCensorem.Multaa.fieriopenaturae,quaeadartemreferantur,quidopusestdicere,cumdisputetMedicus?Naturasanat.Sanat&arteMedicus.Xxi.AliudestAristotelicum:aliudChymicumprincipium.Illudrationale&incorporeum&insensibile:Hoccorporeum&sensibile.Sed&utilludestprimuminsuogenere:itahocinsuo.Quocircaminorempronunciamusessefalsam&sophismainesseuociPrima.Eademresponsioneabsoluitur&uicesimumsecundum:&notaturinconstantiaCensorissupraargumentodecimoquarto.Xxiii.Elementasuntprincipiamistorum;&fiuntexmutuis.Imonisihocesset,nonpossentexeisfiericarnesligna&similia.2.Gen.an.I.Mas&foeminaprincipiasuntgenerationis.Sementaleestmotumquehabet,&principiumtale,etc.2.Gen.an.5.corprincipium.Itemcap.6.deprincipiorumdiuersitate,ubigenerabilibuspluratribuunturprincipianefortehicabhorreasChymica.3.Gen.an.2.principiuminouo&seminis,&c.Semenestprincipium&efficiensrei,quaegignitur1.par.an.I.Atestmistum.DeelementisquoqueAristotelespronunciatcompositionem.Quocircanequemistionequecompositioprohibetprincipiirationem.Notanduma.Aristotelemdemistisdiuersomodoloqui,respicientemmodoadcompositionem,modoadgenerationemexsemine:2.deGen.an.cap.4.latinis&alibi,maximein3.Gen.an.ult.4.meteor.12.In2.deort.c.7.tex.48.ubidegenerationesimilariumconcurrentedupliciratione,unamistionisexelementis,alteragenerationisexmateria,sicait:"Etprimoquidemelementaitatransmutantur:Exhicautemcarnes&ossa&quaetalia,calidoquidemfactofrigido:frigidoautemcalido,quandoadmediumueniunt.Hicenimneutrum:mediumautemmulta&nonindiuisibile.Similiterautem&siccum&humidum&aliataliasecundummedietatemfaciuntcarnem&os,&aliahuiusmodi."HaecCensorqueratsubsubselliissuaescholae,ubiconculcaturpotius,quamdoceturAristoteles,utcolligereestexmonstrosoiudicioeiusdem.Reponet,seloquideprincipiisprimisomnium.DefigmentisinquamPoeticisloqueris,autlogicisreb.Logicuma.quouniuersaliusest,eoremotiusestaprincipiispropriis2.deGen.an.6.1deortutex.58.cap.8.UbiCensorismetaphysicaquoqueinsensibilibuscontraChymicosreprehenditur.Xxiu.Colligatursyllogismo,utabsurditascensuraeappareat."Quaenonpossuntmiscerimutuaactione&passione,falsasuntprincipia,&tamabsurda,utnihilabsurdius.Sal,sulphur,mercuriusChymicorumnonpossuntmiscerimutuaactione&passione.Ergo.Minorprobatur,quiamistiliaoportetessecontraria.Atsal,sulphur,mercuriusnonsuntcontrariaquiasimilia.Cuthoc?Quiasubstantiae.Substantiaa,substantiaenonaduersatur."Praeclare.NumsolisChymicorumaduersariissiclicetargumentari?Imo&nobis.Stanteergoprincipiosyllogisminosassumimus:I.Materia,forma&priuationonpossuntmiscerimutuaactione&passione.Ergofalsasuntprincipia&tamabsurda,utnihilabsurdius.Ii.ElementaAristotelis,&humoresHippocratisnonpossuntmiscerimutuaactione&passione.Ergo:utprius.Probatioutriusqueassumti,"quiasuntsubstantiae.Haenonpossuntageremutuo&pati,quiasubstantiasubstantiaecontrarianonest:agentiauero&patientiamutuadebentessecontraria."AnnonbellephilosophamurcumeruditissimaomniumscholarumscholaParisiense?RespondebitGensorexquisquiliissubselliorum&angulissuaescholae:substantiasquidem,quasuntsubstantiaedisparatasesse,&genereconuenireposse:atformisqualitatibusqueetiamessentialibusiuxtaplacitumscholae,aduersari:EthocAristotelemuellecumsubstantiascontrariasintroducit.Tametsiinquamhocmodononpotestsaluaripriorassumptio,quiaresponsioueraestinsensibilibus,&noninrationalibus,qualiasuntmateria;forma,&maleficaillapriuatio:tameningratiamCensorisadmittatur:sedquoiureipsesibiobiectadiluit,eoChymicisuasdefenduntueritates.Itaquesicargumentantur:"Substantiaecontrariae,quadicisolentcontrariae,suntmistiles.Sal,sulphur,&mercuriusChymicorumsuntsubstantiaecontrariae,potestatibusnimirumseuqualitatibuscontrariis.Salergo&sulphur&mercuriussuntmistilia&perconsequens,sihacnaturadebentesseprincipia,nihilimpediet,quinsintprincipia."Minoremprobamus:"quiamercuriusestfrigidushumidusrespondenselementoaquae:salcalidussiccisterrenus:sulphurcalidumsiccumigneum.Iamignisactiuusest.Mercuriuspassiuus:salconstrictiuus&terminatiuus:cumqueprincipiahaecalicubietiamsintnaturaeancipitis:&salaliquandoquadamtenusfrigidusterreus,utinnitro&halinitroMercuriusentuersatilis:noneratirrationale,exhiscomponeremista."QuodsiuelitnosterCensornimisscrupulosusesseinhis,&spinosisquaestiunculisnosexagitare:asciscemusinauxiliumelementaipsa,dicemusqueinhiscoaluisseexistisnostrisprincipiisessentias.Cumqueeasitasecernamus,utadoculumquoquedemonstremus,&inusumdemus,uideatipsequomodoanaturainunionemsintredacta.Beneficiosensus,&euidenterationefaciledissipabimusλόγουςmetaphysicosfanaticiCensoris.Interimcontentisumushacresponsione,quodnecAristot.illatriapossintesseprincipia,sidebentesseactiuapassiuaquemutuo.Miruma.est,quanareolfeceritnostraprincipiaessesimilia,&noncontraria,siquidemcontrariumestfrigidumcalido,humidumsicco.Ueruntamendehisqualitatibuselementorum,nonusqueadeosuntsolicitiilliChymici,quiessentiassuascoelestesessedicunt.Aliquietirridentcoelestesphilosophos,quinonpossuntincoelocalores,humiditates,&similiaintelligere,cumSpiritussanctusaliquotiesdicatultracoelumesseaquasgenereeasdemcumhis,quaesuntsubcaelo:Etsicnaturaquoque.Hactenusdeprincipiis.Liquidou.dicimusnosParacelsitarumuanitatesminimeprobare:sedideononeuertunturChymicaprincipia,quamsicuinonplacent,is&insulsus,&sinemercurio&sulphurepernosuiuat.Nequenimimpedimus.SiCensoruoluitParacelsitarumsomniaoppugnare,aliisarmisidfaceredebuit:aliaperitia&solertia.Rusticum&nimiscyclopicumesttotumcoelumeuertere,siquaineodiuorumgentilitiumdeprehenditulabes.Eruditiores.ParacelsitaesuarumopinionemfundamentaetinipsoinueniuntAristot.necminoradeliria.ExAristot.scribuntuulgo,ut&exPlatone(duobusphilosophiaeethnicesyderibus)omnemuiminferiorumcoelitusgubernari:Indeesseformas,potissimamessentiaepartem:indecaloremnatiuum&spiritum:indecausamagentem:elementanihilesse,nisipatientemmateriam.QuidaliudquaesoscripsitSeuerinus?QuidaliudDorneus&similes?Cumconsiderantillaeelementariaecompositiones,ecquiequesoindefitpraeclari&nobilis?Quidexpectarepossumusexcoituaeris,aque,terre,ignis?Uixlapidesrudes,inquibussilutum&arenanihilhabuissentessentie,nonplusessetquamsiquiselutumcinerem&aquamdestillatamsimplicemcompingat.SiergouanissimaillaprincipiorumAristotelicorumcoalitio,&elementariscongressusnihiltalegenerarepossunt,siueaffulgeatsol,siueomittat.(OmnienimsuauinonpotestSolidprocreare,quodsemenPlantae,sinonestinmateriacoelestisbenedictio)qualereperitur,inmistisintercircunstanteselementorumturbas,quidusqueadeoabsurdicommiseruntChymicialiainuestigantes,&proponentesprincipia?SedinhocerraruntParacelsici,quodprorsusabelementarimistionequoadessentiasdiscesserunt,&coelumimisimplicaueruntinconuenienter,Deuserat,quiprimummiscebat.Deus,quiconseruationiscausaseminariumprincipiumconferebat.Sinehocterramanetterra,aquaaqua:&similliesconiungantur&calorefrigorequealterentur,mutentur,&aliapatiantur,tamennegramenquidempossuntconstituereinedumquidperfectius.DiscatCensorpriusintelligereueritatem,&tunceamdefendat,Paradoxaque&mendaciaconfutet.Iamadsecundamassumptiprobationem.Falfalsumest,quodAlchymiahabeatprauumdogmadeprincipiis,utiampatuit.Falsum,quodconclusionesfalsas,uteademoperademonstratum.3.FormasPhysicasseparariamateria,inauribusParisiensiumabsurdesonat;sedrecteintellectum,absurdumnonest.Chymicisiformaliaarcanauocant&formas,moreartissuaeuocant,relinquentesPeripateticissuaslocutiones.QuidParacelsicihicfingant,nihilattinetconfutare.AnauteminsolitaillalocutioestAristoteli?UtinamuerescripsissetCensor,sibitamnotumesseAristotelem,quamQuercetanosuamdomum.Ignemseparariexmisto,AristotelicodogmatequisestinPeripateticis,quiignoret?Atquidignis?In2.deortu,cap.8.tex.50.inquitPhilosophus:"Quoniamautemestnutrimentumquidemmateriae,quodautemnutriturcomprehensumcummateria,forma,&species:rationabileiamsolumsimpliciumcorporumnutririignemomniumexseinuicemgeneratorum:quemadmodum&Prioresdicunt.Solusenimest,&maximeipsiusFormaeignis,quianatusestferriadterminum,unumquodqueautemnatumestadsuamipsiusferriregionem.Formaautem&speciesomniuminterminis."Ignisidemobeamcausamnegaturpropriumhaberesubiectum,quiasensunotaturessesemperinaliocorpore,aere,fumo,terra,utscriptumest,3.Gen.an.Ii.AiuntsubLunamquaeridebere.Sedquisascenditeo?Censorlucidumrequirit.Ubilucetpurocoelo?Quodascenditexflamma,spiritusferuensest.Hicergomateriaignis.Alibiincomparationeelementorum,idformaestrespectucaeterorum,quodnobilius,actiuius,calidius.SiiamChymicisuasessentiasinrelationeaduanampigramquerecrementorummateriamuocantformas,numusqueadeoaueroaberrant?NotaargumentumexCensore:"Succusplantarumestearumanima,quaeestforma.Succusseparatur.Ergoanima&formaseparatur."HocAristotelicusdicitinscholaParisiense,&adhuchaeretinillocollegio?ContraGramanumineodemargumentoactumest,sedlongealiter.NequeenimpermitterenobispossuntParacellicaeistaesordes,utparabolicasautmodificatasistasformas&animasnominemus,sedcontenduntperessentiamκαὶκυρίωςesse;atqueideonostraexplodunt.Contrafutilitatemhancalitersumereoportetarma,quamcontraQuercetanumDoctoremMedicumRegium,quilicetloquaturcumSeuerino&Paracelso,ubitamenarbitramur,nonsentitanostraexplicationediuersum,necprobatGramaniuesaniam.Quidaliudfamuliistiantiquarumabsurditatum,&deliriorummancipiaquaerunt,quamutAcademiaesapientesqueintersordes&quisquiliassomniorumethnicorumcomputrescant,necaspirentadaliquiduerius&solertius?"Itanimirumstatueruntnostriproaui".Lingiteergo,&sputahorum&pariterdesipite.4.Etiamid,quodgenerationeuelmutationealiaproditexmisto,uelmateriasecernirectedicitur,estqueillalocutiononinauditaperipato.Quoduerochymiceelicitur,praeditumhisproprietatibus&conditionibus,quaesuntinessentiischymicis,nonomniadicipossuntdestructionenasci,nisiplacetλογμαχεῖν:Destruiturquidemoliua,cumoleumexprimendosegregatur:sednullaparsmateriaeinea.ItaGalenusdeomnisucco&metallisstatuitlongeuersus,quamCensor,quiinpublicoinsaniuitpotius,quamdocuit.Talesdestructionesnoninfamantartemnostram,utnequepharmacopoeia,culinaria,&similesartesindecontrahuntignominiam:uereautemsuntseparationesautgenerationesquaedam5.DequalitatibuselementaribusnihildiuersidocentetiamParacelsiciaperipato.Relinquuntenimeaselementis.Formalesautemquaeruntinessentiis.AnnonhocetiamGalenismus&Peripatusdocet?PerperamtamenParacelsitaefaciunt,dumnihilelementi&elementariumqualitatumautmisturaeinessentiisagnoscunt,quanquamSeuerinusinhocdogmatefueritmodestior.6.Humoresquatuornaturamsecernere,siueperse,siueinteruentutransmutationis,absurdumnonest.Iamprideminuiuentibuspositisuntsanguines.Censorsuccosuocatanimasplantarum.Sidiceremussepararianimas,coelumterraemisceremus.AtCensoreloquente,nihilsitmonstri.Tamnedelicateamamusnostra?Galenicorumdecretonaturainnutritionesepatatexcrementa.Quidinterestdicere,succumsegregari,anfeces?Exmateriaepotentiafiunthumoresintranos.Scelusneestdicere,exuariismateriaepartibus,quaecerteinerantmateriae,fieriuariossuccos,&nonquidemeaformaexire,quainerant,sedformatransmutationis?Fingeauruminesseuenae:nonautemsecernieaspecie&colore,quainexistebat,sedalia,quampotentiahabebat,utitaoccultafiantmanifesta:numhocnouumprodigiumestphilosophorum?Nempeloquendumutmulti,sentiendumutpauci,quodestegregiumapophthegmaCensoris.Quidnocetlocutio,siresestsana?QuisueroestilleChymicus,quiphilosophiamdefinitplene&essentialiterlapidisfabrica?Philosophiaedefinitio.NosPhilosophiaedicimus,totamAlchymiam,inquaoccultamanifestantur,&magnimagisteriiarcanatractantur,essepartemprofessionisPhilosophorum,&nonpertinereadsordidailliberaliaqueartificia,sedesseincensu&possessioneingenuorum,Regum,sapientum,quihonorificustitulusnonnatuseiestnuper,sedanteMesuem,Rhasen,Bulcasin,&forsetiamHermetem.Tantomagisuosmagnisuperciliiphilosophidebebatishancartemamplecti,tantoquestudiosiusexercere,quiaestornamentum,&quasimiraculumphilosophiae,noncircacorticeshaerens,sedininteriorapenetrans,&abditainlucemproducens.Nunccumuobisplaceantputamina,sordeantnuclei,manetesanequiestis,&siliquisuestrisabundefruimini.Gloriaminitamenoleophilosophoruminuestrisantidotariis,necpotestisessesineaquis,oleisextractis,elixyriis.Alioquinmancamnostristemporibusplanehaberetistamphysicam,quammedicinam,&ridereminiaPrincipumuestrorumsufflonibus.Curcontemnitiseamartem,exquamagnumdignitati&gloriaeuestraeaccessittumemolumentum,tumornamentum?Particulasquasdam&micassequimini,sedobiter,ut&ipsiuideamininonnihildephilosophiachymicascire,sedquamfamulisofficinarumdestinatis,longopassulactucisuestrispraelatis.Nosexlegeiustitiaeunicuiquesuumtribuimus,&necGalenicapraeclaracontemnimus,necchymicanoncommendamus.ExamensententiaeParisiensisscholaeIdemiudiciumestalteriusuesaniae,quaeChymicistribuit,Philosophiamessepraeparationemmedicinarumchymicam.AtintantaamplitudineartisunussaltemscopusestpraebereMedicismedicamentorummateriamcommodam.QuistamangusteAlchymiamcontraxitcoegitque?Quisphilosophiam,diuinorum&humanorumscientiam?QuiAlchymiamdicuntesseperfectammedendiscientiam,autdelirant,autalitersentiunt,quamuerbasonant.8.Quaelibetarssuasquidemhabetetiaminloquendoconsuetudines&propriasphrases:Nonestchymicusuerus,quifiduciasuaeartisPhysiologiam,Pathologiam,&Therapeuticamaliamponit,praeterueram.Ideo&Paracelsicadeliramentaexplodimus,&dicimus,exchymiaistanonsequi.Ueruntamenquiaarsartemexplicat,&inseruiuntsibiomnescommuniter,quisprohibeatphysices&medicinaequaedamdexteriusperexperimentachymicaexplicare,&obscurislucemaddere?NumiuratisumusetiaminuerbaEthnicarumdisciplinarum?Tamilliberaliternemonostrumphilosophabitur.sedinexplicationealteraalteriinseruirepotest&praestaremutuum.Nequeenimsuntoraculasimplicitercredenda,quaeuelAristoteles,uelGalenusscripsit,RectequondamHoratius:"Nulliusaddictusiurareinuerbamagistri.Quomecunquerapittempestas,deferorhospes,Nuncagilisfio,&uersorciuilibusundis,Uirtutisueraecustosrigidusquesatelles.NuncinAristippifurtimpraeceptarelabor.I.Epist.I.Pag.45.46.Etmihires,nonmerebussubmittereconor."9.apol.Hipp.Sinouaemedicinaeautoresseinsinuantpraetextupraeparationischymicae,quaeuesaniaest,chymiamtotamdamnarepropterillumpraetextum?PerCensoremscholaParisianaestdeformata.NumTheologiadamnanda,quiapraetextuueraepietatisofferuntseselupirapaces?Sedscholauestraadeoferuetzelo,utantimoniumipsumcumabusuprohibeat,proculdubioignem,aquam,uinum,&aliamultainterdictura,sipossetsineillisuiuere.Tantadignitate&admirationeuiritammiseresesuoiudiciodeformant,utanullohostepotuissenttractariindignius.Sedhaecmittamus.Tandemchymiamhaberefinemincertum,scribitdiscursorpag.101.&135."Uobisnonestcertusfinis,"inquit,"sedquicquidsorsobtulit,quouultisnominenuncupatis".Anteartemconstitutam,cumadhucessetininueniendo,libertatisidfuit:Postconstitutamnecessitatisestitaappellare,utdecet.Excipiunturtamencommentationes,&inaliamlinguamtranslationes,itemcircumstantiae,quaepropterimpostores&contemptoresindignosquepersuadentaliquandoantonomasias.QuammultauocabulahodiesuntinDialecticaAristoteliincognita?Atressunteaedem.SiquisuntChymici,quietiamresmutant,idquefaciuntstudiofallendi,horumpatroniessenolumus.ItaParacelsicosquoqueeosnonprobamus,quifiduciasuorumuocabulorumPhysicam,Medicinam,Theologiam,&aliasscientiasplaneinaliamlinguammutaresatagunt,cumtamennihilhabeantrerumnouarum,sisapereuelint.Namquaeipsiseueniuntinnatura&arte,ea&nobis.Nossicloquimur&sentimus,utconsueuimus,naturaqueipsarequirit,nisiquodinterdumexpaciemuradaliarumquoqueartiummorem.Paracelsicisuauoluntstrictimobseruari,&solaueraesse,imo&mendacissimasopinionesuerisrebusassuunt.Sintergohisuaeprofessionis,NosAlchymiampuramcustodimus&defendimus.HocsiobseruassetCensor,nontamturpicensurasuamdignitatempolluisset.Itaabsoluimusetiamargumentumquartum.Reliquauelconuitia,uelanilesnugascontemnimus.Censorisinepta&rudiscensura,quammirumestinpublicumasapientescholaprotrusamesse,nisifortasse,utcarcinomaquoddam&uomicamaseexclusamuoluit.QuoniamautemtantiaestimaturCensurainhocliberalisphilosophiaecampo,quantoestinepta&rudisgenioCensor(namnihiladremfacit,esseRiolanum,esseprofessoremscholaeParisiensis,ualeregratia,&huiusmodi,quaenullicauentdestultitia)demonstrandumestbreuiculisistislibellulislernamquandamparadoxorum&aniliumdeliramentorumeffusamesse,utmeritopuderepigerequedebeatscholamistamcensurae,inquapraeterelegantiamuerborum,&paucaquaedaminParacelsiaiustetaxata,nihilestpulchri,καὶοὐδὲνὑγιὲς.Legemusautememblematahincindeinspersa,tanquamerrorumnodos,Principiofluctuationemquandamiudiciiseucensuraedeprehendimusinlibellisquatuorpublicocommissis,quaeindicioest,nonueritatis&iustitiaeimpulsu,sedaffectuumrationemrectamperuertentiumturba&uiolentiaadcensendumprouolasseautores,necpraeterinsectationemartischymicae,&odiumQuercetani,certumsibiproposuissefinem,licetalicubiscribat,Alchymiaecausamagi,nonQuercetani.Aliquotiesarstotadamnaturinapologia&discursu,quanquamaliquacontineatbonaquia,utinquitCensor,amaioredenominatio,nihilominusfunditusdiruturusAlchymiaeprincipia,quibuscadentibus,ecquidmanerepotestulliartispraecepto?Scholainsuoiudicio,quodapologiaestadiectum,nontantumQuercetanilibrosspagyricosdamnatunanimiconsensu,sedetiamartemipsamspagyricam,uetatqueinireconsiliamedicacumQuercetano,aliisuespagyricis.Annonhocesttotamartemabiicere,&nihilrelinquerequodprobariqueat?Atinterimlegimus,olea&aquasdestillatasnonrepudiari,nontotamAlchymiamdamnari,nonLibauii,sedQuercetani.Leuitatisinsignisest,siconsciuscontrariaseribas:inscitiae&neglectaeattentionissimemorialabaris,autquiddamnandumsit,nonsatisanimodefiniueris,quodetiamtemeritatis&imprudentiae.Quin&quaecommendareuidentur,olea,aquae,sales,elixyria,&cetera,adeoproteruetractantur,utnecessesit,quicquidhabentlaudati,illuddenuoperire.Nemodixeritiocodisputarideregrauissima,cumtamseriisuituperiis&damnatoria.Pag.60.Quidsiaduictoriam,&nonadueritatem,quodCensortribuitScaligerocontraCardanum,&exeofacitsophistam?Antaris.Pag.34.Atquinehocfieriputes,Antaruetusimpedimentoest,quideHaruetoscribit,quodnoncuretquid,dummodoaliquiddicat,eocontradicendistudio,quodconueniatsophistaedisputanticontentioseadopinionem&uictoriam,nonphilosopho,quiadueritatemreferatomnia.Antar.Αὐτοκατακρισίανquandamhocdicas,quandoquidemCensoripseeiusdemdelictiseopereipsopassimreumfacit:nisifortassepirasticumgenusautexercitatoriumplacuit,quodtamennonpatituripsedisputationisferuor,&fiduciaCensoris,quiomninoputatsegygantemaduersariossuostanquamPygmaeosdeuorareposse,autsaltemclauaHerculeasibiilludentesdissipare.Duaesupersuntcausae,quarumuelutraque,uelalterutrapropositascholae&Censorifuit.Pag.76.Antar.PriorestautoritasGaleni,Hippocratis&Aristotelis,tantorumuirorum,utcumeisAntaruetuserraremalit,quamcumRhondeletio&Scaligero(multomagiscumHarueto,Baucyneto,Turqueto,Quercetano)benesentire,quaturpissimauoceolimutebatur,etiamCiceronimioPlatonissuiamoreexcaecatus,deceptusquemente.Autoritas.Sedeofoediushoccrimenest,quodnonuideaturintelligereAntaruetusilleCensorius,inquaresitsitauirtusargumentiabautoritate,quaesineueritatetantiest,quantinuxuitiosa,autsiquiduilius.τὸεὖκαὶκαλὸνκαὶἀληθὲςpraesupponiturautoribus,sinequoneautoresquidemsunt,quibusaliquidtribuerepossisὄντες.Hocautemubiest,noncuratur,quisdixerit.Sedquid?"AmicusPlato,amicusAristoteles,sedmagisamicaueritas",quaeefficit,utScaligeralterAristotelesuerascribens,longismultisqueparasangissitanteferendus,mentientiGaleno,autcaeterisnominepotius,&opinione,quamremagnis.Scaligerquidemalicubierrat,sednonideotamleuiterestcontemnendus.Faciuntautemetiamcaeteraeuirtutes,&totuoluminibusinpublicocomprobata,plaerumquebeneiudicandidexteritas,utnonadeoleuiterpossitcontemniScaliger,nonnullisargumentisusus,sedsaepeductusarebusipsisnonLogicis&Metaphysicisratiunculis,adinstarCensoris,quipersuamMetaphysicamputat,seetiamignotaposseconfutare;sedpropriisutplurimum,quanquamintertammultanonsitmirum,quodaliquidhumanitussitpassus,aquonecGalenus,necHippocrates,necAristotelesfueruntimmunes.Cumitaquenontantisitautoritassineueritate,(quamuissaepiusnumerentursuffragia,quamexpendantur)odio&inuidentiapotiusadhoccertamenperuenissescholam,quamiustitiaadductamuideturarbitrandumesse.Censoralitersentit,aliterloquitur.AlteramcausamelicimusexuerbisCensoris,quialicubiuult:LoquendumEsseUtmueti,SentiendumUtPauci:quonihilcapitaliuscandori,nihilpestilentiusueritatipotuitdici.Numergodomiamicusestchymicis,forisinimicus?Notaturillauersutianontantumpublicissapientumapophtegmatibus:lnuiapublicaneito:Quiabimperitaemultitudinisiudiciopendet,inmagnisuirisnonesthabendus,etc.uerumetiamfortissimimilitis,&heroisAchillissententiaapudHomerum:Ἐχθρὸςγὰρμοικεῖνοςὁμῶςἀΐδαοπύλῄσιν,ὁσχ'ἕτερονμὲνκεύθειἐνὶφρεσὶν,ἄλλοδὲβάζειInsacrisquoqueliterisprohibemursequiturbamadfaciendummalum,&iniudicioplurimorumacquiesceresententiae,utauerodecedamus.IliadI.Exod.33.2.Tamilliberalefacinusadmiseritnescholascholarumomniumeruditissima,&Censordoctissimus?Nonfitnobisuerisimile.Sedutexcusaripossit,fortassesentiendumest,AugustiniPantheiplacuisseconsilium,quicumchrysopoeianadeoamaret,utetiamdeealibrumconscriberet,tameninuidiaepopularismetunonaususesteamappellareAlchymiam,sedhaccumimperitouulgodamnata,quodsophisticistincturisaddictaforet,alionomineistamexornauit,ampliauit,docuitadeoplausibiliter&confidenter,utnondubitariteamPrincipiUeneto,&summoPontificiCardinaliqueofferre.Expectamusergodeclarationemscholaeeuidentem,utnobisconstet,quidnamdamnauerit,autnondamnauerit,iuterimsiquisargumentisexarmarioeiusprolatis,ueramartemconuellere&subruereattentauerit,eioccurrendumresponsionibusoppositisesse,utpatuit,arbitramur.Censoruidenturoratorempotiusegisse,quamphilosophum,quandoquidemadpersuadendumomniacorripuitarma.Ethocinitionotandum.Deindeoptandumfuerat,utscholaeaffuissetnontamdisertus&elegansOrator,quamperspicax&sapiensexercitatusqueargumentator,quandoquidemnoninlingua,sedmente&rationecumexperientiaconiunctafuturaeratuictoria.Atillesaepissimepueriliterhallucinatur,cumqueinarenamdescenderit,tanquamarmisscientiae&iudiciiexactiinstructissimus,exemploZenonisnonuultadistapueriliadeLogiciscontrariisreuocari,quodreueraestfugere,quandoqui&nonpugnare.Ipsauerodecontrariissententiaplanecollabitur:pag.25.discurs.&17.&53.Antaru.ubinonerubescitscribere,apudLogicosnihilmagistritumesse,quamunumcontrariumalterocontineri;quasisiclicuissetipsialexipharmacaueneniscomprehendere.QuisautemestisteLogicus,quihocpraeceptumausitproponere?Pag.54.Aatarueti.Subeodemgenereessespeciescontrarias,logicumest,quod&Aristotelespassimenunciat,contrariagenereconuenire,specledifferre,uelsubiectoesseeademcontrariaformis.LogicaCensoris.Imbecillitashaecquaedamiudiciiest,autsaltemloquendidesuetudo,quaepoteratdomidetinereCensorem.Aliasdiceredebuerat,seduabusspeciebuscontrariisappellatisgenusintellexisse.Hocpatettalischemate:[Assumpta.{{Medicamenta{{Nutrimenta{Agentiaoccultisuiribus&totanatura.{{Alterantiaseuagentiaqualitatibusmanifestis,secundumgradusquatuorsimpliciterconsideratos.{Alexipharmaca.{Pharmacaquaingenereetiamuenena.{Deleteria{Generisprimi:{{Purgantia{trimi,secundi,tertiiordinis.quaequantitateuenenadicuntur,noninnoxiaetiamtotisnaturis.{Generissecundi,quaepropriissimouenena.]60Medicamentorumsecundamspeciem,quianonfaciledicipotestuno,eoqueproprionomine,expressisduabusspeciebusdesignariparerat,utsicalexipharmacaaduenenareducerentur,hocest,sociarenturuenenissubcommunigenere.Uirtushaeclogica,nonpeccatumfuisset;uirtusautemexconsequente,quiaspeciescumgenereomnes,distributumcumdistributione,conuertuntur.RatiocinationesCensoris.Inquaestionibusargumentofirmandisprobandisque,CensorsaepeadeoignoratElenchum,utetiamapuerisirrideripossit,&explodi.Ponanturpauca:Pag90.disc."IgnisopifexaPeripateticisestexplosus:QuiaSolessetinutilis."Imo,inquam,etiamsineillofigmentoacceptionisformarumaSoleutilissimus.NequeenimSolistius,sedaliorumcommodorumcausaeratdatus,uthabetoraculuminGenesi.QuisdabatplantisformasantecreatumSolem?Solsaltemcaloresuoadiuuatuiminsitam,prouocatque.Formasperseconfertnullas,quicquiddicatperipatus.Aliud:"ChymiiainutilisestReipublicae.Cur?Quiaeius(quaedum)praeparationessuntsumptuosae:&quidammagnouendiditextractumRhabarbari":(Quodnam&quantum?)ubihicElenchus?Nempeubihic:MedicinaaffertReipublicaedetrimentum:"quiaaliquiMedicimagnopretiosuntconducendi&alende",Pharmacopoeiaestdamnanda,quiaAmbram&Bezoar,&quasdamcompositionesmagnouendit,&interdumanaritiaseducitmercatores.Aliud:"Praeparatiochymicaestartificiosa.Chymiaergoarsest":itacolligebatHaruetus:idquenonimmerito.Namartificiosumnihilest,nisipermotumartis,aquoformamhabet:&coniugataarguuntsemutuoinessentialibus.Antaruetusautemirridet.Underisus,nisiexignorationeDialecticae?Absurdiusnegat,artessingularesesseparticulasartisingeneresumptae.Logicumenimest,speciesnomengenerissibitribuere:seugenuspraedicaridespeciebus.Sed&cumomniaartispraeceptasinthomogenea:homogeneaeueropartesuendicentsibinomentotius;iterumapparetabsurditasnegationis,Pag.83.apol.Hipp."ContrariasuntcontrariorumconsequentiaSanitasseruatursimilibus:Morbusergopellituscontrariis."At,inquam,haec(seruarisimilibus,pellicontrariis)contrarianonsunt:Nequeenimcircaidem.Similicontrariumestdissimile.Deindepellimorbum,estsernatioquaedamsanitatis.Quomodocontrarium?Utstudiosihocargumentumbeneintelligant,adformamredigendumest:"Contrariacontrariorumsuntconsequentia.Sanitas&morbussuntcontraria.Ergosanitatis&morbicontrariasuntconsequentia:&perconsequens,utsanitasseruatursimilibus,itamorbuscontrariispellitur."Primumdicendumest,Maioremaccipidehis,quaenaturasunt,&perse,&nonquaeregunturintellectu,seuarbitrio&uoluntate,quorumestars,quaenontantumadmittitnaturalia;uerumetiamea,quaesuntartificialia,&exusuinartemassumpta,siueperseobtineaturopus,siueperaccidens.Deindeitaconclusioquoqueestexplicanda;nempecontrariasequisanitatem&morbum,quatenuscontrariasecundumnaturam:sedarteminterimfecissesibiregulam,quaenonomnino&praeciseidobseruat.ItaenimHipp.inlib.delocisinhomine:"Sananturdolorescontrariis,idqueetiamunicuiquemorbopropriumest."(quodtamenpotiusdeactioneincontrarium,quamdesingularimedicamentoaccipiendumesse,alibiexeodemHipp.demonstratumest.)"Namincalidisnaturapropterfrigiditatemaegrotantibus.dolorescalefiunt,&reliquaiuxtahancrationemfiunt."Aliusporromodushicest:Persimiliamorbusfit&persimiliaadhibitaexmorbosanantur.Ueluturinaestillicidiumidemfacit;sinonsit,&sisit,idemsedat:&iussiseodemmodoabiisdemfit&sedatur.Aliusrursummodushicest:Febrisaliquandoabiisdemfit&sedatur,aliquandoacontrariis,&c.Lege&reliqua.Necminusartificiosumest,peraccidenscurare,acperse,cumutrumquecadatsubrationisartificiosaepotestatem.Sed&Dialecticaipsaconcilianscontrariagenere,indicat,utriqueidemcommunitereuenireposseproptercommunemfacultatem.Itaquesanatiomorbi,&conseruatiosanitatisinidemrecidunt,&noncontraria,sedidemhaberepossuntconsequens.TandemquodCensorcolligitexillaoppositionecontraria,morbumdeberecontrariissanari,quiasanitasconseruaturiisdem,pueriliterhallucinatur.Sienimillaconsequentiauerasunt,contrariaexcontrariisdebentessecircaidem.Igitursiceratconcludendum:"Ergoutsanitasconseruaturiisdem,itamorbus"(seruatur)"contrariis".Utrobiqueenimdebetesseunum;ueluticumdico:FriguspelliturcaloresErgocalorfrigorescilicetpellitur,&c.Quisaliasnescit,&morbumnutririsimilibus,&sanitatem?Item,cuiignotumest,conseruationemsanitatis,&depulsionemmorbi,siuepersimiliafiat,siuepercontraria,aliquandoinidemredire?Diuersatuncsuntenoncontraria.Ita&sanitasseruaturcontrariis,utcalorcordisinspirationefrigidiaeris,quisicalidussitimmodice,interdumiugulat.Innutritionecibuspriusdissimilis,posteaeuaditsimilis,fitqueconseruatiopercontrarium,quiaexinanitionisucceditimpletio,defectuiinstauratio,&c.Rationeactionissiueeffectusnaturalisperse,calorresoluit,frigusastringit:sedinpassionibus&artenonsemperperindehabet:ut,calorseruaturcalidis:ergofriguspelliturcalidis,uelseruaturfrigidis.Atartificiosumest,caloremutignifrigidisseruare,etc.Uidendumitaqueexactiusest,quomodocontraChymicosseupotiusChymiatroshacinquaestionesitconcludendum.Pluraomittimus.NecadproponendumdocendumquesatidoneusLogicusestCensor,necaddefendendumconfutandumque.3.GrammaticaCensoris.UexatsaepeQuercetaninonparumelegantis&disertiscriptorislocutiones,ipsenonrarosoloecismumcommittenschymicum,nedicamgrammaticumnefas,utcumconflatmetallaabelementis,&μετεωραsuspendit,etc.4.Pag.6.5.apolhipp.InAristotelislectioneperitumseualdeputabat.AtidnonapparetdeUmbrorumsale,citatoloco,ubiψευσμαcommittit,&Torquetumignorantiaeaccusans,ipsepeccatinscitia:Pag.50.contraTurq."FactitiussalUmbrorum"(inquit)"planealiusestauestrissalibus.Aristotolespaucisartemexponit.Iuncos,inquit,&arundinesdecoquunt.Peritia&industriaperipateticaCensoris.Quodsuperestaquae,refrigescensconcrescitinsalem.NondissimilimodoinChaoniaconficitur.Cumfontanaeaquaenonnihilefferbuit,reliquumambientisfrigoreuertiturinsalemalbum,&gustuiualdegratum,quomodoparatisuestraextracta,nonsales".Haecibi.AtAristoteles2.meteor.3.postquamdelacuAsphaltitedisseruit,deChaoniasicnarrat:ἐντῇκαονίᾳκρήνητιςἐστὶνὕδατοςπλατυτέρου.ἀποῤῥεῖδ'αὕτηεἰςποταμὸνπλησίονγλυκὺνetc.Mox:ἅλεςγίγνονταιαὐτοῖςἐκτῆςκρῆνης.τούτουγὰρτοῦὕδατοςἀφέψοντεςτιμέροςπτέασι,καὶγίνεταιψυχθὲν,ὅτανἀπατμίσῃτὸὑγρὸνἅματῷθερμῷἅλες.Ubihicestillaconuersioinsalemperfrigusambientis?DeUmbrorumsalePhilosophussic:τοιοῦτονθ'ἕτερονγίνεταικαὶἐνὀμβρικοῖς.ἔστιγὰρτόποςἐνᾧπεφύκασικάλα¬μοςκαὶσχοῖνος.τούτωνοὖνκατακαίουσι,καὶτὴντέφρανἐμβάλλοντεςεἰςὕδωρἀφέψουσιν.ὅτανδὲλίποωσίτιτοῦὕδατοςτοῦτοψυχθὲνἁλῶνγίνεταιπλῆθος.Ubihicillaextractiostulta&ridicula?FaciuntUmbriplane,utnossales,nonpercoctionemarundinum,sedcinerumexcrematiscolaturadecocta.Numcorruptoususestexemplari?Atpag.55.apol.Hipp."ustioneUmbriconficiebantsalem."Etpag.62."Antarueti,itafit,utchymicusexurina."QuoergoabripuitCensoremferuorcontentiosus?ItanediruunturfundamentaAlchymiae,&Chymiciconfunduntur?LausAlchymiaenunquamfuitmaior,necunquamueritaseiusillustrior,quamdisputanteCensore.5.Crimencorrupteachymicistemperieinaturalis.Pag.63.Antiturq."Soletisextemperatisfacereintemperata,quaedeindealteriusaccessionetemperatis.Nosmalumusutiremediiseomodo,quoanaturatemperantur,utsuccisuiolarum,limonum,adarcendamsitim."Utrimelius?Agitcontraspiritumuitrioli.Primumperditinstitutifinem.Nonenimfitnefasachymicissiintemperatafaciunt,hocest,exnaturaemateriaessentias,quaeadcrasincorporisnostrisuntintemperatae,eliciunt,&posteaadusumtemperant.Siessetnefarium,theriacae&aliarumcompositionumauthorespariterobnoxiiessentcrimini.Succuslimonum,&spir.Deindesuoseexemploconficit.Namsuccuslimonumnonestitatemperatus,utinnuit,imosaepespirituuitrioliacrior&intemperatior.Nonquidemnegamus,spiritumistumadususquosdamfierisaepeualdemordacem:uitrioli.sedistiusmodiusussuntuelchirurgici,uelmetallici,Incorpusnonimmittiturcorrosiuus,nisiadeorefractus,utnocerenequeat,Praetereacumsuccusuiolarumsittincturaearumuelextractum,utpotereschymicae,uti&succuslimonum,quodprincipiumtemperauitnaturalia,idem&chymica.Naturaibiappellatur.Eadem&hicest,Extractionostranondestruitsuccosessentialesnaturae,sedexinuoluerisexpedit.Sialiteraccipiendasuntea,quaenaturadiciturtemperasse,nondebetCensorsuccosuiolarum&limoniorumproducere,seduiolas&limoniaintegra,quaenonpossuntinextractiseamomninomisturamretinere,quamhabebantintotis.Consideretautemaliquismedicamentailla,quaenaturaipsaexintegrissegregat,quaequeSolelicit,authominesstudioseprocurant,utEuphorbium,Opium,Lacesulae,Scammonium,Elaterium,&alia,quaemagno&frequenteinususuntapudGalenicos,&prostantinomnibusofficinis.Suntnehaecusqueadeotemperata,utnonindigeanttemperationeartis?Authocsimuluitiumest,autiniusteaccusanturChymiatri,6.Therma&spirituschalcanthi.Pag.64.Antiturq.Thermasponitproaquismineralibus,quasconstatessemistasimperfecte.Deindeeasdicitessemelioresmisturischymiatrorum,cumspirituuitrioliaquismisto,imitanturacidulas.Temerariaesuntartificiosaepraeparationes,sinaturafacitmelioramedicamina.Rationemaddit,quianaturapraestatarte.Quidniergoabiicimusantidotariamedica,&compositionesextemperaneas?Naturasuomodoartepraestet,atnonmistionibusistisimperfectis,nonadscopumartis,ubicerteitaantecellitars,utlongesupereteffectusnaturae,quiaidpraestat,quodnaturauelplanenonpoterat,uelnonsola.Uideuero,numaquaAuerni,quamnaturamiscuit,autStygisilla,quadiciturnecatusAlexander,autillae,quarummentioestapudOuidium,Baccium,&alios,quaequeinnoxiishabentur,adeosuntpraestabiles,utpotionesMedicorumpossintsuperareeas,quascontrafebresmiscent,&sitim.Arsprincipiumpraestabiliusest,quiapraeternaturamcomplectiturrationem&experientiam,sinequibustotamedicinanihilest,nisierror,&sanitatisiactura.Medicusprudens,doctus,peritusque,miscetartificialesosfas.Mistorthermarum.2.Quisthermas?DicGensor?Melior,inquit,opifex.Quisille?"Calorcoelestisdiffususperuniuersum,quiliquoremterraecommiscet.Omistorem,quiitacontemperauitaquamStygis,&aliasplaneuenenatas"!Ubihiceratcumfrigusdominateturinfortuitosubterraneorumconcursu,autsaltemsuccederetdesertoriistisuorumoperum?UbiinZepusio,ubilethalespotuaquae,&aliaeaestatecongelantes,aliaeferrumincuprummutantesadeoacres,utinlutumcorrodantferramenta:aliaelapidescentes,&c.Meliorisnehaesuntiudiciiinmedicina,quamquasadsalutemmiscetMedicus?meteor3&desensucap.4.Aristotelesistumcaloremtemperatoremignorabat,cumdemineralibusaquisscriberet,causamsaporuminaquisistisesseinexistentem,autingenitamuirtutemignis,cumterraplusminusexuritur,&aquaedulcespraeterlabentestransmutantur:ubidesaporibus.itemnonacalidisolumuirtuteaccipithancuirtutemaqua,quamdicimussaporem,&c.imonecpraesenssemperestcalor,cumaquapercolataassumitelutumsuccum,&secumsimplicidissolutionemiscet.Uulcanumnostrumnominasdestructoremoperumnaturae,nempeinuituperiumartis.Atquiseratille,quoexurenteterrasfiuntsapores?Quisestuesterinofficinisustorius?Numuiperasintegrasuoratis?OfficinadestillantisFernelii,Syluii,Hollerii,quoutiturigni?Nostercalordestruit,sedinfinemhumanaesaluticommmodum,&nonextoto,sedaliquousque,sicut&calorpistorum.Idemnosteretiamperficitcoquendo,terminonimirumeo,quemarsratione&experientiadefiniuit.Eodemmodo&Soliscaloragit,&uentrium.Nonpotestuituperariuentriculustuus,cumpiscesdestruit,utindesuccumamicumnaturaefaciat.Curcriminarisnostrum?7.Ridiculum,&plus,quamanileobiectum,deuitadestructa.Pag.64.antiturque&54.disc.Accusanturchymici,quoduitadestruantuiuentia,atqueadeoformapropria.SedCensoremfurcillisrefutentcoqui,suisquefalcibusfoeniseci&laniones&caeteraturba,Quisuoratuiuaanimalia?Quisplantasuiuas?Itafierisidecet,curprobrodatur?Cumtuinpharmatadestructa.copoeiacomponis,coquis,infundis,exprimis,&aliafacis,numuiuasrebusuiuisrelinquisformas:Quidhocobiectoanilius?Quiduesanius?BellerefutasChymicos.8.Calornatitius."Natiuuscaloresttemperatus,uosefficitisintemperatum".Mendaciumquidemhocest.Namqualisperseinest,itaeuminplaerisquerelinquimus.Exaccidentequidfiat,nonmoramur,modoChymiatersciteprudenterqueadhibeatfactum.Calortemperatusestrespectunostrumadnutriendum.Sedcumtemperamentuminhacdisputationereferaturadhominem,decuiusmedicinaagitur,numusqueadeotemperatusestcalorcantharidum,leporismarini,euphorbii,thapsiae,&aliorumtertiouelquartograducalidorum?Haecautemquismiscuit,nisinatura?QuidaguntGalenici,cumcalces,cineres,salesefficiunt?Quidcumcompositionescausticas?Nonesthoccrimen,nisicommune.uelmedicandum:Siuitiumest,curtacesdeuirtute,quaintemperataadtemperiemadducimus?autrespecturei,cuiusestprimum.Quomodouerotumagnosexcessusincorporemorbidocurares,sinonhaberesintemperata?Nostiillud:"Contrariumcontrario:Extremaextremis".Ideo&Galenusfebricitantialiquandofrigidampraebet,quamcertenontemperauitnatura.9.Sales&olea.Aliuduituperium:"Sales&oleanonsecernitis,acsiactuinessent,sedefficitis:uosresoluitis,nonnatura."Pag.64antiturque&64.apol.Hipp.alibiquesaepe.Quidtum,inquam,postea?Nonfitnisideterminaturexdeterminato.Numuinumeratactuinuuis?Non:sedsuccus&liquorille,exquoposteauinum.Numcereuisiaactuinhordeo&lupula?Neutiquamuero.Consule&coquos.Nonitaqueestiniuriaautprobrum,sialiquidbonifacimus,naturamateriamsuppeditante.Lausestartisbeneutinatura.Ueruntamennonsemperexpotentiainactumeuocamusid,quodmanifestumfitexpressionibussuccorum&oleorum;itemextractionibus,aliisquemultis.Metalliciinhocgenerepraeclareelaborant,&multasalutariahominibusprocurant.AguntautemilliinstitutisAlchymiae.10.ChymicianMedici."Cummedicussitseruatornaturae"(inquitCensor)"uosautemmixtasuanaturapriuetis,curuosappellemMedicos?"Quidestdelirare,sihocnonest?"Medicusseruarenaturamstudet":Sedquam?"Humanam".Chymicusquamdestruit?Integritatem&capsulasmistorum,seusepulchra,utindeprotrahatessentiam.Quorsum?UtinteraliosfinesMedicoseuChymiatropraeparetinstrumentumseruandaenaturaeidoneum,tanquampharmacopoeus.CurPharmaceuticen&Diaeteticam&Chirurgiceninmedicinatoleratis,siis,quidestruitnaturamaliarumrerum,utserueturhumana,Medicusessenonpotest?Quauerodementiaest,diuersosubiectostudioruminducerequatuorterminos?Fiatsyllogismus:Medicusestseruatornaturaehumanae.Chymicusdestruitnonnaturamhumanam,sedaliarumrerum,utoleris.ErgoChymicusnonestMedicus.OargutumCensorem,&inLogicisperitumartificem!QuidsiMedicusseruandaenaturaecausacogereturaliquiddestruereetiaminipsohomine,utpraeciderepedemgangraenacorreptum?Sedtamenueraestconclusio,quanquamsyllogismiquatuorterminorum.Chymicusenim,quatalis,seuκαθ'αυτοnonestMedicus.ChymiaterautemMedicus,quiamedicinamchymicamtenet&exercet,NonintelligitbonusilleCensor,quidMedicus,&quidChymicus,confunditquediuersorumstudiorumfines.Exeodemfundamentoporroetiamsicargumentemur:"Quimistorumnaturam(utiintegreeainnaturainueniuntur)nonseruat,seddestruit,nonestMedicus,neceiusfunctiopotestessemedica,Fernelius,Syluius,Hollerius,&c.mistorumnaturamnonseruarunt,seddestruxerunt,nempeindestillationibusaquarum,&oleorum,&c.Galenusquoquemultiscompositionibus,combustionibus,coctionibus,infusionibus,expressionibusetc.nonseruauitetc.HiergoomnesnonfueruntMedici,necfunctioeorumisthaecpotuismedicaesse,&perconsequens,Therapenticafalsumhabetmembrumpharmaceuticen."Propterπάθοςaxiomaticumnegationeseueniunt;ParisiensisscholaeargumentisdiscimusexMedicisfacerenonMedicos.aliasdianoearecta.Itauerodiscimusexdoctissimaomniumscholarum,omnesMedicostransmutareinnonMedicos:quodestopuslongeprodigiosiusullachrysopoeia.Sedcontrasehabet.UerusenimMedicusest,quibenemedetur,&sanitatishumanaecausaaliasnaturasartificiosedestruit,nonquiainimicuseratcreaturarum,sedquiaDeusipsehisfinibuseasdestinauit;&multaetiamtemerecorrumpunturputredine,incendiis,discessu.Solis,frigore,&aliiscausis,absqueulliushominisope;&tamenindenonuituperamusnequeDeum,nequenaturam.Ii.Separatiochymica.Contraseparationemchymicampag.62.64.apol.Hipp.&alibi,multaloquitur.Intetalia&haec:"Hippocrates&Aristotelesinteritumsimplicemappellantresolutionemreicuiusqueinsuaelementa.Unumquodqueenimtumdiciturinterire,quandoabitinea,exquibusprimumcoaluit,Istachymica(intressubstantias)dissolutioestartificialisreicuiusquecorruptio."Primumfingeistaesseuera,quaescribis.Corruptiochymicorum.AtnihilofficiuntChymicis,quinecsimpliciter(hocest,ita,utomniapessumeant,&nihilmaneatmixtum)necultimocorrumpunt.DeindenonaduersanturAristoteli,quisaepeponit,corruptionemautalterumfacere,autmateriam.Item,caloremconsistere(cumsuohumido)comprehensumqueinaliudmutari.Et,nihilfieriextoto,siueinnaturae,siueartisoperibus.GalenoquoqueplacentChymiciin4simpl.2.quemlocumtuaccuratiusinspice.Hippocratesinlib.denaturahom.Secederesingulamistoruminsuorumipsorummetnaturammorientehominescribit:Sedsimpliceminteritumidnonuocat,cumqueprimacompositionisponatcalidum,humidum,frigidum,siccum;eaquereuocetadhumoresquatuor,quipereuntesnoncorrumpunturinquoduis,sedindeterminatum;&chymicitumelementasegregent,tumprincipiasuaelementorummisturaeinclusa,nonusqueadeodissentientabHippocrate.Insupercumchymicusinhocopereutraqueuiautatur,naturali&uiolenta,quicquidfacit,nonsineductunaturaefacit.Culpareipsumnonpotes,nisioffensanatura,idqueadoculumdemonstratususartis.Aristotelesinteritumdiuidit,ut&generationem,insimplicem,&secundumquid,quaeestmutatioaccidentiumsaluosubiecto.Simplicidicit,uniuscorruptionemessegenerationemalterius,quamfineartissuaequaeruntquadamtenusMedici,&sicpotiusaccidentalitercorrumpunt,perseuero&primumgenerationeminstituunt.Generatio&corruptiocoincidunt,seddiuersorespectumagisilla,quamhaecinmedicinainstituitur,&magisparticularis,quamuniuersalis.SiurgesputredineAristotelica,&uiolentacorruptioneproducta;UideArist.respondemus,fingiitainpeArist.ripato,atdoceriadsensumnonposse.3degen.an.Ii.degenerationeanimalium&plantarum.Qualisestgeneratiomistorum,talis&resolutio.Sedgeneratio?Aegen.anperfectorumnonfitiamcoeuntibuselementisαααe,sedperseminiumpridemuerboomnipotentisconstitutum,&posteanaturaliterpropagatum.Ineoueroestessentialisquaedamperfectio,&partiumnobiliumabignobilibusdistinctio,quaeabelementisnaturalimistionesolanonhabentorignem:Quidniergodicamustalemfieriresolutionem,praesertimexperientiarerumnosdocente?In4.meteor.Aristotelesnondicitresoluiomniainelementa;sedsublatoterminopercaloremambientisinputredinehumidi,&caloreminsitumexpirare,subeuntehumidoalieno&frigido,quibusmateriaesimuldesignantur.Chymiciillasexpirationesstudiosecolligunt,&Aristotelisχαμααcumalienahumiditateelementisaccensent;collectasexpirationesessentiaenomineuocant,&inhacinueniunttotamuimrei.NumusqueadeoabAristoteletibiuidenturalieni?Abinterpretibussinistrispotius,quamamenteAristotelisdisceduntChymici.Ubiautemhicinteritussimplex?Numsolummodoestmistorum?Imoomniumcorruptibilium,Ideortu,text.18.Aliterin3.generat.animal.cap.Ii.calidumsegregatum(neChymicissuccenseashocnomine,)quianaturaleconsisterefacitsegregata.SedChymiciseparantetiamopera&studioinutilia,calidumqueilludessentialeseorsimcapiunt.TriaprincipiachymicanonabsurdecomprehendidixerishisAristotelicis;TriumprincipiorumchymicorumnotaeapudAristotelem.Generanturinterrahumorequeanimalia&plantae,quoniamhumorinterra,spiritusinhumore,caloranimalisinuniuersoinest.Terra&priorhumorduaspossuntpartesreferre;sedhumorposteriorconnatus,minimequeexsoloelemento,quiestcumspiritu&calore,potissimaestessentia.12.Magisteriumperlarum&aurumpotabile.Demagisterioperlarum&auropotabilinarratexLibauiocontraGramanum.Sednonattendit,sermonemessedeeomagisterio,quodfitperualidissimumexradiceacetum,quodradicatumuocant,&auroperaquamfortempotabili,quodChymicireprebenduntipsi,&nebulonibusParacelsicisprobri&ignominiaedaresolent.Siutrumquefitdebito&comprobatosapientibusmodo,nullomodoestreprehendendum.Praetereaaliaratioest,simpliciterdamnareetiamista,alia,cumrespectuadmedicinam.SoluataliquisChymicusaurumaquisregiis,&solutlonepotetnonhomines,sedsuametallica,adnullamfraudemcomposita,nonfietculpaereus.LibauiusmalecitatusaCensore.Iniquumest,aliorumauthoritatesLibauiusprauecitare,&remsimpliciterdamnare,dequalongealitereratinstitutussermo,aliterqueiudicamalecitatustum.Nosmagisteriumperlarumuocamusetiamillumliquorem,quemCleopatraincertaminecum?Censoreantoniohausit,quemqueAesopifilius,Plin.lib.9.cap.35.Horat.2.Serm.Satyr.3.Similesdescriptiones&dilutaproponemusinAlchymia,suadosiminimenoxia,nisiuelitquisrationemexcedere,quomodoperirepossituelcroco,nucemoschata,uino,pane,&similibus.13.Syluius&Fernelius.Pag.59.Antarueti.Mirum,quodSyluius&Ferneliuschymicanequepurgantia,nequealterantiasuisantiSlui,&dotariisinseruerunt.Contentifueruntordinariis.Curhoc,nisiquodplurisfeceruntnostra?PraeteritioillaarguitFornelius.contemptum.HaecCensorabsqueruborescriberepotuit.DeSyluioquidemdictumestsupraexcommentarioMesuae,ubiidiotasuocatillosreceptarumfabros,quiolea&aliachymicapraeclaracontemnunt.DeFerneliotestaturlibromethodi4.cap.10.ubipraeceptisinstruitdestillatoriamaquarum&oleorum.Lib.5.cap.21.stillatitiisutituradepithematacordialia,&cardiacaproponitdestillata.OleumTerebinthinaeparatartealchymistica,eliciensprimumaquam,(quaeestprincipiummercuriale)posteaoleumlucidissimum,&aliudflauum,(quodestprincipiumsulphurduplicispecieaerea&ignea.)Fexinfundorestat,colophoniaenomineueniens,sedcuiusresolutiosalempraeberepotest,Idemoleumbenedictum,quod&magisteriiperfecti,describit.Unguentumdeluthytidespeciesquaedamextractionisest,sioleiformacomponatur.Apochylismatacap.17.lib.4.suntextracta.Itamultafiuntchymicainfusione,elixatione,&succorumexpressione,cap.Ii.&14.QuiddiceretFernelius,silegeret,scholamdamnantemeos,quiintegradestruunt,uiuaquesuaexuuntforma,uthabeantmedicaminasalutihominumconferentia?14.Uitrumantimonii.Pag.24.discursus,notainuriturFernelio&aliis,dequibusscribit,quodnontantumabusumuiuitrumantriantimoniidamnauerint,sedUsumOmnino.Atreuerainexternis&internismaximumpotimonii.testafferreadiumentumid,quodbeneestpraeparatum,&dextreadhibitum:qualianemodamnat,nisifatuus.Curnon&igniinterdicitishominibus?Curnonuino?Seuerinus&QuercetanusceduntquidemnonnihilimportunitatiAduersariorum,propterabulumagyrtarum:sedsiseexplicarent,deprehenderentur,nonsimpliciter,sedrelatedeuitrostibiiloqui.15.Cumtriticuminfarinam&panemredigitur,negattollisubstantiam,quiatantumdepuretut.Ridicule.InquammultisidemfaciuntChymici?Sedheustu,numtuncnonperitformauiuiinpotentia?Annontransmutaturdestructaintegrinatura?Multaseceduntinsurfuribus;multaauolantpollinisspecie;aliquaexpirantinterterendum.integri,cuiustuespatronusintritico?Itapag.25.disc.uult,inextractisGalenicismaneresubstantias.At,inquam,nullomodointegrorum:cumcolo&aliismodismaximaquantitassaepesecernatur&abiiciatur.Idneestmisturamseruare?Siest,curuituperasChymicos,&accusasperditae?Cumpomumdecapendutoconfigitelleboriradiculis,numretinetmistionisformam?Quamelleborodignumcaput?Deextractoeiusaliterlocutusest&sensitLibauius,quamCensor.16.Translatiouirtutis.Uimpurgatricemsinesubstantiauultexelleborodeponiinpomum.Atqualitatesnonmigrantdesubiectoinsubiectum,nisiforteinterquisquiliasscabellorumscholaeeruditissimae.Necesseestautalterationeinuehisimilemqualitatem,autunatransferrisuccum,spiritum,uelaliquidaliudsubstantiae.17.Igneacatharticaquidtrahant."Tertiigeneriscathartica(maligna)suntignea.Ignisuritpaleamintactoligno.Ergotrahenttenues&serososhumores."At,inquam,abHippocrate&Galenodestinanturpotiusmelancholiae&phlegmati,uelutiEuphorbium,Elleborus,Turpethum,lapisLazuli,Armenus,etc.18.Pag.44.disc.SiDiabolusestauthordestructionum[M}saliumusus.Salisususestinclysteribus&suppositoriis,necdumobseruauitsalesdariaGalenicisperosadpurgandum.ConsulatergoErastumdesaleuulgariuehementerpurgante.Bulcasisait:"Omnesspeciessalispurgantphlegma,mundificantstomachum,&dissoluunthumorescrassos.Et:Quiuultpotareaquamsalis,eligatsalmundum,quiameliusestomnibus.Purgatenimphlegmae,malitiam&humonscrassos.Dosiseiussolius◉ii.usquead◉iiii.cumaquafrigida.SimiliahabetMesueslibsimplicium,cap.16.Omnissalsolutioneeducitcrassoshumores.Salgemmaeeducitsolutionephlegmauitreum,&expellithumores,quorumeradicatioestdifficilis.SalNaphthicus&Induseducuntambomelancholiamfortiter,&phlegma,&praeseruantcorporaaputrefactione,&ualentadlepram&melancholicasagritudines."UideAuicennamlib.5.sum.I.Tractat.4.&librosecundo,Tractat.2.cap.624.SedfortehiauthoresnonsuntGalenici.19.Spirituspurgantes.Pag.52.&53."FixaGalenicapurgant:sedspirituschymicireprehenduntur,quodproptermobilitatem&subtilitatempurgent,cumadpurgationemrequiranturcontactus&mora."ConfunditurhomoimperitusexemploMechiocanae&Rhabarbariextractorum,&cumsuoliquoredatorum.Planeenimelectiuepurgant:&cumuinispirituMechiocanapraeclare,sicaetetasintparia.ItaspiritusinfusionisTrochiscorumalhandali&aliorum,utnihilnisirisummereaturreprehensortamineptus.QuasueronobisfingitGalenicasfixitates?Galenicafixitates.Numuultinintestinisnostrisfigideberemedicamentapurgantia,quaeexpeditstatimaboperationeexpelli&amoueri?Quidpurgat,cumpilulaeintegraeetiamnumexcernuntur:Annonspiritusundiquaqueemissi,autalterationefacta,autdistributis,quiinfectierantcontagiopurgantiumsuccis?Fixaparspurgarehicpersenequit,utinequepulgatinRhabarbaro,&aliis,sedastringitpotius,utcernereest,cumdaturinfusumeiusinuino&aquacinamomi,abiectiscrassioribusseufixispartibus.Quiuinapurgantiapraebent,experiuntur&hi,noninfixitateesseuimcatharticam,idquesciuntuelrustici,quiradicemMezereiGermanici,uelEsulae,uelElleborialbipernocteminuino,cereuisia,autalioliquoremacerant,&posteasineexpressioneintegrameximunt,reponuntqueadususnouos:potoueroinfusopurganturstrenue.Maioreusdentiaestinpomis&placentispurgantibus,atqueetiaminunguentoelathyride,quaeforisappositasaltemmouentnaturam,nequiddehydrargyrodicamus.CertumporroestexperientiaChymicarumspecierum,quaefixitatemabarteacceperunt,easnonpurgare,uelutiessentiaantimoniifixa,etiamexuitroparata,cumfloresspirituales&uitrumnonfixumpurgentualidissime:turpethummineralefixum,floresantimonii,&calxfixa,mercuriuscorallinusfixus,&caetera.Ambaldustantonumeropanaceamexargentouiuoexhibuitpassimomnibus.Atpurgassenunquamestcomperta,nisiquidexaccidenteeuenit.QuandoRhabarbariextractuminsuauolatilitaterelinquitur,purgat.Cumcoagulaturseuinspissaturita,utspiritusuolaticisecedant,nonpurgat,sedastringit,id,quodsciuntGalenici,cumRheumtostumdysentericispraebent.Tostioneueronihilpotuitsecedere,quamspiritus.Quiimperiteconcinnantextractapurgantia,&interinspissandumutunturcaloredissipantespiritus,effoetum&sterilepurgansreddunt,qualeproculdubiofuitilludexRheo,quodCensorscribitmagnoemptumpretio,effectumhabuissenullum.Idempatetexhispurgantibus,quaeuixcoquereaudentGalenici,quodcoctioneuirtusexolescat.Attumsuccus,tumcrassamentummanent.Consequensest,autcalumniamesse,autcommuneGalenicisuituperium,cumscribit:Pag.53.disc."Datomineralispiritunaturaest,quaeuelutiauenenooppressa,promiscuetambonos,quammaloshumoresexcutit,nonmedicamentum,quoddebetcummora,nonquemuissednoxiumduntaxatattrahere."Hicquiddicit,quodnoncongruitGalenicismalignis?20.Medicinachymicaeintelligentes.UexatChymiatros,quodsuamedicaminaintellectu&discernendifacultateuideanturdonare.Quideidicendumest,quiDelectumquendam,quasiπροαίρεσιν&prouidentiamassignatsuis?Quisadeoacutaenarisest,utinpurgationibusualidisdistinguerequeatinterbonos&maloshumores?Hippocratessuapurgantiadicitinitiotraherefamiliaria,postalia&tandemetiamsanguinem,siperrexerintmouere.Num&hicnaturaaccusanda?Athaecstudiosaconseruationissuaenonfaciledimittitetiamuiconcitataid,quodgratumest,nedumexcutiat,nisicommotionumuiolentiauicta,idqueeoinloco,ubisecretionisfacultasnonest,utinuentriculo,exquotamensaepeuidimusreiectoscibosesseretentismedicamentis.Nonerattemerepaucisinspectispronunciandum.21.LapisLazuili.InlapideLazulipag.54.haeret,&neconcedatspiritumtranslatumexeoinliquoremesse,absurdumilludrepetitdeuidepositainliquorem,idquodfierinonpotestsinesubiecto.Nonenimtransmigrantqualitates,nisitranslatosimuleo,inquosunt,autnondepositione,sedperalterationemeffectasimiliuirtute.22.Magnes.Inmagneteconfunditurperligulasferreasinstrumentorumnauticorum.Deindegarritdeirradiationesinespiritu,quamnefingerequidem,quidfit,possis,sinerelucida.Confutatautemfabulaehuiusautoremexperientiaperignes,&contritionem.Dehacreueroalibi.23.Pag.54.disc.Magisparadoxumestdeodorefigmentum,Scribit,pugnatumesse,numabodoratisexhaletquidamspiritus,ansolaqualitas.Odorisparadoxum.Quisestadeopuerinphysica,utputet,qualitatessolasexhalareposse?Quidenimestexhalare?Sedaudiaturargumentum:"Omnefinitumdetractionefinititandemabsumitur.Integraodoratadiumanent,seunonabsumuntur.Ergo."Quidconcludendum?Exproblem,Arist.Annon:Ergointegraodoratanonsuntfinita?Apageuero:"Ergonullamuidenturefflarespiritualemessentiam",quasiexhocprincipiocollectumesset:sect.22."Siefflarent,absumerentur.Atnonabsumuntur".probl.4.Ergo.Maiorisratio:"Quiafinitumdetractionefiniticonsumitur".Seddelirat,quinonsentit&intelligit,uiolas&caeteraodorata,etiamMoschum&Ambramperderetandemodores.Quodautemquaedameosdiuretineant,causaesttenacitas,utinsuccino,uelspirituumualidaaddensatio,&magnacopiainmoleparua,itautdiupossinthalare.Sed&custodia&remotioabiniuriis,utaeris,ignis,&aliorum,facit,utlongotemporeoleant.Minorenimestdeperditio.SiAristoteles&Galenusnoniacerentsubscholaescamnis,litemhancpridemsustulissent.Cap.5.desensunarranturomnesdeferriadodorem,aliitanquameuaporationem,aliiexhalationem,aliiutraque.Aristotelesinaere&aquacommuniterponit,&cumsaporibuscomparat.Inhispropaganturuelalteratione,uelunatranslatoaliquosubiecto,uelutispirituali,uelsucculento.Utplurimumautemodoresinspirituualent.Itaque&cumeoattrahuntur,&cumspirituodoratidesinuntodores;cumeodemtransferuntur,utiindicatadustio,destillatio,halatio.Depiscibus,quosoloargumentoAristotelesaquamapprehendit,dubitatiotantaest,utfalsumpotiusargumentumuideatur,quamuerum.Odorpiscium.Ubinihilexpirat,ibinullusodor;ubiueroexpiratioest,ibi&odoraliquis,siquidemadestpassioasapido.Galenusexpressescribitlib.4.simpl.21.odorabiliumesseuaporosamsubstantiam,&ea,quaeacorporibusdefluunt,aeriambientipermista,&incerebrumpernariuminspirationemdelata,sensummoueresAristotelesinproblematibussect.12.probl.10proponitquidemquaestionem,sedhacpotiusinclinatasensualiquiduenireadodorata,sicutputantaboculoaduisibilia.Uerumhaecopinioineptaest,loquiturqueidemaliisproblematibuslongesecus.Uidefect.13.probl.5.24.Uiuanumextrausummedendi.Pag.70.disc."Plantae&animaliaeorumquepartesuixunquamueniuntinusummedendi,quandiuuiuunt,&abanimareguntur."Sihocitaest,curprobrodabaschymicis,quoddestruerentformasuiuentium?Anautemuixunquamueniantinusumuiua,docebunttehistoriaeGalenidesuffocatisinuinouiperiscontralepram:docebuntcatuli,feles,anates,columbae,&c.applicataebubonibus&uentribus:docebuntranae,&araneaeuiuaealligataeuelappensae,&huiusmodimulta,quaenontantumPliniusannotauit,sed&hodiealiquandopraecipiunturfieri.Deherbis,quasdepascunturuiuasanimalia,nonestutdicamus,utinequedeuiuisdeglutitisbestiis;siuefamis,siuemedicinaecausa,qualequidnarrantdeursouoranteformicas,decanibussegraminepurgantibus,&aliis.Hominescertesaepeuinosabarbo.ribusdecerptosfructusutriusquescopicausacomedunt,&baccasexherbislectasetiamdentibusabeisauelluntadhucuiuis,utnotumestderuboIdaeo,moriscelsi,myrtillis,fragis,&c.Quidinterestlactucaehortensisintegroscumradicibus&foliiscoliculosrepurgatos,acetoqueperfusossumere;anrecisos,&adhuccrudossineradicibusmensisinferre?Nossaepedecerptamoxalin,trifoliumacetosum,&aliasitiscausacomedimus,idquodetiaminmorbidasitieuenirepotest.Nonestexmedicinaexturbandasympathia&antipathiainteruiua,utineccalor,&aliaeproprietates,quaeinuiuentibuspotiusualent,quamindefunctis,Lacquidemnonuiuit,sedtamensugereidhecticosexuberibusiduencularum,quarumnonnunquametiamcalore&accubitufruuntur,nonestinutile,utsicunaprosintuiuae,quodnonpoterantdefunctae.Inusumedendisunt&operae,quaehominipraestanturabhominibus.Censordesignatuscircumspectiuscenseredebebat,praesertimindisputationeacri,quaprincipiaartischymicaeuultsubruere,ubiminimeualetoscitantia,semelqueamissumargumentumnonrecuperatursinepudore.25.Pag.102.disc."humoresdifformes,quosconcitataantimonionaturaeiicit,naturafecitauehementiamedicamenticonturbata."UetushaecestinsaniaabAsclepiadeBithyniaeMedicoeffusa.Purgatihumoresnumfactiapurgante.ConfutateamauthorTheriacaeadPisonem,hisuerbis:ΜὴπιστεύομενἈσκληπιάδῃτῷἀπὸτῆςΒιθυνίαςἰατρῷ,παρὰτὸνκαιρὸνἐκεῖνονλέ¬γοντι,ὅτεἤδηκαὶὁἄνθρωποςκαθαίρεται,τότεκαὶτοὺςχυμοὺςτούτουςεὐθέωςκατάτιναμεταβολὴνγίγνεσθαιetc.Uide&reliqua.DicitGalenusilludesseἀλόγονκαὶπαντάπασινἀδυνάτουὄντοςτοῦὑπ'αὐτοῦλεγομένου.τίςγὰρἂνπιστεύσειενοῦνἔχων,ἐντοσούτῳτάχειἅματῷπροσάγειντοῦσώματοςτὸφάρμακονεὐθέωςκαὶτοῦμέλλοντοςἐκκρίνεσθαιχυμοῦγίγνεσθαιτὴνοὐσίαν;Galenoiudice,desipitCensor.Forsdicet,seadistapuerilianonessereuocandum:autuoletloquicummultis,sentirecumpaucis,nisiarbitratusest,chymiatrosessebestiasquasdamabomnirationealienas,quaesepatianturrefutariuelportentosisabsurditatibus.26.Sanguisacordedistributus.Pag.138.disc."Falsumsanguinemacordeperarteriasquoquouersumferriadnutritionemsingularumparcordedistritium.Ferturenimaiecoreperuenassusquedeque,priusquamadcorappulerit."HaecilleRiolanusscribit,quicumHippocrate&Aristoteleuolebaterrarepotius,quamcumaliisbenesentire:Haecille,quidesipereiudicateum,cuinonsapitHippocrates.QuidautemapudAristotelemsolenniusest,quamcoressesanguinisuniuociofficinamprimam,quiindeadcaetetamembra,tanquamaprincipio&fonteperueniat?Hippocratesinlib.4.demorbis,sanguinisfontemcorappellat,pituitaecaput.Item:"Postquambibitautcomedithomoaliquid,quodsanguineumest,trahitquidem,&totumcorpusinseipsum,trahitautem&corsanguineumadseipsum:&ubiplusattraxit,nonoboriturcordidolor.Estenimcorressolidaacdensa,&proptereadolorenonaffligitur.Etexipsoproceduntuenaecrassae,iugularesappellatae,adquasstatim,sicopiosiusaccedat,sanguineumilluddistribuitur,&illaeimpletae,breuiadcaput&corpusdelegant."HaecesttuiHippocratisdoctrina,quamrefutas,&sicprincipiumartistuaedestruis.Mirumautem,curadeoconfidenterfalsumpronunciesidestatum,cumnonfitueriorGalenisententia,necpossitdemonstratedoceri,numsanguissynonymus,licetinuenismesaraicisincipiatrubescere,&inepateampliuselaboretur,&segregetur,formampotiusabepatehabeat,quamacorde.Sidicerem,sanguineammassam,&propinquamuniuocisanguinismateriaminepatequidem&uenispraeparari,seduicordisinipsocordeuelarteriisproprie&ultimoabsolui,&sicentelechiamsuamhabere,propterquodnontantumacordeineparcanalisinseratur,uerumetiamanastomosesfiant,uenarumque&arteriarumcoalitiones,numusqueadeoabsurdedicerem?Adcorferturperepar&uenas,utsitalimentariusproprie,&uitalisacordeaccipit.Nonnegoadeparpriustrahisuccum.Itaquenequeargumentumtuumquicquamobstat,necquaestionemtuamconcludit:imopsusfallumest,quamuerum.Quoenimingeniodemonstrabis,sanguineammassamexepateperuenaspriussusquedequeferri,quamadcorappulerit?Inuiciniacorest:remotumcaput&membra,Quidnicitiuscoringrediatur?Perindeautemest,siarterias.Sedtufrueretuisdesitamentis.27.Uinum&sanguiscomporata.Pag.138.disc."Claudicatcomparatiouinicumsanguine:quiaflosanalogusbili,fexanalogamelancholic,&serumrespondenspituitae,abessepossuntuinoincolumi:atnonestunushumoraduitamminusnecessarius,quamalter:uniuspriuationeprotinusanimalexpiraret."CommittamtepriuscumErasto,quiistostuoshumoresnonsanguinissimpliciteressedicit,(essentenimetiaminarteriali)sedsanguiniscacochymi.Deindedico,tesatisdelicatetuaparadoxaamare.Fingequatuorillosnonposseabesse;atnonnecesseestclaudicarecomparationemcumneno,quodsitransireinsanguinempotest,necesseestquatuorpartibusmateriaeanalogissanguiniinstructumesse.Insupersiuinumitamerumaccipitur,uttuuis,curnoncompareturrectecumsanguinequoquemero,utarteriali?Uthicpotentiacontinethumoresquatuor,ita&uinum.TandemparumreuerentertractasGalenumtuum,cuiusestistacomparatioin4.simpl.2.&22.cap.Apudeundemcap.13.uinuminsolaturadspissitudinem;apudHoratiumfumoduratur;Pliniocoquiturrecensinsapamueldefrutum.Aristotelesexcoctoelicitaquam,&praetereaaliquidinflammatile:Oenoposaeetiampurissimauinafeculamdeponereexperiuntur:Chymicidiuersassubstantiaseliciunt,&oculis,gustui,tactuique,&olfactuiiudicandasofferunt,necnonexperientiauiriumdiuersarumillasipsasdemonstrant.Hiomnespossuntintearmacapere.Namuinuminspissatum,nonrecteuocesuinum,secpotinsspissamentumeius,&sapaminspissatam.Itaquenonpotesteiadintegritatemdeesseparsaquosa,&aerea,utinecilla,aquaestcrassitiescorporis.Acaeterisetiamapertiusconuinceris.Quercetanumdefendendumnonsuscepi.Sedilletepremerepotestetiamdefecatissimituiuiniexemplo,&ineodocerequatuornaturas.28.Opiumfrigidum.DeOpiosentiuntGalenicifrigidumesseeffectufrigido,itautintelligendumsitfrigusmedicumInnaturaeueropenetralibusqualesit,ostenditseparatio;cumqueaquaexeostillatitiasitspirituola,itemoleum,seuparssulphurea,quaeitemhabetnarcosin,qualisdeprehenditur&insulphurechalcanthi:patetnaturaeiudicio,eandemuimincalidispartibushaerere,noninusdendointerimMedicisfrigidumoperepronunciantibus.AmaricieseiuspersuasitmultisGalenicissecus,cumquibuscertetCensor,&priusrepurgetsuamfactionem.Nosinnaturaetotiuscomplexuessentiaequetemperaturareponemusfacultatemillam,donecCensorproferataliquiddemonstrati.Nammentempercesii,&turbari,impleriquecerebrumfumisstupefacientibus,autsaltemspiritussicaffici,nonestsoliusfrigoris,necspecieidemcumeffectueiusdem.Nosaliquandotalequidsensimusapilulisdemezereo:&eststuporatorpedine,neutiquamfrigoris,29.Opiumcuramarum."Opiumamarumest,quiacrudum,nonquiacalidum.Amarorestacalore,&inchoataimperfectaquecoctione."HicridentCensoremetiambarbitonsores,&ambubaiae.Amarum,siGaleno,Aristoteli,&reiipsafideshabendaest,acaloreest,uelcaloremhabetcomitem.Idquodsemiconcoctumest,potiusdicidebetacerbum,quamamarum,siquidemtalemquendamsaporemhabet,utomphacia,&pomacruda.Pag.149.disc.saporamarusintercalidosest,utCensorsecummetipsopugnet.Uinumtenueautmediocrenihilprodest,neccontraopium,neccicutam;imoaugetstupefactiuam,&celeriusinterimit.Generosumualdeconducitpluriumuiriumconcursu.Nonautemaestimaturgenerosumsolocalorisgraduexcellente:sedpluribuspraerogatiuis,quibusnaturamcaptamexsuscitat,&addiscutiendosmedicaminisfumos,aliasquenoxasimpellit,praesertimuinisubstantiadiluentepharmaciquoquepotentiam.Anitaiugulat,utBeteleduriones,cydoniumpharicum?30.Desapore.Pag.160.disc.desaporenugatur,&seomnibusperipateticisexponitridendum."Saporestpassibilis,nonactiuaqualitas.Sisaporessuntactiuaequalitates,curlapides&metallasuntinsipida,cumconstentactiuo&sapidosale".Haecille.AliterDialecticiuocantpassiones&passibilesqualitates:aliterPhysiciactiuas.Frigus&caloreffectiuasunt;atpassibilesqualitatesLogicisAristotelieis.Aristotelesideonominat,quiapassionissunteffectiuae.Actiuaeergo.Alioquinsensusquidemfitpatiendo,sedqualitaspersenequepatitur,nequepassiuaestobeamcausam.Mouetenimsensorium,&ineopassionemefficit.Argumentum:Sisaporesessentactiuaequalitates,metalla&lapidesnonessentinsipidi,futileest.Nonhabentinpromptuhumidumsapidum,sedinrecessu.Afficereergotactumpossunt,sednongustum,exceptishis,inquibusfacileproducitur.quaequeetiamodoremexpirant.31.Formatemperamentum.Pag.29.apol.Hipp."Inrebusnaturalibussubstantialisformasolaestefficax."Atpag.46."materiacertomodoaffectaestbasistemperamenti,aquoomnisactio".Ubinecesseest,temperamentumessesubstantialemformam;cumquenonerubescatscribere,eamformamsolamdeducerecommunemmateriammetallorum,adcertamspeciem,necesseest,uttemperamentumfaciatpriussuotemperato,&formamantiquioremtemporeformato.N.B.Nonpossunthaecaccipi,utinossupraindicauimus.Poniturenimcommunismateriametallorum,inquaforma,idest,temperiesmetallicuiuslibetfaciat&attemperetmetallum,etc.Fingemusergo,cumbosnascitur,eiusdem,quinascitur,bouisformammateriamsuam,speciecertaafficere,cumqueformadetesserei,reserit,antequamfiat.Atnihilseipsumgenerat.HicestCensorineruditissimaschola.32.Pag36apol.praetermultaabsurda,etiamprodigiosumhocparadoxumponit;"Siunaspeciesinalterammutaretur,niundusnonessetperfectus."Atquimutarihocinhoc,cuinonconstat?Pharmacuminueniuntaliquiexprimaemateriaefigmento;aliiexnonentisinteruentu.SednihilominusAristaeusexiuuencofecitapes,&mutaturuermisinmuscam,bombyxinnecydalum&papillonem,aerinaquam.33.AcutusmorbusaxsinefebriAnnullaregulasineexceptiones.Pag.42.apol.Hipp,negat,acutummorbumessesinefebri.Redargutus,inAntaruetopag.18.excipitTetanum,apoplexiam,choleram:&sedefenditridicule,quodutplurimumidesseintellexeritquiaphysicapraecepta,sinonsemper&inomnibus,salteminplurimissintuera;itemquodnullaregulatamsitgeneralis,quaenonpatiaturaliquamexceptionem.Triahicmonstranotamus:Primumperditargumentum,quoutebaturcontrachymicaextracta,quaenonconueniantacutismorbis.Cur?Quianonconueniuntfebribus,sinequibusacutimorbinonsunt.Contradictoriasunt,acutismorbisnonconuenire,&aliquibusconuenire,aliquibusnon:atqueitafitexpartefalsum,quodextractaobcaloremnonconueniantmorbisacutis.Ii.Aristotelemsophisticeallegat.Namcumautsemper,aututplurimumeuenientiaregulis&axiomatibuscomprehendit,nonestsensus,decederealiquidessentiaeenunciatorum,&causisperpetuis,seunecessitatiuniuersali:sedinobseruationesensibilidistinguiteuentaperse&peraccidens,itautcumpersesemperfieridebeat,fiatqueeodemmodo,exaccidenteinterdumeueniatdiuersitas,quodaccidensnontollitreisubstantiam.Siergohucreferendumesteffatumilluddeacutis,persenullusmorbusacutusdebetessesinefebre;atqueadeonecTetanus,neccaeteri,licetaliquando,peraccidensnempe,aliquidsecuseueniat.Sedhocnullomodohiclocumhabet.NamTetanus,apoplexia,cholera,nephritisacalculo;suntacutorummorborumspecies,quaedetrahuntgeneriipsiessentialiter,&sicaffectionepropriadocent,stulteenunciatumesseuniuersaliter,quoddebebatefferriparticulariter:pro,plurimiacutinoncarentfebie.Iii.Quisueroillemagisterest,quinullam,negeneralissimamquidemregulamcarereexceptioneaffirmat?Nullus(uniuoce)stultusestsapiens.Quidhicexcipitur?Omnishomocorpushumanumhabet&animamrationiscompotemsecundumpotentiam.Omneanimaluitaeestparticeps.Omnisaquaelementarisesthumida.Omnismorbuscontrariusestsanitati.Omnismorbusestaffectuspraeternaturam;primumlaedensactionem.Sedetsiualentistaeexceptiones,quistandeminductioneuerumconstituetuniuersale?AttameninGrammaticissuntregulaeuixullae,quinexceptionemhabcant.EstquidemaliaratioGrammaticae&artiumcircafortuitaoccupatarum:aliascientiarumperpetuarum:ueruntamenquisistamlicentiamGrammaticispermisit?Curnonenunciantparticulariter,quaesuntparticularia;autcomposite,quaeexuariisconstant?Maledefenditur,quicriminibusaliorumdefenditur:34.Exhalatio.Pag.80.apolHipp.irrideaturexhalatioaerea&ignea,siuerumest,quodAristotelesscripsit,aeremessecalidumhumidum,autquodStoici,frigidum(quodquidemadnosdictumestcomparate.)Omnisenimexhalatioauapore&fumomistodiscretacalidaest&sicca.Siestaerea,humidaest,&sicnonexhalatio,seduapor.35.Mensinfluens.Pag.81.apol."Solamenscoelitusinfluit."At,inquam,noncredimus,nequeSocrati,nequeAristotelihocasserentibus,nisicogerenosuelis,utdicamus,hominemspeciesuasingulariesse,antequamnascatur:Namaformaestesse&nomenrei.Animahominisformaesteiusdem.Quodsiinnasci&congenerarianimamdicasquidem,acmentem,intellectum&rationemacoelodeducas,(nisifortassetheologiceloquarisdedonodiuino&cultura)separasfacultatemasuasubstantiaseusubiecto,&adhucdeploratiusdeliras.36.Forma.Pag.70.apol."Succusestanima&sanguisplantae."Pag.81."Formamistiestueltemperies,ueleamproximesequensessentia."Pag.46."Atemperamentoomnisactio:"&pag.29."Solaformaestefficax."Quidiamestforma?Succus,temperies,ueltemperiemsequensaliquid.Quidtandemdefinite?Itanedisputandumeratcontrachymicos?Itaneeorumessentiaedamnandae?Sisuccosextrahunt,animas&essentias,&crasesextraheresuntdicendiiuxtaprincipiaCensoris.Anima.Sietiamanimaestactusprimus;uitaactussecundus,abanimaindiuulsussecundumpotentiam,nonuenientplantae&animaliainusumtantummortuae;necParacelsiciredarguipossunt,quipersuccosefficacesuiuereresdicunt.37.Pag.Gg337.Materialitercalofacere.Pag45.apol.Hipp."Frigidarefrigerant,calidacalefaciuntmaterialiter,nonformaliter."Nonfatsapienter,&proacuminedisputatorio,siomnisactioestatemperamento,solaqueformaefficax;&inelementisqualitatesillaesuntessentiales:itaintelligendumest,calidanonquacalidacalefacere,sedquasuntinmateria;idquodestτοκαθ'αυτοmutareinκατάσυμθεθηκος:eruditenimirum:scilicet.38.Elementaonimataoldiffusamanimam.Pag.78.contraPlatonem:Sidiffusaestanimaperelementa,quidnisuntanimata?Ideo,inquam,nonsuntPlatoni,quiaibinonsuntconiunctioneessentiali.Deusomnibusadest;atnonfiuntindeomniaDeoanimata,ueldiuina,tanquamperanimamDeum.Mensdiciturcoelitusimmitti.Sinaturalisesthaecimmissio,peraeremfit.Numhictuncestanimatus?39.AurumNunquamuiuensanuiuentiassimiletur.Pag.31.apol.Hipp."aurumestinsignecardiacum:uitalemfacultatemroborat,uenenisresistit."Bene.HocHolleriusquoqueannotauitdefluxupestilente,libi.demorbint.cap.46.SedRiolanusnonestconstans.Nampag.73.apol.Hipp.nequeuitaeproducendaeconferreuidetur,nequeroborandae.Etpagin.75."Auro&gemmisnoninestuitaeprincipium,quomodoigitursumptaueladmotafacultatemuitalemroborabunt?"40.Pag.74.apol.Hipp."Assimilarinonpotestuiuenti,quodnunquamuixit."At,inquam,diuinomandatoserpentesuescunturterra,uelsucciscumterra,quiuixeruntnunquam.EtAristot.3generat.animal.ult.alimentumaliisterra,aliisaqua,aliisquodexiisconstat.IpseGensorspiritusinstaurat&nutritacte,humoresaquis,utsicuiuentiaaliquousqueconseruentur.Sanguisquandouixit?Quandomel&manna?MuresAegyptiinascunturexluto:aliaexaliis,spontaneoortuiuxtaAristotelem.Sinascipossuntexhis,quidniali?lisdemnutrimur,quibusconstamus.Limositasseuuisciditasaquarum,quasuctauiuuntplurimipisces,insecta,&alia;quandouixit?Quandoaerilleroridus,quoChamaeleonuiuit?Ubibufones&serpentesinmediissaxisinuentisumpseruntnutrimentum?Creueruntenimextenuissimoprincipio,quodsinenutritionefierinequit.Deusexterra&aquiscreauitanimalia.Nullaestabsurditas,siiisdemprincipiis,exquibussunt,&inquaereuertuntur,etiamasseranturnutriri.Interramreditid,quodauctumestnutritione.DisputatecumCensor,annonidemexterrafuerit.Nihinutrituruiuente,quauixit.Ettuipsemedicamentapetisexuitaspoliatis.Nihilinterest,nunquamuixisse,&uitacarere,quodadhocattinet,modositdispositumadtranseunduminsubstantiameius,quodnutritur.41.ChirurgusergaMedicum.Pag.Ii.apol.Hipp."ChirurgusministratMedico,utoperariusarchitecto."Numergochirurgianonestparsmedicinae,utnequefunctiooperariiarchitecturae?Pag.75."Chirurgiainadmouendisremediistotaoccupatur."Atpraestantiorespartes&functioneslongesuntaliae,utpateat,Censoremuelignorate,quasitchirurgia,uelmalitiosedisputare.CumtemporebelliTroianiuiuerentPodalirius,Machaon,&alii,quidtuncquaesoeratmedicina?ScholaistaeruditissimaadeoimperitumautcalumniosumhabetCensorem,utetiamapharmacopoeis&uulnerariismedicispossitrefutari,irrideri,explodi,42.IdemMedicusnegaturdomipararedeberemedicamenta.Pag.14.apol."TotiReipublicaeaffereturdetrimentummanifestum,siidemMedicusdormiparetmedicamentum."Hicestcausidicusseplasiae.Inmultishodielocisfitidem,atstantRespublicae.OlimcommunisdomipararefunctioeademqueeratPharmaceutice,&reliquaepartesmedicinae.AtstabantRespublicae.Quisautemilliscauetdeperfidiaseplasiariorum?Quis?Censorismaiestatiaduersaturoperatio.Domiseder,&receptasscribit,siuemateriashabeat,nonhabeat,bonas,nonbonas,mutet,nonmutet,componeresciat,&praepararenesciatpharmacopoeus:Numergoinofficina?&sanetammonstrosealiquandoimperaturfierimedicamen,utrideatpharmacopoeuscumsuislixis.43.Medicamentumfamiliare.Pag.4i.apol."Medicamentumeosalubrius,quofamiliarius."Imo,inquam,eopeiusmedicamentum,meliusautemalimentum.Nonsemperinφαρμακιηαριστον44.Maiestas.Pag.16.apol."MagnamaiestateestMedicus."Sedpag.19."eareciditaddoctos&indoctos."HemingeniosumCensorem!45.Uulgariatutissima,utnapellus.Pag.17.&19.apol."Tutissimasuntuulgariaremedia,adeoutsinonprosint,saltemnonnoceant,necexcessiequisincuiratpericulummortis."Atelleborumnostrisnimisfamiliare,aliquossustulissenouimus.ContrauitrumantimoniiRulandustutissimeusurpauit,&nosscimusinuicinialocum,ubidaturfrequentius&salutariusRheo.Quidautemlegimuspag39.&40.deeuphorbio,opio,&purgantibusmalignis?NumusqueadeosecurusestCensorinscammonio&elleboro,&colocynthide?Imofatuus.Nequeenimistaaudet,nisisummacumreligionedare46.Apol.Hipp.pag.28.Naturam&animamartificiosissimedistinguit,cumnaturamuocatinsitumprincipiumfacultatum&functionum,autformamcorporumsimilarium.At,inquam,hocipsumestpotiusanima.Quisenimprocuratuidendifacultatem,aliasquesensuum?QuisuitaepraeestinplantisAnnonanima?Mortuoanimali,ubifacultas?NonbenetibisuntcompositaerationesaddisputandumCensor.Scripsissesmeliusreceptas."Formacorporumsimilarium,quasuntmista,crasisest."Uidenumhaeccumnaturasitreseadem:utnumhaecsit,quaemorboscurat?47.Pag.120.disc."Quidaliudesttotum,quamsuaepartes"?RespondeatAristoteles5.metaphysic.text31."Totumest,cuiusnullaparseorumabest,exquibustotumnaturadicitur:&quodcontinetcontenta,utunumquidillasint.Nequeenim",utalibiait,"totumaceruosimileest:sedestaliquidpraeterpartes:Quadamcausaest,etc."8.metaphysic.15,Quanquamergo16.problem.7.partestotumqueidemessepronunciet:&4.physic.text23negettotumessepraeterpartes:intelligeretamenCensordebuit,certomodopartesaccipi,&definitioneproprietatibusquealiudessetotum,aliudpartes,licetreciprocandoaequiualeant.Contrachymicoscircumspectiuseratdisputandum.EtquistandemomniadeliramentahuiusCensorisnotet?Paucisexceptisunalituraquatuorlibelloseruditissimaescholaedeletuttandemadumbilicumperducamushunclaborem:AnpaucissimisprobetusHermeticadoctrina.scribitCensorpag.15.discursus:"Hermeticadoctrinapaucissimisprobatur,eosqueomnessexlineispossemconcludere."Nempehocerat,quoddicebat,sentiendumessecumpaucis,imopaucissimis,quiaplaerumquedeliratmultitudo.Sedneputet,nossexagintatantumuirisinunumlocum&seculumcompactis,ubimultisuntpaucorumserui,niti,producanturhi,quorumsententiis,&argumentis,suffragiisqueperitis&sapientibushoccorpusAlchymiaesustentatur.AuthoresInHocOpereAdhibitiExInfinitespauci.AdamusLonicerus.FernandusImperatus.AdamusKeccius.Fernelius.AegidiusEberhardus.Forrestus.Aegidiusdeuadis.FranciscusKhudorfer.AgapetusKozerus.Gabelkouerus.Alanus.GabrielFalloppius.AlbertusMagnus.Galenus.AlexanderSuchthenius.GarziasabOrta.AlexanderTrallianus.GastoClauaeus.AlexiusPedemontanus.Geberus.Alphidius.GeorgiusAgricolainmetal.AndreasBaccius.GeorgiusMeierus.AndreasGallus.GeorgiusRiplaeus.AndreasMarinus.GeorgiusWernherus.Guainerius.AndreasPlauenus.Aristoteles.GualtherRyffius.ArnoldusUillanouanus.HenricusKhunradius.Arragosius.Hermes.AugustusAlueldus.HieronBrunsuicensis.Auicenna.Hieron.Cardanus.AureiUellerisautores.Hieron.Mercurialis.BasiliusUalentinus.Hieron.Reusnerus.BernhardusComes.Hieron.Rubeus.Hippocrates.BernhardusG.Penotus.Botallus.Hollerius.Bulcasis.HugoLinschottus.Caesalpinus.IacobusBessonus.CalidRex.Capouaccius.IoachimusCamerarius,IoachimusStruppius.Cato.IobusFincelius.Christoph.Georg.deHonestis.lodocusGreuerus.Codexlustiniani.IohannesAnglicus.ConradusGesnerus.IohannesAugustinusPantheus.ConradusKhunradius.IohannesAureliusAugurellus.Crusius.IohannesBaptistaBirellus.IohannesBaptistaMontanus.Democritus.Dioscorides.IohannesBaptistaPorta.DiodorusEuchyon.IohannesBaptistaZapara.IohannesBauhinus.DionysiusZacharius.IohannesCampegius.Doncellinus.Dornaeus.IohannesCrato.IohannesChrysippusFanianus.Dornesius.EduardusLopesius.IohannesGuinteriusAndernacus.Efferarius.IohannesHartmanBeyerus.EuonymiAuthores.IohannesIacobusUueckerus.EuualdusUogelius.IohannesIsaacusHollandus.IohannesLangius.Fabricius.Fedro.IohannesMatthesiusinSarepta.Ioh.Gg4IohannesRupescissa.RosariumPhilosophorumSauuonarola.IohannesdeUigo.Scaliger(nonomninoinfestusChymiae.IustusBalbianus.)Seneca.KentmannusSenior.Serapio.Lanspring.Seuerinus.LaurentiusScholtzius.Solinus.LaurentiusUentura.Suetonius.LazarusErkerus.Syluius.LeoSuauius.TarquiniusOcyorus.LeonhardFuchsius.TheobaldusHoghelandaeus.Leonharddepraedapalea.TheodorusTabernaemontanus.LeuinusLemnius.ThesaurusPhilosophiae.LiliumBenedictum.Tholdenius.Liliuminterspinas(Ioh.dePadua.ThomasAquinas.)Lobelius.Thomaslordanus.MarsiliusFicinus.ThomasMuffettus.MartinusCamillusFerrara.Trallianus.MartinusCopus.Trogus.MartinusRulandus.Tornamira.Matthiolus.TurbaPhilosophorum.MelchiorSebicius.UalentinusBolzenius.Mesue.UaleriusCordus.MichaelNeanderSorau.Ualescus.Mizaldus.Uitruuius.ModestinusFachsius.UilhelmusAntoniusGuertaeus.Morienus.UinandusdeRuffoclypeo.NicolausBarnaudus.Zuingerus.NicolausFlamellus.Praeterhosinspectos,consultos,adductos,insigniteradhocopuscontuleruntmulta:NicolausMonandes.PharmocapaciaeAugust.Norimb.etc.Pancirolluscumscholiaste.D.SamuelFischerus.Theo.Paroeus.LeonhardusDoldius.Paracelsus.D.BalthasarusHerdenius.P.DroethusGallus.D.Ioh.Sapphius.P.deZyleto.D.SigismundusSchnitzerus.Philip.Ulstadius.D.ZachariasBrendelius.PracticaBonifacii&Odomari,&o.D.Ioh.Banisterus.Med.&Chirurg.Londini.Plinius.Quadus.CosmasBorneman.Quercetanus.D.Ioh.Rungius.RaimundusLullius.D.EuchariusSehfrid.Ranzouius.D.MartinusRulandusiunior.D.&pluresalii,quibusomnibusgratiasdebentmaximashuiusartisstudiosi.Rhases.Rhauuuolfius.RennerusBudelius.NonomittendisuntcumquibuscontenditCensor:Turquetus,Haruetus,Baucynetus,quosuirosdoctos&peritosesse,scriptaostendunt.RichardusAnglus.RobertusUallensis.RogeriusBacho.Commend.O.MACommentariorumInLibrumPrimumAlchymiaePartisI.Lib.I.Caput.I.Dedispositioneartis.Disciplinarumquasdamtheoreticas,seucontemplatiuasesse,proptereaquodpraestitutamsibihabeantτῶνὄντων,axiomaticedeclaratorumγνῶσιν,&inhacacquiescant,necampliusperducantdiscipulum,tanquaminhacultimasiteiusperfectio,&studiorumabsolutio,quaacquisitamenssibisatisfactumputetnecdesideretquocumquamaliud,rebscognitisiamconformis,iuxtaprimumappetitumfactusintellectus:Quasdama.practicas,quarumfinisτὸἔργονseuπρᾶγμα,inquibusultracognitionemTheorematumferturanimusadefficiendumaliquidpraeclarum&utileadbeneuiuendum,pridemconuenitintereruditaeantiquitatisamatores.Itaque&illaescientiaeappellatione,haeartissuntaffectae,&quiinillislaudabiliterestuersatus,γνῶναιdicitur&habitumcontemplatiuumconsecutus,quodquiadiuinius,philosophismaximetributumest,quorumprofessiophilosophiadiuinarumhumanarumquererumperhibeturessescientia,potissimumexistentiumcausasprimaspropriasque&omninoessentiales&scientificasindagans:quiu.inhis,habitupracticodebetexcellereκαὶποιεῖντιδύναθαι,idquodmaximeaccommodatumestaduitamsecundumuirtutem,cuiusomnislausinactione,instituendam,&tamindiuinis,quamhumanissummeestnecessarium,tantoillustriussolitariacontemplatione,quantootiopraestatnegotiumhonestatis&uirtutis.Hocargumentoinductiexrecentioribusmulticorrexeruntnonnihilistamdisciplinarumdistributionem,omnemqueconfeceruntaxiomaticispraeceptis,quaenecessesitcognoscisciriqueadiscipulo:sednonhocfineultimo.Superestenimadhuc?εὐπραξίαacquisitaediscendouirtutis,queseseadDeigloriam,&humanamsalutemcelebrandamprocurandamquepublicocommittit,iubetque&impellithominem,omnemuimcogitationum&intellectusfacultatisqueacquisitae,adaliquidpraeclareefficiendumgerendumqueconferre.Hisastipulaturetiamdiuinapraeceptio&politicarumlegumsanctio.Necrefert,etiamsiinueniantur,quiTheoriacontenti,praxincommittuntcaeteris.Nonfithocinfraudemdisciplinae,sedhomo,quodineasuaenaturaeaccommodatiusinuenit,idsibipeculiariterapplicat,cumnequeataliisactionib.deditusinomnibpariterexcellere,&ubiuisoperandoprodessecommodisomnium.Uerumenimueroututistadisputentur,furitnonnullaedisciplinae,quaemagishabitucontemplatiuouigent:nonnullae,quaemagispractico,quanquamutrobiqueualeatTheorematumcognitio,eaquesitfundamentum&primumprincipiumreipraeclaregerendae.Alchymiapracticapotiusest,quamTheorica.Quibusenimconstataxiomatis,eafacere&pararealiquidiubent,quodsiterehumana,&prositualetudini,quaeestfundamentumconuersationismundanae:deindeetiamaliisadminiculisinstruituitam,utnontantum;progratia&beneficioomnialargientisconseruantisqueDei,homohabeat,quoprospectumsitsanitati,sed&caeterisnecessitatibus,atqueadeoetornamentisconsultum.Materiam&subiectumsumitexnatura,eiusquedispositionem&potentiamsequenssibiconuenienteroperandoproducitdisciplinaesuaenota,&inhanccoloniamaliundeconscriptouocabulodictamEssentiamprincipaliter.Quiaueroeiuspotestaslatiusseextendit,&magnacopiaiucundissimarumiuxtaacutilissimarumrerummiraculapromit,uariisquemodisexhibetnaturaepotestates,nontantumsubstantialib.formis,sed&accidentalib.foecundas:conficitetusitateappellataMagisteria.Histuminseruiuntinstrumentasua,undeexistitAlchymiaeὀργα¬νικὸνμέρος:tumoperationes,quasἐγχειρήσειςuocant,suntaddictaepraefiniteque:undeμέροςἐνεργητικόν.Nonunoomniamagisteria&essentiaefiuntlaborandimodo,utpoteartificiosismotibusperfectionibusquediscretis,quaenonrarodependentexarbitrioartificissecundumexperientiam.Interdumcogitreinatura,&successusformaruminmateriacertoquidemmodoagere,sednonuno,cumunononomnesinactumproducanturformae.Accommodandaeitaqueexpraecognitaactionumomnium&singularumledeasuesuissuntrebus:Quanecessitatecoactifuimusscientificamsequimethodum,artemqueitainformare,utadminicula&operationespropriaepraemitterentur:sequerenturπραγμάτωνἔδη,adquorumproductionemillaeuarieusu&rationedictantibusapplicarentur.Numerummagisteriorum&essentiarumnobismagisterartisUsusauthoritate&laudatisartificumexemplissuffultuspraescripsit.Euasititaquetalis,qualemoculisinAchymiaeuestibulosubiecimusutriusquepartisρα-ααα]eintelligimusnonnullosartemangustioribusterminisinclusamexhiberidesiderantesnonnihil,quodmutatumuelintproponere,idqueneglectumaliquietiammorosiuscauillantur,aliimordaciter&importunereprehendunt.Quidetincturaphysicorumsermoneminstituit,discipulosadartificumofficinasireiubet,ubireipsalaborandoqueexperianturdiscantquedestillare,sublimare,soluere,coagulare&huiusmodi.Inutilemhiciudicatpraeceptionehancdoctrinaepartem,cumusuaddiscendammoneat.Sedomissahac,mancamforeAlchymiamnonestdifficileiudicatu.Frustrapraecipitessentiamdestillandoconficere,quinondocuitpriusrationem,&modumέγχειρήσεωςτηςςταλακτικης.Cognitamu.exercere&nossingulariumoperumaggressioneseduloadhortamur,necadinertes,sedquiaitisuouncontraxeruntablegamusTyrones.Repetuntnonnulliinsingulismagisteriis&essentiissingulosadamussimcuiuslibetlaborationismodosquos,adrauimnauseamqueusqueinculcant.Hocnosquidemprudentiae,quaemethodumcircumstantiissingularib.accommodat,permissum,scimus:Sedmethodumcatholicesequenti,necexorbitantiuspiam,istaerepetitionesnonconueniunt.Generaliageneraliter,specialiaconformitertradenda.CumuolooleumfieridescensoriadestillationeexGuaiacoueluniperino,istisuerbisusumessesatisestmemorisemodumpraecognitumexenchyriatenere.Obliuiosum&tineptuminpraesentisreiaggressionemonerepotestoperisgubernator.Nonnunquamtamen&speciesexprimitur,quacommodiusidperagatur,&designanturinstrumenta,ueluticucurbitainuersaollae,&c.Ueneruntadnosquerelaedeobscuritate,&suppressionenonnullorum.SedeaeexprateritioneEnchiriseoningenereresultant.Quaenimsuntcupiditatequidam,statimprosiliuntadmagisteria,&essentiasprincipiisnecessarioprenoscendisneglectis,inquorumtamenexactanotitiacardoreiuertitur,idqueest,quodplaerumquetotumnegotiuminChymiaobscurat&discipuluminmarimoserroresducit.Idipsumfacit,utminusassequanturartificiailli;quiexalienonondumsatisinitiamirrumpunt.ItasuaplaeraqueoccultauitParacelsus,quanquamnondesintetiamaliadiuerticula,&obscurationes.Hincinuentitandemtotmodielaborationum,quotsuntcapita:hocsicdestillante,&aliaaliteragentealiosecus,donecquodprodiit,placuitsuoautori,licetaueterumpraescripto&operedistaretδιςδιαπασων.QuinobisaliquandoferecapitalemdeAlchymialitemmouit,operationum&magisteriorumuarietatem,inprimapartestultitiaehabuit,salsequeirrisit.Quidniuero?"ScopusHermeticaedoctrinae"(inquitTrithemius)"estmedicinaquaedamuniuersalis,quaeneduminsensatorumcorpora,sedhominumetcorruptionesatquemorbosomnesindifferenterauferat".Eamnullibiquaerendamesse,nisiinmineralibus&quidemmetallicis,asseruntomnes.Animalia&uegetabiliaexulatumiubenturire.IntermetallaquoqueSol&lunatantumexiguntur,quibusiungitursubstantiaconformis&congenermercurius."Nonconspiciunturpluraduobus"(inquitCalid)"necingrediunturplura,necinprincipio,necmedio,necfine:Rosariumunuslapis:imoarsChymicacontentaestunicasubstantia,quamnaturagenerauitpridem:unamedicina:nihilrequiritampliusnisiduarumrerumreductarumadsemenmetallicumconiunctio.Ratioreimutatu,resunamanet;unumuas:lapisunus,unamedicina,uas&operatiouna,ignisinstrumentumqueunum:Nullaadditurresextraneainmultitudinearsnonconsistit",quaequesimiliaartisaxiomataineandemsententiampassimleguntur.unumregimen:unadispositio:Omninocirculus&hieroglyphicaunitasproponitur.unauoluntasinoperenaturae,etc.Eaadquadratumtriangulumque,redigenda,redunauoluntascendaquesolaCoctione,uelsublimatione,quae&exaltatio.Quocircanonnisiuniusuasis,uniusignis,uniusoperationismentioinprimaparteAlchymiaefacienda:Inalterauniusduntaxatlapidisphisicorum.Ros.philos.Magnacerteuishuiusargumentiest,siquidemabunacatholicamedicinaomnishominumlalus&expectandaest,&dependet.Facdemasculo&foem.Deindequiartemhancprofessisunt,uixquicquamaliudpraesetulerunt,quamLapidisnotitiam&praeparationem.HiAlchymistaeabomnihominummemoriacrecirculumrotumduntur,autsoli,autpotissimumappellati.circulumrotundum,exhocextrahe◉,exhoc◉,&iterumcirculumrotundum:QuodergonosinTheatrumproducimus,nonuideturangustiasmodumquesuesubstantiaeexcederedebere.Hominisgratiaconditumuniuersumest.Adsalutemilliusomniamagnimundioperasuntreuocanda.IdfacitaliusaliterChymicusinchaossuumconcluditomnia,omnemqueuimcoelestium&elementarium,idqueelaboratumadhominemapplicat.Inunoergoomniseiusestlabor.Hecsuntillamagnificamysteria,quamplenisinnosproflantpraecordiisartemquesicinstitutaminformatamqueuolunt.EthabebislapisphilosophorumUidecap.detransmutatione,ubiinueniesaliorumiudicio.Sedsinamusillossuagauderelusu,&umbrarerumexTrophoniiPlatonicouespecuadsatietatemusquefrui,necquicquamexigamusaliud,quamuttandemeffectamnobisreddanttalemmedicinam,qualemfingunt,&fortasse,cumlubitumerit,fatebimuromniainillauanaesse,frustraqueperdioleum&operaminmultitudine,modoperpietatempoterimusconcedere,&ceterascreaturasinobscuris,inutilibusquerelinquere.Tuncartemquoqueadhocpalatum,saliuamquesumusinformaturi.ScientiamtransformationisrerumAlchymiamdefinitis,quiexphilosophisrosariumcompilauit:&uarietateoperationumtantumnonluxuriat.Sedabundediximusdehocinapologianostra.Longepraestabiliusquid,&digniusexAlchymiapromittuntPhilosophiMediciqueueriores,quinonauricumulandistudiotransformationesadoriuntur,sedsaluberrimarummedicinarumintantamorborum,singulariumquenaturarumdiuersitate,&occasionumcircumstantiarumquemultitudineuariarumfiducia.Hipressiusnosurgent,&cuminunitateomniumrerumnaturalium,quodadmedicinamattinet,simpliciacquiescerenonpossint:superfluitatemuarietatemquetamennimiamnequaquamadmittunt:&utpedemfigant;constantemqueartemdoceantillamμεταχηματιστικηνnonadpoliticosusus,sedmedendisolertiamreuocant,indequepetuntsuconsilii&studiorumrationem,cumuideantexnaturaeprincipiisomniasciteperitequeesseextructa,&fationiquoquesiccomprobari.Unitasillisinnaturauniuersaliest,sedhaecinspeciesdistribuiturindiuiduas,exquibusquamsuntmixtae,proptereaquiainconfiniisinferiorismundiexistunt,cogunturquehicsustinereuariaselementorum&elementariumaccidentiumqueturbas,&iniurias,duashabentpartes,quarumuna,quaminteriorest,essentiaetribuitur,altera:quamexterior,munimentumeiusest,&habetseadillamtanquamputamen&cortexadnucleum;corpusadanimam,continens,&inuolucrumadcontentuminuolutumquePhysiciscorporibus(concretaseumistaintellige)inquitquidaminestquandamueritas,autuirtusincorruptibilis.Occultaquiestmedicinauera,silibereturasuiscompedibus&tetrocarcere,quodetinetur.Illamuocantessentiam,balsamum,astrum,humidumcalidumqueprimigenium,inquoomnisuita,uis&efficaciarei.Inuoluerumu.quodsensibusexternisoccurrit,crassasuanatura,respectuilliuselementumestaccidenscorpusmortuum,inquonullauirtusmedica,autadiumentumnobile.Dehisadeoalibilatiusdisseritur,extatquetumideaSeuerini,tumnostracertamina,inquibusistaluculente(duplicinimsensuproferuntur,unoParacelsoalteroPeripatetico,uelnotiusSocratico,quemnosamplectimur)declarantur.Saneetuulgaresmedicorumofficineistamagnoscuntsubtilitatem.Quapropternonraroἀποχυλίσματαsua&oleacaeteramquesubstantiamcrassisfecibusinclusamoccultamqueindeproducunt,extrahuntexprimunt,necminusinidincumbuntaliquando&popine.SedChymiesacerdotesomniaingeniosinsartificiosiusque&adusummedicumperquamaccommodateelaborantnontantuminanimalibus&uegetabilibusquaerentessiquidcoelestisnatureinest:sed&mineralibus,quaeuulgoamedicationibusinterioribspenetotafueruntremota.Inhiisdumuersantur,primumcorpusabiectaneumdeprehendunt:posteadiuersamabeoessentiam,adquamtotauisreiconfluxit,quasiillaforetAristotelicamateria&subiectumsubstantiae:haecforma,quamsibiagendipotestatemuendicat:ueruntamenmateriaquoquenonadeoinersest,quinelementaresexhibeatqualitates,quarumgratiaqueatnonnihilexaltari,atqueetindiuersaspartesdiscerpi.HincillisexurgitelementiChymicipotestas,quanquamhicticulusaliquandoestadessentiarumdiscrepantiamanalogiaquadamaccommodetur.Ipsaueroessentiatntraelementacomprehensa,licethomogeneasit&similaristota:ultimotamenartisconatu,autetproreiundeextrahitur,naturastatimtripliciapparetuultum,puluerisnimirumautsiccaesubstantiaeinhumoresolubilis,liquoris,&olei,quibusexmagnomagisterio,mineraliquedisciplinanominaimposueruntsalis,mercurii,sulphuris:quetria,quiainresolutioneessentialioccurruntultima,proprimisessentiarummistarumhabenturprincipiis,quibussupponuntur,elementanonutparsessentiae,utidictumest,sedutsubiectum,perquodaspectabilimundoinsintmelius.NasciturhincistisChymicisclassisremediorumChymicorum,secunda,quaeestprincipiorum.Haecquanquamindiuisibiliasintinnaturasprioressecundumsententiam&institutumhuiusprofessionisphilosophorum:differunttamennobilitate&ignobilitateelaborationisquemodo,&possuntminusnobiliaexaltari,transirequeinfamiliamexcellentiorum,autentuariisconsistentiaeformisperartemconcinnari.Exortamindedicuntfamosamillamtransmutationemrerum,nonelementisduntaxatfamiliatem,sed&essentiissymbolumintersehabentibuscommunem,quam,quiaastrorum,&potissimumplanetarumnominibusprincipia,&mysteriaindeeffectaaffecerunt:illau.metallisauetustatesuntattributa,metallorumdixeruntesse,inquibussolquidem,idest,praestantissimumarcanumomnisuirtutisadhumanamsalutemprocurandamcapax,possitfieriexcaeterisomnibusadmateriampotentiamqueprimamreuocatis:nominatimtamenSaturnusinmartm..Iupiterinlunam&Uenusinsolemtransfigurentur,&sicexprincipiisextractisseparatisqueconficianturessentiaequintaeplanecoelestes,&abomnielementariumsordeconditionequeliberatae.Istaa.mysteriaapotestateefficiendinominaillasuntconsecuta.Suntenimmedicinae,quarumpraedestinatio,seupraefinitanatura&actusestincorporehumanoiuxtahuiusrationem,dumrecteaccommodantur,solarelunareautmartialeauxiliumuirtutemqueprocreare,itautpermedicinamsolaremsolarisexciteturuirtusexinexistenteinmorbidismembrisuenereacorruptioneexcaeterisitemsimilis,quandoquidemmaximenaturalisestsimiliumprocreatio,undeParacelsiciquoqueaxiomasuum,decurationenonpercontraria,sedpersimiliaextruxerunt,quodtamenpridemuoluitAmmonius,estqueperipatoinagentibus&patientibustumsimilitudo,tumcontrarietas.QuanquamautemhaecuideanturPhysicisminuscastigata,synceraqueesse:Oportettamennosexartisinstitutoloqui,saluointerimcaeterarumartium,quibusnihilpraescribimus,more,&consuetudine.ScimusautemetiaminChymicisipsisdiuersadiuersisplacere,necunomodosemperabomnibusinformariartem,aquoinfortuniononsuntimmunesetiamcaeterae:Ueruntamenhaecproferendaduximus,utpateat,quidiudiciihabeantilli,quiquamaccuratissimedepraeceptis,numeroqueessentiarum&operationumChymicarumstatuereuoluerunt,PatuititaqueChymicumsibiproponereseparationempartisElementarisacoelesti?iliamaliquandonegligere:aliquandoexaltare,utitemconferataliquidinpublicumsubsidii,&solatioassithumaniscalamitatibus,idquepronumerouulgariumElementorum,&qualitatumcombinatione:Deindeessentialempartemdiscerpereinprincipia,&haectrianumero,quamysticatransmutationeconuertipossuntinessentiasquintasastrales.PrincipiasuntSal,Sulphur,Mercurius:ExquibusfiuntSpirius,liquoresque,olea,aquaeessentiales.Haecaliquandoseorsimsingilatimqueadsuosususseruantur,accommodanturque:aliquandopostquamsuntexaltata,denuoconiunguntur:Imo&exdiuersisclassibusrerumuariacommiscenturuniunturque.Existitergo&aliudensChymicum,quodcompositisestaddictum.Modioperationumquibusistaperaguntur,suntprimumfamosissimaeillaeueterumδιακρίσειςκαὶσυγκρίσεις,quasexinstitutoChymicoappellantsolutiones&coagulationes.Illisheterogeneadiuidunturseparanturque:Hishomogeneainunumconcedunt:Ettamenutrumquefitsimul.Sedinsingulariexecutioneistorumoperumtumpraeparantes,tumadministraerequirunturἐνέργειαικαὶἐγ¬χειρήσεις.Itaqueadsolutionemexnaturaascitaestputrefactio,cuiuslocuminnonnullisdefenditetiamuiolenta,corruptiodiuulsioque.Separationemadiuuatmanualisquaedamadministratio&organicumartificiumpercolaturas,distillationes,sublimationes&similiaindustriaeἐπιτεχνήματα.Quandoueroseparataspartesulteriuselaborareuolumus,tumdictarumfacultatumususadhibemus,tuminsuperetiamexaltamusdigerendo,circulando,tingendo,&huiusmodimultis,quaeinartissynopsirepraesentantur.Coagulationecomprehendunturetiamunitionummodi,utestincorporatio,mistio,imbibitioseunutritio,&reliquiquibusinfixamsubstantiamautunitamreduciturantesolutumdiuulsumque.Seruilemoperamnauanthisppronomia,&instrumentorumuasorumquesolertia.Nequeeniminhisparumestartis:imosummarei,momentumquetotuminindustriaaccommodatione,apparatu&regiminegubernationeueistorumnonrarouersatur.NonminusitaqueartifexChymicusdehisdebetpraeciperequamdeillis,idquepraestiteruntsedulo,quicunquelaudateinformationisexistimationempraecipiendodocendoquesuntconsecuti.Hancmethodumindispositionepraeceptorumessentialiumartisposseobseruarinonimusinficias.Uidetureniminnecessariissaltemelaborare,&luxuriantem,imoinutilemmagisteriorum,arcanorumque,inquibussaepeplusiactantiae&uanitatisest,quamueriauxilii&rationissane,copiamprecidere,&ueladaliasartesablegare,siquidhabentemolumenti,ueldamnarepenitus.Atquiubicelebratissimeilletincture,inquis?Ubiprimemateriae,primaentia,lapidesphilosophorum,Alcalia,flores,turpetha,elyxiria,olissi,aquesoluentes,gradatoriae,balsami,crystalli,&totusnumeruscompositorum,inquibusfereunicuiquesuumnomen,utLaudanumopiatum,laudanumperlatum,Xenechdonarcanumtincturae,arcanumspecificum,Mercuriusuitae&huiusmodipeneinfinita:UbiAzoth,Mercuriusanimatus,orizon,colcotar,leoruber,leouiridis,animaauri,AuesHermetis,Draco,caputCorui,&quisenarraresingulapotest?Nullumnehaecinartelocuminueniunt?Imoinquam,siusumagistroexperientiaque&authoritateartificumsuntcomprobata,inueniunt.Quaedamsuntpartes&certaedispositionesoperum,actusqueimperfecti,quiemergunt,dumadperfectionemultimamcontenditur,quomodoinlapidismagisterio,singulapenemomentamotussuissuntdiscretanominibus,quaespeciemabsolutamnonconstituunt,utindenecessesitpeculiaremeiclassemtribui.MaximeenimhaecsuntChymicaquecommuniasunttotisubiectoChymico,possuntquefieriexomniuegetabili,animali&minerali,utdiximusdeprincipiis&elementis,quamqueexistisfiuntmysteria,quanquamimpari&copia&uirtute:sicutindoctrinalogicaidmaximelogicumest,quodlocuminuenitinomnieiusdisciplinaesubiecto.Quedamuidelicetexcompositione,habitunouo,autetiamusu&uirtutepeculiarinouumsortiunturnomen.Itaquetincturanuncupaturessentiacoloremreisecumuehens,&adtingendumsimiliteraliumaccommodata.Inaliquibustamensecernitincturaacaeteraessentiapotest.Primumensnominant,cumexmateria,uenaqueautmatricisseminioproduciturarcanum.Crystallusextropoappellationemsortitusest,uti&uitriolumartis.Coagulatumest,quodexcoagulationeprodiit,solutum,quodsolutionefactum,quodque,licetiamspissamsolidumquesit,uicissimresolui,utsales,potest.Quocircaeodempertinetliquor,sal,alcali&similia.Calxcalcinationeparatumestmagisterium:Cinescombustione:&utrumqueestmagiscertisubiecti,quanquamnominainterdumpermutentur&uarieaccommodenturaphilosophismisticissuoquodammodometaphoris&allegoriisluxuriantibus.Undefactum,utinoperelapidisquiduiscuiusuisnominedicatur,quodsimilitudinealiquacolludit.Sednonpersequemurhancrationempluribus,quamsiinschemaconiicereuelis,apparebitChymicamessentiamuelsimplicemesseuelcompositam:utrobiqueliquidas,solidas:Simplicesliquidasduas,mercuriales,sulphureas:quarummagisteria&principiamercurius,sulphur:mysteriaaquaquintenaturaespiritusqueaethereus,&oleum:quorumunumquodqueuelextremisacceditmagis,&estautmagiselementare,utaquaautmagiscoeleste,utspiritus,qualiseuinoelicitur:uelmediumexquisitetenet.Solideitemsuntduebinisgeneribusrepresentate.Estenimcalx&sal:flos&coagulatum:&inhasaliquandoexillisfittransitio.Itaquecumunumaliaseissubstratumessetprincipium,&unumelementum,salsc.&terra:extransmutationeorituruarietas.Reduciu.etiamhincquedaminillorumquemutariconsistentiampossunt.Compositeessentieuelexuniusreiprincipiisfiunt:ueldiuersarumessentiis.Ibicollectioparitessentiamomnibusuiribusmistiabsolutam:hicduplexratioest.Autenimuniusmembraseorsiminprincipiamysteriaueresoluta,iterumcompinguntur,uttotaplanta,totumqueanimalquodubiquehabet,conferat:idquodaliquandoetunolaboreabsoluitur,ratione&elaborationesimplicis:autpluriumsimpliciumcomportanturseumembra,seuessentie,siueunaoperasimultractentur,siuepluribusseparatim.InhuncfermemodumdescribipoteritparsChymiaeessentialis.Enchireticau.nonmultumdiffertanostradesignatione.Ethecquidemsicsehaberepossunt.AliorumiudicioinomniopereChymicusdebebitsoluere&componereuicissim,intercedentibuspurgationibus,exaltationibusque:adiuuantibsputrefactionibussegregationibus,imbibitionibus,coagulationib.Etingenereexaltatoriosublimationibus,circulationibusfixionibus&ceteris.Itaquehisadimaginemtypumquelapidismystici,exqualibetremistafietunadumtaxatessentia,quamquiatantumabinquinationecorporea,tarda,impuraquesecessit,quantumcelumabelementis,quintamuocantessentiam,quetamenprosuidiuersitateuariapotestnominasortiri.Hipersuasumhabent,utiexmetallismercuriusnegaturextrahiposse,nisipermercurium,autmenstruumliquoremquemercurialem:itanonposseexceterisquintamnaturam,nisiperquintamcommunem,quaesitapplicabilisomni,&quasicommmunereceptaculum.Itaquecoelumsuumsibiproponunt,tanquamuacuamstellissedem,auttabulamintellectusnudamrasamque.Huicinseruntstellasuegetalium,animalium,mineralium.Itaquodomniumpotestatesindiscretimconfusequecomplectit,astringitur,alligaturquetandemadcertamsolarem,lunarem&reliquarumstellarumproutestcuiusquenaturaprimit?acreatoreproducta.Exuinopetuntidsuumcoelum.Idenimputantcoelestiumterrestriumquefauorenasci&influxusuirtutesqueutrinqueaccipere.Aliinecaliamenstruacommodarepudiant,cumdeprehendantaliaaliisessefamiliariora.Secedunta.infactiones.Namquidamcoelumsuumsuisstellisrelinquunt:quidamseparantiterum&disiunguntutsaltemcoeliopeministrautantur.Ethocsummumestuotorum.Queinteroperasemergunt,cineres,sales,tincturaeelyxiria&huiusmodi,transcribuntadcoloniasignobiliorestanquamstoicorumuulgus,quodinmaximeexpetendishabetuirtutemsapientis&homologiamomniumuiriumeisubstituit,additqueπροηγμένα,καθήκοντα,κατορθώματα,&huiusmodi:submittita.&extruitindeἐπιγεννήματαtanquamoperationesexuirtuteprofluentes,qualesillisChymicissuntmagnificorumoperumpraedicationesmagnificentioresdesanitatetuenda,morbisinuniuersumomnibusabligendis,uitaproroganda,senectuteinhibenda,reuocandaexdecrepitoadolescentia.Relinquamus&hossuogenio.Aliamartisdescriptionempromunthi,quiomniaexplanetisexpectant,&partimChaldaeorumastrologiam,partimAegyptiamZoroastrismagiamquamtamen&Babylonicaest,inmedicinaminferunt.Tribuunthihomineminseptemmembraprincipaliaiuxtaplanetarumnumerum,&coelestiaterrenisconciliantesmagnummundumminoriapplicant,infurnulissuischym.extripliciiamsepiusdictamistorumclasse.promaiestate&ordinesyderumerrantiumfinguntcoquuntquecormundimagni,epar,cerebrum,pulmonem,splenem,Fel,Renes,quaeincoeloPlanetisresponderedocent,Soli,Ioui,Lunae,Mercurio,Saturno,Marti,Ueneri,itauthaecreciprocent,nominaquesibilargianturmutuo,&omninotriangulus,quadrato,&hocutrumquecirculopermutetur.Animaliaenimquaeunamconstituuntclassemistautisonantuoces,membrahabent,sednominanturPlanetarumcoelestiumappellationibus:Ethinctransferunturaduegetalia&mineralia,utsitcoruegetabile,corminerale,ibiuinum,hicaurum,incoeloSol,&posteaSoluegetabilisuiniessentia,Solmineralismetallicusaurinaturaquinta;&sicincaeteris.QuandoergoadoriunturChymica.Satauxiliiaduniuersumhominemcreduntesseindictisessentiisseptemsiuesigillatim,adhibendis,siueconiunctim,ut&apudhosualeatsimplicitas&compositio:Ethaecinaffectibusnaturalibus,inquibusutsciripossit,quiPlaneta,&quodmembrumcuirespondeatplantae,animali,minerali:Chyromanticamiunxeruntastrologiae,tanquampedissequamsecundam,quaesignadoceat,&notascongruentiarum.Uerumcumnonpaucasaegritudinespersuasumhabeantexmagicauidependere,quibusnaruraliremediodesperantoccurriposse:asciuerunt&cabalismos,magicasqueconsecrationes,directiones,constellationes&huiusmodianiliamulta,utsicinchymiciprofessionemueniant,characteres,uerba,signaturaemagicae,deuotiones,nummiconstellati,speculamagica,gemmahuiae,magnetismi,homunculi,&multaetiampudendaeffatu,nedumsuperstitiosa&sacrilega.ExnaturalipartehisexurguntoctoremediorumessentiarumqueChymicarumclasses,inquibustamenunumfinguntcatholicumnaturalepartim,partimartificiale,Lapidemnimirum,tanquamsacramAnchoramreliquisnihilprofecturis.Adieceruntalii,ueletiamilliipsi,quaesuntinconstantia,&aliauniuersaliaexpersicaria,coraliis,similibusque,dequibuspassimParacelsus,quiesthuiusuanitatisprinceps,sedparumsuimemor.Fingitenimquoduisprolibitu,proutmagicusfuror,autBacchitemulentia,anicularumquesomniamentemcorripuerunt,distorseruntque.HuncrecentesexParacelsiaparachymiaqueimitantur,necitapridemuidimus.InpubliconescioquaeportentaTheosophiaecuiusdaminunumconflataeexChymia,Astrologia,Magia.Nondesunt,quisibimorborumspiritussomniant,&ideoomnemspagytianspiritibusconficiendisemancipant.Ignearemediaconsumendishumanaesanitatisaduersitatibusnonnullidestinant.Quaerunthiignescoelestes.Ridentquidamqualitateselementares,cumhumoribus,quosinterexcrementahabent,negantqueadmorbos,quiexfacultatumpotentiisexoriantur,facere.Resconcretasinduodirimuntentia,alterumueneni,quod&corpusmortuum:alterumremedii,quodsolumopponuntentimorborum,&spagiriasuadiuelluntauenenoconiuncto.Quanquamhiinnaturamipsamsintiniurii,&capitaliusiudicent,quamquielementainuolucraessentiarumconstituunt:nobilioristamenChymiaestudiumadumbrant,inhocculpandi,quodnimiumtribuantsuisfurnulis,&intantumlaxentfrena,operandilicentiae,utuixintelligerepossisterminosessentialiumpartiumartis.Diffusahaecopinioinomniaest,&proessentiaaccipiturquicquidquaforma,autigniummodoprorepit.Uulcanumiactantsuum,confiduntquesehuiusadminiculosalubreabinsalubrisegregareposse,quasinihilinterfitinterspecies,quaeProterritumodoliquorisfacie,modospiritus,modoolei,autetiamsolidaeessentiaecompareat,cuitamennonnihilimperatetiamartificisarbitrium,quiquaformaconiicitplaciturumremedium,eaparat.Sedsiarsest,quodprofitentur,concidendaistalicentiaest,suisquecoercendarepagulis.NonitapridemueternosusquidamomnemuimChymiaeintartarumcoegit,utpotequodstatueretomnesmorbosessetartareosexsale&alumineconflatos.Aliinihilnisisalesspirant,quodinhissittotonaturaepotestas.ObiiciuntquidamArchidoxinParacelsi;quidamEuonymum:nonnulliAndernacum,Rubeum,Dornesium,Dornaeum&caeteros,quosiudicantsufficienterluculentequedeartepraecepisse,utnonopussitactumagere,&quidabsolutiuspoliceri.CertatimeuolantesuidimuslibellosChymieos,quorumaliquidelapideadfastidiumusquedeclamant,&perplexitateuincuntetiamDelphicaoracula,&Sphingisaenigmata:aliquinihilnisidestillatoriamquandaminculcant,quasiuniuersusartisnobilissimaeambitus,transmutatoriametallorum,&destillatoriaaquarumoleorumquecomprehenderetur.Inofficinisuulgaribuspraeterextractiones,destillationesque;inunoatquealteroetiamsublimationes,&reuerberationesaduitra,calcesque&salessolubilesuixquicquaminueniturChymicum,nequetamenistausqueadeosyncere,quandoquidemalteralteriusextractauituperatuideriqueuultquilibetingeniosiuslaborare,noniuxtaartisinpublicoreceptaepraecepta,sedeleusiniasquasdamformulaseasquenonadpraescriptumelaboratas,sedutcunquesorstulerit.Plaeraquenonfiuntinipsis,uerumemunturexiliprecioabhis,quialiquaartispartesolatiumfamiquaerunt,&exmechanicasordida,desperataquefunctioneineamirrepserunt,exquogenereestHydrargyrussublimatus,praecipitatusqueuitrumantimonii,crocusMartis,arsenicumsublimatum,aerugo,caerussa,ochra,plumbea&similia,quaepareratartificepraesidefierieapraestantia,quaeartiessetornamento,iustumqueeius,&decorumpassimcommendaret.OptimasmedicinaseasiudicabatHollerius,quaequamplurimorumsapientumusuautoritatequeessentconfirmataecomprobataequenonquasquisquesibidomisuaeabsquearbitrocoqueret&moxinpublicumcumsuperciliopanaceaerecensinuentae,&instarPalladiiadmirandi;Anciliiquecoelitusdelapsipromeretatqueambitiosedecantaret.Sedinhacparteaethiopemdealbamus,littusqueatanusfrustra.Nulliusingeniosainuenta,discriptionesqueartificiosas&proficuasreprehendimusAmetquisque,quodsibiusu&experientiahabetcomprobatissimum.Nostramautemδλατύπωσινquaresubiecerimusiudiciopublico,necdummutemus,nonsuntcausaenullae,quanquaminhocquoquecampoluxuriari&deliciasquaerereabundepoteramus.NaturarerumipsaenteChymico(quoddicimuscorpusnaturalemistumoperationespagyrorumindustriaadmagisterii,essentiaeueextractaeexperientia&artificumtestimonio,usuquelaudabilicomprobataeformamelaborariaptum)proposita,suisselimitibusinclusit,&acaeterarumartiamcommerciosegregauit,suaqueoperaapertaconuenientequeitadistinxitmethodo,&eoordineinconspectumprodidit,utnonmagnoperenobisfueritdesudandumininuentione.Arguuntsespeciesmutuo,&consonantiasuasuumostenduntgenus,dequarenonopusestmultis,cuminmediosintartificumcommentarii,quibushomogeniaaxiomatumspecierumquepotestcomprobari.Uidenturautemetiamminimerixosisingeniis,peruersisquenonnullaaliquiddifficultatisobiicere,dequamonuimusinuestibuloartis.Sed&haecindubiumconiiciuntartisstudiosos.UersanturintermanuspluriumchartulaeAlexandriSuchthenii,&LeonisSuauii,scholasinlibrosParacelsidelongauitameditari.Neganthiapertisuerbistransmutationismetallicaeinstitutum,&illequideminallegoriastransformatpraeceptionemtotam:hicaffirmatlapidisPhilosophicicognitionemnunquamuirossapientespraesetulisse;imopotiussuisscriptishuiusmodioperationemdamnasse.Quorsumergoattinet,inquiatquispiam,deeolaboriosepraecipere,quod&Chymicidamnantipsi,&eorumaduersariitamexquisitisargumentisnaturaeartiqueimpossibileessedemonstrant,&adhucdesiderant,quifidempromissisoperefaciatipse.Attigimushancquaestionemalibi.Tantumhocnuncdicimus,Suchtheniiproblemarefelli&ipsisartificumcommentariis,&paradoxiabsurditate.QuaeenimquaesoestillaChymia,autubinata,quaeplumbuminferrummutaredocet,stannuminargentum,aesinaurum,idquetropice?Autquaeratioestsalis,sulphuris,mercurii,&lapidis,quisolustransmutatoriusineaquaestioneproponitur,adista?TransfiguratChymicusessentias,Medicusentiamorborum,utiaiuntperillas,sednecresnaturae,necessentiaeChymicae,necmorbiistatriplicicontinenturclasse,multominusistatriasuntfinestransmutationum:Etsaltemferrumuixquispiamquesiuerittransfigurationeartificlosa,cumuulgusquoquehuiusdestructionemmoliatur,&adensaerisexeocontendat.ContraSuaulumnihildicendumest.Apertumenimmendaciumeffutiuit,necpatientureiuseffatumetiamChymicorumaduersarii,quicertehactenuscumlaruisluctatiessent,sequeridendosexposuissentueltyronibusartis,sinulluspraesetulissettransmutationemmetallorum.saniora.Nosuniusreidiuersosfinesessecernentes,nontamaurifaciendicausadogmatatransmutationisproposuimus,quamueritatisnaturaeinmultis,&medicinae,quamindepolicenturpraeclaram.Certeferriinaesconuersionontantumpossibilisest,sed&magnocumlucrouulgariterexercetur.Siminusproceditχρυσοποϊαutamurmodestiahac,&nonnegemussimpliciterimpossibile,quodalicui&quadamtenusfierinonposseuidetur,praesertimcumtantonumeroidaffirmentsapientes,&ratioastipuleturasserto,&hiquiarmainillamartispartemsumserunt,nonexpropriis,sedalieniscertentprincipiis,tamrudesaliquandodisciplinaehuius,utneuocabulaquidemintelligant,necuereanturPhysicaequoquebelluminferre,inquaexemplisuariarumtransmutationumtaminsimplicibus,quammixtis,tantumnonobruunturabsorbenturque,ipsoPhysicorumprincipecommuniartieamsubiicientemateriam,quaenepotestquidemsempereandemformamretinere,sedomniametabolisimplet.Siindifficilioribusidconspicimusconcedimusque,inmercurialimetallorumnaturauersatilimaxime&admodumaffinielementishaeremus?InprioretabulasynopseosChymicaerequireturforteanmentiotransmutationis.Repurgationis,reductionis,arefactionis,irrigationis,inhumationis,incrementi,decrementi,praecipitationisetc.Inposterioredesiderabitursolutum,reductum,destillatum,putrefactum&c.Dubitabitenimadolescens,annonsicutextractionisfinisestextractum;quod&eiuscorrelatum&efficientiseffectum:itadebeatessemistionismistum,solutionissolutum,sixionisfixum,&sicincaeteris.Sedsciendumest,sicutinDialecticaaffirmationisconsequensestaffirmatum,idqueineademparteLogicaedeaxiomateaffirmato,cuiusaffirmatioproximeexdispositioneconsentaneorum,quaequehorumsymbolumhabent,profluit:itainChymiaesse.Ubifixumponitur,ibi&eiusratio,quaeestfixio,constatquenonunasimpliciεγχεια,sedfitpluriumconcursu,quorumfundamentumestinpraeceptionepraecedente.Itadereductionenonopusfuittraderelibroprimo,quodnonsuigestione,sedaliarumoperationumadminiculoabsoluatur.Reducimusenimresfundendo,eliquando,destillando,soluendo&similibus.Parratioestcaeterorum.Quin&cummagisteriasintcelebriaqualitatumelementarium,nihiltamendealterationelocutisumus,cumeaaliorumoperumsitcomes.Porrosperabamusnosluculentioremdareposse,&exempliselegantissimis,ingeniosissimisqueinstructioremChymiaconformationem,adquodetiamnomineprouocaueramus,quosinhocstudioexcellereaudiueramus.SeduixquisquamnospostDeumimmortalem,quiingeniumuiresque,clementersuppeditauit,adiuuitpraeterDoldium,nostrumSigismundumSchnitzerum,ZachariamBrendeliumquosdesebenemeritosexistimabunt,quihorumcommentariorumdoctrinafruentur.Deus,cuigloria&honorinaeternum,perChristumSaluatoremnostrum,tamadintelligendumarcanaChymica,quamindustriepraeparandum,&piefeliciterqueadgloriamnominissui,&emolumentumpublicum,ualetudinemqueprosperammultorumuitadignorumusurpandum,animosimpellat,illustretquenostros.Sanequantumpossumus,syncereapertequedeartispraeceptisloquemur.Studiohocsiquisadimpietatem,fraudesqueabutetur,&artemmirabiliumsapientumqueoperumdiuinobeneficioinnaturaeffectriceminperniciemhominum,&sceleraconuertet,illumsupplicium,poenaquesuasequeturcomes,Cap.Ii.Denotatione&significatuAlchymiae.ApudPantheumlegiturAlchymia,Chymia,Calcimia,Calcecumia.AlchymiaenomenscribiturinterdumsineaspirationeAlcymia,uelalkymia(αλκυμια)putatquequiRosariumPhilosophorumcompilauit,Graecumesse,inquilinguasignificetTransmutationem.Sedorigine&formaistanumGraecumfit,dubitamusnequeagnoscuntideiuslinguaeperiti,quanquamconcediqueat,irrepsissealiunde,&auditoartemtransmutatoriamintelligi,licetuoxinterpretationesuaaliuddesignet.NonnullifuissequendamAlchymum,seuinuentorem,seutelebratoremistiusscientiaetradunt,aquotraxeritposteaappellationem,utsitarsAlchymi,quomodoaliasuocaturArsHermetis.Uoarchaumenae.DornesiusuocabulumalkymiainterpretaturMedicinainonomastico.UideturilleapudRosariumrespexisseaduocemχαλ¬κυμία,quasisitχαλκου¬μένηarsnipermirumaerisexferrofaciendi,quaeesttransmutatioetiamplebinota.Alius,quodsalemfusilemputetartismateriamesse,halchemiamnuncupat,quasisalisfusoriamdicas.Hoc&Quercetanonondisplicuit.InBabylonia,Chaldaea,Persia,Arabia,Aegypto,etc.usitatumfuisseidnomenexAuicenna&Mesuediscimus,apudquosinuenitur,idqueetiamexArabicoarsariumreticuloAlconiiciunteruditi,utsitexdiuersislinguisconsutanota,cuiusalteraparsχημία,uelχήμειαaut(namuariescribunt)χυμία,autχειμεία,aGraecosermonenonestaliena.Suidae,eftχείμευσιςκαὶκα¬τασκευὴχρυσοῦκαὶἀργύρου.Aliiπαρὰτὸχῦναιseuafundendoliquandoquededucunt.Aduersariusquidamnosteradχυμὸνconfugiebat,quodAlchymistaesuccosspectarent&inhissolummodoelaborarent.RetinemusnomenAlchymiae,siueasucco,siueeliquatione&extractioneessentiarumperignem,reseratisfundendo,putrefaciendo,&aliismodiscompagibusintegrorumilludsitadeptahaecscientia.Spagiriam(σπαγειρίαν)appellantrecentes.NescitLeoSuauiusunde.Aliisillecebras&oblectamentapeperithaecuoxmirifica.Somniantenimsibinescioquamμαγειρίανautσφαγειρίαν,quasinuplebinotaperexpopina,macelloqueubimanibusiugulanturpecudes,prorepsissent.σφάγονsaneintellexeruntconceptaculumexiuguloemanantissanguinisesse.Iam&Chymiciexcipiuntdestillantesguttassubiectisuasis.Acutaanalogia.SicutenimuiminauirgilianaintumuloPolydoricruoremstillant;Itaperuiminteremtamineralia,uegetabiliaque,Chymicorumessentiasexsereddunt,quaspriusinalembicos,tanquamfruticessepulchroinnascentes,transtulerant.Sedcelebratissimaestillaueterumσύγκρισιςκαὶδιάκρισιςcoagulatio;solutionostrisartificibusdicta.Diuellunthi,perfringuntquecompagesmistorumadminiculis&instrumentisingeniosis;&inpenetraliacompositarumrerum,cubiculaque&adytaessentiarumpenetrantes,homogeneacongregant,uniunt,&abheterogeneisseparant.IdestGraecis,σπᾷνκαὶἀγεῖρειν.διασπᾷγὰρἀπ'ἀλλήλωντὰτωνμιχθέντωνμέρηὁχυμικὸς,καὶσυναγείρειτὰςοὐσίαςτὰςὁμογενεῖς.Hincartisibiquenomeninuenitnonpoenitendum,necpudendum,spagiriae&spagiri,quanquamnondesint,quisibideliciasexprobrohincductostudioseuenentur.ApudMesuenartifexdiciturAlchymista.idquenomeniamprideminoleuit,etiaminpatriaGermanorum,licetidfereinfamereddideritnebulonumfurciferorumqueturba;quaeinsanisaurifaciendipromissisinspemuanissimaminsanissimamqueillexittemerecredulosnimiumpopulos.QuocircacumAugustinusPanthaeusUenetusartemtransmutationismetallorum&segregatoriamapertisuerbis(utextitulolibri,&diplomateLeonispontificisapparet)praeseferret,nonestausustamenistauoceuti,sedexcogitauitArchimiam,Archimagian,Uoarchadumian,Archimicamartem;Sophiam;damnauitqueAlchymiamcumsuostudio,utpotecuinihil;aliudtribuit,quamfermentumuaniconsilii,utiexHebraeonomenexponit,dicitqueeamaurum&argentumperfallacesSophisticasquetincturasmachinari,undepropriaessentiasubstantiaquemanente,nihilaliudreueraexistat,quampigmentumfallax,&fucusinanis,seuprorsusinanis&falsaapparentia,qualemSophistisolimpropositamfuissePlato&Aristotelesabundecontestantur.Sedsapientioreseiusmodiuaframenta&criminationesnoueruntetiamaliisaccidereartibus.&quoquaequeestnobilior;diuiniorque,eoexpositammagisesseinsidiishominumdeprauataementis,quicumpraenaturaeimbecillitate,&Deoinuitononpossuntinpossessionemearum&scientiaminuolare:adulterinamquandamspeciemconfingunt,exsimilitudine,quampraeseferentes,subindequeapudimperitosiactantes,etiamiustisprofessoribusmaioremconsequunturadmirationem.AugustinoquidemPantheononfuitiustacausadiuusurpatinominisdepontepraecipitandi,idquesuaautoritatepriuandi,nisiuelit&illamipsamSophiamsuam,cumcaeterisexautoratamreddere,praesertimcumremipsamadeononabhorruerit,ut&professussit,&mysticispraeceptisartemtotamuolueritinformare.Archimiaeabἀρχὸςuelἀρχὴκαὶμία:UocatAlchymiamquandoquismetallatingitinspeciemauri&argenti.Atquihocuelsinefraudefieripotest,quomodoinpublicocomprobatumestorichalcum&aes:aureumBabylonicum;Dehacdicitquodmaioreiussitpromissio,quamoperisexecutio:aesitemalbumspecieipsaabargentonihildifferens.Tolerantur&metalloruminferiorumornamenta,inductionesexaureibracteis,amalgamatisque&similia.Siabsitanimus&fallendiinstitutum,licetexhuiusmodimagisteriisornamentaquaerere,quod&Gemmarumimitationesabsqueimposturahominumusibusexpositaedocent.Frausadiecta,nonartiignominiam,sedimpostoriscelus&poenamdecernit.Ettamenlibrumdetransmutationesuumpontificaliautoritatemuniuit,praeceptaqueartisexponereuoluit.RestituaturitaqueAlchymiaesuuspersehonor,&artitoti,nonpartieiusadmodumuilinomenassignetur.EtquidestillanuperexcogitataArchimiaaliud,quamconfectioElixyrisuigentis,subtilisqueMedicinae,quasupermetallaproiecta,moxfiatargentumuelaurumtransmutatasubstantia?Hocipsumpridemprofessaest&Alchymia;quanonminusDiuinaGratiaidimpetrarestuduitquamilla;quaetribuiturautoribusHermeti,Gebero,Alphidio,Auicennae,&caeteris,quosibiPantheusrecenset,quosqueuniuersusmundusiampridemappellauitPhilosophosmysticos;&Alchymistas,inquorumcommentariisetiamGemmarum,uitrorum,colorum,aurichalci&similiumtyrocinia,&artificialegimus,quasessepartesAlchymiaenegarenonpossissatisiuste.Professioauriduarumrubearum:QuidestUoarchadumia?Ars(inquit)auriduarumcaementationumperfectarum,quamaiorauriportioexcaementationeproducitur,ipsumqueadpurissimumperducitur,autetiamminorecumsumptuperficitur.seufacultaspurificationisauriperdiuiscaementationesperfectas.Hocpartimestfusoriiartificiiexcoctoriquemetallorum,potissimumdocimastisfamiliare,partimexaltationisgradationisqueingeniosae.UtrumquecomplectiturpraeceptisAlchymia.AtquiPantheusuultUoarchadumiamAlchymiaecontrariamesse,quiahacnullasitauriuelargentiexistentia;inillautrumqueperfectissimum.Sedabutituruocabulo,idqueimmeritoartisψεύσματι&imposturaeascribit.Quidtandemsophia?Multiplicatioauri,argentique&caeterorummetallorum,cuminterioribusanimae&exterioribuspotentiis,quamlicetdifficilem,possibilemtamenstatuit,suoqueiamtemporemediocrisemolumentiquidem,sedquamsperentquidamindiesamplissimam,polliceanturque.NisideSalomonioaugmentoloquitur,quidaliudhabet,quamaugmentumistudChymicum,quodpeneinomnibusoccurritAlchymistarumtabulis?Imohocpromissoapudnostratesfalsariitamsuntinuisi,quamaurifaciendi.NonfugietSophiaculpam,siquameonomineincurritAlchymia.Porrohaecscientianuncupaturaliquandoetiamarsperfectimagisterii,&philosophiaChymica(aliismystica.)Aliquandoarssegregatoria,seuseparatoria:nonnunquamdestillatoria,afunctionibusnimirumeiuspraeclaris,quandoquidemquaemedicaminanaturadedit,earationerespectuqueususcommodi&salutarisuidenturimperfecta,necpossuntplebeisrepurgationibusfierisatisadiuuandumcito,tuto,iucunde,idonea.Alchymiaseparansinutiliaexcrementosaqueexipsacommistioneintrinseca,uerummedicamentosae,potestatissubiectumextrahit,&perfectamedicaminisdonatspecie.Uideturilludhonorariumnomenetiammetallicaeabsolutionisstudiodebere,idquepotissimumexinscriptionisGebridesummaperfectionis.SedMesueusinoleoPhilosophorumindicat,nonparticularemperfectionemhicsignificari,sedquandamtotiartipropositaminmineralibus,uegetalibus,animalibus,undetresLapidesnonnulliextruxerunt,&huiusartisamplitudineincluserunt.PhilosophiaChymicaundedictasit,facileintelligit,quiscit;quomodosoleamusdicerePhilosophiammoralem,naturalem,&similes.Subesttamenaliquidoccultius.Quiaenimhaecnaturaliumcorporuminuestigatoriaestperresolutionem,seupeculiaremmethodumuulgatisscholisignotam.Etnaturaerescaeterisartibusprosubiectoadelaborandumproponuntur:fundamentumquidamomnisPhilosophiaehumanaeineaquaesiuerunt,quasiparabolis,aenigmatisanalogiaquenaturaeabsconditaeiacerentcaeterae,necpossenterui,nisiopetalisartificis,quisuafacultate&laboreininteriorapenetraret,eaqueoculissubiiceret.Inde&mysticanuncupatur,&arcana,quiainadytislatentiascrutatur.UocaritamenmysticapotestexconsuetudinequoquedisciplinaePythagoricae,&hieroglyphicaeAegyptiorum,uelmagicaeChaldaeorum.Olimenimuti&nostrotempore(quoduidereestapudLandinatem,Pantheum&alios)nontraditafuitcommunimore,sedperanalogismosGeometricos;Arithmeticos,Physicosetc.quin&Theologicos,uelutiapudLullium.Imperatumdiscipulis&silentiumpythagoricumest,utquearcerenturprofani,&indigni,multisperplexitatibuspraeceptasuntinuoluta,allegoriisqueobscurata.Separatoriacurappelletur,&destillatoria,manifestumest.Nonnunquamtamenistaeuocesnonintegramartemdesignant,sedeamfacultatemartisquepartem,quamprincipaliter&peressentiamnotant.RisimuscumPancirolloinspecto,cognouimusnotariea,quaedeThubalcainodefinitioniAlchymiaesubiecimus,uultAutor,nonposseexillotextuampliusquidcolligi,quamquaadAgriculturamfaciuntillametalla,seuusum&inuniuersumcognitionem.Textushabetuers.22.cap.4.Gen.Quifuitcudensomneopusaeris&ferri:quaeestdefinitiofabriferrarii.Iameffectuformaqueartisdata,artemipsamtameffodiendi,quamexcoquendipreparandiquedarinecesseesse,quisnonuidet?Matthesiusinconcionedeferrocommunemsapientumopinionemrecenset,metallumferri&aerisaThubalcainoinuentumesse.Quilogicosaltemiudicioualet;quidexdictisconcludipossit,considetet,&nostramconiecturamfacileareprehensioneabsoluet.QuodautemexcoctiometallorumexuenissitrudimentumquoddamAlchymiaemetallicae,homogeniareicomprobat,utnoncurandanobissintiudiciaexoterica.SinullumargumentumnobisessetnisiAlchymiaGebri,facileeuinceremuscausam.Iamautemsuntplurima,eaquedomensticahuicartiexconsensusapientum.Sedhaecfacessant,AnnotaueramusabHermete,quiMercuriusTrismegistusGraecedictus(notaAegyptiohomini&autoriAlchymiaedarinomenGraecum,nenosuexesinappellationeartis)appellariuasHermetis,sigillumHermetis,pilulas&HieramHermetis.Accusamurfalsi,quiapluresfuerinteiusnominis,praesertimqueArabsquidamapudMesuen,cuiusillasintmedicamina.SedproferaturAutor,quidemonstretaposterisistanonesserelataadautoremillumChymicumTrismegistum?NondiximusillumAutoremesse,sedexeodici.Mesues,InhieraLuf,CompositoremHermetemnominat.ArabsisfueritaliusabAegyptio(forsetiamArabe)licetuelitfuisseHier.Rubeus,tamenincertum.Nosautemareprehensoribusnostrisualidioraargumentaexpectamus.Cap.Iii.Quid&quasrescontineatAlchymia&circaquiduersetur.Uulgariinfamiaeexpositamessehancnobilissimamdisciplinam,obdeprauatumquoddamfalsariorumartisscientiaequeAlchymicaenomineinstitutum,quoomniaauriargentiquepolicitationibusgrandibus,speuero&euentuuanissimocompleuerunt,nonegetdemonstratione.UidePantheilibellosRege:ItaqueauditoAlchymista,denullocogitaturalio.Prudentioresquanquamsciunt,aliud,esseimposturam,aliudsynceramprofessionem,nontamenarbitranturinaliisuersariChymicum,autaliaaggredi,praetermetalla,&silatissimeextendaturscientiaista,caeteraquoquemineraliacomplecti,quofactumest,utfereinuniuersamedicinanullumlocuminueneritAlchymia,sedextrusasitexpharmacopoliiseiecta,expulsa.Quidenimadsanitatemmetallurgia?Quorsumattinetinmineralibuselaborare,cumsufficiantresanimalium,&uegetalium,quaehocpropioressunthumanaenaturae;quomagisattinguntcommunemuitaefacultatem,&calorehumidoqueprimaeuosuntfamiliariora,adeoutetiamnutriremagnaexpartequeant?Uerummonstrandumest,quanquamaliquiartificespotissimuminpartetransmutatoriaemetallorumdesudarint,maluerintqueinhacexcellere,quamreliquasquoque,minoretamenstudio,utpotediuisiscuris,excolere:ambitumtamenhuiusscientiaeesseamplioremlonge,artificemque,exomnimistopromitteremagisteriumsapienter&periteadperfectionemeam,quapossitconferrecommodishumanis,elaboratum.Nonestdubium,quinMesuedehacipsaloquaturarte,cumtertiamrationemparandorumoleorumexponit.ItaSyluiointerpreteuerbafacit:"Oleummultisfitmodis:nuncexpressione,nuncimpressionecummateriaeinipsomaceratae,incoctaequalitatemsuam,&uiresinipsorelinquunt:nuncResolutione,cumMateriaeHeterogeneaeincorporeconclusae,&uelutconcretaeuicalorisseparantur,operapraecipuaeChymistarum(uetusAlchymistarum)dequogenerequantumlicet,agemus.Pluraautemsiaudirecupis,Chymistaspraeceptorestibiadhibe,&cumillisconuersare."Haecibi.Aggressurusautemistampraeceptionemsicpraefatureodeminterprete:"Oleaperresolutionemuariisfiuntmodisuiriumsanemirificarum,dequibusscribuntfusiusQuiRerumOccultaManifestantEtDetegunt.Sapientestibiomninolegendi,&imitandi,sifamaeillorummaximeescupidusMihiueroDeispirituslargitate&gratianuncpaucaquaedam,sedmirabiliaillorumoleorumeffectapercenseresufficiat."HactenusMesue,quiistissubiicitoleumouorumexuitellisdurisperfrixionemelicitum:Oleumfrumentiperustulationem,uelsublimationem:Sinapinumeodemartificioconfectum:oleumdescensoriumexiuniperisarmentis:Fraxininumitemdescensorium&Gagatinumtumdescensorium,tumascensorium:OleumlateritiumPhilosophorum,quod&ol.sapientiae,&perfectimagisterii,benedictum,diuinum,sanctum:Inquibusleguntur&instrumentaquaedam&phrasesdisciplinaehuiuspropriae.Subiectum&materia,inquaartemexercetsuamChymicus,diciturἑτερογενὲςσῶμα,seuconcretummistumquecorpus:ElaborationisuoxResolutio,queestillaδιάκρισιςκαὶδιάλυσιςChymica,nonnullisἀνάλυσιςκαὶἀνατομίαuocata,quafactareseratisnaturisfitSeparatiohomogeneaeessentiaeabheterogeneis,quaeinintegrosubaspectumcrassomodocadunt.QuodautemChymicussolutione&separationequaeratarcanam&aboculisremotammixtipartem,quamessentialemformalemqueuocant,utpoteinquaomnisuisagendi,indicatuoxOccultata,quamhabetpriorinterpres:Etdefinitioinalteroloco,quadicunturAlchymistaererumoccultamanifestare,&detegere,nonnimirumeatenus,quatenusinductiscoloribus,autexternoschematealiquidalterandouariant,sedintuslatentemexistentemque&comprehensamcrassitieelementarisubtilemsuccumsubstantiamqueacomprehendentibusliberatamextrahuntpriusreclusisadytisconcretionis.Itaaurum&caeterametallasuisuenisinclusa,reconditaque(Aristoteliin3.Met.ἐγκατακλειομένητοῖςτῆςγῆςμέρεσιν:utideuapore:ποιεῖδὲταῦταπάνταἡἀναθυμίασιςἡἀτμιδώδηςἐγκατακλειομένη,καὶμάλισταἐντοῖςλίθοις,διὰξηρότηταεἰςἓνσυνθλιβομένηκαὶπηγνυμένη:quanquamdiscrimensitinhis,quaeunagignunturκαὶἐγγίνεται)latent:Itaconditorinelementissubstantiasdisseminauit,&exoririin&exipsisfecit,iussitque,quasposteaauellere&educerepotestChymicussuomodo.Estautemarspotensperinstrumentaquaedamtumnaturaliatur)artificialia,&utituradeamremadminiculis.ExprimitMesuesuimcaloris,cuiusefficaceoperatione.dytamistorumrecluduntur,soluunturqueconcreta.Eiusuiceminnonnullissubeuntignespotentiales,&subtilesliquores,quiitideminmeditulliumcompagisirrumpentessuaenaturaefamiliarempartemassumunt,&quemadmodumhydrargyrusexarenarumcumulisaurum,itaipsiessentialemportionemcorripiunt,comprehendunt,&unasecuminlucemmanifestumqueprotrahunt.Interuasa&supellectilemMesuesnumeratferreaslaminas,Cazolas,Alambicos,uasrecipiens,fornacens,LutumChymistarumseusapientiae,carbonesnonfumantes,ἀνάπνουςGraecis;quaeSyluiuslatiniusuoluitefferrepercapsulas,capitellum,nasumcapitelli,phialamuitreametc.Sed&sartagines,cochlearia,molas,Torcularia,similiaqueChymicosuoattribuit,&pretersolutionemseparationemqueinteroperaseiusrecensetexpressionem,sublimationem,destillationem,&aliasquasdamministrasexcommunitateartiumtraductas.Omnibuspraeficit,tanquamgubernatorem&felicisoperaeauctoremSpirirumDei,quiGratiasualargeaffulgeat,aspiretquesuccessumfaustum.ItainstructusAlchymistaparatOleamirabilispotestatis,&diuinorumstupendorumqueeffectuuminuariis,iisquedifficilibus&daemoniacismorbis,utideGagatinoscriptumreliquit,quodideoasacromorbosacratumappellarunt,&obeandemcausametiamlateritiumeodemornauerunttitulo.Quaeergo&qualisfueritarsAlchymisticaMesuae,liquidopatet,&confutanturaduersarii,quiultrametallicamtransformationemnihilsublimiuseipossuntpermittere.Atquilongehonorabiliusdiuiniusqueest,efficaciaremedia,mirabiliumuirtutumadarcanagrauissimaquemalahominemaffligentiapersanandaexhibereconficereque,quammetallicatransmutationemundumauroimplere.Siexeodemquaeris,quidreisitAlchymista,audiesrespondentemessemanifestatoremdetectoremquereruminnaturisconcretisoccultarum,adquodadhibeatigneminstrumentaquecommoda,&suaearticonuenientibusmodiselaboret.EosdemnondubitatnuncupareSapientes,quorumdisciplinamcognitudignamiudicat,utpotequaeitidemaSpiritussanctigratia,utaliaeartesbonaeprocesseritinemolumentum&salutemhominumafflictorum.Siuisartisdefinitionemcognoscereperfectumessemagisterium(uelperfectiuum)disces,quoresolutanaturarummistarumconcretioneinapertumproducanturmedicinaemirabiliumuirtutum&separenturacrassaruminutiliumquepartiumcommerciomodissublimatoriis,destillatoriis&aliis.EttantumdeMesue.Auicennamadiicereaquasstillatitiasexrosisaliisque,nullusMedicorumignorat.QuidArabsBulchasis?Illetresclassesmineralium,plantarum,animaliumquepercurrit,soluit,coagulat,uritseureuerberat,destillat,calcinat,&caeteraperagitinmultisplaneChymice.Itaqueextatineiuscommentariomodusfaciendaecerussae,calcemseuciueremplumbiprocurandi,praeparandiqueantimonium(ubidocetideminplumbumconuertinimiainignimora,neputestamdelirumfuisse,utmegaueritspecierumtransmutationem,inquotampertinacessuntaduersariiChymicorum,utnullissibiuerbis,nullaautoritatenullaqueexperientiapatiantursatisfieri)aeruginem(quamZiniarappellat)peruaporemacetiautuuarum:arsenicumfactitiumexauripigmentocitrino&salepersublimationem;sandaracamexarsenicocitrinoperreuerberationem:Mercuriumsublimatumoperesublimationisexhydrargyro,&chalcanthoadiectoaceto:lapidemcausticumexarsenico,hydrargyro,saleammoniaco,&calceuiuapersublimationem:calcemouorumperreuerberiumfigulinae:Colcotatuelcalcemuitriolipercalcinationem,&eodemmagisteriotumalia,tumcrocummartis.Inuegetabilibushabetextractumscammoniae,Tithymalli,Tapsiae,cucumerisasinini;Absynthii,&pluriumaliorumpercontusionem,uelincisionem,expressionem,coctionem,separationemperfiltrum,coagulationem.Idemaquamexscilladestillatdescensorioartificioperoleumforaminibusinfundoperuiam,superiusadhibitoignicirculatorio:Destillatacetumuinumqueapparatuaquaerosaceae,inquonominanturuasaAthannor,destillatoriumuitreumuelterreum,quodcucurbitamdicimus,opereulumrostratum.Eodemmodoconficitaquamcamphoratamexaquarosacea&lignispineis,aquamsimplicemlutosampurgatdestillationeperalembicum,autperuellus:Facit&oleumlateritiumsimiliterMesua,&scientiameiushistribuit,quioccupanturinarteAlchymiae.Meminitibicucurbitarumuocabulouentriuminfrarotundorum&hincinaltumproductorum,quibusimponituropertoriumnasutum:discernit&fornacemhuiusoperis,adestillatoriarosarum,quodhiccatinusintercedat;ibinudusignisuasatangat,sitquecapacitasquatuorcucurbitarum.Quin&deobseruationegraduumignissedulopraecipit,neopuscorrumpatur.Inaquaerosaceaedescriptioneindicateiusfaciendaemodumapudmultasgentesessefamiliarem,quibusconsentaneanarrantilli,quiabIndis&Chinensibusredeunt,apudquosuiguitdestillatoriaChymicapluribusseculis:Abarachdestillatores.Doceteamadministraricumuelsineaquaadiecta,prunisuellignis,qualemfrequentissimefieriinsuapatriaostendit,atqueetiamaRegibusAbarach.Describitibitotumprocessumsatisartificiose,nisiinterpresnimisfuissetbalbus.Alterateamcroco,moscho,caryophyllis,camphora,nequiddeesseputesadplenamcognitionemhuiusartis,monetqueetiamdesiccisposseconflariaquam.NonomisitisAutorcineruminfurnoreuerberiiclausisollisconfectionem,exquibusposteaextrahuntursalesChymici.Fuliginemthuris&piciscolligit,quomodoaliquifloresChymicisolent,&acidussulphurisspiritus.Melanacardinumextrahitcoctioneinaqua,quaarteparanturoleanonnulla.SalisalkaliartificiorepraesentattotamsaliumChymiam,quaconstatcombustione,resolutione,destillationeperfiltraseulacinias,coagulatione.Inpraeparationeanimaliumcalcinationisreuerberationisquemagisteriaaliquotconsignauit.Ibidemest&ratiodealbandaecerae,quaeiteminterChymicamagisterialocuminuenit.Praetereaarssalisammoniacipersublimationemexlapidibusbalneariissorditatisconficiendi.ScripsisseueroBulcasimetiamdeoleisparandislibellum,inquononomisitChymica,arguitoleilateritiidescriptio,incuiusuestibulomentionemeiusfacit.MaximequidemAlchymicaestextractiolatentisessentiaeexrebusconcretis,utiMesuedocebat,sednecistaartificia,quaerecensuimusexBulcasiextraeiusamplexumesse;resipsaloquitur,&ueluasaarguuntChymiciseadeberi,quandoquideminoleolaterum,disciplinaehuicattribuuntur,licetnosnonrequiramusexuasistantumartificem,sedpotiusartisnotitia&usu,cuiusmagnampartemsibiuasauendicant.Uerumenimueroquanquamhaecadeosintcerta,manifestaque,utnonnisiabinsigniterimpudente,&adinsaniamusquepertinace,queantnegari:negotiumtamentyronibusfacessuntdefinitionesnonnullaeparticulares&praeceptaquorundamChymistarum,nihilnisidemetallorummutatione&apparatueorum,quaeeiinseruiunt,ministrantqueproponentium.PantheusquoqueThubalcaino,Hermeti,Arnoldo,Alberto,Raimundo&aliisArabibus,Chaldaeis,Graecis,Hebraeis,Indis,LatinisartemArchimicam,quaeestdeuerametallorumtransmutationecumascripsisset,comparattameneamquadraturaecirculiapudAristotelemincategoriis,quaescibilisquidemsit,sednonactucognitademonstrataque,&additasseclaseorumplaerosque,etsitantumopusconsequinonpotuerint,admirandastamenoperationes&artesinuenisse,nempeexuitrocrystallum,excoloribuspurpurinam,Orichalcum&huiusmodi,quasiprimariumChymicissitstudiumMetamorphosismetallica,atobiter&perfunctoriequasiintranscursufortefortunainuentasintmagisteriaalia,quaetanquampellices&spuriiinlocumdominae,&genuinorumoperumirrepserint.Diximusdeprioredifficultateante,multisplacuisseuniussaltempartiseiusqueplausibiliorisculturam.Itaquehincgloriamsibiquaesiuerunteocontentius,quodifficiliorinuentu,&intricatiorindisciplinaetradendaemodofuit,utiuidemusGebrumamplissimisuerbisiactarelapidisinuentionem,necminorisuperciliodesescribereHermetemintabulasmaragdina.Indefactionesextiterunt&destillatoriacaeterequepartesfacilioresapudMedicos&inRegumoptimatumquepossessionepermanserunt:TransmutatoriamusurparuntPhilosophi.Alterumiudicatufacileest.Nonenimnegamusincrementaartium,etiamperfortuitainuenta,&saepeiocularioccasione,dumaliudagentibusaliudoccurrit,idque&suispecieplacet,&usumexperientiamquehabetinsignem,mereturqueinartelocumeximium.DearterationissummenecessariapraestabilissimaquerefertAristotelesextitisseantesepraeceptanulla,nisiexemplariter:Rhetoricampaulatimemersisse&exsparsiscollectam;necquicquam,simulinuentum&excultumesse.Medicinam,quanullapraestantiorinterhumanasscientias,partimabestiis,partimplebe,&inscriptionibustemplorumacceptumtradunt.Siorigines&augmentaleuiculasufficiuntadartiumignominiam,&contemtum,pariterillascumlegumsapientia,cuiusmagnaparsdeiurenaturaecumbestiisnobisestcommunis,inprobrosis,&uituperiodignisrepone.Sednondumquenquameodesipientiaeperuenissearbitramur,nisiCyclopum,gignantumqueabomnihumanitatealienorumsanguine,utfabulaturOuidius,prognatus,pariterdiisindicatbellum.Sednecueritaticonsentaneumestomniacaeterapraetermetallurgiam,obiteresse,duminillaomniatentarent,quosauriargentiquesitisemaciabat,inuenta.Protulimusexmesue&caeterisdocumenta,quibusmagnomagisterio&Alchymiaetribuuntur&olea&aquaestillatitiae,caeteraque,quaenihilomninoconferreadmetallurgiampossunt.Pantheusinteristascurasrepertum&orichalcumdocet.IdeinonpermittitPlinius,autsicumhocsuumsuffragiumcomposuerit,magnitemporisautoritatemartilargietur,uteodemiureuasaillaPersicaapudAristotelem,&Esramabauroindiscreta,nisiodore(forsignitorum)adillamliceatreuocare.EtsuntsaneistaChymica,&silicetdiuinare,crederepossumusDariananihilalludfuisse,quamaurumexaerepertransmutationemfactum;sedmodestiustuncloquebanturprudentiusquesecula.Nondumineamlicentiam,quaehodieest,proruperantlinguae.Itaqueadhucincommentariisaudiuntaerea;sedadauriexcellentiamarteperducta.QuidueroobstatOrichalcumetiamanonChymicissuomodoinuentumabexcoctoribusaerariisfusoribusqueadimitationemnatiui?Nonestnecesse,Aurifaciendiconsilioidobiterextitisse.Multasparsim&aliopropositoexcogitantur,sedintellectaposthomogeniaexdiuersisfamillisasciscuntur,inqueunamcooptanturhomogeneamartem.EtnosdeAlchymiastatuimus,utihodieest,&inueniturincommentariiseiusprofessionisartificum.QuandoitaqueTyroinLiliointerspinas;(itauocaturquidamdearteaurificatractatus)legitAlchymiamesseartemministrantem,quaseptemmetallorumformaequalitercunqueadefectuadnaturalecomplementumnaturaliterdeducantur:uelessequoddamoccultumregimenmanufilioruminipsadisciplinagenitorumadministrandum:uelsubstantiamcorporeamexuno&perunumcompositam(quaeuerbainPhilosophiaperipateticasoloecismumhabent,&falsiElenchum)quaeconiungatpreciosioramutuopercognationem&affectum,&eademnaturalicommistioneingenusmeliorisnaturaliterconuertat:Quandoiteminciditineasdefinitiones,dequibusinlibellocontraMicheliisophismataegimus,quibusqueartipotissimumχρυσοποϊαasscribitur,noueritparticularisAlchymiaeesse,&totiusnomenmembrodaritropointegripromembrocollocati.Itatropussubiectiest,autetiameffecti,cumAlchymiamuocatsubstantiam,quaLapidemdenotat.Aequiuoceloquiturdeuno.Unumenimnihilcomponit.Sedintelligiturunumgenereexspeclebusinterseeiusdemnaturae(Mercuriussolutus,&coagulatusuniussuntnaturae,&tamenresdiuersae:uocaturquehicmetallum,illehydrargyrus)compactum,itautineogenereeliganturpreciosiora,quaesuntspiritusmercuriiuolaticus&solubilis,auriquenaturamundissima,quaeduoconsensumhabentnaturalem,quocommiscenturconiungunturqueindiuulse,adeoutauruminduatnaturammercurialem:mercuriusueroinnobilitatemhuiustransmigretfigaturqueutexistatillelapisaurificus.Condonandahuiusmodotropicasuntmysticaearti.Sacrahaecnonaliterconstant.Isteestmosdisciplinae.Dornaeusquoquenimislicenterdifiniuitsuumspagirum,quemscribitesseeum,quinoueritoptimediscernereuerumafalso,bonumamalo,purumabimpuro.RectiusMesue,dequoante,Uerumafalsodiscernere,primituslogicimagistriestofficium,quodhincadartesspecialesaccommodatur.Uoluitissuumartificemingenuum,scientem,prudentemuirumquebonumexhibere;quiinChymianequeperpetretsophismata,nequeerretiudicioinuerisessentiisexsordibusextrahendis,&easdemagnoscat,neuenenumproalexipharmaco:inutiletegumentumproessentiaarripiat,&malumbono,impurumpurosubstituat.Omninodefinitionesartificum(noneorum,quideartenesomniaruntquidem,&extenebrismoreuespertilionumineaminuolantrituquelampyridum&nuscarumimpuraruminluminairrumpunt,adustisquecumcorporealisdamnumsentiunt&poenastemeritatisluunt)adaequumsuntreuocandae,&exinstitutosubiectaqueipsismateriaaestimande.Nemofortassedesiderat,utquissitaptusadhancdisciplinamcapiendamexcolendamqueexponaturNotumenimest,ualerehicilluduetusἀγεωμέτρητοςοὐδεὶςεἰσέλθω,cumoporteatdiscipulumnontantumnaturaedonis,indolequepraeclaraκαὶἀγχινοίᾳseuacumineingeniiadcogitandumpromtoexpeditoque&memoriaualidainstructumesse,itaquecomparatumusuuitae,utstudiisrectisqueatimmorari,necfacileabonoinstitutodeflectat,necpraecipitetoperas,sedspemcupiditatemqueinhibeat&interminosnaturae,artisqueproroget:Uerumetiampraescireartemrationis,&naturae,inquibusnonoscitantersegniterque,sedalacritersituersatus,&circumferatanimomineralium,animalium,plantarumqueritecognitarumsupellectilemnecessariam.Necinmalignamanimam,necsocordemintratsapientia,quoprimoargumentodebebantmouerimagnates,netransfugisexplebemechanicis&opes&salutemsuamcommitterent,neccrederent,siquisuisamsibiartisschedulam,autfurnulumChymicumconspectumassereret.NonimmeritoPhilosophi,aciementis&rerumperitiapollentissimitaminuentamartem,quamexcultam,sibiuendicarunt,&commentariosnonnisifiliissapientiaereliquerunt,utostenderent,neminipermissumesseinhaecadytaaccessum,nisiingenio&sapientiaprobedelibutum,imo&castumsanctumqueafferretanimum.Regiumhoccertequondamfuitκειμήλιονκαὶκτῆμα,quinonerubuerunt,utimedicinamfacere,itaaquasdestilando&aliachymicasuisoperationibusinsalutemsocietatishumanaeapparare.QuocircainAegypto,Persia&finitimisMediciregiihancquoquedidicerunt&exercueruntartem,nehabeantdelicatuliillinostri,quodsuaeignauiaepraetexant.Quisquaesosibiarisu,imoadolore,temperet,cuminmediaGermaniaGermaniceloquentesquosdamdererusticascriptoreshancindignamPhilosophisseuerisuocem:Esistuilbesserdaßdasweiberuolckmitsolcherarbeit(ohl/wasserunddergleichenzudestilliren)umbgeh:Sintemahlwassokleineundgeringehaußhaltungist/gebuerthderfrawenimhausezu.hocest:multomeliusestmulierestractareopusdestillationis,quandoquidemuiliorisoeconomiaepartesdebenturmatribusfamilias&uillicisetc.auditpersonare?Illiueroquam&qualemdestillatoriamdescripserunt,necuillaeest,necuillicae,sedplaneartificisexercitatissimi,&quiferenihilaliudcuret.SedutilleMedicusherbarumnotitiamseuBotanicamuetularumessedicebat,nonMedici:itasentiuntdeAlchymia,quamseplasiaealligarunt,ubinonamagistristractatur,sednuperextriuiopetitisrudissimisbipedum.Ettuncegregiesibidearcanissuisgratulanturofficinae.QuodautemobiiciuntilluddeAlchymiatransmutatoriaesseopusmulierum,&lusumpuerorum;undesitconsequens,multomagisdestillatoriampueris&mulieribusconcredendamesse,cumdifficilimaartisparseiscommittatur:imoetiamaudent,utsuosuffragiomuliercularumstultitiamconfirment,aquas,oleaextractaafoeminispraeparataextollereultraartificumuirorumopera:inhisnihilinuenireiurepossuntpraesidii.Nequeenimartificiumpueris&mulierculisprostituituristosermone,sedcarbonum,lignorumquesubministratio,seubalneicalefactioeisdemandatur.Foeminaeueronisiapraesideartificegubernentur,nihilexseinhacscientiamachinantursani.Cap.Iiii.DecommodisexAlchymia.Utuinogenerosononopusestsuspensahedera,itanechuicartipraeconio.Quaspe,quibuspromissisallectiinflammatiqueadeamsintauditorum,discipulorumqueanimi,inpropatuloest;&conuolarunteodensius,quosplendidiormagnificentiorquefuitminimasaltemaureiuellerispolicitatio.Diuersistameneamaggrediunturfinibusdiuersi.Philosophusamorestudioquesapientiaconsequendaeimpellitur,ipsanotitiagaudens,&elegantecopiosaquedemiraculisinnaturadiuinisadgloriamomnipotentiscreatorisdissertatione,etiamsineobulumquidemindesitlucraturus,tanquamalterSalomon.Ipsumenimscirehonestumest,&sapiensiudiciumderebusadmirationem&magnificentiamparitsuoautori.FurnulorumadministriridentTheoriamnostram,&artificiosammagisteriorumdescriptionem.Sed&nobis,cumlibet,circapraxes,quarumnosnontaedatpigetque&solemusinterdumipsiquoquehabitumechanicoindutimanusnostrasluto&carbonib.inquinare,cumnullumsit,testeAristotele,naturaeopificium,quinadmirandialiquidhabeat&quodoblectareinuestigatoremsuipossit,negotium&curaest.Seddamusillisquantumpersublimioraconcessumestotii&temporis:necillaudabileesteorumstudium,quiutHoratiusinpoesi,uicecotisfunguntur,tantominusdedecorieritinformatiotyronumhis,quiiampracticorudedonati,aliorumsuntmonitores,ingeniique&experientiaefacultatemaduberiuscontemplandum,erudiendumqueimperitosconuertunt.HicfructussatisestliberalisfoecundusqueuiroPhilosopho.FerturaliquandoThalesMilesius,quodsterilemartemprofiteretur&coleret,irrisus,reipsaostendisse,sibinondeesseadoperpotentiamqueconsequendamrationesinstructissimas,siutiiisuellet,&nonpotiusPhilosophiaeamoreinflammatus,huicuacare,curasqueimpenderesibiproposuisset.EodemmodoperhibenturSaracenorum,Aegyptiorum,Arabumque&Persarumsapientes,cumtyrannorumtruculentiaopprimerentur,&passimsedibussuisextorresagerentur,remedioartissuaepraesidioquesibiconsuluisse:&uictumnontantumsufficienteminuentatransmutationemetallica,sed&honestum,regiumquesibicomparasse.Quoauroperueniripotest&argento,eopateresibiquoqueuiamipsodemonstraruntfacto;quamfacultatemcumadimereeisuelletDiocletianusconquirendolibrosChymicos,igniquetradendocumanimosrerumperitosdestruerenonposset,nihilprofecit.Sapiensergoartifex&internisbonislaetatur,fruiturque,&externisabundare,siuelitpotest,atqueinsuperetiamfrugifere&sapienterdocendo,&parteminopihominumuitaeconferendo,communitatiinseruire.Quodsiidemadmedicinamadiiciatanimum,prohDeumimmortalem,quantamsyluamefficaciumauxiliorumpotestconferrehumanaesaluti:Siindedignitatemautoritatemquequaererestudeat,amplissimaminueniet.NequeenimestutcuremusscabiosihominisElephanticamdicacitatem&iniuriam,quaMedicosseruiturisilliberalisdamnare,&ineosinuehinonerubescit.LegeMedicos,Cod.CautumestexistimationieorumsummorumImperatorumlegibus;deprofessoribus&Medicis.quibusMedicos,&maximearchiatrosuelexarchiatrisunacumuxoribus,liberis&refamiliariabomnifunctionemuneribusqueciuilibus,publicisimmunesfaciunt.Etl.Etl.exceptisCod.exceptisquibusitemArchiatrosintrapalatiummilitantesinteruicarioscomitesquenumerant,&abhospitalimolestialiberant:dedecretisdecurionum.cumquesintPhilosophisimul,inAcademiacapitoliihonorificuminueniuntlocum,atqueetiamleguminterpretibusanteponuntur(legeuniuersosCod.Destudiisliberalibus,paragr.L.archiatroCod.Etquoniam;&seque)quin&priuilegiohonorisauigintiannorumprofessioneunacumeaeterisperfruuntur(leg.decomitibus.Grammaticos,cod.deprofessoribus.)Ethifines,nempegloriaaltissimiexsapientiainrebusnaturalibusabscondita,inquelucemartespagiricaprotracta;L.archiatrosCod.deindeTheoriasapiens,&docendimunus,cumauxiliomedicoademolumentumpublicaesocietatis,&calamitatumuarsarum,etiamperexternaadminiculabonorumfortunaeleuamentum,suntpotissimi.demetatis&Epide:Caeteri,sitotamartemaddiscere&exercereuelnonpossunt,uelsibinonconsultumiudicant,inaliquaparteelaborent,&prosuastationeueldignitatibus&reifamiliarisubsidiaconferunt:meticis.uelcorporiscultura,mundoquemuliebrisuppeditantcosmeticaornamenta,aquasodoriferas,unguentadelicata,odoresiucundos,moniliumdecora,gemmas,pictoribuspurpurissam,librariistincturas,&quisenarretomnia?Etiampulpita,templaqueimmortalisDeihabent,quodartihuicacceptumferant,nequiddicamdemaximenecessariaaduariosuitaeususmineralium,uenarumquemetallicarumelaboratione.Quoenimsalealimentacondis,quonummoolus&aliacoemis,Alchymiaesolertiaprimumelaborauit.Necrefert,etiamsiquaedameiusoperaconcreditasuntofficinispaulosordidioribus;quaedametiamaliundeascitiscommixta.Primamoriginem,&summamindustriaelaudemistiartidebent,quaeidcircononfitignobilior,utinecmedicina,quaemanuariampartempharmacopoeis,&chirurgisquasipraecarioconcessit,itatamen,utipsamaneatdirectrix,iudex&inspectrixprima.Noninuidemuscaeterisartibus,scientiisque,quasDeushumanogenerilargitusestmultas,&praeclaras,suamdignitatem,laudemquesednonnullisfoliis,iisquefortenonBreuioribus,quamaliahumanaemolumenta,ornanda&Alchymiaest,quaquiadscelera&detrimentumabutitur,tantoflagitiosiorest,quantoipsasuofinegenuinocommendatior.Tandemquoddecaeterisscientiisdicisolet,quodomnesunacohaereantcopula,seuunoconneraesintcommunitatisuinculo,queatquealteraalteriinseruiresiueinillustrationedogmatum,siuepraxeosadminiculo;iddeAlchymiaquoqueuerumessererumeuidentiacontestatur.PhysicicertetamPlatonici,quamperipatericiadiudicandumsapienter&pronunciandumcircumspecteinillacopiaminueniunt,nequiddicammultainuetustiscommentariisextareeffata,quibusAlchymiacorrectionemafferrepotest.DeaeternamundiexistentiaquiddocueritAtistoteles,notumest.Illedecretissuisadeouideturconsisus,utcaeteros,quioriginemmundi&asserebant,&quaerebant,repudiaret.Chymicusinarenamproductanatura,quanquamsacrarumliterarumpraesidioadiutus,demonstratoriginem&finemeius,etiamexemplo.MultusestAristotelesingeneratione,&corruptioneelementarium,docetqueuniusspecieicorruptionemessealteriusgenerationem,&uicissim,substratamateriacontrariarumformarumsusceptrice,quarummeritofitgeneratioadsubstantiam&Entelechian,noninsimplicibustantum;sed&mixtis.HocdogmacorruperuntnostristemporibusChymicorumaduersarii.SedhisolidisargumentissolidamAristotelicipronunciatiueritatemdemonstrant.QuotusquisqueintelligitrationemgenerationismetallorumapudAristotelem.Quamlaborantutomniamineraliaexuapore&halitu,quaeexresolutioneperigneamterraeautastrorumuirtutemexistunt,conficiant?Chymicusidexponittameuidenter,utquodindignabundioblatrent,oggrunniantque,inueniant,sedquodopponantuere,demonstrentquenonhabeant,&turpidissensusecomedendospraebeant,uelcolorumpraeparatoribus.Argentiuiuinaturamquistamhabetcognitam,quamChymicorumarcanoruminuestigator?QuisimplereuotumGaleni,deseparationepotestatuminparteessentialiinteriorehaerentiummeliuspotestChymico?LucemaccipitexAlchymiaetiammedicina,&plurimumadiuuatur.Theologiahumanaprincipianoncuratquidem;sedtamenDeumetiamexlibronaturaeconspiciendumproponit,&mysteriasacraChymicisexemplispotestdeclarare,sicutresurrectionemcorporumpluribusgentibusincredibilem,argentiuiuimirabiliplane&stupendahistoria.SedconcionariiamnonestnostrumCap.U.DedistributioneAlchemiaeinlibros.Dispositionisinhacarteuarietatemadduximussupracap.I.Nosinduoslibrosdiuidimus,quorumpriormanuariasaggressionesseuεγχειρήσειςexplicat;posterioroperaeffectaqueChymiciultimaproponit.Docetipsaratiopriusinformandumdiscipulumesse,utacquiratsibinotitiaminstrumentorum,quibusestusurus,&calleatutendimodosoperationesque,quibusadid,quocontendit,peruenirequeat.Aiuntaliqui,omniasimulposseexhiberidoceriquestatimopere,sicutsartoressuostyronesinuestesarciendaerudiunt.Sednostraarsnonestsimilissutoriae,&graueestinessentiaeiacturadiscerealchymiam:Differuntitemartisrecta,&prudentiaeinflexamethodus.Nobisintradendoillafuitobseruanda.Quieruditurusestsuum,procircumstantiisconsiliuminueniet.Sunttamennonnulliartificens,quinonputentpraeceptiscomprehendipossereslibriprimi,quiaiudicantomninoeasessepraxios,&sensuumseuexperientiae,perindequesehabere,acsiquisexnauticiscommentariis,&hydrographicisinstrumentisuelletnauticamdiscere.Nosautemnonabstinemusapraxidiscipulum,iubemusquesolacontentumesseTheoria.Utrumqueposteainspeciebusconcurrit.PraescireueroprincipiaTheorematicanecessariumest.Exercitatioillustrat,&confirmataxtomaticamdoctrinam.Nonitaqueomisittractatumdesublimationibus,descensionibus,destillatione,calcinatione,solutione,&caeterisGeberus,cumarteminformandamsusciperet.Sedoccurris:"imoGeberusinstruxitsuumdiscipulumnotitiamineraliun,&praeparationeadiumentorumartis:Itaque&tibiobseruandumidem."Nonrequiro,inquam,discipulumomnisnaturaeignarum;atqueadeorudem,utnesubiectumquidem,inquoestoperaturus,agnoscat.Quodsialicubihaesitat,erithuicexplanandosuuslocus&occasio.Deadminiculisperindesesehabetres,utinmethodo:suntgeneralia,suntspecialia.Utrorumquenotitia&praeparatiosuodoceturloco,imoinhacartemagisteriamagisteriis,essentiaessentiis,magisteriaessentiis&uicissiminseruiunt.Quaeexalienaarteaccipiunturaccommodato,satisopportunecumadremuentumfuerit,indicantur.Nonsitgrauequodlibetexsuocontubernioaduocare.Necest,utGeberumadeostrictesequamur,quiartemprudenter&cumcommentariisexhibuit.Nosquoquedemetallis,&aliissuolocoextraartemdisseruimus,siintelligisdiscipulumhacinpartenimisesseieiunum,licettibialiquidoperaeinillissuoloco&horainsumere.ClauesartisChymicaeilleuocatTerere:Coquere:Assare:Inhumare:Calcinare:Fundere:Destruere:Construere:Corpora,Emundare.Nosergosinehis&homogeneisnonpotuimusdiscipuloforesadessentiasopusqueabsolutumpatefacere.Primaaccessioperclauesest.Haeimpetrandaepostdatamaccedendipotestatem.Quanquama.apudaliosartificesaliaporrigaturclauis,adreserandamcorporisperfecti,compagemsoluendamque&inmateriamprimamreducendam,qualisestaquacoelestismercurialis,autoleumincombustile,autaquafortisapudRosariumminorem,autmenstruumfoetens,oleumqueTartariinclauiculaLullii,&similia:nontamenaduniuersamartemillapertinet,sedadmagisteriumlapioisduntaxat,inquotamen&ipsosolutio&sublimatioinculcanturanteomnia,utinRosarioArnoldiscriptumextat.Principiumoperis,inquit,estlapidisdissolutio:"Etoportetsublimare,figere,calcinare,soluere,utcorporafiantincorporea&uolatica.Itemuerumprincipiumoperisestdissolutiocorporis,quasimulcongelascitspiritusetc.Aliocapite,soluere,abluere,reducere,&figereiubet."Seddehisalibiquoqueactumest.Dornaeuslibr.2.capit.1.artisChymicaeadtriaremartishuiusreducit;PrimumuocatLocum,ubifornax&uasa:Secundum,InstrumentumDuplex,quodestIgnisCorrumpens,&IgnisGenerans:Tertium,Operationem,quaesitSolutio,&Coagulatio.Sed&hiccogitationesadlapidemdirigit,cuiusmateriamsupponit,inquasiillatriaritefiantlapidemabsoluiposseinnuit.Umbraquaedamhaecestetiamnostraedispositionisprimilibri.Nequeeniminstrumentorumrationeminergalia&pyronomiapraeteriimus,nequeinEnchiriamodosartificiorum.Sedadeoinfidinonsumus,quinunamateriasmonstremus,diuersasqueearumperfectionesinmagisteriis&essentiis.Monstrantilliunumtantummagisterium,quodLapidemnominant:nosarteminlapideasangustiasnoncontrahimus,necinscalasGemoniaspraecipiamus;Sedinsuaamplitudine&dignitate,usuque&experientiauariarelictamcupimus,utsiunapartenonsatisfeceritcommodishumanis,aliisidabundecompenset;&quonobiliorest,eomagissuisitcommunicatiua.Cap.Ui.DesermoneChymico&notisquibusdam.Declaueadmirabilesrerumessentiasinuestigandasuariaquecognoscenda&exhibendamagisteriadiximus.Sedobiiciturintraturisuestibulumostiis,repagulis,obiicibus&ferramentisaliisquemunitionibusitafirmatum,utpenetraruoccupatuquedifficilimum,&peneinuictumuideatur,Fingeadolescentemingenuaindolenatumhausisseexotericasdisciplinasadplenum,esselogicumacutum,physicumsolertem,uersatumqueesseinmetallurgia,Botanica,Zoographia,quantumconuenit;&adiecisselinguasnecessarias:CumaduallumaggeresqueChymicosaccedet,quasiterumomniumignarusnihilominuscogetursubsistere;&uelutiinstuporemconiectusaddesperationemusquedefigerehumioculos&ancipiticonsiliohucillucimpelletur.Nequeenimtantummunimentaoccurruntoculisfirma,sed&labyrinthi,&inextricabilesperplexitates,inquassiirrepserittemere,nonconcessasitremeandigradumquereuocandipotestas,sedfortunamsuammiseriamquecogaturabsquesolatiodeplorare.Etsanedehacdifficultatesaepemonentaccessurosautoresipsi.Geberusindiscipulorequiritnaturaeuimmagnam,&mentemsubtiliterscrutantemprincipianaturalia,artificiaque,quaeimitarinaturampossuntactionissuaeproprietatibus.Requiritconstantiam,sumptusnecessarios,&uacationemacaeterisoccupationibus;uultabessetarditatem&stuporem;sensuumuitia,morbosque&decrepitamaetatem:Praetereauagabundosanimimotus&excandescentiamcummoraeimpatientia,&paupertate.SemelrecteperceptainceptaquenondeserendatemerepersuasuSophistarum.Quemlaborispiget,foetorisquelutique&carbonumabsterretattrectatio,ineptusestadhancartem.Sedilludgrauiusest,quodhortatur,nequispecuniamsumtuoseerogetsitqueprodigus,ne,noninuentaarte,inmiseriamincurrat,autnecumadfinemperueneritfere,deficiantadminicula,maneatquearsimperfecta:Longegrauissimum,quodomnesunoorepronunciant,ingeminantqueimpossibilemesseartisconsecutionemnisiquissingulariDergratiaillustretur,auteamabartificeimpetret.Deuoluminibusenim&commentariisilludinculcant.Dictumessealiquid,siquispraesciueritartem,cuiuspartesnontractantordine,seddispergunt,&mododocendiitauariant,itamutantuocabula,utdissentireomnesuideantur,nequequicquamcertipraecipere.Itaque&totexemplasunteorum,quiinfelicissimeineasuntuersatiperreptaruntqueomnemmundiangulum,nequetamendoctoreminueneruntfidelem.Cumitemcogitationumbonaauspiciafecimus,arbitramurquenosiamaliquantulumprofecisse,nihilominusrestatsisyphiumistud:"Exerceariscumtolerantialaborisinstantiaquemaximae&diuturnitatemeditationisimmensae.Cumhacinuenies,sineeaNon."Malisistascientiaestaduersa:Sapientibuspatet;infantibus&imprudentibusneutiquam."Talisermonismodo"(inquitGeber)"artemscripsimus,uteamsoliusDei&nostrae,quiscripsimus,mentirecolligiaccidet,aeutperfusisdiuinaebonitatisgratia,quaecuiuultlargitur,&subtrahit.SinuspiamapparetuiuusDoctor&artifexcertus,neclibripossuntintelligi,nisiaDeo&suoautore,quidquaesosuperestadplanedenegatumaccessum?"NequeenimDeussoletEnthusiasmoquodamraperehominesadscientias,sedlegitimamobseruariuiamuult&erudiriadsubselliadoctorum,idquecuminuerbosuopraecipiat,multomagisincaeterisdisciplinisrequiret.Dictaquidemistasuntdetransmutationisperfectaemagisterio,sedanalogiamhabentetiamadcaeteraChymiaeopera;&adprobrumusquehuicartiabaduersariissubindeobiiciuntur.Sedconfidereiubemustyrociniumartisfacturos,&benesperaredehocquoqueuirtutisiugo."PrincipiumsapientiaetimorDomini.Pietate&sapientiapenetrabimusetiamadintimanaturae,quantumconcessuminhocmundoesthomini."Fuit&Hermes,&Geber,aliique,quidicunt,seadartiscomplementumperuenissehomines,&fortasse,nonmeliore,quam,nos,iure.Necinnobisdeficitliberalitasdiuina.Etiamhodiesapientiampetentieapromittitur,&datur."Nihilesttamdifficile,quin,inquirendopossitinuestigari;"Etsuntadhucartificesuspiam,licetpropterrabiem&malitiamimproborumnonaudentesartempubliceprofiteri.Dequibusautemdifficultatibus&clauibusearumsoluendarum,hoccapiteproposuimus,potissimumduorumsuntgenerum:unumestdesermonedisciplinae,alterumdenotis,quibusnonnullaoccultandi&indignosarcendicausa(quibustamenaliquietiamruborismerito&adfallendumabutuntur)suntdesignata,inuolutaque.Disciplinaeabaliisdiuersitas,&occursusuocabuloruminsolitotum,phrasiumqueinsuetarum,multosabsterruit&doctos&cupidoshuiusscientiaecognoscendae.Itaquenondefuerunt,quianobispetiuerunt,utartemhancadperipateticumsermonemreuocaremus,itaqueelaboraremus,utascholisphysicispossentintelligipraeceptasineinterprete.Sedhuicreialiudremediuminuenirinonpotest,quamassuetudo,quaetandemmollitasperitatemuocum.LegimuscommentariaAgricolaederemetallica,&aliorumdeChymia,quiomnibusmodisexprimereCiceronianamfacundiam,&resartisnonaliunde,quamexorelatinissimorumenuntiarelaborarunt;sedquolatiniusscribunt,hocobscurioresfiunt,&abipsisquoqueperitissimisscientiaenonintelliguntur.Euenititaquehisidem,quodCastellioniBiblioruminterpretationemCiceronianamammolienti,&soloecismiseuaduntridiculi.Nequetamenputetquis,nosuellestudiosumhuiusartismonstrositatesParacelsicasaffectare,&contemtistamueteribusquamrecentibussingularemloquendimoremintroducere.Quaefuitconsuetudoartisomnitempore,quoipsaestexpositasermonedomestico&suo,haecobseruari,nectemeremutariconsultumputamus.Quaeenimistaestartis,quaeconstantiamperpetuitatemqueamat,siboniquidpromittit,tradendaeratio,ubicuiuislicetinhoraslinguammutare,&nouisuocibus,reseasdemeloqui?Nonuacatfraudis&imposturae,imoetiaminertiae,inscitiae,imperitiaeque&superbiaesuspicioneisteconatus."QuoteneamuultusmutantemProteanodo",InquitHoratius?SophistaesuntPlatonitalesProtei,aquibusnemosibialiquidabsolutisperet.Retinebimus&nosusitataartificibus,uocabula,quibussuasauresassuefaciant,hiquiinealaudabiliteruersari,animumqueapplicareauscultationibuseiuscupiunt.QuibusoffaeParacelsicaeplacent,utiDornaeo,Dornesio,Suauio,Suchthenio,Seuerino,&transfugishodiernis,cumquibusnobisfuitnegotium,illisibigratulanturmirificeexultantqueOnomasticis,dictionariis,&clauibusistiustraditionis,meminimusquenobisaliquandoCoburgiclauistalisdefectum,tanquamprobrumobiici,quodnullauoxapudParacelsumgenuinumhaberetsensum,sedomniaoppletaessentmetaphoris&allegoriis,quibusnihilnisimineraliadesignaretur.Nimirum"similessuntsuislabrislactucae",utilledeasinospinas&carduoscomedente,pronunciabat.GaudeanthisferculisParacelsitae,Nosterdiscipulusnehilumquideminiiselaborabit;nisiquidexemplicaussainterduminmediumproducendumfuerit.SiquisconferatDornaei&Dornheuseri(quispinosamdomumseuofficinamsonat)onomastica&interpretationes,&utrumqueposteaadhibeatadParacelsilectionem,isdiscordespotiustresillosconuiuas&multumdiuersauariopalatoposcentes,quamconsentientesinuenient.EtquidmirumcumSeuerinusDanusistaminconstantiam&caliginemsermonisinipsodeprehendat,uituperetqueParacelso?Eiusasseclaecumadhucinadmirationeessent;magistrisensacallere,praeseferebant:ItaquequiduisquouismodoelaboratumtituloornabantParacelsico,Sedipsemagisterornateosexmerito,dumnebulones&impostoresuocat.Quidamobscuritatesobscuritatibusaugebant,&repudiatamaParacelsouetustamdisciplinamnouispolluebantcommentis,quasiconsuereuellentAlchymiaeliteramexuetustispannis,Paracelsiueteramentis,&aserecenscontortiscorrasisqueundecunquefuniculis,&artisessetdeliramentaconsarcinare,&anicularumfebricitantiumsomniaautoritatedonare."Quidniuero,"inquiunt,"istudiUocabula,utnummiualentusu,&licitumputatHoratiusGraecofontemodicedetorquere,Latinamquelinguamditare.Propriumidestmysticaedisciplinae,inquaomnilingua,omnisreimundanaenomenclaturamagisteriumlapidis,eiusquepartesappellantur;idquefiericonsultumestdiuinitatiscientiae,utnonprostituaturindignis."Enimuero,inquam,satisEbicauitillelapis,neuosadnotitiameiusperueneritis.Itaquecumnihilsciatis,uideriuerouelitisscire,monstraexcogitatis,quibusrancoreminscitiaeuestraedissimulatis,&laruamuultuiobducitis.SatisditatasuisuocibusphrasibusqueestAlchymia.Nonegetlocupletationeexbarbarie.Etsiegeret,uestramtamenoperamnondesiderabat,quiineanecalphaestis,necomega.Nonquodartificibuslicet,cuilibetconcessumestcarbonarioministro&tenebrioni.Anuerounquamullalingua&disciplinasicauctaestuocibus,utusitatarumnotarumqueliteris&syllabismonstrosissimetranspositis&confusis,linguauixinueniret,quomodoetiammillies,titubando,Balbutiendoqueenunciaret?Quaescientiatantaunquamlaborauittemeritate,utunoeodemquesonoprolatonondiuersorumseculorumhomines,seduniuseiusdemquetemporis,nonperegrini;sedartemipsampraeseferentesmilleresdiuersissimascogerenturdiuinare?Quaeistadisciplinaest,ubineexercitatissimusquidemartifexloquentemartificem,utiuiderihaberiquesatagit,intelligit?Adeoruosigitur&CynosargescumistauestraParacelsia.Characteres,&notasquodattinet,bonoconsiliohaeaposterioribusChymicisprobissuntauctae,cumaliquasexuetustateaccepissent.Neenimfraudareturpraemiolaborissuidiscipulus,&memoriaeconsuleretur,tabulisconsignandaeres&operationes,totusquemutationuminterlaborandumprocessusfuerunt.Atquiillaeexpositaesuntfurtis,&periculisaliis.Neitaquecuminmanusnoninitiatorum&fraudibusinhiantiumincidissent,prostituereturartificium,commentisuntcharacteres,eosqueinilladisciplinaitafamiliares,uthieroglyphiaeAegyptiaeinstarsacerdotemsuumstatimintelligeretaedituus,&magistrumdiscipulussaltemprolatosigno.Pingebanturolim,Inscribebanturquetempla&pyramidesfigurisanimalium,utiLucanusait("Sculptaqueseruabantmagicasanimalialinguas")&multisdocetHorusApollo.Haecposteaceperuntenunciari.ItaqueinHebraeorumsententiisadhuclegimusuestigiaistiusdisciplinae;EtinAstronomiaextanttamCharacteres,quamuerba.Chymiciolimpingentescaputcorui,caudamdraconis,leonemuiridem&similia,posteriusetiaminuoceseruperunt,&pictutarumnominaallegoricaparabolicaquerebusaccommodarunt,inmultisetiamsymbolicosCharacteresretinuerunt.Itaquenihilhodieestusitatius,quamproseptemmetallis,hocest,hydrargyro,image1auroargento,aere,ferro,plumbonigro,plumbocandido,nominareplanetas,Mercurium,Solem,Lunam,Uenerem,Martem,Saturnum,louem;signareueromoreastrologorum,◉,◉,◉,◉,◉,◉,◉.◉Saturnus◉uel◉.quasnotasomnesinhieroglyphicumsignumconieceruntneoterici,quodsicpinguntexhoc:Iupiter◉Mercuriusuel◉◉uel◉Mars◉Uenus◉Luna◉◉Sol.Exhocsigno,quiaeocomprehenditurnumerusmetallorum&subiectumscientiaemysticae,(estmirumGenusEntis,quodsexconstatElementis,scilicetsignoSolis,Lunae,Ueneris,Martis,Saturni,Iouis,quaemetallaexMercuriooriunturtanquamcommunisubiectodiuersimodeinformato)eruditioresuoluntextruideberecaeterosquoquecharacteres,utsicnullumfigmentumsittemerariumsedomnesecumparietaliquodsingulareartispraeceptum,possitqueadmonerediscipulumfideliter,inquarealiquantumdesudauitIohannesDeeLondinas,quiindeexplicatcrucisfiguram,quaplariquemasculumprincipiummetallorum;quodsulphuruocant:designant&itapingunt:◉Imoexilloipsodependetetiamschematismusduodecimsignorumcoelestium,quaeuulgohashabentnotas.◉◉◉◉◉◉◉◉◉◉◉◉Inquibusnotisquaeleonitribuitur,etiamcaudam&caputDraconis,dequomultasuntChymieorumpraecepta,insinuat.Insuper,quianumerisquoquePythagoraemodoeademarsexpedirisoletmonstratinillaunionehieroglyphicaIndicoshoscharacteres.I.2.3.4.(uel◉)5.6.7.8.9.10.Nectemerariusestpunctusinmediocirculi;sedsignatabunitate,quaeestprincipiumnumerorumrerumquenumeratarumprogressum,&adeandemrecessum.Siabhocpunctolineasduxerisadbrachiacrucissubcirculo,triangulumefformabis:Etapunctisintersectionissolis&lunaeadeadem,quadratumdescribes,utintelligasexhacipsafiguraexplicariposseetiamcirculiquadraturamChymicam,dequaestapudRosariumphilosophum,unacumtriangulo,quaeduotandemobliteranturuicissim,inquecirculumconcedunt:Etideohaedelineationesnonexprimunturinfigura.ApudLondinateminueniesetiamhieroglyphiamouiphysiei&mundifiguramελικοειδηdecemsphaerarumambitucontinuatam.Itaquequodphilosophideouoinsuomagisteriohabent,quodqueinsimaragdinatabolaHermesdeexemplomundano,iditemrepraesentatumestillahieroglyphia.TypuscirculisolarisadmonettyronemetiamfamosissimaesolismensaeseudisciapudAethyopasGymnosophistas,cuiusuidendiamoreadeoflagrauitApollonius,utnonquiesceret,quinpermultasOrientis,Austriqueregioneseoperueniret,sicut&inIndiaHiarchamdeTantalifontebibentem,&exsolioaureodocenteminuisserat,quaenarrationesiteminartemlapidismysticamsuntinuectae.DeGraeciHebraiciquealphaberinotisexillafigurademonstrandisnonestutfaciamusuerba.ExpediuithocquoqueLondines.Idscireconuenitartificesstuduisse,utsignamateriarum&operationumartissuaecumistisfontibusconuenirent,nequesinerationemonstrose&temereconfictaeapparerentquomodoinsaniteparacelsicisolent.Etipsequoquemagister,quicuminarcanolapidisphilosophici,occultaremateriam,quaeestmercuriuspersublimationemmechanicaartefactus,uellet,exobtusaphantasia,deliroqueraptuhasleuitlineasQuaesuntcrux&tormentumofficinaeParacelsicae,cumexeruditaantiquitatefacileinuenissethieroglyphiam&inunionemysticauiderepotuissettalemnotam.◉uel◉uel◉uel◉uel◉◉Quidamtamenetiamusurpantsignumcapitisdraconis◉,cuiapponuntaliquandofigurammercurii◉◉.Namposteriornotaetiamsublimationischaracterest,quamphanaticisicpingentes◉accommodaruntcineribus,&aquaeuitae.Porroexillamonadeetiamhaecdependent◉dies◉nox:◉miniumexplumbo.◉limaturaferri,◉limaturachalybis.◉Crocusmartis(aliquietiamsicpingunt◉uel◉forscumsulphurefactumdesignantes◉aerugo;◉atramentum(quaenotaefformaturetiamaliterut:◉,◉)◉halonitrum:◉alumen:◉acetum.◉Sal(uel◉◉)Oantimonium(alias◉◉◉)ammoniacus(uel◉)◉oleumsubtilecorrectum(aliquisilicicombustoseucalcinatotribuunt.)Hinc◉oleumuitrioli.◉hydrargyruspraecipitatus.◉cinabaris.◉flosaeris:◉cerussa.◉ignis.◉aqua.◉sulphur(uel◉◉uel◉namuariepingitur,ut&crucissigno)sedmagnaestuarietas,&inplaerisquealiisdominaturnonsapientisuetustatisimitatio,sedarbitrium,utferecumuersarisinscriptisrecentium,cogarisdiuinare,&expraesentenarratione,scopoquecolligere,quidsibiuelint.Hacnota◉acetumstillatitiumexuinointerdumsignificariinuenies:hac(cineremfecumuini.]modotartarum,modostibiumostendit.Salipetraeotribuuntur&hae◉◉◉&c.uirideaeris◉.Sednolomolestusesse&typographo&lectori.Repraesentauitnonnullasinonomasticosuoaχαααuos:exquibussunt◉calxuiua:◉◉orichalcum,◉salalcali.◉Galmia◉aesrustum:◉Lazurium.◉minium◉lacrecens.◉atramentumalbum.◉salcrystallinusexplumbo:&salalabroth.◉uitrum.◉arsenicum◉Thutiasublimata.◉alumencatinum◉magnesia◉aquefortis◉auripigmentumcitrinumuelsandaraca,quamrubrumsulphuruocant.Uideibiplura:Solentautemetiamnonnulli,nonquidemκαθ'ολουinuniuersosermone,sedlocoistorumcharacterumpecullaribusliterarumpicturisuti,quibusuocabulanonnullarerumarcanarum,quasquenoluntabalienisintelligisigillatimexarant.Huiusgratiaarcanaquaedamalphabeta,inuenerunt,quorumquaeingeniosiorasunt,nonabluduntamonadishieroglyphicaepartibusessentialibus,&ακτυπωσινconuenientemhabent.Taleprimumest,quodliterarumlocopingitexhibetquesignorumcoelestium&planetarumaspectuumqueinuersoordinecharacteresinhuncmodum.◉◉◉◉◉◉◉◉◉◉◉◉◉◉◉◉◉◉◉◉◉◉◉◉quaeteutonummoresuntA.b.e.d.e.f.g.h.i.k.l.m.n.o.p.q.t.s.t.u.w.x.y.z.Scripturaergohaec:◉sublima,solue,coagulacumsuiscohobiis;iubetmercuriumsublimatumantimonioiungere,sublimare&coeteraperagereutlatinauerbaimperant,utfiatmercuriusuitaeParacelsi.Aliudalphabetum.◉◉ItemGermanicisaccommodandumAliudUidelib.3.◉◉◉Epist.Chym.45.a.b.c.d.e.f.g.h.i.k.l.m.n.o.p.q.I.s.t.u.u.x.y.sc.(proZ)Huiusmodialphabetamagnamcognationemhabentcumarabicis&armenicisliteris.HasChrist.Hamerussicdepingicurauit:AlphabetumArmenicum.1.2.3.4.5.6.7.8.9.Io.Ii.12.13.14.15.I6.17.18.19.20.21.◉Aa.bp.gc.dt.e.ie.z.ae.ie.z.aee.ie.th.gzx.i.l.hh.dh.tzzz.cgkq.h.ssx.gl.l.igh.m.ii.ayp.bye.giem.da.iech.za.ae.iet.tho.ge.ze.x.ini.luen.hhe.dha.tza.chien.kien,ho.ssa.xa.glal.gal.ie.hic.miem.i.22.23.24.25.26.27.28.29.30.3I.32.33.34.35.36.37.38.39.◉n.ssc.o.sc.pb.se.chqz.rhrr.s.u.t.d.r.ztzz.y.p.ps.ch.eu.ph.o.nu.scha.uua.secha.pe.zhe.rha.se.uiech.uien.uieph.tuen.re.zzo.yun.phyun.piur.psiur.cheien.phe.aypyun.◉ChristopherosHamerosPhrancos.InuenimusquietiamsequentibussuaoccultarentElementis.Itaenimhasliterasrepraesentant.A.b.c.d.e.f.g.h.i.k.l.m.n.o.p.q.r.s.t.u.w.z.◉Haenotaefacilereuocaripossuntadmonada,tanquamadfundamentumcommune,quodinartemethodicaconstansessenecesseest.AliquilinguaemysticaecharacteresexHebraicialphabetiChaldaiciquepetunt,adquorumimitationemPantheus,insuauoarchadumiaduosexpressitmodos,exquibusposteriorsic:◉idest.a.b.c.d.e.f.g.h.i.k.l.m.n.o.p.q.I.s.t.u.x.y.2.ch.ph.th.Extalibusalphabetisnonnulliinitialesrerumliterasproearumnotishieroglyphicishabent,praesertimChaldaice,Hebraiceue,enunciatarum.NonnulliexCabalatransferuntmirificasigna,&astrologicasfiguras,dequibusampliusdissereresuperuacuumest,maximecumnihiltamineptepingiqueat,quinexGeometriaaliquiscoloreiinducipossit,&adaliquamfiguraminterlinguarumelementareduci.InpraesensChymicammonademcurdeseramus,nullanobisapparetcaussa.Itaqueetiamnondisplicetnobiseorumindustria,quicharacteresessentiarumexintegrisaliquanotahieroglyphicainsignitis,itaeffingunt,utpateatliquido,modoquisgnarussit,scriptionisprimae,essequidartificialiterexillisproductum,sicutiindicesmercuriisublimati&praecipitatidocent.Itasiquisuelletmartiscrocum,indequeextractumfloremdesignare,hancefformareposseteffigiem◉,utcrocummagistralemindicaret;utflorem,hanc:◉,uel◉.CerussaplumbiinmagisterioexSaturnicharacteredeberetexculpi,nempe◉utpunctacalcinationeminsinuarent.Flossic:◉.Dorneiserusmaleobseruauitfundamentum,cumeampinxit◉.SiomninoZetaliteraternariispecieIndicaexpressacerussamsignaredebuitadiectanotatamennulliusestartis.Albumhispanicumquiaexplumbocandidopercorrosionem&reuerberatoriamcalcinationemconficitur,suaemateriaesignumiuresibiuendicat,&exformasuapingipotest2.Aerugomalesic&:potiusita.Exuenereenimest&eiusuitriolumcontinet;&corrosionisindicemdesiderat.LithargyrumuulgusaliquomodoexpressitexSaturnicharactere◉uel◉,quasiinuersus,mutatusquesitSaturnus.Nonrecteltaqueaccommodaturadstibium.Istisueroinuersionibuspossumusutiinliquoribuscalciumdesignandis,adiectaaquaenota;utliquorplumbisicscribetur◉utintelligamusealcinatumSaturnumdiffluxissedeliquioinaquam:sedaliteroleumnempeinhuncmodum◉.Exliquoreenimfitperinclinationem.Caeteraquisuntingeniosi,facileexhorumexemplocomminiscentur.Alioprincipioutunturhi,quiinitialesreiliterasadaptantsignisicandaeessentiaeautmagisterio,uelhoruminitialemfiguraeadiiciunt:ut◉procoagulare:◉profigere◉calxuitrioli◉destillare:◉sublimare.Quidampinguntresundeductametaphoraest,uelconceptaculumuulgousitatumut:◉caputmortuum:◉proaquauitae:autconiiciuntliterasinschema,quodtamenfeliciuspraestantEbraei,Chaldaei,Indietc.ut◉Spiritusuini,quasiscripsissentgrantewein.Hucfaciuntabbreuiaturaelibrariorum.Ettantumquidemdehis.Cap.Uii.Deuasismuniendis,sarciendis,obstruendis.Poteramussuasuisinstrumentisuasisqueadiiceremunimentaferrumina,opercula&reliqua.Adcap.3.lib.2Alchymiae.Sedquiaartificesspecialiuminstrumentorumuarsetate,singularitatequepartimproarbitratuluxuriant,&nonraroingeniumnotitiamque&proprietatemhocmodoostentant:partimcircumstantiarumratioiniungitillisnecessitatemquandam,utcoganturuelextemporenonnihilinuenire,inquomagisteriumperficiant:aliquiueroetiaminmultitudineuasorumartemnoncollocent;imosoleantcorrumperedestruerequeinmomenta,diesquesuosexaedificatosfurnulos&exoculisremouereorgana,utuixuestigiumartificisinlocoelaborationisliceattibideprehendere:consultuisiudicauimus,inunumcaputconiicere,quaedeistareinuenirenturincommentariis,quiadmanumfuerunt,quaequenosnosttoquoqueiudicio,&usucomprobauimus.Indesumatsibiquilibet,quodcommodumerit.Ualeathicquoqueilludσαφεστερονκαιαμαθεστερον.Quidelutoaudirenonuult,exeatexhocsacrario.Quedaminstrumentauasaqueoportetichneumoniaquadamarte,autsalamandriacontrauimignium,spirituumqueuiolentiamlutocommunire,&uelutiloricainduere,&incrustrare,quodetiamcontraexternasiniuriascollisionumfacit,quininmateriaeinmagnisignibusimbecillitate,fuga,colliquatione,saepenumerototaspesincrustaloricaqueexternaest,tametsimetallorumexcoctoresexperianturferreaaereaqueorganafacileuimigniumeluderelutipraesidio,utinnasisfolliumcernereest,eorumquecapsulis.LutoChymicusillinit,uelatyroneillinicuratuasauitrea,cucurbitas,phialas,ampullasconceptorias,noncircafundostantum;sed&colla,brachia,nasos,siignisuismaiorestadbibenda,utinreuerberio,calcinationibusdestillationibusualidis,caementationibus&huiusmodialiis.Nequeenimlutoopusestinlento,cineritio,autbalneoleniore,quanquamnecinferuidisfacilesoleamusutihacmateria,nisiGypsiinstar,abaquissittuta.Saepemagistercircumspectusnudumuasusurpat,quodnonauderettentareimperitus.Scirenimirumconuenituulcanimorem,&nihilpraecipitanterfacere.Lutoincrustamusnonnunquam&scutellas,conchasquefundotenusinquibussuperprunisaliquidsoluimus,coagulamus,autexiccamuscoloramusue.Uasaterreanisihumoremtransmittant,sintqueexargilladebili,autnonsatiscoctafirmataquefigulimanu,eodem,armamus,solidamusquestudio.Quocircatumfornaces,tumcatinosintusforisque,proutnecessitasoperisrequiritinducimus.Idemeuenit&ferreisignemualidiorempassuris.Facileenimcalcinaturferrum,atqueetiamaspiritibusfortibusfumorumdebilitatur.Sicfornaculaeferreaeincrustantur;pixidescaementatoriae,canales,opercula;imo&lacunariatrabeculaeque&podiaeeiusmateriae,Nonnunquamcochlearia,trullasquefusorias,&forcipes,oblinimusintusforisque.Sedsatisestpreceptorum,siquisscithaecadmateriaeimbecillitatem,igniumqueseudiuturnitatemseuuehementiam,&externasiniuriasexantiperistasi,collisionibus&c.Itemcommodioremtractationemessereferenda,simodouolumus&beneutiuasis,&diu,neresfamiliarisaliquidaccipiatdetrimenti,quanquamaliquasecundoinusumuenirenequeant.LutumitaqueChymicumestmassapastaueseruilismollicietractabili,adinstrumentaAlchymisticacontrainiuriasmunienda,utdurareadfinemoperumqueant,idquepotissimumexlutonatiuoargillaueconstat,&arcerecohiberequepotesttumintuscontentorumspirituumuiolentiam,tumexternorumincursum.Praeparandumarteest,secernendumqueasabulo&lapillis,caeterisque,quaeinnaturasuntconfusa,nisisupetatindesatpurum.Siquoquesicciusiusto,(naminterdumdurumfoditur,ueletiaminstitutoartificisarefit,tunditur,secernitur,traiiciturqueperlinteautpuluiseuadatsubtilissimus)diluendumhumorecompetenteest,hocest,muria,urina,aliouesalso,siualidisignibusinferendumest;alias&aquapluuia,fluminea,fontana,glutinosa,liquoreouorum,uernice&similibus.Quopinguiusest,eoplusaddendumglareaeelutae,uelpulueratisilicis,uelarenae.Itausurpatursimplex,uelcompositum.Utriusqueexempla,&uarietatemexhibuimusinAlchymia,Sapientiaeornaturtitulo,quiaphilosophorum,quisuntsapientiaestudiosi,institutoseruit;Lutumsapientiaeuelmagistrale.uelquiaartissapientissimaesapienterusurpandumestinstrumentum,&his,quiadsapientiaminrebusnaturaeabstrusamaspirant,ministrat.Potest&lutumHermetisappellari,&Chymicum,utisoletfoecundaesseindustriainhonorariistitulisexcogitandis.Talelutumsapientiaealiquiartificesadfornacesuasaque,illasquidemtamextruendas,quammuniendas,haecloricanda,generaleproponunthoc,quodfitexduabuspartibusargillaemadefactae&tertiafimiequini,quamtamenaugent,sideprehenduntfissurasagere&rimisfathiscere.Miscentprobe&aequaliter,subiguntquefustibusferreis,cultrisscindunt,alienaseparant,utomninofiathomogeneum.Nimiumfiminonestaddendum,necombustionifacilisitobnoxium;sedartificiosoStochasmoconiiciuntexargillaepinguedine,quantumrequiraturfimi,minuuntquehoc,siillaunguineluxuriat:sinpauperest,augentquantitatem.Contentihocpoteramusesseadfornaces&uasa.Noneniminmultitudinearsconsistit.Sedmeliuspeiusdocentcircumstantiae.Silutofornacarioadiecerissquamasferriinpulueremredactasualidaefiuntfornaces.Inigniduraturolutoaddituraquasalsa,fimusqueiungiturtomento."Eligeargillamfigulinamquaeinignecandescitautcoeruleaeuadit.Huiciungesquamamferri,lapidemmolarem,uellateres&salem":Fitmisturaadcatinos&ollas,fornacesque.Micaquoquesolaadiiciturargillaeadollas;uellutum&silexustuslotusquesubigunturlixiuio.ExTalcotrito,cerussasalecommuni&albuminumaqua(namdiscutiendumestouorumalbum&inaquamresoluendum)fitlutumadignesualidos,eodempertinet&haecmistura:"Argillaeoptimaeparsuna;fimiequinirepurgatipartesduae:pulueriselateribusparum,nonnihilitemsquamarumferri,calcisuiuae,gypsiitidemcomminutorum:"contemperenturcumaquaadmodumsalsa.Fiatpastaadarmandasinreuerberio(ubiaquaefortesfiunt)cucurbitassimiliaqueuasa.Nonnullitaliloricaepraemittuntpannummuriafortidelibutum&resiccatum,posteaqueinductumouorumalbo,&arefactumdenuo.Hunccumadaptaruntuasi,imponuntlutum,resiccantque.Uellutumquoutunturfabriaerariifusorii,quiorichalcumtractantsiccum,excussumquemiscecumpilis&dimidiocapitismortuiexaquisfortibus.Tenuiterhocuitrisillinitur.uel:"miniifactitii,cinabarisnatiui,uitriparessubigunturcumuernice,&perspleniainducunturrimis,iuncturis,atqueetiamuitrisintegrisnedissiliantinigni".Aliudaduasaaquarumspirituumquefortium,&partesacesiaeiungendas:"Lutilotionerepurgati&adsolemresiccatipartesdecem:cineriselutiduae:fimiequinipraeparati(coctione&despumatione)tres,batituraeferriuna:pilorumbubulorumexcussorumduae:misceantur&cumsanguinebubulo,uelouillosubigantur,idquerecente&calidoadhuc,sifieripotestbaculoferreoprobetundendouerberandoque".Interdumnonnihilpuluerisexuitrouenetoingeritur,sedidpaucumesto.Aduitradestillatoria,"argillaepraeparataeaddefarinamexcaluariisanimalium,ferriscobem,uitrum,salem,&caerussam."Sedinignisiccoideritusurpandum.Adfornacesferreasinducendas:"Capelutiargillaceitreslibras,orbiumuitreorum,scobisferreaepercribrumexcussae,sauguinistaurinian.lib.ß.Farinaesecaliceaemanipulosduos:fuliginispineaetantundem,fuliginiscaminariaeconcretaequartamunam:paleaeexstipulalini,dumfrangitur,&pilorumquantumsatis.Subigecumferreoconto,secundumartemadiectaaquapluuia,autfluuiatili."LazarusErkerusadfornaculamitaparatlutum.Argillaebenesubactaeimmisceaturtomentumlaneum,uelfimusequinus:Itemsanguistaurinus,squamaferri&salcommunis.Hacmisturapostquamincrustataesuntfornaculeferreae,&resiccatae,illinatur,quodconstat"puluereuitriueneti,cinereossium,paucoquelutoaquaresoluto."Tandemleniigniinarescant,&fornaculaincensaperuratur.Fitglutenferreumetiamsimpliciusex"ferrisquama,sanguinetauri,fuliginecaminaria,sale&urina."Hocconueniebat&tabulisfornacumferrearumiungendis,quaealiasnonadmittuntquodhibetglutinum.Idipsumutileestetiamadrimas,dequibusinfra.Spissamentumadsolidandauasaporosasitex"cerussa&minio,oleolinimistis.uelR.boliarmeni,cretaalbae,an.lib.ß:squamaeferri◉iii.argillaebonaelib.ii.saximurariirubri,calcisuiuaean.lib.ß.fimiequinipraeparati,uelpilorumexcoriobubuloq.u.subigecumouicandido.Fit&exlutoexiccato,sanguinedraconis,tomento,boloarmeno,argilla,calceuiua,albumine,sanguinebubulouelouillo,misturaeiusdemusus."Hocingeneremonentartifices,utuasainigniduraturasaepiusaquasalsaperliniantur.Uitreaearenae&similiaquaeualidoaestucolliquescunt,tuncmaximeconueniunt,cumquartogradureuerberiidiuutimur.Itaenimillamisturainsefirmatur,solidaturque,utprouaseessequeat,quopactocompertumhabemuslateresexfusiliarena,&catillosuitrescereigniumuehementia.Alembicinonfacileliniuntur,nisiinaquarumfortium&spirituumdestillatione,utsinttutioresaballapsuaerisfrigidi.Conceptaculasimiliumoperumcollofundoquetenuscrassoinducunturluto,inquareartisestsphaeramsphaeraesuperaddere,&nonsimulimpingereloricamtotam,sedordine.Quiaueronontantumconceptacularerum,sed&furnifornacesquefathiscuntuarioincursuseuqualitatumaduersarum,seuatterentium,seurumpentiumcolliquantiumqueflammarum,autspirituumuiolentiaseuhumorumacrimonia:adrimassarciendasobstruendasque&cautusingeniosusquedebetesseartifex,&satisinomnemomentuminstructus.Sarciunturautemfissuraeuelremissoopere&frigefactisuasis,idquodnonraroresipsadocet,cumuasasuntintusrecondita:ueletiamstatim,utinextantibusfornacumpartibus,alembicis,colliscucurbitarum,ampullisexcipientibus&similibus.Dedimus&huiusoperismateriaminAlchymia.Sedutunononapparenteartifexexfarraginepeterepossitsupplementum,haecadiicimus.Fornacumrimaefissuraeque(nameademarsestinobstruendisrimis,perquascollauasorumprominent,&rupturis)farciunturstuppa,uelpannis,&posteainducunturpulteexluto,cinere,calce.Locohuiusintruditurlutumfornacarium,quo&constituunturfurni:autquofacturaecatinorumrestituuntur,qualefit"excalceuiua,acte,caseo"admodummalthae,quodsirubeumaffectas,adiiciturfarinalaterum,autbolusautrubrica:siatrum,fuligoecaminis:sigryseum,cinisperfectus.Inampullisuitreisaliquaruptisingeniosiorreparationisratioest,quaetameninnonnullismateriispotestessecommuniscumfictilibus,lapideis,metallicis,proutiudicabitartifexexigerepraesentemnecessitatem,&materiarumconditionem.AdfissurasergopraeterpositainAlchymia,haecconferunt:uasametallicaalicubiperfractaruptaueextraopussuunturferruminanturueeaarte,quaeexponiturinmagisteriisiungendorum.Prouitreisglutenfitexichthyocolla&aquaardente.Uel:Gummiarabiciautmastichetritasoluituraquaardente:solutioincenditur,statimqueabsquemorafracturaeillinitur,neduratioanteuertat.Uelsicalorisuistalelinimentummnonpatitur,uernicemliquidumponesuperfissuram,&aspergecalcemuiuamrecentem,cumquenonnihilresiccatafuerit,inseminaaliam,idqueterquaterueaduotisummam&reinecessitatemrepete.Deindesiuasextraopuscaloremqueest,candelamardentemabextremounoadmoue,&circumducitoadalterum,donecduriciaplaceat,sitquesatisiuncta&solidatarima.Uel:"Capeminiipartemunam,calcisuiuaedimidiam,pollinisuolaticiexmolisparum,commiscecontemperaquecumouorumexcalbumineliquore.Illinelinteo,&apponeindustrie,sinequearefieriquantudecet."Inaquaetiamuetustissimusuernixproglutineest.Miscent&calcem,mastichenouorumqueliquorem:ueluernicem,miniumfarinamqueuitricontemperatainducuntpannoXylinoimponuntquefissurae.Cuminduruit,adduntlutumalboouorumsubactum:uelcomponitocretae,"pollinismolendinorum,uitrian.◉ii.farinaelaterum◉.i.ouialbidiscussi,qui.s.fiatEmplastrum,aduitrafracta."Nonnulligeneralemmalthamadaquas&ignesconficiuntexuernice(scriniariorumintelligimus)&cinabari.Fit&uitrariumglutentenax,quodnontransmittitaquasexfarinauitraria,gypso,paucacalce,uernice&ouorumdiscussoalbo.Siniturautempaulatimsiccatitriduoautcirciter.Sicubitamenmomentaneusuelextemporaneushuiusususrequiritur,possumuscandelamadmouere,utsupra.Utfirmiushaereanteiusmodiferrumina,oraerimarumexasperandaesunt,radendaeque.Talefitquoqueexuerniceliquidiorecalcem&cerussainlabidenonnihilcalentecontritiscontemperatisque.Adlapideaterreaque,quin&aduitreahocconfert:"Caseidecoctocalxmiscetur,&adaptatur:uelpixcitrina&farinalaterum,quaemisturaaquascoercet:"uel"miniiunciam,pollinisexuitroUenetosemunciam,farinaelateritiaedidrachmum,superlenicaloresubige,&addeuernicisstillantisunciam."Potestamenproarbitratuliquidioremmisturamreddere,autcrassiorem.Huiuslocisunt&lapidumferrumina,quasLithocollasdicunt,qualisestillaPlinianaexglebacalcisrecentis,quaerestinguituruino:Plin.lib.36.cap.24.moxtunditurcumadipesuillo&ficu,duplicilinamento.Fitresdurissima&tenacissima.DioscoridespararisimilemiubebatexlapidePario,marmore&glutinetaurino.Lib.5.cap.121Deglutineexouialbo&calcelegePlin.lib.29.cap.3.Aliicapiuntfarinamexlateribus,resinamterebinthinam(uelpicem)&calcem.Cardan.73subt.Fitmalthaperpetuaadpartesdiuersorummarmorumiungendasexcalce&suilloadipeuelpiceautouicandido.Aliicapiunt"resinaesulphuris,an.lib.i.pul.saximurarii,cerussaan.◉.uiii.colliquefactainmassamcoeant.Huiusmodisunt&haec:"Farinalaterumparsuna:polliniseuitroparstertia:dimidiaquartafomitistusi:olei,resinae,tomentisingulorumquantumnecesseest";sedcauetomentumsitnimium.Calidehocinducendumestlapidibus.Aliud."Scobisferreaeelimatae:puluerisuitriUenetisingulorumparsuna:Lateristriti,stibiisingulaedimidiae.CeraeTerebinthinae,mellis,sulphuris,itidemmediaesingulaeconfundanturinollasuperprunis,&commisceanturspatha,ueltudicula.Misturameffundesuperlapidemmadentem,uelasserempolitum,seuabacumligneum.Subigemanibusquamoptime.Iungerefractasaxalapideaueuasacumconsiliumest,extremitatespraecalefactascoapta&iungeexacte.Lutumcomminutumasperge,eumquecolliquefactumest,&iamcomprehenditoras,setaceoaquamfrigidaminducito,utstipetur.Siitafractuslapisestueluas,utabruptaeplanesintpartes,poteserectamstatuereinferioremcalentem,puluerequeinseminato,cumliquescitcalore,statimimponere,sedexactecommissisextremis,superiorem.Hocautemsoletcrebroeuenireinporphyriis,&fornaculaterrea&c.cuiustamenfracturaeetiampossuntpannisaquasalsamadefactisimpleri,&oblinilutoexargilla,cinere,calce,etiaminmedioopere.Uasaalioquintamuitrea,quamterreaadignemaquamuerestituunturglutine,quodfitexcaseocontusococtoqueinahenoadpurumexaqua,donecpinguedoseparatasit,&elutaaquarecente.Eimisceturglareainfarinamcomminuta;puluisitemuitri,&pollenfrumenticumglutinecornuum,&ferriscobe.Mistioperagitursuperprunis.Quanquamautemexdictisnonnullaetiamadcommissurasuasorumobstruendasqueantadhiberi,aliatamenestharumobstruendarumratio,cumiterumabsquefractionesuntdisiungendae.(Ubienimfrangendasuntuasaabopereabsoluto,fortassenihilinterest,modoconfusiorerumcontentarum,siquaeinsunttales,quasseorsimcollectasuolumus,euitetur.Etsuntipsaecommissurae,nonuniusmodi,quibusdamlaxioribus,hiantioribusqueexistentibus,aliisarctioribusexactioribusque.Pudorautemest,tyronemadgrauioraaspiranteminhisdeficere,autoscitabundumesse.Commissuraelaxiores&quasmoueriinteroperandumnilattinet,farciunturstuppauelpapyromadefacto(sicubiignisiniurianonpertingit.)Deindepulsinduciturexfarinatriticea,ouiquecandido:spleniaquoqueseuplagulaeexuesicisbubulisimponuntur,illiganturquearcte?Sedneaquaquidemhucperueniredebet.Etcaueindiscussumalbumensumas.Itaquesimetuspericuliest,liquoralbuminumdiscussionefactusinducitur,&calcisuiuaepuluisasseminatur,autexsuperioribusglutenpetitur,quodtolliradulapostliminiopotest.Inspiritibussubtilibusfortibusqueaquisconficiendis,utileestiuncturastalilinimentemunire.Namoperaluditur."Capelutipraeparatipartesduas,calcisuiuaeunam.Commistasubigecumoleolini,&exarteinducito,uellaeuorislithargyri,&uitrian.◉iii.farinaetriticeaelib.ß.exouialbofiatpasta",quaeintra&extraplagulasinducatur,&recteexiccetur.Aliaslinteolumlutoperunctumaccommodatur,induciturquecrusta,neexternuscalorfacileuimuiminferat.CaeterapatentexAlchymia.Monendusesttyro,necumalembici&cucurbitaeiuncturaignempatidebet,eoutaturglutine,undeuaporexiensessentiaemisceatureamquecorrumpat;Ethoccauendumetiaminconceptaculisest.Mobilescommissuras,seureclusilesadlibitumamurcaautunguineaxungiauecompetente(quaeodorefoetoreuesuoessentiamnonuitiet)autmelle,ueloleoceraqueinunguentummollecompactis,perlininotumest.Debenttamentuncoraesibiexacterespondere,&alterainalteraminsertaesse,utsitunaextremitasmascula,alterafoeminea,&sifieripotestcumlimbo&lacuna.CumuasHermetisseupelicanumexduobusiunctisconficerecogimur,commissuraeaccuratissimesuntobstruendae.Itaqueeasinducuntprimolutouulcanioexalbumine&farina;posteaexiccatoilliimponuntaliudexargillatenacissimum.Arefactumobunguntceraquamirreperecoguntferrocandenteadmoto,sinonsatisspissesolidequemunitaiuncturaest,repetiturlinimentum,utsatissitconstans.Obturatioforaminum,&orificiorum,tubulorumque&similiumplaerumquepeculiareshabetobices,ualuas,ostiola,conos,opercula,lamellas&similia,inquibustamenneiuncturacompagesquehianstraiiciatessentias,&adfugamaperiatuiam,autetiamspiritus,quosretineriparest,transmittat,exantecedenteelassepetunturferrumina.Inampullisarcanorumseruandorumetiampeculiaresconcinnanturcerae,quasobturatorias,&signaculauocant,quarumexemplainarteproduximus.Istisaddi&haeformulaepossunt."Farinaepartesduae:salis,cinerisexcussisingulae,contemperenturcumliquoreouoruminpastam."Haecobstruereetiamforaminainopereuulcaniopotest.Sedampullisessentiarumadaptalamellamuitreamorificioadaequatam,&allineiuncturishancpulticulam,quaeconstat"Borace,farinauitriueneti,&succinocitrinoaequalibus."HaecmadefactanonnihilaquacalidasuntconterendasuperPorphyrio.Deindefactamisturacumappositaestcommissurae,prunaperprunicipemadmotaafflatur,&colliquescensorascomprehendit.LocolamellaeConosuitreosusurparepotes,quosnosetiamceraiunximus:interdumlacca;sedinsidaesthaecmunitio,illacolliquescentespiritusqueadmittente,adeo,utetiamunguentiinstarmollescat:hachiscente.Utfirmiorsitcustodia,nonnulliadiiciuntlutumexmuria,cinere&argilla,sedhocinaerehumidoinutileest,&ignibusmagiscompetit(nosidetiaminignifefellitfugitiuoilloomniahuiusmodipenetrante).Tutiusestcumlinteoillinerefloremtriticiuelauenaeadiectoalbumine,qualemmisturamuocantlutumuulcanium,licetnonausitcumuulcanocongredi."Resinaglutinatoriacapitresinaecitrinaelibram,ceraedimidiampicisrubeae,librasduas&colliquatisimmiscetfarinaecretaceaequadrantem."Ineptamisturaestexcera&sulphure:&tamenofficinisplacet:Aliter:"picisnigraeceraean.◉.i.Calcisuiuaelaeuorislateritii.an.◉.ß.misceadcalorem."Molliuntaliquimastichem,&apponunt;sedforaminanonsintpatentianimium.Nonnullimiscentaequalesceraenouaeresinae&farinaelaterum,adduntquepartemsextammastichis.DesignaturaHermetisinfrauerbafaciemus,cumdeuitrisagemusubi&dedilatandisorificiis,aperiendisque&affinibus.Signaturaeuero,dequibushactenus;quomodosintremouendae,simodosunttales,uttolliqueant&debeant,facileest,intellectu.Quaedamauelluntur,cultroqueabradunturautlima&cuspidibus:quaedammolliunturaquacalente:aliaesoluunturprunarumcalore:nonnullaeleuinegotiouelipsamanudissuuntur,praesertimsicubiuesicae,uincula,panni&similiaidofficiiperegerunt.Maiorindustriaest,ubiistasimulsuntagglutinata.Namchartas,membranas,pannosetc.nonnunquamlutosapientiaelinimus,&geminamusproreinecessitate.Cauendum,nequidessentiiscommisceaturautrumpaturuitrum.Sedinhocnegotiomaioremuimhabetproaeresis,prudentia,usus.Officinaeuulgaresnegligentissimeseruantesaquas,olea,caeteraquestudiosemunsenda,nonquodutileestsequuntur,sedquodconsuetum.Itaque&monentesmeliora,lateremlauamus.CaeterumnequidsubterfugiatfuturumChymicum,docendum&dematerialaterum,catinarum,fornacularum&aliorumexargillaterraueuasorumest,dequanonnihilinalchymia.Pertinerehanctractationemadhancdisciplinam,abundedocetconsensusmetallurgorum,&docimastarumquasessepartesAlchymiae,tumresloquitur,dumnondubitatdeiispraecipereGeberus,confiteriueroetiamapertisuerbisErkerus.Necalienumsitcognoscerecaelaturarumfundamenta,&typorummaterias.Lutumfortefitexcotisaquariaelapidisarenariiramentisarefactiscretissubtiliterincoctisquepice:sednonadfusoriam.Protypisministrat"unaparspollinisexlapidecalcario,uelmarmore,autalabastro,tresgypsiusti,quaeincorporanturglutinesoluto."Informasinfunditur,utimaginesrapiatexprimatque,haecpulticula,quaehabetdecoctumelimaticornusaepiuspercolumtraiectum&depuratum,posteafarinamgypseam.Bilutiorfit,utperlinteumcalideintypuminfundiqueat."Cineritiumoptimumconficiturexcinerecolurnopercribrumexcusso,uelclauellato:cinereossiumpotissimumcastratorumhoedorumautarietum:an.P.i.Ossesepiaep.media.Commistairriganturlotio,&contemperanturadmodum,quiincatilliscinereis"(quascopellasuocant)"requiritur".Massaintruditurinmodiolum,&solidatur,utestartis.Cumeffictaformacatilliest,cretaefarinarespergitur,paulocrassiusiuxtafundum.Tandemcatillusresiccandus.Nonrumpunturmargines,sioblinasintusforisqueaquasalsa.Aliquisaebumuitulinumaddunt,sunt,quisolacalceexossibuscruribusquearietum,hoedorumcastratorum,equorum,canum,uitulorumcochlearum&c.aquasalsasubactautuntur.Catillumautemformatumexiccatumquemarginetenusoblinuntliquore,quiconstat"exaquaeuna,albuminisdiscussiduabuspartibus&Gummiarabico."Focos&testasfaciuntexcinereelutocolatoque&ubiperaruitangusteexcreto,&reuerberato,iterumqueelutosenisdiebusindiesquatermutataaqua,utomnisacrimoniasitsubtracta.Resiccatumtostumqueseruant.Aiuntparumlithargyrifacere,sicutcalxossiumuitulinorumdiciturcalcemtestisdemere,einisbetullaceusadargentumfacere,colurnusadaurum.AliiscatillorummateriaestRhusfullonum&cinisossium:uelparescinerislignorum&ossium,quaesubigunturaquauelouialbo,catilliconspergunturpuluereossiumsepiaeuelmandibularumLucii.Erkerusinsuaprobatoriasicpraecepit:"Duaspartescineriselignismollibuselutirecte&resiccati,utdecet,miscecumunacinerisossium,ecactissimepercribrumangustumtraiciendo.Posteaconficecumcereuisia,uelaquaglutinosa,autliquoreouorum.Daoperamnenimishumidasitmassa:"Abaquasimplicicatillifacilerimasagunt&dilabunturpossuntetiamexsoloossiumcinerecumcereuisiafieri:uelexcombustispisciumspinis.Sedibiualidiusagitignis,hiclenius,minusquepericulosoexcoquiturgranum.Polleninducituromnibus.Consuleprobatoriam.Catiniuerotriquetri&fusoriiexterraaquesgranensi,uelIpsaeaautsimilifiunt.Lapideaeampullaepostulantargillam,quaeignibussaxeamacquiritduritiam;Ethaecestsuislocis,undepetenda,peculiaris.Alicubienimadmodumteneraest:alicubicrassior.Estubimagnetinargillaepuraemiscent.Hincsolidafiuntuasa&igniumcontemtricia.Figulinaarenosa,nisiualidoaestuuitrescat,transmittithumores.Metallurgosuulgocommiscerepariespulueriscarbonum,&lutiusti,quadruplumcineriseluticribratique,&aquamutdecetaddere,notumest.Appellantgestub&eofocosinstruunt,aliterqueutuntur.(Hincillaphrasiscumrumpiturstratumluteum&cinericiumfulminatorii,autfornacumexcoctoriarumdasgestubstehetauffetc.)Quomodouasarepurgaridebeant,sinonmonstratususpraesensquenecessitas,peragitautemlaborindustrius,alacris&prudens,forsanscuticamagistriadmonebit:Etsaneleuenegotiumestinfornacibus,ahenis,catinisgrandibus&similibussaepeinusumreuocandis.Malunttamenaliquiextemporaneasfornacesdenuocompingere,quamrepurgandosarciendoquemolestari:Etestidmetallurgorumpotissimum,quiramentaminearumuelMediciscolligunt,ueloperisinterpellibusaddenuoexcoquendum.Cucurbitasretortasterreas&metallicasinterdumeofinemembratimcomponicuramus,utpostopusemundariqueant.Uidimus,quipostoleumsuccinifecesexretortaextorqueretglandibusimmissis,uasequeconcusso.Sednecessitaspraesenscuiquesubiicietconsilium.QuifumosexTabacopertubulosterreoshauriunt,caminosistosredduntmundoseaarte,quatelasamianthinasRegumministri.Exuruntenimsordescandefactoinstrumento,sitantumigniscitrarupturamferrepotest.Siuitrisamedicinaacrilabesimprimitur,quamnecEchini,necaquaefacileabstulerintdeterserintque;imitarifactumpossumus.Aliquibustamenprodestlixiuium&aliaedetersoriaehumiditates.Sedcauendum,nefirmitasaliquidcapiatdetrimenti.Quaeuasaterreauitreaue,inquibusmateriafuit,acribusignibussuntdiutiusoppugnata;tarosecundossustinent.Nihilinillisfidiestoblabefactatumhumidumtenax,quofirmiuscohaerebant.Adfurnosaliquilaterescrudosincirculumuelquadrumpromodofornacisdirectossectosquemalunt,aliquicoctos:aliquilapidesmurarios.Crudiinseruiuntualidumignempassuris;aliasdiffluuntuaporibusadmissis.Ingenerelapidumcauendiminerales,quisulphure,nitro,chalcantho&similibusinfectisunt.Fornaculaeinseruitaliquodlutorumsuperiorumgenus;uelargillatenax&ignibuslapidescens,qualisestIpsaea,Aquisgranensis,Hanouia,Aldenburgica,etc.substituuntaliifarinamcatinorumfractorumduplam,&argillam,elaboratamsimplicem.Cap.Uiii.Deaedificio&laboratorioChymico.Adfornacumuasorumqueaccederedisciplinamiammaturumerat.Sedintelligimus,extruendisreponendisquenonduminuentumesselocum,cuiusingeniosaconstitutiomaximumpotestadexercitiumhuiusartisafferremomentum.Cumautemadhocipsumnonparuaerequiranturtamindustriae,quampossessionumcopiae,utquodcontemplatimentesumus,uideriqueuolumussolerterexcogitasse,inremperducere,usuqueipso&rationibusaliquidabsolutihabere,possemusdemonstratumdare,saepenobisadiunctumEuclydemquendam&Uitruuiumexoptauimus,necraroMecaenatemexChersonesoCymbricaautAugustum,uelSalomonem,quorumarte,praesidiisqueconfisipandochaeumquoddamuraniumexcitarepossemus&TychonicumopusininsulaPorthmidaniciHuaenaapudnosquoqueexprimere&imitari.Sedfacultateutriusqueauxiliicumdestitutisimus,nequetamenputemusnoshancoperispartempossesaluoiure&dignitatechymicapraeterire,reiectisadartificesdemonstrationibus,adopulentosuerolocupletesqueexaedificationemateriali,quantumpossumusinIdeadelineandaelaborabimus,&quidnobisinhacreconsultumuideatur,proponemus.Utenimestapudpoetam:"Saepeetiamestolitorualdeopportunalocutus."Possuntqueartificessciredesuisingeniisetiamquasdamexotericorumplebeiorumquecensuras.Ornamentaaugmentaquefacileestaddereinuentis.Sintergodehissoliciti,quorumcuraabaliisuacat.Liceatetiamprolocorumdispositione&adminiculorumfelicitatemutarequodlibet;EtaduolentOrpheoAmphionequecanentibusuellapidesuelligna;autetiamSolomoniaenauesabultimisusqueIndiisaurumargentumquecomportentperuanum,&sumtuosissimooperimateriampraebeantamplissimam:ueltandemfructuartisprofessionisquesuaelocupletatusChymicusipsesibiextruatmiracularerum,studeatqueetiamambitiosissimaIudaicorumAegyptiorum,Babyloniorumque&Romanorumoperaexuperare.Nihilistanosmoramur,quiapiculasimitati,cauitatesarborumstramineasquecapsasnonabhorremus,sidesintalueariasplendorispuritatisquegemmeae.Sedadrem.Uolumuschymicumnecpietatisexercitiaintermittere,necacaeterisuitaehonestoofficiisimmunemfurnuli,duntaxatobscurisimmori;sedinsocietateciuilihumanitatemcolere,honestaquefamiliaprofessionemsuamillustrare,utinomnemuirtutemintentumhabeatanimum,&adminiculisconsilioquepatriam&sociisqueatadesse.Itaquenonχυμειονduntaxatseulaboratoriumeiaffingimus,quanquamhocsitfuturum,utistudiumproprium&interius,itaetiamexercitiumpraecaeterisconspicuum,sedunahonestaeconuersationisliberalisqueuitaedomicilium,quod&eacomprehendat,undeaduiuendumsatiscommodepetipossintadminicula,eidemattribuimus.Praeterpraediaitaquerusticaperadministrosfidosmatremquefamiliasprocuranda,habeatinurbedomum,uiuatqueinciuitateorthodoxaepietatis&legumcorrectissimarumamantissima.Perquamuellemusareameisuppetereacaeterisaedificiisdisiunctam,expositamquemundi,utdecebat,cardinibus,inquainsulamsibiiuxtastudiorumfinemextrueretnecsordidam,necnimis,sumtuosam,autexquisiteornatam,τὸγὰρμέσονἄριστον.Eandemopportunamaquaeductibus,hortisque&uestibulodecentianimoeffingimus.Decerninusquoqueeimateriamuariam,potissimumtamensaxeamligneamque,utcommodaconstruihabitatioqueat.Necopusestinhacreuerbismultis.Deformaartificiosadifficiliorestdeliberatio.Exmagniparuiquemundifigura,quametiamcomplectitursuperiusanobisproductamonashieroglyphica,conuenienserat,ipsumoperissuiexemplarsumere,&rotundumschema,quod&inuraniburgosuoexpressitTycho,caeterispraeferre,necopusesthancinformationemargumentisspeciosioribuscomprobare,&inauxiliumhuiusnecessitatisperfectionemsummam,capacitatemamplissimam,dispositionemunitatisempiternaemaximeaffinem,orbemglobumquetrianguli&quadraticaeterarumquesigurarumpotentiamcomplectentem,Solistotiusquecoeliaffluxumcommodissimum,&similiaetiamexlapidis,cuimaximeperhibenturstudereChymici,mysterioasciscere.NoncontemtaPlatonicarotunditate&triangulisHomericammundicatenam,&adcoelumusqueextensosAtlantasminimepraetereamus,&quia,utiestinsymposio,initiorotundushomofactusdisplicuitsuperis,&ideosectusposteaestinlongumteretemque,orbetameninnobilioribuspartibusretento,quinperfectissimosapientiStolcirotundum&quadratumassignarunt:hocinnostraichnographiaobseruatumcupimus,quodetiamChymicauasapotissimumpraeseferunt.Electasititaquequatuorlateribustotidemmundiangulisobuersaareaετε¬ρομηκης,quaeseruatoambituinmediosuipraebeatspaciumaedificiopentagono,orbe,triangulo,&quadratoiucundaquadamdecentequeharmoniainterseconspirantibus,itautacumenangulorumalicubiemineat,alicubiinobtusumreducatur,autetiamueluticircinocircumactorotundetur.Extendaturauteminlongum,&aboccasuinortumuergat,eaarte,utatergoobuersusseptentriopatiaturSolemtribuspartibuscircumactusuopotissimumincumbentemeaslumine&caloresuomaximeillustrare&fouere.Abiisdempartibusquoqueplurimumornamentorum&decorispotestaedificioaccedere,silibitumfueritAutorimonumentisrerum,artificiosisquepicturisexnaturarerum,&artisexercitaememoria,mysteriisqueinprimispetendisluxuriari.Abortupateataditusadaedesubi&pluuialisarea,seuuestibulumsubdiale,quodexornari,columnis&porticibuspotest,sinondestituatregiamunificentia.Abaustro&occasucircumducanturhortiamoeni,riuulis,piscinaqueaquaeuiuaeirrigui,sifieriposset.Nonenimminusaqueductibusstudendumnobisest,quamuranopyrgilocatoribus,modotampraesenteshabeamuslocorumDiuos,utidpermittant,siobsequentemsepraebeatnatura.Latusaquilonaresiliberumsit,peruiumeritfossisforicisqueadsordesaedificiideducendas;Indedisponenturreifamiliarisadiumentahorrea,stabula&similia,quibusadiungipossuntseruilianonnulla,uelutipistoriaofficina,macellum,nitrariae,lotoriae&similesaediculae,quantumconcedetcapacitas.Abhacitempartehabitatoradmitterequamproximeuicinampotest,modoabeanonopprimatur,suisquecommoditatibus&luceliberaperfruinegetur.Quibusautemplantishortumserereuelit,utilitasreifamiliaris,studiumChymiae,&oblectamentumliberaleadmonebit,nequiddicamusdenatura&dispositioneloci,&facultateexterna.Areamspaciumquedomusinquinquepartesdistribuimus,tribusinlongumduobusinrotundumconformatis.Singulaspedibusdigitisquemetirinihilattinet.Consiliumexrepraestoerit.Uersoadintroitumoccasumqueuultu,exhis,quaeinlongumpatent,dextraestborealis,synistraaustralis,interquasmediainteriacetabortuinoccasumporrecta.Utraqueillaquinisinteruallisseptisquediscretatotideminplanoexhibetconclauia,quaesuisassignauimususibus,itautnosadmonuitoperumconiunctio&necessitaspartim,partimetiamarbitrium,cuinonnihildonandumesseinrerumordinepracticaeuitaeexperientiadocet.primastatio&uelutiseptumcarcerque,inanguloimpluuii,Septentrionali&planoaSoleillustratodestinataestfornicipenuarioinferiori,inquemcongeripossuntquaeuictuiinseruiunt,talemqueasseruationislocumrequirunt,quanquameoutipoterat&Chymicusadnonnulla.Sedeiattribuimuslocauiciniora.EstoergohaecoporothecaexsententiaUitruuii.Spaciosecundoaddictumestbalneum:tertioadforicasaccessus,&uiacommunis:quartoarmarium&loculamentauasorumChymiaemobilium:quintoapothecamateriarum&essentiarumartis.Itaqueetiamcontiguaestlaboratorio,&lumenaccipitpartimaSeptentrione,partimaboccasu,quarespiciuntfenestrae:Caeterisaffulgetdiesdiffusolumineabaquilone.Nequeenimindigentmultumradioso.Primaestationestresadeunturabatrioinferiore,quartaaccessumostiumquehabetexApotheca,quaeexlaboratorio&adytoadiunctopatetingressui.Armariumetiaminseptentrionemreclusimus,utiteraliquodsitinambitumaquilonare,cuiusoccidentaliorlocusabadytoquoquepetipotest.TractussinisterMeridiemrespiciensinanguloortus&Meridieifornicemhabetaustralem,itautSeptentrionalieregionesitoppositusatrii,capiteinterueniente.Liberumrelinquimusdomino,quasresinhunctraiicereuelit.Pluribusauteminseruireforniceshuiusmoditestudineatoopereexsaxisfirmisfactos,nonestobscurum.Eicohaeretlignile,quanquamsireicopiaadmoneat,inaliosusustransferriqueat,&lignainSeptentrionalelatussubdialetranscribi.Sequiturseptumtertium,inadiumentumlaboratoriodatum.Coagulatoriumenimhocest,&Filtratorium,speciefornicisconcameratiexlapidibusconstructum.Quartumspaciumdebeturpraeparatorio,estquesimulcontuberniumministrorumlaborantium.Inhocpulpita,prela&similiadisponiadususnecessariospossunt.Uolumusautem,uttampraeparatorium,quamcoagulatoriumabanterioretabulatoreductumsitinhemicyclummoenianumseupodium,utradiisolarestotodieexcipiadoperaquaedaminSoleperagendaqueant,cuiusreiplenior&perfectiorsitadministratioinaulaeohypostego.Quintumaddiximuscubiculoministrorumeorundem.Nequeenimproculabessealaboratoriohidebent.Itaqueexpraeparatorio&cubiculotamianuae,quamfenestraeinlaboratoriumtendant,utprospicioperaqueant,&uigilantioculoobseruari,siquandoassidereperpetuononestnecesse.QuinquehaetaberneSolislumenaMeridiecaptant,primaetiamabortu,&postremaaboccasu.Adprimam&secundamianuapatetabatrio:adcoagulatoriumexpraeparatorio;adhoctamexatrio,Comment.Alchem.Part.I.Lib.I.quamlaboratorio.Cubiculumaditurexcontubernioseupraeparatorio&laboratorio.Interuallummediuminduodiremtumestspacia,quorumpriusatrioinferioridebeturposteriuslaboratorio.Illudafrontecochleamhabet,unde&aditur,&aliquidluminisaccipit,cuisubministrantetiamfenestraeclathrataeacochleaelatere,&foraminasolariainpartesuperiore.ExhocatriofactapiscinapotestaquadistribuiinuariasOfficinas,potissimumauteminlaboratorium,&praeparatorium,balneumque.Uellemus&sursumduciinculinam.Sedlocirerumquenecessitudinieritparendum.Nequehoctamangustiscircumscriptumestlimitibus,utaliundeeiusadministrandicopianonsit.Potestaquasuppeditarietiamexhorto,exareasubdialiSeptentrionis,&caeteris,indequeporroperriuosdeduci,auttubiscanalibusqueinclusadiuidi.Alterapars,eaqueOccidentalis,mediitractusestχυμείον,seulaboratorium,quodinhoctanquamrecessupositumuolumus,utadminiculaastipantibushincindeconclauibusaccipiat.Tychorotundumidfecit&subterraneum,uelutiUulcanosacrum,damnatumqueorcimanibus.NosidSolisdignamurluce,&extruimusinmediaplanicierotundoquidemcapite,sedcorporeindeproductoinlongumadfigurammicrocosmi,&hieroglyphiammonadicam.Illilicuitregiosumtusplendoreaediumsuperiorumluxuriari.Noshomuncionesscintillulanostrasumuscontenti.Feruentinhacoperaeuariae.Itaqueetiamadminiculadesideratplura,quaepluresdiscursus&transitusrequirunt.Peruiumergoexhibemussenisportis,utadeaturabatrio,praeparatoriocubiculo,apotheca,probatoria,&areasubdialiadSeptentrionem.Tectumeiusclaudimusfornicataexlapidibus,structura,cuiuscaputperforatcaminususqueintertiamaediumcontignationemperductus.Aboccasufenestrisamplislumenadmittitdiuiditqueinoperarumpartessingulas.Imo&iuxtahumumcanaliaqualiculipatet,&abatriosupraianuamutrinqueinconfinioetiamcaminiuersusoccasumbinisforaminibus,&respiraculisesttransfossum,quoaeriaccessussit&fuga,queantquefumidisturbari.Nequidcompendiidesit,etiamincellamseptimoostiotransmittitur.Inambituuerocapitis&laterumdecemfocis,furnisqueChymicisestinstructum;quanquamTychosuumlaboratoriumsedecimfornacibusfrequentaueritstipaueritque,id,quodeifacereintotunditatecapacilicuit.Nosquasdamseparauimusaturba.Nequeeniminunolocoperagipossuntomnia;Etsuntquaedamoperainarcanis,adquaenonadmittitur,nisiperfectioniuicinior,quiqueindustriam,fidem&laboremcumpleniorecognitioneinferiorumiamprobauitmagistro.Nonnulla&necessitasipsaaeuaeegiseclusitcumrequirantaliamlociconstitutionem,aliumqueaerem,quamUulcaniaecommunis.Itaque&nonnihilfornicibus,aliquidcellisdandumfuit.Imoquaedamadexotericasoperasablegauimus,&reliquimusmultametallurgis,salinatoribus,nitrariis,&ceteris.Incapitelaboratorii,quainrotundumcircinatur,communeminstruximusfocumanemium,autfollibusinflatilem,inquouariapossuntperagisiuedomestica(τακαθ’αυτο)siueseruilia.Etquiafauillisfumoqueabundat,substrauimuseumcamino.Solumquoqueaddiximushemyclo,utlocusiustusessetplurimaesupellectili,&laboricircaeum.Quocircaplacuitetiamfollesforinsecusadaptari,neobstarentoperi.Quodsitamencapaciorfueritcirculus,facilemutarifolliumcapsapotest,&intraambitumlaboratoriirecipi.HocfocoutipotestpraetercaeterosetiamDocimastes,&bractearius,&quiaurificisuariaobitmunerainmalagmatisfaciendis,separandis,confundendis;glutinandis,similiterquetractandisrebus.AbhuiusfocilatereSeptentrionalistatuimussublimatorium:Aquoproximumestdescensorium:hincbalneumsimplex,quodpotestesse&diplomaticum:remotiuscollocaturcinerariumquadricatinumprodigestionibus&destillationibus.lanuaeproximumineolatere.Situmestuaporarium,itemaddigerendumueldestillandum,soluendum,circulandumquesicubialiaoperauacarepotest.Huicexaduersumcollocatafimicapsaestcirculationum&resolutionumergo.IndelateresimistroseuaustraliuersusoccasumextructasuntDraconiumseudestillatoriumcumrefrigeriis&anguinisflexibus:Posteainclinatoriumreuerberiiforma,autetiamcatinariaefornacis.Nammutaripronecessitatereihicfurnuspotest:TandemclaudithoclatusReuerberiumadcaementandum,graduandum,calcinandum,fundendum&reliquasicsehabetdispositiotabernarumofficinarumqueinplanicieareae,cuipraemittiturcochleaperquamaditusesttumininferiusatriumeiqueconiunctaconclauia,tuminmedium,undeaccessusestadcontuberniumdomesticumseufamilie.Uestibulumuerosubdialeclauditurforibusduplicibus,&aSeptentrioneMeridiequefactisianuisaditumpraebetadhortum,&ambitumbotealem.Nuncterraelatebraspersequamur.Opusessealendaefamiliae,Oenophylaciocellisquesubterraneisnemoibitinficias.Curauimusitaqueeffossamtelluremafrontispicioaedium,quarespiciuntortum&Meridiem,idqueusqueadcoagulatorium,utduoforniceseiincumbantloco.Cauernaincellamefformatur,quaeabortuadsinistramianuaepartemsuashabetfauces&accessum.Potestparuaianuainatriumquoqueduci,uelininstratumfornicemseuoporothecam,utapenetraliquoquelocointrariqueat.EregioneadSeptentrionemegestaitidemtellurecryptamaperuimus,quetumutensilibuscapiendisinseruirepotest,tumoleribus&similibus.Utraquelacunarespiraculaaccipitabortu,&uersislateribusillaetiamaMeridie,haecabaquilone.ForesadcryptamuelexforniceSeptentrionali,uelforisabortupatefieriposseresloquitur.Reliquustractusadaquilonemasuffossioneliberest.Iuxtamurumsaltemexterioremfossasordibus&recrementisexcipiendisinstruitur,quaetamenfornicatotectomuniendaest,nefoedihalituslocaeodemrespicientiacontaminent,&usumdomiciliilabefactent.Sublaboratorioaliamdesignauimuscryptam,inquamcongeranturcarbones.Sed&cauitasistautilisest,fornacibus,aquibusinteroperasigniariassoletuaporprocreari,quemderiuandumsibiseduloduxeruntetiammetalurgicaeofficinae,reipsadoctae,quantoimpedimentositexcoctionibus,quantumqueafferatdetrimentumuelipsisfocisspiraculorumtaliumneglectio.Solent&carbonesinaereuapidodurabiliores,commodioresqueignibus&contracrepitusmunitioresreddi.AdhanccryptamdescensusestexatrioaparteaquilonariostiiCellauerolaboratoriiadMeridiem&occasumest,aditurqueexipsolaboratorio:Spiraculaemissariaqueaerisadeasdemcollocatasuntmundiplagas.SequiturhorumIchnographia.image2Ichnographia,seuformaaediumspagiricarumiuxtafundamentum.A.OstiumOrientale,cuiadiectaianuaparua.B.Areasubdialis,quaeporticibusinstrui&exornaripotest.C.Cochleaadatriuminferius&medium.D.Hortus.E.Ambitusaquilonaris.F.Atriuminferius,seuuestibulumlaboratorii.G.Laboratorium,χυμειον.H.Adytumcumcochleainmusaeum.I.Turriculaprobatorii.K.ApothecaChymica.L.Praeparatorium&contubernium.M.Cubiculumlaboratorum.N.Armamentarium,σκενοδοχειον.O.Coagulatorium.P.Lignile.Q.Fornixaustralis.R.Oporotheca.S.Balneum:quodexRegulaUitruuianaobtineredebebatlocumMeridionalem,&sanetransferripoteratinhuncipsum&cumlignilipermutari.Sedinnonnecessariisnoluimusscrupulosiesse.Etornatuifirmitatiqueaediumconsultumcupiuimus,&quiaaSeptentrionemagisestconclusumcauedium,nontimendususqueadeoBoreasest,praesertimluculentofoco,Scytharummore.T.Aphodeuterium.U.Cryptaholerum,seuobsonodocheum.X.Cellauinaria,cuiusspiraculameridionaliamaximaexpartedebentesseclausa.InSeptentrionemuertidebuerat;sedaGermanorumaereminusestpericuli;Etnonsempernaturaedecorobseruaripotest.Habendainterdumratiocommodiorislocorumdispensationis.Y.Cellalaboratorii,quaerecteaustroobuertitur.Z.Aquagium,quodtameninareasubsidialiuelhortoabinitioconstructumeoderiuaripotiusdebet,utsituicinumbalanaeo.aa.Ostiumcellaelaboratorii.bb.Introituscellaeuinariae.cc.Balneumuaporisinaditulaboratorii.dd.Cinerariafornax.ee.Balneumsimplex.fl.Descensorium.gg.Sublimatorium.hh.Focuscommunis.ii.Reuerberium.kk.Destillatioinclinatoria.Il.DestillatioSerpentina.mm.Fimicapsa.nn.Physeterium,quodtamentransferriinlaboratoriumpotest,siidsitcapacius.oo.Cryptacarbonaria,quamaliquiimminentemlaboratoriofaciunt,utindedeiiciinofficinamcarbonesqueant.perp.FurnumPhilosophorumhiccollocamus,utpoteinrecessusecretoabaliisofficinaepartibus.Estautemineocirculouestigiumturriculae,quamadytum&penetralenominamus,exquomagisterascendereinmusaeumpotest,atqueetiamposterioremaediumpartemseucauaediumborealeadire.qq.Fornaculaelocus.Estenimistecirculusofficinaeprobatoriaedesignatio,adquamintraturexlaboratorio.Fenestraetamadyti,quamprobatorii,aboccasuponuntur.NequeenimhicsequiUitruuianamsalubritatempossumus.rr.Capsaprobatoria,inqualibripendium.Transferrihocpotestinsuperiuscoenaculumprolibitu.ss.Alueoli&cupaecoagulatoriaeibipossuntlocari,praesertimminores.tt.Destillationislaciniariaeangulus,inquoabacusstatuenduscumsuisuasis.uu.Prelistatio.xx.Pulpita&tabulaeadpraeparandum;Ibi&porphyriumadterendum.yy.Designatiopiscinae.zz.Nitrariae,aluminariae,Chalcantariae,etc.spacium.Cap.Ix.OrthographiadomusChymici.Ichnographiamquomodocunqueexpressimus.Minuslaboriosaestorthographia&seiographia,quanquamUitruuianapraeceptanonusquequaqueobseruariqueant,nisirespondeatarbitriolocinatura;EtnosGermaniamnostramnonaestimamusmomentisItalicis.PlacuithicTristegicontignatio,utnonsolumnecessitati,sed&dignitatinonnihiltribueremus.Aplantaaedificiiperducendusmurusufqueadtectumest,isqueintusueltotusconcameratooperedistinguendusabsoluendusqueabsquelignis,uelutilubet,trabibusligneisexaedificandus,modofornicestotisintlapidei,unacumlaboratorioeiusquecamino.Primusordoconclauiumeacontinet,quaeinichnographiaexposuimus.Eiustectumestpauimentumordinissecundi,inquohabitationes,camerecaeteraquepartesplaeraequeministrantfamiliae.Distribuiturexsciographiaplantaeintrestractus.InMeridionalem,Orientalem,Occidentalemqueornamentapotiorasuntcongesta.Ascendentibusitaquepercochleamstatimoccurritatriummediumlumenacochlea,&lateribusaccipiens,idqueetiamsalubritatisdestinationeabortu.Desinithocinlaboratoriifornice.Namideoaltitudiniseductumuolumus,utsecuriorsitineooperumadministratio,praesertimnonraromineralibusacribusadmanusuenientibus.Exatrioabutraqueparteostiaaditusqueadcontuberniahabitaculaquecaeteraconspiciuntur.Primumasinistraadortumoccurritcoenaculum,seutricliniumhybernuminlociscalidioribus.Nostratesidnoncurant.Ueruntamenquiapartimrespicitorientem,partimangulum,quihuncmeridieiconiungittemperamentumquoddamconsequiturdispositio;&sipaululumconuersafueritplantaaedificii,totumcoenaculumauroraeobiicietur,&tamennonnihiletiammediisolisradiispercutietur.Adiunximuseidemoreobsopoeum.Nequeenimregiammolimurdomum,sedpriuatihominis&ciuismediocris,quainpraesenscontentisumus,donec&Reges,ImperatoresqueseChymicaaededignosarbitratilautiusmagnificentiusqueeamextructamcurent.Culinaeadhaerentcontubernium,etiampaedagogii&similiumusumhabens.Itaquequinquestationesordinisinferioris,claudunturtribusmedii,eoamplioribusnimirum,quofoecundior,numerosiorqueestfamilia.Potestautemcapaciuscontuberniumfacilediuidiinteriectosepimento,utfiatcubiculumexunaparte.AdSeptentrionemeregionecoenaculicubiculumestherile,patensinauroram,&inboreamunafenestraperuium,quaeffundanturquaeoportet.IndesequiturEphobeum&famulitium,ubinoctumorenturfiliifamilias,&ministri,UltimasoccupatMusaeumcumsuacamera.Quocircahictractusiterumquinqueloculamentisseptisquerespondetinferiori.QuaeconclauiainmedioOrientis&occasussunt,inaquilonemprospiciunt,&indelumenadipiscuntur.Musaeumetiamoccasuiaestiuopatet,sicutcontuberniumhyberno,nisimutatafueritplantaedispositio.SupremusordoproximustectoaMeridie&ortuaulaeumseusolariumconiungitatrioluculento;EtinanguloOccidentishybernitablinumcapit,cuiopponiturcubsculumuersusaquilonem.Huiccohaeretpenariumsuperius&adortumcamera.Haecomniatectosternuntur,subquoiterumtripliciordineherbarum,granorumaliarumquererumcapsaedisponuntur,itautgranariapateantinortum&Septentrionem,caeteraecameraereliquosmundiangulosrespiciant.Quibusautempodiis,seumoenianis,columnis,picturis,signisuelitunumquodqueelaboratumdominusaedium,&Attico,lonico,Dorico,aliarumquegentiummoreexornatasingula,ipsiusarbitriocommittimus,quanquamsemperinuisafueritambitiosaostentatio,&consultiussitChymicumneglectiushabitare,quammagnifice,neornatuluxuriosocupidasinseinuitetmanus,&speaureiuellerispericlitetur.EstautemOrthographiaehuius,quantumexprimerestiloanimicogitatapotuimus,fereaMeridie&ortutalisforma:(crux◉)(crux◉)A.Ianuacochleae,cuiintusopponituralteraaequalisadatriuminferiusducens.B.Fenestracochleaeobliquosituprorationegraduumascensus.C.OporothecaefenestraOrientalis.D.Cubiculiherilisfenestraadortum.E.FornicisfaucibuscellaeimpositiprospectusOrientalis,&itemalteraustralis.F.Coenaculumhybernum,uelutplaerumqueinpatrianostrasolet,perpetuumfamiliae.G.Fenestraerotundae,perquasillumineturatriummedium.Sirespatitur,eisadlateraturriculaeclathrataesubiiciantur,utinferius.H.CameraSeptentrionalisseuXenium.I.Rotundaatriisuperiorisfenestrainspeciempaulodecentioremconformata,utmultolumineatriumsuperiusperfundatforisquealiquidornamentipraeseferat.K.Aulaeumcummaenianis,quodabortuperMeridieminoccasuhybernumusquecircumducipotest,&intusatrioclaudiinpublicoopereiunctumatrio,chorageum,uelacroaterium,&palaestramliberaliumdisciplinarumpossetdefendere.NostroueroChymicotalilocoopusnonest,nisiconuertereinusumdeambulationisuelit,ibiqueincircuituparietibuslaqueatisadiicerepicturarumornamenta,&tabulasmundi,autetiamsigna&columnas,utfiatlocusευστλος.Rectiusilluderitcurarumsecessus,ornabiturquebibliotheca,&interdumetiamsustinebitusummeditatorii.Placueritaliismineruaeumexunaeiuspartefacere,exalteraAreum,utartisMartisqueparitersepotentemChymicusquoquedoceat,quanquamciuibusaliasquoqueprodefensionepatriaeuigilandumest.Quodsiusumhuiusconclauisexrepraesenteaestimareuelimus,consultiusfuerit,latepatentibusfenestrismurulum&podiaadiicereampla,eaqueconuertereinsolarium.Namplurimasuntadquaepartimparanda,partimcorrigendaChymicoopusestluculentosoleeoqueradiisnonrarareuerberante.Hicergoconformaueritapricationem,destillationemparabolicam,circulationem,digestionem,nonnullorumsolutionemseparationem,extractionem&similesoperas.Neitaquepoeniteatadeamaltitudinemeduxisseaedificium,&aulaeumSoliOrienti,Meridianoqueitaobuertisse,uttotodieetiamoccasurusilludnondeserat.Potissimumautemmoenianaibidemerectaproductaqueexcipereradiosundiquaque&cumulatimcomplectipossunt.UideatergoChymicus,netalemtamnecessitatem,quamcommoditateminextruendopraetereat,caeteraepartesaulaeinihilominusmagnificentiae&dignitatiministrarepoterunt.EiadangulumoccasusapposuimusTablinumliteraS.insignitum,quanquamconclaueidemetiamaliisinseruirequeatcommodis.indesequiturtectum,acutumafronte&tergotriangulum,tribusquedistinctumcontignationibusliteraL.notatis:FenestraesipauloornatiuacompactaefuerintdecusquoddamadiicientOrientaliculminiseufrontispicio.Ostiolaoppositasuntsingulis,proquibusiuxtafastigiumprominereciconiadebet,utponderagranariodestinatasursumtrahiqueant.M.inlatereaustraliordinisinferiorisprospectusLignilisest.Simauis,balanaeumibidemcolloca&eregionemateriarium.N.Fenestracoagulatoriifornicis.O.Contuberniumcumpodioseupraeparatorium,quodsatisillustreessefasest.Lumenenimadmultarequiriturcopiosum.Iuxtatectumhuiusuaporariumforamencollocetur,uttanquamperfunibulumemittanturhalitusrerumquaepraeparantur,teruntur,moluntur&c.necsecusfieriparestincoagulatorio.P.Fenestracubiculiτονεργάτων.Q.ContuberniumOccidentalemedium.R.Culinaeilluminatio.Prominetsubfenestraeffusoriumadaquasdeducendas.Idtegiligneamanicapotesthonestiorisformaecausa,&netectoriumuioletur.Quodsicoquinaistasalientefonticuloscaturierit,isperquamcommodeindederiuabiturinsubiectumcoagulatorium,exquointrabittubuloproductoinpraeparatorium;&hincDescriptiofornaculaeferreaequadratae.uteregionepatet.image3LatusMeridionale&Orientale.hinctandeminlaboratoriiquendamlacum.Sinautemetiammateriariosubstitueritbalanaeum,idemaquaeductusplurespraestabitutilitatestamfamiliae,quamspagiriae.T.Foramina&respiraculaatriiinferioris.U.Cellarumspiracula.X.OstiumcryptaeOrientalis.Y.OstiumOenodochei.Z.Clathriatriiinferioris.◉◉◉Repraesentamusidemaedificiumetiamabaquilone&occasuopereorthographico,&distributionesGraecisnotisdesignamus.A.Musaeumest.B.Adytum,inquoAthannorsubiectumeiestposticum,utmagistertransireobirequeaedesqueat,&sinecessitaspostulauerit,atriaseruantemposticafallereturbam,utiHoratiusmonebat.T.Laboratoriifenestraereductaeinhemicyclumpromodoexedraecircinatae.Subiecta&hisianuaest,eaquesolidominoperuia,satisquemunita,neoccasionefurtisansampraebeat.Quamobcausamfirmisclathrisfenestraequoqueipsae,&exituscolluuieidebentesseobfirmata;praetereaatergoambitumclaudatmurussolitus,inqueiustamproceritatemeductus,uthocErgeum,inquomultasaepepreciosaarcanaquetractantur,abinsidiis&temeritateeosittutius,&auulgoinaccessum.A.Probatoriumestinturriculaoccidentali,cuiusfenestraesintbiualues&subtusianuaclausilisadintromittendumflatum.Noninconsultoprobatorefenestrasostiumqueponatarchitectus.Namineosuntmomentaignisadfornaculam.Suprafenestramtuboinobliquuminflexoeuehanturhalitus&fumi,quod&ipsumadUulcaniamlegitimisgradibusmoderandamplurimumconducit.E.FenestraOccidentaliscubiculilaborantium.Z.Fenestracontuberniimedii.H.FenestraTablini.6.Cameraquaedam.I.Fenestraeduaeapothecae,quaeclathrisdebentessepraetensaeferreis.K.Fenestraearmamentariiseusceuasterii,ferreisbacillishamatispraefixae.A.Foricaecollum&aphodeuteriatribusordinibusadiuncta.M.Prospectusseulauacri,seulignilis,proutdominusaediuminstruxerit.Potestadiiciinsuperioreparteresplraculum,adeuehendosuapores,quanquamidapudnosprohibeat,aerisinclementia,nisiapponerefenestellamlibueritclausilemapertilemqueproarbitratu.N.Aquilonarisfenestracubiculiherilis.◉.◉&◉.Cubiculafamiliaeherilis.P.Xenium,quodsiplacetdistinguidiaeta&cubilipotest.◉.Penusuperius:T.Effluxusaquarumlaboratoriiferramentisfortibusmuniendus.◉.Spiraculalabotatoril&foraimage4◉◉◉LocusOccidentale&Septentrionale.minaadigniumgradusmoderandosnecessaria.Itaqueetiamualuisueloperculisobstructariiseaoportetesseinstructa,utquantum&quandoususexigit,admittaturaura.◉.Caminuslaboratorii.◉.Diaetaprobatorii.◉.Diaetapenetralis.◉.Contignationumculminisualuae.◉.Fumibulumposterius.Sunt&duoinparteaustraliprotriclinio&contuberniopraeparatorioque.Plurainstituereestindominiaediumarbitrio.Scireueroetiamconuenitrationemhypocaustiinpraeparatorio,&fortasseetiam,siitamagistrouisumfuerit,coenaculi&contubernii.Potissimumenimilluditaadornatumconformatumqueessedebet,utaliquibusChymicorumoperumusibusinseruiat,cumtalissitlocorumsaepenumerotemporumqueconstitutio,utprobalneouaporario,autsolarioconfugiendumadhypocaustifornacemsit,idqueetiamuitandidispendiicausa.Saneetiamplebeinoruntutihisoccasionibus,&adarefaciendapomacapsasrotatassubiicerepedamento;tectumueroCameraligneaamplectiutsittostorium,perinde,utinsalinis,focoadiunctaesttostrina.Aliquiadiiciuntsudatoriumlateri.Totmodisinstrueresuampotest&Chymicus:praetereaueroetiamcacabisahenoqueabutiadsiccandumcoagulandumquesales:modoadsoluendumhumiditateuaporisabenarii,nonnunquamaddestillandum,qualemfornacemcacabariamrepraesentauitindestillatoriosuoMatthiolus.Nostroconsiliocuraretsibipauimentumfornacisseutabulamferreamlimboquadrato(autproformafornacisrotundo)coronariita,utforisextansmurulipraeberetspeciem,qualisuulgoconstituisoletinconfinibusturriculae&uentrisfornacarii.Ismuruluspedemuelsesquipedemafundoabesset,pertususforaminibusinipsumhypocaustum,quibussubiectatrabesuelcraticulaeferreaesustinerentollas,quarumcollumexacteconniueretcumorisforaminum,lutoquefirmopossetferruminari.Inhisollisuariapoterantobiterpraeparari,quodnecipsumlatuitplebem,quaehocmodocompendiumfacitfocorumcoquinae,suasqueeseasaliquandoitacuratapparari.SaneChymicusitadestillarenonnihilpossetadiectocolloextantisuasisalembico&conceptaculo;Posteaetiammacerare,digerere,torrere,soluere,calcinare,&c.idquemodoformabalnei,modostufaesiccae,modocinerariiautarenarii.Murulusquoqueseulimbusadconfiniauentris&turriculaeeadempotestformaadususeosdemaccommodari,necminustectumfornacisperforaricatinisrecipiendis&ahenoeoqueitacollocato,utaquacalefactatubuloepistomioqueinlaboratoriumproductoderiuarieodemposset,idquodetiamminutiquidamexplebesibicurantfieri.Incendereturuerodesineretquehypocaustuminlaboratorio.Magnacommoditasesttalisaheni.Itaqueomissiscaeteriscatinisintectohuicsatisamplostudendumputamus,earatione,utuaporariummobilepertripodeseiappliimage5cariqueat.Utunturaliquietiamartequadamindistributionepartiumtalisfornacis.Diuiduntenimfocumacinerariointerpositiscratibusferreislapideisue,quaartesolentfurnidestillatorii&reuerberatoriiconcinnari.Itaqueetiamprefurniumtriforeconficitur,inferioreforamineadcineritiumpatente,&flatumsubmittente,superiorehalitusdeducentecumfumis,mediomateriamintromittenteforamineadignemmoderandumetiamualuis,&obturatoriissuntinstructa.MultahuiusmodiexdisciplinaChymicaintotoaedificiopossuntexcogitari,quaequiaplaeraquesuntarbitraria,relinquunturinmagistrisolertia&opportunitate.Caeterumquiadictumestinposticocauedioadseptentrionemposselocumdarinitrariae,eiusdeformationemexErkeroapponereplacuit,Halonitraria.Aanteriorparsofficinae,inquadispositaesuntcupaedoliaqueligneaadlixiuiumcapiendum,suntquenonnullahumidefossausqueadmarginemcoagulationispotissimumgratia.B.Posteriorofficinaetaberna,inquafocusseuhypocaustumcumcortinadiluticoquendi.Pyriateriumexdisciplinabalneariadixeris.Eiinstratuminculminetectiestspiraculum&fumariumliteraE.signatum.C.Lignorumstrues.D.cumulinitroseterrae,exquadilutumadiectaaquaextrahitur.Illiueroconstanttumolimexuctisexcoctisquereliquiis,Inquibusseminariauisrelictanouamuimconcepit,iterumquesalenitrosopregnantemreddiditterram:tumnuperegestisruderibusmateriarum,murorumcellarumque:potissimumuerosiquaterrauesicerecrementistamabouibuscaeteroquepecorequamhominibusdiuestrespersa&saturata.Adderelicetegestafodinarumuenarumque,quin&scoriarumueterumpulueres,quibusnitrumsubesse,resipsaloquitur.Quibusdamlocislapidestamabundantnitroutextabescanttandeminiuriaquedomesticadiffluant.Horumquoqueseupulueresseucalcesconuehuntur.PraetereaestinPlantisseminiumnitrosum,idqueinOrienteadeofoecundum,uttesteRhauwolfioexquodamsalignogenerehalonitruminfoliisramisqueconcretumcolligatur,&inususpuluerispyriicedat.Necsaliste,quiexconcrematisquerculusaliisquesoliditatepraecellentibuslignisconficitur,sinenitroest:noncloacae,noncineresbituminumseuterraeampelitidis,lithanthracum,toruenarum,Darrhyum,Gagatis,succini,lapidisfissilis,lyncurii,&similium.Nossaneexistissepeextraximus,nonsecusacexuenaferri,&aquarummineraliumcoagulo,luto,caleulis.Tantacopiaubiuisestnitri,uti&bituminissulphurisque,utnonimmeritohincincendiummundi&diffractiofundamentorumterresitmetuendum.Quibuspotestasestfauillarumexuulcaniisterre,utAethnaeUesuuii,Chimerae,etc.illislicetrestaurarenitriseminairrigatione.Alicubiaquenitrosesunt:sedutPliniusaitsineuiribusdensandi.Heaggeribustumulisqueaffusematurescent,&tandemdensatilenitrumprebebunt.Seddehisalibi.Precipitdenitrariis&halonitrariisabundeetiamAgricolalib.Ii.deremetallica,ubi&diagrammataoperumrepresentauit.Hicunaconsulendus.Estautemeademfereratioaluminis,chalcanthi,nitri,halonitri,boracis&similiumconficiendorum,quanquamdiuersepreparationesprodiuersitateminerarumsintadhibende,&nonnunquammisceanturresplures,utinboracefactitionitridilutum&urina(que&salisammoniiadeocognatinitro,utparsquedamsitputandumpresertiminAegypto&Aethiopia,ubiNilusutrumquemelambitexarenis&innitrariisrefunditunacum,florespumaquenitri&halosantho:)insalepetreouulgaricalx,einislignorumsolidorum,&cumulinitrosi,etc.exquibuscolligereestcognationemintersalem,quiextrahiturexterremineris,petreum,halosachnem,nitrum,salemcrystallinum,ammonium,urinalem,sthoracem&similes,idquemysterioquodaminmagisteriisChymicisnonfacileaperiturtyroni,sedinabstrusomagistrorumlatitat,&tantainhocestfiducia,utinsalefusilibenepraeparatomomentumartificiisecretissimirepositumessepersuasumsit.Utigiturquamoptimehalonitrumpraeparetur,nonimmeritononproculalaboratorioofficinaminstruetmagister.Indeueroartificiosi&mysticihalonitritamrudimentumacciperepotest,quamexmandatoeiusdemabsolutionemaliquam,cuiuscomplementumposteaincoagulatorio&cellaChymicaeritpraesto.Salinamextruerenoniusserimus.Idenimoperispridemcommendatumestextericis,aquorummanibusacciperesalempotest&ampliuselaborareprousibussuis.QuodueroattinetChymicossalesessentiales,adhossatiseritinstructusfornacibus,catinis,abenis&caeteris.Cap.X.DefornacibusreiChymicaeministrantibus.Fornaxestigniscoercendi,regendirectequeadministrandisuperfocoextructacapsa,&uelutiofficinauulcaniainususignisartificiososexcogitata.Nequeeniminpotestateartificiscaloressepotestnisiinclusus&indiuerticulaingeniosedistributus.Eireiadiumentodomiciliumillud&uulcaniumclaustrumestexillaesaabignibusmateria,autsaltemproconsilio&institutodurabiliextractum&fabrefactum.Talisestmetallicaduraaeris,ferrique&quaemisturasimiliconstat,utstannea(exaere,&plumbocandido)orichalcea,diphrygesferrosum,diphrygesaerosum,&c.Indelapidesasuccisfluxilibusimmunes:argillaquoque&lurumpotissimumartepraeparatum,exquib.uelcontinuaefiuntfornaces,uelcontiguae,partibusquecompactiles.Focus&pyriatheriumexnecessariisfornacisest.Itaqueubihicdeest,peritratiofornacis.Itaquodnonfouetignem,uelhuiusgratiafactumnonest,ututappellationemaliquandosustineat,iuresane&reipsadefenderenonpotest.Fornacisitaquenecessariae&essentialespartes,quaeideo&perpetuae,suntduaefocus&huiusambitusconcauaformaparietibuseductus,&fococontinnatus.Quiauerofiammauiuerenequit,nisiabaerenutrita,&afumisresolutisrecrementisqueignifouendoineptisrepurgata:necessitasconseruandiignisedocuitadditamentaspiraculorumuniusabimo,quaaurasubeat,alterius,quaserecipiantfumi,quorumnaturaestleuitatesuisublimiapetere&inauraseuanescere.Illisautem(fumienimuoxestimperfectemistaereinota)coniunctasuntresolutionisuiolentaeelementa,quaeeademuiaadsuascontenduntsphaeraspetitquecoelestecoelumspiritusigneuslocumignis,aermisceturaeri:quodueroterrenumunaeuectumest,&aqueum,iddestitutumuectoresuoreditinlocumgrauiumautdenuoglutinatumsolidatumquealicubiadhaeret.Terreumelementumiamstatimgraue,&similiuiolentiaenonobnoxiumuelattentatumtali,subsistitinfoco,ubicumulatumcoegitadministrumuulcaniumueladlatussecernere,uelegererecineres,ueletiamproinueniendisubtilitateperpauimentumgeminatumsubducere,quaartesimulfactumest,utsuspiraculuminunumcoalueritcumcinerumuia,&focuscraticulasitauctus,quasipertusumpauimentuminsubsidiumsolidisitexcogitatum.iamergocapsaillafornacarianonuniincumbitfocosedduplici,&hacoccasioneinduascauitatesdispescuit,unamignis,alteramcinerum.Etilliquidemsimulestconcreditamateriapatiens,seuigniumuielaborandainteruentunouiuasis,siquidemnonconsultumapparuitimmediatecommittereutrumque,autidnontulitdestructionispotentia.Uerumidquoquearsinmultiscorrexit,cummanifestumesset,nonperseflammaspeti,sedcaloriscausa.Exclusaergoflammaspirituscalidusadmissusest,idqueuariismodis.Namautatotouaseseparaturignisinteriectisinterstitiisparietumtectorumque,autsaltemapartesuperiore,itautnihilominusambiatuentremfundumque:nechocunomodo,quandoquidemuelsimplicessuntollaecatini,abena&huiusmodi,uelgeminatae,&nonnunquametiamtertiiaccessuadmaioremmoderationemperductae.Praetereanonquouiscalorequoduispraepararidomariuefineutiliexperientiadocuit.Indenataecalorisadministrandiuarietates,etiamuariaadminiculafornacibusadieceruntuelutispiraculauaria,operimenta,testudines&caetera,undemaximafornacumprodiitmultitudo,eaquenonsimplextantum&uniformis,sed&compactaexpluribusspeciebus,siueoperisrationeitaexigentequamcommodissime,siuecompendiolaborum&sumtuum,siueloci,temporumque&rerumpraesentiumconsilio.Quamsaepeexcoquendorumcopiamutatfornaces,quamsaepemisturae,&diuersaseparandibonumabinutiliinstituta,commoditatesqueuasorumsegregantium&recipientium,quamsaepeelaborationislocus?Intelligitergohuiusartisstudiosus,seomnemoperisfuturi,rationeminexplorato&oboculoshaberedebere,scirequequib.ignibus,quoquecalorisgraduadfinemoptatum,queatperuenire:&hisapplicandumesseconuenientemfornacis,caeterorumqueuasorummodum.Incredibileestquantumartifexartificeintellectu&notitianaturaererum,operismodo,&ingeniosauasorumapplicationeadditamentorumquoque&igniumregendorumscientiadistet.Perniciosaenimesteorumopinio,quimodoconcredasquidollisfornacique,putantidsuasponteuulcanoadmotorecteprocessurum,cumcertumsit,artisprincipium&motumesseinmenteperitauoluntatequeartificis,noninnatura.Abilloergo,nonhocprincipioresultatmagisterium,quanquamiuxtamomentainexistentisnaturae,&procliuitatemcumnonnouasnaturasprocrearestudeatartifex,&dispositionesfacere,sedpridemDeiomnipotentisuerboproductasadusumredderehabilioresquaefacultasindustriaehumanaeestconcessa,idquetandemassequiturperimperfectionumgradus,&prioresmotusprogrediendoadfinemdestinatum.Inuenita.experientiapluresfornacumformas,easqueexdictisargumentis,nonpronumerosingularium,quaminpraeceptionescatholicaspersenonueniunt.Sedhomogeneorum&uniformeselaborationes,quanquamutinaliis,ita&inhisaccidantsubindecrypses,&catachresosproiudicioartificis,&rerumdispositione.Exmateriaeconditionefornacessuntferreae,aeneaealiaeuemetallicae:fictilesseusolitariae,seuferroligataemunitaeue,lapideae,lateritieexcrudiscoctisuelaterib.Exformamultiplexestdifferentia.Quaedamabsoluitur,omnibuspartib.abundatalia,aliadeficit.Estteres,quadrataaliterueangulisadornata:Tecta,aperta,&tectauelplano,uelfornice.Est&turrita,canalibusperuia,inuersa,recta,&c.Afineoperumdestillatoriadicitur,probatoria,sublimatoria,cementatoria,ascensoria,descensoria,excoctoria,tostoria,&huiusmodi.Aliaperpetuaest,aliatemporanea:Compositasaltemcontiguispartibus,ueletiamcompactaglutine:maior,minor,fixa,mobilis,uigilistudiocuranda,acesia.Etuasorumdiuersitate&situestcatinaria,ahenaria,libera,affixaparietibus.Quaedamfollibusexuscitatur:nonnullaespontesubeunteaere,quodutfaciliusfiat,locus&uentilabraadiuuant,Indeuentosamseuanemiamappellant.Sunt,quibuscameraimminetadfauillasexcipiendas.Itaollaeuelrectaeuelinuersaestatuunturuelinlatussternuntur.Suntcinerariae,aquarie,exquogenerebalneum,uaporariae,&innumeraealie.Aliquicacabariasfaciunt,&circulorumordinibusfastigiatas,aliquiincochleamconformant:Quidamnominibusdiscernuntfurnos,clibanos,fornaces.Debentnonnihilmultitudinietiamdiuersastudia,undefornaxlateritia,calcaria,figulina,pistoria,cereuisiaria,etc.Cortinaria,miliaria,etc.Quidamfurnisubdialessunt,quidaminclusi.Sednonest,utperomniadecurramusartificia.Idaddendumest,Chymiaemagistroslibentiusindisciplinafornacumsequirotundamteretemquedispositionem,quodignisinhis&operari&regiperfectiuspossit:Quaesiinipsisfornacibusnonpossuntomninoobtinere,saltemuasisadiunctisexprimuntDeindeinartificiosissimismaximequesuaeprofessionipropriissicubipotestcinerariumergasterio&focoiungi,nonaequalemsingulispartibusattribuuntcapacitatem,nedissipeturpotiuscalorspargaturque,quamarteadmoueatur.Itaqueabamplioreergasteriouentrempaulatimcontrahuntincraticulamangustiorem,exquaiterumexcurratmensurainamplam.Praeterearegulisadiectiscaloremmoderanturadprescriptumgraduum,quodipsumassequuntur&expediuntnonnunquamrespiraculis&ostiisexarteclaudendisuelaperiendis,quotresexegerit.HuiuslociestregulaGebri:proutmagnum,mediocrem,debilemuishabereignem,itafacfornacem.Magnamagnumdatignem,paruaparuum.Spissafornaxignempraebetdensumfortemque:tenuisrarum&debilem.Furnuscumuentilabrisspaciosis,clarum&magnumignemsubministrat:cumangustisdebilem.Refertetiam,quaarteuasainfornacemsintillata.Estaliquidinincrustatione,obstructione,apertionepartiali,totali.Caeterapatebuntdeinceps,suntqueinChymiaexpositasimilia.Speciesquodattinet,deillisibidemuerbafecimus.Nuncaddemusdiagrammata&sciographias.Sciendum,Spagirumaliquandopropriisuti,aliquandomutuatitiis,uelutifigulina,calcariapistoria,etc.Nonnunquamresumitpostliminio,quodolimtanquamiurecessioneamicauelprecariaconmisitmechaniae.Itaquelicetmetallurgiaemultareliquerit:nonrarotamenindeadsuarescribit,quodnecessitasrequirit.Ueruminhoclongesolertiorest,prooperisindustria,&reiquamtractat,tumminorequantitate,tumpuritatemaiore.Necpudeteumetiampraeceptiscomprehendereistamindustriam,quoconfilioGeberusmultusestindiligentefornacumtraditione.Consulendiueroetiamsuntmetallici,&docimastaecumaurificibus,bracteariis,fusoribus&similibus.QuanquamenimhisueartisprimordiadebeantChymiae,exquaetiamaugmentaornamentaqueacceperuntplurima,tamenusus,magisterartium,&sapientiaefundamentum,multaindiessuppeditauit,aquibusaccessiofactaestadinuentionemprimam.HacrationeergosubiiciemusChymicotyroniinhiscommentariisnonnullasexotericasfornacumimagines,quaeinseruirepraeparationibusqueant&simulinformareeundem,quomodoaliquandoextemporeconsiliumpossitcapere.Deindeadiiciemusmagispropriasformas,&luisoperationibusapponemussuas.Cap.Xi.Defornaculadocimastarum.DocimasticamhodieChymiaepartibusnonaccenseriuulgo,nonopushabetdemonstratione.Ueruntamen&aChymiaprocessit,estqueinuentorumeiusunum,&saeponumeroadeamreuocatur,nontantuminuenarummetallicarumiudicio,quarumcertenaturamnecesseestexploratamessemagistroartis,sed&metallorumipsorumpuritate,constantia,fixione,perfectione,&transmutationismysteriocognoscendo,adquasresnonrecurrerepotestadexotericosaurifices&probatores,neartissecreta,prostituat,sedipsumoportetsuascientia&industria,quaerequirit,indagaremanumquefornaculaeadmouere.Parsesthaecarcanioperis.ItaqueeamremouimusinIchnographiaacaeterisloculamentis,inquesingularemturriculamconclusimus.Fornaculaestparuafornaxprobatorumadexcoquendum,fulminandum,purificandumqueexplorationisquantumpuriinuenauelmetalloexhibitositcausa.Estenimueluticompendiummagnorumoperuminmetallurgia,monetaria,&aliisdisciplinismetallatractantibus,prouidentiaeinfodiendo,excoquendo,contractibusqueciuilibuscausainuentum,utactiones&sumtusitasuscipianturomittanturue,utcognitumfornaculaeadminiculoest,Potissimumineaexperimentumuenarumexcoquiturinauro&argento:deindehaecipsaquoqueineaadregulamincatillocinereoelaborantur&urunturparuisportionibus,exquibusiudiciumfiatdemagnis.Itaquesuapotestatecomprehendituimfurniexcoctorii,fulminatorii&ustorii,uocaturquecineritiumexamen,nectantumaparuamole,sed&operaecompendionomenestfortita.Quomodoainstituendasitfornaculaextruendaque,diuersidocentpluribus.Aliinedocentquidem,sedexofficinisfigulorumautferrariorumiamparatascapiunt,inquaretamen,nisiinterfabricandumastiteritmagister,nonraropericulumest.Estquidemplurimummomentiinutendisolertia:sedususuacillat,nisiinstrumentumsitcommodum,necsempereruditescribit,quiidnouit.Respondereartidebetartisorganum.Nonnullipeccatumfigulicorriguntgubernationeignis,additamentisque&aliisadminiculis.Sedsatiusestaprincipiocorrectamprodiissefornacem,netorqueatnoscorrectionismolestia,quaesaepenonanimaduertitur,nisioperisiactura.HaecresinduxitFachsium,utdiligenterpraeciperetdeinstruendafornaculadocimastica,propterea,quialeueerratuminuasepareregrandepericuluminrepotest.Inpeccatisautemsuntcapacitasiustoamplior,laterumrecessusdistorti,uiaenimiumpatentesaurconclusae,spissitudotenuitasueillegitimaautinaequalis:malaconformitas&analogiaadminiculantiuminstrumentorum:Cineritii&ergasteriimalaproportio:ostiorumnimiushiatus,&siquaesunthissimilia.Est&aliquidinmateria,quanquamsubtilisobseruationis.Nondenimisraraporosaque&malecompactaloquimur:seddeargilla,ferro&caereris.Maluntplaeriquecatinariamfirmamexquasolentconficicatinitriquetrifusorii,autsaltemadiectatertiapartelutifigulini.Uerumdehisalibiquoquedisseruimus.Oculisiamproponimusdiuersasdiagraphas,utinnotescatuarietas.DiagrapheFornaculaeFachsianae,Amplitudofornaculae7.mensurae.image5Latitudocirculisuperioris3/4uniusmensurae.Modusmensurae.Alcitudospiraculimens.6.Ferreicanthiseuarmillae.Latitudo3/4mens.Amplitudoostii4.mens.Altitudo3.1/2mensLatitudolaminae7.mens.Longitudo9.mens:crassitiesaero.Crassiticiesfornacula11/2mens.Recessusalatere&distantiaafundoutrobisquemensura21/2.Altitudo3.inens.Amplitudo,41/2Crassitiesfundi3/4.tantundemcirculiferrei.IstaestFachsianasciographiaadmensuramquandamabipsopositamaccommodata:sedquaeinpraesentedelineationeadcircinumnoncongruit.Itaqueintelligerepossumusanalogam.Uidesautemcineritio&ergasterioconstare,&exhocinilludnonaequaliterpaterespacium,sedpaulatimessecoarctatum&inorbemnonnihilreductumusqueadcraticulam,quaeratioinnonnullisdestillatoriisquoqueobseruarisolet.CumautemhuiusratioinAlchymiaexipsoFachsiositproducta,nonerimusprolixiores.Confersaltemcumeasequentesuarietates:Norimbergicaistaformaappellatalocofabricaesuae,utiarbitramur,A.fornaculaargillaceaestarmillisferreisiunctafirmataque,neinteroperasruptadiffluat.Patetinsummo.Ostiumergasteriiiuxtafundamentumest&alaterelunariformaexciditur.B.fundamentumseupotiuspedamentummobileest,exquogenere&totafornacula.Habetcapsaespeciemadrecipiendosexpartecineres,&uentoaccessuspraebendos.Itaquealatereforaminibustribusrotundisconfossumest:afronteostiolumexhibetquadratum.Dorsumquoportatfornaculamprocraticulasexestperuiumfenestelliscineribusrecipiendis&flatutransmittendo.C.operculumfornaculaesummumcummanubrio.D.Tegula&ostioliclaustrum:F.cineritiiualuae.Itaqueutrumqueinstrumentumadutriusque,modumestconformatum.G.H.obiicestegulaeI.patella,&O.formacinereamaior.K.catinusfusorius.L.catinustriangulusliquatoriusM.malleus,quoadigiturpistillus,N.P.Pistilli,qui&monachi.Q.catilluscinereus,quam&copellar.tubussufflatorius,quoexcatellisdeturbanturcineres&fauillaeinspirantepereummagistro.S.pruniceps.T.cochlear.U.forceps,quocatiniargillaceiprehendipossunt&exignitransferri,uelineuminferriX.catinimaiorisspeciemrepraesentat.Septemformasfornacularumpraecedenteschemateexhibemus,uasqueexartificumcommentariis,Agricolae,Erkeri,Budeliihucascitasuarietatis,&extemperaneaenecessitatisautetiampraesentisfortnaecausa:nobisetiam,quiliberaliterphilosophari,&multanossecupimusinoblectamentum,utimage6image7pateantingeniorumluctae,&artiumperprogressusexperientiaeincrementa.LazarusEtkeruspraeterNorimbergicamdepinxitquatuor,literisA.B.D.G.insignitas,omnesquidemangulosas,sedargillaceamB.obtusiorem,quam&ipsemaximeprobat.A.Ferreaueterumest,cuiusdispensationemillehisproponituerbis."Ueteresbracteasseulaminasferreasfirmasquadrangularicompegeruntschemate,cuiusinferioramplitudoquindecimfuitmensurarumtaliumautcirciter:altitudouerosedecim.Latiorplantaabimopaulatimproductaest&coarctata,ita,utinsummoaddecemmensurassitredacta.Pauimentofundouecaruit,utpoteperuiumtotum.Infronteostumapertumquatuor&dimidiaemensuraelatitudine,trescumdimidiaaltum.Partepostica&latereutroquespiraculaseuuentilabrasingulaquatuorlongae,sesquialta.Intuslaminaehamataeexasperataeueaculeisadrecipiendamretinendamquearmaturamfarcturamque,exlutobenerepurgatesubactoque,tomento(uelfimoequino)sanguinetaurino,ferristricturis&sale,omnibuscommistis&duarummensurarumdimidiaequecrassitieillius&resiccatis,quibusposteainduciturrectoriumexpollineuitriUeneti,cinereossium&lutotenui.Istisarefactissuppositoignisolidatur,utcandefadtafornaculaomnemexudetuliginem,humoremqueoperinociturum.Imponiturautemfocolapideo,instratopriuscinenecatinarioeaamplitudine,quaecongruateiuscapacitati.Cinereumhocpauimentumtegulamsustentat.Farturainteriorigniumuitandemuitrescit,&arctonexufornaculamiungit:quodsitamenfathiscattandem,muteturnona,ueterepriusdecussa."DehacfornaculaiudicatErkerus,satiscommodamesseartificiperitoadomniaexamina:Sedspiraculacineribusobruicitiusiusto.Praeferturitaqueδιχόστομος,&inquacinerariumabErgasterioactuestsecretum.EamautemrepraesentattripliciformaB.D.&praetereaNorimbergica.B.lateritiaest,D.ferreatota.Dehacitauerbafacit&iudicat."Fiunt&quadrilateraefornaculaeexferreislaministersisnitidisquenecminusfirmis,quibusintusadhaerentferreaetrabeculaeseuponticulisustinendiluticausa.Iungiturtrochleiseaarte,utinquinquemembraresoluidirimiquequeat.Loricaturintusluto,&obturatoriasuaforisapteconcinnatahabet,quibustanquamianuarumualuulisadlaminamaffixisobstrui,&reseraripossit.Cuiusgratia(suntenimferreaebractea,fortes)limbislacunatis,seucanaliculatiscomprehenduntur,inquorumplicishincindemoueantur."Plurimiaestimaturhaecfornacula."Sedsiartifexignisregendisitperitus,nonuincitcommoditatemargillaceaesimilisformae."Haecillaedehac.DefornaculaNorimberDescriptiofornaculaeErkerianae.Audiamus&deNorimbergicaartificemeundem."Quidam",inquit,"utunturargillaceisfigulinisformaquadrangulaadinstarferreaeueterisfiloferreouinctis&superpedamentolocatislato,cauoque&aquatuorpartibustotidemforaminibusrotundisperuio.Uentilabrahaecsunt,quibusacceduntfenestraeinplaniciesuperioreuersusfornaculam,itidemrespirationidicatae.Sedcinerefacileofferciunturspiracula,idquecitius,quaminferreauetere."Itadehac,quam,utipatet,minusprobat.Sednonestpraetereundum,quodschemaeiusnonnihildissentiatabeo,quodnosproposuimus,inquouideturobuiamitumesseistiusmodidefectui&reprehensioni.ItaexhibeturpingiturqueabErkero.Siorthographiasconferat,deprehendesnonnullamdisparitatem.A.pedamentumconcauum.B.fornacula.C.ostiolum:D.spiraculumfornaculae,E.spiraculumpedamentilaterale:F.fenestellae.Nisipeccarumasciographo&sculptoreest,deficitforamenanterius,quodinillasuperiore(quaereferturadquendamsenemGeorgiumHercium)manifestaectyposiestexpressum,&cineribusdetrahendisministrat.Hacenimdiligentia&occasionedefectussarcitur.Deindebinasfenestellasiunxitille,cumhicsingulasofferat:binaitemspiracularotunda.HocpactouideturaprobroliberariNorimbergica,modoartificisindustrianondormitet.Quamautemextruit&commendatargillaceamErkerus,elementoB.signatam,esthuiusmodi.Itapraecipit:"Fornaculae,quarumususadprobandumcommodissimusest,utpoteaptissimaeadgubernandumignem,necfacilecineribusobstruendae,imoomniexaminifornacularumtotiquedocimasticooperisufficientesinhuncmodumconstruantur:Proponetibimensuramfornaculaeferreaeuetustae:&quadratumdescribeundecimmensurarum,quantaesttotaamplitudoinferior.Illudproducinaltumsedecmmensuris,quantaesttotiusfornaculaealtitudo.Cumdimidiampartemaltitudinisassecutuses,paulatimcontrahemensurameousqueutinsummosit,septemmensurasamplainquadrum.Crassaesto(laterumseuparietumtenus)sesquimensuram:Pauimentumfundusquehabeatspissitudinismensuraetresquartas.Huicimponeostiuminferiustresmensurasaltum,quatuor&dimidiamlatum.Hincinterualloduarummensurarumconstitueergasteriiostiumtrescumdimidioaltum,quatuorlatum.Abostiihyperthyrointerstitiomensuraelocaforamenamplitudinedigitiauricularis,acuiuscentrousqueadsummumfornaculaesupersintmensuraesexcumdimidia.(Haecdimensiofitinanteriorepariete.)Rediadossusuperius,&utrinquedesignatresquartasuniusmensuraeadextra&sinistrauersussinusangulares,iisquesubiiceutrinquesingulaforaminamediocrisdigitiamplitudine,quibusindorsofornaculaerespondeantaequalidistantiatotidemalia.Perhaectrabesferreaetraiiciuntur,adsustinendumpauimentumErgasterii,quodabessedebetalateribus&dorsodiulae,cumdimidiamensuras,quoabscessusursumafundamentoobliqueproductotraiicianturcineres.Abestafundosex&dimidiammensuras.Notandumexargillafieripossehancfornaculam,incuiuscrassitieanimaduertas,uttantumaddas,quantumsoletattenuaritabehumoris,&sicrelinquaturiustaparietumspissitudo.Soletautemdeperireplarumqueparsdecima.Dumadhucmolleestlutum,lacunaefossaequeineoeffinganturadrecipiendasarmillasfilaqueferrea,quofacteatefactalocoapricoinfornacefigulinaperficiatur.AdhucErkerus,incuiusschemateoculisoccurrunthaec.h.ostiuminferius,quoinflaturfornacula,&cineresdemuntur.i.ostiumsuperiusadErgasterium.K.spiraculum.I.foraminatransmittentiatrabeculas.m.sinuationesfornaculae.n.uestigiaarmillarum:o.orificiumseufumarium.DimensionemsiconferascumFachsiana,nonmultumabhacabludit.PosuimuseaminAlchymia.image8G.Fornaculaextemporaneaexlaterculiscoagmentataest,quaeeidemobnexiaestaccusationi,quamLazarusintenditNorimbergicae;sedexcusaturusumomentaneo,&urgentenecessitate.F.FornaculaAgricolaeteresest;G.eiusdemangularis,utraquecinerariosatisamploinstructa,quocompenseturspiraculorumcaeterorumabsentia.C.Budeliushancproponitprobatqueformam;sednonsingulasexpressitpartes.Innitisanedebetperflatilipedamento.Adiecittegulam&catillum,quae&ipsauasasuntartisprobatoriae:sedmagnaeuarietatis.PatentnonnullaindesignationeNorimbergicaeprima,&notandaibipraecaeteristegulaest,quaeitidemnonnihilfacerepotestaddiluendumcrimenabErkerointentatum.ConiecithuiusmodiinstrumentaplurainunumplanumLazarus.Liceatindetraducereinhunclocumschema,quodesttale.Superquatuorscamnisseuabacisdispositauidesinstrumentaadprobatoriampertinentia.A.Tegulafornaculaeferreaeantiquaeestaposticaparterepraesentata,&lateresinistro:B.eademafronte&lateredextroexhibita.Fenestratamsolummodoconspicistribusparietibus,&hemicyclisiuxtaplantamexcisam,C.ProponiturtitulotegulaeNorimbergicaepunctispertusaetotidempartibus,&similiterpriorisectae,quamformamantequoqueproduximus:&exhibetsehiccontemplandamaposteriore.D.monstratanteriorainterioraquedextra.E.Fornaculaedistomitegulamsubiicitoculisadorso.F.eandemafronte,Plantasexcisasadangulosrectoshabet,&sicpedibussuisinsistit.AbhacnonnihiluariatsequenseiusposticumG.anticumH.Ibigeminatasectioestinlateribus,hicsimplex.Posticusquoquepariesamplioreminillacaesuramplagamqueaccepit,quaehicestangustior.SedinfornaculaEudelianategulaehabetpedescontinuos.Undeelucet,hacquoqueinparteartificumdissensus&ingeniorumcertamen,quolibetnihilominussibitribuentepossessionem&usumoptimae.SicumhisconferasAgricolae,diagraphas,augebiturmultitudo.Talesenimnobisillesistittegulas:Exquibusintelligimus,tegulamessefornicatuminstrumentumoblongumuentilabris&ostioperuiumadtegendumcatinosfornacum,neoperaepolluanturfauillis,utquecaloreotemperatiusinmateriaelaboret.Hacformafinequeobseruato,suoiudicioutiturquilibetmagister,&proresibitegulamformatamcurat.Nonnihiltamendebetur&fornaculae.Namutriusqueaptitudo&operatiocorresponderedebetita,utproeiusuarietatehaecquoquesitmultiplex.Praeterdictasspeciessunttegulaerotundaeincollumproductae,&fenestrisquadrangularibusconfossae,quorumususinargentoadperfectionem,regulamqueurendo.Uenterharumaliquandocontinueiungiturcollo,aliquandoseorsimconcinnatus,eiinopereadaptatur.Habentaliquidsimileetiamcapsaeuitrariae,quibusinferunturuitraconflata,utibimiticalorepaulatimindurescant,necdissiliantfrigore.Utriusquefiguramofferimushocschemate,inquoA.defignattegulamustoriaminuersam,utcauitaseiuspateat.B.strataminplantam.Γ.capsaeuitrariaeatergorepraesentatioest,A.afronte.Ostioduntaxatpatet.image9image10RedeamusautemadErkeriana.TertiusAbacusliteraI.obturamentumostiifornaculaeponitquodmanubriocorreptumadmoueri,remoueriue,utususpostulat,potest.K.Lamellaestprofundamentotegulae&ergasteriiimponendatrabibusferreislutoarmatis.L.Operculumfornaculae,quocratereiustegituradignemmoderandum.M.ualuaminor.N.columellaeargilaceaeinseruientesitemignistemperaturae:necminusquaecharacteribusO.&P.intelliguntur,&quidemposteriorilacunaedestinataestlaminaO.sedlateralibusP.Itaque&quadrilaterasuntfigura,sicutillapolygonos,utsitrotunditatiuicinior.Q.Ligneimodulisolidiadformandastegulas.Namtenaxargillaoblitisillisinducitur,&formaturiuxtategularumnormam.R.&T.catillisuntcinereidiuersi.S.modiolus.U.mallensseupistillus,quoincussoimpulsoqueperaliummalleum,effingiturcatillus.X.catinusprobatorius,quiconcinnaturinstrumentisY.&Z.Nequeueroistasuntsolainstrumenta,quibusutiturdocimastes.Oportetenimeumaduariaesseinstructum,uturgentenecessitateexpropriodomesticoquearmariopetat,quaeprofessioniinseruiunt.Nonquidemhiclocuseratdesingulistractandi,cumpotissimumdefornaculainstituerimus.Ueruntamenquidprohibeatunoobtutuclaudereplaeraque,&neccumistapropositasint,reliquatacere?Suntautemeiusdisciplinaeetiamsequentia,Numerisistaorganadesignauimus.I.Catinuscinereusaerisprobandi.2.Catinuscinereusadargentumuilius&granula.3.Catinusargentiiuxtapondusexaminandi.4.Catinusargentiustulaticognoscendi.5.Modiolus&pilaadefformandoscatinosexdictismaiores.6.Prelumcummodiolo&pistilloadcatinosamplos,quosnumerus7.indicat.8.Formadisiunctaabsquecirculisferreis,quorumuidendorumcopiaestinprelo.9.Alueolusferreusadconcinnandosmateriaeeliquataedigitos.10.Fosmaglobulorumconficiendorum,repraesentansuulgaremadmachinassolopetarias.Ii.Uncusuersoriusexferro,maior&minor.12.Granulatorium.13.14.Tripodessegregatorii.15.Dioptracumlacunainlatum.Estaliainrectumfissa:aliarotunda.16.Tabulascrobibushaemisphericisseuacetabuliscompunctaadexcipiendasprobationumeffusiones.Nonopusest,utappingamusacus,coticulam,pondera,libellam,&similia.Obuiasunthaecferepassim,possuntqueexAgricolae,Erkeri,Budelii,Fachsii,aliorumquelucubrationibusfaciledisci,atqueetiamexprimicogitatione.Alueolorumformam,quibusuenaeelutaespectatur,earumqueualor,uti&instrumentaseparatoriaperaquascausticas,nonnullaquealiaexhibebimsaliislocis.image11image12Caeterumaerisprobandirationonnihildiscrepatabargento&auro.QuanquamergoLazarusscripserat,fornaculamsuamdistomonsufficereomniprobationisperfornacemnecessitati,tamennonintermisit,quinaerisinuestigandiadhuctresadiiceretfornaculas,unamquadrangulamelateribus,duasexargillafictilesuentricosasarmilliscoercitas,quarumpriorcontinua,posteriorcompactilis,itautpedamentumfocisit&cinerarii,uenterautemergasterii,&focisimul.EffigiesoculissubiicimustraductashucexErkeridocimasticogermano.Rationemueroutendidescribereprolixiuseratfuturum.Quamsiquissciredesiderat,eumremittimusadautoremipsum.LiteraA.parietiseumuroadiectamfornaculamlateritiamaerisprobandiostendit.Estautemeaabanterioreparteclausa,istaqueformanonmultumabluditabAgricolequadrangula.Patetcinerariumsubcraticula,&simuluiamauraepraebet,&recrementisfoci.B.eademfornaculaest,sedafrontenuda,itautoculispateatdispositiocraticulaeextrabibusferreislutomunitisconcinnata,cuicatinusinsistitcumfulcrosuoseupedamento,quodestsegmentumcylindrifictilis.D.elementumsubiicitaspectuifornaculamaerisspectandifictilem,eamquediffractam,utinternaconspiciantut.Etestsanecrassitiesparietumnotanda;deindecirculorumferreorumlacunae&ambitus:indedispositiocratisextrabibustransuersisfactae.Mobilisesthaecforma.Itaqueansasseumanubriainarmillafirmiorelatiorequemediaaccepit.F.eademestforma,sedintegra,prunisque&materiaconferta,quin&folleinstructa.Prominentinfracirculummediumtrabium,quibuscratesinnititur,capita.Tripesadditusest,utaltitudorespondeatfolliumdispositioni.Profollibustamenusitatismonstrauitindustriaglobumaeoliumrostratum,aemulumcucurbitaeretortaeseucornuHermetis,eumostenditH.litera.Aquaenimpostquamimmissaest,superfoco&retinaculoaccommodatosubiectisprunisefferuescerecogitur,quofactouaporexaquaresolutuscumimpetu,dataperrostrumuia,erumpit,&fornaculam,cuiinseritur,extremumcornuinflat.Materiaeiuspotissimumaesest,autoryehalcum,quamuis&fictilisfieriqueat.Follemaeoliumuocamusargumentocauernarumaeoliarum,undeprorumpuntuenti,itidemexhumiditateterrarum,aliisquehalabilibusresolutimagnaexparte.Catinusautemaerishocmodoexplorandifictilisest,&exhibituscumsuooperculoG.litera.Uerumenimueronondumabsoluimusdocimasten.Assignanduseirestatfocusphyseter,seuanemius,inquononunumopusperagat.Excoctiouenaeintracirculum.Eofundit&eliquat,&miscet,calcinat,incinerescomburitossa,candefacit,excoquitadregulam,&similiafacitmoreaurificum&bracteariorum.Abutiturinterdumeoadexcoctionemuenarumaeris,&aliorummetallorum:&tunccirculumferreumcatinofocario,quiestantefollisnarem,adiicit;aliicollumollaefictilis,autlateressemicirculares,atqueitaueluticurtafornaxest,nontotacapacitateuentrisfocoaddita,sedcolloduntaxat,intraquemmateriaseuuenaaerisponiturcumcatinofictilisupertripodeuelaliopedamento.Subleuare&fornaculaminargentoauroquepotest.Namintracirculumhorumquoqueuenaesupertestainplumbumexcoquiualent,quin&miscericonfundique,&perslatumrepurgariabadhaerentibusspiritibussulphuris,arsenici,stibii,plumbicinerei,&similium.Tuncformamhanchabet,quamexAgricolaprompsimus.A.focipauimentum.B.Catinusinilloefformatus,isqueexcinerummateria.C.narisseurostrumfollis.D.circulusferrensintercisusiuxtafollem.E.fumarium.F.fornixsubfocoadexcipiendosuapidosspiritus&deducendos.G.folliscumsuacapsa,&fuleris.Ettantumquidemdefornacula&affinibus.image13Cap.Xii.Decognitionefornacumproparasceuasticarum,&quidemprimumdecrematoris.CuminstruitinducitquearchitectumsuumUitruuius,uultineoesse&ingenium,seuingenitamuimquandamnaturaesagacis,&addiscipsinampercipiendamaptitudinem,seudocilitatem,cumperfectusartifexsinealterutroessenequeat,quodipsuminartepoeticarequisiuitetiamHoratius.Exdisciplinisautemnontantumarchitecturameicommendat,sed&literas,&philosophiam,utsiteruditusGeometriae,Opticesnonignarus,instructusArithmetica,historiaspluresnouerit,Philosophosdiligenteraudierit,Musicamsciuerit,medicinaenonsitignarus,responsaIurisconsultorumnouerit,Astrologiamcoeliquerationescognitashabeat,inquibusomnibusuersarieumposseputat,quiaomnesdisciplinaeinterseconiunctionemrerum,&communicationemhabent,&quaeEncycliosdicitur,exhismembristanquamunumcorpusestcomposita.Sednonitainistiselaborandumcenset,utinsinguliseuadatperfectus.UerumiudicioPythiiarchitecti,nonquidemsitGrammaticus,utAristarchus,sednonἀγράμματος,necMusicusutAristoxenus,sednonἄμουσος,necpictor,utApelles,sedγραφίδοςnonimperitus,necPlastes,quemadmodumMiron,seuPolycletus,sedrationisPlasticaenonignarus,&similiternonἀνιατρολόγητος,licetnonMedicusexcellentiaHippocratis.Nostrumchymicumseuspagirumiisdemfasestcumularepraeceptis,eiquesimiliterimperare,utstudeatesseliteratus,&philosophus,&physiologus,quamuisnonsitaspiraturusperuenturusueadAristotelisadmirationem,&inomninaturaperitiam.Quanquamquidestincompositionenaturalium,&simplicitate,cuiusnondebeatessegnarus,sidignitatemsuam&nomenuelitdefendere&tueri?Tantominusimperitumearumartiumpostulamus,quaenonsolummaximacognationechymiamattingunt,uerumetiamindetanquamexprimofontescaturierunt,quarumoperanumrectelegitimequepraeparata,permanusaccipiat,anperuerseelaborata,iudicarepossedebet,&nonnunquametiamexotericisdisciplinis,quomodoeffectamremuelit,praescribere,malosqueexcoctoresredarguere:quaipsafacultatesiquidlaudabileinuentumusudeprehenderit,undeaccedereartisuaeaugmentumpossit,illudipsuminsuatransferat,&ingenioacutioreperfectius,&suumplanereddat.Quareergononnihilexmetallurgiarepetamus,aliquidexmedicinacongeramus,similiterquecommentandopercaeterasdisciplinasdeambulemus,dictaiamratioest.Nammetallurgiae&medicinaescientiamaliquamhabereChymicumuolumus,licetnonsitmetallurgusautMedicusprofessione&exercitio.Hacfiduciaprogredimurinfornacummineraliumexotericarumproposito,&licetnonomnes,necomnemuarietatemrepraesentemus,tamenaliquasoculissubiecisse,operaepretiumfuerit,praesertimcumeorumcommentarii,quiremexprofessotractarunt,multoquestudiocuraruntdepingiinstrumenta,exquibusestAgricola,Erkerus,&similes,nonomnibus,quialiquemeiusgustumaffectant,sintadmanum,autnonuacetintranscursupaginasreuoluere:metallicorumuerooperuminspiciendorumnonubiuissitoccasio,necpariteruotisrespondeatsemperfauormagistrorum&fortuna.Furnilateritii,calcarii,figulini;clibanipistorum,cortinaecereuisiariorum,saponariorum,&huiusmodiopificumcrebriusueniuntsubaspectum.Metallurgioperanturcautius.AbillisaccipitChymicussaepenumero,tumaliamineralia,utsalem,alumen,atramentum,chrysocollam,sulphur,arsenicum,stibium,&c.tummetalla,&quaeadhaecfaciunt,uelfiuntexiisdem,utcadmiamfornacariam,Realgar,Pompholygem,lithargyrum,plumbaginem,argentumuiuum,cumaffinibus,dequibusscireconuenit,quibussintelaboratafocis,autfornacibusexcocta.Alumenquidemquomodoparetur,&exaquis,terris,lapidibus,persegregationemextrahatur,exponemusinmagisteriis.Uenaseiusnonrarooportetustionepraemollire,cuioperaedestinataestfornax,quamAgricolasicdepinxit.Furnusurendaeuenaealuminis.Nonmultumabluditacalcariauulgari.Esteniminquadrumextructa,satisalte&ampleadcopiosamsaxialuminosimateriamcapiendam.Itaqueetiamgradibusadeiuscrateremascenditur.Focusinterraest,isqueinterdumitadepressusscrobeamplafacta,utadeumsitsimiliterpergradusdescendendum,sitquealtitudoeiustantomagisinpotestatecrematoris.Ueruntamenneignisopprimaturruinauelcumulolapidumcremandorum,infornicatamtestudinemeorundemlapidumadidoperisaptiorumcongerieredigitur,cuiforniciposteainsternunturcaeterieaarte,utigniumuimsatlargitersentirepossint,&usqueadrubedinem,sulphurisqueinternecionemconcremari.Eaarteutuntur&ollarii,calcarii,laterarii,maximecalcarii.Namestaliquoddispositionisartificium,utflammaaequaliter,autprocuiusquefirmitate,necessitateuepossitoperari:quospectant&turritaeconcamerataeque&fastigiataestrues,inquaimbecillioraremotiusauiflammaecollocantur,caeterapropinquius,idqueita,utinferiorasuperioribussimulsintfulcri&sustentaculiloco.Sedinuenis,quibusmultuspuluis,terraqueautlutumintermistumest,superioracumulanturindiscretim,qualimodocremariconsueuitinfocoquadrangulooblongouenacassitericumlapidibus,quaeinformampytaecomponuntursuperfocostrato,&atribuspartibusmurirudimentouelmaceriecincto.image14DispositioestapudAgricolamlib.8.reimetallicae,pag.215.Quaeueroarsestaluminosorumsaxorum,eadem&pyritarumatramentosorum.Eademfornaceuruntursimiliter.AtquidhocadChymicum?Diximus,scientiam&iudiciumexeaplacere.Nuncaddimusimitationisindustriam.Essentiamenimexrealiquamineraliconcinnaturus,explorarepriusdebet,quaenaminsit,simplexne&una,anmultiplex,utisoletinofficinasubterraneasaepenumeromultaconfunderenatura.Exprimetergofornacemhuiusmodi,&ineacrematuramperaget.Sicalceindiget,nequeadmanum,autinuiciniaest,undepetat,neinopssitconsilii,&hucredeat,sibiqueipsisuaindustriaexcollectislapidibus,gypso,marmore,ouorumtestis,etc.comparet,necminusita,sireuerberiumdesit,compensareindigentiampotest.Sedadiiciamus&aliacrematoria.Focuscrematoriuspanumlapidisfissilisexcocti.Infine8.lib.Furnumhuncitidem,utaliosmultosexhibuitAgricola,estqueeiformaerecta,&parietiiuncta,quiclauditambitum,perficitquefornacisschema.aeremetall.Lapidifissiliaerosoplaerumquedestinatur.Crudusiste,quopactoinprincipioinplanosubdialisubiectisuirgultorumaridorumfascibusincensisqueaduersouentouratur,&bituminespolietur,&mollescatmitescatquesimul,nonopusestrepraesentare,cumabsqueuaseartificiosoilludfiat.Sedustusiam,&inpanesexcoctus,septiesautnouiesrecoquendusest,quilaborperagitutpropositafornacetriplici.Namexprimatransferturmateriainsecundam,exhacintertiam,indequecirculoredituradprimam,usqueadperfectum.Indeprobatorexperimentumrapit.Crematurahaecfascibusaridisfrondium&uirgultorum,quibusfractiistipanesinsternunturruditer,peragitur.Patentautemfornacesafronteadministrationiscommodioriscausa,&quiaopusnonmultaeestindustriaelaborismaioris.Liberiusitemallabenteaurasubduxerithalitus,necitanocueritspiritussalsusbituminosus,aluminosus,chalcantosusquecompagidiutiussicduraturae.Chymicusanimadiuertitstructuramcongruerecumfurnouenarumexcoctorio,siaccedatanticuspariescumdecentefoco.Siitaqueopushabeatmateriaplususta,quiaforsnegligenterineauersatusestopifex,autsubtilitasartisrequiritoperampleniorem,exlateribustetragoniisexcitabitfornacemsimilemadususeosdem.Inseruietistaresnonnunquametiamcalcinationi:autsaltemexemplumindeaccipipotest,qualeobseruaturinchalcanthocremandoaDornaeo,quitamenmodusestDioscoridaeus.Uenaauricompendiopotesttorreriintracirculum.Capecirculumferreum,eumquefarcisalehumido.Inmedioefformascrobem,uelfoueam,inquamponepyritenseumarcasithamauriferamtritam,admistadimidiapartehalonitriunacontrita.Obruemisturamsalehumido,sinearefieri,&prunisadmotiscremadonectandemexcandescat.Cumrefrixit,inueniesnodumdurumexuena&halonitrofactum.Tritumhuncelueperalueolum,&inueniesauriualoreminramentis&sabulopuro.Nonnunquamcrematoriisfornacibusimmittituraquaaduenasdomandasuiolentius,&simuleluendossuccosspiritusquenocituros.Idpatetsequentibusexemplis.Furnicrematoriipanumaerosorum.Furnicrematoriiuenarumauriimmitium,etc.Priusschematranslatumex8.PaginusreferadformemfoliiBasilea1561.Agricolaeest,apudquemrepraesentaturpag.283.ubidepanibusaerosisexlapidibusuelcadmiauelpyriteconflatisagit.Similemproposueratante,cumdeuenisurendissermoneminstituissetpag.214."Aquasaepeimmittitur,inquit,inuenamustam,&adhuccalentemutmagismollefactafriabiliseuadat,postquamigniumuishumoremexhausit.Fitenim,utincalcesolet.Inpanesueroaerosossequentenoctetotainducittrriuus,utsiineisrestetalumen,chalcanthum,authalonitrummetallisnoxium,ideluat,lapidesquedomet,&mitioresfaciat."Additautem,istossuccosraronoceresolere.Uerenturnonnulli,neiacturamfaciatmetallum,sipriusexcoquatursuccusinpropriiscortinis,&extrahaturcastellis,idquepotissimuminchalcantho&aerisuenadeprehenditur,quandoquidemditiusexcoquitur&probaturabsqueelutione,quampraemissa.Alioquinnihilreferebat,quinpriusistamineraliaeliciantur;necuidemusinhalonitro&alumineincommodummagnoperemetuendum.Sedadfornaces.lnimage15Insciographiadatafornacesduaesuntstrataecapitealtiore,utindecliuepropendeant.Eisexcanalidorsoimminenteinducituraqua.Focusinterraest,&incenditursarmentisuirgultisque,quibusimponunturpanesfracti:&sicsemeluruntur,quisuntexcadmialimoacetosubactoperliti,utarsenicalesaccretiones&misturaehalituumsulphureorumabsquedamnomaioredecedant,Ampliuscremanturpyritosipergradusignis,atqueetiamiterato,proutplusminussuntrefractarii&immites.Chymicusistascorriuationesmutabitaffusioneaquae,uelimmersionecrematorum,&nequidessentiaepereat,quodoperasitdignum,coagulationidilutumtradet.PosteriorfiguraestLazariErkeri,quiinsuodocimasticooblatasauriimmitesuenasistomodoredditmolles,&probationiobsequentes.Audiamusloquentemipsum."Quaedamauriuenae",inquit,"siliceconstantduro&corneo,inquibusaurumtenue&subtileest,remistumqueuenisaliisauriferisinaquafugitiuis.Istiusmodisilicespeculiarifurnoacritersuntcremandi,cumqueferuetopusastuatque,subitoimmittendusriuusest,quorestinguituraestus,impetuqueadditoauribracteolae,&granaresiliunt,&insphaerulasrotundataintereluendumsuntstabiliora,&haerent.Ipseuerosilexqualitatumspirituumqueluctafrangitur,&minuspertinaciterresistitmalleo,itautmagnacopiaeiusfacilioperacomminui,&inpulueremdeductaeluiseparariquequeat.Praetereaminusdetrimentiafferiauro,crematusmollefactusque,&domitusflammis,quamcrudus,quiinterterendumdissipatsubtiliaauriramenta,&inuolaticumfugitiuumquepuluisculumuertit,quiuelaquis,quibusinnataresolet,rapitur,uelinaurasatomorummoreuanescit.Furniconstructiohaecest:Fiatquadratumexlapidibus,cuiuslaterasingulasintbinarumulnarumlatitudinistendantquesenasinaltum,sedita,utpariesanteriorafundamentopateattantointeruallo,quantumsatisestextrahendaeuenaetostae.Uacuuslocusposteaoccluditurlutoprocraticula,cuilignainnitanturlateritia,inrectumstruesfiatcubitumunumalta,itaquediuisainterstitiis,utsubiensaerexcitareprouocarequeflammam&nutriresatluculente&liberaliterpossit.Itaquecumopusinstituis,cratilateritiaesectaligna,autuirgultaaltitudineduorumcubitorumimpone.Hisiniicemediofurnosilicesgrandiores,lateribusueroaggereminoraramenta,utflammapenetrare,&uiunitafortiusqueatagere.Rectiusautemconclusohocfurnocrematurlapis,quamsubdiali,quiacalorcoercituscogiturimpressionemfirmioreminmateriamfacere,quamuagusdispersusque.Cumferuetmaxime,immissaaquarestinguatursubitopropterdictascausas,&huiusrestinctionisgratia,quocommodiusadministretur,extruiturfurnusadpraecipitiatorrentis,autdecliuiariuorum."Hactenusille.Eruditnonprobatoremtantum,sed&metallurgum,auriqueexcoctorem.Furnusspecierefertexcoctoriumuenarumargenti,&focoduntaxatdiffert.Eiusanteriorparsiuxtahumumpatenseodemmodopostinstructumcratesuafocumfarcitur,nisiquodibicatinusaddatur,&foramineperfodiaturfartura,desitquecrates.Hicpraetercratemrelinquituraditus,&respirationisuia,perquamsimulcineres&ramentaegeratcremator,&aquainductadecurrat.Ascendituradcrateremadmotisscalarumgradibus.Cinis&ramentaextrahunturuerriculouncoexsolidoferroadinstaruncimaiorisprobatorum.A.craterfornacis.B.pariesanticuslapideus.C.farturaexluco.D.lateresdispositiprocrate,quibusinaditumtransuersatrabslapideaincumbit.E.canalisderiuandaeaquae.Exduabusautemfornacibusdextrafartaest,sinistrahiat,itautconspicianturlaterumordines.UideturErkerusinistaexcogitandatumstratosistosfurnos,quibuspyritaeduri&contumacesperdomantur,imitatusfuisse,tumcrematoriumaerisabargentoseparati,quospanesfathiscentesappellatAgricola.Eiushaecestdispositio&figura.A.furnuscrematoriusaerissegregatiuacans.B.idemopereinstructus.C.ferreaianuaadignemcoercendum,quaeobiiciturostio,postquamordineslapidumpositisunt,lignaque&aeristruncisubiecti.Pendetautemeaatriplicicatenatollenoniaccommodata,incuiusdorsoiacetonuslapideumadretractionemiuuandam.D.furnicameraperuiacamino.E.ordineslaterumustorumdentatimiuncti,uttrabiumintercisarumlocofulcianttruncosaeris.Itaqueetiaminterstitiaseuinteruallauacuaadrecipiendoscineres&absilientesspinasconspiciuntur.Indextrafiguraualuisclausalignorumsegmentainteriectasunt,utostendaturmodusincendendiAerautemsubintransflammamagitininteriora,F.obexauritusexferroadordineslaterumcoercendos,nedilabantur.Etisintruditurperforamenalatere,eademqueretrahitur.Deartificiomoderandiignis&operisipsius,consulaturAgricola.Laterumsanedispositio&finisestidemcumfurniErkeriani;sednonidemoperationisprocessus,utostensumest.Quoniamautemcrematoriummetallicum,quiunarepurgatoriusest,&aesabhalitibusplumbeis,arsenicalibus,similibusquepurumreddit,istaoccasioneproposuimus,cognationisgratiaapponamusfurnoselaborandiargentifulminati.Contraxerataesnonnihilaplumbolabeculae.Idemeuenitargento.Illuddescensorioseparatumeratartificio;hocfulminatorio.Quoditaqueutriquesimiliapassoreliquumestcontaminationis,idsuisauerruncaturfurnis,hocqueetiamdocimasticamachinatur.Nam&haecintestarecoquitaurumargentumue,&inquinationemabeisproflaricurat,utsyncerumomninoiudiciuminstituipossit.ScirehaecChymicumnecesseest,utliquidopronunciet,&indicetneglectionesdefectusqueoperumpotissimum,quiainmagisterioperfectoplurimumrefert,quoutaturauro&argento,cumquehaecmetallaiubeatursaepenumeroadpurissimumredigere,&comprobareeorumfixionem,&alia,idquodmaximeperagituropeacriummedicinarum,uelutiplumbi,stibii,sulphuris,aquarumgraduantium,&similium,nonsititaconfidensuelimperitusrerum,quinnoueritabistisomnibusinconstantia&fugitiuametallaquidemseparari,sedinterimsubireinquinamentumamedicinaimage16image17cumagensetiamspirituale,utinfulminibuscernimus,&igniumempyreumate,uestigiaimpressionissuaeinpatienterelinquat,idquesuinaturaimbutumuelit.Quocircanonsubsistendumsibimemineritincineritio,antimonio,quartura,aquaregia,caementationecumcorrosiuis&caeteristalibus,sedmoreexotericarumistiusmodirepurgationum,adcrematoriamustoriamqueaccedendum,culusreidocumentosuntetiambractearii,quiututadpurumingraduperductumaurumsecaperearbitrantur,tamenmembranassuastingihalitibusefficacibusexperiuntur,iisquemercurialisnaturaeinteriusremistae,utsileamusinimperfectorummetallorumpenetraliparteineluibilesresideremaculas,quaecumtollinequeant,tincturatanquampalliosuntinduendaeobliterandaeque.Duaeueropotissimumformaerepurgandiauriargentiquetradunturinmaioreopere,necplureseffingiposseinficiasimus.Industrioenimartificifacileestideasmentisexternisuestireschematibus,&eademuariaindustriaexequi,quemadmodumetiamprobatorhuiusreigratiauelfornaculautitur,uelfococumcirculo,uelfocoaurifabrorumsimplici,&uelincatillocinereo,ueltesta,uelcatinofictilipuritatememolitur.Formaesunttales:Crematoriusargentifulminati.Primafiguraarcuatafornicataquesuperquadratoextructa,interiectoqueparietegeminata,feretalifoco,qualisestaurifabrorum&probatorumintracirculum.A.quadratumexmurisintusrelictocauorecessu.B.arcusseufornixdiuisusinterstitio:undesursumpatetforamencaminicommunis.C.ualuaererreaehamataeadcapiendumlutum.Earumobiectumagisteracalorisuiolentiaesttutus,quanquampraetereaetiamumbraculofrontiadiectomunireoculossoleat.Estautemdextraualuasursumreiecta,&retinaculofirmata:sinistraexcubatprostationesuapendens,nectotamoccupatforniciscapacitatem,sedaccessumrelinquitlaboratori.D.interstitium.E.focipauimentum.F.catinuscinereusinscrobefociefformatus.Testamuocant.G.folles,quarumnaresdirigunturinopusipsum,&marginemcatininonnihilexcedunt.H.unciinclinatormmuroinierti,utmagisterinteroperandum,cummaturatoopusest&celeritate,statimadmanumhabeatinstrumenta,possitquecommodepermutare&reponere.ItaqueetiamErkeripictura,exquaistaestexpressa,uncodextroadiunxitfurcillam,rutabulum,uersorium.I.cinisinglobumcompactus,exquointelligiturpraeparatumesse.Postquamenimemundaruntsecretioneelutioneque&ustioneperactainmassamcoegerunt,globosefformant,quosarefactosreponunt,utiuidereestinErkerianoschematelib.ConsuleexemplarFrancofurticuminfolio,anni1598.8.I.docimasticipag.Ii.titdecatilliscinereis&laeuore.Eadempicturaproponitur&ligneasphaera,quacatinusfiguraturpostmalleum.K.pistillusdentatusest,quofiguraturcatinustestaeantefollemsaepiustundendocompilandoqueirrigatumdecentercinerem,L.catiniistiuscinereirudimentum.M.placentaseupanisargenteusafulminerecens,&iamustulandusadregulam,postquamfueritcalefactus.&infragmentadiscussus.Appellantistamustrinamartificesacinereocatino&testa,GermaniceauffdemKeestbrennen.Abutunturenimtestaeuocabulopropteraliquamsimilitudinemcatiniexcineribuscoacti,quasiostracitegumentum,testamquefictilemreferret,cumhabeatinstarpatinaeargillaceaedensae.Alteraformaestustrinasubtegula,dasbrennenunterderMuffel.Ortho¬graphiaeiushaecest,uteandemErkerusexhibuit.Furnusustoriusargenti,seuustrinasubtegula.A.quadratumexlapidibusintusuacuisspaciismurointerseptisdistinctum.Cinerariumhocest,&simulusumrespirandisufflandiquepraebet,undesolethocopusitemaprioredistingui.Suntenimdisciplinaeuoces:ustioantefolles,dasbrenenuordembalgodergeblaß/ustiosinefollesubteguladasbren¬nenohngeblaßunterdermuffel.Locumuerofolliumsupplentrespiraculaoblongautrobiqueafronte&tergofacta,utiliteraB.indicat.Pereaetiamcineresegeruntur.C.interstitiapartiumfurni,quibussimul,efformaturinsexspaciaparticularia,seuergasteriafocosque.Adeoenimaccommodataesthaecurendiratio,uteodemtemporemultumargentipossitadregulamexcoqui(namhaecoperationihildiffertabexcoctioneadpurum,estqueuelutialterafulminatio,proculdubioSaxonumindustriaexminoreoperedocimasticoinmaiorisfamiliamtransscripta.)D.parietisinteriorisdispositionemdocet,&pauimentumfociestoblongisspiraculisperuium,perquaeetiamcinisdelabitur.Istaspiraculaseuuentilabracircundantcatinum,quemF.elementummonstrat,iamimpositumfoco,sedadhucargentiexpertem,G.Tegulaeuenterprominens.Itaenimlocarisupercatinosolet,uteiuscolluminostiumuersumsit;concauitasuentriscatinumamplectatur,connexasuperficieprunisincumbentibusopposita.Istarumformasuperius,cumdetegulisprobatoriisageremus,estexpressa.H.spaciacatino,argento,tegula,&prunisimage18image19conferta,quaeiamiamignemconceperunt,requiruntquepraesentiammagistri.I.ostiaseuaditussunt,spaciorumquadrati,perquaeregituropus.Eaefformataesuntinmuroanteriore,seumacerielutea,cuiusabsentiaangularemfocumasinistranudatuminteriusuidendumoffert.K.murulusest,seuἀπόστημαfundamenticinerarii.Itaquefit,uttotaustrinafaciemreddatcortinaefocosuoimpositae.L.circulusferreus&modiolusseuformacatini,cuiusamplitudodebetresponderecatino,&hictantusfieri,quantaestargentiadregulamexcoquendimensura,quamposteasequituretiamfornacisinparteeminenteextructio.Namquialateraanterioraexlutoconstantmobili,coarctarispacianonihilpossunt,quantumscilicetpatituruentilabrorumdispositio,quanquameiuscausainplurescapacitatesfurnusestdistributus,utuelunasolacaeterisferiantibusperagicoctiopossit.M.catinuscinereusmalleo&globointracirculumfattus&addensatusefformatusque,&sichocquoquesehabetinstrumentum.AgricolainfinelibIo.denmet.proponitformamturritamcumaeneisualuisforiculaperuiis,&tegulamacollosuosolutam,quempotesinspicere.Sedquodaduenascremandaspraeparandasqueattinet,nonnegligendiclibanisuntinsemicirculumsuperpedamentoorbiculato,seucylindrisegmentoreducti.EosAgricolasicpinxit:A.Carnorumfurnusest,inquopyritesaurifer,&unaetiamsulphure&chalcanthopraegnans,postquamexhaustum,hocest,coquendomacerandoquecrematur,utsulphurexudet.Nonquaeriturhictamuenaemollefactio,quamseparatioadhaerentiumsuccorum.Itaqueetiamseparatoriuspotiusfurnusest,quamcrematorius.Ideoeniminfornicemeumredegerunt,utaitAgricola,ututilessuccilateribus&cameraefornancisadhaerentes,postsegregationeminusumueniant.Consiliumitaquesublimationisidest,quochymicusfloressulphurisconcinnat.Fuerantquidemuiaecompendiosioresadhocipsumperueniendi,quomodoaliassulphurexuenisexcoquiturdescensoriaarte:seddandumquidestconsuetudini&uenaeunadomandaeinstituto.Fornixpertususestspiraculisadfumumeducendum,quibusnonnunquamsulphurisstiriaeconiueaccrescunt,B.tostrinagranorumCassiteriest.Uenaquidemsoletsubdialipyrafrangi,sedsegregatagrana,cumnonnihilhabeanttuminquinamentorum,tumsyluestrismateriaenigrae,quaeaquisdiscerninonpotuit,nequeestseligiobmendacemsimilitudinem(suntn.sterilesuenaeperegrinaquemineraliaplumbumcandiduminexcoctionpolluentia,&asperumintractabilequereddentia)repetitaoperaignibusadplenumsuntcremanda."Torrentur",inquiagricola,"sicaeruleuscoloripsisinsederit,uelpyrites&lapis,exquoferrumconficitur,cumeisfuerintpermisti.Caeruleinontosti,plumbum"(candidum)"consumunt.Exlapillisnigris(schuerluocantmateriamquandamnigram,partimleuem,partimgrauem:illaeluitur,haecignibusfathiscensinfumumredigitur.Est&spumauelpiluslupiniger,eiusdemdifferentiae&artisinseparando,wolffrum/wolffschaum:item,cadmianigra,stibium,uelmarcasithanigrauirulenta:lapilliferrugineinigrirubentautflauent:pyritesalbus&cinerens,silexiuber,albus,citrinus,spaht:bismuthumexgeneremarcasitharum,nodischisti(glasskoepff)haecomniaintermistasuntgranis,cumquegrauitatepraeponderantaquisnonpossuntsegregari,sedignibusinfumumuertuntur,idquesaepenonsineiacturastanni,nisiuelimushocnoneuaderespeciosum,sedmaculosum,durum,fragile,auiscoriismultisdamnosum,etc.)factumplumbumapyrite&lapideferrugineomaculatur,nisiinfumumuersaeuanessam."CaeteraleganturapudipsumAgricolamlib.8.reimetall.pag.281.Tostioistadurat,donecnonampliushaletuena.Sihecignoretchymicus,&tamenParacelsoautore,primumensexuenaparareinstituat,citiusmortisautoramentum,quamuitaepraesidiumconflauerit.Namuenenauenisintermistasuntpotissimummarcasithis,quasilletemulentusadrauimnoncessauitinculcare,quodeonobiliorespraebeantefsentias,quopluramineraliacomprehendant.CumeodelirantuulgaresMedici,quiuenassulphuriscrudasasthmaticispropinantqusibipersuasumhabeant,idessesulphurapyronGaleni&Dioscoridis,nonattendentes,eospurumuelle,utiseparatumestnaturaeopereinsuoergasteriouulcaniamexercentis.Ettantumquidemdecrematoriisustoriisquefurnis.Cap.Xiii.Decortinispraeparatoris.Uasaproparasceuasticasuntetiamlacus,cupae,castella,cortinae,&similia,dequibusinarteinfectoria,nitraria,aluminaria,atramentaria,salinaria,etc.Noshicnonsimpliciterdecortinisagimus,ledfornacesearumuna,utpoteindoctrinafornacumproponimus.Hascortinarias,sicutacatinis&aheniscatinariasahenariasqueappellamus:&suntsanecortinaeinmultiseaedemabenis,quemadmodumexPlin.depurpuraeapparatupatet,θεγμαντηραςuocant,generaliorisususuoceadspecialemremaccommodata.Fiuntexplumbouelerepotissimum:nonnunquametiamexferreislaminis.Plumbuminseruitmitioribusfocis&astrictoriisrebus,quibusuisigniumnonnihilretunditur,utinalumine&chalcantho,quorumdilutanoncoquunturualdeacriter.Subiiciuntaliquiaeneampatinamaddefendendumplumbum.CortinapurpureaeapudPlin.plubeaerat;seduaporemodicoexfornaciscuniculotorrebatur,utsatisessetcoctioni.Salidestinanturaheneae.Itaquecumaliquandoplumbuminiddesignaretur,iacturatemeritatemfactiredarguit.Halonitrumquoquelicetplumbeisuasis(stanneismagisexmisturaaeris)possitpraeparari,potiustamenaereislixiuiumseumuriaeiusdecoquitur.Compingunturexlaminis,&reducunturinformamtotundamuelquadrangulamfundoplano.Adiiciunturretinacula,autetiamtrabibusimponuntur,&sustinenturfurniparietibus.Itaaccommodanturfornacirotundaeuelangulosae,utemineantsursum,nonnihilrecedentesabambitumurulatofurni,quoimage20image21quospiraculisdeturlocus.Haecenimadextra&sinistraplaerumqueconstituuntur.Anticaparsostiumhabet,cuirespondetnonnunquaminposticaquasiprincipiumfumarii.Focussicinterpauimentum&cortinamest.Cinerariumseparatumdeest,quodtamenaliquandorudeefformaturlapidibus,autferramentistransuersis,utsubeataer,&lignaacriusinardescant:idquodnecomittidebereartificiumadmonet.Minusenimafumisinficituropusflammaluculenta.Salinarumcortina&furnusatergo&frontepatent,obiectotamenaposticapartemuro,adquemaestusreuerberetreciprocetqueinterualloquodaminteripsum&focum,&ita,utplaerumqueindepressaegestaqueareacollocentur,&adfocumpergradussitdescendendum:cortinaueroipsa,praeterquamquodfocilabrisinnitatur,etiamsuspensaabuncistignisquesustentetur.RepraesentauitformamAgricolalib.12.pag.443.Indehaectranslata.Cortinacoagulatoriasalis.Furnussalis.A.furnipariesinquadrumconstructus,&itacircumductus,utante&retroaditusexitusquehabeatatergoerectummurumB.cuiuspauimentumC.inquospumamuriaereceptasolentlapidessalsiconcrescere.TignamaioracumtrabibustransuersisfurcaeinstarnotanturD.litera.HisincumbunttigillaLdistinenturautemaliischaractereM.notatis,quibusatergounciferrei,maioresK.adaptatisunt,itautfirmitermaneant,&statuminentur,simulquecortinaipsa,quamalterodente,subiectosustentant,suffulciatur.Namposteriorepartecortinahoninnititurfoco,sedliberaest;quiquefocumclauderedebebatmurus,abestacortinabesseuniuscubiti.Tigillisunciinhaerent,quialterohamocomprehenduntcortinaeansas,atqueitaeleuatamsuspensamqueretinent.IstosuncosnotauimusseorsimI.litera.E.salexhaustusexcortinefundo,&incorbemmetamqueconiectus;undemetasalis.F.corbissaleuacuus.G.cortinelateraclauiscompacta.H.ostiumfurnidepressumhumi,uteomagisextetemineatquecortina.Chymicuspopularihacstructuraconsiderata,copiosaemurieeaminseruirestatimcernit.Ipseincoagulatoriishabetcortinam,&locoeiususurpatlebetes,ollas,ahenaaerea;ferrea,orychalcea,stannea;lapidea;donecadsuccumspissiusculumperuentumfuerit.Tuncinconchasuitreasdigerere&absoluerecoagulationempotest,utidicetursuoloco.Magnasaneuisestcompenduminhacparte.Itaquealicubiollaefictilessuntproahenis&cortinis,alicubisalinaesubdialessolares:interdumserobesstagnorumarenaecautesque:nonnunquam,utLeuinusdeueteribusZelandisdocet,rogi&pyriateriaipsa.Agitautem&dehacuarietateAgricola.Caeterumfocicompendiumadsumprusdiminuendosmultiquaesiuerunt,&obstructaposteriorepartelateribusadieceruntrespiracula,cinerariumqueactuafocodistinxerunt,dispositisincraticulaemodumlaterculis,auttrabibusferreis:sedsaepiusfrustratifinesuo.Nonnullimuriampriusperdraconiascolumnas,quasinfrarepraesentabimus,egerunt,itaquecalefactamcitiuscoctumiri&coagulatumsuntconsisi.Sednontutumestplebipersuadere,necsemperinmagnoopereidemfit,quodinminore.Atramenti&aluminisfornacescortinariaeabistasalinaria,quaepotissimumHaleSaxonum,patrianimirumnostradulcissimasuntinusu,nonnihildiscrepant,possuntquetaminrotundum,quamquadrumconformari.Afronteostiumest,inmurulislateralibusspiracula.Nonnunquam&posticumestperfossumprofumario,sednontotumpatens,utinfocosalinario.Schemataquadrangulasunthuiusmodi,uteadelineatacurauitAgricola:image22114Comment.Alchem.Part.I.Lib.I.A.Focusquadrangulusexmurislapideis.B.Cortinaexlaminisplumbeis.C.Ostium.D.Spiraculum,quodestinquolibetlaterehicsingulare;sedinalterafornaceD.geminatur,idquodfit,cumignisacriorrequiritur.Estautemutraqueante&retroindirectumperfossa,autsiposticumclausumest,patentioradebentesseuentilabra,&iuxtaangulosposterioressita.Dictafornacumspeciesfacilecortinascereuisiarias,saponarias,similesqueadumbrarepotest.Siquisrotundammauult,eccespecimen.Cap.Xiiii.Deferripraeparatoriis.Aeneid.4.DeundumiamAetnaeosCyclopes,mentemqueaduertendum,quomodo,interpreteMarone,"Ocyusincumbantomnes,pariterquelaboremSortiti,utfluataesriuis,auriquemetallumUulnificusquechalybsuastafornaceliquescat,NimirumlentisCyclopesfulminamassisCumproperant,aliitaurinisfollibusaurasAccipiunt,redduntque,aliistridentiatinguntAeralacu,gomitimpositisincudibusAetna.Georg.Illiintersesemagnauibrachiatollunt,Innumerumuersantquetenaciforcipeferrum.NamferrumexercentuastoCyclopesinantroBrontesqueSteropesque,&nudusmembraPyraemonUtsubterspecus&CyclopumexesacaminisAntraAetnaaetonent,ualidiqueincudibusictusAuditireferantgemitum,stridantquecauernisStricturaechalybum,&fornacibusignisanhelet."SaepesaneChymicusnosterUulcaniamdomumpeterecogetur,siscireuelit,quomodoquaqueoarteuenaferriexcoquatur,&quaindustriatamleprosumscabiosumque&impurummetallumexterrislapidibusquelongeinquinatioribus,quin&sordidisaquisinlimumcoalescentibusextractumeoperducatursplendoris&puritatis,utAristotelequoquenonignorante,aliquandoargentumprouocarequeat,&intamdurummuteturrepurgationisstudiochalybem,utaliudferrumpenetraresecarequepossit,idquodchymicimagisteriiest,&essentialisquodammodoelaborationis.Inmirab.narratione46.deferrochalybico.4.MaroofficinamrequiritAetnaeam,ubiabundefitignisflammarumqueualidarum,quibuspronutrimentosintbituminatumalia,tumlapidea,quosLithanthracesuocant;alicubi&terraeampelitidesTornenae,siabsintcarbones&ligna.NonproculabesseAeoliamoportet.Indeenimauraeaccipiunturadprunasanimandasexacuendasque,&caloreminipsumopusdirigendumproflandumque.Instrumentumcaptandistatus,follistaurinusappellatur,cuiregendopraeficiunturministriUulcanii.Nostrishominibusnonsemperpraestoestfamulorumturba.Itaqueofficinassuasnoninmontiumspecubus&terraehiatibusextruunt,sedconuallibusiuxtariuos,fluuios,torrentes,utaccommodatistympanissublatireductiquefollessatspirituumsuppeditent.Folliumistiusmodirostrainuastamtenduntfornacem,ibiqueadeourgentuenasferrumque,utexcoctumliquescat,fiantquelentaesubductisscoriismassae,quasligneismarculiscoactasdiuiduntinpartes,&elaborantamplius,absilientibusdensonumerostricturis,quaesuntnimisterreae,immundaequeseupraedurasiccitateadtenacitatemlentoremque,quiinferrotequiriturcustodiendumpraestandumqueineptae,quanquamtemperamentoaccepto,posteachalybismunusfustinerequeant.Est&hocoperisferrarii,massasuersaretenaciforcipe,saepiusextinguereaquisidoneisadiustamferriaciem(nequeenimquaeuisaqualegitimumferroconciliattemperamentum;meteor.cap.6.undemagisteriachymicademolliendo,indurando,temperandoferro)tandemquescoriispenitussubtractisinchalybemuertere,quodAristotelessciebatnonsinedetrimentoquantitatis&ponderisfieri,tametsihodiesubtilioresartesnontantumminorecumdamnoidassequantur,adiectisfluoribus,utimorisestappellare,&aquisextinctoriis,crebraqueemollitione&percussione,sed&inaesatramentibeneficiomutent.Utpercussudometur,Uirgiliusincudesualidasproponit,necminusrobustosBrontas,Steropas,&Pyracmonas,quiignibusinnutrititolerareferuorem,&magnauisublatisbrachiismalleosponderososmassisilliderequeant.Idnonfitsineharmoniaquadam,quominusmolestussitsonus,aliastantus,utuelutitonareuideanturuoraginesAetnaeae,&specusingemiscere.Talesnumerosobseruant&uietoresseudoliarii,&coquaecumminutalconficiuntictucultellorumIgniumtantaestuiolentia,utmontesipsisaxaquedurissimaexedantur,fiantquecaminisperuia.Quocircacogunturartifices&ministrimunirefaciemuelamentis,utabhalitibusferuidisstricturisquesinttutiores.Istiusmodiuelaminasuntplaerumquereductipileiforaminibusadprospiciendum,tanquamperdioptramconfossi.Sedquodadfornacemattinet,UulcanoquidemAernapotuitnatiuosfocosimage24furnosquesubministrare;nostriartificeseosconstruuntoperemurario:&quidemtriplexautquadruplexgenusessepotest,quoabsoluiturferriexcoctio&elaboratio.Primumgenus,quoduenaemitioripromptiusquefluentidestinatumest,focuspotius,quamfurnusautfornaxdicidebet.ItaqueetiamGermanisuoidiomateappellantRennherdt/hocest,focumferrisegregandiascoriis,&opusipsumRennen/quaeuoxpolysemaquidemest,sedinhocstudiouideturdescensoriumsegregatoriumqueartificiumdesignare,inquoscoriaequasipertubumderiuantursubsistenteincatinoferro,quodindeappellaturaGermaniscatinariumZeuleisen/(catinumuocanteinZiegel/undeuoxcorruptaZeul)quodsuaappellationeindicatexcoctumesseexuenamitiore,quaeuixaliopraetercalcemuiuam,autaquamlimosam,opushabetadditamento.Quandouerouenadurior&intractabiliorest,utpoteaerosa,magnetica,plumbosa,calcosa.&c.fornaceampla,&adiectisscoriisferri,ferrugine,lapideiferrifluxili(apudAristotelemPyromacho,aliasfluoribus,etc.)indiget.Easimilisestexcoctoriaeargentiexuenasolida,quamamoebaeamuelalternantemappellarepossumus.Demodoexcoctionisquidemnosintermagisteriadisseremus.Lib.9.reimetall.Focusautem&fornaxhacspecierepraesentanturabAgricola.A.murus,cuiadiectusfocusestuenaeferreaemitiorisexcoquendae.B.furnuscumoculoclauso,capacitateparcrudae,dequainfra.C.focus.D.catinus,inquemcongeriturcarbo,uenaqueferricalcemista,&excoquitur.De.foramenseucanalis,perquemscoriaedecurrunt,&aferrosecedunt.F.praefornium,quodrecrementadelabentiaexcipit.G.nasusseurostrumfollispermuriforamenintrusumdirectumqueincatinum.H.fenestracummanubrioseupertica,quaregiturfollis,&modosistitur,modointenditusrprooperisratione.Magisterenimcogitursaepesubsistere,&excoctionemmoderariflatuimmisso,omisso.I.praefurniumfornaeis,quaexcoquituruenadurioruelaerosa,cuiusnaturaestinterdumexiliteecatinononaliter,acinargentiuelaeriscatinoadmissahumiditatefrigida.Kgradusaduenaminfurnuminfundendam.Eaueropraeparationeindigetuaria,uelutielutione,electione,seusecretione,tusione,etc.&nihilominusinterdumrecoquendaest,indequeinfocoferrarioperficienda.Eiusformaubiuisferelocorumestobuia.Estautemsimilisgenerifornacumferrielaborandiquarto,euiussimulacrumtale.Afocusfurniconeameratus,seufornicistestudineinstratus,acuiussinistrolatereimmittunturfolliumrostra,nimirumincatinum,quiibidemestpraeparatusmoreexcoctoriiseupraefurniiexpuluerecarbonum&luto,circumpositisadmarginessaxispromateriacapienda&flatucoercendo.Afrontehuiusfociinpauimentostatuiturtruncuscumincude,superquatractaturferrummalleis.Abhincinuiciniamachinaestcummalleograndiadferrumincidendum.TalesstructurasadiecitpicturaesuaeAgricola,exquopossuntpeti,sicut&piscinaeseusoliilacusqueefformatio,inquoestaquaferrirestinctoriaadtemperamentuminducendumprochalybisratione.B.Caminusexfocoinaltumeductusinliberumaeremdefinens.T.folles,quorumnaresinmediumeatinumsuntdirectae&plerumqueriuuloimpellunturtympanoapplicato.Cap.Xu.Defurnisaerisexcoquendisegregandi,perficiendi.Uenaaerisfeteargentiquoqueestferax;interdum&auri,aliaquesaepenumeromineraliasecumuehitnimirumsulphur,atramentum,alumen&similia,utdocentuariaepyritarumseumarcasitarumspecies.Praeparatautdecetsipauper&copiosaest,praesertimpyrites,inpaneslapideosredigitur,quipraeterquamquodseparatisintaminerisrapacibus,&ignibusdomitimitesquereddidi,etiamlocupletatiargento&aerenonraroinueniuntur,idqueetiamstuderesolentofficinae.Pauperiorestamenlapidesnihilominusargentiuenisadiiciuntur,utindeassumptumargentumplumboreddant.Metallumenimmetalloamicumest.Itaquelapidesmetallicaenaturaeaffines&fluxilesargentummineralibuscaeterissurripiuntdefenduntqueabeoruminiuria;plumbouerohaudgrauatimcommunicantpropterhomogeniam&consensummaiorem:quanquamaliquiidfieridoceantpropterfrigus,adquodconfugereabignisolentmetalla,quaehocipsomonstrantsehydrargyriingeniumobtinere,&siccognatailliessematerialiter.Furnipraeparationum&excoctionumtaliumcongruuntplaerumquecumargentiplumbiuecandidi,autetiamnigriexcoctoriis.Quapropteruenaduraimmitisque,&tamenimage25image26image27diuesfornaceamoebaeaexcoquipotest:mitisautemsemperpatentealiqua.Paupercopiosatraiiciturperfornacemcrudam.Schmeltz¬ofen.Ilmenoaemediocrisuenaaeris&argentiferaxexcoquitur,furnooculisemperpatentis,fereaccedenteadmodumfornacisplumbicandidi.Foramenistudcarbonariopulueresepeperfunditur,neaccrescentesscoriaeobstruantcanalem.Praefurnium.elatum.Praefurniumeiadiacet,inquodigneusriuuscontinenterdecurrit.Praefurnium.Scorieinnatantesdetractaeseorsiminpauimentumproiiciuntur.Cumimpletumestmetallo,ruptofortamine,quodpriusobstructumerat,decurritinscrobemamplam,sednonprofundam,ibiqueconcrescitinpanesseumassasplacentaruminstar.humileseustratum.CongruititaquehaecstructuracumfurnostannarioAgricolae,queminferiusdepingemus.StannumcancellatumFurnusstanniaerosi.Sicutitemexscrobe(quaerefertautexpletlocumcatinisecundi)plumbumcandidumexhauritur,&uirgatimsuperassereeffunditurinrectum&transuersum,undeacquiritcancellatamspeciem,quamindeGatterzinnuocant;itaaesargentiferaxexfoueaillatransferturinformas,ubiinuirgasuelbaculosdigitosquecoalescit,quiposteaplumboconfusosegregatoriofurnoseparantur.Sedaessynceriusinmassisrelinquitur,sicut&stannumdurum.Fereduaetalesfornacessubunacameraconueniunt,&abanteriorepartenihilapparet,quammutusrectasursumeductuscumoculo&praefurniis.Alatereascensusestpergradus.Aposticoinspirantfollestympanoagitati.Clauditurmurisabomnilatere,&incameramdefinit,saltemaditualaterepatente.Itasehabetferefornaxprima,quamaerisexcoctoriamnominamus,autconflatoriameiusdem.Graecusfortasseχαλκουρμικὸνappellaretβαῦνον,ἢχαλκαστικονἰπνὸν,ἢχαλκοποιὸν.Sedaesargen¬tosum,quodfereinbacillosuirgasqueredigunt,adiectoplumboeliquaturdenuofornacesecunda,quamfusoriamautcommistoriamdixeris.GermaniuocanteinFrischoffen/undeplacentaestanneaeexargento,aere&plumbonomentrahuntnouum,&uocantfrischstuck/quasiargentumaerisferuoreemaciatum,nouoplumborecrearetur,reciperetquerobursuum.Renouatioenim&recreatioTeutonumlinguasonaterfrischung.Frischbley.Plumbumadiectitium.Sed&plumbumdepauperatumindecognominaturfrischbley:necminusabusutali.Fornathaecnonmultumabluditabexcoctoriaargentiprimaalternante,nisiquodsemperpateateiusexitus,continuoqueprosluatmistura.Extruiturquatuorparietibuslateritiissatisiustaaltitudine:sedanticusnonpertingitadpauimentum.instannoaeroso.IndeReichfri¬schen/cumdiuiticupromultum.Namabruptuspendet,utfarturaeluteae&focositspacium.Subiicitureicatinus,formascrobisuelfoueae,inquemmisturastanniaerosidecurrit,&effunditurdetractolapide&scoriisinscrobemaliaminquaconcrescitinplacentasuncoinfixoadleuandum.DispositiofornacisapudErkerumhaecestferme:Extructusfocusestsuperuaporariaseucuniculossubterraneos,perquoshalitusuaporesquederiuantur.additurplumbiarmfr¬schen/cumpauperiparum.Indemurieducti,&forniceinspeciemfurniconfiguratisunt,iunctioduo,quibusincumbitcameraseufumariumcommune.Afurnusclaususanticopariete.B.alterfurnussociusadeundemparietemposticum,sedanterioredeficiens.C.furmos,quamateriaimmittitur,cuiinstratusfornixperforatusestcaminoincameramdeducto.D.inferiorparsantici,constansfarturaexluto&carbonumpuluere,estqueproximafoco,&emittitriuumliquatimetalliperforamen,quodoculumappellant.E.catinusestexcipiensliquoremconstantemaere,argento,plumbo,&scoriis,quibus&lapisadest.F.Lapides&scoriaeexcatinoextractae,&addextramfurniplantam,ubitubusrespiratoriusest,reiecta.G.scrobscircularis,inquameffunditurstannum,utinplacentascogatur.Adiaceteifurcilla,quauncusstannoinfigendussustentatur.H.panisstanniaerosiexscrobeextractus.I.ianuaseufenestracameraefumariae.K.locus,quafollesinspirantauram.L.respiraculauaporariisublapideistabulis.Porrocompendiumhuiusmodioperumfieripotest,&unusduntaxatfurnusduabusoperationibusunaabsoluendisdestinari.Diximussupradecrematoriislapidumaerosorumexpyrite.Infraproponemusfornacemcrudam,quafundi&praepararipyromachus,(lapisisestmetallicorumStein)solet.Nehicunafornaceexcoquatur,alterimisceaturplumbo(uelplumbagini,lithargyro&plumbo)sedutrumqueunolaboreperagatur,sumptuquediminuto,excogitatusfurnussimilisstannario(quemmodoostendimus)est,sedcatinusprofundius,magisqueinfocumdirectusest,&dextropedamentoastatfornaculaplumbieliquandi,quodinnouumadditamentuminsumitur.Formaeiushaec:Furnihuiuseffigiesexhibeteadem,quaeantecedens.Cimeraeffractaconspicitur,&ineapendensinfumibulum,quodfumosinliberumaeremdeducit.Nequeenimdirectesibiaccommodatasuntcamini&fumariaexterna,nefamentametallorum&mineraliumsecretionesexpirent,&inauraseuanescant.Furnuliplumbariistructuraconspicituraddextram,estquediuisaincatinum&focum,quemsubituentus,ignesqueexsuscitat.Catinusoperculotectusest,neuirulentishalitibuslaedatoperarios,utquefusummaneatplumbumeodiutius.Erkerusait:"Cumexcoctorarariusclaudereuult&adornarefornacemexcoctoriamaeris,catimumprofundiusinfocoexprimere,angustiusqueefformaredebetadinstarfurnistanniaerarii(wieeinfrischofen)&adiicereeifurnulumliquandiplumbi,quodadiiciendumestdecurrentiincatinumpraefurniieliquatometallo."image28Infurnummaioreminiiciunturduoponderalapidistosti(pyritaeaerosiinpaneslapideos,aerepraegnanteseliquati&praeparaticrematurissuis)&hissubmittunturscoriaefluxufaciles,utcumhaeapparent,oculumfornacisclaudat,&acuproincatinumdelapsoabstrahatlapidem&recrementasmoxexfornaculaplumbumemittat,cuproqueadhucincatinoexistentimisceatsemelatqueiterumpercochlear,seutrullamferreameffundendo,quofactoexhauriatinscrobemsinistram,utplacentaeuadat.Interimrecrementainclausafornaceaestuant:sedmoxillisnoualapidisaerosiponderaadduntur,utsimiliterexcoctafusaquedecurrant.Sicunoeodemquelabore&excoquituraes,&plumboremisceturadsegregandumargentum.Erata.etiampriusmolybdena,uellithargyros&plumbumadditum:sedquodsuccessionenouiiustamensuraestaugendumrecreandumque.CaeterauideanturapudErkerum,&suolocoinmagisteriostannifaciendi.Itaaesexuenasuaexcoctum,&remistumplumboiuxtaβαναυσιανfurnariamexhibuimus.Iamtraditurstannumistudaerariumsegregatori,quiidexercetnouofurno,secundumprescriptumartificiidescensorii(idquodsicappellarepossumusproptereuidentiamtametsi&caeteriexcoctionis&separationisexuenamisturisquemodiplaeriqueomnessintdescensorii,utinBanausiahacChymicusinueniatsuaedisciplinaeuocabula.)Quadrangularidispositione,ετερο¬μήκειdisponunturadtransuersum,parietemduolapidumiunctorumordines,utsintfulcrum&pedamentumduarumincumbentiumexferrouellapidetabularummutuoobliqueconniuentiumrelictainmediocrena,quadiffluereeliquatumcumargentoplumbumqueat.Aliquandotamencrenanonpatettota,sedsaltemaliquotforaminibuspertusaexitumliquoriconcedit.Intabulisinclinatisstatuunturpanesfurnostannarioconfectirectositu,clausiqueundiquaqueparietibus,admotaprunaeliquantur,remanentesupertabulisaerecollapsointruncos,quosAgricolauocatpanesfathiscentes,Germani,Rihnstock.RihnstockoderGeiagerwerchk.Formaistiusdescensoriisequitur.PicturamErkerianamsmitatisumus.Agricolapag.416.proposuiturpaulodiuersam,eamqueexpolitiorem,operosiorem,magisqueuariam.Istasimpliciorest.ElementumA.pedamentumfurniexduobusmurismutuoconniuentibusrelictacrenaconstitutum,quorumdorsumparietitransuersoaccommodatur.B.notattabulasferreas,quibusambiturfocus,&continenturmassecumprunis.C.uectes,quibuscoercenturiungunturquetabulae,annulis,perquostrauciunturfirmati,inclusique.D.Dispositiopanumstanniaerosi.E.tabulaedescensoriaeexferrosolido,uellapide,pedamentoinnitentesfultaeque.F.catinus,inquemconfluitstannumargentiplumbati,quodGermaniWerckuocant,forsideo,quiaelaborandaexcoquendaquefulminatoriofocoseucineritiomaioremateriaest.Inistoscatinosseupraefurniumasenosimiledirectusexdescensoriocanalisest,quiideodecliuisitustatuiturutliquorpossitprofluere.G.patinae,uelconcheferreae,inquasexhaustumplumbumargentosumexcatinoinfunditur,&siccommodioristractationisgratiasimulinpanesminoresdiuiditur.WerckpfaenlinappellatGermanusdescensor,quasisortaginespanumplumbiargentosidicas.H.Trulla,seucochlearhaustorium.I.Spathauelcontus.K.furca,Trunciaereirelinquuntur,supertabulisubiconsederuntspinishorrentes.Insehabetdescensorium.Antequampergamusadcaeterosaerisfurnos,admonenduslectorest,utattendatdiuersitatempraeceptionis&BanausiaeapudAgricolam&Erkerum,quiGermanorumTeutonicoidiomatecommentariumistisderebusconscripsit.Diximusinexcoctioneaerisstatiminquiri,numquidargentipeculiarilaboreseparandicontineat:Etdeprehensoeo,sioperaepreciumfuturumest,noninmassasgrandescogi,seddiffundiinuirgasbacillosue.Hacenimindustriacompendiumfitsumtuum,quiinmachinasfractoriasfocosquesuntimpendendi:Sed&cumaliundeaduectumcuprumargentosumest,idpotestrefundi,itidemqueinpastillos,autdigitosdigeri,quandoquidemminutaeportionesadfaciendumexmisturastannumsuntcommodiores.Agricolaueroprimumpanesplumbeosmaioressingularifocoeliquatosdiuiditinportionesminores:posteapilispraeferratissupersellaferreafrangitaerismassas,autsuofocopraecalefactasmalleisdisiicit.Hincinfurnoscolliquatoriostransfert,quorumformadiuersaestabErkeriana,&respondetei,inquorecrementarecoquuntur&panesexpyritefiunt,quemsanesiconferascumeffigiefornacisargentiexcoquendiprimae,eundemfacileagnoscerepossis,autsaltemproximumspecie.AFurnus,inquoconflanturrecoquunturquecadmiae,scoriae,spinaepauperes,&c.B.foeuseiusfartus.C.praefurniuminquoddecurritliquataemateriaeriuus.D.modiusseucatinusalius,inquemeffunditurstannumeliquatum,utfiantpanes.F.ostiumofficinae,seuχαλκουργείου.G.FurnusaltercommuniparietiE.aposticoaccommedatus,inquoperagiturmisturastannea.Agric.pag.H.Focuseius&fartura.437.&408.I.Catinusseupraefurnium.Postquamhocmodostannimisturafactaestsegregatorioseudescensorioproprio,utdictumest,separatur.Interim&hocanimaduertendum,quoditatractenturaeraargentiplusobtinentiaautmedioeria,quorumnimirumualorincentupondiotranscenditsemunciasseptemautocto,quanquamnonsinediuersitateadiiciendiplumbi.Quaeu.quinque,sexseptemueduntaxatsemunciasargentihabent,concameratofurnorecoquuntur,&antequamcumplumboremisceantur,argentum,quodineisest,adpaucaredigiturquofit,utaesipsumindiuersospanesdiuidatur,nempesuperiores,quipauperiores,&inferiores,quisubsidenteargentofiuntlocupletiores.SpeciesquaedamhaecestChymicaeseparationisperfluxumseuregulum,quaetamenperagiturbeneficiomedicinaecuiusdaminiectae,utinfradicetur.FurnumipsumexAgricolasicrepraesentamus,Parumabluditafulminatoriomisenorum,autPolonorumUngarorumquequosexhibuitilleli.10.pag.384.385.construiturexcrudislateribusintestudinemreductis,clibanimodo,sedpatenteuertice,utindeelucteturfumus.Intusfocuscinereusest,utiinfulminatorio.A.Uertexpatens:Β.ostium,perquodlignaimmittuntur,quaeutrectiusdisponipossint,murulusfornacicircuducitur.Γ.Decursuseliquatimetalli,seuostiumalterum,perquod&flammaeemicant&riuusdeducitur..Δ.Praefurnium,quodriuumexcipit.Idprofundumest,utmultummateriaecapiat.Quiindustriisunt,medicinasfluxilesinspergunt,quarumuidescenditargentum&subsistitinregulo.Superiorueroparsdepauperata,seuargentospoliata,exhauriturinastantemadextriscatinum,ubiinpanesaerispauperesconcrescit.E.panis,Z.Catinus.Panesilliposteaincumuloscomponuntur,donecrecoquantur&arecrementispurgentur,seuadregularemexcoctionempraeparentur.Grauesueroseuargentidiuitescommittunturcumplumbo&segregantur.HaecexAgricolapaulopluribusrepetiuimuspropterChymicum,queminformamusquadamπροπαιδίᾳplatonica.Patetautemmultacommodiusposseelaborari,siaccedatindustria&experientia.SaneErkerianaerationessuntcompendiosiores&minussumtuose.Truncierei,seuaespostseparatumplumbumargentosumcollapsum,exerceturporrofurnoquarto(primuspostpreparatam&collectaminpanesitidemdomitosignibusuenam,excoctoriusestsecundusconfusoriusseustannarius,tertiusdescensorius)quemustorium,Tostorium,crematorium,lateritium(alaterib.dispositis)cratitium(aconformationeincratemlateritiam)perindeappellarepossis.Simulacruminterproparasceuasticoscrematoriosretulimus.Necfinislaborum.Transferunturenimpostquamspine,squameeriscinerei,&aliarecrementamalleissuntdecussaeffossaque,inquintum,cuiusbeneficiopreparanturadregulam.Agric.li.11.GermaniuocanthunceinGahrherdt/quiestfurnuspereoctorius.pag.420.&seq.Coquiturenimaesibiadplenum,quodidemestcumperfecto&regulari,&ascoriisplanedepuratur,Atquehicconcurritelaboratioerisargentosi,cumaerenigromassali,quodargentinihil,autminus,quamprooperaeprecio&sumtibuscontinet,ueletiampridemalibiestexhaustum&adGermanosadexcoctionemregularemmissum.Nonenimelaborariubiuisadperfectumsolet.Tamquodextruncisaereisfactumest,quammassaleseunigrumrecoctumcatinoregulariinplacentasdiuiditurtenues,idquodGermanusuocatspleissen:Spleissenhastulasfacereexfissiliinrectumligno,uelinassulasdisrumperefibrisrectis.unde&focusipse,Spleißherd.Esta.spleissenidemquodincidere&intabulas,bracteas,laminas,hastulas,&c.diuidere,alluditqueadGraecumri(e.Suntn.istaeplacentaenimithilaliud,quamαποσχίσεις,uelσχίδακεςήχιδία,assulae,tabulae,orbesfissiexcatino.Quandoenimsuperficiesabaere&aquaeffusaindurescit,repulsoquecaloreinferiorliquoradhucfluit,abrumpiturindeeleuaturqueconto,posteaforcipetransferturinlacumaquae,ubirestinguatur,sedquodadfurnosfocosqueattinet,nonnullamobseruareestuariationem.Agricolafocosregularesiungitduossubunocamino,&operasquatuoralternisconficit.Agric.lib.Ii.Furnosimponitscrobitectaeseuuapotario,cuiusspiraculumdiuertituradlatusmuri.pag.432.Catinumefformatdiuersaealtitudinis,latitudinis,proaerisbonitateautmalitia."Catinus",inquit,"rotundus&decliuisfiat,atquesiaesexoptimispanibstorrefactis:conficitur,latuspedesduos,altusunum:Pag.29.Sinexaliis,latuscubitumaltuspalmosduos,etc."Isfarcitur,postquamcarbonum&terreopuluereadditaaquaesteuersus,lutoexparibuscarbonariipulueris&terreni,adiectaarenapercribrumangustumexcreta,remistaque&aquisaspersissubacta.FartusexiccaturquomododocuitAgricolapag.428.Afronteuerolacunarelinquendaest,utpereamrecrementaderiuentur.Eiinsterniturlaminaexferrofirmosubiectiscubislapideis,autsihidesint,canaliquodamexcauandainferiusest,utuiasitrecrementis.Aposterioremurofistulaaeneaperfenestramincatinumdirectaest,adnaresfolliumrecipiendassed,&magisterpereamcontemplaturopus,dirigitpanes,auellitanaribusscorias,experimentumrapit.Formahaecest.image29image30image32119Desceuasticaartis.A.dexterfocuscumsuocatino.B.sinister.C.lacuna,seucorriuiuum.D.laminaferreaobliqueerecta.E.fulcrumeiusligneum.Subiectuslaminaelapisestadsinistramuteiinnitatur.F.aditusfollium,seufenestrapostica.Gcaminuscommunis.Idemfurnusminusoperoseconstruitur,&simpliciusdepingitur.Furnusaerisregularis.Talibusfornacibusaesargentopriuatumsimulrepurgatur,&adregulamexcoquitur,quanquamdissimiliter.Namquopuriusnobiliusqueest,eocitiusabsoluitur,fiuntqueplacentaesubtiliorestenuioresque,sanguineouulturesplendentes.Tardiusperficiturdeterius&impurius,fiuntqueindeουσχίσειςcrassiores:Etsaepenumerohocrecoquendumest,unacumpanibusprimisunouelalteroproimpuritate,quiinquinanturuicinitatescoriarum&sordiumexcamino&aliis.Quodsiferrinonnihiliniectumfueritautaesferrosumfuerit,tardissimeproceditopus.Subfinemmagnonumeroexcatinosubuolat,quemfloremaerisappellamus.Isrepulsustestudinereciditincatinum&pauimentumfocumque.Parscumhalitibuspercaminumsublataetiamintectorumcanalibus,quotumdelabitur,tumpluuiisablutaresidet,inuenitur,indequedetractaadfornacesreducitur,SedadictisnonnihildiuersaestErkeriratio.Quodaesnigrummassaleuocant,qualeplaerumqueinGermaniamaliundeinuehitur,dissmniliexcoquiturfurno.Isfococonstatlatiore,inquoampluscatinusalateribus&tergomuriscircumdatur,quibuscaminusconcameratusinnititurmagnaexparte,quanquamErkerianapicturacaminumnonostendat.Focodeestcanalisseulacunacorriuii.Magisteruerorutabulo&scopisseuuerriculodetrahitsordes.Massaemagnoroboreimponunturanteriorimarginisuperlaminaferreaeregionefistulaefollium,utignieliquataeincatinum,deferantur,Ilmenoaeuidimuscrassoaltoquemuroadiectum,ita,utaposticapartefolliumnarescapsaaereamunitaeincatinumpertinerefntfenestraiusteamplitudinis.Exillomuroprominenteslapidescameramsustinebant,perquamcaminusinaurasliberasfumoseuehebat,&cumhisunaetiamflotemcupri&cadmiarumhalitus,quanquamplurimumeiusobiectutestudiniseuolareprohibeatur.Fococatinusrotundusaheniinstarutrinquemurislateralibuscinctus,&satisprofundusinhaerebat.Tabulaferreaafronte&margini&carbonibusprunisque(namutrisquecatinusestrefertus)admediumusquesuiimponisolet,utmassasexcoquendassustineat.Nona.solaemassaenigriaerisimponuntur,sedaddunturorbesseuplacentaeaerisfluxiles,quaenimirumresiduesuntexoperepraecedente,&nonpenituspurae,quasetiamAgricoladocebatrecoqui,donecabsoluantur.Isteprimolocofluentesmassasquoqueeliquantur,&secuminahenumpraecipitant.Eiusreigratiauitriquoquerecrementaautuitreuspuluis,similiaquemassisinspergisolent,Ignisfollibusexercitusceruleamemittitflammaminterlucenteuiridi,iamelectripuritate,iamrubedinesanguineaseupunicea.Carbonesaccumulanturita,ut,massamtegantexceptaparteposteriore,quaferreelamneincumbit.Itacoquiturexplorantealiquandomagistroscoriarumpraesentiamrutroligneoeasqueremotisprunisdetrahit.Bacillisa.ferreisatergoexperimentumrapit.Aesbonumfacilehaeretcolorenigro,sedquipostrestinctioneminrubrummutatur.Sifacilefrangitursubmalleoegregiequerubet,autentorichalciinstaraureumest,iudicaturperfectioniproximumesse,dequibussignismonuitentAgricola.Pag.431.Mirumtamenestfractionisfacilitateminbracteolisexperimentisignumperfectionisesse,cumtenerrimumoptimumquecuprumdilataripercussumdebeatabsquefracturaautcrepaturarimisque.Rudimenimage33image34image35Rudimentumistiusfurniitaproponipotest,utaliquomodointelliganturuerba:Pingitur&sinecamera&alis,seumurislateralibus&intelligituropusfiericommuniterliberofoco,idquecumnigrumesseumassaleadperfectionemperducendumest.Furnusaerisregulariscamoratus.Talibusduobusquatuorindiesabsoluunturopere.FurniregulariscommunisfiguraexrepresentationeErkerianasicsehabet:Furnusautemaliquandoetiamdupliciinstruiturfoco,totidemquecatinis.NamextruiturinHungariaclibaniformacumprefurnio&caminoafronte:alatereuerocumfenestraquaaesexliquatisscrematuretruncisereis,decurritinmorsubiectumfocumcatinoamplioreexcauatum.Illeipsequoqueinunochalcurgeogeminatusinuenanturadoperasampliores.Focusaerisregularisnudus.Hincintelligereestinprioribusduonomina&potestatesartisinunumesseredactumfurnum,utsitpersealiudfurnuserisperfectoriusseuregularis,aliudfissoriusfocus,quodGermaniaptiusdicunt,Saroffen/&Spleißherdt.Inilloadregulamaspiraturcoquendo:inhocaesscinditurinplacentas.Uiseturautemhaecmachinasuperfluaesse.Utenimaxiomatecelebridicitur,frustrafitperpluraquodfieripotestperpauciora.Sedhocinstitutumtruncisaerissegregatiuideturaccommodatiusessequodabsolutiuscoquitanquamsubtestufornacisspeciereuerberatoriapossit,&simuldupliciobstaculoflos&mineraliaassurgentiacompesci,dumnontantumintracameramseutestitudinemfornaciscontinentur,uerumetiansiquidprosiluerit,idcaminoexcipitur.PicturaErkerihaecest.A.Praefurnium,seuuestibulumianuaeinstar.B.ostiumfurnifartum,relictoforamineprofumo.C.Furnitestudoclibanodes.D.Caminiostium,quasefumusproripit.E.focusexternuscumcatinoaposchisticoSpleißherd.F.focusaposchisticussecundus.G.pariesposticusperquemfollessuntdirecti,cuiquefurnusclibanodes,quemregularemuocamusseuerisperfectoriumGaroffenestaccommodatus.Truncisautemaerisustulatisdicatumesse,nonobscurepatetexorthographia,&uerbisautoris.Negatenimpanesaerisfathiscentespostcrematuramexcoquifocismaioribusperfectoriis,quibussolentnigrierismassaeperfici:seddecussisspinis,granis&aerecinereoinferriinfurnumpercoctorium,assimilemSbatzensiexcoctotio,inquoadpurumaesperducatur,&postearecrementisabstractisinplacentasdiuidatur,idquodfocoexterraeo(noninternocatinofurni)fieripicturacommonstrat.Scoriaeindefactaerecoquunturinregulum,quitorrefactusmisceturnouisaerissegregatitostiquetruncis&adpurumelaboratur.Ettantumdeere.image36Furnifociqueaeriselaborandi&argentiindesegregandicircasyluamThuringicamusitati.Schmeltzoffen.StueckFurnuseris&argentiexcoquendi.A.Capacitasfurni.B.Pariesanterior.C.lutum,inquointeriorcatinus,cumsuooculo:D.catinusexteriorseupraefurnium,&massaaerisplumbi&argentiestquepanismoxinfocumsegregatoriuminferendus.ApudAgricolamhaecmassafitinfornace,quemGermaniuocanteinFrischoffen/quaeesteademcumpraesente.MassaseupanisisteGermanisdicitur,einFrisch¬stueckmaximeexaere&spinisplumboque(interdumconcurrentelithargyto,Molybdaena,etc.)SeigerOffenFocussegregatorius.A.Pariesposticus.Seucaputfoci.B.Panessegregatoriiexere,plumbo&argento.C.tabuleferrateindecliueuergentes,relictainmediorimaadtransmittendumfusummetallumD.Pariesanticusduplexostiumconstituenscommuneadsuffurnium,quodestcauitascumcanali,exquoprofluitmetalluminpraefurnium.E.Praefurniumseucatinuscinerarius,quod&cineritiumlutosumdixeris.image37image38TherzOffen.Focustostorius,autustulatorius.Hicpanibusaerissegregatisdestinatusestutpenitusexhauriatur,&incorticemtrahatursiquidadhucinestplumbiargentati.Formamhabetcratis,cuiimponunturtrunciaerisconsidentis,abAgricolauocaripanesaerisfathiscentis.Indedeciduntspinaeinsubiectascauitates.Germaniuocant.Doer¬Offen/atorrendo,quasiTostrinamdicas.GahrHerdt.Focusaerisregularis,seuaerisadregulamexcoquendi,autperfectoriusaeris.Inhocenimaesseparatoargentoperplumbum,recoquituradfinemseuregulam,fiuntquepanestenuesplacentaruminstar,quodfissumaesuocant.Ibidemcolligituretiamflosaerisspeciepulueris,image38image39TreibHerdtCineriumMaius,seufocusargentiaplumbosegregandi,quodGermaniuocantabtreiben.Chymicusestfulminatoriusproptersignumplumbiseparati,quodestspeciesradiantisemicantisque,quasifulminiscandoreargenti.Debebatafulgureuelcoruscationepotiusappellari.Simulhiceueniunt,quiflorespurpurascentesdicunturpropterhalitusfumosque,interquospurusargentisplendoreffulget.Cap.Xui.Deexcoctoriisplumbinigri.Plumbinigriuenamitisfluxilisqueest,autdifficilis&contumax,quamnecesseestfocotrilateroinanticopatenteignibusmacerare,domareque,antequamexcoquatur.EumexhibetAgricolalibr.8.reimetallicae,pag.216.Excoquendiu.ratiodescensoriaestomnino,uti&caeterorumexuenismetallorum,seduariatmirificeprorerumcopia,rationequeuenaeipsius:Etdonantnonnihilsuaeconsuetudini&experientiaepopulidiuersi.Excoctioperfornacemcrudamuberdenlechoderroheschicht.Quafornaceexcoquunturscoriae,&pyritesinlapidemperducitur,quin&cadmiaefornacariae,regulialiaquerepurgantur,easolet&uenaplumbi.Patulaeaestoculo,&capacitatismaioris,utiinfradiceturinArgento.Furnoamoebaeo,nisiadmodumdiuitessintuenae,nonelabotantur,quodrecrementorumsulphureorumuimultumaccipiantdetrimenti,nequeetiamfornacecuruaproptereandemcausam.Conducitnondiuinignibusdetinereeliquatumplumbum,quodimbecilliconcretionenonresistat,&mercurialemfugacitatempraeseferat,autetiamacrimoniaconiunctorummineralium(sulphuris,stibii,arsenici,etc.)incalcemredigatur,&comburatur.QuocircatesteAgricolaWestphali,Poloni,Carni,leuiartificioglebasplumbeasdiffluerefaciunt,metallumquecatinisexceptumdiffunduntinportionesminores,&impurumrecoquunt.Polonorumfocuspulpitosuggestoueutrinquedecliui,&alateribusmuroinclusosimilisest.Ineiusplanoeliquatauenaplumbumindecliuiacurrensseseignibusquamprimumsubducit.RudiusWestphalitractantmateriameandem,uipotetumulumdecliuemprofocoautfurnolegentes,metalliquebracteassordidatasrecoquentes.PauloingeniosiorestCarnorumratio,quaeduobusscamnislapideislignaimponitsubiectocatinoseuscrobeampla,inquamdestilletplumbum,quodexhaustumporrodistribuiturinpartes.Soletautemidsubfornicefieriostiopatente,&atergoperfenestramillabenteaura.Fococaminusimminet.Saxonummodushabetplusartis&politure.Nam&hocestinaliquapartefinis,utnontantumutiliteraptequeresfiat,sed&decentercumaliquoornatu.Statuuntitaqueillitestudinemcaminoiustaeamplitudinisperuiam,quamabutroquelateremuriclaudunt.Anticumposticumqueostiisarcuatispatet,utauraeuentiletopus,exuscitetqueaspiratusuoflammas:lignorumquoquemateriaeademimponatur.Focuscatinoamploinstructusaccipitligna,quibusingerituruena,quaeliquefactaincatinumdemittitmetallum.Patetautemcatinusoculoquodaminpraefurniumseualiumcatinumautscrobemfocosubiectam.Inhancdeducunturuiacontoaperta(naminterexcoquendumobstruiturforamen)liquorismetalliciriuiplumbum&recrementadeuehentes.Moxhissubtractis,plumbumconcretumseponitur.Elegantiorpriorehaecofficinaest,sedattendendum,nemaioreiustoigniincatinouocaliplumbummoradiuturnioreconsumaturquadamtenus.Furnirudimentumsicest:A.Pariesdexterreductifornicis.B.Focus.C.Catinussuperior.D.Oculusseuforamenclausum,donecimpletussitcatinus.Posteareseratumexhibetdecurrentemriuum.E.Catinusinferiorimage40excipiensplumbumcumseoriis,quaemoxdetrahunturrutabulis,plumbumqueeffundi&diuidiinscrobesuelcatillospotest.F.Fenestrapostica,quaaurainspirat.G.Caminiprincipium.H.Caminicollum.DeformatioitaquehaecnonmultumdiffertaCarnorum,utipatet.Estautemopussimileexcoctioniargentifurnoalternante,derarbeitubernstich.Uenaimmitiscremandaprius,quaequealienitatibusmultisremiscetur,eluenda.Uerumenimueroquaeabundatsyluestribusmineralibus,Pyritisimmitibus,galenasterilisulphure,stibio&similibus,atqueadeometallipuriparumcontinet,Goslariensiumindigetindustria,ferriquesquama&recrementis,quibusantimonii,quodplaerumqueestcumuenaplumbi(Galenapyrite,molybdena,lapide,etc.)rabiescompescitur,caueturque,nequidnocumentiinferatur,tamplumbo,quamargento.Constatautem,quodferruminseuertatuimstibii,&sustineateiusimpetum,donecsesesubducantmetallacaetera.Agricolauolebatferrinaturamesseplumbinigricoactricem,sedidexaccidentefit,duminterimcolligitur&subtrahitur,cumstibiumcumferrocolluctatur.Estauteminterhecduoquaedamconuenientianaturae,quaaffectasuntadsemutuopetendum,uelutimagneticaquadamcognatione.Dispositionesquidemsingularesexprimereadamussimnonpossumus:Ueruntamenexperientiadocuit,aliaaliisadagendumpatiendumqueesseaptiora.Cumergostibiuminuenit,idquodpraesentiusuimsuamexerat,cumhocconfligit,&hucsuumdiuertitimpetum.Itasulphurinplumbumuiolentiusagit,quaminaurumuelargentum:Aquaefortesinferro&stibiolongeexercenturferuentius,quamargento,&inhocmagis,quamauro.Hancobcausamsquamaferrietiamcatinorumlutoadiiciturinnigriplumbifoco,&aliasproadditamentoestferriscoria,siconstatuenamstibiiferacemesse(tuncautemplaerumqueetiamargentumhabet,cuiusindexeststibium,&plumbumcinereum,quodmarcasitamuocant.)Rationemuero,quauenatalisapudGoslariensesexcoquatur,paucisattigitAgricola,pluribusdescripsitdepinxitqueEberus,qui&solohocartificioputatpauperemGalenampyritosam,&c.Posseelaborari."Uenaplumbinigri(inquitAgricola)excoquiturinpropriisfornacibus,sednonminussaepeintertia,cuiusossemperpatet.Focus&catinusconficiunturexpuluere,inquoparuaequaedamsquamaeferriportioinest,recrementaferritalisuenaeplaerumqueadditamentumsunt,etc.Simolybdaenauellapisplumbariusexcoquitur,moxefornace"(crudamintellige)"incatinumeffluitplumbum,quodrecrementisdetractis,cochlearihaustumeffunditur.SiueroPyrites(plumbiferexcoquitur)utGoselariaeuiderelicet,incatinumdefluitliquorquidamcandidusargentoinimicus,etc.Deindeexfornaceincatinumdefluitstannumseumisturaplumbinigricumargento,dequoprimodetraehunturrecrementa,aliquandocandida:Posteapanespyritae"(Spahrstein)"Siquoshabet,iiqueaerisparticipes,sedexigui.Exstannoincatillosferreoseffusofiuntpanesfurnofulminatoriodiuidendiinargentum,lithargyrum&molybdaenam,quaeinplumbumdepauperatum"(harttoderfrischBley/G])reducuntur.HaecfereAgricola.SedquiafornacisGos¬lariensisrationemtacuit,expediendaeaestexErkerianiscommentariisteutonicis.ItaisLatiodonatusloquitur:"Uenaeplumbipauperes,quaeeluiaquis&separariabalienisnonpossunt,siuepyritosaesint,siueGalenaesterilirefertae,autaliismineralibusnonfacilesegregabilibusremistae,cumearumcopiapraestoest,itidemexcoqui&elaboraripossunt,sednonartificiofurnialternantisuelobliquicatini,ubirapaciaindomitaque&sulphurearecrementaplumbumconsumuntfacile,utferenullum,uelsaltemlongeminus,quamprofornaculaeindicioobtineatur:UerumsolummodoGoslariaeusitataarte,etc.UenaplumbeafodinarumGoslariensiumplaerumqueestcinereanigrescens,uelpyritesexalbocinereuspyriteaerosopermistus:abundatGalenasterili,quaetamenaspectuinonpatet,sedinterexcoquenduminscoriisliquidoanimaduertitur.Huiusuenaelectissimaecentupondium,nisiGalenaconspicuainest,noncontinetplussedecimlibrisplumbi:Communisautem&pyriteabundantis(quiseparariabeanequit)centumlibraeseptemautetiampauciorespraebent.Nonnunquametiamremistisilicesdispositiqueineacernuntur,&confusi.Uenahacmagnistostrinisuriturternisuicibus,&tuncplumbiquinaelibrae,cumargentidrachmaincentupondiocontinentur,utplurimum,idqueutiputopropterinaequalitatemuenarum,quaeinfocotostoriocumulantur.Accommodanturuerounitympano&axiduaefornaces(quanquamiudicioartificumconueniebatsingulisadiicisingulatympanafollesqueabillisagitariutdirigerequilibetexcoctorinopussuumquamcommodissimepossetflatum,quandoquidemmagnauimagnoquenumerouenaestconflanda.)PerfornacemRotaeuicinioremplusuenaetraiicitur,&plusplumbicumminereprunarumcopiaconficitur.Sequiturfornacisdescriptio.ExtruunturfornacesGoslariensiumaltitudineinternaduorumlaterummurariorumcumdimidio,amplitudineduorum.Anticumteguntclauduntquetabulaeexlapidefissilitenuiore,altaeduoscubitos&dimidium:Ideouerononcrasso,uteffringiCadmiaeaccrescentiscausapossit.Lapidesueroistiusregionisdurantinigni.Subfornacibusinplantaearumsubfocolacunauaporariadeprimiturdecussatimduorumcubitorumprofunditate,itadisposita,utuersusfollesdeclinet,ibiqueemissariumprotendat.Quidamextendunteamincasamtympanariam,sedinconsulto,quandoquidemindehumoremtrahitexcoctioninoxium.Aquaenimillapsafocumhumectat,facitqueutexiliat.Tantiestlacunamillamrectedisponi,&nequeprofundioremiusto,nectenuioremfieri.Praetereacanalisformaqueosuffla"toria,inquaminsertasuntfolliumrostrae,decentesitunecnimisacuteprofundeque,necobtusestatuatur,sedpronaturacuiusqueuenae,&quideministisfornacibuseomodo,utaurainmediammateriamfococontentamincidat,&spirinusiuxtaanticumparietemdeferatur,quiquidemdebetessecopiosusexfollibusamplispromultitudineexcoquendauenae.Sextaurinatergoraunifollidestinantur.Catinuasinfornacisfocoitacomponitur:Lacunaeuaporaeriaeimponiturtabulalapidea,quamappellantlapidemcatinaricum.Supertabulafitfocusexlutoscoriisremistominutis.Huicinduciturfocusaliusluteus,seupauimentoillihicinsterniturfocusexluto,inquoeffiguraturcatinuseositu,utdimidiumeiusinfornaceemineat,&anticuspariesrectoinsistat,intersecetquemedium.Hunccatinumiamexiccatoluto,inducuntintus,seuillinuntuenaustapollicaricrassaetie,quamarefactam,prunisaggestispercalefaciunt),donecexcandescat,solideturqueduriciechalybea.Catinialtitudousqueadformamestcubitiusunus,cumquadrantepaulatimueroinclinatur,tenditqueindecliueuersusanticumfornacis,uteffluereplumbumqueat,necintraeamsubsistat.Porrocatinusfarturaquadamopplendusest.Haecconstatexcarbonariopulueremero(namaliasmiscentlutumarefactum,tusum&incretum,quemleschuelgestubuocant:CarbonariumueropulueremRohllesch)&aqua,quasubigitur.Massahaeccompingiturdensaturquemalleisueltrullaferreaautaliaregraui,&excatinosuperfaginiscarbonibus,quospriussupposuerunt,educiturusqueadparietem,sedita,utantefornacemstructurapaulositeditior,neeffluantrecrementa,&iuxtaimumrelinquaturforamenamplitudineeas,utmanusimmittipossit.Itaocclusasornaxest,&adornata.Additurusus&operisratio:nempeperfauces,quasursumpatetfornaxe,prunasinfundi,submittiquecarbones,indescorias,iterumquecarbones:Posteauenamcrematam,seutosturapraeparataminsuorogouelpyra,utantedictum,idqueuicissimpermutatisuena&carbonibususqueadsummum.Apponituretiamcatino,quaexfornaceprominetnonnihillignorum&prunaerum,utsalcemfarturacalefiateffluentesquescoriaenonobstruantforamen.Impletafornaxsinituraliquandiuperseincendi:sedposteamouenturfolles&feruetopus,liquatiqueplumbi&recrementorumriuicontinentereffluunt.Nonarmantloricantquespiraculummollibusfluxilibusquescoriis,necutunturcapsisseumunimentisfolliumferreis,sedaereis,quiaferreaeformaeduobusoperibusascoriisrapacibuscorrodentibusqueabsumuntur(nempesulphureis&stibiatis:Stibiumeniminferrumagitcupide)aereaediutiusdurant,quanquam&haetandemdepereant,itauttrimestribussintreparandae.Demensumoperisunumestuigintitriumhorarum,quospacioperfornacemtraiiciunturcentupondiasexagintasex,usqueadseptuagintatostaeuenae,quaeeliquatapromanataquaeinstarsatisliquidae.Nihilautemadditamentorumapponitur,sedmerauenaustaexcoquitur.Cumscoriasuperior,quaeualdecrassaest&ponderosaablataestfurcaabexcoctore,caeterarecrementasubeastabulariconspiciunturpure,uthaecexhaurianturtrullae,dumqueeffunduntur,plumbiinstarfluunt,&imitanturlapidisexrecrementisfactispeciem.Plumbumuerointerexcoquendumsurripitseperpulueremcarbonariumleuem,&infundofornacisconsistitsicquedefenditurabiniuriarecrementorumferocium&sulphureorum,&tutumestabaestusuehementia.Expletoopere,perfringiturpariesanticusparteinferiore,&puluiscarbonariusunacumscoriis,quaeirrepseruntrutroextrahiturministrointerimaquammodiceaffundente,utmagisterabaestuuindicetur.Amotisistisfurcaincatinumimmissaplumbumcommouetur,uttotuminunumcogatur,hincqueeffunditurcochleariiniunctumasinistrafornacicatinumdudumcalefactum,(analogumfocoaerisregularis)&opereaposchisticopanesplumbosconcinnatexcoctor,itautexuenaeseptuagintasexcentupondiisterna"(:◉):)(:◉):)(:◉):)Furniuenaeplumbinigripauperisexcoquendae:Goslarienses.plumbi,quibusinsuntsextantessinguliargenti,producantur,residuumsubsistitinrecrementis.SihacarteGoslariensiumetiamaliasplumbinigripauperesuenasquisexcoquere&elaborarecupiat,attendendumest&operanda,utliimage41quidoexcoquatur:Sinminusiduenaperseassequitur,adiumentispromouendaest.Carboneaenimmassanonpotestsustineremollestenacesque&inpraecepslabentesscoriassuauisciditate&grauitatenimiumadhaerentesmolestasque,Cumitemuenaplumbeaparumplumbi,argentiuero,notabilioremobtinetquantitatem,augendumplumbumestadiectoinsingulisdemensisoperumduro,utargentumadidconfugerequeat.InterimdumexcoquituruenaGoslariensislateribusfornacisabomniparteaccrescitGalmia(cadmiaexluteocinerea)culmiinsingulisdemensiscrassitie,quaenouenisoperibusestdecutienda.Ususeiusadorichalcumexaerefaciendum."HaecexErkerianiscommentariispauloprolixiusinterpretandorepetiuimus,utChymiconostratotaoperisratio&modusfornacisliquidopateret.Placetenimadmodumillaprudentiaindefensioneplumbi,&nobisexhibetspeciemquandamseparationispersubductionem,dequainEncheriaChymica.Quandoitaqueessentiaeexmineralibusopemedicinarumuelacriummineraliumsunteliciendae:autcumreductionesliquorum&calciuminstituendae,multaquesimiliamagisteriaperagenda,prudentiae&methodiexemplumhinccaperelicet.IllaipsaratiodeclaratnobisetiamartificiumdescensoriumGeberi,quodeodemconsilio&fineabipsoestinAlchymiamintroductum,utincorrigendismetalliseosecurius&circumspectiuselaboret.Seddehocposteriusplura:NuncpicturamErkerianamliterisdeclarabimus,quandoquidemidpraeteritumestindescriptioneGermanica.(:◉):)(:◉):)(:◉):)A.Fornaxdextracarbonibus,scoriis,uenaustaconferta.B.Fornaxsinistraanticoinferiorepostnouenumopusexcussouacua.EiapposuitErkerusministrumcumconto,quodecutitGalmiam(Galenaesobolem,quaeestspeciescadmiaefornacariae,quamexluteocinereamuocant.)AuicennaeTutiacitrina;Estenimaliaalba,quaepompholyx.Cadmiasdiuersasfaciunt&Arabiceclimiasdicunt.LegeMatthiol.Comm.Diosc.cap.45lib.5.Auicennamlib.2tract.2.cap.705.etc.C.Tabulaelapidisfissilisobtentaefrontifornacis.D.Indextrafornacaefarturacatiniexpuluerecarbonario.E.Catinuspraefurnii,inquemdescenduntscoriae,estquedimidiaparstotiuscatini,utipatetexfornacesinistra.Radiiabeoresplendenttumobigneumliquorem,tumadiectoscarbonesuiuos.F.Scoriaedetractae&incumulumreiectae.G.Tubusseuductusuaporariisubfornace.Agricolacanalemstructilemuocat,estqueemissariumhalituumexfocoeoserecipientium.H.Formaaerea,inquaiacentrostrafollium.I.CadmiaseuTutiacitrinaexfornacedetrusainqueglebascoacta.Eomodo&carbonesfaginiincatinuminiiciuntur.K.Catinusaposchisticuscumfocohumili,inquemeffunditurplumbumexcatinoexcoctorio,L.Placentaeseupanesplumbi.M.Cochlearseutrullahaustoria.N.foculuslignasuppeditansincensaadcarinumsubiectumcalefaciendum.Caeterumquomodotabulaelapideaeinanticofornacisiunctaesintfibulis,facilepatetaspectui.AdhucdefornaceGoslariensi.Plumbumexcoctumcumimpuriusest,autetiaminpastillosdiuidendum,recoquiturfocooblongo,decliui,&nonnihilexcauatocanalisinstar,quanquameidemreiinseruirequeantetiamalii,siuefurni,siuefocipotissimumcatinisinstructi.InpicturaEtkerianafocusaposchisticusetiamhuicfamulaturoperi.Naminfusumplumbumabinnatantibsscoriis(leuioresenimsuntplumbo)pleniuspotestrepurgari,&posteaplumbummeraciusinplacentasdiuidi.Nonnulliferreocatinoquadrangulo,fornaciconuenientiinclusoplumbumeliquant,separatasquesordesdetrahunt.Aliiidemprocurantcatinostannariorum,quorumomniumrationespersequinihilattinet.Focusrepurgatoriussicpingitur:A.Focusliquandipurificandiqueplumbiuacuus.B.Focuseiusdemincensuslignisdispositis.C.Catinus,inquemplumbumdecurrit,&exquoexhauriturincatillosferreos.E.SedliteraD.notatplacentasseumassasplumbimaiores,quasAgricolainminoresdiuidihocartificioindicat,utpossintaddilegitimopondereaeriargentato.F.Furnulusestquadratuseideminstitutoseruiens.G.Catinuseferroquadratus,intuslutoperlitus.H.Foramina,perquaeeluctaturflammaspiritusque,&perquaeetiamcarbonesdemittunturinfocum.I.Ostiolumcineritii&simuluentilabrumauramsubtusadmittens.Idspaciumdiuidipotestcraticula,uteolucidiorinstruaturfocus.Tantumdeplumbonigro,Cap.Xuii.Deplumbocinereo,seuBismutho&marcasithaargenteauelstannea.Marcasithastannea(itauocantasimilitudine&conuenientiacumplumboalbo;aliquiargenteam,quiaargentumreferttamsplendentealbedine,quamLazurio,necraroargentumcontinettectumqueeiusdicitur)quaeinuenasuapluriargentosociatur,perindeutplumbumnigrum&stibiumimage41taliaexcoquisolentargentiauspiciis,&officina,quanquamsingulariingenio.Quandoueroexsuigenerisuenaargentiuelnihil,uelquodnonfacturumsitoperaepreciumcontinenteeliciendumest,nonaliaquidemindigebatfornace,quamplumbea,nisiquodobhalitusuirulentoscircumspectiodebeatessemaior.Ueruntamenususetiamhicnonnihilpeculiareobtinuit.Quocircareferenteagricolaaliquiscrobesinrotundumdeprimunt,easquefarciuntcarbonumpuluere,postealignorumsegmentidecussatimcompositissuperiniectamuenamflammafactaperdescensumaguntinscrobem,indequemarcasitamextractamadpurumrecoquuntcatinis.Displicuittaediumlaborisrepetitiintamuilimetallo(Stibium&Busmutumobmercurialemnaturampropeacceduntadmetalla,eisquenoniniuriaaccenseripossent,sedcumadditamentonothorumseuspuriorum,quasidegenermetallorumfoetusforent,uelsimauis,immaturadicitoquorumcongelatioanteuertit,intercepitquemotum&aliodiuertit.Nonenimsexmetallistampertinaciterinhaerendumest,etiamhisiudicibus,quiBismuthumputantessestannumcelticumAristotelis,quiaesIndiciumeiusdem&ferrumchalybicumfossile,procertismetallorumspeciebushabent,quiquenauigationibusadiutiapudnouospopulosmetallumquoddamanostrisdiuersumplaneconspexerunt,quodquenecargentumessetnecaes,necferrum,sedmisturaautmediumistorum,cuminterexcoquendumnonseparent:itaestdeorichalcofossili,electrofossiliantiquorum&tantauarietateaerisCorinthiialiorumquemistorum.)Quareinuentaratiomagisindustriaest,&depressusinfoueamtumulus,cuiusfoueaelateralapidumstrueconcinnatalutometallicofarciuntur,nesorbeantmetallum.Indeindecliueinformaturcatinusinterior,eiqueproductocanaliiungiturexterior,inquemexillodefluatmarcasithapura,&possitinpastillosexhaustucochlearisperindeutplumbumnigrumdispositispatinisferreisdigeri.Recrementainlignis&foueasubsistunt,croceoquecoloreplacentiatinctoribuspictoribusqueinseruiunt,alicubietiamreuerberiifurnoexercitatainLazuriumfigulorum,uitrariorumque&similiumtransmutantur,tituloZapharae(forsexGermanorumsafran,quocrocumindigetant)prostans.Etnemireris,croceummutariincoeruleum,disceexUitrunioOchraminpurpureumabireustione,sicutexaeretamuirorcolligitur,quamrubedo&ianthinum.Minusoperosaestexcoctioinlintribuspineissuprascrobem,catinispecieefformatamcollocatis,inpronumalteroextremoperfosso,utpateatuialiquoriinscrobem.Itasimplicisingeniiestsuperpulpitoegestaeterraetabuliscoercitoeliquareuenam,&exfocoposteadetersocolligereconcretimetalliportiunculas,exquibusrecoctispoenitentiafaciatpastillos.Uentocommittiturregimen.Isquaspirateauertiturtumulus,utuirulentoshalitusdepellat.Itaquealiquipulpitumistudmobileueluersatile,statuuntsuperaxeligneorecto,&tabuliscompactisloculumcoagmentatumarenisfarciunt,quibuslaterecoctiliindorsostratisimponuntcratemferream,atqueitaadmotislignis&iniectauenauentiflatibusopponuntrogumincensum.PutatAgricolahancexcoquendirationemhuicmetalloesseutilissimam,quodminimecomburatur.Sedactumtamenrepetitafusionedigestionequedenuoestagendum.Nospraeferimusartificiumdescensorium,quoinsuperiorefocoeliquatauenaredditmetallum,quodsurripiturstatimcanaliindecliuioremcatinumducente,ubiadmotispaucisprunisipsicatinoliquidumseruatur,repurgaturuberius,&transfunditursimulinscrobesminores.Quin&similisratioinstituipotestei,quaeinfurnoGoslariensiestexposita,praesertimsibismuthoconiunctasuntmineraliaperegrina,silices,&similia;Uerumitaaccommodatoartificio,utquoniamhocmetallumfacilefluit,&nonnunquametiaminsuisdoliisconceptoexfermentationecalore,colliquescit,ignisflatusquesitlongeimbecilliorlentiorque.Prepatari,uero&uenatusioneelutionequesolet,sicut&ramentapertabulasplanaselutaadexcoctionemueniunt,quetuncprunisperagitur,alioquin&lignisaridis,Agricolarepresentauitfornacemferrariaesimilem,quae,nisimalumussequiplumbinigriindustriam,sufficereartificipotest.Easicest:Furniferrariispeciemponit,quipeculiariterestaccommodatusadexcoquendumbismuthumCadmieuenenataeexpers,siueuenaconfractaassit,siueelutumeiussabulumA.FornacisfornixinarcumreductusB.Catinusextemporaneusexlutometallico.Superspiraculumfollisfoueamquepauimentiseufociextructus,&foraminepertusus,T.Canaliculus,seuuiaexoculocatiniincatinumferreuminferiotermtendens,deriuansquemetalliliquorem.A.Catinusinferior.AppinxiPraeterea&flammas,&image42cadumaquae,forcipem,prunicipem,segmentalignorum,capsamfollis,saxum,superquouenafrangitur,etc.Fecit&mentionemMarcasithaepericulosiorisobspiritusarsenicales,cadmiae,etc.Superlateribusinordinemdirectisquadrangularem,ligniscollocatisitaeliquandaeexcoquendaeque,utalateredispositosuenaecatinosflammasaltemcalorqueauentoimpulsustangat.Quodcollicuiteffunditurincadosmaiores.Sednonest,utsingulapersequamur.Cap.Xuiii.Defurnostanni,quodplumbumcandidumuocant.Aboriosamessepraeparationem,excoctionemquehuiusmetalliconstat.Itaqueetiampluribus,&sumptuosioribusindigetinstrumentis.Detostrinisrogisqueantedictumest.Lapilliiampraeparatisecretiqueabalienismineralibusinfornaceminferunturmuratam,altiorem,quamampliotem,utignisimbecillior(nequenm.ualidusautacrishuicopericonducit)eorectiusexcoquereuenampossit.Constatquatuorlateribus,sedaltioreanteriore.&cumcaminoiuncto.Afronteenimnonpater,sedadextra&sinistra,ubimurisuntdepressiores.Extruiturautemsuperlapidearenariocrasso,quiignemtolerarequeat,uergatqueindecliueuersusoculuminanticoparietepatulum,perquemuiestinpraefurnium.Nullushicexlutometallicorumfocusest:nullaforma,seufistulaaddefendendasfolliumnares.Saxumistudprofocoeiusquecatinointerioreest,proformaministratforamenmuripostici,perquodpauloaltiusinserunturrostrafolliumlatiuscula,dirigunturqueinanticiparietisoculum.Dextrorsumascenditurpergradus,&materiainfornacemdeiicitur.Spiritus&fumieluctanturinteranticum&posticumparietesincaminumampliorem,indequeramentisrelictisfumariosubdialiprodeuntinaurasliberas.Caminusistecameraeamplitudinemhabet,soletqueinterdumelegantiusconstrui,&duabusimponifornacibus,utisatisexposuitAgricola.Sed&infornaceuarietaseuenitpropterdiuersitatemlapillorum.Minuti,mediocres,maiusculisingulinonmistim,sedseorsmexcoquendisunt.Primifornacemamplioremdesiderant,seulatiorem,atignemlentiorem:Secundiprosuomodomediocrem;Tertiigracilioremfornacem,atignemualidiorem.Latiorquoquesoletesseisfurnus,inquoelaboranturlapillisapularescollectiexfluuiorumalueis,quaeramentaelutauocant(GermaniSaiffenzingraupen/exquibusteneriusfitstannum)&urgendahaecsuntaestuacriore,quealiasfossilesmaiusculilapilli,Quoniamautemplumbihuius,quodcandidumappellant,uulgusstannum,molliorfugaciorqueestconcretio,quamutignemdiusustinerepossit,catinusnonintrafurnumest,sedinantico,inquemcontinenterdecurrit,igneoriuocumflammis,exoculosemperemicante,delabenteque.Iscatinusexlutometallorumconstat,&altiuscollocatussubsehabetfoueamuelscrobemlococatinisecundi,itidemmetallicorumfartam,itaqueconcinnatam,utinhancexillauiasit,quaderiueturmetallum.Clauditurautemeiusforamen,quodoculumuocant,lutometallicocumqueimpletaestcauitas,scoriisdetractis,peroculumreferatumemittiturstannum.Quaarteplumbumnigrumabiniuriaflammarum,&rapaciumminerarumdefendatur,dictumestsupraHuiusspeciemuelexemplarquoddamcernasetiaminpraesenteplumbicandidimagisterio.Nam)◉()◉(catinumsuperioremextrafurnum(praefurniumappelleslicet)teguntcarbonariopuluere,utsubeoplumbumstabuletur.Quocircaasinistrapartecatini,lapidemautmurumparuumstatuunt,inimage43image44quocumulicarbonariiinhuncfinemcongeruntur,utstatimcumopusest,(nempetumpostprimamcollectionem,tumquotiesscoriaesuntdetractae,&alicubinudatumeststannum)incatinumdetrahantur.Catinoueroseuscrobiinferiorinonnihilprunarumadiacet,dumineometallumest,utadexhauriendumduretfluor.CaeterapetanturexAgricola.Furnumisexhibuitduplicem,singularemunum,geminumsubcommunicameraalterum.Exhocillefacileintelligipotest,sicutetiamexspecieexcoctoriiaeris,cuiusexterioraspectusfereeregionepatet,)◉()◉(A.Gradusadfornacemsinistram:B.Gradusaddextram,&simulintelligituristismuricommunisregionibusinclusasessefornacestotidem,quastegitunacumofficinaeergasteriocamerafornicata,&intercolumnasarcuata.Γ.fornacisdextraeoculuspatulus.Δ.oculuspatulussynistrae.E.catinusseupraefurniumexlutosuperius,dextraefornaciapplicatum.Z.eiusoculusreclususutdecurratriuusliquorismetallici.H.scrobsorbicularis,seupraefurniidextriinferioriseffigies.O.lapisuelmurussustinenscarbonumpulueremdexter:I.sinister.K.praefurniisinistrioculusclausus;cuiAgricolaapposuitmagistrumcumcontoadrecludendum.Apparetautemaliquauarietashuiusforaminis,dummodoaltiusefformaturmodohumilius,sicut&inpraecedentepicturaexhibitisuntoculiduouniuspraefurnii.A.praefurniuminferiussinistrum.M.Testudocamerae.N.fenestra,perquamitrepitminister&conuersoscinereslapillosquerefert.Caretenimforibus.Ξ.fumibulum.quodgeminumsoletesselaminisqueaereisinstructum,utfauillaadhaereat.Istauerocameraexcipiunturlapilli,quosbisaestuantisfauillaesecumrapitpraesertimcumexcoctormiscuitimpares.Minutienimignibusrapiunturcitius,quameliquatisintmaiores.Itaqueconducitinparibuselaborare.Deindenontantumintestudinemeuehunturramenta,sed&flammaperoculumaspiritibusfolliumcompulsaeluctans,aliquaexigit,&sursumtendensanticomuroallidit.Scopisindedeturbaturincatinum,quicquidadhaesit,simulqueeliquescerecogitur,nisirecrementismisceatur.Carbonibusutunturelutis,neglareaadhaerens;unainfornacemillata,impedimentositoperi.Fornaxintusincrustaturluto.Eiaccrescitcadmia,necrarolapilliseucrudi,seusemicocti.Multumquoqueremanetinscoriis.Haeelutae,tusaequerecoquunturcumparibuslapillis;aliquando&referunturincrematotiosfurnos&segreganturelutionibus.Illarepurgataitidemreducunturadfornacem,&excoquuntur,Plumbumcandidumpurumsupertabulaaeneainclathroseffusionetrullaecomponitur,&notatursigno,Sedimpurumrelinquiturinmassis.Nonnunquamtamensuperfocoliquatorioimbricatorepurgatur.Isnonmultumabluditaplumbinigrifusorionecnihilhabetdesegregatorioplumbiargentati.Constasisfocus(inquitAgricola)"exsaccisarenariisiddecliuedirectis.Commissuraeiungunturluto.Formafossaeest,utrinquepronisparietibusclausae,acapiteintegrae,abostioapertae.Ineastatuunturpartimlignasecta,partimsternuntur.Massaeplumbicandidiimpositiadditaflammaeliquescuntstillantesqueriuumpercrenamseucanalemfociemittuntinostioappositumcatinum,undeexhauritur,&inclathrosconiiciturmetallum,sordesharentinfoco&lignis,detractaequepostliminiofornacirestituuntur.Nonnunquamcatinusinfocodeprimitur."FiguramAgricolaexhibet,quamindesumtamreponimusnudam:Cap.Xix.Defurnoheterophimotoseuamaebaeo.ἑτεροφίμα¬στος,ἑτερὸκλειστος:οὗτοςπαρὰτῆςἐμῆςψήφουλογισθεὶςἐνκεφαλαίῳδεδόσθωλόγος(inquitinTimaeoPlatoquemφιλοσοφού¬μενοιetiamdehisparuislibentercitamus,quodnonpaucaexeiussententiasoleantdicere,quichymicephilosophantur)ὄντεκαὶχώρανκαὶγένεσινεἶναι,τρίατριχῇ,καὶπρὶνοὐρανὸνγενέσθαι.Furnusexcoctionisperpuncturam.τὴνδὲδὴγενέσεωςτιθήνηνὑγραινομένηνκαὶπυρουμένην,καὶτὰςγῆςτεκαὶἀέροςμορφὰςδεχομένηνetc.Trianimirumantecoeliexortumfuissecolligit,essentiam,locum&generationem,cumquaestmateriapotentieindiuusseconiuncta.Disputatillequidemdehissuomoreparadoxe,innixussuisprincipiis,quaeuideturexingeniosaarchitecturahausisse:sednihilominus,utinantecedentibusposuit,oportet"ὅπουἂνὁδημιουργὸςπρὸςτὰκατὰταυτὰἔχονβλέπωνἀεί,τοιούτῳτινὶπροςχρώμενοςπαραδείγματι,τὴνἰδέανκαὶδύναμιναὐτοῦἀπεργάζηται,καλὸνἐξἀνάγκηςοὕτωςἀποτελεῖσθαιπᾶνRespicereoportuitnosinhissensibilibus&generationidestructioniqueobnoxiisuersantesadideamillamessentiamqueperpetuam,quaeaxiomaticascientia,demonstratiuaquenospoteratsapientesreddere.Taleenimexemplaraeternum,intellectusest,utnosscirefacerequeat."Seddemisimusingeniumadcaptustytonum,&singulariadesingularibussensiliaquedesensilibusdicereconatisumus.Inhis,quaeiampropositasunt,mallemuscatholicaspraeceptionesperpetuiintellectus&essentiaesequi.UidenturenimGaααoigpropiusaccedere.Sed&hicuerendum,neobscuritasnimiaquegeneralitasdoctrinaeperspicuitatemelidat,&dumadphilosophorumcathedrashaecreuocarecupimus,afurnorumministrisirrideamur.Sedunchecked.Furnumuncheckedaliernisobstructilem&reclusilemappellamusquemaliasetiamalternantem,&quodammodoamoebaeam.Hicpluribusmetallorumgeneribuscommunisest,&uelutiexemplarcaeterorumdeincepssequentium.ItaqueideaeiusdiligenterexplicataestabAgricola,necnonextructio,locus&materia,quaeprioradixitPlato.Locuseiusiuxtariuumindecliuiest,nonproculametallouttympanoaccommodari,agitatiquefollesqueant(quodestiuxtapraeceptumcatholicaescientiae&Entisplatonici,commodeponendumesse,utflitussitopportunitas).Ineostatuaturparies,&iuxtafundamentum,excuiusplantafornaxipsaeducatur.Egeraturitaqueterra&scrobofiatexsententiamagistri,quadrangula,sexangula,rectatransuersa,utisuadebitlocidispositio.Foueaehuiuslateralapidecoctilistruantur,&canaliproductoinanticumparietisinErgasterioseumetallurgeotubusexterraemineat,utconceptusproductusqueuicalorisexterrafocoqueuaporindesecedat.Ipsauerofoueatabulalapideafirmasternisolet.Atergohuiusaquagiumest,afronteergasteriumofficinae.Eiimponiturfurnusstructuraquadrata.Materiaeiuslutumsimplex,lutummetallurgorum,quodconstatexpulueriscarbonariibinis,terraesuccretae,seulutiaridisimplice,partibusadiectapromodomisturaeaqua.Est&cumlimosaaqua,&meracarbonumfarinautimur.Praeterhaec&lapissiuecoctilis,siuearenarius,aliusueignisuimtoleransrequiritur.Haecsensibilismateriaplatonicaeanaloga,generationispotentiamcircumfert.Exeaenimartifexsecundumexemplarintellectussuiadfinempraestabilemfurumconcinnat,quadrangularioperegracilem,cuiusmurilaterales&posticussuntpares,sedanteriorsuspenditurnonnihilaplanta,&locumdatfoco,idqueeomagis,quiaianuahaecquaedamestalternisclaudenda,reserandaque,cumcaeteraepartesnondiruantur,nisiinutilifactafornace.Posticuspariespertunditurforamine,perquodfistulainfocumdemittitur,adnaresfolliumexcipiendas,subministrandasqueauras.Eauocaturforma,interdumualuulismobilibusoperta,autloricata,neuitiumfaciat,sitqueconstantiorconflaturaemodus.Ferreautplurimumest;inplumbiuenisrapacibus&corrosiuisetiamaenea,necinsingulariconstructioneeiusponendaearsuna.Generatimquidemitainserimuro,&infocumdirigidebet,utcommoderegatignem&dirigatferuoreminmateriam:sedinuenisprocliuibusadfluxum,seufacilibuseliquatu,obtusumaugulumcumfococonstituit,poniturquerectius:Indifficilibuscontumacibusqueacutecollocatur,utacreminuehatspiritum,&uiexerceatflammas.Respondereueroei&follesdebent,&fociconstitutio.Follesmagninaribussuntolatioribus,neacutumspirantesimpediantopusfrigore.Quafocusconcinnandusestfoueauelscrobsintrafornacisambitumexpressa,conspergiturprimumcarbonariopulueremero,moxterreoexlutoarefactotusoque&percribrumexacto.Affundunturaquaeuteuadatlimosaquaedamuligo,quamstructorscopishucillucagitat,&simuletiamfocumoblinit.Deindeiniiciturlutummetallurgicum,&pilissolidaturdensaturque.Sedoperepreciumestinuenadifficilifocumfierialtiorem;humilioreminfluxili&miti.(ItapraescriptumidabAgricolaest.SedautorquidamCarnicushaechabet:"Siuisexcoquereargentumrudeplumbeumaerosum,farturamfacitoextribusdoliiscarbonariipulueris&totidemalueolislutiterrei,cumquefocumfarcis,interlutum&fistulaminterestospithamabona.Cumuenaestdura&aspera,catinusfocinonestopraeceps,necnimisdensatus:necprofundusimmodice,sedinfundoangustusamplusinambitu;Etsicoraeuelmargineseofaciliuspossunteffringi.Siexcoctiofuturaestdifficilis&lenta,fornaxestoaltior&uenamdeiiceinposticilatus.)"Extrafornacemstatimsubanticomurofoueaestalterapraefurniodebita.Eafarciturlutometallurgicomadenteitidemquepilisintrusiscompingitur,itautcumiampeneimpletaest,lutumuersusformamimpellaturinterstitiodigitiunius,&hincindecliueincatinumipsumpropendensfocipauimentumconformetur,utsitexcurrendioccasiometalloeliquato.Repletumiamistudspaciumsatisquefartum&solidatumcultroinsemicirculumreductoexcauatur,utcatinirotundispeciemaccipiat.Dispareiestcapacitas.Namquiaplumbummetallumqueexcoctumcaperedebet,idquequantitateuariet,latitudoquoquecatinidiuersaest,procentupondioscilicetplumbi,pedalis,seddodrantalisprolibrisseptuaginta.Altitudoutrobiqueestduorumpalmorum.Hisfactis,fornaxintussublinendaest,&lutoincrustanda,siquidemdenouoextruitur.Namaquapostoperisabsolutionem,auulsasuntrecrementa&cadmiaefornacariae,eiuslacunaepriusopplenturlaterculisautlapillis,postealutoferruminantur.Istaarmaturapertingitusqueadfistulaeseuformaeorificium.Nequeenimprominetinfornacemsedexlutoinspirataerem.Restatostiifartura.Eiuslateribus,&imminentisanticimurilabrisapponiturlutumsimplex:sedpauimento&confinibusfocicatiniqueanteeum,aliudaffigitur,quod,utloquiturAgricola,tinctumsitpuluereexcarbonibusfacto,neattrahendofocipuluerem,uitiumiuducat.Quiaueroexitus,seuforamen(osuocatAgricola,aliasoculum)relinquendumest,truncusligneustresdigitoscrassus,longusnouemacatinoinfocumimmittitur,&utαυτυποσιςaliquasit,forisinstarianuaeuestigiumimprimiturcarbonelato,uelduobusadmotis.Hocquoqueperactofarciturundiquelocus&stipanturrimae.Interimministernefathiscat,efformatiocarbonummediocriumalueumperfornacisfaucesdemirtit(namamagnisimpediturflatus).Tuncredactobaculo,oculuspraetexiturtestafictiliuelcarboneloricato.Notabislutuminoculiexitunonnimisduraritundiquedebere,utpossitexiccari:Cadmiaeexaerisfornaceeximunturpotissimum.Deindefortiusfirmiusquedebereessefocilutumquampraefurnii:Iteminduraeuenaeexcoctionefistulamafundoabessemagis;infacilipropiusaccederedebere.Itaabsolutaquidemfornaxest,sedutduretur,requiritignem.Plinio&Diosc.Itaquecatinumexiccantprunis&carbonibuspraemissis:furnumipsumsigillatimignepraemissarioexprunis,cumquedifficilesuenaesuntexcoquendae,exuriturpenitusoperescoriarum,fluorumautlapidistraiecti,idquepotissimumimmediateanteopusprimarium.etiaminargentifornacibuscandidiorleniorque:Porroplaerumqueduaefornacesiunguntur&communisupponunturtestudini.Quiaenimfauillisecumeuehitnonnihilcinerum&ramentorummetallicorum,idcameraexcipitur,&cumcadmiis,scoriisquerecoquitur,simagisteriudicaueritaliomodoelaborarinonposse.quin&plumbi,utcadmioseuTutiacitrina.Quomodoconfleturistafornacemetallum,alibiquidemdocetur;sednehiantemlectoremdimittamus,sciathocfurnoexcoquiuenasauri&argentidiuites;deindeetiamfusudifficiles&conmaces,quasoportetdiutiusignibusurgeriuteoprobiuseliquescant,idquediuitesuenaefaciletoserant.AliacadmiaestapudAgricolam,ubisicuocanturfragmenta.Agricolaseribit,tribusiddecaussisfieri;primumutpostsinglasuniusdimensi(quodpluribusconstatpartienlaribusexcoctionibus)operasexperimentumliquorisrapiatur,sciatquemagister,augerenedebeatplumbumincatinopraefurnii,annon;ueletiameffusopriorenouuminferre,idquodrequiruntuenaerapaces;Deindeutuenalenta,quaequenonfacilecoit,seddispergiurinfornacepropterανεμοιομεριαν,tandemcogaturfluere&uniri:panumaereorumexrecrementisfactorum,exquibusaerecitrinoadiectositaescaldarium.tertionecumadditamentisciriusexfornaceexeatuena,quamsitpercocta.Artificiumexcoctionisplenumestindustriae&peritumreumexrequiritmagistrum.Utplurimumtamenpriusponiturplumbumincatinoantefornacem(postquamscilicetresiccata&fornaxest,&catinus,&urgenteuena,etiamscoriaeperutrumquetraiectae)quodadmotisprunisfunditur.Deindeobstructooculofurnusimpleturuena,lapide,fluoribus,Molybdaena,lithargyro,carbonibus,sicqueexcoquitur.Cumartifexconiicit,percoctammateriamesse:(nequeenimcitius,nequetardiusrecluderefornacemdebet,nedetrimentoafficiatdominos)oculoeffossoemittitriuum.Conflari&inaurifornacibussoet.Profluittuncprimumplumbumcumaurouelargento;sequiturlapis,&misturastannea,quamspeiseuocantGermani;indescoriaetriplicesdiuites,mediocresinopes.Incatinoueroscoriaesummumobtinentlocum;TuciamuocantaliquiBotryitencadmiam,sedfalso,aitFernelius.hissuccumbitlapis&misturastannea;inimostabulaturplumbumargentatum,auratumue.Detractisscoriislapideque&singulisinsuumlocumreiectis,utpossintcumsuisadditamentissuafornace(quaeplaerumqueesthypocleptica,quamuocantaliicuruam,aliialiterGermaniuberdenkrummenofen/uberdengang/ubershoelczlin]/g]/sicutpraecedensratioex¬coctionisappallaturuberdenstich/quodest,siuerbumuerboreddereuelis,excoctioperobliquamfornacem,uelsuperpaxillo,quiabacillofiguraturcatinus:aliiuoluntessespodiummetallicum.supercanali,acanali&uiaexinteriorecatinoinexterioremobliquoitineretendente:superpunctura,quiaexpungiturlutum,quooculuseratobstructus)recoqui,&metallospoliari,plumbumexhauriturtrullisincatillosferreos,utfiantpanesfulminationidestinati.TutiaAlexandrinadiciiturBotryitescadmia.Illaeffusiofitinfinedimensi,nisiuenaeopulentia,autuoracitascorrosioquemineraliumferinorum(stibii,marcasithae,cadmiaeuenenatae,saliumarsenici&c.)cogantcitiusdeplere,autrecrearesubmissonouo.Sirecrementafurciscontisqueablatafoetentmultum,adhucpraegnantiasuntaere&argento,proutmetalligenusfuerit.Sedmetallicicadmiasfornacuriasuariashabent.Sinonfumantfoetentque,excussasuntpenitus,&facilefluunt.Furniheterophimotiseusuperpunctura,haecesteffigies.A.murusposticus.B.arcusadregionemfollium.C.axis,adquemtympanumaccommodacumagitat,uertitqueeum&follesmouet.D.Lacunaseufoueasubterranearecta,quaeabanticofornacistendicsubeainaquagium.Eiusest&aliaforma.Namintransuersumporrigiturantefornacem&inposticumdeclinatcanalemeuehendishalitibusuaporibusque,quosfocusincensusexterrahumidaresoluit.Sedtamenconsultiusestinanteriorepartepromineretubum&nonpenetrarepermurumanticumlacunam,neaquassorbeat.E.Tubusexferro,&emissariumuaporisexlacunapercanalem,quiopertusestlapide,sicut&lacunaipsa.F.fornaxheterophimatripliciterrepraesentata;Etquidemprimahabetoculumobturatuminfornicatoostio;secundaeundempaulohumilioremInquadrato,simulqueindicatur,illaminseruireuenisdifficilibus,hancfluxilibus.Tertiaostiumtotumpatensexhibet,utfociinstruendilocusappareatoculis.G.ostiumacuatumfoci;H.oseiusseuoculus.I.Catinusseupraefurniumprofundius.K.Farturaquadrata:L.praefurniumminusaltum.M.Farturaelocuspatensintertiafornace.Pluraquidesiderat,Agricolamconsulat.Hocsaltemadiicimusexperitiartificisptaeceptis,siuenaplumbargentea,autaliafacilefluensestexcoquonda,lutumfornacisinfocodeberepropiusaccedereadfistulam,&magisindecliuepropendere:fornacemquoqueminusaltamesse.Lutumcogendumtuncestarctius,nequenimismultumadiiciendumoculo.Itanonopuseritpromotione&uersionecrebra.IstistribusfornacumIconibusitemtotideminconspectumproducunturlatera.Sinistrumenimprima&secundainnoteseit:dextrumtertia:anticumsingulis:ubisimuluidesanticumaequariquidemcaeterisinfaucibusorificiosummosednoniuxtafocum,cuiusamplitudodesignaturlutiseufarturaespacio.Praetereamediafornaxampliorest,quamprimaquaegracilior,quiainillauenaemitiores,hacrefractaris,magissolentelaborari,quanquamartifexindustriussupplereingenio&uigilantiadefectuspossit.Caeterumfurniperpuncturamexcoctorii,&compendiasunt,&affinitatesmultae.Cumenimmaterianonmulta,necnimisdifficilis,nisipraeparatasolerter&mitisredditafuerit,estexcoquendainplumbum,Docimastaeutuntursuisfornaculis,&testafictili,autecatillocinereo,quibusimponunturtamentapulueresuepraeparatarumuenarumcumplumbo,ueletiamcaeterisadditamentis,&excoquuntur,dumscoriisabsistentibusaplumbosorptumsitaurumargentumue,quofactaadfulminandumimage45seaccingitmagister,nonaliteracinoperemaiore,cuiusilludsimulacrumest&praeludium.Quodhicesttesta&catinuscinereus,idibifocus:imo&praefurniiuicempatellafictilissustinet.Effundituribiplumbumargentatumincatinasseupatinasferreas(Dioscoridiκογλουςσιδηρους):hisinscrobeculaslaminaeferreae.Caeterapatentexsuperioribus.Sifornaculaeparcerelubitumfuerit;Catinumintracirculumsuperfocoaurifabrorumextruimus,&eodemmodomateriamexcoquimus.Aliquiutuntur&fictilibusollistriangulis,&adhasaccommodataesuntfornaculaeuentosaeautfusoriaeartificumstannariorum,quaefollibusinspirantur.Chymicusquoquenosterineumusumstatimsicubirespostulauerit,expresseritexemplarpropositumsimulacroparuo;focumqueexlutofactumlaterculisdispositis;&limocompactis,similiterinstruxerit,itatamen,utlocopraefurniicatinusintrafurnulumsecessumquendamhabeat,quoserecipiatmateriaeliquataplumboquerecepta,quamabsolutacoctioneparieteextemporaneoruptorepurget.Sedusussatisinstruetsolertemmagistrum.Nequiddissimulemus,fiatmisturaexlutiterreiparteuna,&duabuscarbonariipulueris.Intrudeincirculumferreumiustaeamplitudinis,&effingefoueam,quaeinmediorotundasit,utmatula;hincampliorinstarparopsidisnonaltae.Huiccatinocircumponeollamfundocarentem(qualissoletparariinexcoctionesulphurisexpyritedescensoria)itauttangatcatinumaequaliter,eiqueinsistat.Exiccalutumdiligenterprunisadditis.Ollaequoqueimprimeforameniuxtacatinumperquodinsererefollisnarempossis.Impleeamcarbonibus&prunisignemfolleexcita,&uenampaulatimperpartesimmitte,doneceliquataimpleueritcarinum.Affla,donecprunaeconsumtaesint,Tuncabstraheollam:carbunculos&cineresdeterge:affundefrigidam?scoriasdecute.Itapotesdecemlibrasexcoquereunoopere.Quodsidiuitisuenae(quaenonsitargentumrudeplumbeumlibras50.uel100.uelisexcoquere,compingefornaculamextribusparietibuslapideis.Ineiusfocoponecatinum:ueletiamaddepraefurnium,inquodliquorexcurrat.Formaseufistulasitlaminaereducta;Anteriorisparietislocoapplicalaminam,quampossisinterexcoquendumapponere,&remouereopereperacto.Iniectisitaquecarbonibus&incensoignisubmittemateriam,&pergesecundumartem,cumexcoctauenaest,laminamtolle;carbonessemoue:scoriasabstrahe,plumbumeffundeincatinumexmetallurgicoexiccatum.Hocperacto,reponelaminam,&repeteopusinuenanoua,idquequandiulibet.Plumbumargentatumfulmina.Potesunauiceexcoqueremateriaelibrasquindecim,quaeconstatexuena&additamentis,omnibusinpulueremredactis:Addimentasuntmolybdaena,lithargyrus&salismanipulus.Affinitateueroistiusfurnigaudentplures,atqueetiamurgentenecessitateuicariasoperaspraestarepossunt.Posuimussuprafurnumferrarium,&aliquosplumbinigridiuitis,quorumosincatinissiobturauerisprooperisratione,caeteraqueperegerisexartismore;quidniuoticomposintumultuario,autbreuioperepossis?Ustrinaquoqueargentinondenegaueritsuamoperam;siuesubtestusinenudofocosupercinereocatinoinstituereexcoctionemuelis;EtuidenturhucmaximefacereexemplariaAgricolae,quaeexhibuitinreimetallicaelib.10.Easunthuiusmodi:Quatuorunoschemanteexhibenturfornaces.◉Ustrinaargentiestabsquetegula:◉eiusdemususfornaxnuda,paulotamenaliterefformata.◉fusoriacapsapopularisintuslutocrassofarta,&incatinumefformata.Fitexbracteis&armillisferreistripes;&aurainspiraturdesuperfollibus.◉Uentosaest,seuanemiaadeffigiemfurnicinerarisextructaaliasconfusioniseucommistionistibii&auridestinataapudprobatores:eaquefitexargillaoperefigulinoduabuspartibussibimutuoadaptatis,quarumsuperiorcircalimbumsustentaculahabetadsustinendamcratemferream.Forisadditisuntglobimanubriiuelansarumloco.Ducitursatiscrassolutoatqueetiamutfirmiorsit,craticulaimmissaintussarciturpollicariautampliorecrassicie.Fit&exferrilaminisunauelduabuspartibus,quaeintusinergasteriosuntexasperandaeadlutumaccipiendum.Paranturhuiusmodifornaculeetiamabsqueostioloergasterii,prunaeenimimponunturperorificiuninsummopatens.Formafacileintelligitur,expictura,siinduxerisostiolumsuperius.Agricolaquadratumschemahabet,quodadiecimus.ItaErkerusexcoctoriumaerisdepinxit,utfacilepossitprohacanemiaesse,atqueetiaminseruirepraesenticonsilio.InfurnoprimoliteraA.Catinuminfocoprunisplenumdesignat,inquasatergofollis.E.inspirat.B.ansadepactainfocumestadtrabisferreaepedatae;quamelementum.C.notatcuspidemrecipiendam.Huicfulcrolignaimponuntur,uteoluculentiusardeant.D.Ualuaeferreaeuelaereae,quarumobiectumagisterabaestudefenditur.F.catinussecundaefornacisinanis.G.auraeperfollesincussaeforamen.H.testudosubfoco.SubtestucoctionemsingularemsupraexErkeropromsimus,estqueeaforsitanalienior,autsaltemremotiorabaffinitatecumfurnoperpuncturam.SedquamformamAgricolaexhibuit,eapropiusaccedituti&caementatoriusUenetusPanthei:utriusquespeciessicdepingi&oculissistipotest:image45133Desceuasticaartis.◉CaementatoriusPanthei,quanquamnosinsequentibus,quandodecaementationeagemus,diuersamformamsimusproposituri.Abscidimuscaminum,utconformessintpicturae.Afocusestcumtestudinibusareuatis:B.testudinessubfoco,quibussoletsupponicapsacumaquaadalliciendosexfocohalitusintercaementandumuagantes.Inoperererofusorio,excoctorioueremouendaaquaest.◉UstrinaAgricolaesubtegulaubiΓ.notatergasteriumconcameratum,quodsursumabitincaminumsubdialem.Δ.foriculaeferreaecumostiolosustinentesuicemualuaruminfurnopraecedente.Porroincineritiismagnafrausest,siligneibacillirelramentaeisoccultentur.Namincombustorumlocumseceditmetallum,idquesibisolentfraudulentiexcoctoresrapere,dequodispiciendumseduloestdominisfodinarum.Cap.Xx.Defurnopatulocuruo.Patulumfurnumappellamus,quiore,oculouesemperpatente,dumopusfit,euomiteliquataemateriaeriuas.Hyppoclepten&descensoriumeundemdixeris.Subtrahitenimsurripitquemetallumignibus,&recrementisuiolentis,nequiddamnipossintinuehi.Uereautemexdescensoriorumgenereest,dequo&GeberusinsuaAlchymiatractat,atqueideopropiusacceditadcognitionemSpagiri.Pluresfingiexcogitariquepossunt,quorumomniumcatholicumhocest,focumparietibusintotundumuelquadrumcoagmentatiscircumdareadtemperandumauram,ignem,aquam,terram:posteacontinuoriuo,excoctammateriamorepatentesemper,donecduratopus,effundereincatinuminanticositum,&furnoapplicatum.Agricolabinisgeneribustresdeditspecieseasque,titulopluribusmetalliscommuni.Nonenimunigeneridestinatihifurnisunt,quanquamutplurimumargentiuena,&plumbipereosexcoquatur.Primumgenusestfornacis,quamobliquamseucuruamuocantGermani(itempercanalem,&baculumuberngang/undholzlin)secundumestcrudae.Nosdeprioreprimum.Obliquafornaxest,quaeobliquoductuexfocoinpraefurniumemittiteliquatasmineras:estqueduplexRhetica,&Norica.Utraqueeandemobtinetformamquadrangulum,constatqueexlapideismurislutoexpuluereterreo,carbonumquepari,interdumetiamcineribussecretisconcinnato,coaptatisitaqueconformatisutanticusnonnihilcelatfoco,&humoabsit,perindeut&inantecedente.Itaqueconueniuntstructuraisthac:sed&licetutraquedicaturpatuloorecontinentereuomereminerasfusas,tamennonfitsinepunctura,quanquamnoninfocipariete,sedinpraefurnio.Undeemergitdiscrepantiaaliquainpuncturaemodopropterdispositionemcatinidiuersam,quaefornacumhuiusmodispeciespeculiariterdistinguit.Principioautemcumconstruenda,talisfornaxest,uenaeexcoquendaenaturaestconsideranda.Ingenerequidemdestinaturutraqueuenismitibus&adeliquandumprocliuibus,autsaltemmediocribus:inhistamenalterasaepenumeroestrigidiorduriorquealtera.Quocircacummediocresfluxu&diuitiisNoricaexcoquantur,pauperiores&facileseliquatuRhetica,seuoperesuperbacillum(utsolentcadmiae&fornacumrecrementaconflariinpastillosseulapidem;indequerecoqui)utrobiquetamenadmaioremminoremueresistentiamestrespiciendum;&itaconstruendafornax.QuiergopraeparareRheticaefocum(caecamuelcuruamintelligimus)cupit,prouenaasperioredurioreque,eumnonnimisdeprimat,seuutAgricolaloquitur,nonnimisdecliuemfaciat,necitiusadditamenta(quaefluxus&aliorumgratiaapponuntur)elabantur,quamuenasiteliquata,atqueitametallumincadmiisparietumsubsistendooperamludat.Decliuiorautemaduenammitemideoparatur,utcitaeeliquationianalogasitsubductio.Deindeinuenaduranonnimisdensaridurariquetundendodebet,utrespirarequeat;quin&iacensparsorificii,seulabruminferiusorisnonnimissolidari,utliberesecedatmineraeriuus.Aliashaecuenarumdiuersitasetiamexigit,utcumomnisquideminluculentioremregionemfornacisconiiciendasit,duratamenferemagisinposticam,ubifistulaest;sednonineam,uerumiuxta,quapartelucidiorestflamma:molliorisuenaeunusatquealteralueusmagisanticoaffunditur,utreciprocomotu&reuerberanteignisetiaminposterioreparteelaboret.Sedhaecadopusipsumpertiient.Consideratauenaeratione,focifundamentumperindesehabet,utinfornaceperpuncturam:sedinRheticaalitereffiguraturquaminNorica.InillafitquasiTricatinus(utitaloquiliceat,quodGraecusdiceretτριπιθάκνιος,uelτριλοπαδιαιοςκαιτριχυτρος)nimirumtribuscatinisinstructa.Primusinfornaceest;secundusanteposticumelatior,tertiusinlateresubillohumilis,estqueprimuscaecus:undecaecaefornacinomen;quanquamnonsempercatinusuocetur,sednontarosimpliciterfociuocabulo.Fittamenintrafornaceminfouea,decliuiformamagisuelminusprouenae;utdictumest,ratione.Antefornacemcontinue(seuabsqueinteruallo)statimponiturcatinussecundusexeodemlutoconcinnatus,sedamplioreditiorque,tertio,itautabhumoabsitsemissem.Hicδιστομοςest,seuduplexoshabet,quemoculumuocamus.Primusoculusluscusest&exmediocatinosublutoclanculuminfornaciscatinuminterioremcontendit,itautcommuniuiaseu134itineresibioccurrantduoexitus,fiatquecanalis(eingang.undeGermanidicuntdiegangarbeit)caecus,perquemcontinuoaestuexfocoseproripiatfluxus&regurgitetincatinoexteriore:quodutcommodefieriqueat,intelligendumestexfocoaltioreindecliueuergerecanalem,sitqueexituseiushumiliorprincipio,sicArethusatacitoitinereexGraeciasubmariinSiciliampenetrat,ibiqueindiemerumpit.Dumistelapsusapparaturcuruaqueuiastruitur,bacillusteresinseritur,&manet,donecsolidatasitcompages,caeteraqueabsoluta.Notandumtamenest,sifacileliquescituena,altiusdeprimibaculum,&sicprofundiuslocari:findifficulter,minusalte,utsicillacitiuselabatur,haecmoreturdiutius&ignemexperiaturualidius.Secundusoculusinlatussinistrumdeorsumtendit;&exitumperducitincatinumhumilem.Hocosclauditurluto,donecopereunoperfectosubtractisscoriistempestiuumsitmisturammetallicamemittere.Tuncaperitur,&lutumreuelliturcontopraepilato.Notandumueronequehunccatinummedium,nequeimumsinecalore&plumboessetanto,quantumexigereuidenturdiuitiaeminerae,&societasmineraliuminfestorum,uelblandorum,autetiamprorationeadditamentorum,quandoquidemtamuena,quamadditionessaepenumerononuacantplumbo.Catinustertiushumistratusestalateredextrouelsinistro,&potiusscrobisnomeniureobtinet,quamcatini.Hicexcipitliquoremascoriisrepurgatum,&praebetlapidipyromachoconcrescendicopiam,quietiamconcretuscrustatiminde,tanquamopereaposchistico,tollitur,&inplacentasseupanesdiuisussuoreponiturloco.Misturastannea,quaeestplumbumargentatum,uelauratum;distripuiturhaustioinconchasferreas.Ultimahaecmateriaexhauritur,cumprimaexcatinosuperioredefluxisset.Grauisenimquiaest,fundumsequitur.Interexcoquendumsifolleslucidaefiuntiuxtanaresinfornace,percoctamateriaest,&sialteraduntaxat,hicabsumtauenaintelligitur;Itaquesupplementummittendum.Hacexcoquendiarteminusabsumiturplumbi:metallumminusmisceturassistitquecadmiis:argentumminuscomburitur:plusuenaetraiiciturunoopere:sumtuumfitcompendium.Quin&cumsaepeargentumaurumquemolliussit,&argentouiuopropinquius,ueletiameoperlitum;grauioresaestus&acrioresignesnonsustinet:sedcommodetalifornaceexcoquitur&propiusrespondetindiciodocimastae.Ueruntamenduraeimmitesque&diuitesuenaerectiuselaboranturperpuncturam.MatthesiusinsuaSareptatresilloscatinospeculiaribusdignaturnomenclaturis:Naminterioremuocatdasspohtimofen:exterioremprimumzahrtiegel:humilemdenunderntiegel.Estautemspohtnihilaliud,quamcatinusinmetallurgicohocnegotioseuDioscoridisuoceπιθάκνηπλατύστομος/Gr].Unde&spohysteindiciturpyromachus,quiexfornaceinpraefurniumseucatinumluteumantefurnumprocurrit,ibiqueconcreuitincrustamlapideamsubscoriisstabulantemnuncupatur.Hahrtiegelitidemuaseststillatimexcipiensliquorem,adlachrymasguttatimcadentesalludendo.Opereperactodecutiunturcadmiae,quaecumrecrementistumhis,tumaliiseademfornacerecoquuntur:ItasehabetfornaxRheticaseucaeca.Noricaparumdiffert.Namineainterduoscatinossublatauiaest,&confiniaruptointerstitioiuncta,&sicfactusunusexduobuscatinis,quiactuquidemunusest,sedpotentiaduo.Namcumampliatussit,productusqueintrafornacem,mediumintraparietesinfocoest,mediumforaspropendet,eositu,utexilloinpronumprolapsussit,&deflueremetallumuergerequeinmarginesexterioresqueat.Hicergolacusfit,cuiusosclausum,utinpriore;caeteraquoquesimilitersehabent.Excoquunthac&pauperes&mediocres,uenas,plumbumquecatinisadiiciunt.Picturaeharumfornacumnudaesunthuiusmodi:FurniRhetici(hypocleptaedescensoriiprimi,caeciabaculodicti,ραβδιαιου,ύπερξυιου,λοξουcurui)effigies.◉clausumhabetfocum,&utrumquecatinumplumboeliquato,uelsiopusferuet,misturaminerali&metallicainstructum.◉exhibetapertosuacuosquecatinos,&anticumfocieffractum.A.pariesfrontis;B.parieslaterissinistri.C.recessusfoci,usqueadparietemposticum.D.catinusfocicumforamine,perquodsubterfugit,quodeliquatumest.E.exituscatinifornacisinpraefurnium:Praefurnium.Ethaecestillauiaseuductuscuruus,quaeinsertolignoeffingitur,&nomenquodtamfurno,quamoperiapudGermanosimponit.uohrtiegel.G.Schoepftiegel:catinushumilis.F.fundusseuplantapraefurniiexaggestolutofurnali.G.humiliscatinusseuscrobs,inquameditiorecatinoimpletodetractisquescoriisfitpunctura,&prosilitliquamenmetallicum:ubietiamlapisconsistit&finditurinpanes;stannumqueplumbeumargentatumuelauratumexhauriturinpatinasferreas.I.Focianticumexluto.Farturamappellamusinfurnoclauso.K.catinussecunduseditior,quicontiguusestfornaci,utindesimulincalescat,fiatquemetallicamisturapurior.Materiamquidemintelligiturcontinere,quaoccultaturuiaeexitus;sedinframarginem,obdetractarecrementa,&quianondumabsolutaestexcoctio.L.catinushumilislateralisplumbumfusumhabens,quodutliquidummaneat,prunaeadiicisolent.M.murusposticuscommunis,perquemfollesinspirant.image47image48FornacisNoricaerudimentum.b.Clausamferuentemqueopereexcoctoriosignat;◉.feriantemperfractamquesubmuroantico,ubifarturafociest.Nonmultumdiffertdispositioapraecedente.Catinussaltemsuperiorextrafornacemiunctusestei,quilatetintramurosinfocointerstitiorupto.A.parsmediainfoco;B.alterummediumextrafocum.Interuenitautemfarturainantico,itautcruribuspertingatcatinum;diuaricationeueroliberumrelinquatexitum,quiinclausafornaceoculispeciemrefert,cuiusinRheticofurnonullumaspectuiapparetuestigium;unde&illecaecusuocatur.Catinihumilesmodoindextruminflectuntur,modoinsinistrum.Quoniamautemistisfurnisexcoquiutplurimumsolentnobiliorametalla,aurum&argentum,siueinuenissint,siuefornacumpurgamentis,quascadmiasuocantmetallurgi,&recrementis.Necminusetiamprimaformafurnialternantis,eisdemmaximeinseruit;solentbinaeconiungi,&concameratocaminosupponi,uiquicquidfauillamagistroetiaminuito,nequiddeoscitante&imperitodicamus,corripuit,&fornaceextulitinsublime,exceptumredeatadopus,&unacumscoriiscadmiisque,autsuigenerismateriarecoquatur.Structuraeistiusmodiiconsequitur,potissimumNoricaefornaciaccommodata,exquaiudiciumsimilefieridecaeterispotest.A.furniNorici,iiquetribuslateribusrepraesentati,antico,sinistrodextro:B.farturasubantico,focopraetenta.C.catinussuperior:D.catinushumilis.E.suprafornacemdextrameffractacaminiuia,perquamascefiditfauilla.F.caminusabruptus,utincameramsparganturfumi.G.cameraepauimentumaereisuirgisstratum,quibusaccresceresolentquaedammineralia.H.testudocamerae.I.caminussubdialis,cuiusplancainnititurpauimento;sedfenestraequatuorlateribusadditaehalitumiammetallicisramentis,&mineralib.corpulentioribus,quaeuelpuluerulentaspecieeuecta,relapsasuntinpauimentum;uelflammisresolutalocifrigoreiterumcolerunt;acreueruntquealicubi;destitutum,reuolutumqueemittunt,nihilominusunasubterfugientibusspiritibusexcorporumconcretioneresolutis,quosauraabsorbet&passimdispergit,autetiamuaporibusaliisquehalitibusmistosperpluuias;rores,aliasqueapocrisesreddit.Undenonmirumestalicubitincturis,acrimoniaaliisquequalitatibusimbutaspluuias&niuescadere,cumeiusmodicaminorumpassimplenasint&habitata,&desertaloca,Uulcanoetiamsubterrasuoshalitusinaurasefflante.Huiusmodifumisflores,quisuntinuicinia,arborumnimirumuitiumquepereunt,sitanguntur.Plaerumqueenimfumiingrauescuntcumeluctatisunt,&recumbunt.Necideouenenataecadmiae,uelarsenici,marcasithae,stibii,mercurii,solorumesseputandumest:sulphuris&atramentorumsaliumquespiritus,aliassuomodoutiliamedicamenta,idemperagunt,utdesalenitroso,fumosulphuris,&uitrioliuena,liquorequeconstat.K.ianuaincameramducens,adquampertingitscala.N.pereamirrepitministercumscopis&uulsellis,materiamqueconuersam&corrosampraecipitatdeorsuminofficinampertubumliteraM.signatum.L.fenestra,quasolaaliquaecameraesuntinstructae,ianuaremota.O.pilaeseuatlantidescolumnae,quaetestudinemarcusquesustinent.EaeopereGraecoproPersisCaptiuis,&CaryatidibuspoterantcaptisTurcis,inperpetuamgentisignominiam,expoliri,καὶταυτῃμὲνδήταύτα.NuncnonnihildeChymicis.image49Descensoriaistaiustrumentaesseexchymicorumarcanisuulgopermissa,&nonnihilimmutatausu&consuetudine,atqueetiamuenarumperitia,apertumest.Geberussanedescensoriumhocartificiumpridem,sedsubtiliusproChymiaemetallurgicaerationedescripsit."Descensio",inquit,"repertaest,utcorporametallica;quaeualidum&acremignemnonfustinent,pereamacombustionisuiolentiasinttuta,&praeseruentur,cumexcalcibusreducuntur."(Namutmetallaadtransmutationempraeparet,repurgateapercalcinationem,ablutionem&similia;posteaadditamentisfluxilibusadiectisreducit,inquareductione,necomburantur,descensorioartificiocaues.)"Namcumimbecilliummetallorumcalcesreducereuolumus,nontotamquantitatemunoimpetupossumusconuertere;sedsuccessiuaestpartiumreductio.Siergoquaepriusfluxit,deberetinignimorari,donec&caeteraeessentconuersae,infauillamcineremqueuerteretur,autcombureretur,reductionisqueconsiliumeluderet,quocircastatimquodreductumest,subtrahiignioportet.Hocestpotissimumdescensionisinuentaeargumentum.Hicususdescensoriiartificii&instrumentorumpraestabilissimus.Adiiciunturautem&aliiduofines,quorumpriorest,perdescensionisprosurationemanimaduertidecoctionisfusionisqueinitium,&sicconstaremateriamnondestitutamesseeliquationisreductionisquepotentia:posteriorutcorporaasordibusrepurgenturexternisqueadhaesiusuoeaimpurareddentibus,quandoquidemsicfusummetallumrelinquitincatino,ueluasedescensorioalienitatesheterogeniasque&ipsumhomogeneumseusimilare,partibustalibusquodamnaturaeappetitu&coniunctioneconfluentibus,seseperforamenproripit,quanquamhicfinisalioopere,quoddiciturpurificatioperpastillos,meliusperagiqueat."HaecChymicaGeberiquisnonuidetmetallurgorumnostrorumexercitiaesse?Excoctioperductumcaecafornace,peruetustaestapudRhetos,apudBohemosnonita.Eaueroquidaliudinstituit,quamcustodiamdebilisuenae,&metalliindeexudantis,nemorasuiinfornaceuertaturinfauilsam?Geberusartemcalcibusimperfectorummetallorum,quoruminconstansestinignimansio,reducendisdestinauit:Metallurgiaccommodatoacceptainderationefluxilibusuenisadmouerunt,estqueconsiliumutrobiuisidem.Adeouerohocplacuit,utetiaminplumbo,cadmiis,scoriis,lapide,spinis,aliisquefluxufacilibusmagnocumcommodoattentaretur.Sed&uasacontemplemur.Demetallurgicisdictumest.GeberussuaChymicaitaformat:Urceumlatiorisorificiipingit,quimanicaehippocraticaeinstarinfistulamseuosangustumdesinatlateribuspaulatimarctatis&inrectumprocedentibus;intusetiamlaeuibusnequidadhaererequeat,sedstatimdecurrere.Huncuiceumcircundatuentre,quiintussustineatcraticulamexterreisbacillis(exquamateriaoperefigulino,etiamcatinumipsumparat):sinaliterplacet;induaspartesdiuidatur,&seorsimuentersit,seorsimcatinuscuiuslabracratemsustineant,sedinopereutrumqueestiungendum,&lutocommissuraeastringendae.Itaformatuminstrumentumimponendumpedamentoest,&sistuladirigendainpatinamuelconcham,quaeexcipiatliquoremmetallicum.HaecfurnoRheticorespondentita:uenterestcapacitasfornacis,quaeprunascumuenaamplectitur&inquaignisoperatur:cratestransmittenspertraiectorium,infundibulispecie,materiam,estcatinusfurnicumductucaeco:praefurniumestconchaseuexcipulum.Sedquiahicmetallumnondecurritpurum,utinGeberianoartificio,itaadornandusfuitcatinus,utrepurgarisimulqueat.Ethaecratioetiamfacitdifferentiamfistulaerectae&obliquae.InGoslariensifurnosubducitseplumbumrecta,&restagnatpurius,scoriispraeterlabentibus,sedinRheticooperedecurritobliquetotum,quodeliquatumest.EtsicsehabetprimumGeberideinuentadescensioneinstitutum.Uasarepraesentarisicpossunt.A.Conchaseuurceus(πιθάκνηπλατύστομοςintubumdefinens,infundibuli,autsacculicolatoriiinstar,incuiusuentrecratesterreadispositaest;quaeitempotestferreaesse,sedlutoindutistrabeculis.Feceriseandemetiamexlaminispertusis.Eminetautemnonnihilultracratem,utcaperemateriamqueategetquetantumpedamento.B.craticulatocatinocircumductusuenter,admultammateriamcapiendam;uelipsecatinusaltioremarginecircumdatus,&iuxtafundumprominenssupersuofulcro.C.conchaferrearecipiensfluorem.Talisformapotestinfornacemfusoriamconuerti,potissimumsiatergofiantspiraculaadinserendosfolles.Lococratisquisextruatfocumcinereum,&tenerametallorumramenta,exfluuiorumfontiumquesabulocollectaperalueolumitaexcoxerit,praesertimadditisprunisetiamconchaeexcipienti,autlocohuiuscinereocatinosubfocoefformato.Utautemdefluerequeatmetallum,inclinandumcinerariumestinlatus,&rostrumeiusobliquededucendum,taliferespecie.Durisautem&facilerecuperantibusconsistentiamsolidam,nonconuenithaecexcoctio,propterobstructionismetum,nisi&amplieturuia,&prunaesubiiciantursufficientes,quomodoacuruoductufornacisRheticaeparumdistabit.Hacrationeputauerimusposseimmaturametalla,(hocestnondumadeptafixionemiustaminuenis,sedadhucmercurialiora)atqueetiamuenamhydrargyri,&hydrargyrumcalcinatum&c.excoqui&reduci,praesertimsiarimage50image51gentouiuosuppositusfueritcatinus,aquamcontinens.SedadGebrum:"Siresdifficiliorisfusionis",inquitporro,"fuerit,ponisupertabulampotestplanam,quaenonnihilsitinclinata&incauumreducta,utincauitatediutiushaerensmaioremignemsentiat,sedmoxubieliquatafuerit,perdecliuiadecurrat."Haecdispositiofereconuenitcumsegregatoriometallurgorumfoco,inquoplumbumargentatumabaereseparatur,quemqueGermaniuocant,einseigerherdtq.segregierherdt.(seigernaliasestdescenderechymicis,&metallurgisinpraecepslabi,moregrauium&uiscitarumminerarumseuuenarumintractabilium,dequibuscumexcatinouelfornaceprofluuntnonprosiliendo,sedtractiminquepraecepscumlentorequodam,qualisestinuinolentescente&minanteuappam,dicuntsiefliessen.Seigercuiuscontrariumfrischfliessen/sicutaqua&uiuumliquidum,subsultantibusguttisinuitro.)Ueruntamencumaccederedebeatconcauitas,fingendaestparopsisuelpatellaautcatinuscinereusexconcauitatesuperioreindecliuedirectusplaneadeamformam,quaeobseruariinfocisexcoctoriissolet.Itaque&hocprobat,descensoriamesseillammetallurgorumoperationem.Quodtertiumdescensionisfinemattinet,nempe,utcorporadepurenturabomnireexterna,quaremanenteseusubsistenteinconcauitatecatiniautfocipurumsecedatmetallum,requirituradhunceadescensionisforma,quaeobliquumhabetcatinum:sedinmetallurgiauulgari,exemplahabetmulta.Itaenimsolentplumbiuenasdiuites&bismutum,hydrargyriquoqueuenam&similiaasordibus,recrementisque&uenisrepurgare&excoquere;adquaeomniaChymicussibicompendiumfecitsolaexcogitationeartificiidescensoriiperobliquumcatinum.Repurgationistamenconsiliumetiamfusioneperpastillamexpletur,idquefelicius,quamperdescensionem;necilludnobisaliudesseuidetur,quamseparatioperfluxum,utappellant,quaeitemestdescensoria,&cuiusspeciesquaedamestrepurgatioperantimonium&similia.Geberusenimadditcalcemnonfluxilem,qualisestcalxferri,autlapidiscalcarii.Cumhacmisceturmetallipurgandiscobsuelcalx,redigiturqueadditoliquoreouiinpastillum,quiresiccatusexcoquiturincatinofornacefusoria,seuuentosaaurifabrorum&probatorum.Metallumeliquatumdescenditinconumseufundumuasis,calxinsuperiorepartemanet,retinenssecummetallisordes.SedChymicustalibusartificiisabundat,utsuolocodicemus:necdeestmetallurgisrepurgatioperfornaculamperfusionem,caementationem,stibium&similiaartificiaquaeaChymicissuntmutuosumta.Cap.Xxi.Defurnopatulocrudo.Furnumcrudumappellamusuenarumpaupertimarumauri,argenti,aeris,plumbiexcoctoriumitautnonexhibeatmetallumabsolutoopere,sedmateriamlapideamditatam,quaeposteacrematuris,ustulationibusaliisqueartificiisperficitur,aliisfornacibusadsententiamelaboratur.Nonpossuntistaeuenae(quarumcentupondiumsaepenumerouixauridrachmamuelargentisemunciamcontinet)superioribusexcoquiproptersumtuumimpensam,quaeeorumualoremexcedit.Redigereinpauca,aufdieminde¬rungschmeltzen:Itaquecrudofurnoadminoremquantitatem,inquamsimulexamplamoleinangustumcolligiturmetallum,rediguntur,subtractisseparatisquemineraliumalienorumrecrementis,quaehicmagnonumerofiunt,uti&fornacumparietibusplurimaeannascunturinterconflandumcadmiae.Diffundere&dispergere,indieweitebringen.Conflatoriumsaneindeuocesiureoptimohuncfurnum.Examploeniminparuumconflanturuenae.CrudumdixeruntsualinguaGermani,uelrudem(uberdieroheschicht/oderdieroheschicht/quasidicasexcoctiooperecrudo,uelconflaturarudis)quiaquodexcoctumestadhucrude&crudumseuimpurummanet;estqueplaneseruilishuiusfornacisinnentio,quandoquidemfamulaturantecedentibus.Appellaturetiampyromachiconflatorius(uberdenlech/wennmanaußkießsteinmacht)quiauenamaximepyritesaerosus;quemGermanimarcasithamaerosam(kupferkieß)uocantsyluestriumrecrementorumcopiasubtracta,domitaqueferitate,inpaneslapideos(Germanissteinoderlech)redigitur,idquedupliciconsilio,uelutargenteaeaureaeueuenaeadiectismetallumsorbeat,defendat&plumbotradat,ueladexcoquendumpersemetallumfiatidoneus.Indefit,utaliquandopyromachoiammultisignibusfatigato&exhaustoreficiendorecreandoquenouipyritaeaccessuadhibeatur."Haecexcoquendiratio"(inquitAgricola)"etsirudis,&nonmagnousuiesse"(inualleIoachimicaautplaneomittiturautsaltempyromachipreparandigratiausurpatur)"uideripotest,tamenartificiosaest&utilis,quiamagnumuenenarumpondus,inquoexiguaauriuelargentiportioinest,adpaucospanes,quimetalluminsecontinent,redigit,quietsiprimococtiproptercruditatemhabilesnonsuntsecundaecoctioni,quaplumboadiectometallumelicitur,autaesconflatur:tamenrepetitiscrematuris,septenis,octonis,nouenisfiunthabilesetc".Compensatautemsumtushiclabor,tumquiaminuspreciosisscontentusestadditamentis,utpyriteaeroso,uelfluxili,scoriis,tofo,ferrugine,albofissili&c.tumquiapanesfactiuariisuntusus,&magnacopiatraiicicontinuotriumautpluriumdierumopere(Matthesiusscribitalicubitotossexdiensdurare)perfocumpossuntexcoctoribusperduodenashorassibiuicissimsuccedentibus.FornaxaspectuexternosimilisestNorico.Muratisenimparientibusbreuioreantico,&focumadmittenteextruiturinquadratumexlapide.Frontiadiiciturcatinuseditior,inquemexfocodecliuicontinenterillabiturliquefactacumpyriteuena.Itaqueetiampatulumeiosest.Sedcumopussitrecrementorummulta&crebraabstractione,metallograuioresemperadfundumconcedente,&sicexmagnamolehomogenianaturaeinpatuamsecontrahente,tardeimpleturcatinus,cumqueidassecutusestcoctor,ruptohuiuscatinifotamine,quodinterimlutoobstructumerat,emittitliquoremincatinumhumilem;,ubiinpanesfinditur.HisergoconuenitcumfornaceNorica.Seddiffertmagnitudine.Namampliorlongeest,utinseruiatmultaeuenae:follesquoquegrandiores&spiritumcopiosioremualldioremquepostulat,necnonfocum,&osliberaliuspatentiusque.Deindecadmiaspluresgenerat;finequeoperismultumestdispar.cumutdictumest,fornaceNoricainplumbumexcoquaturmetallum;sedhicinlapidem;ibiquoquelurum&argentumfiat,hiclapis,atqueinsuperetiam,uenaeaerosae&plumbeaeelaborentur.Itaqueilliusfinisprincipalisest,huiusseruilis.Est&aliacatiniforma,commissoscilicetinterno&externoperimage52communemductumdecliuem,nondiuisoinmediumeodem;quanquamfortasseparumintersit,cumnecessesitetiamibipotentiaduosesseinunumconfusossublatointerstitio.Agricoladicitcatinumhuiusessenondissimilemprimaefornacispraefurniosuperpuncturam,nisiquodpatulaeorecontinueexcipiatliquorem,&humileminfraadiacentemhabeat.Focumnonitaaltumrequirit,utRheticafornax,quodmateriasitfluxilis.Aliaequoquesuntdifferentiaeabapparatu.Namprioresfornacessumtuosooperesuntpraeparandae,&saepenumeropraemissapuncturarecrementorumcalefaciendae;Crudadictaalisratio.indigentitemadditamentispraecisioribus.Crudaueromodicoparatuestcontenta,potestqueetiamstatim,modoresiccatasit,adusumadhiberi,tanquamcruda&nonpriusexcoctaadeumueniat,quaeestalteraimpositinominisratio.Dictumsupraestcadmias,scorias,&aliapurgamenta,(quaeincameriscolliguntur)recoquifornacecaeca:sedintelligendumest,sipaupertatesintnotabili,priusperhancpraeparari,nisiadeomitiaexistant,fluxiliaque,utsintuiceadditamentorum,utmolybdaena,lithargyrus&similia.lungunturineodemofficinaesolofornacesplaerumqueduae&eaminosubsternunturcommuni,eoqueinstructotrabibusferreis&murulisadexcipiendascadmias,siquidemharumcuraestmetallicis,olimsaneCypriisaerisexcoquendicaministalesstructuraenondefuerunt.ItaenimDioscorides:"Gigniturcadmiaexaereinfornacibuscandente(dumaesexcoquiturexuena;&deindeadregulamperducitur;sedmagisincruda,ubipyritesaerosusplurimuselaboratur)fuligineegestaflatu,&lateribus,camerisquefornacumadhaerente,praegrandesautemsuntferrearudes,abofficinisappellataeAcestides,persummafastigiaconnexae&concameratae,utquaeabareiactanturcorpuscula,superiuscohaereant,&inibidetineanturquaecumspissiusinsident,incorpusconcrescunt,&modogentisunumeius,mododuo,modoomniaperficiunt."AdhucDioscorides.Sanecrudafornaxomnegenuscadmiarum(Botrytin,Onychitin,Placoden,seuZonitin,Ostracitin,Spodon&c.)praeberepotest,sistudiumsitearumexcipiendarum.A.anticuspariesproamplitudinefornacislatior:Etdeficitadfarturam.Crudaefornacissimplicisformahaecest:B.Focuscumsuafartura,cuiusspecieshumiliosest,quamsuperiorum,propterfusioniscopiam:Etsanecumpyromachofaciendoplurimumdestinatasithaecfornax;illeuerosaepiusfiatexpyritetosto,crudoque&tamentis&scoriis(feretribuspartibustosti,unacrudipyritae,sabuloelutopyritaeaerosi,&scoriis,fiuntpanes,quirestincticremantur,iterumquequatuorplaerumquepartibusiunctaunacrudirecoquunturinpanes,quisisatsuntditescremantur&excoquunturinmetallum;sinondumagunturdenuoperfocumcrudumcumpaucisscoriismollibus&inpanesrediguntur.Aliaratiocommiscetpyritaesexpartesuenaeferreaeuelferruginosilapidisquatuor,duasscoriarum;Ethaecexcoquit,donecpanesfiant,apparetfluxilemmateriamesse,quaenonegetaltofoco.C.Ospatulumgrandius,adquodrecrementasaepiussubsistunt&spathasolentauelli.D.catinusaltior.E.humilis.Geberusindescriptionefusionis,&mundificationisperpastillospropositumibifurnumfusorium(quinonmultumabluditabanemio,uelreductorioprobatorum,uelpurgatorioaurificum)dicit,mireusitatumesseinterfusorescineritiorum,&cementorum,quiaomniacorporacalcinata,combusta,soluta,coagulatapereumreducanturinsolidammassam,sicuti&cineritia,caementa,testae,inquibussaepefusumargentumadhaesit.Siquaeras,quodnamgenusistiusfurnisit,caecusne,ancrudusisteautalius,adhibitapicturanonnihilpossisostendere,sedintantauarietate,&mutationibusnouitatibusquedecommodiorerationeuixresponderis.Caementamolybdaenae,lithargyrus,cineritia&similiareducunturnonunomodo.Nequeenimrarosuntadditamentauenarum;aliascumcadmiis,scoriis,spinisrecoquunturcuruafornace:aliascumlapidosiorasunt,percrudamredigunturinpauca&excoquunturpostea.Quiinminoribusoperantur,simultumterrae,argillae,fictilium&c.unaest,inpulueremredigunt,eluuntquepertabulasuelalueolos:Elutaramenta,nisicrematuramrequirant,inplumbumexcoquuntinanemia,quamuideturdepingereGeberus.Hincfactumstannuminferuntincineritiumfulminatorium,uelcumsuisfluxibusantefollesincatinisdecoquunt,flatuqueintestapurgant,&haecsiaurumuelargentumunaest,ueletiamhorumramentaimpuraexaquisfortibussintcollecta,uelexsulphure&stibioextractaetc.Inlithargyro,molybdaena&similibusnonmultumponuntstudii,sitamenplacethaecquoquereducere,idfitantefollesuelinanemia,priusimpositoplumbo.Hocenimeliquatumhomogeneaassumit,&reducitinpristinum.Calxstanni&aliorummetallorumperdescensoriumquidemreductilessunt,sed&possuntpersuaadditamentaincatinistriangulis.Intracirculum,uelinfusoriaanemiarestitui.Uerumdehissuuseritintermagisteriasermo.Cap.Xxii.Defornacefulminatoria,seucineritiomaiore.Fornaxfulminatoriaest,quaperfectametallafulminanturadseparandumadmistaimperfectasordesquecaeteras,&explorandumeorumsynceritatem.Duplexenimpotissimumfulminationissinisest,segregatorius,&perfectionisexploratorius.Itaqueetiaminterargumentaprobitatis&examinatamaprioribus,quamposterioribusChymicis&metallurgisenumeraturcineritium,quoditauocantacineribusstratiscoactisqueinformamfoci&catinisupertabula,ambientetestudineconcamerataadexplendamfornacisformam.Adstructurameiuseligaturprimumlocusiuxtariuumsemotusabhabitationibusproptermetumincendii,qualiteretiamexcoctoriifurnisolentcollocari.Ineiussolodescribanturdigeranturquetumcaeteraspaciaofficinae,tumfurni,quodfitcirculareinplanononnihilegestaterra.Circulusistediuidaturdecussatimuersusmundiplagasdirectiscapitibuslinearumrectarumpercentrumtendentiumfereusqueadambitum,quemtamennonattingant:Indeaddextramsinistramqueextendanturillaeinlatum;fiantquezonaedecussatimsectae,exquarumangulisquatuorprodeantdemensatrianguladuabusrectis&unacirculariinclusa.Iamconsiliumineundumest,placeatnespaciahaeccomprehenderemuris&farcire,utpilastriangulasreferant,relictisZonispertransuersumuacuis,anhasmacerielatericiainstruere,utrelictisstationibusadangulosconsurgatmurushumilisinformamcrucisdigestusiuxtadescriptionemZonarum.Utraqueueroratioprobatur,sedita;utsipilaelapideaestatuanturharumcapitaadangulosrectosfenestellisseumeatibusspiritalibusfiantperuia,&quatuorostiolaopponanturprincipiisuiaedecussatae:sinmurataminmediocrucemmalumus,exlaterculiseafabricetur,cubitialtitudine,&insingulisalispartesuperioreitemefformeturforamen,utdiscurreretransirequeinorbem,&quamotusaerisexterniimpulerit,prodirehalituspossint.Haecforaminadigitumsuntaltioralatioraque,quamfenestraeambientis.Itastatutisincirculorebus,ambitusexsectolapideestconficiendusorbisquetanquamlapideatunicaconcludendus;seditautinteruallumparuumsitintermurataeeruciscapita&circumferentiam,quaeinsuperetiamsexlocispertusaessedebetfenestrispaulohumilioribus,quamsuntillae,quasaccepitmurusinternus.Eaeasoloabsuntpedemunum.Nihocfiat,cineritiumattractahumiditatefathiscitincumulossolutos&uitiumfacit.saxaautemsuntonatiua,possuntquefibulisferreisiunginediffluant.Alicubinonclauditurmurusintegraturquesedatergorelinquiturhiatus,sed&siclauditur,infrontetamenlacunaprouialithargyriefformatur:&atergocaesurarelinquitur.Est&hocnotandum,quodinhacdispositionemuridecussatispaciaangulariascoriisaridisfarciantur,quibusinsternaturcarbonumpuluisutobambularequidemspiritusqueant,&interhianteslapidessesubducere,sedsimulcaueatur,nenimiahumiditateeuaporante,utinspeciebusconcameratisfierisoletstillicidiumexistat.Sorbentautemrecrementa&cinereshumorem,&disgregandomeantesuapores,uetanteosinaquamcoire,autconsistere.Itapuratafociplantaest.Focusipsesicadornatur.Superpilasuelmurumdecussatum,orbisponitursaxcus,cuiusextremitasrecipiturabambientismuriorisintusnonnihilexcisis(superioresenimlapidesdebentessecrenatipinnis,seuexectiadrecipiendumorbem)eositu,utquapartefrons&orificiumfocifuturumest,ineamnonnihilinclinet,&propendeat.Sidisplicetlapideumpauimentumfociaereumplaceat.Huicfundamentoimponiturlutumstraminefactomistum,cogiturque&addensaturpilis&manibus,utdigitalicrassitieincumbattabulae&oraediligenterfarcianturfiantquemarginespalmares&lutoeodemadtegumentumfociaccipiendum.Porrotamcineritio,image53Rudimentadictorumhaecsunt:Quanquaminuenianturplurespedamentifulminatoriiseusciographiae,seuorthographiae,uariantibusiamostiis,iamfenestrisspiritalibus,situ,alisque(namquaedamostiainanticopraesertimsuntmurisalata)trestamenproposuisse,unacumorbelapideo,sufficiat,◉orbislapideus:◉pedamentumcummaceriedetussataabanticoeffractum:◉pedamentumseuplantafulminatoriaclausacumpilis.◉focusstractussuperpedamento.Ineffigie◉,litera.A.signatmuroselaterculocubitales.B.foraminainalis.G.ambituselapidenatiuo:Despiraculaeiushumilioraiis,quaesuntinalismuriinterni&angustiora.E.interstitiumtriangulareinteralas.Inpictura◉litera.F.signatpilastriangulaslateritias,quaetamenintussuntfartaescoriis.Fenestraeineisnonsuntrepraesentatae,quanquamalicubinegligantur.G.uiaeinterpilasdecussatae.H.margomuriambientis.I.ostiolaadcapitauiarum.Infigura&,elementum.K.ambitummuralemostendit,&ineorespiracula.P.minoraquaminpraecedenteincatiniρεαα.L.lutumstratumcineritio;N.lacunaeinambituproostiopostici.O.lacunaostiiantici&uiaargyritidis,adquamponisolettabulaaereanonnullointeruallo,utobstetriuolithargyri,nefulminatoremlaedat.Sedcatinuminformemus.Admanumestocinisprobeelutus&abomnipinguedineliberatusexustusque&secretus,posteaaquaadiectainpilasseuglobuloscompactus.Huncmagisterinfocuminiiciat,manibusque&aliisinstrumentisdistribuatsolidetquesedita,utindecliueadfrontispicitumuergat.Fiatinmediorudimentumscrobisuelfoueaeprocatinocinerario.Abeofossuladucaturuersusanticum,utsitalueusderiuandilithargyrii.Hisdesignatisdenuosolidanduscinisesttundendusque,&circinocircumactodescribendacatiniamplitudo,&moxisefformanduscultrosemicirculari,uelacutislamellisinsemicirculumreductis.Aliquiligneisasserculisutuntur.Eiusumbilicusestprofundusundecimdigitos:circuitusdecem.Catinofactoelaboraturfossalithargyricinereaggesto&piliscoacto,quaedesinatinostiianteriorisrimaseulacuna,quanquamolimaliussubfococatinusadexcipiendarecrementafuoritconcinnatus.quamfossaearidicinerispuluisautlaeuoraccommodatusinsternitur,perfrictusquemanibusdeprimitur.Indefociambiensmargofarcitur,&saturaturmadentecinereutrespondeatiamimponendooperculo,quodnecesseestexactecumfococommitti,&nullisrimishiare.Itaquecumapplicatumest,irrepitmagister&fathiscentiaoppletsolidatqueeademmateria.Indecarbonibusprunisqueadmotisexiccaturcatinuscumsuafossa,eaindustria,utnihilsupersithumorisnigrantis,sedomniaarefactaignemfeliciter&cumfiduciaexpectent,licetpallidacinereaquefacie;neutiquamueronigra,autmaculata,postistamtostionem,seuexiccationem,scopisegeriturexturbaturquecinis,&catinusperfricaturpannomadefactocinerumdiluto,neinterfulminandumrumpatur,quasisicferruminaretureiuscompages&superficiesconcaua.Tandemextergeturcorioceruino,oblinunturquelacunae&rimae,siquaeextiterunt.Sinistraecanalisseufossaemarginilaterculus,uelmolybdaenaefragmentaapponenda,utlithargyrimotusfractusantrorsumpergatnecflatuincirculumagatur.Adduntur&medicaminacatino,laeuorcalcis,liquorouiinquoThusuelmastixresoluta,uelmedullaautsanguisbubuluseodemtemperatus.His&similibusadornatumestfulminatorium.UerumenimuerocumErgasteriumeiussittestudinestratum,&inreuerberiiconcameratiformamredactum,aliquiidmobilefaciunt,aliquifixum.Mobilehabettestudinemuersatilemexferramentis.Circulienimferrettresbaculisiungunturferreis;interstitiaexplenturlaminis.Itafitrotunduspileuscumforamineuerticali,quodalteroinsterniturpileoseuoperculoeiusdemmateriae&artis.Intuslutocrassoinductumestutrumque.Foristestudomaiorcathenistribusuelquatuorinstructa,dependetagrueuersatili,utadducireducique,ueletiameleuari&demittiuicissimqueat.IstaomniadiligenterpersecutusAgricolaest,necopusestrepetitione.Fixatestudoclibaniinstarexlaterculisuelcaemento,calceque&lutoconstat.Pertundiueroostiis&foraminibusdebentfornicesquilibet.Singulisitaqueinuerticeestforamenrotundum,perquodcarbones,pastilliquealiquiiniiciuntur.Deindeatergoostiuminserendislignis;afrontefenestramagistralis,perquamopusprocuratur,&recrementadeducuntur,Alateredextrouersusmurumofficinaepatetaditusfollibus,duobusforaminibuspaxillointeruenientediuisisquaefistulasfolliumcapiuntforiculissuisseuualuulispraefixas.FornacumfiguraesimplicesexAgricolaedecimoderemetallicaitaoculispossuntsubiici:Tresfulminatoriispeciesofferuntur◉uulgatainIoachimicis,Sclacceuualdensibus&aliorumlocorumofficiniscumtestudineferrea:◉Liberimontana,qualisest&◉,seddiuersaorificiorumdispositioneInsigna◉,characterA.notatpedamentiambitumexsaxonatiuo.B.spiracula:C.pileumduobusspaciis&tribuscirculiscoagmentatum:D,uerticaleforamentectumsuooperculo,cuiusseorsimadlatusrepraesentanturduaeformaeobtusioruna,acutior&annulataaltera.E.catenae,medio&tertiocirculoannexae:Tresaliquando,aliquandoquatuoradhibentur.F.Fustisueltrabscumunco,aquopendetpileusferreus:Etsoletillatrabsinnitirostrogruis,&aposterioreparteintendi&remittiadeleuandumpileumautlaxandum.Alicubihuiusmachinaeetiamaliaestratio,dequalegaturAgricola.G.Tignumgruinum.H.murusposticusofficinae:I.murusaduersus:K.ostiumoperarium&lacunalithargyriidefluentis.L.exaduersumfenestra,perquamlignainseruntur,quanquam&perorificiumergasticumimmittantur.Inschemate◉M.pedamentumfurni:N.fornixsaxeus.O.eiusuertexoperculotectusmobili.P.ianuaergasterii,perquamopuscuratur.Qeiusalae.R.foueainquamdefluitlithargyrus,quaeindeexcipi&conuoluiinfistulaspotest.S.ianuaopposita,cuiitemalamurataadiecta,quaesignatur.T.elemento.U.foriculaaduiamdecussatam.Namhaetestudinesintuspilastriangulashabent,&uiarumdiuortiaseubiuiumdecussatum.Inpictura◉X.plantammuratamimage54image55lignat,Y.eiuscameramitemlapidib.compactam,cumpossit&totaluteaesseutalicubielibanipanificum.Z.Operculumhiatusuerticalis.A.Ergasteriiaditus,B.Ostiumlignorumimponendorum,quodstatimadstat,cumalioquineregione,uelsaltemremotiusstatuisoleat.T.Alaeergastici.A.Foriculaerespirantes.Caeterumplurimumsolertiaeestininstruendofoco&cineritio.Itaqueetiamhichaeretpotissimaparsmagisterii.Reuerberantisignisdomiciliumnonitaarduaeestoperaeautscientiae.Quoniamautem,utprobesegregeturargentumincineritio,certantinterseartifices,plurasuntproducendaeiusformandidocumenta:Dictumestaccuratecauendumesse,nehumoruaporueaterraattractuscatinumcinereumlabefactet,&ideoadiectasessecauitatesfocipedamento,quaecerteemittunteuomuntqueetiamuirulentosspiritusdesuperperfocumpenetrantes,itautnonnunquaminlabrisconsistatcadmiaquaedamsulphurea&arsenicalis,quamRealgar&climiamuelcachymiamuocantbarbariegaudentesFaracelsici.Sed&prouidendum,nequapanismica,autpinguedouelacrimoniasitincinere.Micaenimuti&humorlabefactantcompagem&resoluunt:acrimoniasuffuraturargentum.Caueantsibidominiafraudeingestorumsurculorum,utsupramonuimus,quanquamaliietiamaliisartificiisptocurantistudscelus,illapsumqueinrimas&foraminaargentumsurripiunt.Decineritioueroartificioseparandoitapraecipitquidam:"Cape(adduoplumbiargentaticentenaria)cineriselutimodiumunum"(quatuorcentupondiorumaliasestinuenis)"arenaeigniariaebenerepurgataemensurastriginta;duaslutipercribrumexacti,satisquelenti&ignemtolerantis.Remiscehaecaffusaaqua,&subigediligenter,utfiatmassatenax."Cuminstruerecineritiuminstituis,focumlutofartumcinerisdilutoperlue,&probefrica.Deindemassampriorismisturaeaccommoda,addensatundeque&adaequa:Hinccatinumefforma,tandemquecineremsiccumasperge&prunisomnemhumoremexhauri,ultimoiterumperluedilutocineris.Sicineritiumistudsolidareplacet,&durare(dentestzuharten)albuminaouorumperspongiaminaquamredige,earesoluepulueremthurismasculi,uelmyrrhae.Solutoobungecatinum,&torrefacitorite.Aliud:"Liquorisouorumlibra,medullaebubulae(exiuuenco)libraeduaerecentis.N.B.Calxargentiincineritioargentumministrasuberius.Eliqua&commisce,&terquaterueperlinetestu.Deindefulmenprocura."Potes&calcemaspergerelocomedicaminumliquidorum;&pluseduciturargenti,quamuulgarimodo;ualoritemuberiorest.HaecartificiaetiamagnouitAgricola,&adnosueneruntexTautiscisGermanicoidiomate.Quodsiquisuelitpluracolligere,isprobatoriamconsulat,&quaeexponentursuislocisinergalia&magisteriisexcoquendarumuenarum,&purgandorummetallorum.NehaecignotadebereesseChymicocontendasGeberumausculta,quidiscipulissuis,&tyronibusAlchymiaehaecprideminculcauit.Italoquitur:Cineremcribellatum(Elutumintellige&arefactumtosturaque&percribrumtraiectum)"autcalcemautpulueremossiumanimaliumcombustorum,omniumautaliquorummisturamanalogamaquaconsperge,&massamefficemanibussubigendo,premendo,elidendoque.Facsuperfocostratumfirmum,solidumque,&inhuiusmedioscrobemorbicularemcompactamdensatamque.Eiinseminauitripuluerem&resiccataimponemetallumprobandum,iniectisdesupercarbonibus&prunis,folliumquespirituimmissofortiignieliqua,eliquatissubmittemassulasalterampostalteramdonecquiescat.Caeteraalibirecensebimus."ExdictisapparetGeberumadhocopusabusumfuissefocofusorio,queminrepurgationeperpastillosdepinxit,cuiusformahaec:Anemiamdicas.Nonrepugnamus,eamquenosfusoriamGeberianamexistimamusfuisse,Sedsicratiimposuerisferreumorbemlutoinductum,&superhocextruxeriscineritiumusqueadplenum,quanquamdesitoperculum,nonnelegitimumfulminariumconstruxeris?Poscispileum?Nonquidemnecesseesthocutiinparua,quantitatefulminandorum.Ueruntamensiomninoflammamreuerberantemdesideras,efformaexlutofigulino,fornicemconcameratum,utinAthannorePhilosophorum,eumqueostiis&foraminibusperuiumredde:Excindeetiammarginemfociunaatquealteraparte;&farcicommissuras,rimasque.Experiereuimartis,simodoincaeterisnihilpeccaueris.):◉Quodautemetiamillaratio,quaenudofocoabsquetestudineutitur,alicubiualeat,Agricoladocuit,image55image57nempeMorauos&Carnosrarobessemseumarcamargentiautsextantemexcedentesfulminando,nudocineritioremperageresubdiouentisinspirantibus,utpoteplumbumargentatumcineritioimponentes,huicquearida&postsucculentaligna,atquesicfulmineampuritatemprocurantes.AdhibentautemetiamfollesexpraeceptoGeberi.Focusestutpraecedentipaginaliquet.):◉:(◉Morauorumfulminatorium.◉Calixfulminatoriuscumlacuna&fenestrisinpedamentoadrecipiendumlithargyrum,&auertendoshalitus.◉Circulussuperfococoncamerato,excuiusstratoforamenincameramdescenderepotest,siplacetadlithargyrumcapiendum.Neetiamputesaxiomaticampraeceptionem&ideamartisalligatamesseperpetuoadfurniformamunam,necadmitticrypses&uarietates,consideraUngatorum&Polonorumfulminatoriumitidemabagricoladescriptum.Huiusiconemsaltemofferimus:◉Fulminatorium,seucineritiumHungarorumconcameratumexlaterculoinductoarenato.◉lanuaposticatriplicisusus.Namperarcumeiusrespiratfornax;permediampartemfocumalit;perimam&auramcapit&respirat.◉Suntferreaetrabesusqueadcatinampertingentes,inquibusponunturligna,uteorumflammasaltemopusurgeatur,sicutaliquandosolaexlaterculisincratemdigestisinconchisfereislateriappositisbismuthumexcoquitur.◉Uiauaporum&halituum.◉Arcusergasterii&fenestra,perquamuiaestincatinum.◉Fossaderiuandilithargyri.Tandemcineritiihuiuscompendiumduplextriplexuepassimeffingitur;Primumestfornacula,dequasupra.Ibienimcatilluscinereusprocineritioest;Testuseutegulaprofornice.Deindeustrinaargentifulminatiadpurumexceptadrachma,dequibusfornacibusetiamsupra.Extemporeinusumuenitcirculusferreuscinerefartus.Posteaabutipossumusanemiisfocoferrarioaurifabrorum,bracteariorum&huiusmodi.Ethactenusquidemfurni,quosChymiamechanicismetallurgispermisit,quiqueinparasceuasticissuntalieniores.Nuncgraduquodamaffinitatispergentes,adχημκιώτεραacedimus.Cap.Xxiii.Demilliariisdraconinis&eorumfurno."Ahena",inquitUitruuiuslib.5.c.10."suprahypocaustumtriasuntcomponenda,unumcaldarium,alterumtepidarium,tertiumfrigidarium,&itacollocanda,utextepidarioincaldarium,quantumaquaecalidaeexierit,influat,defrigidariointepidariumadeundemmodum,testudinesquealueorumexcommunihypocausicalefacientur,etc."ScireChymicumconuenit,nontantumquaeexsuaofficinametallurgiaepermiserit,&quoprofectu,ingenioqueillainposterumsintampliata,excultaque,utcumfoenoreadsuosdominospossintreuerti:Sed&quaeexpublicononadPoliticostantumusus,uerummultomagisMedicospetita,illustraresuamartem,&copiamconsiliiininstruendissimilibusqueantsuppeditare.Nonitaquepraetereundaratioueterumhypocaustorumest,&caldariorum,quaeeasolertiasuntcomposita.utmaximenaturaminThermiscontinueeffundendisimitarentur,&tanquamiugifonteriuisqueperennibuscalidamaquam,nonsineuiquadamMedica,quamintranscursuacquireret,euomerent.Uitruuiusquidem"lococitato"pauimentumcaldariorumsupracommunemhypocausimitasuspendit,utindecliueuergatuersusprefurniumflammaqueascendenssubtuseoliberiusuagetur,sicquecaldaria&testudinescalefiant.Undeintelligimusahenumexfocoinferioresubterraneoaccipereflammam,illumqueconstarefurnointestudinemreducto,&prefurnio,cumpauimentoobliquo:ahenumuerosuprahypocaustocollocatuminforniceessestructurauelcontignationeconcamerato,quilocusitemcaldariumuocatur,estquehumiliortepidario,sicuthocfrigidario:Sedquaeratiofueritcontinentereffluentisaquaecalidae,itautproportionerespondeatsemperinfluentitepidae,&haecfrigidae,nonexplicat,&inhocetiamingenituiresimpenditBaccius.Interpreseiuspingitsellamtriplicispulpiti,quorumunumquodqueollamilliariaoperculosuoclausainstruit,utintelligamus,percanalesexsuperioreininferiorestransferriaquam,quadispositioneutiturChymicusindestillationeperlacinias,necraroinaliis;utisuolocomonstrabitur.Tamautemcaldarium,quamtepidariumafococommunicaloremaccipit,seddifferenter.Aestuariumenimsubcaldarioest;Senecaepist.91.Monetsuspensurasbalneorumsuotemporeiuuentas&impressosparietibustubosperquoscircumferreturcalorquiimasimul&summafoueretaequaliter.uerumhincperemissariumcalordeducituradahenumtepidarii,quietiamexcamerisistorumabienorumpertubosinpauimentis&parietibusdispositosinbalneaderiuatur,auramcalidamoccultisorificiissubindeproflantibusfistulis,quamrationemChymiciobseruantinbalneosuo,ubiitem,utuidereinpicturaMatthiolanaest,exeodemhypocausto&caldarium&tepidarium,incenduntur.Fingerelicetferuorehypocaustimiliariumaquaecalidaecontinuoaestuare,itautaballapsutepidaenonqueatrefrigescere,cumquetantuminfluatquantumexundateffluitque,nonestoperosumnegotiumprocurareilludipsumahenisdiuersisimpariterlocatis,&perfistulasconiunctis.UerumaliamrationembosperquosmonstrauitSenecaadLucilium,exquohuicreilucempetiuitetiamBacciuslib.7.deThermisc.9.ConstruienimsolituminipsismiliariisDracones,quaeerantfistulatauasatubaeinstaraeretenui,perdecliuemiliariocircundata,utaquadumadosdraconisconglomeratispecie,plurieseundemignemambitet,pertantumflueretspacii,quantumacquirendocalorisatisesset.SedaudiamusSenecamipsumin4.quaest.nat.c.24.deaquarumcaloreexsententiaEmpedoclisdisputantem."Empedocles",inquit,"existimatignibusquosmultislocisterraopertostegitaquamcalescere,sisubiectisintsolo,perquodaquistranscursusest.Faceresolemusdracones&miliaria&compluresformas,inquibusaeretenuifistulasstruimusperdecliuecircumdatas,utsaepeeundemignemambiensaquapertantumfluatspacii,quantumefficiendocalorisatest.IdemsubterraEmpedoclesexistimatfieri,quemnon"fallicredebant.Quibusbalneariasineignicalefiunt,spiritusinillaferuenslocoaestuantiinfunditur.Hicperriuoslapsusnonaliterquamignesubditoparietes&uasabalneicalefacit:omnisdeniquefrigidatransitismutaturincalidam,nectrahitsaporemeuaporatioquiaclausaperlabitur."Haecilleibi,adqueetiamalludit,respicitqueepistola87.ubiindeliciasbalneorumRomanoruminuectusscribit,aquamargenteisepistomiisfundi,&pergraduscumfragorelabi,itemrecentemsemperuelutiexcalidofontecurrere,etc.ScribitBacciusorganishydraulicisaquaminsummumeuectamfuisse,effusamqueinpiscinam,undeinsubiectumfrigidarium,postexhocintepidarium,tandemquecaldariumsitillapsa;&hocimpositumfuissestratohypocausti:Sedtepidariumuaporibuscaldariiincaluisse,quaeratiodifficulterintelligipotest,meliusquefueritadtepidariumexhypocausicommuniperducerecalorem,quiprolixioreuiasatisrefringitur,&imbecillioradabenumillumperuenit.Seneceuerba,quiaillustrantursimiliinnaturaexemploapertioremquidemhabentsensum,ueruntamenquidupliciterqueatexponi.Proponiturterrafistulosa,&subeaaestuarium,cuiuscaloremeatusriuiquefontiumfoueantur;idquesiueperipsumfocumtendantcanales,siuepretereantsuperioresitu.Arssimiliterexcogitauitfistulaseasqueexaeretenui,utincalescerecitiusqueant.Hascontorsitinformasuarias,modomiliariorum,mododraconum,licetaliquidraconesuocentipsasanguino,serpentinoueritucontortasfistulas;Etuerisimileest,uestitaseasfuisseinductasqueforisaere,utconstaretDraconiimago,cuiusuentertanquaminanimalibus,gyrisintestinorumaereorumfueritturgidus.Itagyrimilliariiinhuiusuasisformamconiectipotueruntamictiesse:Sedilluddubiumhabet,quomodoadeosperuenerittantuscalor,citrauestituraelaesionem?Curnonutinterra,ita&balneonudisignibusfistulesuntexpositae?Annontantumnudoigniabenapatebant,sed&aquaferuidainipsis,utunoeodemqueaestuario&aquacalidafunderetur,&spiritusseuuaporfornicibusexceptusindepertubosinbalneaderiuaretur?NamhacrationesemperexpiranteahenocoactisuntuaporessesubduceretanquaminfolleAeolio.Flatusperfistulascalaefactasfollibusimmissusutincalescat&hincpertubulosinbalneariaperducatur.Puerilefortassefueritfingereserpentinosductusflammisferuefactos,utincidentesaquasitaproatusperflatumfollibusaeremhalasse,quanquamhocipsumsicpotueritprocurariabsqueabsurdocommento.lmo,inquies,siignisnudusdraconesattigit,nonfueruntincaldariopeculiarisuprahypocaustum,sedinhocipso,utitacummagnofragoretransierint,utsoletexcitariturba,strepitusquefrigidoaqueo&calidoigneocommissis.Uerumillesonuspergradusdelabentiumaquarumfuit,cumpriusinaltumeductefuissentmachinisetesibicis,utlib.10.docetUitruuius.Itaqueahenaimpositahypocaustisperinde,utinuaporariisnostris,licetaliafornacumforma,adhucconcipimus.AcceditUitruuiiannotatiodetribusabenissuperhypocausto,licetdicerequeasdispositionemUitruuianamabsquefistulisfuisse.Sicergo,discimusaRomanisolimahenamutataessemilliariis&draconinisformis,inquibusfistulaedispositaecontortaequesubindeaquamcalidamfunderent:Easautemformasimpositashypocaustohincincaluisse,interimadtepidariumalaterepertingenteprefurnio,autcaminiductu,utabenumhuiusquoquenonnihilcalorisconceperit.Ethaecunaratioest,eaquesimplex:alteraconiungitfistulisferuentemaquamforisinaheno.Tertiafistulasnudasfirmolutomunitasinipsohypocausto,igniquecollocat:Quartaincluditquidemeasahenis,sednihilominusprunasineaconiicit,utfistulaeabimo,&desuperincalescant.Prima&secundacongruuntoperiRomano,etiamhocargumento,quodaeretenuiconfectaescribanturfistulae,quodnudisignibusnonpotestdiuresistere.Tertiauero&quartapropiusadEmpedoclissententiamdeThermisaccedunt.Chymicusadieceritmodumquintum;eumquenontantumcalidaesimpliciteraquaeconsilio,sed&medicataeadlauacra&potum.SicutenimextinctioChalybis&aerisaliquamimpressionemrelinquitinaqua,ita&istetranscursusserpentinus.Quocircaferratas,aeneasqueaquasitapraestabimuscopiosas.Nechocfinesolofueritcontentusartifex.Naminuentioeiusstructuraeuiammonstratadconcinnandasimiliainmetallorum&hydrargyrirepurgationeautetiamconuersione.Nonnulliitacompendiumsumtuumquaesiueruntinexcoquendasalisgratiamuria;seusalepercoagulationemfaciendo.Quiaenimferreaemachinaefistulisanguinisinstructae,ubisemelexcanduerint,immissispaucisprunisdiuferuoremretinent,interimcontinentertranscurrenteaqua,quaecalefactacitiuspercoquituratqueetiaminterimconsumiturdiuaporandoresolutaparteaquosiore:adsalisaddensationempropioruiaest.TalemmachinamuidimusinaedibusAdamiGeysiiHerbipolitani,quaenecmilliariinecdraconis,sedcolumnaeformamhabebat,eratqueexsolidocrassoqueferroartefusoriafacta.Sedutexcandescat,includendafurnoest,&posteaintusquoqueprunisfarcienda,cineribusperplantamsesubducentibus.Eodemingenioabenumfistulatumexcogitabimus,idquenonprunis,sedaquareplebimus,forisexpositumflammis,aquibusincalescat.A.Ferreacolumnaoperefusoriofacta,&satiscrassa.B.Caputductusserpentini,quodprominet,uttubus.Ipsiueroanguiniductusintuslatent,&exalterapartecircapedemfistulaecolumnarisprodit,Haeccolumnasupertrabibusferreis,autlapideacratefirmacollocandaest,&deindefurnouestienda,utindicatC.litera.Utaquaillabatur,tubusinfundibilispecieinmargineadiectusest,&potestetiamaliteridemeffectumreddi.IstetubusnotaturD.Charactere.Additasuntinimospiracula&ostiumcineritii.Furnushiccarbonibusimpletur;ignisperostiumsubmittitur.Tandemetiamfistulaipsainfurnoprunisfarcitur,atqueitailimage58image59lapsaaquafrigida,cumtonitruistrepituperlabitur.Siquistepidampotius,quamfrigidamimmittereuelit,dispendiumoperisfecerit.Inahenoueroitidemintrafornacemsuspensotalempossumusfingeredisponsitionem:Ahenumlaterefingendumestcapsafornacis,sicutinipsofistulaeserpentinae;quasconducitintusaquaopplere,quaecommunihypocaustiexfocoincalescat:Sedferuentiorprodibitriuus,silutoobductaefistulaeetiamintusprunarumigneincaluerint,quanquamadeodensestipariqueant,uthuiuscopianonfacile,nisiinsummodetur.Estauteminarbitrioartificum,hacuelaliaformaaheniuti,atqueetiamfornacemdiuersimodeadaptare.Possuntdesupercarbonesperospatensdemitti,ueletiamafundoignisexlignisuiuussubministrari,inquareopuseritcraticula,&clausasuperioreparteefformandaspiraculaademittendumfumum.Insalinis,ubiigniumcompendiaquaeruntur,draconeshuiusmodiaccommodantuscortinis,ita,utquaparteeluctaturignissubillisiuxtaqueserpant;indequeredeantconsurgantque&effundantaquamincortinascalefactam,ubiposteaeofaciliuscoagulat&salemreddit.Aliquandouaporexahenisconsurgensconcameratatestudineexcipiturcogiturqueibidispositumaquaelacumcalefacere,quicalefactammuriameuomitincortinam.Eodemlocoetiamserpentinicanalescircumduciinuoluiquepossunt,utpereosincensosperfundorioaestucontinenturdecurratferuensliquor.Cap.Xxu.DeuitrariorumFornace.UoluitPosidoniusquamlibetutiliumartiumasapienteinuentamfuissequidem,sedcumminoresplaerequeiudicarentur,quamquastractaretipse,sordidioribusministriscessisse.Abeoprincipiodeduxitarchitectonicam,pistoriam,textoriam,agriculturam&similes.Ep.89.&91.adLucilium.SenecanonconceditaPhilosophiainuentasartesesse,quibusinquotidianousuuitautitur,sedabillisipsisexcogitatasexternisquibusdamoccasionibus,quieasetiamnumhodiecurant."Omniaistaquidem",inquit,"ratio,sednonrectaratioestcommenta".Hominisenimnonsapientisinuentasunttanquamnauigia:Etsisapiensinuenit,nonquaueltanquamsapiens.QuapropteretiamMathemata,Arithmeticam,Geometriam,Astrologiam,pictoriametc.exsapientuminuentorumnumeroexcludit.Rideretcerteisnostraquoquecommenta,quibusstudemus&uitaeconsulere,&uitaesanitatiperChymicaartificiaillisquefamulantesartesmechanicas,negaretqueliberaliternoscontemplandifacultateuti,cumexofficinisopificiacompilemus.UerumrelinquamusipsispiritumSocraticum,&insolentiammagnificentiamqueseuStoicam,seuPlatonicamcondonemus,neccaremusmultumeiusSophismata,quiplustribuendumcensetexnobisnataePhilosophiae,quamDiis,cumhiuitamsaltem,illauerobonamuitamconcessisseexistimentur.CupiitcertePosidonioaliquemuitriariumostendere,quispirituuitruminhabitusplurimosinformet,quiuixdiligentimanueffingerentur,quanquamuelitillainuentaessepostquamsapienteminueniredesiuimus,quitamenmultafaciat,quaeabimprudentissimis,uelaeque,uidemusfieri,uelperitiusexercitatiusque,quaenonparualausesttaliumartium,cuminsehabeant,aliquidetiamsapientumAristarchoadmirabile,&quodnonperindeassequiualeatuelsapientissimusStoicorum,omnesuipraesidiuminseipsoquaerens,&nefulminantemquidemIouemmetuens.Plin.lib.36.cap.26.1.ProPosidonioueronoseisistamus,&cognoscereillumtammirabilemuitrariumiuxtaHeraclitumincasauitrariacalorisinquisitionisquegratiasedentesdesideremus,miraperfusiuoluptate,cumnontantumuiderimusuitrumaliudflatufigurari,aliudtornoteri,aliudargentimodocaelari,fieriqueemassissmaragdos,hyacinthos,chrysolithos,uitraobsidiana,plicatilia,qualiaTiberiiprincipisaetate&similia,etiamtamminuta,utinuscaepennisteganturnauigiola,sellaecurulesaliaque:Uerumingenium,quodillacondiderit,simulfuerimuscontemplati,itaquephilosophatiingenue,utAristotelesuolebat.Part.an.5.Admiseresaneueterespictoriam,statuariam,plasticam,architectonicametiamadliberaliumcensum,legiturqueNumaseptimumfigulorumcollegiuminstituisse;sedcontentisumus,SiquisSenecaeaemulushaecnostrainpropaedeumatibusingenuisrelinquit.Uideamusergo,quibusclibanisautfornacibusexcoquatmassassuas,temperetqueuitrariusartifex.HaeccontemplatioinformabittyronemChymicum,initiabitqueadconflatoriamgemmarum&similiaartismagisteria."Leuibus,aridisqueligniscoquitur(arenauitraria)"inquitPlinius,"additocyprioacnitromaximeophirioContinuisfornacibus,utaes,liquatur,fiuntquemassaecolorepinguinigricantes.Acietantaestquaecunque,utcitraullumsensumadossaconsecet,quicquidafflaueritcorporis.Exmassisrursusfunditurinofficinis,tingiturque&figuratur,ec.Item,inUulturnomariItaliaearenaalbaquaemollissimaest,pilamolaqueteritur.Deindemisceturtribuspartibusnitripondereuelmensura,acliquatainaliasfornacestranssunditur,Ibifitmassa,quaeuocaturhammonitrum,atquehocrecoquitur,&fituitrumpurum,&massauitricandidi."Haecille.Fornacefusoriaueuerberantepuraflammaopusesseinnuit.Eamplaerumqueintestudinemcogunt,quanquametiamsterniplanotectopossit.ESaxonatiuofluuiatiliuidimuscompactamfornicatam;sedquaeultramensesnonsustineatimage60flammarumimpetus,autadsummumtrimestretempusduret,tumqueeiuscameraergastieamutatissaxisreficienda.Inhac&funduntmateriam&recoquunt,conflantque.SedPliniusindicat,noneademfornace,peragiutrumque,cumscribat,massamunafornacecolliquatam,inalteramtransfundi,utexistathammonitrum,quodueleadem,ueldiuersafornacedistributisinclassesoperibuspotestrecoqui.Fingaslicetamanuinmanum,peruenire;primosministrosmolere,secundosfundere,tertiosfacerehammonitrum,quartosrecoquere&conflare,utsintdiuisaepartes,quarumsecunda&tertiatameniisdemcommendaripotest,licetdiuersisfornacibus,autetiamunaeademque,sicompendiumquaeras.Cumenimnonobruitmultitudo,quorsumopusestfornacibuspluribus?Etmassa&hammonitrumeademreuerberantepotestparari.Caruisseistasfolliumauxilioapparetexlignisaridis,leuibusqueadhibitis,imo&materiaepuritate.Atexcitandanihilominusimpinguendaqueflammaest.Focusitaqueperflatilissubeunteauradebuitesse,&distinctumabeoergasterium.Nonimpingiturferuor,nisireciprocoigni:tumconcameratumtegumentumcogitoptime.Elicimusitaque,Plinianasfornacesnonfuissedissimileshodiernis,quanquamfusoriamarenaruminmassasuariarenihilprohibeat.Sedquiillihodierniclibani?DescribunturabAgricolaaliisquesatluculenter.Simateriaexlapidibuspraeparandaest,cumdomarimolliriquedebeant,ustrinaabinitiorequiritur,siueeasitfurnicalcarii,figuliniueinstar,siuefusorii,siueperagaturmetallurgorumindustria,dequasupra.Indepilismolisque&cribrisfitarena,exquaplaerumqueadiectisquaeoportet,fitmassainfornacedistegaantitypiignis,incameramreducta.Aliquialternisoperiseademfornacemassaspraeparant,&recoquunt.FurnihuiusexemplarproposuitAgricolatale.Primaparsactuuna,potentiaduplexferreoaxeuelcrateabhumoseiungitur,utcinerib.Furnusfundendiuitri&massaegemmeae.&flatuisitlocus.Perostiumlignaimmittuntur,&simulaurasubministratur.Sequiturergasterium,pauimentodiuisum.Esthocfornicatuminterstitium,inmediopertusum,factaqueflammisuia,perquamebulliunt,&incameram,underedeuntinpauimentum,eluctantur.Talisfornaxaptaetiamestrecoctioni,siitafiat.Ataliquando,interstitiuminterutramquefornicemetiameratisuicempraebet,&sicconformatur.Agr.p.471.Tunclignapersuperiusostiuminiiciuntur,dispositisquecatinisuelollis,arenae,nitrum,sal,cinis,magnes,&c.mistaeliquantur,cuiusdispositioniscausamargoambitusquecratisdebetessesolidus.Hocmodomallemuscinerariiostiumadlatusueltergumreiectum,neobstaretfusor.Sedconsultiusestinhypeccausifocumfieri,inforniceseutestudinecollocarifundendammateriam.Itaenimpuriorconflabitur.Sed&sicrectiusdisiungerenturostia,secusacpicturaexhibet.Atqueitasehabetfornaxpraeparatoriamassae&hammonitri.Indetransfunditurmateriainfornacemsecundam,cuiusfiguraparumdiffertaiampicta.Estenimintestudinemreducta,fornicibusquedistinctamododuobus,modotribus,iametiamarcuatimextructa,itautarcusiunganturmuris,inquorumspaciosecundofenestraesintsingulaeproconflaturis:iamabsquearcubussimplicitereducta:Imoetiaminterdumsolitaria,uttristegos,interdumsociataiunctaquefornacilateraliadrefrigerandaconflatauasa,quodmunustamenintristegamandatumestcameraesuperiori,utsitcompendiumoperae&spaeii.Talifornaciconstruendaecrudosparantlateressatislentospurosque,utcontraignespugnent,durentque.Sedutdiximus,nonsemperhisuntadmanus.Itaquenatiuilapidesquaeruntur,utinfurnismetallurgorum.Sisociafornaxsolidandiuitracausaadiicitur,minusaltafitexcoctoria,&distegos:sedita,utatergocommuniostioiungatursociae,quaenihilominusalaterealiudostiumhabet,perquodinintuscollocatamtegulam,inferanturuitraadhucferuentia.Sedtristegonproponamus.EiusfiguraabAgricolapingiturutfoliouersopatet:Concamerataarcuataquefornaxtriahabetloculamenta.A.Imum,quamhypocausincumUitruuiouocamus,autpyriateriumseufocum,inquolignaaridasuperaxeferreoaccensaluculentaardent&copiosapuraqueflamma:B.Spaciumsecundumseumedium,quodergasteriumest&conflatorium.C.Tertiumseusummumsubtestudine,quodestrefrigeratorium,sednonsineflamma,caloreue.Ineocollocanturcapsaetegulorumforma,quaeuitraillatadefendantaflammisfumisquesiquinegligentiaeculpaexistant,cumarsrequiratliguaaαa,&eiusgratiamateriamsingulariclibanouelsoleferuentearefacereiubeat.D.Arcuslapideidiuidentessimulfornaceminstationesoperariorum,&sustinentesfornicem.Illiinuerticecentrocommunicoeunt,sequeintersecantmutuo.Fiuntplurespaucioresueproarbitratumagistri&magnitudinefurni,quanquamnullanecessitasarcusextantesimponat,cumalicubiplaceatinoffensarotunditas,fenestrisnihilominus&stationibusdispensata.E.Spaciainterarcus,quibusexplenturcommittunturque,sedillisextantibus.F.Ostiumhypocausti,perquodinferunturligna,subitaura,irrepitfamulusadefferendoscineres.G.Margofornicisdiuidentisergasterium&hypocaustum.H.Eiusdemfornicissolam,quodesthypocaustitectum.Ineostabulanturollaehammonitrumcontinentes,exquib.maturiusiamliquorextrahitur&conflandofiguratur.I.Ollae,quaseaformaexhibuitAgricola.Sednihilprohibethumilioresesse,utmateriahauriripossit,&tamenoporteteasaequarefenestremarginem,uelnonproculabesse.Totsuntnumero,quotfenestrae&stationesconflatorum.K.Craterfornicisinferioris,perquemflammaemicatconsurgitqueinimpositamcameram,indequereciprocoflexureuersa,plaerumqueperfenestraselucet.Itaquestationesoperatiorumpotiussuntimage61Comment.Alchem.Part.I.Lib.I.aestuaria,cogunturqueillisatiscalorisfronteaduersa&orepectorequeexcipere,underaropraetersemicinctum&togamlineamadtalosusquedemissam,quidamictusgestant,brachiisnudisuersantesuitra,tanquamCyclopes&nudimembrapyracmones.Pallentplaerumque&sitiunt,nonadmodumlongaeuiproptercolliquationes,morbosquecapitis&pectoris,quaemembraadeohabeantimbecillia,utpaucouinouelcereuisiainebrientur.Intelligendumautemest;easpacia;inquibusollae&craterexhibentur,effractaesse,sublatumquemurumcumsuafenestra.L.Fenestra,perquamollaeinferunturinsolumtestudinis&iuxtacrateremponuntur.Eapatettota.Sedcumconflaturaperagitur,laterculislutoquefarcitur,itautrelinquatursaltemaditusangustus,isquediuisusinterdumpaxillo.Idcaloriscoercendigratiamoliuntur,utintensusmateriameopotentiuselaboret.Cumenimsubiensperhypocaustumauraimpellatdeducatqueflammam,&spiritusasummorepulsiexitusquerant,confertimadfenestrasangustasuenientesacutamibiflammamexuscitant,undecogituruitreamateriaeliquescere.Peristaorificiaetiamimmittunturconflatoriaferramentaadmassulashauriendas.Iniisdemsicubicoagulatdurescitqueampliusuitrum,quamutfingiporroqueat,cogiturremollescere.Indeprorumpenscalorstationesquoquecalefacit,neabrumpaturdissiliatquemateria.SedfartaefenestraeiconliteraM.designatur.Suntquidemoperariisatisproceraestaturae,utsingulisatlantasautlongurionesuidereputes;Ueruntamenscabellisopushabent,inquibusconsistentescircumagant,rotentqueuitrapraesertimgeraniaadquaeiniustamlongitudinemproducenda,nonraroopusestscamnisaltioribus.N.Margofornicissuperioris,quaeeiussolum,quotegiturergasterium,simulindicat.IdliteraO.notatumest.Recipitcapsasuitrorumiamfiguratorum,utdiximus.P.Foramenquadratum,perquodexergasterioadmittiturcalorreciprocus.Idinmedioest,oppositumcrateriergasterii,sedangustius.Q.Ostiumcameraesuperioris,perquodimponunturtegulae&uitra.Itasehabetfornaxista.Estautemprocliueuidere,quod,nisiurgeatoperaruminstantia,eademfornax,sexautoctoconflatoribusopportuna,solapossitsufficereadpraeparandam,excoquendam,conflandamquemateriam.Sienimoctosintfenestrae,quatuordestinaripossuntpraeparandae,quatuorconflandaemisturae,autalternisutrumqueprocurari.Quin&inhypocaustosimullapidesuitrariiurentur,dispositioneartificiosa,quasimuletiamdefendipotestmurusfornacis.Sedubiuitracopiosafiunt,&dienoctequemutatisoperariislaborandum,ibisatiusestdiuersisdiuersaperagere.Alioquinetiamhammonitrumnocteapuerisfamulisuepraeparatumconflatoresdieelaborant.Chymicusinspectointellectoqueexemplari,uteturPlatonicomoreproquintacausa(quam&Senecanonrepudiauit)&indesibifigurabitpraeparatorium,fusoriumquegemmarum,siquidemueliteaspotiushocmodo,quamsoluendo,coagulandoqueperinhumationemconficere.Ueruntamenmultaemisturaemagistralestaleinstrumentumdesiderabunt,utsuolocotraditur.Cap.Xxui.DeSulphuris&stibiiFornacibus.Suulphuraquisconiunctumdensaturcoagulatorioartificioincortinis,uelollis.Quodinsuauenaest,seuterra,autetiampyriti&marcasithiscoaluit,perdescensumagitur,Chymicaquideminuentione,sedfacili&plebeia.Hinccumexcoctoresauri&argenti,docimastaequemetalliciopushabentadiumentosulphuris,adpyriteneopraegnantemconfugiunt,eumquecomminutumollaeincludunt,cuialiainhumuminfossa,suppositaaccommodataquefundopriorisperforato,ignemadduntcircularem,&sicindescensumaguntsulphuruenaealienitateinsuperioreollahaerente.Nonestoperosumhocprocurare.Ollaeligaturfirma,cuiusfundusforeturcrebro.Accommodeturoperculum.Armeturlutoutrumque&stipenturcommissurae;Subiiciaturollaexcipiens,cuiusoscongruatadfundumexceptae.Haecuelinfodiaturterrae,uelcryptaincludatur,&ferrumineagglutineturollaesuperiori.Igniadditoinsudoremresolutumsulphurdelabitur,&posteasuisusibusaccommodatur.image62147Desceuasticaartis.Quidopusmultis?RudimentumChymiaedescensoriaeuides.Idtamensibiusurparuntsulphurisexcoctoresplebei.Primaratioruditerdepicta.Concessumesttibicogitationibusefformareollamsuperiorem,A.cuiannexasitinferior,B.Etutagnoscaspertusam,signum◉inspice,quodsuperioremrepraesentat,inqua◉orificiumestoperculoobturandum:◉fenestratusseuforaminibusperuiusfundus,quanquamaliisubiiciant&interponantcraticulaminduasollas.SedilludsatiusE.uentereiusdem.Quemambitumpinximus,fingeprolibitu.EtsitZ.eiuspauimentuminquoollasuperioreminet,&igniscircularisexcitatur,H.uelcrypta,uelhumus,uelcapsa,utimensiusserit.Inealatitaredebetollaexcipiens.Sedaspectuiestconsultum.◉Abacus,descensorius:◉ollasuperioritidemperforata&tabulaelapideaeuelferreaeforaminiadaptata.Ineaestuenauelterrasulphurea.◉operculum.Kigniscircularisexprunis.A.ollasubAbacoexcipienssudorem.M.tabula.N.fotamencuiadaptaturollaefuudus.◉excipulum.o.Trabesscamni:Autferreasautlapideasessepotiusest.Malimuslapidemintegrummurisfultum,cuiusplanumaliquidfenestrissitperuiumadollascapiendas.Locoeiusinlongumproducitestudinespossunt.◉pariesseupedamentum.Haecsuolocoaptiuscompingentur.NuncsaltemperplebeiadocumentatyronemChymicumducimus.Agricolalib.8.reimetall.itaauenaseparatsulphur:Separatoriumsulphurisauena.HaecstructurauerbisAgricolesichabet:Cumdepyritosulphureocommentabimur,exhibebimusfornacemsingularemreuerberatoriam."Fornaxestconcamerata,afrontepatens,&induasdistinctacamerasInferioremmuruspermediumductusdistinguitinduosforniceslongos,quibussupponunturollaeaquamcontinentes,adexcipiendumhalitumsudoremuesulphureum.Superiorintrespartesestdigesta,dextram,sinistram,mediam,quarumhaecnonampliorest,quammuraleinferiorumfomicumintersepimentum,&sicdorsumhuiusprofocohabet.Seddextra&sinistrastrataesuntferreacrateinquaollaepyritesulphureoplenae&operculistectae,proquefundocribriformamexfilisferreiscraticulamhabentesdisponuntur,itautollissubiectisrespondeant.Inmediamcauitatem,quaefocusest,lignainferuntur,accendunturque.Flammacalorequetactaeollaeexpirantsudantqueinpraecepssulphureasenxeses,quaepartiminollis&aquaconcrescunt,partimsolo.Caeterumfocussemperpatet:Sedcaemeraedextrasinistraqueforiiulisferreisoccluduntur.Tectumpingituracutum:Sed&intestudinemoblongamreducipotest,uelsaltemconcameratamfiguram.A.spaciumsuperius:"B.inferius.C.fornixdescensoriusinsolodexter:Dfornixhumilissinister.E.sepimentummurale.F.ollaeexceptoriaeaquamtenentes.G.spaciisuperiorisErgasteriumconcameratumdextrumforesuaclausum.H.ostiumfociindorsomuriintersepientis,carensianuaseuualuis.I.laboratoriumsinistrum,inquosupertrabibusconspiciunturcollocataeollaesignataeelementoK.&duaequidemetiuxtafornacemunaerecta,alterastratadepinguntur.L.Ualuaeferreae.M.craticulafundoollarumapplicanda.N.opercula,quaeagglutinanturluto.Silibet,inAgricolaeschemateconsiderafocumaliumdescensorium,inquoplanaexferrotabulamultisforaminibusperuiamurisinquadrumstructisitafulcitur,utinfralocussitollisdisponendis,&abanticoliberaccessus,alateribus,&tergopinnaeeminentesadcomplectendamuenam.Tabulaeistiiniectauenaprunisurgetur,utsudetdemittatque,incryptamhalitus&sulphureasguttasuelollisuelhumoexcipiendas.Fumusexparteconcrescitextraollasspecieuolatica,leuissima,pompholygisaemula.Inaquaconsiditnatatqueluteumsulphur.Eademarte&bitumenseparatur.Est&quartusmodusabeodemautorelib.12.explicatus.DehocplacetaudiredisserentemMatthiolumlib.5Dios.c.desulphure."Effossasulphurisuena"(nonexspecubus&cuniculis,sedsudialibusscrobibus)"fictilibusquibusdammagnis"(inque)"imponitur,Romanishydriisnonabsimilibuslongoaboredependenterostrointusuacuo,acinhumumspectante,uitreipileiinstar,quostillatitiaeaquaeconficiuntur.Haecfictiliasulphureauenarepletaoperculisexargillaadiddiligenterparatisconteguntur,stipanturquetenacissimoluto,creta&equinostercorecompositonetantillumquidemexpirarepossitsulphureushalitus.Posteainfornacemcratibusferreisintusinstructaminferuntur,iungunturquecraticulaeluto,quosimulstipantur,utignissubfundofictiliumaccensus,nullopactoinsublimeferripossit:"(intelligimusinnitiollasbasiferrate,seuclathratoferro,&iuxtacollaobiectopauimento,cuilutoiungunturprohiberiexitumignis)"ignisinaliacrateinferioresubministraturRostrafictiliuminaliuduacuumfictileinseruntperquoddaminlatereorificium,&eademcretaquamdiligentissimecircumlinunt,abducunturquemaxime.Ignesuccensodeputatumsulimage63phurinsublimofictiliumfertur,&perrostriconcauitateminuacuumsibiannexumdescenditreceptaculum,aquotandemeximiturapertoinfundoforamine,&aliisuasisexcipitur,ubiinmagnoscoitglobes."Haecille,quiattestatursimulseinagroSenensiinmontibusnonlongeabalneisD.Philippi&inmaritimisapudPetriolumitauidissesulphurfieri.Artificium,quoddescribit,ascensoriumest,admodumdestillationisascensoriae.Furnusabaciformadistinguiturcinerario,foco&ergasterio.Cinerariumproximumhumospaciumestostioaccessum.Focussupereopropauimentohabetcratemferream,cuiimpositalignaardent.Sequiturergasterium,inquoampullae,exargillanudamexperiunturflammaminnitentestrabibusferreistransuersis.Tectumplanumest,percuiusduoforaninaeminentampullarumseuollarumcollaoperculoinstrata,lutoiunctiscommissuris,uti&incompageforaminum&ollarum.Iuxtacollumexsingulisampullissingulaexeuntrostra,quaeincommunisollaefurnoastantisuentrempertingunt,eiquesuntagglutinata.Hicuaporsulphureuscoagulanscolligitur,proditqueperfistulamiuxtafundumollaerecipientissulphurisliquorinuassubiectum,undehaustumformaturproarbitratu.Fornacistegumentumexferreisconstatlaminisangustestipatis.Miramuidesuasorumdeformationem,&confusamcumalembicocucurbitam,quomododicunthominesacephalasexistereinnouoorbe,quitamenobstipiinceduntdemissoinpectuscapite,obliteratocollo,&humerisprominentibusutproculconspecticarerecolloexistimentur.Nonimmeritoacephalumappelleshuncdestillandimodum,&tamenutilemesseuulgusexperimentosuocomprobauit.NegatMatthioluspermittiigni,utinsublimeferatur.Sedtamencircumdareuentresintrafornacemdebet.Agricolategumentoaddiditspiracula,idquerectacumratione.Quomodoenimignissursuminlaboratoriumeuaderet&inlongumserperetiuxtascamnimodum,siundiquaqueobstructaessetfornax,&nullaspiritibusuiarelicta?Resiliretsaneflamma&exostiofociemicaret.SedcontemplemurorthographiamAgricolae.A.Pedamentumfornacisincludenscinerarium,adquodsuumexprimiturostium.B.focuscumianuasua,quamaliquishumiliusponat,utigniscaloremexhibeatcumulatiorem,C.tegmentumexlaminisferreis,ueletiamlapideis.D.respiracula,fumique&flammarumexitusadangulesquatuor.E.ampullaeexargillalapideae,exraninocollopromittentesquaelibetnaremsuum.F.naris.Gollatertiaexcipiensuentrerostrasuperiorum.Inhatconcrescituaporsulphureus(utloquiturMatthiolus)consistensquedecurritpertubuml.inlabrumK.Chymicusexcogitauerittalemformam,utsicutinsuccinoapudEuonymum,continenterinfluensaquaperfistulamaltiuslocatameueheretsulphurinsuppositumsolium.Itaetiamcoiretfelicius.Sednonitamagnipreciisulphurest,utrumpendapropteridsintcerebellaexcoctorum.H.fulcrumollaeexcipiendisfornacisanticoadiunctum.Ceterumsuperioredescensorioetiambituminaexuenispyritisqueproliciunt:quin&stibiuminfossisnimirumtelluriinferioribusollis,superioribusuerorepletisuena&circulariignilignorumccactisliquorumguttasstillare.Dispositioparestei,qualicubihydrargyrumexugitur.Itaenimuasorumfigura&accommodatioest:Cap.Xxuii.Deexcoctioneuenarumhydrargyriuulgari."Estlapisinargentiuenis",inquitPlinius,"cuiusuomicaliquorisaeterniargentumuiuumappellatur.Lib.33.c.6."Cadmiamargentosamintelligit,exquaargentum,quoduiuumpropterperpetuumineoliquorem,nuncupant,exudat,idquealiquandoadcandelarumduntaxatlumen.Quomodoulabeolapideuomatur,arte,annatura,nonexpediuit.Aliudgenustalisliquoris,utipseputat,quodDioscoridisuocehydrargyrumnominat,exsecundariominioexcoquidocet.Lib.33.c.8."Exsecundario"(inquit)"inuenituitam&hydrargyruminuicemargentiuiuidilatum.Fitaduobusmodis,aereismortariispistillisquetritominioexaceto,autpatinisficdtilibusimpositumferreaconchacalicecoopertum,argillasuperillata:Deindesubpatinisaccensumfollibuscontinuoigni,atqueitacalicissudoredeterso,quifitargenticolore&aquaeliquore:idemguttisdiuidifacilis,&lubricohumoreconfluere."Itaille.Nonanimaduertitdeeodemexdiuersislapidib.elicitoseuerbafacere,idqueDioscoridesapertescripsitεὑρίσκεταιδὲκαὶἐντῷμεταλλεύεσθαιτὸνἄργυρονπρὸςταῖςστέγαιςκατὰσταλαγμοὺςσυνεστῶσα.ἔνιοιδὲἱστοροῦσικαὶκαθ'ἑαυ¬τὴνἐντοῖςμετάλλοιςεὑρίσκεσθαιτὴνὑδράργυρονLibenterproducimusautorumuerba,uttyronesantiquediscipliimage64neuocabulisassuescant.Autperseinueniturhydtargyrusinfodinis,autarteexueniselicitur.Illanatiuaest,sednonsinenaturaeaestuariisexsuisuenis,quibus,utloquiturAristot.ἐγκατακλειομένηἡἀναθυμίασις,inilludfossiliumgenusprofecit,expressa,&terraecamerisfrigidioribusuaporismodoconcreta.Alterauocaturartificialis,quaePliniofitexargentosolapide:Posteaexminiosecundario,hocestanthrace,uelminionatiuofertili.(Estenimaliudsterile,duntaxatcolorisgratiapetitum,)quae&cinnabarisdiciturnatiua.IllemodusaDioscorideobliquenotatusest,cumdixit,inueniriἐντῷμεταλλεύεσθαιἄργυρον,quodinterpresreddidit,inargentifodinarumtectisstillatimconcretum:Sedsensumetiamhunchabet,cumargentumrudeinmetallumexcoquitur,inueniriincaminorumcameris,quoignisuimfugiensseproripit&concrescitdenuo.Idautemfit,cumexcadmiahocliquorepraegnanteargentumextrahitur,ueldumhaecipsacremandopraeparatur.Chymicietiamexipsiselieiuntmetallisartenonignotaueteribus.Intelligimusitaqueargentumuiuumascensorioartificiopersublimationem,&destillationemconfici,prolectariqueexsuauenaseuterreaseulapidea.Etnaturaequidemuasasuntaperta.Estenimfocussuppositusuenae:Estspaciumfrigidumsuperius,quoserecipiatuapor,ibiqueconsistat:Estconceptaculumnatiuumubirelataeinimumguttaecolligantur.Haeipsaedispositionesobiterinterexcoquendumquoque,dumalioconsiliofitmetallum,autcolorminiisecundariieueniunt.Sedartisratio,quaeprimofineistamseparationem,certoqueconsilio&propositoinstituit,aPliniointricaturmagis,quamexplicatur.EuidentiusloquiturDioscorides:uncheckedHocestartificiumDioscorideum.Catinussuperfocostatuiturexargillafactusoperefigulino.Proculdubiocineribus,uelterraseuarenaconfertusfuit,quandoquidemnonaccepituenamimmediate,sedampullamferream,inquauenaseuminium,utitanonnudoigniuiolentaqueustioneelicereturhydrargyrus,sedmodicocalore,quandoquidemuolaticaeestnaturae.Iniectaergoincucurbitamuelmatulamexferrouenaconclusaestoperculo.Sedquopacto?Numconchaferreaincinerariocatinoapertastetit,catinusueroipsemunituscalice,seuoperimentosectiglobi:commissurediligenterlutomunitae,nerespirareposset.Deindesuccensoprunarumignicoactaestuenaredderehalitusseufauillaespeciemhydrargyrum,quiinconcauiateoperculifrigidaconstitit,delapsusquesupercineremansit,donecperactooperecolligeretur?Probabilissanehecratioredditur:hodiequeusitatisartificiis,dequibusmoxexAgricola.Sednihilprohibet,quinaccipiamusincatinofictilicollocatamampullamferreampersefuissetectamoperculo,quodgenusalembicumuocamuseoqueuelceco,seduentrioso,&inlacunasmarginalesdilatatoadrecipiendasguttas:uelrostrato,canaliculatoue,utinsulphurisexcoctione.Uideturenimincommodumeuenire,siincinerariumrelabereturliquor,cuiuscaloretameninsummumascendereeratcoactus.Sedhuicfacilemedelamaffertferriratio.Namferreaconchafundocaloriquefuitpropior,&obsolidioremmateriamaestumconcepituehementiorem,quipercineresincatinoaltioresnonpotuittantusesse.Itaquehicteporexistenshydtargyrumtulit:nonautemferreaconcha.Sedquaenamoperculimateriafuit?Ferrohydtargyrus,sipurumsit,&frigidumactufeliciteraccrescit.Itaquesepeuidimustersiseferrocochlearibus&trullis,exceptumpromptecoire:sepegladiiscultrisquesuperhalanteminprunaexpositisinsidere.Ferreumitaqueoperculum,seugalea,autcampanafuerit.Nihiltamenobstat,quinetiamlapideum&argillaceumfuerit,nequiddicamusdeuitreo.HuncmodumuasorumiudicamusDioscoridemintellexisse.Atnumfurnusunaadhibitusfuit,annudocatinosuppositusprunarumignis?Utrumquefieripotuit.Itaqueuideturidinartificisarbitriofuisserelictum.potestdeclararimodisistis,quosAgricolarecenset."Ollamaior",inquit,"(in4.rationeuenaeargentiuiuiexcoquendae)supertripodemstatutacompleturuenacomminuta:cuisuperfunditurarenauelcinisduosdigitoscrassus,&tunditur.Moxhuiusollaeorialteriusollaeminorisosimponitur,&lutoobturatur,nespiritumemittat.Uenaignicoctaexhalatargentumuiuum,quodperarenamuelcinerempenetransferturinollamsuperiorem,ubiinguttasconcrescensreciditinarenamuelcinerem,quolauatoargentumuiuumcolligitur."Hecille.SedDioscoridismodusestingeniosior,tum,quianoncogituruenapercineresarenasquepenetrareiamipsorefertas,&hicreciprocomotulaepiusresolui,quinperuimrimasquaerere,cumuixullumlutumtamsitfirmum,utomnemeiusretineatspiritum,siferuefactusfuerit:tumquiaprunarumaequaliignimeliuspotestregi,quamlignorum,quopinxitAgricola,atqueinsuperetiamquianihilresorbetuena,&ferrumeamcalorisaugmentomagisdomat.Dicerepossis,"cumperarenascineremqueeluctatur,simulpurgarihydrargyrum,perindeutpercalcemdestillatur."Tribueremushuicaliquid,nisirelapsusuoineosdemcineresiterumpollueretur,&posteadumargentumcolligiturlotione,reciperetsordesrelictas.Dioscoridesrepurgationemetiamseorsimpoteratinstituere.Uerumaudiamns&modumquintumpriorisimilem,quiquidemfurnoindiget,cumpriorsubdio,uelcaminoinliberofocoperageretur.Matulaefictilesexargillafirma,asphaericofundoangustiorepaulatiminampliusosconsurgentesimplenturuena:operiunturpatinisplanisuitratis,postquampriusuenacinerefuitstratacompacto,utprius.Patinaefirmanturponderelapidis,nehydrargyrispirituamoueantur.Subditoexlignisigniperagiturcoctio.Furnusfereconuenitcumascensoriosulphuris,potestqueproduciinabaciformam,&plurauasaeapere.Eiusdeformatiohaecest.image65AbaciuelpulpitiformaapparetA.cinerarium,quodclaudi&aperiripotestobicelapideo.B.focusintusacinerariopercratemdiuisus.Percuiusostiumimmittunturligna.C.Tegumentiforamen,inquodinseriturolla.Subiiciuntureitrabesferreae,inquibusinnitaturampulla.D.ampullaipsaprominens,quaeintegraadiectaestplantaefornacis.E.operculumplanumadaptatumollaecollo.Ethocintegruminuersumqueconspicituriuxtafornacem.F.lapides,quibusfirmaturoperculum.G.respiracula.Sedresponderepotestostio,senestrainposticolocofumarii,utflammainlongumferatur,&praeterlapsaollassingulasattingat.ExdictisnonnihillucisacceditPlinio&Dioscoridi.Sednonminusexrationetertia,quaeconchamferreamnonponitinollafictili,sedprohacutiturfornaculaquadrangula,cuiinseritconchasexargillaapertas.LocooperculiueroDioscoridaei,seucalicis(ἄμβιξapudAthenaeum,lib.Ii.κύλιξφοξίχει¬λος,ήεἰςὀξὺἀνηγμένου,inacutumsurgens,labrisThersiticisacuminatis:undepossumuscolligere,sioperculumDioscoridistalefuit,idamplumfundumhabuisse,indequereductuminangustumorificiumquomodomatulaefigurarisolentuentreuastiore)concamerataextruiturtestudoseufornix,cuiusconcauasuperficiehalitushydrargyri,tanquamingaleainuersacogitur,indequedefluitinpauimentumlapideum,scrobiculis&canalibusinstructum,inquibusallectusliquorsubsistit.Aliquisolentfrondesdisponereinfornice,uthisquoqueadhaereat&commotisinsolumdeferatur.Proutcopiaest,itafornaculaepuluinaresfiuntpluresduarumollarumcapaces:uelpotestincirculumagiabacus,&proolliscapiendiscomponi.Ignisextrafornicemsupponitur.Namfornacularumostiolaaccommodatasuntfenestrisinparietefornicis,utpereasinseranturligna,quomodouulgosolemustriclinia&caenaculacalefacereexculina.Rudimentumhocest:◉Fornaculaintrafornicem.◉Fornixipse.A.Fornaculaepedamentum&cinerarium.B.focus,superquosuspensaeollaetrabibusinnituntur.Costiumfociperquodlignaimmittuntur,&fumusredit.Noneniminfornicempenetraredebet.Istudostiumrespondetforaminibus,inforniceliteraH.notatis.Utrumquelutoiungiturexacte,nequidhiet.D.tectumfornacisplanum.E.sedesollarum.F.ollae.G.ostiumfornicis,cuiusitemcommissuraediligenterobstruendae.Peridintratexcoctor,&frondesrecentesinfertcaeteraque,quaeoportet.H.foraminaadfurnum,Q.praefurnia,I.fenestraelapidespeculariuelorbibustabulisqueuitreisocclusae,rimislutostipatis.IstaeexcoctioneshydrargyrirudimentasuntdestillationumChymicarumascensoriarumPropiusacceditmodusAgricolaesecundus,adeo,utiamprohomogeneoartisessentialiquesithabendus.Namfictilibusperagiturinstrumentisinfurnoquadrangulooblongo,itautexollisuenamcontinentibusfundoplanoinalembicumrostratumcogaturascenderesubiectoignihydrargyrus,exquodecurrit,corriuaturquelimboinrostrumundeexcidittandeminconceptaculumduobusalembiciscommune,inquoaliquinonnihilaquaeponeresolent,utfumusunaprodienseofeliciuscongelet.Diagraphoseimage66image67image68151A.ostiumfoci.B.ianuacinerarii,C.alembiciimpositisuisollisinfornaceferreisbacillisinnitentibus:EtquidemaddextrumalembicussolusdeformatusestSubscabellocatinusseuollaE.Alembicorumrostrabinorumuniinserunturreceptaculo,quodsignaturD.litera,idqueapartesuperiore.quaaliasrostraexcipuliscommittuntur.F.scabellumsustinensconceptacula.Hisexpeditaestascensoriaadministratio.Est&descensoria,maximeusitataiislocis,ubiabundatanthrax,seuuenahydrargyri.liuida,utinHydriaemontisfodinisnonproculGoritia.DehuiusprocurationeitadisseritMatthiolus:"AmplissimaargentiuiuimetallauisunturinHydriamonte,quiX.L.M.P.Goritiadistat,ubicontinuocopiosumeliciturelapidequodamfragilipotius,quamdurocaloreexnigro,rufescente,&adpurpuramquadamtenusuergenteponderosoplumbiinstar,&argentouiuoscintillante.Anthracis.Hancuenampostquameffoderuntconterunt,&infictiliaquaedamangustiorificiiconiiciunt&recentiarborummuscoobturant.seuminiinatiuidescriptio.Deindefictilealterumhuicsimile,latioristamenoris,intorrasepeliunt,&alteriuspleniinuersumorificiuminilludinserunt,&argillacircumquaquemuniuntobturantqueoscula,&uasasimulconnectunt&firmant,adeo,utuacuumsectiletotumsubterrasidat,plenumuerototumsuperemineat.Itaqueinapertaareaplurimaseriatimcollocantfictilia,&deindeigneminambitumsuccendunt,cuiusuicalefactauena,argentumuiuumguttatimdestillatinsubstratumfictile,hincsuotemporeeximunt,&inutriculosreponunt,etc."Describiturdescensioinareasubdiali,focitamenaliquaspecieinstructa,alteraollainfossahumo,alteraeminente.Circulariigniexlignisnonfocuscircumdatur,sedollarumordinesatqueadeosingulae,impositisininteruallalignis.Itacogitursudareanthrax,&lacuirglneumeuomeredeorsum,cumaliasuolaticaspiritualisqueargentiuiuinaturasuperiorapetat.Sedflammarumcontactumferrenonpotest,nisifixumsit.Quocircafugitquauiadata:Etsinonsatisfixumest,etiamenectumreuiuiscit&aufugit.Quoniamautemislocusabundatminiofoecundo,noneratdifficilecryptampararecapacem,eiusquetectummultispertundereforaminibusaggestaterra,&subiectisinfornicecryptaefertamentisadsustinendoscatinos,quibusinuersaeampullaemuscoobturataeadaptarentur,quaeresartisdispositionicongrueretmagis.Nequemetuendihalitusforentalicubirelictisspiraculis,praesertimsiconceptaculacapacioraaquamcontinerent.Ingeniosius,sed&sumptuosiusexconceptaculisistisadiectasingulisfistulainnouauasadeducereturliquor,ubisuperaquissimulhalituscoirent,atqueitahydrargyruscolligereturcopiosior.Sedproponaturschema.RestatPliniilocus,quiquanquamnihilafferatadremfurnariam,tamenquiaeiusfactaestmentio,nonpraetereundusinhydrargyriπροπαρασκευασει.Uultminiosecundarioaereismortariispistillisquetritoexacetohydrargyrumconfici.Separationeidfiat,antransmutatione,quemadmodumGalen.credidit,idnonnaturae,sedartisopusessenondocuit,nisiitaexponereτοinuenireuitam,uelis,quasiarsproducat,cumantenonsit.Ueruntamennihilinconueniensscripsit.Anthraxenimaliquandoadeodiuesestargentouino,uteoetiamstilletReperiuntur,inquitMatthiolus,"inargentiuiuifodinisinteripsiusuenampeculiaresquaedamlapidisilliusruffiZonae,quemfossoresfossitiamcinabarimuocant.Hicadeoargentouiuoscatet,utsaepiusabsqueulloigniindeperseguttatimfluat.Euenitpraetereadumfossoresmucronatisinstrumentisuenameffodiunt,utpurumprosiliatargentumuiuum,decurratquecelerius,tanquamefonticuloquodam.TalemuenamproculdubioitaelaborariPliniusindicareuoluit.Acetumadditurrepurgationiscausa,&quiasimulliquoresuocontriteuenaehalituscompescit,&facitadguttarum,quasabstergitasordibusconfluxum.Sedparuacopiaitaelaboraripotest.QuidsiPliniusrepurgationemhydrargyridescripserit,proextractioneexuena?Acidamuriaconteriinmortariis,sicqueemundari,constat.Tantumdeilloartificio.Cap.Xxuiii.DefornacibusquibusdamChymicispluribusplaerumqueoperisinseruientibusItemdiplomate.AutperpetuaofficinafornacessibisufficientesstruxitChymicusmagister,autaliquandoextemporaneascomponit,atqueeiamnonnunquampaucisstructuriscontentus,mutatergasteria.Magnamuimhabent,utalibi,itahicquoquecircumstantiae.Quocircacumsingulariasintmutabilia,studeredebetPlatonicarumIdearumrectamrationem,&catholicamaxiomatumscientiamanimocircumferre,omniasuabona,secumportans,utadeorumexemplarubiuisgentium&locorumsibiconcinnarepossitnecessaria,simodoibihominumuitaessepotest.Nemon.solitudinesArabiaesectetur,autintermediosmarisfluctusChymiamexercereuelit.Ubimateria,quaeelaborationemrequirit,inuenitur,estquepraestelapis,lutum,catinus,ampulla,conceptaculum,materiaignis,omniaautproutresexigit,aliqua,image69ibieffingetofficinaerudimentum,&opusChymicumperaget,&quidemquodfornacumdisciplinamattinet,naturainterdumipsacauitatesinsolofirmo,saxeoueexhibet,quibusprofundamentoutilicet:alioquinprebetlapides,componendos:arslaterescoxit,exquibussusciteturplantafurni:eiinsterniturcraticula(siquidemhocestopus)sequiturstructurafoci:cuitransuersastrabesferreasimponimusadsuffinendumcatinum,sihocutemur:autsaltemintrafornacemmurulosfacimussaxeos.IndeErgasteriumexeodemlapideconcinnatur,adaptaturquecatinusprooperisfuturiratione.Iungimusetiamaluto,&spiraculaefformamus.Itanossaepefornacesmolitisumus,easqueopereperactoiterumdissipauimus,seruatainnecessitatesmateria.Siopusfuitcatinis,ollasconuenientesarripuimus,potissimumπλατυσταμκους,qualibusutunturhortulaniinpensilibus,quibusperegrinasplantasaiunt,transferuntqueautqualibuslacseruantrusticae.Sitrabesferreaedefuerunt,forcipes,prunicipes,manubriacochleariumferreorum,uinculaforium,etc.iussimusnobisministrare,quaeuteominusdetrimenticaperent,lutoarmauimus.Saneconsiliumextemporecapiendumnonnunquamest&saepepostincessumuestigiaturbanda,nequistesentiateaprodiisse.Imponitnobisnonraronecessitatemetiampenuriaalimentorumignis,quaecogitnosarctiuscontraherefornaces,&ineamfiguramconformare,quaepaucoigniiustumfoueatcalorem,ueluticumcandelarumoperaaliquidexequimur,autmateriatenuistraminea,sarmentitia,etc.Uidendumquoquemultumnefumipraebiturumsitfomentum,anparum:magnaflammaarsurum,anparca:frigidasitconstitutio,uelcalidaautmediocris:uentosusaeransilens:locusapricus,opacus:nociturumopusuiciniae,uelnihil,siueidfumisfiat,siueflammis,siuehalitibus,etc.Aequumenimest,utChymicussituirbonus,quiprositomnibus,noceatnemini,necsuacommodaquaeratcumalteriusdetrimento.Nonuteturterra,luto,lapidibuscitiusuitiumfacturis,quamopussitexpletum:autsiminitenturtalequid,industriaqueatsuccurrere.Sedinnumerasunthuiusmodi&plaeraqueusufingulariqueexercitationediscenda,cumcomprehendipraeceptis,obnimisuagamamplitudinem,&mutabilitatemnequeant.QuodsispectareTyroaliquasfornacumformas&exemplariauelit,tametsipropaediamultasuppeditauerit,tamennongrauabimuretiamhiceinonnullasubiicere,&qualitercunquedescribere,◉FurnusCatinariusCilindrodes,cuiusimaparsconisteriumbifore:mediapyriateriumseuhypocaustum:summaergasterium.Huicadaptareuelabenumpotesprobalneo,ueluesicamprostufasicca,utappellant,uelcatinumcinerarium,autarenarium.siitemplacet,solidamcontinuamquefactotam&fixamexlateresectoincirculum:ueloperefigulinopartibusdiuisam.Nonopusest,utadmonearistraheferrea,autmurulis,autpaxillisferreismuroinsertisdiscernendumesseergasterium,abhypocausto,utineccrateseparandumconisterium.illudobseruantmagistri,utoualifigurapaulatimergasteriumstringatur,&capacitasutraque(etiampyriaterii)ineratulamangustamdesinant,sicutsuprauidistiinichnographiafornaculaeFachsianae,&infraalicubirepraesentabitur.Nonnullicinerariumspaciumgeminant.Sicenimcalorualidiorsubministratur,foueturquediurius.Itaquehiquatuorpartesfornacishabent.Adduntaliquiquintam.Includuntenimtotumopus,quodaliassubdioest,coelo,seutestudineconcameratae,defensionisgratia,&utcaloreofelieiusoperetur.Sedinplaerisquehoccoelumactunondiffertabergasterio,cumeiussittegumentum.Caeterumistafornaxrectisuasispotissimumestaccommoda:praetereaetinseruirepotestoperisapertisproanemia,utfusionibusdecoctionibus,etc.Sedpicturaaltera◉incisuramhabetproretortis,siuenudoignicommittendis,siuecinerario,autarenariointeruenientibus?&potestutraqueentquadrata,uelquadrangulaspecieconstrui,necunisaltemuasi,sedpluribuscommunisfieri,siueeasingularibuscatinissintdonanda,siueunoamplocommuniquecomprehendenda.Easicpotestfieri:image70image71image72Amantformasrotundasplaerique,quodaccommodataesintperfectioniadexemplummaiorisminorisquemundi&monadishieroglyphicae.Proeisaliquipolygoniasfaciunt,quibussubsternuntquadratumpedamentum,autpentagonum,hexagonum,octaedrum,plaeraqueprolociopportunitate&arbitratu.Imitare,quodtibisuaseritpraesensconfilium.Quasiamoculissublectasuides◉cubumrepraesentat,◉quadrangulumετερμηκες.CubiplanumfecimusRhombiforma:Tufacquadratumrectilineum.autRhomboides.Ineounicumsaltemforamenpinximusprounocatino;siplacet,tuexprimequatuorautquinque,itautpermediumdescendatcanalisincraticulam,perquasprunasdeiicias.Circumstentadangulosquatuorcatini,quodmaximetuncfieripotest,cuminofficinanullolatereimpingit,sedundiquaqueliberumhabetaccessum.Nihiltamenprohibetposterioreparteparieticohaerere.Pretereaetiamsiquatuorsintforamina,nontamennecesseesttotsupponerecatinos,siunussitsatisamplus:&prohocnospicturamdedimus,incuiusanticouidesabangulispaulatimuersuscraticulamcoarctatumspaciumesse,siguraouali,iuxtacraticulamostioperuia,Superilludostiumabarcuduorumdigitorumdistantiafunduscatinidefinit.Nosquidemostioassignauimustertiampartemaltitudinisergasterii&foci;sedtuintuaofficinasequererationestuas.Tectumplanumest,nimirumextabulisferreisquatuor,totidemfaucibusperfossis,&silibetadderecanalemmedium,quolococoncurrent,lunatimexcisadebentesse,utcircusumexhibeant.Aliterprounouaseidadaptabis.Proferreislaminisseruientfictiles,autetiamtestae,&lateresplani,nisiuelistectoriuminducereexcaementisuelluto,uelutroque,quaeutsustententur,trabestransuersaefacient.Cinerariumduplohumiliusestfoci&ergasteriispacio.Sedinremanifestanonopusestuerbis.Itaquenecdesudandumestinabaciexplicatione.Occurrentsuislocisuariaeformae.Uariasquoqueexcogitare&adaptarecogentcircumstantiae.Istaeffigiesdiplomatisest◉orthographiafornacisinstructaeusqueadUulcanum.ACinerarium.BFocuscuiiungiturergasteriumahenarium.CAhenicollum.DCatinus,seuuascontinensmateriam.Estautemabenumaquaimpletum.Uasinnititurtripodiconnexoabenifundo,cuiuscoronaealligandumuasest,autgryphisiungendum,uelaliquopondere,utcirculoplumbeopraegrauandum.EFundusahenicumsciagraphiatripodis.FOrbisligneusahenoinsternendus,excuiusmedioforamineexeritcucurbitacollum.GUasdiplomatiscontinensmateriam.Idexargillapotestesse,uelmetallo:seditaparatum,nequidperegrinisaporisaccipiatdecoctum.Itaqueexplumboalbofaciunt,uelaereplumbato,uelorychalcostannato.Fictilesiest,uitrocurantillici,&solidari.HOperculumhamisinstructum,exquibusdependetmateriasacculislineisinclusa,uelsimassalisest,afilissuspensa.Namutimurinchymiadiplomaticahacconstitutioneinmacerationibus,uaporationibus,extractionibus,etcnecraroexitapraeparatisuaporatisquefeliciterexprimimusessentias.Quodsimetusest,nedeficiatuaporansliquoranteperfectionemoperis,latericanalisadiungatur:sedoportetcommissuraslutoaquatico(quodinaquis&uaporibusduret)diligentermunire.Diplomahamatumcumcanali.MarinusinMesuencommentatusdiplomaticumbalneumuulgarideditforma."Extruatur,inquit,fornaxapudparietemexlateribuscrudisuelcoctis,inquaaeneumuasaccommodeturita,utnonfaciledimoueriqueat.Ferueatineoaqua,huicinnatetaliudtenue(sartagouellebescummateria)uitreumuelaeneumrescoquendascontinens.Debentistauasacommittiperlaminamaeneam,utaquaefumusexhalarenequeat.Uerumutaquaperpetuocaleat,nequecogamurfrigidamcalidaeaffundere,parietisuprafornacem&regionediplomatisuasalterumincludaturaquaeplenum,quaeabeodemfornacisignipertubulumcaecumdelatoincalescat,aquoperfistulamcalidaindiplomalabatur.DiplomatiChymistaealembicumaddidere,atquebalneumMariaetotumiduocarunt,etc.DiplomaaitueterumGraecoruminuentumesseadoleaconficienda,quaeignisuimnequeuntferre,apogematacoquenda&elixandum,quodeacoctiositsimilimanaturali,&medicaminagustu,odore,aspectu,gratioraexhibeat,&minoreegeatsumptu.HaecilleinCommentarie."image71Comment.Alchem.Part.I.Lib.I.DiplomaMarini.IstapicturaMariniest.Sednumexuerborumsententiadubites.ExMesuedeoleorosato.Nequeenimiustafornacisformaapparet.IussitforsitanapertamabunolatereFrepraesentare,uttubuspateret,&abenidispositio;ubiuocaturuasduplex.sednonassecutuspraecipientemestpictor.InMatthioianisiconibusbalneumsimiliforma,sedaptiusadmentemMarini,&speciemfornacisestexpressum.Asignatahenum,cuisubiectalignaardent,confusofoco&ergasterio.Buascontinensmateriamformasartaginismanubriatae.Etintelligituroperculoorbiculatoahenumstratum,itautinmedioadmittatsartaginem.Cforamenest,perquodsufficituraquaexcympuuio(gutto,προχόῳ,uelsitula,)atergoparietiscapsaeincluso.Danticumfornacisabruptum.Eiappinxitilleministrumsinistramanusartaginismanubriumtenentem,dextrauersantemmateriamcochleari.Uideturitaqueistepariestantumobiectusessecalori,neeolaedaturfamulus,dummiscetmateriam.Sedpotestreduciinintegramfornacisformam.Eposticusparies,Ftubusexcipiensspirituscumfumis,reddensqueeosauriculis,ubiestHlitera.Illaueroapertadeformationefurninoncogeturpereumapenderecalor,cumsatlaxumsiteuadendispacium.Aliasnontubus,sedpraefurniumibilocistatuiturquadratum,fumiquenoninofficinamemittuntur,sedatergomuriincaminumcommunem,autaeremliberum,interimexcauatatestudine,inquaaqualiculuscalefiat,&praeterlabaturspiritus.G.gutturniumcumepistomiolongofereinahenumpertingente,cui,silubet,etiamcommittipotest,praesertimcumuelitMarinus,itaobstruidebereabenum,neuaporet.Qualeuerositbalneum,inquodconuersumsitdiploma,seuuasduplex,suolocoapparebit.Uulgusaquaminfunditaheno.Materiamincluditcantharoexplumboalbo,aliquicucurbitisuitreisobturatis.Margines&commissurasiungitmassaexfarina&ouicandido,quibusinducitsplenia.Rudiusaliquiillinunt,pastamexaqua&farina.Itacumexiccataliturafuerit,coquuntherbas,capos,&aliaproaegrotissiuecibipotusquecausa,siuemedicationis.Cap.Xxix.DedispositionibusAcediaesimplicis.Ὁτῆςἀκηδίαςἴπνοςπαρὰτοῦμὴκηδεμονίαςχρήζειν,incuriaefurnus,quodnonindigeatmultauigilantia,dictus,aut,utDornaeusait,quialentumsubministratignem,peculiariest&differenteacaeterisforma.Germanianegligentioreadministratione,&quiacuratorisuoindulgetquietemsomnumque,&conniuetadoperas,pigrumHenricumuocarunt,denfaulenHeintzen.Duplexautempotissimumexeocompendiumest:prius,subleuatioabignisaepiusnutriendo,cumtantumsemeldetur,quantumsuccessiuehorarumpluriumspaciouixconsumpserit,&tamennihilominuseundempraestetcalorisgradum.Undeintelligereest,adhiberiadoperadiuturniora,quaenequeantabsoluibreui.Posteriusestpluriumfurnorumpotentiaadunumcompositumredacta.Namcumaliaspluresfurnipluribusignibusessentfouendi,hicpossuntunomultiinstrui,atqueinsuperetiamdiuersiscopiexpleri,&nihilominusnonaffligiuigiliiscurisquemultisminister.Omneuerocompendium&securitatispraesidiumreditadturriculam,uelcanalemcommunem,&regulasgradatorias,quibusignisgraduscontrahiturautrelaxatur.Canalisautuniadditurfornaci,autpluribusriualibus.Illamacediamsimplicemappellabimus;hancriualem.Utraqueuelrectisuasisministrat,uelinclinatisinlatus,siueuelimusnudoigniremprocurare,siueinteruentuabeniautcatinorum.Canalisseucapsaprunarumuelrectestatuitur,ueloblique,utrobiquetamenlaterifornacissingularisadditur.Exaereeaest,uelferro,uelfictiliopereargillaceoque,autetiamprocuraturcirculariter,excisislaterculisrectositu.Formasatisproceraeeminentiae.Itaqueexurgitultrafornacemritucamini.Amplitudoprooperisignisquequantitate.Magnoignidebeturmultumalimentum,&laxuscanalis,paruocontra.Nontamenaequalisestubiqueamplitudinis.Namabangustiorecapiteintubumamplioremdefinit,utdecidere,&ordinesequicarbonespossint.Nihiloffensaeestinmedio.Omniaglabra.Inseriturostiuminferiusfoco,firmaturque;sedita,utnontangatcraticulam,sedpauloultraabsistat,indequedemittatalimenta.Rectostatudemittiturquidemadpauimentumusqueexteriordeformatio,sednoneousquepertingitcauitas.Cumitaquefocumattigitcanalis,iungitureiostiocommuni.Reliquumusqueadsolumpedamentilocoest.Quainsiciunturearbones,affixumoperculumexaereest,simetalloconstatcanalis.Sinminus,satisestfigulinum,conchaeidformamhabet,cuiuscauitasfistulamspectat.Cumopusinstituitur,impleturcarbonibusamplitudiniaptis,&itaconformatis,utsequipossintsineimpedimento.Sedignisaccenditurinfocoimmissisprunis.Carbonesultimicinereinsternuntur,neistacrespirarefornaxpossit.Aliaenimsuntspiracula.Posteaadaptaturconcha.Cummoramfaciuntcarbones,perfornacisostium,quodestinfocoparuumgrypheueluncoincerto,promouentur,quodetiamcanalisquassufieripotest.Postquamautemmotaeprunaesunt,clauditurdenuofocusobicelateritio,uelforicula,proutinstructusfuerit.Furnusquadrangulusest,uelrotundus,autpolygonos.Sedcanalisinoffenserotundus,seuteres,figuracylindri,exceptainterdumplanta.image72155Rotundamsimplicisacediae◉:&quadratam◉uides.InillaelementumAfignatcinerarium.Bfocum.Cergasterium.Dostiumconisterii.Eaditumadpyriaterium.Fspiracula.GcanalempigriHenriciinfraampliorem,quamsupra,&perdecliueinsertumhypocaustosupraeraticulam.Imutulum,cuiinsistitcanalis,quiquidemproductusexfocimuroest.Siquisnonitauelit,ispedamentumasoloeducerepotest,eiqueiungerecanalem.H.ostenditoperculumcanalis,&intelligiturexmetalloutrumquefactum,aliasdifficulteritainformaripotest,nisifigulinoopere.KFibulaeferreaeuelaeneae,quibusfornaciannexaestfistula.Fibulispossuntsubstituiduounciamplectentesutrinquetubum,AcediaequadrataefiguramexEuonymopetiuimus,formaturrita,expartibusquatuorconcinnatam.Lib.2.Euon.deol.Authordeeasicdisserit:Oleumuitrioliparaturus(namhuicprincipaliterdestinatur,licetmultisaliisformisidempossitfieri)"extruequadratumfurnumeiusamplitudinislatitudinisque,utoucurbitauitreaoctoueldecemmensurarumcapax,lutoqueundiquaqueperlita,uentrecapace,facile&sineoffensaineopossitlocari.uitrioli.Primumigiturasolopedemfiasaltus,etc."Uerbalegat,quipotest.Uultmurosinquadrumerigi,fieriqueiuxtasolumcinerarii,spaciumaltumpedem,cuicraticulainsternatur;abhaceducipyriateriuminaltitudinemsesquipedalem,&inhocalatereinsericanalemaeneum,quaecaputhominisfereadmittat:indedeformariergasterium,&diuidiafocointeriectistrabibusseuueruculisferreis,quibuscornuHermetisinnitatur:ergasteriumatrabibussesquipedemaltumfieri:latusposticum,ubipigerHenricusest,apertumdetineriacrateusqueadsummum,quousqueimpositasitcucurbita,cuiuscollumeminereexfornacedebeatmediumpedem,seusemissem.Indefirmandumuitrumluto;latusoccludendum:operculumadaptandum,itautspiraculaquatuortotidemanguliseffingantur,sintquetriapollicariamplitudine,quartumouali:operculummobileconstrui,fastigiatumturrisinstar,&inuerticeperuiumadmanusinserendaemodum,cuiforaminisuumsitoperimentum.Itasehabethuiusacediaeratio.Nosliterisdistinximus.Aconisterium.Bhypocaustum.Γergasterium.Δturris.◉ostiumcinerarii.Zostiumpyriaterii,quodomissuminpicturaEuonymi,requititurautemadprunasmouendassupercrate,&contemplandumignem.Mcraticula.Huerticulorumseubacillorumferreorumsitus,&interstitiuminterfocum&ergasterium.◉.pigerHenricusinlatusobliquedeflexus.Debebatimaparteamplioresse.Eositupotestpermurumincarbonariumintrudi,uthincsufficianturcarbones:I.Retortaemodus&situs:&illudestlatus,quodauthoruultapertumteneriusqueadillationemuasis.Sedsatiusest,fenestramibirelinquitantam,quaepossealaterculo&lutofareiatur.K.Spiraculoangularia,hicquadrataformapicta,cuminEuonymocernanturrotunda.Λ.Ossummumturris,perquodcarbones&prunaeiniiciuntur,utplanetegaturcucurbita.Naminreuerberanteignihocrequititur,necpotestpraestariacanaliaeneo.N.Conusadosobturandum.Haecillaestfigura.Proponentursuolocoplures,exquarumcollationequisqueiudicarepoterit,quaenamsitconuenientior.Praeteristasduasacediaesimplicisformassunt&balnenaacediosa,orbicularia,triangula,quadrain,quorumeffigiesexhibitaestaLonicero,eaquemobilis.Dehisita:"Suntaliaenouaeformaeexsolidocupro,inquibusponipossuntduae,tres,quatuorcucurbitae,formaorbiculata,triangula,quadrata,pedibusinstructatribusautquatuor.Permediumahenidescendiscanalisaereus,penetratquefundumeius,&praefixusestcraticulasubextremitateinacutumdesinente,utcineresdecidant.Carbonesperorificiumdemittuntur.Aptarieisdebetoperculumnonunum,sedtriplex,proptergradusignis,itautcumprimograduegemus,imponamusoperimentumangustioris:cumadministrareuolumussecundum,imponamusalterumpatenslatius:cumtertiumidquodmaximepatet.Quartuserit,cumsmalisnullofueritopertus.Ahenumpraetereatabulaplanasternitursuislocis,quibuseminereuasadebentpertusaadmodumamplitudiniseorum."Haecille.image73Sed&aliasduasacediaesimplicispicturasidemproponitauthor:primaestfurnitotundielapideaquarii,cinerarii,arenarii(proususnecessitate)catini,perquemmediumcanalisdemittitur,quemtamenmonetadiicietiamlateriposse,siueintraambitum,siueextra.Quatuorautemeiappingitcucurbitasrectas,&occluditsummumeiustabellaplanaduobuslocispertusaadexcipiendamregerendamqueaquam,sibalneumest.Alteraestdoliligneiuelcadicorbiculatitripodis,cuiquinqueaddiditcucurbitas.Ipsamuerofistulamlaminamarginaliinstructamclauisaffixitfundocadi,&crauculamapposuitadcineribusdandamuiam.Legipotestautoripse:quibusnonestadmanum,uelnonotiumreuoluendi,hasconsiderentapographas:Acediahaecestmobilistriquetraexaereprobalneo.Aliaeduaesunteiusdemmateriae,sedunarotunda,alteraquadrata,quaefacileintelligunturextriangulari.Nihilenimdifferunt,nisifigura,&quodibiplurasintprocucurbitisforamina,adiectiquooperculoabeniuncinuli&retinacula,quaetamenintelligidebentetiamintriquetraista.A.Ahenumtriangulareprobalneo.Ideoetiamaquaeiaffingitur.B.Tabulatrigonaadoperiendumbalneum.C.foramentransmittenscanalem.D.cucurbitarumtriumprospectus.E.Foramentubiadsufficiendumaquam.Addipotestepistomiummarginiaheniadabundantiamdeplendam.F.Fulcraabeni.Aliaspedesferreiadduntur.G.Canaliscarbonarius,&unafocusbalnei.Naminlocumfocisuccessit.Itaque&inmedioponitur,utambientemaquamomnempossitcalefacere.Prolixuscurtusuefitproaquaecopia,&altitudineuasis.Differtautemeiusratio&ususaueraacedia.Canalisenimacediosusuerusnonhabetfocum,sedfocoministrat:deindenoniunctusestcraticula,sedineamdirectus,&aliquointeruallosegregatus.Insuperclaudituroseius,&obturaturpostimmissoscarbones,estqueprocerior,utsecuritatemoperis,quampromittit,praestarepossit:sedacediaistaunacumaffinibus,nempeorbiculatoabeno,quadrato,&cupalignea,profocoest,craticulamsubnexamhabet,nonitaestprolixa;&orificioapertotumfumosemittit,tumignemtemperat.Quocireaetiamnonunumhabetoperculum,autsiunum,saltemmoderaminaineosuntpermutanda(diegra¬dierLocher.)Hincacedianothadicipotest.H.Canalisacediaesolutus.I.Margoimus,ubicraticulaaffixa,quaecinerestransmittitsubabenum,&auramrecipit.K.Operculumprimumcumforamineprimigradus.L.Secundumgradussecundi.M.tertiumgradustertii.Uerumenimueronetotoperculisartifexmolestetur,curetsibiinunotriafieriforaminaforiculisuelconisclausilia,utunoapertoprimumgradumprocuret,duobussecundum,tribustertium,remotopenitustegmine,quartum.Acediasimplextetraconchos.Furnusexlaterculisrotunduseststruendus,tribusquedistinguendusspaciis.1.Cinerarium.2.Focus.3.Ergasterium.4.Locusueruum,inquibusrequiescuntcatini.Conformenturuerobinidecussatim,utquinquesintloculamenta,inhancformam:image74Desceuasticaartis.Quodsiahenumunumquatuorcucurbitiscapiendisfacereuelis,amplumiddebetesse,&selliscucurbitarumseutripodibusinstructum,itautacediecanalispermediumtranseat,commissurisitaglutinatisferruminatisque,autaffixis,neaquamtransmittant.Nullaautemcraticulasubditaestcanali,utinprecedentebalneo.Namhisfurnuspersesuumhabetfocum&cratem.Saltemsetuare&deferrecarbonesdebet,quanquamunaetiamaliquidpraestetaquaecalefaciendae.Sedsipeculiaressintsinguliscucurbitiscatini,siueaerei,siueferrei,siuefictiles,circinato&hemisphaericosintfundo,capiantquecineres,uelaquam,uelutrumque,uelaquam&foenum,autstramen,proiudicioartificis.Siuariasintcontenta,utuniusaqua,aliuscinis,tertiiarena,quartiscobsferriunoigni,impendioqueprunarumcodem,diuersosgradusdiuersaqueoperapotestprocurare,praesertimsiperostiumfociillicatinoadmoueatplusprunarum,quipluscalorisrequirit.Illaeenimmateriaegraduantsimulignem.Praetereacuiollaesubministraremaioremuultaestum,eiusrespiraculumfaciatgrandius;autquodestingeniosius,singulisrespiraculisaddatdiuersaeamplitudiniscirculos&conos.Itaenimsatcommodepotestignemregere,&luculentumparcumuedare,cuiuelit:uelutiforamenquidemestogradusquarti;sedsiimponetcirculumgradussecundi,tertii,ptimi,ueletiamconopenitusobstruet,prolibitutemperamentumexcitabit,idqueindiuersiscatinisdiuerse.Sedadnumeros.5.ostenditlocumcraticulae.6.ostiumadprunasmouendas,&considerandumignem.7.foraminacinerarii,&uentilabra.8.laterculusaduentilabramoderanda,atqueetiamobstruenda.14.corona&tegumentumfornacisnouemlocispertusum,9.stationescatinorumuelcucurbitarum.10.respiracula.Sibalneumparatur,uidendum,utistaaptolocoponantur,descendantqueinfocum.Tunc&aliaforaminaaddunturadaquassupplendas&emittendas,itemfibulae,quibusiungiturabenooperculum.11.conusobturatorius.12.acediaecanalis,quidebetcircaimum,ubiinfocumpertingit,&trabesferreaspraeterlabituruncisuelalis,brachiisueprominentibuspraeditusesse;utistisfulcrisinsuspensomaneat.13.operculumcanalis.Cupamligneamdescriberenihilattinet.Potestintelligiexpraedictis,&nonadmodummagnaeestindustriae;imolaborperpetuusdefluentibuscirculis,&tabulishiscentibus,nisiperpetuasatureturaqua.Hydriaslapideasineumusumconuertereforetconsultius.Sednondesuntartificiinstrumentatamadnecessitatem,quamoblectamentum,quanquamistisluxuriariperindeest,acmultascitharasmagnauarietateinMusaeosuspensaspossidere,quibusuelnunquam,uelrarissimeutaris,interimtineispectines&setasrodentibus.InAlchymiaueropluraproponendasunt,quianonomniumomnibus&ubiuisestfacultas.Cap.Xxx.DeAcediariualium,seusocietatis,pluriumquefurnorum.Cediasocietatisest,cumadturrimacediaeamplioremduouelpluresconstruunturfurni,utindeexcommunifoco,tanquampraesepibeneficiumcaloris&nutrimentumignisaccipiatquilibet,Etesttalisstructuranihilaliud,quamrectifurnicrypsis,tummutatiordinis,tumpleonasmiadoperisadministrationem,ueluariam,uelcopiosam.Cumenimergasteriumdeberetimponifoco,deiectumhicadlatusest.Deindepotestasuniusfurnipluriumcatinorum,hicdiuisaestinactusplurium,&tameneaarte&methodo,uteiusdemignisserueturtamcompendium,quamsecuritas.Finessuntmultiplices.Hicpossumusdestillare,soluere,putrefacere,circulare;&destillarenonaquaslenestantum,sed&causticasspiritusque:hicoleaconficeremineralium,&magnumadministraremagisterium:hicdigerere&extrahere,&omninouariaunocaloreagere,quemtamenregulis,respiraculis,uentilabrisitamoderamur,utunicusqueopericonuenienssuppediteturgradus.Sapientiaeergofurnumpotius,quamacedia,&uerumAthannoradebebantillumappellareartifices.Estenimineiusapparatumagnasolertia,maiorinregimine,maximainrerumipsarumconuenienteaccommodationeabsolutionequeartificiosa.Sednonopusestprolixisencomiis.Lococanalisacediaeturrisstatuitur,&haechabetinimocinerariumcumsuoostiolo,inmediofocumcumcraticula,&emissariisadlateralesfurnulos.Quodreliquumest,usqueadsummum,penucarbonariumest,exquoorificioobturatodelabunturpraebenturquefococarbones.Fitformaquadrata,rotunda,sexangula,profurnulorumratione;&quidemnihilprohibetafocosurgentempartemsempercylindriformemesse;sedpyriaterium&plantaadmittuntetiamformamangulatem.Fornaculaelateralesuixtertiampartemaltitudinisturriculaehabent;&modoitemrotundaesunt,modoquadratae,uelpluriumangulorum.Unaquaelibetetiaminstructaestcinerariosuo&craticula;praetereaetiamspiraculisiuxtamarginemseulabrum.Namturrisipsanonrespirat,etiamsiauramsubtusaccipiat,uerumclausaest,utsubiensaercaloremdeflectatauertatqueinlatera.Interturrim&furnulosinteriectaeregulaesuntadgraduandumignem:&caeuelalatereinferuntur,ueldeorsumdemittuntur,ubinonnunquamclauisnotatasuntgraduumspacia,secundumquaedemissaeuelretractaeregulaecaloremmaioremminoremueadmittant,autetiamtotumaditumoccupent,feriasqueuniuelalterifornaculaepermittant,sinolitartifexomnibussimuluti,inquoipsoquoqueestaliquiddexteritatis,Sedcumdifferantpotissimumfonma&numerofornacularum,repraesentabimusnonnullasoculis.158Comment.Alchem.Part.I.Lib.I.Acediaestbifurnia.Dextra&sinistrautrinqueadaptatumhabetfurnum,abanticoliberiaccelsus.Posticumliberumsit,necne,parumrefert.Utunturhacdispositionesolertioresdocimastaeadaquasfortesparandas,&hydrargyrumabauroseparandum.QuocircaetiamabErkerodepictamhuctranstulimus.Audireparestipsumdeeiusconstructionedisserentem."Statueturrimrotundamuelquadrangulamquatuorcubitosaltam.Pyriateriosupponeferreamcratem,subquauentilabrumanalogum.Posteautriquelateriadiiceduosfurnosparisamplitudinis,iuxtamensuramuasisuelcucurbitae,quaeestimponenda,eosqueitemrotundosueltetragonos,&craticulasuaspiraculisqueinstrueutrumque,sicutturrim.Quaecohaerentacaediae,fenestrasseuforiculaspone,utcalorisituiaexturriinfurnos.Eaesintaliaelichadem,seuoctodigitos(quisuntduopalmi)lataepedemquatuorpalmosseudigitossedecim.)Attendendumest,utcumturrimconstruis,eiuscrassitiesiuxtahasfenestrasfitminor(alibisatcrassaexistentis)quoprocliuiusdiuertatcalor.Praetereaartefigulinaregiminaseuregulaspara,quibusobiectisamotisue,calorisgradummodereris.Praestantautemfictilesferreis,quaeexcandefactaenihilprohibentcalorem,sedpotiusaugent:quinnectractaripossuntprolibitu.Insupersingulisfurnissuaoperculaexargillasuntadaptanda,eaquebiualuia,&inmediocirculariterexcisa,quoconueniantollarumcollis,&exacteclauduntfurnos.Spiraculamarginifurnorumimprimantur,&proiisobturandisconcinnenturexlutoobicosconiformes.Turrisorificiotantumaccommodeturoperculum,quantumeiuscapacitatirespondet."ItasehabetturrispigriHenrici.A.Turrisacedie.B.eiusorificium.T.operculumcampaniforme.A.spiraculumturrisinterdumaperiendum,utfiamuscertioresdecarbonumstatu.Aliasnondebetrespirare,neomnismateriainardescat.E.obturatoriorumadrespiraculaspecies.Z.clauigradatorii(gradierNaegel.)H.Regulafictilis.Θ.commissuraturris&lateraliumfurnorum.I.Ostiumpyriateriiapertum(aliasclaudendum)utappareatsituscraticule.K.foramencinerarii.Λ.furnusdexterlateralis.M.orificiumeius,quainferturampulla:&ponendusintuscatiausestcinerumuelarenaeextestafictili(indestillationeaquaefortis,&similium,alias&nudoignipotestuasadhiberi,sisitarmatumluto.)N.Respiraculum,cuiexalteraparteopponitursecundum.Z.ostiumfocicumcraticula.O.uentilabrumconisterii.Π.operculumfurnibiualueexcisumprocollouasistransmittendo,idexargillaest.PFurnuslateralissinisterrescissus,utpateatinternaconstitutio.Σ.Spiraculum.T.Claticula,subquaconisterium.Notabis,quodErkerusiubeatcratiimponerecatinumarenarium,quicucurbitamcontinet.Aliastameninterstitiumrelinquiturintercraticulam&uasa,utsiopussit,exturriprunaeegestaepossintsupponi.Ideoenimostiumestibiloci,cuiusulusaliasapparetnullus.Addit,spiraculapateredebereinteropusaquaefortisunciam,seutresdigitos,quoindicat,caloremmultumusurpari.Fieriautemcapaciora,innuit,cumnontotatuncuacarescribit:&inistaquidemfornaceueldemitti,uelalatereintrudipossuntregulaiconostenditalatereadmoueri:&estintegradispositiotalis.image77image78Adseparationemhydrargyriabauroaccommodatumestinstrumentum.Inturrinonapparetuentilabrum,estqueostiumfociclausum.Regulaeinsertaesuntsuislocis.Turriastatuncusuersorius,quoprunaedimouentur,&cessantesprotruduntur.Sedquadrangularisacediaehaecesteffigies.HancacediamposuitHieronymusRubeus"indestillatoriisect.1.cap.7.Hicestfurnusarcanus,quidescribiturinlib,2.Procirculatoriouase,inquit,extruiturturrisgeminisostiolis,&cratoferrea.Adeiuslateraduaealiaeturres,dimidiominores,inquarummediofundusutriqueponaturobstructissimus,tribusdigitislatis,mediaeturriculaecraticulamexcedensutrinque.detincturaPhilosusophorum,cap.Foramenutriqueturriinfundimediofiat,quodinmediamturrimpenetret:superiuspropeuasasubtusforamenparuum.I.TribuiturParacelso,sedaliusestabimpressointomo6.Mediaturriscarbonibusrepletur.Hacfornacenonsolumcirculoagereliquorespossumus,sed&destillare."HaecibiRubeus.EampicturamexhibueruntetiamcommentariadelapidePhilosophorum,quaenobisSigismundusSchnitzerus,PhilosophusiuxtaacMedicuseximiuscommunicauit,eodempelicanationis,utloquuntur,seudigestioniscircularisfine,utunofurnospiritusMercuriiadargentumpraeparetur,alteroleumMartisadaurum.Estautemnotandadifferentiaabacesiadestillatoria.Haecenimcirculatorianonadiicitfurnisostiola,sedfundumhabetsolidumusqueadforaminaergasterii.Itaque&craticula&cineritiofocoquecarent.Mediaueroturrisseuacediaecanaliseraticulamdemittitaltius,quamincipiantostiolainterna,utnimirumdesidereprunaequeant,indequecaloremimmateriatumsursummittere.Quocircaetiamspiraculisparuisallicitur.Altitudomediaeturrisesttresuelquatuorpedes.Cauenduscalornimiusest,nepelicanirumpantur.Admoderationemnonadhibenturinhacformaregulae;sedsicalorminorestiusto,turricularumaltitudinidetrahitur,unoatquealterolapidesummitatiadempto:sinuehemensaddituraccessio,repositisiisdem,uelauctis.Focusmediaeturrissupercrateostiumhabet,utuiuuscarbosubiiciaturillis,quisuntincauitateintus:deindeutimpedimentatollantur,Aliasuelclauditur,uelsaltemaerperidintromittitur.Acediainterduminliberaextruiturareafornicis,autofficinaealteriuscommodae,&pluribusetiamfornacibusstipatur,proutfocumhabetamplum.Rotundaformamediocristresfurnulospatitur,itautabanticositaccessusadpraefurnium&conisterium.Sexangulaueloctaedrosetiamquatuor,autplures.Quadrataquoquefocodilatatoadmittererespotest,autquatuorrotundos,maximesiinterduosrelictuminterstitiumincollumnonnihilproducatur,utcommodeadirifocuspossit,quaequooportet,ineoprocurari.Regulaegradatoriaeinhisdeorsumdemittuntur.Uixenimalateribusintrudipossunt.Integrumquoqueartificiestfocoangulosoturrimtotundamimponere,autsimiliterefformatam:sedcylindrodes,quaequepluriumestangulorum,meliorest.Exhocgeneresunthaeacediae.Δ.Acediatricaminos,totateres,cuiuspartes&explicatiosatispatetexsuperioribus.◉Acediatetraconchossuperiuscylindrodes,inferiushexaedros.EamexcogitauitdescripsitqueDornaeuslib.2.artischymisticae,cap.4.Conchaeadangulosexcisossuntpositaeaccommodataeque,itautindeincalescant.Cumitaquequatuoranguli&lateraoccupenturtotidemfurnulis,&nihilominusabanticodebeatesseadfocumaditus,pictortribuslateribusexpressis,caeteraoccultauit,innuens,aliadispositioneadaptaritantaangustiaaegreposse,nisianalogiamstructuraeexcederefocumuelis.UeruntamenDornaeusdeimage79quadratofundamentocogitauit.Itaenimdescribithancacediam:"Quatuorlatereslateralitererigendisuntinquadrum,utsemutuononcontingantadinteruallumquatuordigitorum:sedabunolatereduofragmentasufficiantadangulositaposita,utinterillauacuussitlocusostiolo,perquodcinereseximiqueant,superhocstructumbacillosferreoscollocabimusinmodumcraticulae,sicprimamconcamerationemextruxerimus,etc."Uidebiturtibifortallooctaedrumpotiusdescribere,quamquadratum.Naminterstitiaangulorumualuaaugentangulorumnumerumduplo,itautquatuorlateribussolidis,quatuoruacuaadiungantur,existantqueanguliocto.Sanequidillecogitauerit,satisindicantuerbatumilla,tumhaec:"Inferioriscameraequatuoranguliclaudendisunt,superiorisueroconcamerationisrelinquendiaperti."Ponereuoluitfundamentumquadratumprocinerumloco.Deindefocuminsternerecraticuladiuisumacinerario:&huncquidemlateribusclausum,sedangulistruncatum,peruiumadlateralesfornaces.Quorsumitaqueopusfueratinitiodisiungerelateres,relictointeruallo,siexceptoostiolototumcinerariumestclaudendum?Sedexplicemuspicturam.Afundamentumexlapideinquadrumstratocircacineritium,itauthocinmedioadmisso,structuraemineatadconchislateralessustinendas.B.cinerariiparietes,&concameratioinferior,utloquiturDornaeus;quamsanepictorsexangulamdedit.T.ostiumcineritii.A.parietesfoci&concameratiosecundasupercraticulaextructaduplaadcinerariumaltitudine.Efenestrafoci,perquamalia:clausam,moueri,uersariqueprunaesolent.Inlimbohuiusapparentquinquepuncta,quaesuncueruculorum,exquibusconstatcraticula,capita.Innuittamenetiam,perearepraesentarimodumforaminumgradatoriorum,inconchissuperioribusfornacumfaciendorumadgradumignisexplorandum.ZAcediaeseuameliaecanalis,uelturriculaterreaautaereasuperiusangustior,inferiusamplior,utdelabicarbonesqueant.Earepleturcarbonibus,posteaqueobstruiturfictilioperculoliteraH.notato.Sedaccenditurignisperfenestramfoci,utordineadopusdescendantcarbones,quibuspeneconsumptis,submittunturnoui,refertadenuoturricula,quaeintegridieialimentaflammissufficerepotest.◉furnilateralestestacei,quorumquilibetconstatduabusconchislatapartesibiaccommodatisagglutinatisquemutuo.Quatuorillidestinanturoperibus◉putrefactoriusest,&digestorius:◉balneumpraestat.Itaqueetiamsuperiorisconchaefundustotuspatetadabenumrecipiendum:◉circulatorium:◉Athannoradsoluendum&coagulandum.Porrocumquilibetfurnusduabusconchisconstet.Inferior,quapartefocoiungitur,patetostiolosexautseptemdigitosalto,quatuorlato.Superiorueroinbalneoquidemexcussumomninofundumhabet:sedincaeteristribustantumsexseptemuedigitorumforamineperuium.Est&unicuiqueiuxtamarginemaddendumspiraculumcicerisamplitudine,adexplorandumcalorem.Quidamidadiiciuntoperculiuertici,utinAthannore,quodplacetmagis.lttripesfictilis,seupinnacidiaterrea,intribusfurniscaeteris.Balneumenimeononeget.Illiueroimponituruitrumcummateria.KInutilefigmentum.Ueruntamensitsaneetiamostiolumfurnorumalteruminterioriappositum,sedinopereclausumsemper,nisiquidacciderit,utreserandumsit,caeterastructurasalua.Italib.3.cap.5.scribit,fixatorii&putrefactoriiorificiategidebere,&exteriorafotaminaobstrui,relictisspiraculissuperiusalaterefurnorumparuis.Aliasquaeinimaparteadminisstrandasunt,antequamconchaecoaptentur,procuraridebent.A.insinistrafornace◉monstratostioluminterius,perquodexfococommunicalorsubit.M.cucurbitaputrefactoria.Ncoalitiolabrorumsuperioris&inferiorisconchae.Z.operculumputrefactorii.Taleest&inAthannorecoagulatorio,nisiquodhocaltiuscauatumessedebeat,sigeraniirostrumsitprocerius.O.Regulaeadobstruendaostiolainternaconcharuminferiorum,&simulgraduscalorismoderandum.FerreaseasrequiritDornaeus,sedquasferreamanusretraxeritincalorepaulomaiore,nisilutosintarmatae,autcatenissuspensae,quodfierisolere,propositissupraexemplispatuit.SpatulasuocatDornaeus,&itaregigitsubleuando&deprimendo,utiamunatertiapateat,iamduae,iamtotumostiolum.Π.ahenumbalneicumtegumento,cucurbita,alembico,excipulo,&tubulointegumentoadsufficiendamaquam.Extractahaecuasasuntexfornace,utoculiseorumdispositiopateat.Caeterainsuissuntrelicta,&duntaxatlineisadumbrataeorumuestigia,cumnihilominusintuslatereintelligantur.P.Pelicanispecies,seupotiusuascirculatoriumexcucurbita&paruaampullaintersecommissis,firmiterque,neexpirent,glutinatisExertumnonnihilcollumcumsuaampullaest,utfrigus&coaguletascendentesspiritus,&repellat.Debebatincatinolocatumesseuasinferiusinteruenientibuscineribus,autfimoarido.Σ.Phiola(utenunciantChymiciplaerique)arcanaesolutionis&coagulationis.Itaque&tripesarcanorum,&penetraleoperismysticiest.Soletaliasgeraniumistudhermeticeclaudiobtortocollo,&incineribussepeliri,uelouophysicogossypioadditoincludi.Diuersitascertecaloris&operationisestinsolutionem&coagulatione.Quamobremrequiriturdiuersaadministratio.UideturautemDornaeusuoluisseistonudouitrocoagulationempotius,quamsolutionemindicare,oculisqueobiicere,quodhaectammodicoegeatcalore,utetiamexcomparationeprofrigorehaberiqueant(nonenimexcediturprimusgradus,isquetemperaturuicissimprincipio,medio,fine)illapostulatignemcinerum,quiestgradussecundi,eumqueinfineatrociorem,quaminprincipio,imo&uariatumproprimo,secundio,tertioordineoperis.Nimirumadfinemscopumqueartificis,omnemqueprogressuminformandumestinstrumentum:&exhocuicissimintelligioperisratioasolertehauddifficulterpotest.CumergoDornaeussigillatimproposueritputrefactorium,quosimulperagitursolutio,destinaueritsanehancpartemcoagulationitantum.Sedlegecap.7.lib.2.artisAlchymisticae,eiusdemautoris,&lib.3.cap.5.deusufurniacediosi,ubihuncfurnumdicatspiritibusinsuamterramfigendis&congelandis,uelterraemultoliquoresoluendae.image80image81image82Cap.Xxxi.Defornacibuscuniculatis,&affinibus.Resistendumhicnonnihilest,&inofficinisinfectorum&eorum,quicoloresparant,contemplandum,fornacescuniculatas,seuinquaspercuniculumagiturcalor,autignisadditur.Pliniuslib.9.cap.38.scribit."uenampurpurae,additosaletriduomaceratamferuereinplumbo,modicoqueuaporetorreri,affusaaqua,&ideolonginquaefornaciscuniculo."Quaeratiohuiusfornacisfuerit,inquisiuimusetiaminepistolis&propositobalneo,autsiccocaloreansamdedimusingeniis&cotemporreximus,cuiaffrictanonnihilacutaeinuentionisederent.Sedrelictihactenussumus,cumnonlibentersesedemittantinsordidasfornacariaedisciplinaetenebras,nequidinquinamentitrahant.Nossordidati,atratiqueiampluribusfurnis,nonpigebitdenuoperreptareinfectoriam,&resorptuminosbolumhuncruminare.Interomnesfornaces,quarumnobissuccurritspecies,nullaminuenimusaptioremadistamcuniculatamformamAcedia.Reueraenimhaecinseaccensoigniscalorenonfruitur,sedaliisalaterepositisministrat,inquasimmittitspiritumcalidumlaterepertusoincuniculiformamsecessumque.Talessanecuniculosdicimus,cumalatereadigunturadaliquidinferendumsubducendumuecaui,tanquamabanimalicuniculouelgliribusfacti.SedcumlonginquaefornaciscuniculumnominetPlinius,oportetnosnontambreuemconstituere,&labralabrisproximeiungere,uerumcollumquoddaminteriicere,perquodlabenscaloradcortinamplumbeamperueniatdebilior.Iddupliciterfieripotest,uelineodemplano,uelfocoinferiore&subterraneaincrypta,sedcortinainofficinaepauimentocollocata.Ineodemplanosicfere.Cuniculus,cuiuspraefurniumextralaboratorium.◉Cuniculuscumturriculaineodemconclaui,&puidemforniceincaminumeducto.Spiraculautrobiquesuntiuxtacortinam,potestquecalorconis&regulistemperari.Sinplacetexerypta,quemadmodumopereconflandiorychalci,&ueteribusbalneis,hypocausinpercuniculumadcortinamducere,huiusmodiconfingipotestdispositio.Concipimusmentocryptamuelfornicem◉,inquohypocaustum,eiusquepraefurniumD.IndeascenditcalorrectaadluteremseuabenumC,suofurnoinclusum:sedobliquepercuniculosadlateraA&Bubiinpauimentoofficinae◉disponunturduaecortinae,utpermutariuellerapossint,priusinlutereelutriata.Suntautemfurnissuaspiracula,utadmittimaiorminoruecalorpossit.Proponataliquisfortassetalemquoqueformam,proutestsagaxingeniorumnaturainmechanicoruminuentionibus.image83Sedtemeresudamusinre,cuiusususdesiit,quanquamludereiuuetexpositioneueterumcommentariorumingeniosa.PlusutilitatisChymicoconferrepotestaliaforma,cuiuseuniculusinmediumagiturhypocaustuminfuliginaria.Nepoeniteatnos,pudeatqueinterfuliginesuersari,audiamusdetalifornacumgenerepriscosPhilosophos,Medicos,architectos,&utabhocincipiamus,itapraecipitUitruuiuslib.7.cap.10.defuliginaria:"Aedificatur,inquit,locusutiLaconicum,&expoliturmarmoresubtiliter,&laeuigatur.Anteidfitfornaculahabensinlaconicumnares,&eiuspraefurniummagnadiligentiacomprimitur,neflammaextradissipetur.Infornaceresinacollocatur.Hancautemignispotestasurendocogitemitterepernaresintralaconicumfuliginem,quaecircaparietem&cameraecuruaturamadharescit.Indecollectapassimcomponiturexgummisubacto,adusumatramentilibrarii:reliquatectoresglutinumadmiscentesinparietibusutuntur,etc."AdhucUitruuius.NelateatLaconiciforma,expressauerbacauent:ParietemEtCameraeCuruaturam.InterpresaitLaconicumesseueluticamerataminhemisphaeriumturriculam,inquamhoclocouelitUitruuiusappositaastructaquefornaculafumumresinaedeferri,undefuligoseudensatusillefumusparietibuslaconiciadhaereat.Operaepretiumsaneinmediopositumest,quodoblectetsciremateriamueterisatramenti,quoadnosomnispriscasapientiafereperuenit.Resinamitauritille;Dioscoridesuyaαseuliquidampicem.Plebsetiamfaculastaedarum,&picisrecrementa.Sedtamsumptuosamextruereofficinamnonsolentsyluarumnostratumaccolae,utpotecontentiligneiscasulis;lutointertextoillitoque:imonecfornicemLaconicispecieclaudunt,sedquadrangulacamera,inquamfocinaresdirigunt,saccumextendunt,inquemcolliguntfuliginemalacunaribuspendentem.Itaquenonrarototumincendioperit,pueris,quoseilaboripraeficiunt,negligenterremtractantibus;quandoquidemincuriaeoperarumpinguisfuligonimisexnaribusemicanteflammainardescit,&tandemsolidamateriaarreptaflagrat,quomodo&caminiinpraefurniiscoenaculorum.Sedexhibeaturforma,utindecolligamusUitruuianam.Cuniculorumformaecumpraefurniisa&naribusß.Praefurniaobstruendasunt,postquamimmissamateriaest,&ignissuccensus;uerumita,utrelinquaturauraeintrandaeforamen.Craticulanonestopusinpice&resina;inhastulistaedarum&recrementispicisplaerumqueadditur;nonnunquam&negligitur,&fitaliaadministratioperuerucula&trabes,utcineressecedant.Formatestudinataest,uelquadrata.Illamelior.AcasafuliginariauulgarisexlignislutoqueAliquifaciuntetiamcaementis,&calceparietestrullissant.Itaqueuidemusinfuliginesaepenumeroramentaistiusmateriae.Quodenimsaccoaccrescit,tenerrimumest;crassius,quodparietibus,praesertiminferius,cuiflosinsideresolet.Dumabraditur,simuldetergiturcalcisconcretio,uelluti.Bsaccuslineusest,autlaneus,supernidoreexpansus.Ineiusmediumferenarescuniculiextentaesunt,quanquamsatissit,simodopertingantincauitatem.Itaobseruatum&quadrumest,&concameratum.Ccuniculusmateriamincendiicontinens.Itaplaerumquesuntuulgarescasaofuliginariae,quibusadiiciendumostiumest,&uestibulumparuum,autproarbitratudominietiamamplius.ExhisUitruuiiLaconicummarmoreincrustatumintelligerefacileest,nempetale:image84image86image87Nonopusestexplicationeprolixa:intelligitquilibet,cumiculumprominereextralaconicummagisminusueposse,atqueetiaminilludsimiliterimmitti.Defenestris&ianuisoccludendisadmonetquempiamresipsa:&luxuriantiaingeniaomniaexcogitabuntuberiusmagnificentiusque,ueruntamennonultrafuliginariam.Ianuaepossuntesseangustiores,uti&fenestrequarumforaminaualuisligneispotiusobstruuntur,&pannisobturantur,quamuitro,autlapidespeculari.Cumopusestlumine,detersapriusfuliginepossuntaperiri.istasmaioresstructurasmedicaminum,colorumquepraeparatoresexpresseruntsimulacris&exemplisminoribus,quomodoparantrusticifuligineminsuiscoenaculis,accensataeda,cuiusfumusconcipituroperculoextectodependente.Utunturautemistalococandelarum,&fuliginemexcipiuntobiter.SedDioscoridesetiamartisdispositionemtradit.Lib.I.c.79.Itaenimfieriexpicefuliginemdocet:"Inlucernanoua,quaeellychniumhabeat,nonnihilpicisLib.I.c.79.incendito,lucernamquefictiliuaseinclibanispeciemconformato,superiusinangustumfornicato,inferiusperforato,utclibaniessesolent,operito,&adolerisinito,consumptoqueliquorenouuminfundito,quoadsufficientemusuifuliginemcollegeris."Itainterpres.SedGraecuseuidentiorest:εἰςλύχνονκαινὸνἐλλυχνιασμένονδούςτιτῆςπίσθηςἅψον,καὶπωμάσαςτὸνλύχνονκαινῷἀγγείῳκεραμεῷκλιβανοειδεῖ,ἄνωθενμὲνπεριφερεῖκαὶστενῷ,κάθωθενδὲτρῆμαἔχοντι,καθάπεροἱκλίβανοι,ἔακαίεσθαι,etc.uultlampadisuasculum,quodsychnumuocant,instruerefuniculo,uelturundaexbombace,quoddiciturEllychnium,deindeadderepicemliquidam:posteaoperirelychnumfictilinouoformamclibanihabente,utpoteinpartesuperioreconcameratoinformamoualemangustiuerticis,quasimetamfingeres;sedinferiusperforatoadinstarclibanorum,quiostiolumhabent.Indeaccensaresinacomburisinitur.Intelligimusnimirumtalemipsiformamplacuisse:AOperculumfictile.BLychnusexargilla.C.Ostiolumadlychnuminserendum.D.Cacumenangustumrotundatum.Dethuris,myrrhae,styracis&resinaefuliginesimiliterpraecipit:UideBulcasindeformacomburendiclibanum,&colligendi.αἰθάληνλιβανωτοῦποίειοὕτω·λαβιδίῳκαθ'ἕναχόνδροντοῦλιβάνουἅπτωνπρὸςλύχνονἐπιτίθειεἰςκοῖλονλοπάδιονὀστράκινονκαινόν.εἶταπερικάλυψονχάλκωμαἔγκοιλον,τετρημένονκατὰμέσονκαὶἐσμηγμένονἐπιμελῶς.tumumeius.ὑποτίθειτεκατὰτὸἕτεροναὐτοῦμέρος,ἢἀμφότεραλιθάριαὕψειτετραδακτυλιαῖαπρὸςτὸδιαφαίνεινεἰκαίεται,καὶἵναχώραᾖὑποτιθέναιἑτέρουςχόνδρουςἀεί,πρότοῦτὸνπρῶτονχόνδρονἀποσβαθῆναιπαντελῶς;καὶτοῦτοποίει,ἕωςἂναὐτάρκηλιγνὺνδόξῃςσυναγηοχέναι.συνεχῶςμέντοισπόγγῳἐξὕδατοςψυχροῦπερίμασσετὰἐκτὸςμέρητοῦχαλκώματος.οὕτωγὰρπροσκαθίζειπᾶσαλιγνὺςμὴἄγαναὐτοῦπυρουμένου,ἐπεὶἀποπίπτουσαδιὰτὴνκουφότηταμίγνυταιτῇτοῦλιβάνουσποδῷ.ἀποψήσαςοὖντὴνπρώτηνλιγνὺνποίειτὸαὐτὸἐφ'ὅσονἂνδοκῇ.τὸναὐτὸντρόπονσκευάζεταικαὶἐκτῆςσμύρνηςκαὶἐκτῆςῥητίνηςκαὶἐκτοῦστύρακος"etc.Iubetgranasingulathurisforcipulaprehendere,&adcandelamaccendere;posteaincatillumtestaceumnouumimponere,&eiinsternereaereumoperculumconcauuminmedioperforatum,diligenterqueextersum,subiectismarginiadunumuelutrumquelatusquatuordigitorumaltitudinelapillis,utnumardeantgrana,cognoscipossit,&simuloccasiositsubmittendigranulaaliasemper,cumferepriorafuerintconsumpta,idquodfaciendumest,quousqueuideatursatfuliginiscollectum.Ipsaueroeneaconchaforiscontinuopermulcendaest.Spongiaaquafrigidamadefacta,uttotafuligoadhaereat,uasenonnimiscalefacto.Quiaueropropterleuitatem(uolaticam&raramcompagem)delapsafuligomisceturcineribuscombustithuris:priorabstrahendaestdetergendaque,&posteapergendumrepetitoopere,donecsufficiat.Parimodoparaturfuligoexmyrrha,resina&styrace.HactenusDioscorides,ACatillifictiles,quibusimponendagranathurisBCalicesseuconchaeaereaepaulispereleuatae,subiectiscubislapideis.Foraminainmedioueluerticeadiiciuntur,utspiritusinflammatothureconsurgentesrelictapartemagisterrestrisubterfugiant.Aliascoercitiilliinconcauitateprohibentfuliginisascensum&adhaesionem.Fuligoaliterpauloexbutyroexcipitur.PraeparatioeiusitadescribituraDioscoride:Lib.2.c.66.Lib.2."Butyruminlucernamnouamingestum(εἰςλύχνονκαινὸνἐγχέας)accende,&operiuasefictili,quodsuperneinsiphunculispeciemdeclinat(σωλεινοειδεῖστενῷκατὰτὰἄνωθεν)&infimapartecuniculosclibanimodohabeatτρήματαἐκτῶνὑπὸπόδαςἔχονι,ὥσπεροἱκλίβανοι,foraminainplantaseupodamentomoreclibanorum)sinequeardere:&cumpriusbutyrumconsumptumfuerit,aliudsuffunimage88de,repetensidemproarbitratu.Deindepennadetrahe,&utere."Huiusapparatusrationemtalifereschemateexprimerepossis.SimiliartificioChymicispiritumsulphuriscolliguntpercampanam,autgaleam,autalembicum:&istaefuliginesetiamferreis&fictilibusinstrumentiscompararipossunt.Sedoculorumgratiaaeneapraeferuntur,siquidemadeorumexulcerationesistafuligopetitur:Animigratiapossitaliquisexpaciariadfurnumpicisextaedisconficiendae,dequoestapudPliniumlib.16.cap.12.&Mattthiolumlib.I.Dios.cap.82."Ueterespinos"(inquitdetractuTridentinoMatthiolus)"quaeprorsustaedaconfectaesint,inparticulassecuribusconcidunt,utexaliarumarborumtruncisadcarbonesopusfierisolet.Deindeueroareaexcretapauiturinmediopaulumolata,extremitatibusaequaliterdependentibus,utliquoretaedaresudansincanalemtotamareamambientemfaciliusdefluerepossit.Itaqueconcisamtaedaminareastruiscongeriolocant,uelutincarbonisartificio.Moxhacabietumpicearumquefrondosisramisundiquetectacircundataque,tumdemumterraesepta,lutoqueobstructa,nequouismodofumis&flammispateatexitus,perforamenincacumineparatumignemsuccendunt,eademquoqueratione,qua&carbonescoquuntur.Quarecumdesitlocus,perquemflammaerumperepossit,sentiatqueobidcongestamolesmaximumignisardorem,pixliquatur,&perareaepauimentumconfluensincanalemcircumpositumdefluit,quiperalioscanalesibiartificioseparatospicemfluentemcorriuatinscrobesligneisasseribuscircundatos,neterradefluxampicemcombibat:undeposteadolia,cadi&utresimplentur.Operisperfectisignum,sirogusdecumbat,subsidatque,&liquordeflueredesinat."AdhucMatthiolus,quiappellatTheophrastumlib.9.περίφυτῶν,cap.3.Auscultemusitaque,quidhicdeantiquapicisartescribat:"τὴνπίτταν"(inquit)"καίουσι,τόνδετὸντρόπον·ὅτανκατα¬σκευάσωσινὁμαλῆτόπον,ὥσπερἅλωποιήσαντες,ἔχουσανεἰςτὸμέσονσυῤῥοῦν,καὶταύτηνἐδαφίσωσικατασχίσαντεςτοὺςκορμοὺςσυντιθέασιπαραπλησίανσύνθεσιντῆςτῶνἀνθρακευόντων,πλὴνοὐκἔμβοτρον:ἀλλὰτὰςσχίζαςὀρθὰςπρὸςἀλλήλας,ὥστελαμβάνεινὕψοςαἰεὶκατὰπλῆθος.γίνεσθαιδέφασιν,ὅτανἡσύνθεσιςᾖκύκλῳμὲνὀγδοήκοντακαὶἑκατὸνπηχέων·εἰςὕψοςδὲἑξήκονταπλέον,ἢπεντήκοντα,ἢἑκατὸνἀμφοτέροις,ἐάνπερἡδᾷςτυγχάνῃπίειρα.συνθέντεςοὖναὐτὴν,οὕτωςκαὶκατασκεπάσαντεςὕλῃ,γῆνἐπιβαλόντεςκατακρύπτουσιν,ὅπωςμηδαμῶςἐπιλάμψῃτὸπῦρ.ἀπόλλυταιγὰρἡπίττατούτουσυμβάντος.ὑφάπτουσιδὲκατὰτὴνὑπολειπομένηνδίοδον.εἶταδὲκαὶταῦταἐπάξαντεςτῇὕλῃ,καὶἐπιχώσαντεςτηροῦσινἀναβαίνοντεςκατὰκλίμακοςᾗἂνὁρῶσιτὸνκαπνὸνὠθούμενον,καὶἐπιβάλλουσιναἰεὶτῆςγῆς,ὅπωςμηδ'διαλάμψῃ.κατεσκεύασταιδὲὀχετὸςτῇπίττῃδιὰτῆςσυνθέσεωςτῆςἀποῤῥοῆςεἰςβόθυνον,ὅσονἀπέχονταπεντεκαίδεκαπήχεις.ἡδ'ἀποῤῥέουσατῆςπίττης,ψυχρὰγίνεταικατὰτὴνἁφήν.καίεταιδὲμάλισταδύοἡμέραςκαὶνύκτας·τῇγὰρὑστεραίᾳπρὸἡλίουδύναντοςἐκκεκαυμένηγίνεται,καὶἐνδέδωκενἡπυρά·τοῦτογὰρσυμβαίνειμηκέτιῥεούσης.οἱμὲνδὴπερὶΜακεδονίανκαίουσιτὸντρόποντοῦτον.ἐνδὲτῇἀσίᾳφασὶπερὶσυρίανοὐκἐκπλήττοντεςτὴνδάδα,ἀλλ'ἐπ'αὐτῷτῷδένδρῳπροσκαίεινφέρονταςὄργανόντιπεριπεποιημένονκαὶτούτῳπεριαλεὶφοντες.εἶθ'ὅτανἐκτήξωσιταύτηνπάλινἐπ'ἄλλοκαὶἄλλομεταφέρειν·ὅροςδέἐστιναὐτοῖςτιςκαὶσημεῖατοῦπαύεσθαι,καὶμάλισταδῆλονὅτιτὸμηκέτιῥεῖν."etcDicitPhilosophus:"CumpicemparareuoluntMacedones,inplanumagiabeislocum,uifiatinstarareaeinmedioexcauatae,utconfluathumor,quaeareaexaequeturdenseturque.Deindestipitesfissoscomponiinmoremcarbonesparantium,excepto,quodfinescrobelacunaqueidfiat.Lignafissaiungirectositumultainnotabilemaltitudinem,utcirculoobtineantcentumoctogintacubitos,altitudineuerosexaginta,utplurimumuelquinquaginta,aututrobiquecentum,sihastulaefuerintpingues.Postquamitacomposuerunt,&frondibusseumateriaoperuere,terrainiectategunt,neignisexuperet,appareatque,quofactopixperit.Pyramsuccenduntperforamenrelictumcircaplantam,quoposteaoppilato,materiaterraqueaggesta,pergradusscalasqueascendunt,obseruantquenumsumuseluctetur,&eluctantisuiasobstruntterra,neignisefferatur.Piciueroeliquataecanalisparatusest,perqueminfoueamderiueturspacioquindecimcubitorum.Illapostquameffluxit,tactufrigidaeuadit.Crematioperagiturbinisdiebus&noctibus.SequenteenimdieanteoccasumSoliscombustioabsolutaest,&conseditpyra,remisitque,idquodcuenit,nonampliusmanantepice.ItaMacedonespicemfaciunt.SedCyriAsiaticinonconscindunsarboresinstipitesfaculasque,sedadipsamarberem,quamcremareanimusest,instrumentumquoddamartificiosumaccommodant,perlinuntque.Colliquationefactatransferuntadalia.Finissignumquecessandiest,cumnonampliusfluit."AdhucTheophrastus.DiffertaMatthiolanis,quodilliTridentiniareamelatamfossacircundent;Macedonesscrobeminmediofaciant,hincquecuniculisseucanalibusderiuentpiceminlacunas.Illiquoquedicunturincacumineincenderepyram,hirelictoforamineabimopedamento,Quidopusingenio?Syluaticidescensorioopereremtotamperagunt,&autexrasaresinapicemconficiunt,autexlignis.Exhisquideminaggerealiquouelstructuraincensis,utindecliuefluatliquor:exillaperollas,autscrobesdiuersas,itautinunafiatcrematio,inalteramdecliueminfluatpixflammiscoactaItaquerelinquunturdiuersarecrementa.Quiflammamnonadmouentimmediate,sedtorrendoeliciuntpicem(aliquiidperaguntbeneficiolapidumferuentium,aliquiollarum,nonnullicortinarumdescensoriarum,autcatinorumintumulis,superaggestaterraproollisefformatorum)recrementacolliguntprofuligine.Reliquicineresmultiususparant,quitamen&hissuntpraesto.SedTridentinusapparatussicfereoculisostendipotest:165Desceuasticaartis.Sedsyluicolae,quirasasresinassoluunt,fingendisuntsuperscrobeindecliueuergentecomponerelignadecussatim:&imponereresinascumcorticibus.Posteafrondeslutumqueingerere&siccumulumloricare,quofactoignicircularieliquatamateriadefluitinsubiectasfoueas.QuomodoChymicusinpaucamateriaidimitetur,suolocoexponetur.Pliniusparcusestuerbis."Pixliquida",inquit,"inEuropaetaedacoquiturnaualibusmuniendismultosqueadalioousus.Lignumeiusconcisumfurnisundiqueigniextracircundatoterracrematur,utprimussudoraquaemodofluatincanali.HocinSyriacedriumuocatur,etc."Sequens"liquoriamcrassiorpicemfundit.Haecrursusincortinasaereasconfectaacetospissatur&coagulaturBrutiaecognomenaccepit,doliisduntaxatuasisquecaeterisutilis,lentoreabaliapicedifferens,coloreitemrutilante,&quodpinguiorest.Etaedaomniaillafiunt.Epicea,resinaferuentibuscoactalapidibusinalueisualidiroboris:aeutsialueinonsint,struiscongerie,uelutincarbonisusu.Haecinuinumadditurfarinaemodotusa,nigriorcolore.Eademresinasicumaqualeuiusdecoquatur,coleturque,ruffocolorelentescit,acstillatitiauocatur.Seponunturauteminidfereuitiaresinaecorticisque.Aliatemperiesadcrapulam.Namquefloscrudusresinaecummultahastulatenuibreuiqueauulsus,concidituradcribrumminuta,deindeferuentiaqua,doneccoquaturperfunditur.Huiusexpressumpinguepraecipueresinafit,atquerara.Resinaealbaecongiuminduobusaquaepluuiaecoquunt.Aliiutiliusputantsineaquacoquerelentoignitotadie,utriqueuasisaerisalbi,etc."HecPlin.quilib.23.cap.I.picemnuncupatcombustaeresinaefluxumquilocusexistodeclaratur.Tresmodosproponitpicisexresinaefaciendae.PrimusestTheophrasteus&Matthiolanus.Utriqueenimindifferenterpotestaccommodari,quanquamuulgataliterasitdistorta&manca.Chymicustamenputetdescensoriumopusigniforiscircumeuntedesignari,cumaitigniextracircumdato,&c.necimusinficiasstipidesseuschidiasitaquoqueextrahiposse.Sedsicresinatantumfit,quaesirecoquitur,inpicemcoit,quomodosyluicolaecollectamscrobibusrecoquuntdensantqueinpicem.Plin.idperagitaereiscortinisadditoaceto,utminusexpiretcitiusquecoeat,necinardescat,quodaliasfacileeuenit.Secundusmoduspiceasadoritur&uelresinamabeisauulsaminpicemresoluit,uelhastulas.Resinaroboreisalueisincluditur,&lapidibusferuentibuscogiturdiffluererelictasorde,quamentipsiretinentlapides:sedpurusliquorcanalibussesesurripit.Segmentau.instruemcoaptantur,utintaeda,similiterquesudarecogunturforisuelintusadmotisignibus:stillatitiamcumnominant,proculdubioinnuuntperdescensumfactamfuisse,idqueexresinaimpuriore,sordida&corticibusmistisuitiata.Recoquitur&haec,cumaqua,uelsineaquaigniprouido&lentoneinflammetur,fitquepix.Tertiusmodusestpeculiarisfloriresinae,seupurioriconcretioni,quaeseorsimabraditur,&cummultahastulatenuibreuiqueconcidituradcribrumminuta,utloquitur,quaeuerbadifficiliasuntintellectu.Soletsudorconcrescerepurusabsqueuulnere&ramisadhaerere.UideturPliniusuellecumilliscaedi,&percribrumrepurgari,utabipsishastulistusiscomminutisquesecedat:Deindeadiectaaquacoquiinmassas,utsiceliquationenonindigeat.Ettantumquidemdepice,Cuminspissationismentionemfaciant,utexresinapixcoalescat,nonomittendumoleicompendiumest,quomodopotestetiamexpetroleonigro,dumcortinisspissatur,purumoleumexcipi.Idperuelleraexpansasuperabenofieri,pridemannotatumestamultis:EtEuonymusexhibuitadministrationistypum,quanquamaquaepotabilisexsordidislacunisextrahendaeconsilio.Quilibetfingatsuoiudiciooptima.Nobisnonalienahaecdispositiouidetur.Fornacemextruimusadinstarbalnei:Eiimpositumahenumest.Cumresina,uelpiceliquidauelbitumineAmbituscanalemhabet.Marginiintercanalem&orasinterioresfurniimpositaefurcillaecolliganturinuertice,itaquedisponuntur,uttestudo,uelcameratusfornixrepraesentetur.Furcillaeuestiunturforisuelleribusdensisrelictosaltemadinspiciendumforamine,quod&ipsumclaudipotest.Dumitaquelentoignicautecoquiturpix,uelbitumenliquidum,halitusexcipituruelleribus,quaesaturata,sistillant,incanalemdeponuntsudorem,quiinclinatanonnihilfornacedecurritinexcipulum.Quodrelinquitur,expressioneseparatur.Sicobiterfieripisselaeum&flosbituminispotest.Ingeniosiorratioetiamexinspissatisoleaeliciendi,inessentiisChymicisrecensetur.Ethactenusparerga.Cap.Xxxii.DeAthannore.ApudBulcasemlib.2.ubideacetostillatitioagit,uoxAthanorisfornacemChymicamindiscretimsiagnificat.Quiinarcanolapidisuersantur,eampeculiariteraccommodaruntfurnosuo,inquohydrargyrumpraparatuminlacuirginisconuertunt,seusoluunt,coagulant&perficiendoexaltant.Hicarcanorumfurnus,seufornaxHermetis&philosophorum(magnificisenim&inadmirationemrapientibusauditoresdelectanturuoimage90image91cabulis)itadebetesseconcinnatus,uttrescalorisgradusadmagistriuotumexhibeat,cumrespostulat,nequetangatignismateriam,auteiusconceptaculum.Sedsolummodohalituδερμοποιονgradudebitomoderandumconferat,adquecumconstantia.Itaquefocoinstructussitoportet,&sirescarbonumsubsidio,utiplerumqueperagitur,(Potestenim&fimo&lucernis)nondeeritcraticula&cinerarium.Ergasteriumperseestnecessarium:focispaciumigniscausa.Indeadreuerberandumcalorem,testudinataimponiturcamera,utsicquatuoromninodemensisabsoluaturstructura.Eainrotundumconformaturadcoeliformam:pertunditurqueforaminibusgraduatoriis&exploratoriounoinsummo.Adiiciuntaliqui&uentilabra.Parumquoqueabest,quinquisquesibipeculiaremexcogitetdispositionem,quamnondubitetaliisanteferre.Enimuerocircumstantiaefacultatesquererumsaepenumeromutationesuarietatesqueextorquentnobis.Nonnihilestinusupriuato.Rectiusnagimusquidinstrumentisconsuetis,licetdeterioribuspaulo,quamincognitis,qualequiddeuentriculishumanisetiamHippocratesprodidit,interdumparumrefert,quautarisforma,sinonabsitindustria,peritiaque.Nobisincommunescribentibussatiuseratsubstantiamcatholicepersenudumexponere,quamposteaquisqueuestiretprorerumcopia&arbitratu.Sedinseruiendumrudibusest.Itaqueproponemus,quaedeistofurnonobissuntcognita.QuemRupescissapinxit,satluculentedescriptusestinAlchymianostra,eumqueoperefingulinoetiameffectumcurauimus,&operiadhibuimus,inquocerteuidimusnigritiemillam,quamcaputcoruiuocant,totamqueputrefactionem&separationemseusolutionemabsoluimus.Sedcumnostrarationonferrettantamincoagulandomoram,distulimuscaeterainsuatempora&occasiones,contentiprincipium,&potentiamnaturaecumartificumsermoneconuenientemuidisse.Eiusa.delineatio,sicuifortassenonestadmanumilliusphilosophilibellus,haecest.Duosuntschemata,priusclausum,posteriuseffractumadintuendamdispositioneminteriorem.LiteraA.appictareguleinutraqueiconehancipsamnotat.Sedintelligendumest,tresfieridebere.NaminpicturaeffractalocuseodemelementoA.notatus,uiamregulaemonstrat,perquamintruditur:sedibiinpauimentoforamenestquatuordigitorum,quodperseestquartigradus.Itaquesitertiumrequirimus,imponimusregulamcumforaminetriumdigitorum:sisecundum,cumforamineduorum,siprimumcumunius.Bnotaouumphilosophorumsectilerepraesentat,&ineffractafigurasimultripodem,inquolocarisolet.Seddesignemusetcaetera.C.conisteriumseucinerarium.D.eiusostiumclausum.E.focusseuhypocaustum.F.ostiumeius.G.infractafornacecraticulaterrea,sedeaformanonlaudatur.Estenimamplioriusto,praesertimadgradumprimum&secundum.Autergomutandaest,autimponendalaminaferreaadlegemgraduata.Noscurauimusexferropertusuminmediofieriproistisgradib.Namtertio&quartoampliorconficidebet.Aliquiinmediorecessum,&uelutcatiniautparopsidisspeciemcauam,quimargolatusambiat,procudunt,&pertunduntadinstarcratis.H.ergasterium.I.Rima,perquaminseriturregula,inhacpicturaplusiustoprominens.Satisestparuummanubriumseucapulusadiectusmargini,quiexacterespondeatcirculocommissurarum,&lutoiungiqueat,nerespiret.K.tabulamaeneamseupauimentumergasteriisignat.Ineiusmedioforamenconspiciturquatuordigitorumproultimoignisgradu.Idcircumitlaminaferreainfistulamreducta,hicquidemafronteaperta:sednosclausimustotamrelictasaltemexcisarimaadimmittendamregulam.Pingiturenthictripes,itautpedesextendatultraillamsistulam,quodnonestnecesse.Laminaenimferreaintustribusbacillisiungitur&affigiturpauimentoferreo.L.cucurbitaclausaperconum.Sedaliasrequiriturphialasphaericaobtortihermeticecolli.Resignantaliquiopus,aliquineutiquamSiexRupescissaeconsilioiussuqueitapictordeditfiguram,uicissimaperuitclausitquesuumarcanum.M.Uraniscus.N.ansae.Oforamencalorisexploratorium.Itaconstathaecimage92structura,estquemobilis,&potestcontinuaexferrofieri,proquequantitatemateriamaior,mior.AliquisecumperegrinariquoqueuolueruntinaliquoRhedaesecessu,quomodomonetarumadulterinarumconflatoresinitineresuoscircumuehuntfocos&conflatoriacaeteramquesupellectilem.NosterChymicusnonerithirundouaga&fraudumcaptator.Itaqueetiamfixamconstruerepoterit.Sedaudiamusetiam&contemplemuraliosmodos.AliaspeciesAthannoris,cylindrodesquidem,&Uraniscotecta,sedcuiuspedamentumusqueadfocumpotestfieri,formaquadrata,uelangulosaalia.A.Cinerariispaciumcumsuoostiolo.B.focusitemcumostiolo.Hisparatasuntosuaobturatoria&ualuae.C.eminensmurulussuperfococumforaminib.graduatoriis,seuuentilabris,queobstruisolentconis,exluto,&aperiri,cumrespostulat.D.Sedesestpauimenti,seutabulaefictilisautferreae,quaediuiditfocum&Ergasterium.Ineiusmedioforamenfingiturquartigradus.Cumu.ceterosrequirimus,peculiarestubiexcogitatisunt,quiistiforaminiappositisuosgradusministrant.Eorumfigura&rudimentumadiectumestlaterifornacislitera.L.sedelementumEergasteriummonstrat,quodlit.Fdiuiditur.Ibitrabesferreaelocataesustinentpatellamcumtripode&caeteris.Funduspatellaepertususforaminibusest,utdirectusineumcalorpenetrarepossit.Eumfundumambitfistulaseutunicaferrea,inquaesttriposcumcatino,quicontinetuitrum.Aliquandotamennonestopustalistructura:Sedcatinuscinerariustripodilocatoinpatinaperforataomneexpletofficium.Itunicaferreasuperpatina,cuisubiectibacilli.K.phialahermeticeclausa.M.CatinusCinereusN.eiusoperculum,O.tripes,P.cymbiumuelschaphaHermetis,quaaliquiutunturprophialaseugetanio.Constatduplicicalicemutuoadaptato,itautmediushabeatforamen.Sedadalia:lodocusGreueruspresbyteruultfornacemAthannoremeundemfermeessecumsublimatorioinquoargentumuiuumsublimariconsueuit,nisiquodAthannoriimponaturcapella(catinus)cumcineribus,uelarena;inquacollocaturBociauitrea(cymbium,uelgeraniumPhiol)cummateria,&desuperclaudituraliacapellauacua(conchaconcaua)neuentusuelaertangatuitrum.Itaille.Desublimationisfurnouidebimussuoloco.Notataillasformasconcameratooperculotectas,quasiamrepraesentauimus.Insecretisnostristalisextatdeseriptio:"Interfocum&ergasterium"(paulosupraostiolumpyriaterii)"fictileloceturpauimentum,quodundiqueattingatfornacislatera,crassumdigitum.Idinmediopertundaturforamineoctauamcubitiseuulnaepartemamplo(ferenummiUallensismodo.)Sint&praestocirculiexargillagradatorii,quibusforaminiimpositiscalorsubministreturprooperisratione.Exaduersumdesuperimminetforaminifundusuitri&rectaaccipitascendentemexfocospiritumcalidum,sednonnude.Namtripodicatinuscinerariusincumbit,uitrumqueamplectitur,&suoambituclauditsepultumcineribus.Hidensestipantur,&interfundumuitricatiniqueinterceduntduorumdigitorumaltitudine.Fornaxuraniscoseuconcameratooperculo,dimidiiueglobisegmentoclauditur,habetqueregulamnummisemuncialisamplitudine,incacumenfastigiatam,cuioperculuminsertumest.Inhuiusuerouerticeforamenestcicerisinstar,auttantumutculmumpennaeseucalamiscriptoriicolemadmittatadexplorandumcalorisgradum,atqueetiamregendumbalneicalorem.Etideononestsimplessforamen,sedduplex:primuminipsotubo,secunduminoperculo.Catinusquoqueipseinstratussuooperculoest,nempeconchafagina,quaexacteclaudatur,praesertiminprincipio.Ignisfoueturarena&lignotiliae."Sedpluradehaecscribere,religioest,&intelliguntutplaeraqueexsuperioribuspicturis.Quidamuetustusautorhochabet:"Furnifigurateresesto.Ponatursubstractiodimidiumpedemalta,cumostiolo.Focihicestlocusadsuccendendoscarbones.Focustegaturlaminaferreanoncontigualateribus,sednonnihilabscedens.Itaqueinnitidebetquatuorfulcrisexlateribusfornaculaeprodeuntibus.Inmedioestopertusaadregendumcalorem.Surgantindelateraaequalitercircinata,&postsexdigitoscollocenturtrabescumlamina,cuiinsistattripusaltusduosdigitos.Tripodiimponaturpantinaintustribusdentibusseufulcrisinstructa,quaesustineaniuitrumobsignatumhermetice,undiquecineribusaggestis.Claudaturhemispherio,seudimidioglobo,adexpressameffigiemouiphysiciaRupescissarepraesentati(nampatinaeseuconchaeiusinferiorparsest.)Tandemtotafornaxtestudineoperitur."Sisille.AliquibalneumfimoiunctuminAthannoreuolunt.Sedmysticaheclocutioest,quomodo&Teruisanussenembalneolauatsoluitque,quianontantumlacteuirgineo&menstruohermeticoperluitur,nutritur,soluitur,sed&calorebalneisimique,quiestputrefactorius&solutoriusfouetur.Uin&Gallumquendamauscultare?"Locusfornacis",inquit,"eritCamerasecreta,neuentus,aer,&pluuiamagisteriumdeprauent.Nonsitnimisamplus,sedmediocris.Sitineoetiamfenestrasuperfurno(imminensinfornacemadimmittendumdirectelumenquooperisprogressumcontemplemur,&perspicuumsit,cumimponimusmateriam,furnumqueclaudimusautadornamus)utcumnecesseest,queasuidereactiones,&coloresinopereapparentes.Inferiorparsquadratasit,unumpedemalta.Ponaturcraticulaferrearotundainmedio.Afocoquatuorspiraculadecussatimfingantur,utadcraticulamdesinant.Inunoangulo,fornacisponaturtubus,seucanalisprocarbonibusincraticulamdeuehendis,utinpigroHenrico.Alitudoeiusquinquepedesplusminusproformafurni.Incircuitucraticulaedisponanturquatuorcapellaeterreae,&inmediounasimilis,sedeleuatainaerem.Namprioresquatuorsuntinpauimento,adformamalembicorum.Orificiumfurnisiteregioneforaminisquotubusingruit.Sint&instrumentamundatoriacraticulae,quibuscineresdemoueantur,(pyragrae,rutabula,uentilabra.)"Haeciste.Quidsibiuelintistaequinquecapellaeseucatini,diuinet,quipotest.Uerbaueroforsexpresserimussequentipictura:168Comment.Alchem.Part.I.Lib.I.InistaAthannorisdiuersitate,quaesiueritaliquissartean,quaenamprobabilior,commodiorqueadmagisteriumsitdispositio.Considerandumilliprimumproponimusmagistriingenium,peritiamuigilantiam,quibuspraesidiisfacileestadusumconuenientemaccommodareinstrumentumistudexternum.Ritecomparatumdebetesseagensinternuminmateria,&deindecaloroperismoderatoractuumqueexpressor&prouocatorexternus,quicumaliquacapsaindigeat,certoqueregimine,prohuiusmodoefformandafornaxest.Sed&simulexternaecircumstantiaenonnegligantur.Quocitcasiistaformaameliaerecteconcinnatafuerit,noneritinpostremis.Ita&Dornaeussuaeacedietripodemarcanorumadytumquemysticumadiunxit.Namcaloradministrarisecure&adlibitumpotest,utinterimartifexetiamsuinonobliscatur.Siplacetimitaretricaminamacediam&unamfornaculamassignaprimoignisgradui:alteramsecundo,tertiamtertio.Inprimaputrefacies&solues:insecundacoagulabis,intertiafiges.Quodsiomninocontenderis,utaduersariusquidamnoster,inunafornacetotumoperisprocessumperfici,delectaresaneistatuapertinacia,&constiuetibisublimatoriumfurnumadexemplumGeberiani.Inhocubisublimandopraeparauerislapidem,solueeundem,sedinternadispositionemutatainputrefactoriamcameram,qualisbalneiuelfimiest.Hocquoqueabsoluto,infercatinoscinerum,&tandemarenae,gradusqueignisexarteprocura:Etsicobtinebisuniusfornacis,sedcatinisignisquegradibusmutatis,&adiectooperimentouotum.Uidetamen,netibiopussitclaue&menstruoLullianopercrebrasdestillationescirculationesqueparato,&annonhocsitGalliistiusconsiliudequinquecapellis.NequeenimsimulomneslocumhabentinErgasterio,sedalteraalterisubmitipotest,inpraeparandonimirumhumilioresitu:sedindecoquendoperficiendoquealtiore&aereo.AugustoAlueldoplacuitfornax,quaeapedamentoerectasitduospedes,cylindriforma.InhocfocoprunarumignemEllychniicaloreaccendit,attenditqueutcapacitasiustasitintracraticulam&catinumnehicabignitangatur.Focoimponitlaminamcircularemquatuorforaminibuspertusamnoninmedio,sedinambitu,uttranseathalitusafoco.Indeponitcatinumcumarenauelcinere,inquouasmateriaelatet.Catinusoperculotegiturcommissuraslutodiligenterobruendo.Itaueroponitur,utcircundeturcalorequatuorforaminumsitqueinmedioeorum.Hinccapsainduithaecuasa,&sicergasteriumconstituitcaloreintuscoercito.Estautemillacapsatestudinatainsummo,sedforaminerelicto,tanquamtuboinuerso,cuiimponiturconchaaliainuerticepertusa,utfumusindesecedat.Uultnimirum&hicinAthannoredebereesseconisterium,focum,ergasterium&Uraniscum:sedacaeterisdissentitquatuorforaminibusinambitupauimentiquodestintercatinum&focumfaciendis.Nescimus,anhocmodouelitsuauerbaaccipietiamGallusiste,dequoante,dumponitquatuorspiraculaadfocumdecussatositu.Cap.Xxxiii.Destructurarectapluriumfornacumconiunctarum,ueletiampotestatepluriumoperuminuna.Uxuriantnonnunquaminuentionumsingularitateuarietatequeingenia,nullareicogentenecessitate:Nonnunquampenuria,autparcitascompendiaquaerit,necanimaduertitnonsemperunafideliaduosdealbariposseparietes,necfierirecteomnino,quaeplurasimulunicuraeigniquecommittuntur.Praeclarusartifexnecprodigusest,necparcusimpensarum.Suasuisexequiturinstrumentis,Suiscoquitperficitqueseorsimfornaeibus,quanquamuidet&carbonibus&spacioidconstaturumuberiore,ueletiamtemporerequirereprolixiora.Ueruntamensicuilibetmultaunolaboretractare,unoqueigni,isautoremhabetDornaeum,quieodemtempore,iisdemprunis,curaeadem&locoangustodispositionerecta,nonperacediaecompositionem,destillaripossedocettripliciter,perascensumnimirumbalneo,cinere,arena:perinclinationemuaseretorto,&descensionem.Necdifficilefueratlaxatafornaceampliatisqueuasisinliberolocodestillaresimulstufasicca,balneomersorio,balneororido,cineribusarena,&sicπάνταἐπὶκαὶπερὶπάντωνaggredi,ingentemquesimuldeuorarebolum,quemuixUulcanusrecteconcoxerit.artisChym.ca.3.Talemautempingitstructuram:image94169Erigitmurosduoslateribusconstructosiacentibuscubitumdistantes,altossesquipedem,tantundemquelatos.Eosiungitinsteruitquequatuorferramentistransuersisadsustentandoslateresprimumsolariumconficientes(picturahabetsolariaseuspaciaquinqueA.B.C.D.E.&ubisintillaferramenta,nonapparet:Intelligendumestsiamstatutosquatuormurosimos,quisuntpedamentumstructuraeclaudiferreistrabibusquatuor,quaelimbo,quemliteraOnotauimus,indicetur,utporroistaetrabesfulciantsequentesmuros.Sedcaementariusiiscarerepoterit.)Posteainmediodictifolariiforamenrelinquitapertum,rotundumquelatumquatuordigitos,perquodinferiuspromineatinuersaecucurbitaeterreae&fundocarentiscollum,cuiusbasissitforata,quaepossitobstruicooperculoacuminato(pingitinfundibuliformam,superiusfornicataminqueampullaefundumpertusumreductam,cuiusforaminiimminetconusobturatorius:FuenteruasisinsecundaCamera:Gobturatoriusconus,Hcollumdescendensincameramsubiectam.)Hincsuperbasiprimaecameraeeducittresmurosuelduosappositos,altoscubitum;&semutuoattingentes&respicientesadangulosrectos(cameramsecundamuestisincluditquemurisunolatereaperto,cuiuslocopictorarcuatasforesposuit.)Istisimponitcraticulamexbacillisferreisdigitumintersedistantes(facileapparenthaecferramentasubretortainspaciotertioliteraI.)Craticulamonerattribusmurishouis,itautexduorumsibioppositorummediaparteferreumretortesustentaculumformasemicirculariexarmilliscompactumexistat;&inanticositrimauelfenestra,perquamcornuretortaepromineat.Quartumlatusnonclauditur,nisiinsertaiam&adaptatacucurbita(relinquipoterattotumanticumapertum,&postimpositumuascaementislutoquefarciri)&tuncobstruendummonetrelictisduobusuelpluribusforaminibus,perquaeinsertisuncisprunaemoueantur(pictorhuicconsiliolatusdextrumassignauit,pinxitquesupercolloretortaequadrangulosfenestrasduas:KProspectusretortae:Luentereius.Mfenestrae:Nfulcrumretortaegaleatum.)lamtrabesferreashuicquoquestructuraeadaptat,utsustententlaterespauimenti,murosquecameraeimponendae(uidePliteramambientilimboadiectam.)Hocspaciumquiainreuerberiiformamredigendum,testudinatocectoelauditur,quodinmedioperuiumsituoraginequaesorbeatcarbones.Eiusobstruendigratialaterculuspraestoessedebetmobilis,utprolibituapponaturautremoueatur(Q.fornicatacameracumpauimentopertuso.)Fornixgrauanduseomonitorerursumestlateritiomurolatolateremunumspaciumtegendumcamerainuerticeperforata.(R.parietes,&quidempriorarcuatoostioapertus:Sforamentestiprocraticula.Namibidebetessefocusbalnei,utsiccalorfortassisareuerberiosursumpergat:opereturquesimulinbalneo.)Tandemconficitultimosmuroscubitales,eosquestruitsupertestudine,quaquartumspaciumclaudebatur.Relinquitautemostiolum,perquodlaterasupremaebasisforaminepossitremoueri,uelrestitui.(curnoncraticulamfingit,utcineresdelaberentur,essetquerespirationisoccasio?)Orificiumargillaexplet,inqueeoefformattotundumhiatum,adcatinumaccipiendum,siueexterraissit,siueaere.Angulosperforatdigitalibusspiraculis,quibusconosaccommodatadcaloremtemperandum.Sicabsolutafornaxest.ALaterepinxitdispositionesuasorum,tumquaemateriamcontinent,tumdestillatarecipiunt&transmittunt,quomododescensoriocalicemsubiecit,inquemfistulainuersaecucurbitaeeuomitliquorem.Literiseasignauimus,indicatqueTspaciumcatini:VSpiracula:Xcatinum:Ycucurbitamrectam,Zalembieumeiimpositum:AreceptaculumBampullamstratamquidemoculisobiicit:sedDornaeusuoluitlib.9.cap.3.Galeamaereamrostratam,affixamcucurbitaeaereaerepraesentari.Pictoremitaquenonassecutumfuissementemartificisconsentaneumest,&quiaaccummodaturopusserpentiniscanalibus,proculdubiorostrumexmediouerticedebuiteducere.picturaalembiciresurati.Γ.Uesicaaeneacontinensuinumdestillandum,utilineaenotant,quaeuidenturitemmalepictae.Tertiamtamenpartem,inferiormediamsuperiorexsententiaDornaeimonstraredebet.Adeamuesicamopusesttripodi.Namuultimponiascensoriaefornaci.Δ.Cuparefrigeratoria.◉.brachiumserpentinaefistulaeexertum:aliasintraaquamlatitans.Z.Epistomiumseusiphunculus,quoemittituraquaplusiustocalefacta.Lib.3.c.2.deoleouitrioli.H.Idemrefrigeratoriumcumexcipulo.Θ.Conceptaculum.N.Retortamagnaexcipiensuitriolioleumreuerberiodestillans.EamoreUlstadianoplumbeocirculograuataest&armillisnexa,utinaquamaneat.Λ.Uasaquafrigidaplenum,inquorecumberedebetexcipulus.M.Calixsubforniceprimoexcipiensdescensoriumliquorem.Facitautemeoopereoleaexlignis&animaliumpartibus,utdocetlibr.3.artisChymisticaecapit.4.Itasianimusiusserit,compendiumfecerimustriumfornacumsiueillissimulusifuerimusunoprunarumsumptu,siueseorsim,ubitamenuidendum,nereuerberiiopuslabefactetfornacescaeteras,autetiamalteraalterisitimpedimento.Incongruumsaneestsimulfacereoleadescensoria,spiritumuiuiperascensumelicere,&uitriolioleuminclinatoriadispositioneparare.Sednihilartificisindustriae,quaesibietmirabiliorapolicetur,detractumuolumus.Quiseorsimsibicupitfornacesostendi,sequentescontempleturpicturas:170Comment.Alchem.Part.I.Lib.I.A.Furnuscatinariuscumfoco,cinerario,capsacatini&spiraculis.B.ReuerberiumprodestillationepercornuHermetis,cuiusrostrumprominetalateredextro.Nonpotestcaretecinerario,adcineresdeducendos&subministrandumauram.Focusquoqueostiolumhabetadprunassupponendas:sedtertio&quartograduclauditur,prunaequeiniiciunturperforamentecti&laterum,quaeforaminasimuleuentilantfornacem,possuntqueproignismodofieriplura.C.Descensoriuminsummoapertum.Conceptaculummateriaelapideumessesatiusest.Crassolutoobductumuitrumforteitemestaptum,sednonforarisoletfundo.Dornaeusistamformamcommentusestadspecieminuersaecucurbitae.Sedollaestfictilis,cuiuscollumdefinitinfistulammoreinfundibuli.Forameninuentrismediosatisamplumessedebet,utimponiqueatmateria:sedposteaexacteclaudi,Duesicacumalembicorostratodeorsumspectante:E.uesicacumalembicosursumexuerticeemittentefistulam,anguinismeatibusaptandam.F.uesicaaeneacumalembicorostruminlatusrectaemittente,qualemfortepingereDornaeusuoluit.Talescompositionespossuntexcogitariplures,seduidendum,numsempetapte&utiliter.Commodeiungiturbalneummersorium&uaporarium:necabsurdeascensoriummultiplex,potestqueunaamplafornacedisponibalneum&cinerarium:Etsimuldestillari,circulari,putrefieri:Potestcomponiascensorium&inclinatoriumeodemaheno.Quin&unifistulaeadiiciunturpluresalembici:Etneferieturcinerarium,additureirectificatorium.Sicplurespotestateslicebitexequiunofurnoignique.Cumdestillamusignegraduoacri,utinaquiscausticis,possumusunacaementare,&calcinare:quin&fundere,sidebitecanalistructosubducaturliquor.Sednullameliorratioestcompendiorum,quamstructuraAcediaepolypyrgae.Incaeterisplaerumqueunaintentio&procuratioestprincipalis:reliquaeperfunctoriaeaccessorieque,quomodopharmacoposaemultaperaguntalienisfurnis&operislaterariorum,figulorum,clibanorum,pistoriorum&similium.Hyemecumacrioriignitricliniasuntfouenda,saepe&erocummartisfecimus&cineresessentiisextrahendisparauimus.Sednonest,utpersequamursingula.Infraproponenturdispositionesuasorummultiusus.Cardanusindecimodererumuarietate,ClibanumproponitMediolanensiumususincoquendomulti,&cuiusbeneficiocommoditatequepossitduorumextribuspartibuscompendiumlignorumfieri."Quadratam,inquit,efficiesformamduorumfermecubitorumlatitudine,altitudineuniuscumdimidio,eceta,lateribusque:Superiusquatuorforaminaamplarotundapromagnitudinelebetum&patellarum.Superficiemtotamsuperioremintegeaere:Sedubiforaminaadsunt,aesexcinde,fientquefiustahaecprooperculis.Ubiergoususerit,patellas,&lebetessuislocisimpones:ubiopusnonestuase,operculumindito,utclibanusnullibirespiret.Subsoliosuperiorecauitasest,ostiolumquequadratum,perquodlignacarbonesqueimmittuntur:alatereueromultolatius,sedhumiliusostium,atqueininferioreparte.Mediosoliocratesferreasimplex,perquamcinisdemittitur.Constatitaqueostiumperquodlignaimmittunturinpartesuperioreesse:reliquumautemininseriore.Coquuntur&uerucarnespropositiscardinibusalateribuseiusostii,perquodcineresextrahisolent.Namibiprunatorretcarnes&flammainsuperioresoliosiapteturrota,circumagituerua.Uerumtunc,cumexhalareeamoporteat,nontantumfitcompendiumlignorum."AdhuncCardanusquantumexuerbiscolligerelicitumest,uultnonClibanum,(iseniminrotundumextruitur)sedfurnumquadratumfieri,quidistinctussitfoco&cinerario.Quatuoritaqueexluto&laterecoctiliextruunturparietessuperculinaesolo,itautanticumpateatarcuatoostio,&claudaturcinerariumtectoconcameratoindorsoplano,cuiusmediumpertusumsitforamine,cuiadapteturcraticulaferreasimplex.Hocfocipauimentumestinquolignaaccenduntur.Indeeducunturmuriabomnilatereadiustameiusaltitudinemrelictoostioloinlateredextro,cuiaccommodandaexlaminisferreisuelaereisianuaclausulis,&reiectilisinsinistrum.Focustegiturlaminaexaerefirma:proculdubiosuppositistrabibusferreis,quibusfulciatur.Illaquatuor(autpluribus)locispertusaollasmateriaecoquendorecipit.Iuxtaostiumcinerariietiamassandicommoditasest,additisprunis.Quocitcasatamplumhocessedebereintelligimus.Uidendumnumuerbishaecpicturarespondeat:image95171Desceuasticaartis.Adiecimusangulisposterioribusspiraculaduo,necumlignaprunaequeaeresuscitentur,&uelutinutriantureuentilenturque,calorsuffocatusparumagat.Illatamenobstaculissuiscumflammadeseuiitclaudipossunt.Satissanecommodailladispositioestpromagiricaprofessione.SedChymicusindeexemplumcaperepotestetiampropriiinstrumentipolychresti,quandoquidemfurnopluriumcatinorumstructuraistanonestabsimilis.Necestarduaeoperaeparcenditemporumoccasionicausamedioaffigereturriculamacesiae,uelcanalem,atqueetiamtestudinatamclibaniformamsuperquadratocomponere,eaquedigerere,destillare,&aliaperagere.Figmentiistiushaecpotestessesciagraphia:Cap.Xxxiu.DecaeterisuasisChymiconecessariisautinseruientibus,utpotecatinis,ollis,ampullis,etc.Pluradefornacibusrestabant.Sedcumsingularibusoperationibuseaesintpeculiares,repraesentabuntursuislocis.Nunccaeterauasa&supellectilemChymicamexpedireoportet.NonitaaugustestatuimusdeAlchymia,utPantheus,Cardanus,Michelius&alii,quinihileitribuerepossunt,praetertransformationes&sophismatametallorumgemmarumque:Sedinintegrapossessioneadassemplenoiurecollocamus.Inamplaueroofficinamultipliciumqueoperumdisciplinauasasuntuaria,eaquefusaemultitudinis,utuixadmethodumqueantredigi.DistinximustameneainAlchymianonnihil,&carceribusordinataescientiaeinclusimus.Uerum&hocmodopossuntdistribui:Uasorumfornacibusinseruientium,caeteraequeAlchymiaequaedammediacontinent,quoruminteruentuprocuranturoperae:quaedammateriamipsamaccipiunt,Ethaecuocariutraquepossuntprima.Aliasuncministrantiaprimis.Mediorumconceptacula,quaeplaerumqueignisuntproxima(nonenimomniaimmediateflammastangunt)suntabeni,catinifictiles,autferrei,iiquesolidi,excisi,foraminibuspertusiprouaporibusadmittendis:Posteapatinae,dolia&cupae:OuumPhysicumseuSphaera:Hemispherionouale,&huiusmodi,inquibusponisolentaquae,cineres,arenae,fimus,stramina,lanae,scobesligneae,metallicae,calces,eaquesimpliciauelmista.Tyronumgratiaoculisnonnullassubiiciamusformas.Omnesenimdepingerenihilattinet.Uesicamadumbratamuides,aquacatinumterreummarginisintegri,&aliumexcisiproretortis,indeuaporariumproscobeligneaautstramine,posteacatinumfundiplani,hincabenumcumepistomio,cinerarium,patinam&ouum,quodPhysicumappellitant,Quaeueromateriamcapiuntuasa,auteamrudemconfusamqueaccipiunt,autquadamtenusautpenituselaboratam.Istiusgenerissuntcucurbitaemaiores,minores,rectae,retortae,ollaemetallicae,Gerania,testae,calices,pyxides(utcaementatoriae)etc.&quaedamexhiscontinuacompagesuntconflata,quaedaminpartesdistributa,disiunctaque,itatamenutmasculisfoemineisqueiuncturissibiadaptariinuicemqueant,autetiamtrochleisuniri.Libet&horumnonnullaoculorumobtutuisisteremineruaquanquampingui.Magnacopiaesthorum,&abingeniosissubindeexcogitanturplura,circumstantiis,&cuiusquearbitratui&experientiaeaptiora.A.Cucurbitauocaturexsimilitudinefructusaliqua,quanquamproductiorsit,quamuentricosior.B.Cucurbitamagna.Γ&ECucurbitulae,qualibusutunturinopellisseparatoriisaurifabri&docimastae.Δ.Ampullaeiusdemusus,sedexdensosolidoqueuitro,quanquamleuioffensa,utnobiseuenit,taliauasarumpantur.Z.Cannaexcrassouitro.Nonnunquam&ferreafitcumtrochleis&operculoadfigendumcompescendumquehydrargyrumpraeparatum.Nonnullisubstituunteifistulamaeneamautchalybeammanuariitormentiseusclopeti.H.Geranium,seuampulimage97image98lulacumcollogruino.Globusestmaior,minorcolliqueprolixiautcurtiproopere&materiaequantitate.Phiolamuocantuulgo(einPhiol)utcrediparest,corrupteexPhiala.EiusdemgenerissuntΘ.I.A.M.Inistisprolixicollibustamenpeculiariterpraeparanturspiritusinsublimitatemcelsioremsubyolantes.Kdiductumampliatumquehabetcollumadalembicumaccipiendumquanquam&caeterisaccommodariqueatinteruentumassae,cerae,papyriuelsimilium.NCornuHermetisseucucurbitaretorta,eaquoitemcapacior,angustior,rostrilongi,breuis,rectioris,curuatioris,proreinecessitate,utapparetnonnihilinZ.O,Σ,Ψ.SedΠ.&P.duaesuntpartesintegrantesretortaemetallicae,utseiunctorostrorepurgariuenterqueat.T.Retortulaoblongaestadinstarmonoculiseucrassiinrestini,quailiocommittitur.Istaformainseruitpotiusexcipiendisliquoribus,uti&sequentesΥ,Φ,X,Ψ.Ubiceruicibusuidesadiectaforaminaadinfundendamaquam,siususexigat,uelspiritusemittendos.Talescucurbitaeetiammateriamcapiunt,&istudforamenideohabent,utinrectificationesubmittimaiorcopiapossit.X.ministratpotiusexcipiendo.Itaque&tubulumemissariumretorsitinposticumuentris,uteiaccommodariampullaqueat,estquesicmediumuasinterexcipulum,&continent,transmissoriosimul&exceptoriofungensmunere.Ω.Uocaturmatula,interdummatratium,quodexmetretaestcorruptum.Uoxtamenmatratiietiamtribuiturphiosae,ubiaduertendum,autoressibiindulgereabusumuocabulorumartisnonnunquam.◉Cucurbitaterreasublimatoriacumlimboadsustinendumoperculum,&iuncturasexactioresadmittendas.◉Ollaferreacumnodisclauatisadaquasregias.◉eiuscollumrespondensnodis,utferreisfiliscolligantur,quominushiscant.◉Pyxiscemmentatoriahumiliselata.◉Cementatoriaaltior.Utraquefirmarisoletfilisuelarmillisferreissiexargillasit,alioquinfit&exferro,&peculiarioperculoclauditur.Idauteminuerticeparuumhabetforamenprospirituumfuga,nisiconsiliumsittotumsimulfigere◉&◉Catinifictilestriquetri,quamulsetiamteretisintforma.Caeterauasasibiquisquepingat.Occurrentmultaetiaminoperationumexplicatione.Sequunturseparationemaccipientia.Horumquaedamtraduntaliis,transmittuntque,quaedamexcipiuntdemandatam,quaedamutriqueoperipossuntessecongrua.Sedabususnontollitdichotomiam,Μεταδονταseutradentiaacceptamremaliispotissimumsuntalembiciuocati,aliquibusetiamopercula:quorumquidammoxtransmittunt;quidamunacolligunt,&magistrimanuuacuataredduntcollecta.Itaqueilliperserostrisseutubisfistulisquesuntinstructi,hiuerocoeci,quanquaminuerticeforamenhabeant,auttubulumemissarium.Exactiuseosdeclarabitpictura.Rostrasuntmodocurtaamplaque,modoprolixa&tenuia,interdum&appositafistulaproducuntur.Proalembicisaliquandoministrantcampanae&pileirosati,&fistulaeturritae:aliquandouellera,&ollae:Etsuntnonnullisimplices,aliidupli,tripli,quin&quinqueuelpluresiungunturcontinue,contigue,idqueuelomnescoeci,uelomnesrostrati,uelmistim.AliquiinCaluariaemoremsuntrotundati,aliquilaxatiinuesicas,seufossasadlimbumamplas,aliquifastigiati,sednonsineretinaculointerno,neincucurbitamrelabaturabstractum.Quidamcinctirefrigeriis.Uarietasseseofferetsuoloco.Tradentibusuasisannumerantur&draconinaefistulae,quasserpentinasuocantexmultispartibusconsurae,Etnonnunquamcircularitertortae,nonnunquamangulisinformatae,quibusaliquandoaddunturalicubiparuitubuliperforatiadexplorandamuimspirituum.IstaeSyringessunt&rectae,transeuntqueperrefrigeratoriauasa:reciprocantesuerouarioqueplexuflexuquesursumdeorsummeantesaliquandoinuiaexcipiunturuentricosouase,ubigrauioresspiritus&aquaesubsistunt,sedexilliseluctantesdenuopersuarefrigeratoriatandeminexcipulosdesinunt.Mandantiaexcipientiaquesunt&exgenerepatellarum,conimage98charum,trullarum,&c.praesertiminfiltrationibus,&destillationibusperlacinias.Plurasuoloco.Iamdemuspicturarumrudimentaaliqua:A.Alembicusrostriprolixi.B.Alembicuscurtinasi.C.Alembicuscoecus,sedcumforamineinuerticedecussoscilicetnodo.D.Alembicusreductus,&eiusdemformaeamplioris.H.quoutimurinaquisinterdumcapiendis&hydrargyro,itautidemuasduosustineatmunia.E.Pileusseucampanarostratapotissimumexplumbocandido,autaerestannato.F.alembicussublimatoriusturrituscumforamineexploratorioinuertice.Eiusdemususest&sequensG.Sedmagisinapicemeductus.Exargilla,conficisolentretinaculis&mutulisintusinstructi.I.Alembicuscoecuscumtubuloadimmittendamemittendamquemateriam;Etistetubusetiamreclinarisolet,utinliteraT.K.Campanaeforma,sedminuscommodaademittendumliquorem,nisiomninoaequalesuerticiturritosintmargines.Aliasinalteroanguloforamenestrelinquendum,uelsalteminsummo,nisiansaimpediat.Relinquiturinartificisarbitrioetiamtubulumaffingere,modofigmentaingeniorumimitariqueantmechanici.Aliimateriam,inlimbilacunaseufossacollectamexinuersoexhauriunt,cochlearibusparuis,autspongiosisautfistulis.L.Tiaraproserpentinis.M.Cydarisrostratainapice,&nihilominusductibusdraconinis,accommodata.Spiritusgrauioresdeducipossuntpermeatum,sedmagisaethereiinfistulamcontendunt.N.Operculumcaluariaeinstarcumsyringainaltumsurrectaprodraconio.O.Alembicuscumrefrigerio,cuiuspossuntetiamaliaeesseformae.P.Alembiciminusculiprocucurbitulis&phiolis.Muliereseisabutunturadlacexmammisexugendum.Q.Alembicuscoecuscumrostrato.R.Coecustriplex.S.Rostratustriplex.Praeteristosalembicosmentionemfaciuntartificesetiamcuiusdamalatereaperti,utuncusferreusperforamenincatinumimmittiqueat,&materiacontinueuersari.Isusumhabetinfloribussulphuris,sicut&campana,uelalembicuscoecus,noninuertice,sedlaterepertusus,utspiritibusferuidis,quinoncoagulantfacile:imoobsistuntcaeterorumcoagulationisitadseproripiendumuia.Eiusuicemsupplererostratumoperculumpotest,laudaturqueinhismateriafictilis.Nosollascommodassubstituimus.APatinaseueatinusterreus:B.Uassecundum,tribuslocisperuium,quodcatinoestadaptandum.CIdemfiguraeCamini.DUastertium,quodimponitursecundo.Siplacet&exreesseintelligitur,duplumtriplumuefieripotest,alterumquealteriacimage98image99image100commodari.E.Uassummumcumtubuloseuspiraculo,proquolicet&simplexforamenobliqueimpressumfacere.ApudPantheum,licetnonmagnimomentiscriptorem,Aludelappellaturequiuenterexlapidelebetumconficiendus,seuargillacrusibulorum.Istiinsternituraliudcarachadictuminmagnomagisterio,sicredimusexargillatanquameiusoperculum.AludelGebrifictilesublimatoriumest.Sedillecymbium,authemisphaeriumpingit,eiqueadaptatangustumcollum,utnonmalerespondeatsublimatoriae,florumdispositioni,possitqueineiuslocumuenire,sialatereforamenaccipiat.Sedtradentiauasa,quorumtamenquaedametiamexcipientiummunerefunguntur,itasehabent.Quaemateriamseparatamamandantibusaccipiunt,partimcollectoriasunt,partimexaltatoria.Illareceptacula&excipulidicuntur,suntqueuariaampullae,potissimumexuitro,magnae,paruae,rectae,obtortae,longicolli,uelcurti,autetiamexcollens:simplices,duplices:cumuelabsquetubis.Nonrarohocofficiisustinentetiamcucurbitaerectae,uelretortae:aliquando&ollae,utindescensorioopere;nonnunquamconchae,&calices,alicubicatinicinereiuellutei,utiinmetallurgia,alicubilacunae&aluei:Inoperemetallicoetiamcrusibuli,utiuocant(suntisticatiniterreitriquetri,uelconoides)&calicesfusorii.Seduarietasoccurretinsuisoperibus,cumquecatachresishicmultumualeat,uidebitartifexquidexususit,modomeminerit,nonfacilearegulisartisdiscedendumesse,inquibuseaprobanturreceptacula,quaeexperientiamateriissuiscommodissimaostendit.Iconasproducimuspaucashas:1.Ampullamagnaterrea(aliquandoetiamexferro,sednexilieumcollo,ueluitro)quaexcipiunturspiritusacerrimoigniproflati.Tubumexuentrisinitiopromittit,ueladexonerandosnimioshalitus(cuiuslocointerdumcolloadditurforamen,uelintercommissurasligneusbacillusintruditur,utuiaexistat,quaecumresexigit,recluditur)ueladsecundumexcipulumadmittendumutiapparetnumero4.Eiusmodiampullaelutoarmantur,&plaerumqueintusaquaenonnihilcontinent,inquampropellunturspiritus,cogunturquecoagulare.Sed&forisaquacircafundumaliquandoadiicitur,autmadefactalinteainsternuntur,utdocebirpraxis.2.Ampullauentricosasimplex,colliampli&firmiutcalonismanusintromittiqueat.3.Excipuluscoecus,ideodictus,quiafistulaminuentrehabet,noninuerticeaditum.Potesttamenetiamibipertundi,autexduabuspartibusfieriferreus,utsitususmulti.4.Excipulusgeminatusuentricosus,&inposterioremspiritussubtiliorestransfugiunt.5.Excipulusgeminusoblongusaquadelabenteininferiorem,spirituambulanteinsuperiore.6.Eiusdeminstitutiformaampullosa.7.Biuentercontinuuscumrespiraculoinpriore,sinecessitaspostulet.8.Excipulusfurax.Suffuraturenimliquorem,statimquetraditconchae.9.Ampullaespeciesuulgarisusus,10.Cucurbitaexceptoria.Dereliquisreceptaculismonebitusus.Uasatransfusoriaaliquamcognationemcumreceptaculishabent.Materiamenimcatinisfusam,excipiunt.Huiusmodisunttumcatiniipsietiameiusdemgeneris,tumscrobes,utdictumest,tumetiamconi&calicesfusorii,&scutellae.Hossaltemoculissubiiciamus.ExErsceridocimasticohaecpicturatranslataest,cuiadiectasuntobaffinitatemserultiiineodemopereetiamalianonnulla.A.Calixfusoriusestcumsuomanubrio&pedamento.Germaniuocanteingießbuckel.Chymicuseoopushabetinauriseparatione&repurgatione,quin&regulisstibiialio175Desceuasticaartis.rumqueconficiendis.Indefiuntmeta,qualissignaturliteraE.quae,utfaciliusauellaturacalice,saeboillepriusinungitur,autcretafricatur.Metadiuisaestinapicem&basin.Apexestregulus;BasisliteraF.signatauocaturametallicisdasPlachmahl/constatqueexMedicinafusili,cuiusbeneficioregulusestfactus;putaexstibio,sulphureautsimilibus.B.Conusconcauusestueleiusdemusus,ueladexcipiendumfumumhydrargyriinamalgamate.Scutellaeenim,inquamferuensmalagmaeffusumeratexcrusibulo,imponiturinuersoorificio.E.Scutellauelconcha.D.alueusfusoriusGermaniseinGuß/inquoconcrescitfusummetalluminuirgasueldigitos.EiusmodiporrouasaexOrichalco,autferroplaerumquefiunt,utsintususdiuturnioris.Aliquandoetiamexlapideauelterreaconstantcompage.Seddehissatis.ExaltatoriauasasuntRectificatoria,digestoria&circulatoria,quanquamnecuniususussint,necsemperformaepeculiaris.Rectificatioenimfitinretortisuelcucurbitisrectis,uelampullissuprapropositis;digestioperagituriisdem,quaeinseruiuntetiamputrefactioni&similibusoperibus.Peculiaremtamenaliquahabentfiguram,uti&Pelecani,inquibusprocuraturcirculatio.Exaltat&fulminatioaliaequeoperationes,quarumuasaexpositasuntinmetallicis,&sequeturnonnihildeillisdeinceps.Digestoriaautem&Pelicanisunthuiusmodi:A.Cucurbitacumfundouesicaeiunctaaddigerendum:B.Cucurbitaeduaeosculantes.C.Cucurbitacumalembicocoeco.D.E.Digestoriafistulataexbinispartibus.F.Digestoriumcontinuumfistulatum.G.Pelicanusexfiguraauiscolloreflexouentremaperientis,alasqueexpandentisdictus.Colloueroadiectumhydrocephalumest,quodsimpliciforamineinuerticeestperuium,sedliteraH.eandemhabetfiguramintubumproductam.I.Circulatoriumbrachiatum:quale&L.hicsursumreductisiunctisquebrachiis,ibiinlaterainfixis.ItaqueI.superbiensdiciturL.miserans,autfingephaetontidasesseuelRebeccamcumhydria.K.Iubilansuocaripotest.M.Bociacontrabociam,utuulimage102image104176Comment.Alchem.Part.I.Lib.I.go,loquuntur,suntqueduoCornuaHermetisosculantiacolumbissantesauhiantesnuncupantur:SedN.tripudiantes.O.Crumena:uentresduorumHermetiscornuumsubunocapitefistulatoconcurrunt.Etiamarietantesuoces.P.Aquilae.Q.Uultures.Uentribusenim&capitiinserunturrostra,alteriusquesuccusabalteroexhauritur,tanquamaquilaexedentePrometheaautuultureTytium.R.Cochleauelserpensingyrumreductus;seudracoreuolutus.Etesteaformacirculationisnominicongrua.Orificioenimobstructopermeatusinternosliquoresspiritusqueacaloreexcitatisursumdeorsumambulant,&ingyrosferuntur.Itaque&interniuorticesseuturbinescommittunturforaminibus.AliquiexcogitantSphaerastales,&inunumglobumincluduntmultasminoresadexemplummagnimundiubiprimum&secundummobisetalemhabentdispositionem.Siplacet,imitareintestinahumana,autductusuenarumarteriarumqueexcommunicordeprodeuntium&inuiaconniuentiummutuo.CirculatoriumM.CamilliFerraraeMilesii,apudquemetiamaliauideas.Tandemquicucurbitas,alembicos&conceptaculaordineiunctauideresatagit,adeatporrointeriorapenetraliaoperationumChymicarum,&uotifietcompos,utnonnihiletiamobtineatuestibulumrudimentumdomus,quanquamors.Estenimaliaratiodispositionisinpraxi,&speciminisseuexemplarisqualiscunque.Cumuesicisahenisqueincollumcoarctatisimponunturalembici,siceruixnonsatisaltaest,autetiamorificiumiustoamplius,impositocolloangustioreconstringitur,&fitadalembicimodumhabile.Huiusmodicollariafiuntexaere,uelargillauaria,necrarorostratainquetumoremassurgentia;ueluti:Omninoistaartelicetparuosalembicosmagnisadaptareabenis,&uicissimfistulisphiolarumalembicoscapaciores.Restantprimisministrantiainstrumenta,quenumeropenesuntinfinita.SupellectilemtumultuariaminAlchymiaappellauimus.quodcumulopotius,quamordiniexpediriqueat,nisiquodinofficinasuamagistersingulispotestlocumassignaresuum,&mutareabutiquepronegotiopraesente.Chymicusexistorumnumeroutiturmagisalueolislotoriis,seuseparatoriis,conchis,scutellisdulcoratoriis,infundibulo,Retinaculisuitroruminbalneo&gryphibus:Praetereatabellisscrobiumplenisdioptra,uariisfollibus,cratibus,trabibus,pyragris,rutabulis,uncis,pilis,cochlearibus,forcipibus,&huiusmodiplurimis.Habetpeculiariaseparatoriacumemissariis,pedamenta,tripodas,alueoscoagulatorios,cupas,dolia,ahena,cortinas,lapidesBritannicos,tegulas,conosseuobturatoria,fores,capsamcatinariam,unco:uersarios,pedamenta,cappas,utiuocant,manicasHippocraticas,colatoria,filtra,etc.dequibusquipluraquaerit,consulatAlchymiam,&quaedeincepssequuntur.Iamaliquorumsimulacraproponemus.A.Scutellaelutionismaior,quanossaepeabutimuradcongelationes&coagulationesaluminis,chalcanthi,salium,etc.B.Scutellaminoradaurumasegregationequartationis,utuocant,abluendumedulcorandumque.C.Conchaaurea&uitrea.D.infundibulumexuitro.E.Separatoriumoleisubsidentis.F.Separatoriumoleinatantis.G.Colatorium.Estmanicaineopertusa,cuiaccommodaturchartaemporetica,uttranssudetliquorinsaliumpurgatione.Itausisumusetiaminfundibulo.Tubuluspotestaltiuscollocari,utcrassiorparssubsidateffluentesubtiliore.Necunatantum,sed&duabuspartibus,idquecommodiuseffigurabitur.H.Tabulascrobibusplenaadmasculascolliquatorummetallorumatqueetiamfulminatorias.I.Craticulaquadrata.K.Craticularotunda.Utraquecummarginelato,sedimage105image106Desceuasticaartis.prioretiamquatuorspiraculainangulishabet.Ubimaioreuiignisopusest,marginesquoqueperforantur.L.Dioptracircularis.M.Dioptraquadrata.N.Alueuselutoriusacutangulus.O.Alueuselutoriusobtusus.P.Alueusnigeradspectandumeluendumqueabarenisaurum.Q.Alueusseulintersectus.IstauasaaGermanisuocanturSichertroeg.R.Retinaculacucurbite,inplumbeocirculo.Fieri&aliopossuntmodo,nempeutarmillaeferreaerecuruaeadhaereanttripodiseucoronaeplumbeocirculopraegrauatae:fiunt&gryphes,dequibusapudLonicerum.S.forfexadlaminasexfilametallicasecanda.T.cochleareffusoriumcumlabroprominulo:U.cochlearferreum.Haecintus&forisaliquandolutoatmantur.Cap.Xxxu.Despecialibusquibusdaminuasorumdisciplinaobseruationibus.Supraexposuimus,quaeingeneredeuasismonendaesseduximus.Nuncspecialiaquaedam,sparsimquetradita,percurramus.UultCardanusin10deuariet.destillatoriauasaexuitroauroqueoptimaeesseprimaequenotae;secundaeargentea,tertiaeferrea.Figulinapropemodumnulliusususessedocet,quanquamimmerito.Nequeenimdamnandamateriaillaest,quaenonraroconflaturasua&uitrum&metallasuperat,longequeualentioressustinetignes,utdocumentosuntfictiliaWaldenburgica,Sibergica,catinifusorii,&similia,quibusneItaliamfraudarepossis,obstatPliniuslib.35.cap.12.ubiabantiquocommendanturfictilia&nobilia&firma.Nonnullalapideacumfint,uitroincrustanturintus,quodnecipsumrepudiandum,maximesi,utrectemonuitErkerus,primaemassaescobsligneaautfurfurimmistusunaqueustusprimisignibusrelinquatcauernas,quaeposteafornacesecundafarcianturuitro.Quodsiadhucimbecilliorasint,succurreteisexlutoarmatura,cuiuscopiamproposuimusinAlchymia,&generalibushotis,necminusfoecundaestsagacitasingenioruminexcogitandispluribus.Sedinoblinendononnihilestindustriae,praesertimsispirituumfortiumampullaesuntloricandae.Immuneinaliquibusrelinquiturcollum,utappareatspirituumproflatorummodus:Atquiidmagisnecessariumestincolloconceptaculi,inquodrostrumseualembiciseucornuhermetisitainsitumessedebet,utnonnihilsiteleuatum,prominulumque,quoguttaeexaliquaaltitudinecadentesconspiciantur.Cumergoualidamflammamexperirisustinerequedebetcucurbita,potissimumretorta,totainducitur,unacumconceptaculo,sedhocindorsosaltemliberumrelinquitur,uentreimaquepartepraemunita,&contrainiuriasfirmata.Inuasislapideisadiaphanisperitistaratio,uti&metallicis.Nonsimultotuminduciturlutum,sedpartim,ita,utresiccataeprioriarmaturaeinferatursequens,quaelibetcrassitiecalamistraminei,ueldorsiincultello,quousquesphaerisiunctisplaceatspissiimage107image108tudo.Adnumerumsecundimobilisseptemorbibusaptanturorbes;autadditoquoqueprimomobili,nouemueldecem.Ultimussolidaturmuria.Rimaequoquefarciuntur,&firmantursaebo,cera,resinaaliqua&c.Nonnunquamcumdimidiacrassitiesest,interponiturcharta.Aliquandopannispapyroque,pulteinductiscommissurastegimus,autproximeuitrumlinteismuriauellixiuiomadidiscircundamus:postealutumaddimus.Sedhaecnoninomnibuslocumhabent.Quibusimponendumoperculumest,inillorumcollomargolimbusqueefformatur,seuante,seupostadaptionem.Nihilenimrefert.Lutumsalsumfacileauellituruaporibus,uelaquiscalidisimmersum,Quoddamcoaluitcumuitro,autlapideaampullasSilinteum,autchartaintercessit,uelunguenlentuminnonualidisignibus,nonestoperosareuulsio.Plaeraqueestcumiacturauasisuitrei.Nequeenimhocacrimateria,&uiolentaflammaexagitatumresisteredeincepspotestignibus;&denuoinopusuenire.Sed&capitamortuanonsemperillaesouaseeximipossunt.Uasafistulatarostrataquenonsemperadartificisarbitriumfiunt,uti&orificiacaeterorum.Neergohaereatopusdeficienteuitraria,(namdemetallicis&lapideisaliaestratio)Uulcanusadeundus:focuspertusus,autollainstruenda,inquaprunissensimadmotiscollum,autcannarubescatmollescatque,quofactodilatari,cogi,torqueri,corrigipotestadlibitum.Sedcauendusfrigidiaffluxus,&praematurafestinatio.Siangustiusestorificiumacutiusque,quomodoinuitrariisconflanturcucurbitaerectae,molestusqueestdilatationislabor,praefringiturpars,idqueuariaindustria,ApudUlstadiumidperagiturfilissulphuratissenouelseptenoambitucircumductis,incensisque,circulo.Itaincalescitdescriptuspriussmiridelocus,cumqueadhucferuet,frigidaguttaimmissa,uelforcipeprehensumorificiumfaciledissilit&sequitur.Aliaratioestpercirculosaeneosautferreos,quibuscandefactiscollum,quaabscindendumest,stringiturutferuefiat,&guttafrigidadisrumpatur,Proponunturistorumformaeuariae,angustae,amplaeprouitrorumuarietate.Sed&fieripotestuna,forcipisinstardeclinantibusasemutuodentibus,necmordentibus:aliahiantecirculo,quiqueatexpandiampliarique,uelcoarctari.Aliquandocuminuiciniaestfenestrarius,huiusutimuropera,autipsiforcipulisdentatispraemordemus,radimusqueextremitates,donecplaceatamplitudo;tandemmarginesexasperatasaequanteslima.Seduitandaoscitantiaest,&praecipitatiocumiracundia,nelimitempraesignatumexuperetfractura,totumquepereatuitrum.Alicubipertusurusuitra,&foramenfacturus,quin&tubulumimmissurus,iuncturusquefistulasutere,artehermetica.Armauitrumlutoexceptoambitu,quaforamenfieridebet.Addeprunas,donecmolescat.Tuncintrudespiculumferreumcandefactum,&ampliaforamenprolibitu.Siniungerefistulas,ueltubuluminserereplacet:labralabriscompone,&aspergefluxumuitrarium,seupuluerem,quisualiquatione&ignitioneacrimoniaqueetiamuitrumfluerefaciat.Itadextrecoaptataorificiaiungentur.Sicubihiatusrelictusest,ferrumineillumobstrue.Aliquandoetiamglutinecommissuraeferruminantur,perinde,utfragmentalapidumintegrantur.Sedsiquisexercitatusestinillogenere,laudabiliusiungit.Excogitandusautemfocusestproreiaptitudine.Congruithocartificiumferecumhermeticestringendiindustria,quafistularumorificia&labracontinuamus.Idfitdupliciter:compressuuelobturatu.Compressiosicperagitur:Focodescensoriosubiectumuitrumemineatpermediumforameneaparte,quaestcomprimendum:Admoueanturprunaecirculariterpergradus,paulatimpropiusaggerendo,donecuitrumcaloriassuescat,iamqueincipiatmollescere,&inclinari.Tuncpraestositforcepsignitustenuilutoperlitusdentes,quidebentesserectiseuextensi.Hiscorreptumiammollefactumcollumcomprimitur,&reclinatur,ueletiamtorquetur,Cauendum;nequidperfocumhiantemdelabaturinuitrum.Quocircaquaeminetcollum,farciturlutoforamen;ueletiamuitrumloricatur,relictonudocollo.Sidentesforcipisnoninductisuntmedicaminepultaceo,coalescuntplaerumquecumuitro,&difficulterauelluntur,pereunte,utplurimumoleo&operacumuitro.Utautemsensimaggestaesuntprunae,itauicissimpaulatimdetrahantur,nerumpaturuitrum.Aliquifornaculamuentosamalatereperforant,ibiqueinseruntcollum;desuperimmissoforcipe.Nositaadornauimusollamsictilem.Potest&catinusalatereexcisus,uelcirculuseidemnegotioinseruire.Quandotorquendumcollumest,abunoollaelatereinserendumidest,abalterooppositoforcepsadaptandus.Funduslutocrassoobducitur.Prunaeadministranturdesuper,necopusestfolle.Nampersegliscuntprunae,&suspirandoexcitanturperaeremsubeuntemperforamina.Itaqueollatalis,uelcatinus,uelcirculuslongecommodiorest;quamfocusdescensorius.SedponanturIcones.179Desceuasticaartis.A.focusdescensoriuscapsacircundatuscumfenestralaterali,&testudinesuffurnali.Forcepsdesuperinditurutinterprunasexcandescanteiusdentes.Uitrumpercameraminseritur,utattingatfenestrameiusaltitudo,quaestcomprimendum.Locusinsertionisfarciturluto.Prunaeapponuntur.Cumincanduitferrum&uitricollum,perfenestraminsertoillohoccomprimitur,uniturque.BFocusdescensoriusnudus,sedinmediohabensfoueampertusam,catinimetallicoruminstar:Etesteiusdemusus.Collasuperfocoadtorturascollorumaptior.Idempraestat&catinus.Dlocohuiusferreumcirculumlicetusurpareadstricturamtortilem,uelplanamproarbitratu.Secundaratiosignaturaehermeticaetamfistulis,quamaliisorificiis,modononnimissintampla(quanquam&haecitaqueantsolidariadaptatistabulisuitreis)communisest,fitqueperconumuitreumrespondentemforaminisamplitudini.Accommodandumuitricollumestfocoplanodescensorio.Bitautperforamenprospiciat,maneatquestabiliterfirmatouitrosuisfulcris,&argillacretauemunito.Deindeindendumoperculumuitreumcapitatum,nedelabatur.Posteaaspergenduspuluisfusorius,qualisest,quiconstatexBoraceaurifabrorum,uitroUeneto&felleseurecrementisuitri:ueletiamatramentoalbo,salenitri&uitropuroetc.omnibusinexactumpulueremcomminutiscontritisquecircumponaturistamisturacrassitiecalamistraminei.Deincepsprunaeincirculumdispositaeaccendantur,admoueanturquepaulatimproprius,donecexuiciniacalorisexcandescantuitrilabracumobturatorio,&extremitatesuipulueriscoganturcolliquescere.Etpotestuncferreaspathacandefactacoarctareiungerequeseulinereoras,uteomeliuscohaereant.Cumuoticomposesfactus,iamqueconusminitaturconsessum&inclinationem,catinumoblongumcandefactuminuersumqueimponeutsubeouitrumpaulatimrefrigescatabsqueruptura.Tuncprunaeamouetur,relinquiturqueopus,doneceximiqueat.Itaquaelibetuasa,ampullas,phiolas,alembicosetc.potesobstruere.Cucurbitasamplioresdifficiliuslaminasiciunxeris,nisifortecuraueristibimassamuitreamspissioremadmodumconiobturatoriiconflari.Nampericulumestnetabellaediffluant,&diffiliant.Consultiusfuerittuncallinereglutinumsaxorum,quodrasaprius&exasperatalabraduricialapideaiungitfirmatque.Etsicinterdumautoressumus,utnobiliumoleorumaquarumquereceptaculamuniantur,sedplaerumquesurdisnarraturfabula.Nequeenimreceduntpharmacopolaealegibusantiquae&inolitaeinertiae,sicutnecfenestrariisenesdediscerepossuntconsuetummodum;licetmilliesmelioremproponas.Seddehissupraquoquesermoesthabitus.Uasorummetallicorumiuncturaeferruminanturperfluxus,adiectaeiusdemmetalliscobe,perindeutaurifabrisolent.Aliquaiungunturetiamplumbocandido,uelnigro;uelstanno.DehissuaestpraeceptiointermagisteriaChymica.Caeterumhuiuslocisuntadmonitiones,&cautelaeaCardanorepetitae"indecimouariorumdedestillationibus",ubiiubetcauere,neacriadestillenturinlocisfoecundarumarborum:corrumpunturenimeorumspiritibusflores,uti&uinearum:Dehydrargyrifumisquoqueadmonitiononestinutilis,praesertimsisublimatumtractatur,exquocumillepharmacopolaUenetussuumfecissetlapidem,negligentiaepoenasdedit,uitaemiseraeemancipatus.Cauendae&rupturaeferuenteopere.UiditCardanusGaleaziumRubeumnotiscompunctumChymiciseximprudentia:seditalasciuientes,superbientesquediscipulosinterdumdocentdestillareconclusosaleammoniouelpetraeoincorrectomagistri.Est&circumspectioinoperumreclusione,quafereenectumexanimatumqueastuParacelsiscribitOporinus:Eteiusmodiinsidiaetendunturetiamcuriosis,nimisquegulosis&deliciarumassectatoribus.Itaquequifurtimexplorareoperassatagit,damnosuointactasrelinquerediscit,sicutillesacchariliguritorunguendumdeglutiendoprosirupoCautiusCupediasaffectaredocebatur.Quomodorepurgandasintuasasupradiximus.Latoamploquecollo,quisunt,autsectilia,facileemundantur.Sicubicapitamortuaexsolubilibusconstant,aquaeferuentisministerioutimur.Itadraconiniductuseluunturaquabacillostuppauellinteolopraefixoeuerrunturperfricanturque,fere,utsclopetossolentrepurgaremilites,donecaquatransiensclaraexeat.Idfierisoletpropteroleorumreliquias&ramenta,quin&crococalcequeinmetallisperacresspiritusprouocato.Aliasturbanturoleasuccedentia.Quaeuasaterreaseupostopusprimum,seualiasetiamabofficinarecentiatransmittunthumorem,intusperluunturtenuicera,uti&alembiciterrei;forissaebobubulo.Debentautempriusinfurnoincalescere;deindeinfusaceraagitari;superfluumeffundi:posteaforisillinisaebo,atqueiteruminfurnuminferri,utimpleanturmeatus.Itacoerceturhumor.FinisLibriI.D.O.M.A.CommentariiChymiciPartisI.LiberSecundusDePyrotechnia.Caput.I.Deinstrumentisactiuisseuefficacibus.Protritumestintermetallurgosuerbum,bonumexcoctoremillumesse,quiingeniosequeatelementaquatuortemperare,quodestterram,aquam,aerem,igneminopereexcoctoriouenarum,utprofluatmetallumabsqueiacturafeliciter,itaaccommodare,utuenarumgenerarequirunt,quarumtantaestuarietas,utnontyronem,oscitantemuehominem;sedlongousuedoctumperitumquemagistrumelaboratiorequirat,quifocusterrasuaformaqueindustrieinstruat&fornacibusadaptet;posteaignemactualem,potentialemque(perfluxus,utiuocant&caeteraadditamenta)admoueatprudenter,regatquepergradussuoscircumspecte:insuperfollibus&spiraculisadmittatflatus,dirigatqueexusuuenae,&operissagacis;aquastandemaffundatprunis,fornacibus,liquori,nequidindedetrimentiexistat,quanquamnonnihilsitetiaminiamfactarummassarumrestinctione,ubiattendendum,neexminerisautuirtutibusmineraliumaquissaepeconcreditisaliquidperegrini,noxaeueaccedatmetallis,sedpotiusindemeliora,puriora,tenerioraqueeuadantprocuiusquemetallinatura,Hocestinmetallurgiailludexquatuorelementistemperamentum,cuiusmemineruntetiamGeorgiusAgricola&MatthesiusinSarepta.Chymicoidemdictumessenonopusestdemonstratione,quandoquidemexeiusofficinaprofluxitmetallurgia,&ipsenontantummetalliselaborandiscogaturtaleadhiberetemperamentum;sed&caeterisprocuiusquemodo&natura.Uerumenimueroutinreliquissubtilitateinuentionum,ingenioqueadministrationumexuperatuulgaresmetallurgos,ita&inhocnegotio.Nequeenimignem,aerem,aquam,terramtemperandobonus&laudatusperbibebiturartifex;sedpotiusinstrumentaillaefficaciacaloris&frigoris:Etdeindeistorumsociassubordinatasque,quasqualitatespassiuascomparatequidemuocant,uerumnecipsasinoperandoinefsicaces,humiditatem,siccitatemque,utsicformalesmaterialesquepotentiasinelementishaerentes,atqueinsuperetiamcoelestesstuderedebeatinsuapotestatehabere,quantumconcessumesthomini,&artisratiopostulat.Etutdecoelestibusuiribus,quasmotu,lumine,&influxuininferioraseseinsipuarecontendunt,primolocodicamus,nonestnegandum,multumeaspollereinelementariumregione,inquamtammanifestelucemdemittuntsuam,aliquaetiamastratameuidentemcalorem,utsensuumtestimonioconuincatur,siquisnegareuelit.Sunt&adeoapertamutationumalunatestimonia,utsani,aegroti,homines,bestiae,plantae,atqueetiamtempora&diesferenullononmomento,iisastipularicogantur,&iampridemreceptumsitinscholaperipateticorum,syderumuiexterra&aquisattractoshalitusuaporesquefierimateriasturbarum&tempestatuminaere&circaterraemarisquesuperficiem:solemuentosexcitare&sistere,qui&ipseannipartestameuidenterdistinguit,foecunditates,sterilitates,maturationes,inquinationesκαθ'αυτόησυμβεβηκοςprocuratutnihilproclamatius.Isnonquidemplantis,animalibus,mineralibuspotentias&naturamcongenitamlargitur;sedtamenproueherepotestutfeliciusnascantur.UirtutesκαιδυναμειςipseSaluatorincoelisstatuit.Statuit&motusinillisperqueillasefficacesadeouteuidentiasuauehementiaquepossinthominesconuincerenonproculabfuturaepostremaelucis.Quissittamdemens,utcoelestespotentiasneget?EarumueroadminiculoindigereChymicumquoqueconfitebitur,quscietmateriaslectissimasabeopeti,quaequenaturaeprimumrobore,posteacoelestiumfauorequamabsolutissimaeeuaserint,&totasuinaturaperfectae,quantumeiusreifieripotest,prodierint.Quidderadiorumsolariumsubsidiodicam?Quiddelunarium?Annonilliinseruiuntdestillationibus,exaltationibus,separationibus&huiusmodi?Annonhiputrefactionibussuccessuspossuntlargiricommodos?Uerumcumistaponamus,necnegemusetiamaliquidoccultiusadinferioraacoelestibusperuenire;idtamenhominiincomprehensibileesseplurimaconuincuntdocumenta.Uariemouenturincoeloastra,sequeaspiciuntmutuorecte,oblique;procedunt,retrocedunt,declinant,iunguntur:iamuicinainnosdiriguntradios,iamremotiuscontranosaliquidiaculantur.Turbantaeremefficacitereundemqueiterumintranquillo&serenoponunt,Sednonsolainmediummundumacceperuntuires.ImmittitinterdumDeusangelosgladiispestilentiae,caritatisannonae,bellorum&c.accinctos,idquepraeteromnesideruminstitutum,quodpatetexremotionecaussae2.Reg.24.4.Reg.6.&19.Dan.3.&10.etc.Aliquandosuauimarecommouetur&aer,unde,coelosaepenumerotranquillo&sereno,omniaquepolicentetuta,subeunttempestates,&subtexunturparuaenubeculaeinsummoaerenubibusexterramariqueemergentibus,sicut&uentipluresnoncoeloueniunt,sedexuoraginibusterrarum&maris,praeteromnemeritumsiderum,quinsoletotoquecoeloinististurbisdissipandisomnesradiosuiresqueconsumentefrustra.Marecertecommotumimmittitaquas,halitusquepercuniculos&cauernasterrae;undeaquae&nebulaerepentinae?contrarioueromotuauttranquillitateuicissimoboriunturdispositionescontrariae.Exterraespiraculissoleflagrantenosfrigorarigerefaciunt:exCharoneisantris,Uesuuiique,Chymaerae,Aetnaeetc.incendiisaereminficiuntpestes,saepequeμιασματαcontagione,&proflatuinlongissimosimmittunttractus,phoebonequicquamincoelosagittassuasinpythonesserpenteseiaculante.Taceocaeteraseffectuumcircanosπρφασεις.Sidera,nisidispositasitmateriapatiens,nilmemorabileprocutant.Suntenimactusagentiumindispositopatiente:Etsiquidagunt,idtameninmobiliinconstantequesubiectononeststabile,necimpressionemdiurelinquit,sicutuidereestsubZonatorrida,ubiaestuantissimidiespermutanturfrigidisnoctibus;quodementioressuntastrologi,quiaspectibus&Ecclipsibusnontunccumsuntactuuiresasscribunt,sedcumpridemenanuerunt,&milleuariationescaeli&elementorum&uoluntatishumanae,Deique&angelorumactionesinteruenerunt,quiqueuaticinandosubindemagismagisqueinfabulamuulgiuertuntur:&nihilueriproferunt,nisiimmotaenaturaelegesidetiamindoctispersuaserint,autforteeuenerit,quorumpraesagiasaepeetiaminsacrisariolorum,chaldaeorum,magorumnominedamnantur,&uanitatisarguuntur.NilualentistorumrationessubZonisintemperatis;nilinmari:nihilinIndia,Aegypto,Cyproetc.Iamaudimustemporaingressuumsolisinquatuorcardinaliapunctaexactihaberinonposse:nechoras&minutaessecerta,necconstareexEphemeridibus&tabulismotuumresolutis:Ettamencontenduntomnibusuiribus,inunopunctomaximarerummomentauersari,adeoutEsau&lacobobexilediscrimennatiuitatiscontrariassortitisintaffectiones.Simaximauisestsolis,utpotequitraditurcaeterisstellislumen,&proculdubiocumhocetiamuiresaliquasconferre,neccertaesteiuscumpunctiscardinalibuscoitio,quiddecaeterissperandum?QuotusquisqueCalendarumscriptorest,quinonsaepissimementiaturinmanifestis,itautrusticisinearemaiorsitfides.Quiddeoccultissentiendum?Nouiluniorumpunctacertaessescribunt.Curnon&caeterarumphasium?Atquiinhisquoqueinuenimus,quisubeodemclimate&eadempolieleuationealiquotpunctis,nedicamushorisdissentiant.Cumuanapersuasiosubieeitaspectumhuncillumesse,quemquidemnonipsicomputant,sedexaliorumlaboribus,utignauifucisuffurantur,iamexsuperis&inferiscoaceruanturresgestae,omniaquefactaadillosregeruntursiuehomogenea,siueheterogenea.Quidnienim?Stellaeincoelotantumagunt.Specialesactionesquaecunquesint,siueconformesactioniearum,siuecontrariae,simpliciterillissubiiciuntur.Paruanitasestpromitterediuinationesadhuncillumueeleuationisgradum,&tamenabantipodibusnostrisinnostrosuerticesEcclepsiumeffectainducere.Nondefuerunt,quinatiuitatemSaluatoris,totumqueredemtioniscursum,&Ecclesiaeprincipia,incrementa,decrementa,quin&superstitiones&Idolomaniasdemumqueultimiiudiciihoramexcoelicursusupputarenonerubuerunt.ReprehenditCardanuspriscosastrologos,eosqueetiamnebulones&mendacesalicubiuocat,ipsemendacissimusomnium.Atquihuiusregulaeillinunturdiariis.Nonitapridemquidammolitortotamastronomiamaccusabaterrorum,&deprauationis,tantasquepraeseferabatcorrectiones,uthorroremterroremqueincussuraeessentcaeterisastrologis,quietiampontificemcumsuoCalendariosalseirridebat.Haecinterseprofessoresipsiagitant.Quidnosstatuereparest?ScimusquosdamChymiaededitosparumamagisdistare,&utilleimpiusParacelsusexsiderummotu&constellationibusmagicaspecula,gemmas,globosmultaquesimiliaadfuturoseuentusexplorandos,morborumquemomentauaticinandaconcinnare.Sedfatuitastamlateseextendit,utnecaChymiaabessequeat,estqueinnobilissimisartibuseiusconatusmaior,quandoquidemadnobiliamaximeaspiranthomines,siquenonpossuntgenuinosinillisfructusassequi,adulterinosfoetusintroducunt.Nosastrissuasuiresrelinquimus;sedtumsingularesdirectiones,effectusque&dispositionesinplurimissintincerta,&incomprehensibiliahomini,iubemusChymicumcontentumessecertis,&haecuenarisolicite.Nonerithuicinconsultumsolem&lunam,quaeluminariaannummensesquegubernant,diligenterobseruare,notarequeconstitutioneshyemis,ueris,aestatis,autumni&euenientiumsiueasuperioribus,siueinferioribus,siuealiiscaussistempestatumconditiones&effecta.Satauspicatahabueritilludsidera,quodsatfeliciter&efficaciterestenatum.ImiteturAgricolas&Medicos,quinonincertisstellarumstationibusinhiant,sedexpropinquissignacapsunt.Ututenimacaeloprofluxerituirtus,certebonaillafuit,siresbeneconstituta,Enentauero&turbas;quantumpotest,artecorrigat,siquesignispropinquioribuspraesenseritincommodaagenditempora,itainstituatopera,utcongruumsibiaestimauerit.ADeoquidemprincipedependentomniafelicia;sednonacaelo,quodetiamuideaturCalendarumfauorenobispertotumannumclemens&benignumfore,tamenquamsaepenosfallat,quamqueimportuneinaduersitatesmutetur,&interrumpatspeshominummultisturbis,estinpropatulo.Itaquenonfingatsibisuccessusbonosexcoeliangulis,horoscopis,&caeterispositionibus,cumimpossibilesithominiscireinfelicibusquoqueconstitutionibus,utiapparentexAstrologorumplacitis,quonamprocessura,inclinaturaquesintmomenta;numaliquidinterlapsurum,numnihilconferantreliquaequoquestellae,&coelorumipsorumpotestates,quorumtamenilliinsuisThematibusnonhabentrationem,&exfriuolisfundamentisopinionumincertissimarumextruxeruntregulasplanetarias.QuodfitDeofauente,&artificeindustria,sieinaturapraebuerituimexgenerationepraeclaram,satisfitrecte.Fortuitapraescire,autreguliscomplecti,nonesthominis,tametsieorummetusesealiquissagaciorpossitpraefirmare,atqueetiamaliquidexarte&industriacorrectionisadferre.Talisest&artificiorumiaminstitutorumadfinemperductio.Sienimcoelummilliesmutaturantefinem,necestinthesibusauspiciorumaliquidfidei,quorsumattinetsoliciteintueriastra?EtiamprogressusoperumdirigunturDei&artificisnutu,quitamenannitempora,solisque&lunae,quin&uentorumaliorumqueincidentiumutinprincipio,itainsuccessu,rationemdebetcontemplari.Sipraeclarumopusestassecutus,omniafueredispositabene:sinminus,etiamsicoelumpromiseritomniabeata,tameninauspicatolaboratumest.Ettantumquidemdecoeliuiribus.Quaeinelementaribus&circanossuntpotestates,euidentioressunt,&humanocaptuisubiacent,possuntqueetiamarbitrioartificisparere.Proximeenimtanguntmateriam;habentcircanossuasmansiones,&fomenta:gradibuspossuntintendi&remitti,&admoueriproculuelprope;possuntamoueriadlibitumuicissimqueapplicari:Resquoqueipsasimobilisest(autenimactiuuminstrumentummobileestinarte,autpatiensmateria,aututrumquesimul:utrumquefixummotibusartisnonconuenit)subduciillispotest,ueluicissim,idqueuarieadduci.Constatinquibusualeant,autimbecillioremuimexerant;ubisintindaganda,undeadopusasciscenda.Sihaecbenignacommodaquesunt,argumentosunt,etiamcaetera,aquibusprocessisseputantur,(denaturalibusloquimur)fauere,autsinonfauent,satiusestinstrumentumpropinquum&necessarium,subiectumqueartiesseconueniens,quamillagenerica&uaga,quorumminaeinnondispositissuntinanes.BonusitaqueChymicusfuerit,quicalores&frigora,humiditatesque&siccitatesexartepoteritattemperare,&itaadmouereoperi,utlaudabilemassequaturfinem.Sedinhisprimaedebenturcalori,cuiusestgeneratiomotusqueadformam.Frigussiquidgenerat,exaccidentecredituridprocurare,cumexsuanaturapotiussitdestructiuum.Sedidtemperandumest,utdiximus.Naminseruitcoagulationibusaliquibus&separationibus,notumqueest,metalla,licetsuanaturasintidquodsunt,tamenexternamconcretionemalicuifrigoridebere.Humiditassolutoriaest.Itaquehuiusbeneficiomultasoluimus&putrefacimus.Siccitascontradefinit&terminat.Sedinomnibussuaestattemperatio,saepequehumiditatessiccitateadmodumreuocantur.Seddesingulisagamusseorsim,maximeuerodecalore,cuiusineaarteestdignltas&agendimunusprimum.Cap.Ii.Decalore,eiusqueuarietate,&undepossitessepraesto.InstrumentumartisChymicaepraestabilissimumcalorest,quicumpropriussitignis(utenimestitAlib.Derespirationecap.8.desens.cap.4.siccaignisnaturaestquidem,sedpropriumeiusestcalidumτοθερμον)arsbeneutendicaloreπυροτεχνιαnuncupataest:Internusignisestcalor.2.Etsanealicubicalorisnomineignisintelligitur(utcumin2.deanimatex.130.ignisomnibussensibusdicituressecommunis,quodsinecalorenihilsensitiuum;&cumdeuita&morte,anima,uisuetc.agitur,perindedisseriturdecalore&igni):uerumcumChymicusadsuamartemaccommodatiusdistinctiusquedocereuult,licetaliasinmagisteriooccultoetiamcaloreminternum&principiummotiuumuocetignem,intercalorem&ignemnonnihildiscernit.Quocircanosdecalorehicgeneraliuscontemplantesdeigniseorsimdeincepsuidebimus.Multaeuerosuntdecalorisnatura&differentiisdisputationes,necdesuntquiomnecalidumperseexcoelodeducant,doceantque,omneeiusdemessenaturae&speciei,necdifferre,nisiprincipiorum,quibusgubernatur&adestcalor,ratione,utsitanimaliscoelestisque,hicperse,illeanalogus;aliuselementaris,propteranimas,coelum,elementa:autetiamdiscernigradibusintensi&remissi:autuitalemquidemesse&elementaremrationeistorumprincipiorum;sedreunumidemqueadiuersisprincipiisdependentem.Aliicontradissentiunt,necacoeloproducuntomnem:Nonnullisubstantiamessecontendunt;aliiqualitatem,&quidemautorlibridespiritucalorem,quoarsutitur,qualitatemesseconcedit;sedquonatura,substantiamponit,cumutinstrumentum&materiasimulsitinnatura,utpoteigni,quiabarteadopusadhibeturnonexistenteparteoperis;quiueroinnaturahabeturdiffusoperipsumopus,atqueunacumcaeterissubstantiameiusexpleri;QuocircaMedicicalidumnatiuumhumidospirituiqueconiungenteseodemmododeeoloquuntur,necuideturabeasententiaalienusesseAristoteles,cumin2.degen.an.2.scripsit,insemineomniuminessecalorem,quifacitutfoecundasintsemina,idquenonignem,nectalemaliquamfacultatemesse,sedspiritum;quiinseminespumosoquecorporecontinetur&naturamineodemspirituproportionerespondentemelementostellarum&c.ubicaloremexspiritu&coelestiquadamnaturaconficit,utmaximenecessesitsubstantiamesse:quidametiamcaloremdicuntinmistisessequalitatem,inigniuerosubstantiam,cuitamennihilominusproprilocoadiunguntcalorem.Nosinterimsepositisistisdisputationibus(quanquamnonnihildeillisdebeatintelligereChymicus,quicaussasgenerationuminanimalib.uegetabilibusqueexploratashaberecupit,&analogicedeigniinternoinmagisteriomagnolapidis,quin&deigniinfernali&aliismultaproponit)cumZabarelladicamuscaloremessequalitatemactiuam,quaecalefaciatalia,extenuetque&separetheterogenea,uthomogeneacongregentur.Haecenimdefinitiouideturadartemaccommodataesse;Etpersedecaloreloquitur.Decaeterisautem,quaebeneficioprincipiorumartis&naturaeexcoquitur,suosequeturloco.fabriferrarii,&cocicaeterorumque:Illudsaltemhicnotandum,calorisnaturampersediscernendamexacteesse,aboperibussociisquaecumaliisperficit,idqueideo,quiautestapudMacrobium,&inlib.despiritu,inartealiudefficitaurifabriignis,quamquodipsumetiamAristotelinonfuitignotum.aliuditemsarmentitius,aliudarundineus,ferreus,ligneuscalor,Porrocalidumaliquandononsimpliciterdici,sedcomparate,alibiquidemexplicatur,utin2.depars.an.2.denoueritetiamcalidahumidaquemaximeputrediniesseobnoxia,nonautemcalidasicca;Calormorbidusfebrilishumidus.8.quodinillafacileimpetumfacerequeatcalorexternus,&internumeducereueliugulare,materiainidprocliui,&sepraebenteefficaciaeagentis.Hocpraeceptumdemultisinresoluendo,conseruandoqueipsumadmonerepotest,sicut&consideratiocalorisdomestici&suiinunoquolibet&externi.Quodenimcalidumestautsuocaloreesttale,autexterno.Pluracolligetexsequentibus.Undeuerosuumcaloremexpectare&peteredebeat,nonestsimplexquaestiointantaoperumChymicorumuarietate,quibusnonunuscalorpotestsatisesseconueniens.UelimusitaquehicquoqueeumnonnihilinPhilosophorumpalastraseseexercuisse,nequid,cumseuelitineorumnumeroesse,praeterrationemstatuat,faciatue.Calorcaloremgeneratuniuoce,propteragentisnaturalisadsimileprocreanduminstinctum.Haecratioaliumpraesupponitcaloremactu.Phys.tax.89.Omnisenimmotusestactuexistentisinnaturasimilis,quodformamiam&substantiamhabet.nonaquiescentemouetur:Sed&siquandoaequiuoceomnisacoeloducitur,permotum&lumen,putantaliquiibidempriusactuesse.ergouelaseipsosemperuelaliomeuenti.2.Uerumperipatusexpotentiaactuatpermotum,quasiex,accidenteutdoceturinmeteorologicis.Platoniciexmagnimundianimacoeliquepotestatedisperguntinomnia,quorespiciuntetiamillaAristotelicain3.deortis,anim.cap.ult."Generantur(inquit)interrahumorequeanimalia&plantaequoniamhumorinterra,spiritusinhumore,caloranimalisinuniuersoinest,utquodammodoplenasintanimarumomnia.Quamobremconsistuntceleriter,cumcalorillecomprehensusest,etc."Haectamenopinioconciliaturcumpriore,quiaeundem&coelestem&animalemfaciunt.Gen.an.3.2.deuita&mortedesensisetc.2.AlicubiPhilosophushunccaloremseminibusincludit,&hincporroplantis&animalibus,potissimumquehorumcordiautanalogo,quanquamnecsanguisnecspiritusexcludantur.Unde&inhumidoradicalieumfigunt.Abigniautigneapotestatesimpliciteristenegaturprocedere.Ueruntamencumignispropriumsitcalidumesse,intelligetChymicusaliquemsaltemseabignipetere&expectareposse.deinuent.essen.Caliditatisanima.Iamergonoster,sialborumphilosophorumplacitaauscultareiubetur,exquatuorprincipiiscaloremarriperepotest.lisprincipiumincorda.1meteorc.3.Excaloreenimalicubiactumexistente,promittitsibiactusimilem:deindeexcoelimotu&lumine:tertioexanimalibus&plantis;quartoexignielementari,quicumpersesitsubstantia,potenumincorda,tiamcalorissibiadiunctamhabet,&huiuspraesidioagit,&nonquaestignis,utlegitur4.desensu(Quaignis&quaterraest,nihilnatumestagereuelpati,necaliudquicquam.Quaauteminestcontrarietasinhis,hacomniaagunt,&patiuntur).Sedexcutiamusetiamloculamentaperspateticorumcaetera.InI.meteor,cap.2.exnecessitatequadamhicmundusstatuiturcontinuussuperioribuslationibus,utomniseiusuirtusindeguberneturquandoquideminomnibusinsitprincipiummotus,utstantecoelimotunihilcaeterorumcredaturmoueriposse:sedinproblemate13sect.5.caloretiamabinferiorummotudiciturprodire.Quaeferunturuidentursaepeliquederi:"Motusenim"inquit,"caloremefficerepotest,quanquamnonquouismodo."Animaliasane,quaeintuscalorisprincipiumhabent,motuincalescuntinde.Ininanimatisquidpossitaffrictus&attritio,inoculisestomnium,quanquamexperientiaeobstreperequidamconentur,&mirificedesuocoelodisputent,quosinpraesensomittimus.uidemusmotumdisgregareaerem&ignire.2.Cumdeignisermoneminstituemus,huiusmeminerimus.Praetereautestin2.departibusanim.2.adustaomniahabentaliquidcalidi,utcalx&cinis.Hocadeocertumphilosophofuit,utetiamaquasminerales,lixiuia,mariaetc.succisadustorummiscuerit,traxeritqueindequalitates&sapores,nempeacalidiuirtute,utloquiturinacap.desensu,quanquamnonsola,sedetiamterrarum,quodtameneodemredit.Namutrobiquecalorest,ibiactu,hicpotentia:Etexplicaturideuidentiusin2.meteor.cap.3.circafinem.ExhisChymicuscaloresmultospotentialesaccipit,quin&actuales.Namnontantumsales,cineres,calcesetc.cauteriasuntpotentialia,sed&exillisexpressaeignium,uehementiaaquae,quasfortesdicunt;&excalce,causticisqueaquiscummetallicisaffundunturcaloremactualemexuscitarietiamaurifabrorumrribuiestperspectum.Terramacceptohumorefermentationequadamincalescere,idemquepatifimumhumidum,corticesputrescentesfoenummadefactum,uestesaquaperfusasnecexcussasuentilatasqueTheophrastopariterGraeco,&Aristotelifuitcognitum.Etquisnescitidemeuenireinuinaceisrecenscumulatis,&similirerumfarragine?Mustum&quaesimilemnaturamhabentefferuescere,ederequehalituscalidos,etiamuulgoconstat,Quidantiperistasisfrigidi&calidiqueatefficere,inmeteorologicis&problematibusexplicatureiusdemautorisphilosophia.Quamuisautemidemquorundamprincipiorumfiducia,scribattantofrigidioraesseima,quantoremotiorasuntalationecoelestium,idqueetiamZabatellacumplausurepetiuerit,sicut&caeterieiusdemopinionisasseclae:tamennonpotuitnegare,multosignesactuquoqueterraesubesse,undenoncalortantum,sed&flammaepetipossint,tanquamexPythagoricolouiscarcere,aututTheologisentiunt,igniuminfernaliumloco.HincillaedecoctionesinterraLiparaeinsulae(32.mirab.)HincflagrationesinMedia&Psittacina:EcsaxumApolloniatarumcircaAtitaniam:EtignesextracolumnasHerculis;inPichecusis,Aerna,Lydia,exhalationesmirandaeinSicilia:spinus&smariluslapidesardentes,&huiusmodimulta.SaneetiamnumhodiealicubiThermaenaturaleseffunduntur,&uaporariiscalidissudarelicetabsqueullahominisope,soloterraecalentisbeneficio.Alicubimuriam,&exstagnismarinishaustisaquas,ueletiamdiluta&lixiuiadecoxeruntinquesales&aliossuccosinspissaruntsolisterrarumcalentiumhalitibus:Etestearesquidemplebeiaeindustriae.SedChymicuseamingenioseinartisdocumentumconuertit,Pluranonaddimus.Patetsiuepotentialemcaloremdesideretartifer,siueartificialem,utriusquecopiamesseexnatura,etiamconfessioneperipati,licetmirificisopinionibusualdeperturbati.InseruiuntautemChymicopotissimumcalorsolis,calorigniselementarissimiliunque:praetereacalcisuiuae,&quaecausticamuimhabentinpotentia.Requiritnonnunquam&caloremanimalium;sedinaliistemperamentaquaeritadsimilitudinemueris.Decaloreinnatorebusaliaestquaestio.Nuncsaltemadinstrumentiexterninotitiamperducimustyronem.Cap.Iii.Numaliquaedenturueraecalorisspecies.Estquidemodiosumcumaliorumopinionibusconflictari.Sedquianobisobstreperesolentilliexlibrisphilosophi&speculatoresumbratici,deuoranda&haecmolestiaest,&albiphilosophipernigrorumexpersentiam&decretainsanioremmentemperducendi.ExZabarellasupradictumest,statuiabhocomnemcaloremesseuniusnaturae,&speciei,&omnemesseacoelo;nechaberedifferentiamullampreterquamintensionis&remissionis:deindediscernietiamnaturaagentisprimarii,utpoteuitae,naturae,animae,coeli,elementorum&c.quopactoilledespirituagensaliumcaloremtribuebatcoquo,aliumfabroferrario,aliumautifabro,balneatori,calcario,figulo&huiusmodimechanicis,quicumeodemutanturomnes,tamenmaiore,minore,adhibitionisindustria,pabulo&similibusdiscretumhabent.NilquidemlaediturChymicusistoparadoxo.Fingeenimitaesse,necproponidariueposseessentiadistinctoscalores;modoinpotestateeiusrelinquas,quodeundemuariepossitaccommodare,&mirabiliaoperaefficeresiueperse,siuemedianteaqua,arena,cinereetc.adhibeatur;quidtumpostea?Sedueritatisnaturalisindagator&amatorsimulestchymicus,osorautemfalsitatum,Itaquenonpotestfacere,quinistossapientulosfuliginealiquaperstringat,doceatqueneccumrerumnaturaeosconsentaneapronunciare,neccumperipato,quemsequi&explicarestudiosecontendunt.CerteipseZabarellacumaffirmatcaloreminignisubstantiamesse,inmistisaccidens,nisiludereuelitaccessoriumobiterambguitate,cogeturspeciedifferentemagnoscere,modonatura&rationedistantsubstuntia&accidens.Negantautemaliiinunosubstantiaminalteroposseaccidens,exceptisdiuinis;quibussuamnegationemdefendendamrelinquimus:Idcertumest,sicalorelementarisinmistisinestprop.erignem,inquoestsubstantia:Etpartesseumembrasubstantiarumsuntsubstantiae:nonposseinmistiscaloremaccidensesse,nisifortexleri.Sedinsimplicielementosubstantiamesse,nonpatiturperipateticadisciplina.NamutaitAristotelesignisnonagitquaignis:(estautemignisformasuaid,quodest&substantia)sedquacontrarietatemhabet,seuqualitatemcontrariam,qualitatibuspassiuorum.HaceuidentiaconuictusZabarellaetiamconfessusestindefinitionecaloris,eumessequalitatemactiuam.Ethocquidemnuncquiescat.Quodautemcalorspeciedifferatuera,hincprobabimus.Propriumigniscaloremdici,statuitAristoteles,Etquidemdeigneoisloqnitur.Propriumincommunicabileesseexsuanaturaomnibusnotumest;Etsiccubiest,ibisubiectumintelligitursuum.Iamautemidemetiamid,quodinsemineanimaliumesteaquefacitfoecunda,calordiciturin2.deortuanim.cap.3."Haecnonignisest",addit,"nectalisaliquafacultas".Quidergo?spiritusinseminecontentus,&naturainspiritueoanalogostellarumelemento.Undeconcluditignemnullumanimalgenerare,necconstituiquicquamdensis,humidis,siccis.Sicalorestconstansnaturagemina,totogeneredissentiensabigni&igneapotestate;necesseestspecie&naturadifferrecaloremignis,&animalem,sed&hocapertumest,aliumessesoliscalorem,&aliumanimalium,quinonestcoelestis,sedhuicanalogus,seuproportionerespondens,itautaliquamquidemhabeatcognationem,sedsubstantiadifferat;undeetiamnonomniapotestcalorsolisquaeanimalis,uthomines&bouesprocreare:emergitigitur&tertiaspeciescalorisnempecoelestis,cuiusuismaximaestinsole.Memorabilisestsententia,calorem,quiinanimalibusest,necignemesse,necabignioriginemducere.Nonergoestidemsubstantiacumcaloreigneo&elementari."Praetereaecaloranimalis",inquitalibiphilosophus,"inuniuersoinest,utquodammodosintplenaanimaeomnia":Ethicquidemetiamuocaturtemporiscalor,&solis,aquoilleprofluitcontentusinaereambiente(3.deortuanim.ult.)quiquequodcalorinanimalibusregulariortu&uniuocosatisefficitexalimento,hocexmateriaterraqueconcernitconcoquendoqueconstituitutfiantanimaliaortusaequiuociseuspontanei.Nequetamenpotestidemspecieiesseanimalisuniuocus,&temporisaequiuocusinprocreando.Abutroqueigneumdistareexantedictispatet.Manifestumitaqueest,caloremigneum&temporisseusolis,&animaliumnongradudiscerni,sedtotanatura,idqueexdogmatisAristotelis.Hisastipulaturprimarerumprocreatio.Nequeenimcoelicaloranimauithomines,bestias,plantas,sedprincipiuminipsisdiuinapotentiaprocreatum;cuiusuietiamgenetandopropagantur;necexaethereuelambienteexcipitcomprehenditqueterra&marecalorisprincipium&substantiaeoriginem,sedabantiquoinsehabet,licetaliterstatuatAristoteles.Calorautemigneus&aerisambientisexsole,tantumconferuntmotumexternum,quointernussuscitatur&inactumprodit.Sicfundamentumcalorisanimalisinhis,quaeoriunturuniuoce,nonacoelodeducitur,nonabelementis,necmisturaemodo;sedprincipioseminali,&incorderadiceshaberescribiturquodconsonatistioraculodiuino,animalisuitamanimamqueinsanguineesse,idquenonabsquecaloreanalogo&suo.Nequeenimalienocaloreuiuuntanimalia,licetexternuminadminiculumsubsidiumque,admeliusuiuendumcoganturasciscere.Quodautemilledisputatorobiicit,principiirationealiumatquealiumfiericalorem,nimirumeius,aquogubernatur&dependet,nonautempersesuaquenatura,idestgenericamrationemconfunderecumspeciali.Quisenimnescit,caloremhaberealiquamgeneralemamplitudinemuti&hominumgenus,&animalium,plantarumque?sedeanonobstat,quinintersedifferantsingulariaspecie&natura,quomodoAristotelesetiamelementadiscreuit,utquanquamfaceretcommunemmateriamcoelosubiectam,cuiuspartesaliterafficerentur,tamennonconfuditnumerumspecierumquatuor.Puerilequoqueestdecalorenihilaltiusstatuere,quamdeligno,quodunumidemquespecieexistensaliterascriniariousurpatur,aliteracarbonario,aliterafabromateriario&architecto,aliteramilite&calone.Caloristesociusnaturaecuiuslibetgenericaquidemrationecoinciditinunum,sedinterimcumsequaturconditionemspecieicuiuslibet,cuiestinnatus,&singularipotestateinstruitur&communeopuseumspirituconnatoobit,adspeciemsingularemsecedit.Uitalem&elementaleminanimalibusdicitnondifferre,nisiprincipiis,aquibusdependent.Atquih.e.speciessubunogenerepeculiaresobtinere.Etcertenonfieriidinanimalibusacalore&reliquispotestatibuselementaribus,quodabanimali,pridemexplicauitAristoteles,cumait:"Dura,mollia,lenta,rigida,&quicunqueaffectuspartibusinsuntanimatis,acaliditate,frigiditateueefficipossunt:atratio,quaiamcaroest,autos,nonpotest:sedamotuproficiscenteefficiturabeo,quodgenuit,quodqueactuestid,quodpotentiaestid,exquogignitur,etc."Illamautemuimposteanominatcaloremanimaleminsemine,quiestspiritus&naturaquaedamcoelocognata.Caloremelementaremaliquietiamfebres&morbosefficeretraduntinanimalibus:uitalemnullomodo.Exillocolligimuselementumidinmistoesse,cuiuspropriumestcalor,exhocanimalisrationemintelligimus.Sedhaecabrumpimus.Chymicohaecdisputatioconducitadintelligendumdiscrimencaloruminsubstantiaspeciali,utsciat,quaperuenirequeatadminiculoinstrumentihuius&quidsibiexsuiscaloribuspoliceridebeat,siquecaloremsideralemexpetit,autanimalem,numeumabignielementarihaberequeat,autsihicquoqueadhibeatur,cuiasscribenduspotissimumeffectus,&quomodoexternusregendus,nedestruaturinternus.Namdiuersihicaloresasemutuopatipossunt,quoconuinciturmateriaconsentire,formisspecialibus&potestatibusdissentire.Cap.Iiii.Quaesitratiocaloris,quemexcoelopermotum&lumendeducunt,dequedestinctionibusquibusdameius.Perturbatamadmodumphilosophiamessealborumphilosophorum,constatinde,quodmaleconueniatphysicaespeciali,cumastrologia.Haecenim&calores&frigoraexcoelopromit,&obseruareiubet.FrigidaSaturni,quosesestellareceptet:Illacaloresduntaxatindefabricat,frigoraautemdetruditinmundimediumubimotusdefinit,&priuationumturbaestabulantur,siquidemueranarrant.Etcoelumquidemconferrecaloremeum,quiestintemporibus,nonautemeum,quiestigniproprius,debebantsinonexAristotelediscere,saltemsensuummonitispercipere.Sedillitanquamplaneχμααloα,&obidnigrisphilosophisinfensi,omnemexcoelimotu&luminededucunt,idquenonpraecedenterarefactioneexuilationis,sedconsequente,utsinteosuperciliosiores,&insuumquoquemagistrumrefractarii.Quodcatholicumhoc&generaleemunciatumattinetremittamuseosadelenchosaxiomaticaepraeceptionis,utdiscantnonenunciaregeneraliter,quorumnatura&affectioduntaxatparticularitateminuehit,cumconstetomnibusaethiopibus&Trogloditisnonaltatellureferuidossolisaestusauerti,&tectoumbraticoarborumquefrondibusanimaliaabaestudefendi,itautnonpossitinimamtellurempenetraremotusradiantissolis,ubitamenquantiignessint,&feruores,Uulcanus,Enceladus,TyphoeuscaeteriqueCyclopes&gigantescumministrisuulcaniissatisexperiuntur,necnosconsueuimusauresdarefriuolisargutiis,&deliriadeliriiscumulantibus,sophistis,quasiinfluxussoliscoeliquetacitusinmateriaibidemdispositaexuscitetignestales:meminerintsuaeantiperistaleos,&mistioniselementorum,&fermentationiscaeterorumque,quodquetotanaturaquintacoelumabelementisremouerint,adeo,utuixinueniant,quointerseagerepatiquepossint.Sedquomodopermotum&lumenomnisacoelocalorest,Etquisestilletampotensmotus?Argutaratioest,"calorestqualitasprima.Itaqueinelementisnihilhabetprius,sedacoelooritur."Imoinquamnonacoelo,sedabalioprincipio,quod&coelum&elementacondidit.Nequeenimcoelumpriusestelementis.Deinde"siinelementisprima,nonergoaliusoriginis,primumenimest,quonihilprius,quodquealiundenonuenit."Atinquiunt.Inpotentiasunt.Quidtumpostea?Nonsialiundeactuanturautetiamquadamdispositioneinactumueniunt,etiamsuntaliunde.Sednimishocestpuerile.Demotuuideamus.Omnesspeciessipercurreris,latiooffertur.Negantenimcoelum&stellascalidasesse.Itaquealterationismotunonpossuntinnostrissedibusquicquamcalorissuscitare,multominusgeneratione,corruptione,augmento,decremento.AristotelesinI.meteor.3.aditumadistamsententiamsibipatefecitquibusdam,quaeuultintelligipotius,quamsentiri."Oportetintelligereinquit,aerisid,quodcircaterramest,ueluthumidum&calidumesse,quoduapores&exhalationemhabeatterrae:quodautemsuperhoc,calidumiam&siccum,ubimagisignisest,quamaernecpossuntconsisterenubes,etiamoblationemcircularem,quam&ipseaerexperitur,quiaigniscumsuperioreelemento,aercumignicontinuusest."Propterquamautemcausamcaliditas,quamsolexhibet,fiat,nontalibusexistentibusillissecundumnaturam,dicendumest.Motusdisgregataerem,&ignirepotest.Utteporergofiatcalorque,solislatiouelsolaefficerepotest,quia&ueloxest&nonlonge,cumastrauelotioraremotioraque,tardaidem&propinquautiluna,nonsint,aptaadremistam.Quitamenistudeuenit?"Motus",inquit,"solidisdisgregataerem,undeincalescit.Soliscorpussolidumest,&aeremdisgre"garepotest.Sedundeadnosperuenit?Quiaignisambiensaeremspargitur,motufrequenter,&uiolentiadeorsumfertus."Atquiuideturlocussuperiorcalidus&ignitus:"Nonest,inquit,quiasiesset,discursusastrorumibifierent,seddeorsum,quanquamquaemagismouentur&citius,ignianturcitius:Deindesoluideturmaximecalidus:siactucaloremhaberet,igneusappareret.Atquiestalbus."HaecibiludibundusAristoteles,uelingeniiluxuriaparadoxothematesesereficiens.Mirumestsoleminmedioplanetarumexistentemaeremposseitamouere,utinigneumuertat,agerequenecrepati.Longemirabiliusignem,quemdocuitelementumesse;nihilaliudexistere,quampartemaerisasoleignitam:Ettamenindoctrinaanimaliumtotogeneredistantcalorsolis,&igneus,quodnondebebat,siquidemigneusestsolisfoetura.Nonminusmirabilecaloremillum,quemserenocoelomaximequetranquilloaere&rectiusconstitutosolemagissentimus,peruimexsedeigneadeturbarimotucirculari.Quibusuerorationibuscoelocaloremdetrahit,eaesuntfebricitantiumsomnia,Nam&ignisestalbus.Etsoligneusnonraroapparet;quodquenonfiantibidiscutsusstellarum,latiofortassisprohibueritconcretionem,quanquamdeprehensumsitcometasetiamlunaelocumsuperasse."Alibicoelumaeternumdicituraaraliis.Sicaloribiesset,etiamfrigus,utpotealteraparscontrarietatis.Sihoc,corruptionisnonforetexpers,necgenerationisetc."sed&haecfacilediluuntur.Istaenimeffectaindispositamateriasunt,nonincoelo.Uerumtamenest,motumsolidorumcorporumconciliarecalorem,quodAristotelesdeclarabatfieriperrarefactionem;sedZabarellapungenspraeceptorem,pronunciabatcaloremessecaussamraritatis,nonraritatemcaussamcaloris,cumtamencertumsitdisgregationemrarefactionemqueamotuesse,&indeconsequicalorem,siaerinterduosolidacorporamotuattritusfuerit.Nameiusnaturaobnoxiaestigni,inquemamissahumiditate&crassitie,acceptauerosiccitate&tenuitatefaciletransit,sedutrumsit,&potestquidemetiamcalorrarefaceremeritoconiunctispiritus,potest&addensare,incoeloadaeremaffricto,neutrumestprobabile,necquaeproducunturexelementarinaturaexempla,suntsimiliaautpossintconuincerepariterincoelofieri.Cumitemtotusplanetarumchoruscumsuoaethereobnitaturuehementiaeprimimobilis,prohibebiturilledurusaffrictus.Deindecumsuperusaer,quidiciturigneusesseuelipsoAristoteleiudicesitpotiusforma,quammateria,&tantoimmaterialior,quantocoelopropinquior;nonsustinebitistosaffrictus,&calefactiones,uttaceamus,quodaliquiistumignemibinonactu,sedpotentiacalidumfaciant,utaliudsitigniselementaris,aliudmeteoricus,seuferuorisexcessus.Siactuscalorisibifitnullus,quiininferioraperuimdispergetur?Uentosaiuntcalidosesse.Atnemaximisquidemflatibus,uiolentissimoqueattrituullusexistitcalor,sedcontrariumpotiusfrigus.MareabortuinoccasumcircaPromontoriumbonaespei,&PontusEuxinusualidomorupraeteruehiturlittora;sednullusibiexcitaturcalor.Terreacorporaaffrictuincalescunt,quiacredunturseminacalorispernaturaminsitahabere,quaeactuentur&profiliant,motuapertisporis,&solutisretinaculisprolicitoquespirituigneo.Sedalbiphilosophiistisdelectenturproarbitratu.Apudnoscaussacaditilluddogma.Quinegantcoelumaffici&mutationibusobnoxiumnonesse,dicimus,cogitentoraculadeconflagraturo,olimcoelo,sedilludphilosophiin2.deortutex.3.&6.Impossibileestcorpussensibileexistenssintcontrarietataesse.Coelumautemsensibileessenemonegabit,quistellisintueripotest.Sednumperlumenacaelocalorempossumusextorquere?Constatradiosum&calefacereaeremdirectiorecasugeminationeque&posseincenderedisposita.Id&nosconfitemur:sednon,qualumenest.Namhyemesaepeserenissimi,plenissimiqueluminisdiessuntfrigidissimi.Deindenegantalbiphilosophilumenessecorpus.Quomodoergocalefaciet?Insuperdicuntexsuoprincipeidesseactumperspicui,quaperspicuum.Itaquenoncaloremfaciet,sedilluminationemineo,quodpotestilluminari.Id&sensusdocent.Namcandelaemultaeinmediisconclauibushyemalisconstitutionisaccensaeitautundiquefiantillustria,siprohibitussitexire&sediffunderespirituscalidusinteriectalaterna,neutiquamcalefaciuntaerem.Siitaquenonpropriaratione,numperaliam?Dicuntquidemetiamaluminedisgregariaeremrarefactumqueincalescere.Sedistadisgregationonest,nisirespectuuisus,&perspicuiinpotentia,nonautemrationepassioniselementaris,&qualitatistactilis.Deindesi,utuuliZabatella,calorpriorest,conciditdisgregatio.Nescimusetiam,annontuncquoquelumendebeatcorpusdici.Sedcaloremaluminesegregari,satisconstatperexperientiam.Quomodoergosolcaloremefficit?Fonsestlucis&calorisprincipalis:Eteiuspotestateminsehabet,eumqueactuprofunditcumoperaturinmateriameiussusceptiuamcertomodo.Coeluminflammarenonpotest.Nequeenimidsimiliterelementisdispositumest,&patitur,fitqueperindeacinspiritucalido,quimateriamdispositamproculaccendit,cuminteriminmedionullaeiusuispercipiatur,quaartequidamoblinuntresnaphthaspirituosa,easqueintraambitumcaloristenuislocant.Nonincendunturmedia,necardent,cumnaphthainflammetur.Sicinputeoeaincendebaturnonluminelaternae,sedcalidospiritu,atipsalaterna,&lapidescumaquainuicinitateeademueletiampropioreconstituta,nihiltalepatiebantur.Earesfacit,utmontanafrigeant,cauaterrarumcaleant:quiahicuapidihalitusfaciliuspatiunturasole,quamediticolles.Accedit&radioruminunumcollectiouariaquerepercussio,cuiusnecinmedioaere,neccaelopotestasessepotest.Quidsiradiusluminosuscorpusesset?Nequeenimtampotentessuntrationes,quibusqualitasessedocetur,utnoscoganteisassentiri.Cumtemporehyemistotusaerfrigorehorret,&solisradiiperuitreosorbesinhypocaustumpenetrant,ubiaeruapidusmagisaptusestadcalorisactumconcipiendum,sentimusquantumualeant,&iamfornacumcaloremmitioremesse,sicaeterasintparia,comprobamus.Refertergo,inquareexcipiatursolisradius,&quomodo.Isautemperse,&suanaturacalidusest,uteffluxusquidamspirituosusasole&uelcorpus,uelcorporumnaturaemaximeuicinus,utsitquasinobilissimumtenuissimumquecorporum,quodtamendumperelementatendit,aliquidindetrahitinquinamenti.Aliasnonpatetratiocurcumeoueniat&abeattamrepentecalor,curtamexactefigureturadmodumopacorum,umbrasqueefficiat&cumsoleaccedatrecedatque,&possituiuentiatampotentermouere.HaecsententiaChymicoestlongeutilior;quamillaescholasticaeumbratilesqueopinionesdigladiationesqueuanae.Scietindequanquametiamdiffusumlumensitcumaliquocalore,tameniddebiliusesse,quamutactumqueatproducere:Radiosumueroexcertoillapsu,geminationeexceptione,pabuloetc.posse&ministrareoperibuschymicis&flammamquoqueprebere,quainsuaofficinautaturcastius,sanctius,&utilius,quamuirginesuestalesindelubrisidolorum.Illecalorfitinstrumentumartisadomneopus;sedinsuosubiecto,nemperadiisdebitomodoexceptisdirectisquesolutiones,rectificationes&aliasoperationespoteritprocurare.Quomodoueroexcipi,&dirigidebeatindestillationeperparabolam&aliisexplicabitur.Amotuparumestpraesidii.Namhoccalidaquaefuerant,refrigescerepossecertumest,uti&philosophusscribitcalidainsoleampliusrefrigescere,quaminumbra,nonaliundenimirum,quamquodmotusfiat&perflatio,uelquodambienseducatid,quodinestunacumspiritu.Sedhechactenus:Quamuisergospeciescalorispropriisnominib.exprimerenonpossumus,discribunturtamensubiectis,utcaloraliuscaelestisest,uelutisolis,&lunae:aliuselementaris,insimplicib.autmixtis:aliusanimalis,cuiusprincipiumexnaturaseminis,radixueroincorde,spiritu&sanguineuelanalogis.depart.Aliaedistinectionessunthuiusmodi:an.2.3.calorpotentiaestuelactu:(uelpotentialis,actualis,quomodo&ignisdiscernitur):siccusuelhumidus:masculus,foemineus:Gradusprimi,medii,ultimi:naturalis,uiolentus:internus&insitus,uelexternus&ambientis:Igneus,aereus:Etrationemedioruminchymia,ubisimulgradus,calorbalnei,cinerum,arenae,nudus:Etuernus,aestiuus,excomparationesimilium.Ueruntameninistisquoquesuisuntgradus:Estenimbalneumtepidumaestuans,feruens.Etinoleoaliud,discrimen,porroestoccultus,manifestus.Aliusperseagit,quodsuumest,aliusprincipaliteragendiministrat,utcumsanguinemexdispositoalimentofacituicordis,epatis,lienisetc.uelserramfabricatmotuiartisinseruiens.Estuiuificatiuus,estdestructiuus,illeetiamconseruatiuus&generatiuus:perfectiuus,concoctiuus,putrefactiuus,Etsiquaesunthuiusmodi,quopertinentetiamsocietatesproprietatibus,utcalorstrutionibus,quieafacit,quaenonigneus:calorinfernalisetc.calorisdifferentiaealiquaeindicanturetiampropriisnominibus,uttepor,aestus,feruor,quiestcalorisexcessus.Chymicusinartificumcommentariiscomparationesinuenietplures,uelutiestcalorembryonicus,qualisestinuteromaternouitaeadminister,quoexcludunturetiampulliteporefornacum,&sinusmuliebris.Interdumdesignatureogradu,quomanumconstantertoleret,neclaedat:quocera,autplumbuminfluxudetineatur:quosolinleoneardet,qui&iuuenilis,&uirilis;utpoteacrior,quamestpuerilisaereus,sanguineus,qualisestsoliscuminarietepermulcetterrasinnostroclimate:itacalorauri,caloraeris,quorumillemitior,hicacrior.Omninoinfinitasuntdiscriminatemperamentorum,quibuscalorismoduslaestimaripotest,ubisemperqualitatumtatiosequiturcrasininteriotem&substantiammisti.Distinguitur&spaciis.Autenimprope,autproculadmoueturexternus:quomodo&internusanimantiumcircacorualidiorest,quaminextremis:dextracalidiorasinistrisetc.Iuxtacalorisdiscriminadistinguuntur&calida,dequibusnonopusestprolixioresermone.Cap.U.Deeffectis&operationibuscaloris.Calorisinse&primumconsideratieffectum,essecalefacere,nonopusestdemonstratione.Itaqueetiamindedefiniriprimumpotest,quanquamdelicatulusadmodumsitZabarella,quiputattuncpeneidemperidemdefiniri,quasiueroidemsintcausa&effectumproprium,necsineabsurditatedicerequeamus,lumenesse,aquoprimumillumineturperspicuum,motumquomoueaturmobile:doctorem,quidoceat,autaquodoceanturimperitiindoctiqueetc.Sedcumistudprimumcalorisopussit,perindesehabebit,utcaloripsesecundumexistendirationem&gradus&caetera,dequibusindifferentiisdictumest:calorenimanimalispersecalefacitprorationeanimalis,aduitammotumquetalem:naturalisnaturaliter&sicdeinceps,Propinquusa.idefficitualidius,remotusimbecilliussicaeterasintparia.Uariat&actiomediis,constantia,interruptione,pabulo&caeteris,dequibusetiaminigni.Multumn.differt,numcalorigneuscalefaciatexmateriasolida,autrara,ferro,lapide,ligno,stipula,arundine,aqua,cinere,arenaetc.multumquoqueestinspiraculis&uentorumimpulsu.Itauidendum,perseanexaccidentecalefaciat;igni,potentiali,anactuali:Etsicdecaeteris.Temporiscalorprodiuersitateincidentiaeradiorum,collectionis,directionisetc.itemdiuersimodecalefacit:sicutcalorinanimalisedato,iracundo,bilioso,phlegmatico,naturaliter,preternaturaliteraffectouariat,itautaliquandouixmoueattactum,aliquandoacriterferiat,&itacommotaspiritumhabentuehementioremcalore,aestuantemque.Itasehabet&ratiomotus&quietis,&siquesimiliatemperant,remittunt,intenduntquecalorem,dequib.istamonuissesufficiant,cumnequeantpercenserisingula.Eopertinentistaphilosophi:calorfacileafficitparua:calidiorafaciliuscalefacit:citiusparuumspacium,quammagnumetc.quaeproportionalib.caeteris&respondentib.suntdeclaranda.Secundocalorconsideraturrespectumisti,quaeconsideratiospecialisest,pertinetqueadqualitatemelementaremquamuoluntelementisinessenonperse,sedmisticausa,utmutuoagendopatiendoquepercontrarietatesinmistisalterabilibusfiatunioista,quaeusgisuocatur.Dehocaccipiuntdefinitionemcalidi,quaeextatapudAristotelemin2.deortuc.2.seucontextuθερμὸνἐστιτόσυγκρῖνοντὰὁμογενή,τὸγὰρδιακρίνειν,ὅπερφασὶποιεῖντὸπῦρ,συγκρί¬νεινἐστιτὰὁμόφυλα.συμβαίνειγὰρἀξαιρεῖντὰἀλλότρια.QuaeriteocapiteAristotelesprincipiasensibiliscorporis;quodcumintelligatursecundumsensum,quiTactusdicitur,formascontrarietatesquetactilessibiproducendasiudicatnempeprimasprimum,&deindesecundas,utsic,cumdealiotactu,actione,passioneque,quibusmistumfit,uti&demistioneegissetlibroprocedente,hicexplicetexmistionedependentesfacultates,doceatqueexhisetiamelementorumnumerum,generationes,corruptiones,transmutationesmutuas,&tandemmistiones,quibusadditcausasistarummutationum&continuitatis.Maximeuerocumprobareuellet,contrarietatesprimasinelementisesseactiuas&passiuas,utillapossentmisceri&transmutarimutuo,definitiones,calidifrigidi,humidi,sicciproduxit.Patetitaque,substerniquidemaliquidmistionismodoperdictascontrarietatum&inhiscalididefinitiones,sedprincipaliterpereasexplicarinaturamelementorum.Quinidipsadesinitioquodammododocet.Sienimcalidiestcongregareea;quaesunteiusdemnaturae,exclusiscaeteris,quodminimefacitadmisturam,quaeexdiuersisconstatmateriis.Sanenonrespectumistionisitadefiniuit,utiplausibiliterdisputatZabarella.ExperiunturidipsumetiamChymici,quipercaliditatemperagerequidemmistionespossunt,sieasimulsitsicca(siccumenimterminat&misturaelimitespraescribit,noncalidum,nisiexaccidente)sedsaepiusmistapereamresoluunt,separantqueinpartesconstitutiuasquodipsumnonignorauitAristoteles,ubicaloriexternoputrefactionem,uiolentoueroetiamcorruptionemattribuit.NosterergoChymicusnonpatiaturistudfundamentumuanisopinionibusdeprauari.Sed&aliudest,quodnonleuitercorrupitinterpres,idemdumcontraAristotelismentemidreponit,quodisinaliistaxauit.Uolebatilleprincepsperipateticaescholaecaloremcongregarehomogenea,quoddumfitaccideresimul,utheterogeneasecedant,cumilliusstudionecessesithoceuenire,utexconfusopriusmistoqueinunumcoalescantea,quaesuntnaturaeeiusdem.HocapertumestintotaChymia&metallurgia,siueopereturquisigniactuali,siuepotentiali,quaeestinhydrargyro.Quocircanecesseestcompagemsolui,quasoluta,uttamphilosophussentit,quamEcclesiastesomniaredeuntadsua,ignisadignem,aquaadaquam,terraadterramaggregatur,aerirrepitinaerem;undesimulperspicuumestcontraZabarellaeacutamillaminuentionem,istamcalorisproprietatemnonmisturae,quaeestunioquaedammistiliumheterogeneoruminunumhomogeneum,seddissolutioni,quaeestmistionicontrariadeberi.Sedillesicarguit:"percongregationemistam,quaeestsegregareheterogenea,uthomogeneacongregentur,calidumafrigidosecernitur:Item:Rarefacereestpropriumcalidi,&immediatesequiturcalefactionem:Caliduminaquamagendoeamrarefacit&inuaporemaeremqueconuertit.Propriumcalidiestperraerefactionemsegregareinuicemilla,quaesuntdiuersorumgenerum,idquenonsequituraliamrarefactionem,quamillam,quaefitinmisto.Ideocalidumafrigidorecteseparaturpersegregationemheterogeneorum,quaminsequiturcongregatiohomogeneorum,cumhaecoperatiofiatpersolamrarefactionem&extenuationem,quaeestpropriacalidi."Haecillaualdemonstrose&imperite.InuertitAristotelisordinem,&segregationempraemittitcongregationi(anutraquesimulfiat,ficutChymicorumsolutio&coagulatio;fixio&uolatilitas,quanquamindiuersisinsemutuoagentibus:autAristotelisgeneratio&corruptio,aliaquaestioest.Hicordonaturaeconsideratur,quidsecundumhuncsitprius)eofundamento,quiapersuasumhabetcalorispropriumesserarefacere,&attenuare;undeposteaexistatsegregatio,quiararefactioestsegregatioquaedam,idqueimmediate,undesiconiunctaesthomogeneorumcongregatio,eamsequi&posterioremessenecessesit.Disputauita.etiamsupra,quodnonrarefactioexmotuattritionisfaciatcalorem,sedcalorpraeexistensrarefactionemitidemcontrasuiDeidecreta.Sednosternigerphilosophusexperimentisetiampopularibuscomprobat,quodcumnondumestactucalorsedfuturusest,eiusnonpossintesseactusulli,&sicneceffectiones.Iama.cumexlapide&ferrofrigidisactuscintillaeexcutiuntur,nondumestcalor:Ettamenfitrarefactio.Quidapertiusest,quamtuncactuexistentemotuattritionisrarefactionemhuiusesse,&noncaloris?Quomodoergouerumessepotest,quodrarefactiositpropriumcalorisopus?Rarefacitacetum.Idfrigidumesseuolunt,uti&spiritusCamphorae.Separataestergoacalorerarefactioita,utnecsemperantecedat,necsempersequatur,sitquenecessarioalteriusprincipii.Agen.capeaes,uelferrumuelstibiumautargentumfrigidumactu.Affundeaquamcausticamitemactufrigidam.Tenemanu.Uidebisoculistuismotumattenuationis,necsentiescalorem,nisipostquamiamillaactio&conflictus,seupugnaagentium&patientiumaliquandiudurauit.Tunccalorexurgetinferrotantus,utmanumadurat,necminusinaere&stibiosimilibusque.Rursusconfundespiritumtartariuelliquorem,cumoleochalcanthi:uelacetumlixiuio:uelcretam,lapidescancri&huiusmodiiniiceinacetum(aliquandoidemeueniebatnobiscumacrioremcereuisiamconfunderemusleniori)feruorem,attritionisquemotumuidebis,&cumspumamultastrepitum:sednotabiliscalortactumnonoffendet:proptereaquiaspiritusattrituconcalefactimutuoexmateriaratione&imbecillioresesubducunt,itauttactunonpossintadmodummanifestedeprehendi,quomodoinsolidislignis,succino&panno,plumbo&ferrocaeterisquecommissismotu&affrictu,caloremergit,quimoueattactum.sednoncumplumaplumae,spongiaspongiaenisicompressae&solidatae,confricatur:Ettamenuerumest,rarefieriaerem&concretosspiritus,quisuntinrebus,motu,siquemanserintetiamactucaloremconcipere,adeoutnonnunquaminflammentur,quodeuenitnonnunquametiamuiolentoinaeresolomotu,ubitamenneutrumnecesseestactucalidumesse.ExplodaturergoillaZabarellesubtilitas,quasuummagistrumuultcorrigere,sednonanimaduertit,sepraeclarassententiasdeortucalorisexaffrictu,deaffectucalidiinresolutionemisti,&aliisdeprauare."At",inquit,"calorrarefacitaquaminqueaetemmutat.Itemquopactoexmistopossuntconfluerehomogenea,nisipriusfactasitresolutioperrarefactionemuelattenuationem?"Nouerat,inquimus,illasmetabolas&corruptionesseuresolutionesetiamAristoteles,&tamensecusstatuebat."Accidituna",inquit,"separatio,sedcaloragitcalefactionis&homogeniaecaussa."Undeueroillasegregatio?Amotusegregantiscalidi,quodnonestsinespiritutenui,quoimpetusfitincompagemconcreticorporis.MeminissedebetZabarella,sealiquacaloriasscripsisseperse,aliquameritoconiuncti&utentiseoprincipii.Nonsicalidares,utspiritusigneus,attenuataquamtransmutatqueinaerem,calorisidprincipaliterest:sedspiritus,cumquoestcalor:Hica.suisimilemformamimprimitmateriae,caloremqueprocreatprimum:Deindesolutacompage,essentiashomogeneas,prouocat,&facitutconfluant,unianturqueexpartibusdispersisincumulum,idquodnonpotestfieri,nisiimmistumimpressauiagendi.Insimplici,utinaqua,perithoccalorisopus,uti&inaere.Inhisenimnaturaspiritusadspiritumcontenditsimilempermotuminsubstantia,utleuis&spirituosanaturaexistat:calorcaloremprogenerat.Nonenimsuntelementaduntaxatcontrarietates,sed&substantiemateriales;quaenonprimistantumqualitatibsagunt,sed&secundis,ueluticumacumine&subtilitatespiritualipenetrant,&cumprimisopuspromouent.Sedobiicis:"atAristoteliτολεπτον&perconsequenseffectuseiusattenuatioestinsecundisqualitatibus,quaeprofluuntexprimis.Itaquecalefactiopriorest,&siccaloranteceditrarefactionem."Confitemur,inquimus,istud:sedunadicimus,nonadhocprioremesse,uerumadaliud.Estn.nonqouiscuiuispriusautposteriusinordinenature.Aristotelesexhumidoextruittenue,nonexcalido,quasitenuitassithumiditatis,crassitiessiccitatis:quiaillaestsubtiliumpartium,seuparuarum,potestqueseinsinuare,&penetrareininteriora,sicquereplere,&totototumtangere,utuidemusinacetostillatitio,spirituuini,aliisqueliquoribus,posteaetiaminhalitibus&uaporibus,quaeistorumnaturamparticipantaerisscilicet&aquaepotissimummerito,quorumutrumquehumidumstatuitur,tametsinosnecigneosspiritusexcludamus.Quodautemrarefactioexmotusit,&indecalefactio,apertedicitPhilosophusinI.Meteor.cumscribit:"CumautemferturprimumElemontumcirculo,&corporaquaeinipsosunt,idquodininferioremundosemperestpropinquum&corporismotudisgregatur,&facitcaliditatem."Illoergoiudicedisgregatiocaliditatemantecedit,quaeposteahomogeneaexmistoresolutoprouocarepotest,utappetitunaturaefamiliarisconfluant.Itacumterramasolecalefacit.(cap.4.lib.I.Met.)motumrarefactionis,premittitexillahypothesi;Etcalorquidemexcitatuscalefacit,sedmotusattenuat&duplicemhalitumproducit,inquoseminariasimulcaloris,fiatquedupliciprincipioagentehalitus,nonunoquanquamnigriPhilosophi,quiabexperientia&plurimarumrerumusuinstructiturpitudinemalbedinis,dequaOuidius:("EttupalladiaepetiturcuifamacoronaeCandidasifuerintcorpora,turpiseris.")Exuerunt,&ueritatemintellectussensuum,oraculorumqueuerorumadminiculo(iuxtailludperipateticum:"Nihilestinintellectu,quinpriusfueritinsensu:Etoportetintelligentemphantasmata,quaeexsensu&memoriaprosiliunt,speculari")suntuenaticonsecutique,nontantiesseputentilluddecoelimotu&rarefactionefigmentum,sedcompertumhabeant,Solisradiosnonessesinespirituattenuante&resoluente,utinecfulmina;magnamquoque,partemistiusexhalationisdeberisubterraneispotestatibus,adquarumlocaneccoelumnecSolunquampenetrarepossunt."Flammaestardorspiritussicci",inquitille.Hicspirituscalorearmatus&calefacerepotest&resoluere.Sedfacessathaecquaestio.SatisestChymicumcognouissecaloremsuumpossenontantumcalefaceresed&resoluere&congregare,nonquidemhoc,quacalorest,sedquainsubtilispirituuelaquaest.Itaquehincconcludit,siuelitcorporibusessentiashomogeneasproducere,senondebere,ignauicrassiquecorporis&siccicaloremadhibere,sedhumidi,aereiuelaqueisubtilis&penetrantis,&totumtototangentisiuxtasententiamueritatis&Aristotelis.Quodsicalorineasubstantiaestactu,beneest;sinminus,forisadhibeatur.Asiccocrasso,frigido,talenihilpotestexpectare,utinecafugacespiritusicco,seuhalitu.Hicenimpraeteruolat,necfacitimpressionemstabilem:siqueuiolentequidprocurat,idnonestproarte.Cumitemintelligatcaloremministrarealicuiprincipaliteragenti,&persequidem,quodsuumest,agere;uti&materiatenuis,Inquaest,suumefficittenuitate:sedeffectumiuxtamodum&naturamprincipilmoderantispraesidentisqueexpectandumesse:praeclarorumoperumhabebitprincipium.Namsiexrebusseminalemuirtutemcumsuosubiectolegitimeexceptam,caloreconueniente,itautspiritusinsitusnondissipetur,sedinmotumsaltemincitetur,demulserit;promitteresibifructumsimilemnaturaepotest,adcuiusquidemactumillenihilcontribuit,sedinstrumentocalorisriteexplicatonaturaeuimpromouit,itaquerexit,uttandemfinisartificemnondestituat.Nequeenimisduntaxatartifexest&aliquidartefacit,quilecticam&scamnumaliasqueexternasformascompactumateriarum,autsculpturasimilibusqueextruit,sed&is,quinaturaeuimindustriapromouetadminiculisnaturae&ingenii&caeteroruminstrumentorum.Inhocprincipiolatetaurificaeartis&transmutationismetallicae,aliorumquecorporumfundamentum,nequisforte,utalbiilliPhilosophi,quisuumAristotelemuixsuperficietenusinspiciunt,&subpalliolatitantemlimisintuentur,indequemultainChymicosdeclamantputet,illudparadoxumatotaexularenatura,necconsentaneumesseaxiomatisAristotelaeis.CaeterumcaloretiammisturasperageredicituraZabarella,quianimirumsitcausaconiunctionishumidicumsiccoinmisto,dumattenuandofaciat:utsiccumhumidopermisceatur,&quatenuscalorest,formammistidemateriapriuspraeparataperalterationempraeuiameducat:quaeuerba&febriculosasunt,&minimesapiuntAristotelem.Hicenimapertescripsit,idneutiquamessecalorisopus,sedos,quaos,efficimotueius,quodgenerat,utpoteparentis&seminis,sicutformaserrae,nonproditacaloreignis,sedmotuartificisperinstrumentuminductum,Ideaeseuprincipiipridemabexperientiaducti,&intellectucomprehensi.Deindefrigidoquidemilletribuitcongregationemsimilium&dissimilium,seupotiusconfusionemquandam&aggregationemincumulumindiscretum,sedhumidorectiuspotentiamterminationisasiccoaccipiendaequanquampersediffundaturinterminate:siccoueroterminandifacultatem.ConcedititaqueChymicus,caloremposseadmistionemfacere,sedinstrumentaliter,&κατάσυμβεβηκος.Quaenimsiccusest,terminat,humidusneutiquam:Quaitemaltiorisprincipiipotestatifamulatur,potestformasproducere:sineillononpotest.Itaattenuat&rarefacitnonexse,sedmateriaetenuis,quamhumiditatiiunxeratAristotelis,praesidio.Ettamentantacalorisaptitudocumsit,tantaquedexterias,amandaexoptandaqueeiuspraesentiainmistioneest.Namubinonestcalefactio,omniafrigent.Ubifrigentomnia,uelconfusae,consopitaequehaerent&silentpotestates,uelagentefrigorecorruptiosequitur.Estenimfrigusdestructiuum.Itaquecalorutexdiuersisunitismistiofiat,multummomentipraestat,sedutinmistoemergatetiamformaossis,carnis,ferri,&c.seruiliterprocurat,dumprincipioprioriadsubstantiamsingularemtendentisuamlocatoperam.EtiamhincmultapulcherrimapotestextruereChymicus,siuemistum,quamistumspectes,siuequaaliquodsingulare,utaurum,aes,hydrargyrus,sal,sulphur&similia.Meminerittamen,summumcaloremmistiessedestructiuumtumsubalternantibusfacultatibus,tumquianimiscalefaciendouirtutemprincipalemuelimpedit;ueldissipat&extramodumcalorisnaturaliterrequisitiponit.Ideononoperabitursinearte&prudentia,quaesupponitsufficientemrerumnotitiam,utsciat,quidquaequeferrepossit&quidsibifieripostulet.QuodeterioressuntParacelsifecesillaeimpurissimae,quaeinChymiamexmechanicoinuolant,cumquenullamintelligantnaturam,omniaqueperuimtrahantadsuasomnia,&sputauirulenta,quaeexParacelsicloacissorbuerunt,nonimmeritodestruuntplura,quamconstruunt,&quodquaerunt,noninueniunt,tandemqueintercoruostemeritatispoenamluunt.Sedpergamusineffectiscaloris.MultaextantapudAristotelemeffata,quaeexplicandasuntiuxtarationempraesentismateriae,quamComment.Alchem.Part.I.Lib.Ii.tractat,&uelperse,uelperaliudseuexaccidenteexponenda.Quedametiamadspeciescalorumcertaspertinent.In2.departian.2.Calorhabetuimliquandi&cogendi:alibidensarelaxat,rarefacit,indurat,licetdiuersimodeadfrigus,in5.deGen.an.3.ubidicit,acalorepersehumoremeuaporare,dumhicunacumilloabstrahitur,cumnullushumorsitsinecalore.Hocquidemideoeuenit,quiacalorinmateriaest,indequepotesteuocari,licetnunquamsinecorpore,aquoestinseparabills.Indeuerosequiturexiccatio&induratio,sicuteumChymicuscoagulatresolutaperdiuaporationem,destillationemseualembicationem&similiasubiectoueladmotocalore,quiquidempersenecresoluit,necrarefacit,ueruntamenidcumtalibusspiritibusefficerepotest,dequibusantedictumest.AgitautemibiAristotelesdepilis&caeterisexcrementorumconcretionibus,undefiuntlapilli,ungues,coria&c.calorenempesicco.Relaxationonestcuiusuiscaloris,sedhumidi,quodfaciuntetiamteporesaustrini.Itaenimhumidoseseinsinuanteuidemusfieriimpletionem&mollitiemindispositis,caloreremouentefrigiditatemconcludentemetc.Omninodiuersaagitindiuersamateria,applicationediuersa,&uiribusuelsuis,uelsotiis:Calorexternusactuatinternum:siquepraeualet,etiameducit&frigiditatemcumputrefactione&corruptioneinuehitconsequenter,&exaccidente.Itaquehucpertinet.Calorambientis,quiuincensinternumputredinesprocuratindispositis,utestin4.DeGen.Meteorologico.uulgatumest,quodcalorinduretlutum,resoluatseuremittatceram,unumperse,alterumexaccidenteuelconsequente,quaecomparatedicuntur.an.2.deluteooui&cera.3.Noncalor,quacalor,resoluit,dissipatqueseuexpirationesfacit&extrahit.Itacalorsiccusresoluitmetalla,lapidesfluxiles,pinguedinesconcretas:quin&resolutaresoluitamplius;donecomnisspiritusuolaticus&humorexierint,quofactocaeteraconsidunt&coagulant,utinliquoribus&salibusChymicis.Resoluit&humidusea,quaesaliumhabentnaturam.Quaeitempostresolutionememerserunt,possuntexcessucalorisresolui&liquefieri,utcalcesmetallicae&sales.Diuersienimdiuersorumgraduumsunteffectus.Depart.an.9.proble.34.Itaanaloguscalortemporisconcoquit&maturat,sedminornonperficit.Itain34.sect.2&probl.33.Inexternomundocumsoldicituraquastrahereemphasiseuenit,radiisitainroridoaereuelpluentereprobl.33.concoquitrarefacit.3.conmaliumqueactionumadiutor&director.Quisiigneuseuadit,destruit:sect.2&animalibuscalorestinstrumentumgenerationis,nutritionis,conseruationis,&omninouitaliumanictiones,sitneidemcalorfebrilis&naturalissubstantia,annon.deuitalonga.EtsaneprolificumAristotelesabigneomultisseiunxitparasangis,aliudqueprincipiumestcumillo,aliudcumhoc,uti&aliaefacultates,&spiritus.calorauget&concoquit2.Inproblematisconcoctioasscribiturnatiuo,putrefactioexterno.Sedtamennatiuusabexterno&concoquitnonexcedenteiuuaripotest,utuidemusinfrugibus.HincporismaChymicum,tantumdebereessecaloremexternum;deiuu.&sen.1.quantusinternoactuandoestsatis,nesiexceditillumeliciat:dissipetqueeiusinstrumenta&rationem,pereatqueopus.Etproutresistentiaestrei,inquacalorestinternus,itagraduaripotestcalorexternus.Undeadquaedamualidusrequiritur,adaliauixsensibilis.Quodin3.deGenan.2.scribitPhilosophus,concoctionemessecaloremquendam:iddeclaratexemplisterrae&incubantiumouisanimalium.Utenimillasuocaloreconcoquit,itaincubantia,quasiuelitdicere,concoctionemesseopuscaloris,utin5.deGen.an.6.ait,concoctionemfiericalore.undesequaturdulcedo.Insupercaloritribuituruismouendi2.Gen.an.1.itemattrahendi,eleuandique:quiasursumfertur,estquecausaleuitatis.Undedicituramarumsalsumquerelinquere,dulcisubtracto,utinmari;Etquodinexternisfit,idemeueniretraditurabinternoinanimalibus&plantis:c.4.desensiu.ExhisChymicusarripitid,quoddeconcoctionedicitur,quanquaminplantis&animalibusfiatpresidiofacultatisprincipalioris,utuentriculi,epatis,cordis&analogorum.Sanedeterminatocaloreetiampanessuoscoquuntpistores,&ciboscoci,elixando,assando.Artifexsimillafacitinmaturationibussuccorum&digestionibus,circulationibusque,ubicrudamitescunt,&uertunturinnobilioremnaturam.Multusestinconcoquendiartificiotractatusmagisteriiarcani,ubipenenihilaliudaudias,quamCoque&c.&proponunturexemplauegetalium&animalium,quibusdeclaraturopus.ConsideretergodiligenterChymicusuimcalorisinnaturalicoctione,utadeiusexemplumpossitrespicere,&recteoperari.Quodaduimmouendiattinet,eapotissimumanimallumgratia&plantarumproducitur,inquibusgeneratio,&augmentatiocaeteraequeactionesopecalorisperficiuntur:sedsuntfacultatisinterioris.Mouet&externuscalorinterioremactuando:Mouetpraesidiospirituum.Aquaquoqueimmobilisest&rigescit,nisicaloremhabeat.Nequetamencalorprincipalitermouentisrationemhabet,nisiquisuelitetiamgrauedeorsumferricaloriseffectu,&coelumincirculumagitarifacultateeiusdem.Chymicoistudmouendisubsidiumprofueritinartedescensoria,fusoria&similibus,ubicaloremouendasubstantiaest,motuseparanda.Calormouetalterandocalefactiueperse,mouet&generando,corrumpendo,augendo,diminuendoperaccidens.Motumlocalemiuuatspiritibus,autresolutionepraestita.Attractionisexemplasuntinmeteoris:EtMedicipercausticapotentialiaexaltoexhauriunthumores,necminusactualibusproliciunt:Itaqueaxiomaest,ubicalor,ibiattractio&confluxus,utinphlegmonis.Sedtotumhocabaccidenteest,uti&inmagnete,&succinocalefactodebite.Propiorumenimfacultatum,quibusconiunctuscalorsuaoperatur,praesidiotractionesfiunt.Etestubiuacuitatispraeuentioattractionemmolitur;estubiinstaurationisappetitus.Itaenimexinanitaexternatrahuntabinternis.Etcumcausticumsorbuithumoremproximum,partimimplendauacuitasest,partimcompensandusdefectus.Naturaenimstudiosaestconseruationissui.quanquamcertentintersefasplendentibus.Aliastraheredicitur,cumresoluitradiisspirituosis,aereisque(polluunturenim&assumuntspirituspartim,partimipsisuntspirituosi:)resolutumquodest&calefactum,leuitatesuisursumtendit,&amplioremlocummolecorporisauctapetit.Attrahitergocalorperaccidens;aliascumisnoninmedioaere.Sedinuiciniaterraehabeatmaioremactum,debebatexaltoinima,noncontraeximoinaltumtrahere.Chymicuscomperitnullomodofieriattractionem,siuelitalembicoadderecalorem,imotuncpotiusfugaprocuraturoperedescensorio.Itaquehaecattractioeiestinutilis.Quaeueroprincipaliuirtutealia,cumquaestcalor,peragitur,ueluticumiuxtadoctrinamHippocratisplantaesibifamiliatemsuccumexterratrahunt,&partesanimaliumexcordeuelepatesimiliterqualemasscribuntetiampurgantibusmedicamentis:hincaliquidexpectarepotest.Itaadsetrahitmagnesferriscobemexramentis&sabuloeluto:Itahydrargyrusassumitaurum,incalidisamalgamatis(aliidicuntabaurotrahi,utiacaeterismetallissicalorinterueniat,&cutemdetergensliquoracrisuelaliamedicina.)Sedfiunthaecnonnunquametiamsinemanifestocalore,quomodocharyophylli&sericumsitiensexuaseinmediocollocatoetiamcitracontractumexdistantiaomnemhumoremexugunt:Etquomodofarinarecensamolaasperginempauimentisorbet(solentidfaceremolitores,cumpondusaddereuolunt&fraudaredominum,)itemhordeum,triticumqueexhydropicorumtumoribusexuguntliquorem.Saneitapotestinstituiseparationisartificiumquoddam&similia.EleuatioueroplurimumhabetintotaChymiamomenti;&perficitursubtusadhibitocaloremedianteresolutioneinspiritusleuessursumqueeuolantes:quitamenaliquandoperuimetiaminlateraueldeorsumpelluntur.Ettantumquidemdecaloriseffectis.Cap.Ui.DeuoceIgnis,&numsolumsitChymiciinstrumentum.RusticusilleapudUirgiliuminaliquabeatitudinisparteponit,QuandoseseipsiultrooffertsuusignisAmyntas:EtinamatoriissaepeestUenusinuinis,ignisinigni,utsicamasius,amor,uinumignisuocabuloapoetisaliquandodesignentur,quodipsorumlicentiaenonestinuidendum.ApudAristotelemin2.Decolor.eanequeignissuntnequespeciesignislicetlumenfaciant.desensuodoratusestigneusodorqueignispropterhalituscalidossiccos.Platoniueroidprerogatiuaehabetuisus,cuiusinstrumentoignemincludunt,&uulgusindepercussuinsilireignemdicit,quiestlucidusspiritus;imopotiusaffectio&fulgorexinstrumentipartenitida,qualisignisest&insquamispisciumfungis,&similib.uiscidislaeuibusquenecnonalbis,quibuscalorspirituosustribuiturin5.deGen.an.6.Ubi&plusaeris,quamaqueassignaturcalidis,ut&indoctrinadeseminealbo&spumoso.Uideturergoignisuoxinhissignificarespiritumaereumcalentem.Utenimestin3.delonga&breuiuita,aeradaliaignisest.Platoniueromagisestspiritusmundanaeanimae,&animalisinhomine&bestiis.PoetaequoqueantiquorumPhilosophorumimitationeignesuocantastra,&putanturlucemintelligere,cuiussimilitudoestinigniflammeo.Supraindicatumestitaaliquando&caloremdici,praesertimsiintensussitadgradumigneum,uelutiinfebricitantibus,&quiignisacrolaborant.Hecsicolligantur,preterpoeticasmetaphoras,nominePhilosophorumindicantignemmodoessesydera,modoluceminillis,modospiritumsydereum&animaleminmagnoparuoquemundo:aliquandolumenexlucepropagatum(utrumqueetiamflammulaenomineuocant,undespiritusanimalisflammadefiniturinscholisuulgaribus:)interdumaeremenonrarocalorem.QuodsiingrediarisinacroateriaPhysica&Meteorologica,nontantumaudiesAnaxagoram(i.Meteor.3.)&TimaeumPlatonicumcumaliispriscisaetheremignieundemfacientes,Pliniumqueillisastipulantem(lib.2.6.5.undestelleignesaeterniPoetis)sed&Aristotelemquartumelementum(praeterprimum,quiestmundussuperior&quintanatura2.Meteor.3.)exconsuetudineignemuocantem,quialiasnihildicituressealiud,quamspirituscalidussiccus,Plinianauoce,quiaeremappellatspiritum,seuparsaerissuperiorastrorumlationecalefacta,quocontendunt&ignesinimoaccensipropterspirituscalidisiccileuissimiquecognationem:pretereaaliumignem,cuipersecompetatidnomen,prositentem,quisitexcessuscalidi,&feruorignis,&hicmeteoricusuocaripotest,culusnaturaleuisinaltosuspensamanet,siapabulopendeat,cuiusamore&cognationecrediturinmistisretineriindequesemperinaltumtenderealioamore&desideriolocipropriiubisitinsuaforma,perfectione&quiete.Nonnunquam&Democritusdisputatanimamesseignemquendam&calorem,inI.dean.tex,20.Hincigneusintellectus,qui&radiusscintillaqueuelutialuminecoelestiprodiens,modificatelicet,dicitur,tametsiilledesuisatomisrotundaefiguraegarriat,eaquesimiliterignesappellet.Alias&artesignesPrometheiuocantur&igneamobilitasadeffigiesformandasapudPlinium.InsacrisliterisAngeli,apparentignisspecie:Uti&spiritussanctusinApostolis.ParagraphDeaffectuamoris&irae,dequecalidoinsito&similibusignisuocabuloaliquandoaPhilosophisindicatisplanaresest.Nequeenimsialiquandouisusestignisexdraconumexagitatorumfaucibus&oculisemergereautcalorferuensexire,statimconfundendadoctrinaeperspicuitasest,utnequecumardentphrenetici,&quialiisfebrib.laborant.Estaliquidinistisseuusib.seuabusionibusChymicofiduciae.Non.nimsuccenseredebentilli,quideAristotelscadoctrinaplenisbuccisgloriantur,philosopho,Chymico,si&ipseloquatursuaedisciplinaeconuenienter,utsitobscuritasindeemergensnoninartifice,sedimperitoisto,quisealienumabAlchymia,suaruditateimportunitatequedemonstrat.Deindecumoleasua,aquas,spiritus,sales,&similiaignesuocat,atqueetiamiduocabulumessentiisquintistribuit,habetsibiprelucentemPlatonem,Democritum,Anaxagoram,Plinium,Aristotelem&aliospriscos,cumquibusueresentireipsumnonpudet.Insuperinterignesperipateticos&Academicosinuenitetiamsuuminstrumentum,siueSolisradiosintelligas,siueignemmeteoricum,siuecalorem,dequosupra.Seduideamusquoestimetillesuosignes,&quosinarteprofessionequesuaagnoscat.InarteChymisticaDornaeitresrecensenturignesinstrumentales,externus,tribusgradibusdistinctus,uiolentus&internus,quiestcuilibetsubstantiaeproprius,&naturaliterinsitus.Sed&uiolentusexternusest.Itaqueadduoreuocaturdistributio.Ethaecquidempopulariterdisseruntur.Aliiartificialem,&naturalemponuntintellectunonarduo.Naturalisenimest,quemnaturaperseexhibet,sedartificialis,quemartifexadopusperiteaccommodat,gradibusquedistinguit,utnonfaciatopuspersenaturaesuaeui,sedartis,aquagubernatur,principio.DehocAutorlibellidespiritucap.5.Ubidiuersumfacitproartiumutentiumdiscrimine,quodtuncsaneadmittipotest,cumfacultasartissimulintelligitur.HicinmagisterioPhilosophorumnouemdifferentiis,titulofamaquetotidemigniumdescribitur,dequonossuoloco.Sedsciendumest,agnoscereChymicos,nontantumelementaremignem,quiAristoteliestuelparsaeriscalidasicca,uelferuorcaloris&siccitatisatqueadeoexcessuscaliditatis(2.deortu.c.3.Ignisexarsiocalidi,&sicci.2.tex.21.quitamenlocusconferendusestcumalteroinmeteorologicis,ubiinterigniselementum&feruoremistummeteoricumdiscernebat)eumquegradibusdiscernere,&mediis,utcumuocantignembalnei,cinerum,arenae,nudum&c.ItemcomparationibusexSoliscalore,seminumuotutaminplantis,quamanimalibus:Uerum&occultumquendamhabere,&potentialem.Ethicquidemaliquandoapertediciturignisstygius,Gehennae,Infernalis,aquastygiaetc.illeueroPhilosophicus,&sulphur,&MercuriusPhilosophorum,mysticoadmodumsensu.Hucpertinentilladicta:SulphurPhilosophorumestsimplexignisuiuus,uiuificansaliacorporamortua&maturans,etc.TalesulphurestinSole&Luna,&intertioquodam,estquedigestum&decoctumperopusnaturae.Naturaueroiamactucontinetinseignemnaturalemmaturantem.IdemestignisElementatusinauro,utiloquuntur.Ceterametallanonhabentinsesulphurignissimplicisnonurentis:Sedsulphuradurens.Hinceuenit,utduplexstatuatursulphur,&duplexignis,unusurens&infectusinficiensque,utisulphurimpurum:alterpurus,noninquinans,perfectus&c.Inargentoquoqueignisilleest,sedpotentia,nempeoccultatusalbedineargentea;Undetameninactumproducipotest,utsicargentumsitaurumpotestate,Deestenimillimaturatio,fixioqueadcolorem&ponduscaeterasqueauripraerogatiuasconsequendas.Aliquandosicloquunturinexplicationeelementorumartisarcane:Ignisestcalidumsiccum;atnonuulgaris,seuelementumuulgare;sedPhilosophorum.Itaautemnominantlapidemsuum,cumiamquartograducaloriseuasitrubeus&salamandricamnaturamobtinuit.PatetitaqueoccultumignemPhilosophorumessetriplicem,unumsulphurperfectoruminipsispotentiaexistens,estqueinsitaauriuirtus&spiritusinsemineeiuscontentus:alterestSalamandraPhilosophica,seucalxrubeaLullii,que&ipsasulphuruocatur:Tertius,estiamtincturaipsa,potestatesuaetiamigniselementarisuimexuperans,&idpraestans,quodanullaaliaremundana,sedasolocreatore,expectarepossis.HicigniscumadMedicinamtransfertur,aliospeperititemChymicisusitatos.Quienimadlapidemperseparationemelementorumcontenderunt,quanquaminalienamateriauersarentur,frustraqueinhiarenttincturaeuerae,tamendiuersaspartesassecutisunt,quasuideruntcompararipossecumelementismundanis,&humoribusincorporehumano.Itaquephlegma&aquamappellaruntaquosioremliquorem,aeremuerooleosum,spirituosumcalidumsiccumque,quanquam&huncoleisimilem,ignem,terracumsaleest.Praetereacumuiderentmysticosillosomniapromittereexsuatinctura,quaenontantumigniselementoresponderet,sed&coelestibussubstantiisseuastris,queignescoelestesetiamuulgonuncupantur,(Uirg.QuosigniscoeliCylteniuserretinorbes:Namnequeerantastrorumignes&c.)analogosexistimaretur:actuosasmedicinassimiliterigneanaturadonarunt,uocaruntquealiquasignesTheriacalespresertimcumAutordeTheriacaadPilonem,illamignemexpiatoriumpestisappellauerit,quodsicutigniselementarisinlinoAsbestinomaculassordesqueconsumit,&saluumintegrumqueimoferenouum&purumredhibet,itapotentiamedicamentalegitimispreparationib.igniumcoelestinumnaturamadeptapurificentcorpushumanum,cumqueputentabiisdemconseruaricaliduminnatumproptersimilitudinem,etiamhocignemdixerunt,quanquamaliquicaloremsimpliciterquoqueinhominemoreperipateticoeodemaffecerintnomine.SedmagnificumencomionestignisPhilosophici,dequodicitur,quodsitignistingens:Lapisnoster(inquiunt)estignisexignicreatus,&inignemuertitur,&animaeiusinignimoratur.Uoluntenimignemesse,inignieducari,ignimutiri,ineoperseuerare&quiescereamice,nonaliter,acsiignishomogeneusigniiungereturabsqueconsumtioneautpugna,sedamice&concorditer.Ignemautemfortissimumappellantmercurium,exquosublimatofitetiamignisGehennae,cuiusputrefactioneclaustraaurisoluunturquaereseraremundanusignisnulluspoterat.Est&sulphuruiuumsulphurqueanimatumignisPhilosophicus.SeddeclaranturistaGebrisententia,quadicitnonposseinueniriullamremperseueranteminigninisisolamillamunctuosamhumiditatemperfectam,noncremabilem,quaeestmercuriusanimatus,exquoaliusignissimilis,scilicetignisuiuus,&tincturaPhysica.Mercuriussecumhabetsuumignem&sulphur.HiergopotissimumsuntignesChymicisfamiliares:{{Coelestis.[IgnisapudChymicosestuel{{manifestus,qui&mundanus.{Elementaris{{Naturalis{Artificialis.Namcumpotestateartis&principionaturaeLignisfitignisartis,&hicpeculiaressubitleges.{Occultusinrebusnaturaelatitans,exquibusproduciturarte,fitque{{Instrumentalis,utlignisGehennae,&quaealiascausticapotentialiauocantur,quorummateriaampliuselaboratatransitinclauemartismysticae&coelestemestrumadresolutiones&exaltationesaccommodatum.{principalisMedicinaegratia,utsitanalogosElementostellarum,&calorinatiuotumex{{AliispotentiaMedicainstructis,utsuntquintaeessentiae,oleaignea&coelestia;Coelestestincturae,etc.{LapidePhilosophorum,inquoestignisMercurii,Solis&Lunae,&diciturdiuersisgradibusIgnisPhilosophicus,calxuiua,rubra,tincturarubra,Elixyrrubeum,quartoElementocomparatum&Solarinaturae,quoiure&sulphuruiuumappellatur,etc.]Anautemutnaturae,itaChymistarumpropriuminstrumentumsitignis,sicutscriptumreliquitDornaeus,uasaquenoninstrumentaChymisticasedpostfornacesmateriaesubstantiaequelocumalterumobtineant,quomodonaturautiturcauernis&globoterraefacileestiudicatu.Arsabiunctaamateriaest,diciturqueprincipiumeffectiuum,sedinalio.Atnaturainipsoest,quodfit,quoddumalicubiexistittanquaminloco,euenitetiamipsamlocoincludi,tanquammatrici&ergasteriosuo,undesuppeditenturnecessaria.Formaartisestinartifice,cumquoofficinamsubit.Sedcumisnonoperetursinenaturacertomodocomprehensa,necesseest,utmundanaeconstitutionisexemploipsequoquesibiconstruatcauernas,matricesque,sednonrudes&fortuitas,sedingeniosasadmelius,citiusqueproducenduminactumnaturam,&motumabsoluendum,quamsoleteuenireincauitatibus&uulcaniisterrae.Ministrantadhoceiuasauaria,uariaquesupellexChymica,tummeroseruitio,tumetiamaliquaagendipotestate.UtraquetamenhabentrationemOrganiseuinstrumenti,autcausaeadiuuantis,sedillanudeduntaxat,haecetiamefficaciter,perindeutnaturacorporumuiuentiumutiturcalore&spiritibusnonnihiladopusconferentibus,uti&uentriculo,epate,&similibus,sedquolibetagente,conuenientersuaefacultati.Suntergoquaedamorganaseruientiatantum,utfornaces,uasaque,quorumopecoercetur,uarieadmoueturdirigiturquetummateria,tumagens,utpatiillacommodepossit,hocoperarifeliciter:Quaedam&famulantur&efficiuntsimulactiuispotentiis,qualeinstrumentumestid,quodignemuocamus.Sunt&quaedaminstrumentainterna,quaedamexterna.Utraqueetiamartifexusurpat.Nammultisrebusinsitaspotestatesadsuumopusunacumipsisadsciscitutinactumproductaeagant,quodinstitutumest.Externauerouasorum,caeterorumquefarraginemconficiunt.QuanquamautemapudAristotelemin4.Meteor.Instrumentaquaedamaequiuocadicantur,quaedamuniuoca&uera,quaepossuntefficerepropriafacultateid,adquodsuntdestinata,utoculusuiuusuidere:hoctamennonconuincitexinstrumentorumclasseexturbandaesseuasacontinentia.Possuntenim&hecsuumopusperficere,nisisintlaesa,autpotiusimaginesuasorum,uelutiollapicta,autfracta,uelserraligneaautstraminea.Tuncenimfiuntaequiuoca,noncumformaerationemoperepossuntexpedire.RecteAristotelesinI.Politic.c.2."Inartibusdefinitisnecessariumest.Subessepropriainstrumenta,simodoconficiopusdebet.Eorumautemquaedamsuntanimata,quadaminanima,utnauisestinstrumontumnaudleriinanime:Sedremexanimatum.Ministereniminartibusinstrumentilocumobtinet.Sic&respossessainstrumentumestaduitam:PossessioueromultitudoinstrumentorumSipossentinstrumentaadiussumuelnutumDominisuiopusconficere,quemadmodumDadaliautUulcanitripodes(uellapidesThebanaeartis)quidicunturspontesuaindiuinumcertamenprodiisse:Sic&pectinestexerent,&plectracitharampulsarent,necarchitectisaneministris,necdominisindigerentseruis.Instrumentasuntom,utpoteaquibusaliquidfitpraeterilliususum,utapectine,etc."Atinquis,quidabollafieripotest,quidafornace?Ignemfacerealiquid&serramcertumest.Dicimusuicissimquorundamoperamanifestioraesse,quorundamminus:Etquaedamsehabereformalius,quaedammaterialius.SaneChymicusperfornacessuascoctiones&aliaperagit;perampullascontinet,&c.NonminoreiureinstrumentumestouumPhysicum,quampyragra&rutabulum.Cap.Uii.DeIgnipotentialiChymicorum.Igniselementum,quoduoluntunacumsystoechis,aere,aqua,terramistumconstituere,tametsialiquotiesscribatPhilosophusaquam&terramessemistorummateriam,undeinhispotissimumestuita&nutritiouiuentium,potentiamistisinesse,indequepostresolutionemadsuareuertiproclamatumestinuulgariPhilosophiadogma.TalemignemnondesideratChymicus.Quaeueroexcellentemquandampotestatemobtinent,quasimilemignissolutiimpressioneminmateriafacerequeant,quanquamflammaenihilpraeseferant,quinprimaaggressioneadtactumfrigidaoccurrant,cumtaliseffectuslatitantemintusigneamuimprodat,potentialesignesappellantur,&siquiaptisunt,adoperaChymicaaccommodantur.Estautemhorumquaedamdifferentia.Namnonnullaistamuimoccultantpenitius:nonnullainfronte&propatulogerunt.Illaindigentpraeparationeea,quainternusignisexcentroincutemsuperficiemqueprotrahatur.Hocassequunturuulgocalcinationibusseuustionibus,quomodoexlapidecalcariofitcalxuiuapercrematuram,cuiinesseignem,resloquiturexperimentocaloris,quietiaminflammarequeat.Quecomburipossuntincineres,cinefactioneignemsuumreddunt,utligna,bitumen&similia.Excineribusaquaigneaspartesabluit,fitquelixiuiumigneaefacultatis.Quaedamnecincalcem,necincineresdeducuntur,&tamenalterationequadam,uelpotiusmisturaaccipiuntpotentiamtalem,uturina,&aquaemineralesacres.Nonnullaetiamputrefactionedicunturtaliaeuadere,utacetum,quanquamaliishocpotiusestexlatibulisproducere,subtractishis,quibusanteaoccultabatur,uelutiquandoaquadecoctainfundoredditsedimentumsalsum,quodanteanullogustupoteratanimaduerti.UulgaresPhilosophipersuasum,habentabexternisignibus,quibustaliapraeparanturrelinquiimpressionemEmpyreumatisinmateria,undealterataigneamefficaciamacquirat.Sanesiquisolfaciataquasfortes,&flammascandelarumhalantes,deprehendatferesimilemaffectionem;Etnonestabsurdumtamforteactiuumageregratiasimilitudinisinsubstantia,utexnonignifaciatignem,exnonspirituquodtamenpotentiaspiritusest,spiritum.Alteratumquoquesequiturnaturamalterantis.Quocircainuulgaribusofficinisterrascrematas&alia,studioseabluuntsublaturiitaempyreuma,utiputant.Etadususcertos,uelutiadsiccandumsinemorsuulcera&uulnera,itapraeparataeterrae,metallica,ossa&huiusmodinonsuntincommoda.Sedintelligendumest,agensconarisibipatientemmateriamsimilemreddere,quantumpotest.Nonautempotesttotaliter.Nihilenimmutaturita,quinrecipiatnaturamprioris,cumnonquiduisinquoduissedindeterminatumabeat.Ueruntamencumexterniignesmediantibusspiritibusagant,quorumtantaestsubtilitas,utfacilepenetrent,&aliquidcontagiiinmateriarelinquant,praeterquamquodigneamuimexpotentiainactumsecundumnaturamreiproduxerunt,siquidemopusestabsolutum:patetduassubstantias&effectionesigneasintalibusesse,domesticamunam,peregrinamalteram.Haectollendaquantumfieripotest,illaincolumi,siquidemoperi,adquodquaeriturpotentialisisteignis,sitincommodarura.Aliasnihilrefert.Nonestautemintellectuarduum,nonquemuisignempotentialem,siueeumnaturadederit;siuearsexpresserit,cuilibetreiaptumesse,intercederequeinterresquasdamaffinitates,iuxtaquasnonquouis,sedcertomodoagant&patiantur,sicut&inaliquibussunttaliadissidia.ExploratasergoChymicushabeatrerumnaturas,&diligenteruideat,adquaeexquibusignempotentialempeteredebeat.ItaueroseparatEmpyreumaalienum,nequiddetrimenticapiatsubstantiapropria.Hocduminstillatitiisaquis&oleisuulgaresofficiuaenonattendunt,saepeabluuntexpirarequesinuntspiritumproprium,inquopotissimauismedicinae,cumalieno.Itacummineraliacombusserunt,&salesaliosquesuccosexpotentiaproduxerunt,contentisuntcadauereterreo;substantiamnegligunt,bellesibipersuadentes,seempyreumaeluisse,&certeeluerunt,siquidemadabsolutamcalcinationemseparationemqueperuenerunt,postquamidquodrestat,nihilaliudest,quamterramortuasapiunt,quinonnihilrelinquunt,undeuimmedicamsibiproliceriqueant.Curaliassiccipuluerisgratiauenasterrarumrecludimus,&nonpotiustestas,ossa,ligna,radices,lapidesuulgares,&c.proponimus&elaboramus?Sedquodadignempotentialemattinet,isquerituruelinstrumentiadaliquodulteriusopuscausa,uelstatimadmedicinaminternam,externam.Utrobiuisratiohabendacertarumnaturarum,nedestruamusoffendamusquedumconstruere&prodesseuolumus.Conatisuntnonnullitalemignemparare,quiultraomnemuimelementaremconsurgeret,coelumqueaemulareturnudum&catholicum,seuaetheremgenetalemsinestellis,itatamen,utaptusessetomnibussuscipiendis.Hocmenstruumcoelesteestexuinopetitumpraecaeteris:sedcumitaexuotoassequisitdifficilimum,nequepraestetinsolidioribusnaturis,quodexpectatur;ignesaliisuntexcogitati,iiqueuarii,quorumquidamliquidi,quidamsicci:aliquielaboratiadexemplumsimplicitatisspiritusaetherei:aliquicitrarelicti,proutnaturarerum&ususdexteradmonuit,Exemplasiccorumsuntincoloritiis&caementis,tametsihaecetiammediamdispositionemadipiscunturadmistioneliquidorum.Liquoressuntuarii,utacetumradicatum,spirituschalcanthi,salis,aluminis,mellisetc.&omninoquasaquassoluentes&spiritusacresseuacutosappellant.Utilioressuntexuino,utquintanaturauini,spiritusuini,spiritusTartarialcalisatusseucirculatus,spiritusuinialcalisatusseuuinialcool&similes.Eodempertinent&soluta,&diluta,utliquorescalcium&salium,lixiuiaetc.inCalcinationepotentialimanifestaaquaecausticae,&soluentesmagnamuimhabent:inarcanapraedicaturacetumacerrimumaquamercurialis,unctuosauiscositas,&c.quanquamhocacetumdissimilesitcaeterisignibuspotentialibus,cumfiatparssubstantiae,atqueitaduplicemrationemsustineat,instrumenti&partis;agentis&patientis.Hicignisetiamgradusadmittit.Initioenimestfrigidushumidusinsuomanifesto;calidussiccusinocculto,sicut&nigerinputrefactione,sedsubnigredinelateralbedo&citrinitascumrubedine.Tandemquodoccultumerat,proditinapricum:Sed&tuncrespectuignisflammeipotentialisest.Namipsesuirespectudiuersorumquemotuum&formarumrationeingradusdirimitur.Isteestmercuriusexquadamcompositionenullireuelandaextractus&sublimationibusphilosophicisexaltatus.Assumitautem&extrahitexcognatiscorporibus,nempemercurialibus,quaesuntmetallica,itemignes,utfiatignisanimatus,coagulatus,fixusexuolatico.Primumenimeinaturauolaticaest,sedabignecorporisperfectialaeeicomburuntur,&cogiturinignimundanopermanere,cuiusmeritodicituraquapermanens.Sed&caeteriignespotentialesgraduspossuntadmittere,siuesuirespectu,siuererum,adquasadhibentur,&modorumutendi.Itaqueaquafortismodofortiorestmodoimbecilliorpronaturaargenti,auri&caeterorumsoluendorum.Itaspiritusuitrioli,&similiauariant:quanquamnonsempergradusexunopetantur,sedexdiuersisquoque,utcumprimomitiorignisestadmotus,posteaaliusascisciturfortior.Nequeenimhorumregimentamestinmanuartificis,quamignismundani.InusuMedicosimiliterteneriscorporibuscauteriapotentialiaapponunturmitia,crassis&squalidisfortiora.Itainulceribus;Etomninomalonododurusquaeriturcuneus.Itaquesinilproficit,essentiasalissaturnini&similium,decurrituradcausticummercuriale,adaquasregias,&septicacathaereticaque.Sedtranseamusadignemexternumflammeum,&explicemus,siquidpraetercalorissupradeclaratirationemsuperest.Cap.Uiii.DeIgniflammeoelementari,&quidemprimoquomodocomparetur.RefertPlinius,gentibusquibusdamantePtolemaeumLathyrumAegyptiRegem,ignotumfuisseusumignium(c.30.lib.6.)utpotenecremagnoscentibus,licetanteoculospositam,necuirtutemeius,nisifortesplendoretenusautetiamcomburerequidem&calefacerescientibus;sedquaarteadoperaefficiendaaccommodarentignorantibus.InSom.Nequeidmirum.UtenimMacrobiusinquit,multarumrerumexperientiaadaliquasgentesrecentiaetateperuenit;Scip.c.10.Etconsentaneumestpatribusprimiscoelitusmonstratumfuisseadusumsacrificiorum,undeposteaadmitatoresOrimasdaesuiPersaemaximauenerationeillumcoluerunt.Pliniusuidetur&reiignorationemillistribuere,cumlib.4.c.12.deDele.scribat,ignemibiprimumrepertumfuisseindequedictamillamPyrpiten.Idascribiturlibr.7.capit.56.PyrodiCilicisfilio,quiignemesiliceexcusserit.SedPlatoinPoliticouultmunera,quaeolimadiistributahominibusmemorantur,necessariaquadamdisciplinaeruditionequetributafuisse:EtartesquidemaUulcanoeiusqueconsorte,sedignemaPrometheo,queminProtagorafabulaturconsulturumhumanaesalutisurripuisseUulcanimineruaequeέντεχνονσυνπυρισοφίαν,quaesineigni(quitamenhicexponiturdemethodicaDialecticaqueindustria&excellentiaingenii)necacquiripotuerit,necusurpari.IdemdicituradsapientiamciuilemexcommuniMineruaeUulcaniqueofficinaέμπυροντέχνινsubduxisse,quaereseodemredit.PliniusuultPrometheumsaltemdocuisse,quomodoignisferula,(quamaitli.13.c.22.aptissimamesseadseruandumignem,inqueAegyptonascipraecellentem)queatasseruari.SiPrometheusestlapetifiliusGentiumconditoris,apatrepotuitaccipererationemignisexariscoeloquepetendi,quamilleposteatradendoposteris&simulmonstrandorationemseruandi,nonpernutrimentainaris,sedferulas,siuehaecontinuomicantesdurauerint,utfomitesaeterni:siueprunisintusintercineressepultis,praestiterintuiuum,doctorisinuentorisqueautoritatemsibicomparauit.InsacrisperuetustaestignismentioperSeraphimigneumqueParadisigladium(Seraphimscribiturignemlucidumsignare,seuflammeumquoduelignitum&lucidumaSeraphuerbotestePeucerodediuinationeextispicum)&sacrificia,&uulcaniamTubalcainis.NeceocarerepotuitconflaturaetemperaturaequeaerisinuentorLydusSchythes,necerariaefabriceDelaPhryx,Chalybes,Cyclopes,DactylosIdeos,inCreta:ArgentirepertorErichthonius:auriCadmus,Thoas,Eaclis,Sol&reliquidequib.Plin.cumSaturniniistihominesintercalores&clementiamcoeliomnibusrebussummoqueotioperfruentesnonessentdeeosoliciti,siquidemueriquidhabetnarratio.NamquiturrimBabylonicamcondideruntusumigniumsciuerunt,&quisubflagrantesolehabitant,nonnihildeeocognouissesuntcomperti.PlatoinTimaoflammeumignemhabet,&posteaferuoreminconspicuumcumpotentialiisto,quemincalce&cineribusrelinquit:sedinPhaedoneCoeuosmundoinuoraginibusterreingentesqueignium&thermarumamnesponit,undestatuitindiemeluctarisubindeeorumfluxus.InTheaetetoignemcaloremquegignitlationefrictioneque,quemmotumuocat.MarsiliusFicinusinterpreseiuscoelumigneum:Scaliger.exer9.Ignisnonminusnatura,quamregionisterminiscoeloaffinisest.Namque&lucisinseipsoprincipiacontinet,&admodummobilisest&corruptibiliumcorporumpurissimus,&parumabestabessentiaformecuiuspiam.Itaqueproformauerafuisseacceptumabantiquis,exAristor.nonunolocopotestcolligi.Quapropterintercoelumpurissimum,&nostratiaimpuraquasimediumintercedereaequumfuit,&c.essetraditetiamipsoelementoigniscontraPeripatetieos,quiaibilumensit,propriumignisnimirum:uirtutesa.insuanaturafundentur.Incoelo&calor&motusignis:nonquidemcalorurens,sedtamencalefaciensradiis:necrectusmotussedcircularis:Nammotusrectusignituncest,cumadsuumlocumcontendit.Ineou.cumest,circulariterfertur,sicut&aer,quodnecAristotelesnegauit.SiiamignemadsuaoperarequiritnosterChymicus,eumexcoeloterraquepeterepotest.Namutrobiqueinuenitur,&excoeloquidemolimdiuinoquodammiraculodelabebatur,&studioseasacerdotibsquiuetabanturperegrinumigneminferreintabernaculum(Leuitici10.)insequentesususasseruabatur,adeo,utetposteaptiuitatemBabylonicamscribaturincryptasubterraneaspecieliquorisinuentusindequeadsabrificiaproductusfuisse:sedposteainuentaesuntartes,quibsexradiissolaribuspetipossit,peranaclasin,&multiplicationemopespeculorumincendiariorum,globorum.Saepeetincensionesfortuitaesyluarumpinguium,&terrarummarisquebituminosorumexsoleacceptaflammadocumentareidederunt.Exterriscontinuoardentibusquomodosumatur,apertissimumest.Iamergotresmodipatent,unusdiuinus,quoreferrepossumusetigneaspluuias,quibusSodomaperdita,&tandemmundiconflagrationem:alternaturalisperrefractionemradiorumsolarium,quoexpotentiaignifitignisactuadmotopabulo:tertiusitemnaturalis,sedperpropagationemseumultiplicationemabactupraeexistente&suisimilemignemgeneranteueluticumlumendelumineaccendimus.PlatoquartumdocetunacumAristorele.Motun.rarefacienteignemproducittamincoelo,quaminmundimedio,itautibifiantmeteoraignita:hictumillorumquaedam,tumetiamscintillationesillaeexsilice,quarummentioestapudplaerosque.Himodideclarandisuntdisputationibuseruditorum,&experimentisnaturaeaugendi.Fulgurarecoelum;&igneaspraesteresemittere,necraropluuiasigneaseffundere,compertauulgoresest.Philosophicausamquaeruntpartiminreflexionemultiplicationequecalidorumspirituuminflammatilium,qualessunthalitussulphurei,bituminosi&nitrosisimul:quosantiperistasisfrigidicogit:partiminmotu,quorarefactiinflammantur,&prorumpuntcumimmensofragore.NotaParatumnegareglanaeplumbeamexsclopetoemissamaerisattrituferuereeliquari.Sanemotusexpressionis&attritionisetiamadaetemuiolentusinflammarepotest,sicutAcestesagittamapudUirgilium:sedsaeareelantisestetiamillacalidispiritusaddensatio&inunumconclusio.Siligneaferuentifornacisiccaapponasueletiamalatereadmoueas,feruidispiritusearesoluuntinhalitus,facilequeaccendunt,quanquamflammamnullamfornaxemiserit.Nonnunquamtalesspiritusalicubicoaceruatiflatuexternoampliuscoguntur,uniuntur,&impulsiincremiammateriameaminflammant.Itaqueuiuacalxnonpenituscestinctainangulumcoactisspiritibusibiexistentialignaaridacorripitincenditquenonaliteraccinisferuidusuerbenasuirgilianas,autquodexpertisumusligneaaediumtabulata.ItauehementiusintonatAerna:itanonnunquamterremotufactospiritus&flammaeerumpunt.Nositaanimamusfomitemalicubigliscentemuelpunctoparuo.Nonnihilitaqueestinmotu:sedmultuminunionespirituumcalidorumsuppeditataesca,praesertimsiquauisexternacogat.Senecalib.2.nat.quaest.c.22.duobusmodisapudnosuolebatignemexcitari(cumexactuexistentepetitur,aliaestratio)percussione,utexlapide:&attritu,utexduob.lignis.HosmodosAristot.adunummotumcorporumsolidarumrarefactiuum,atqueetiamaetisreduxit.SedPliniuslongeuberiuslib.2.c.110.Recensueratsemperardentiumlocorummiracula:hissubiungithaec:"Cumsithuiusuniuselementiratiofoecunda,"inquit,"sequeipsapariat&minimiscrescatscintillis,quidforeputandumestintotrogisterrae?Quaeestillanatura,quaeuoracitatemauidissimamintotomundosinedamnosuipascit?Addanturiissyderainnumera,ingensquesol.Addanturhumaniignes,&lapidumquoqueinsitinaturae,attritainterseligna:iamnubium&originesfulminum.Exceditprofectoomniamiracula,ullumdiemfuisse,quononcunctaconflagrarent,cumspeculaquoqueconcauaaduersasolisradiisfaciliusentaccendantur,quamullusaliusignis.Quid,quodinnumerabilespartus,sednaturalesscatent?InNymphaeoexitepetraflamma,quaeaquisaccenditur.Exit&adaquasScantias&inagroMutinemsi.ReperiturapudautorossubiectisArisiaaruis,sicarbodecideris,ardereterram:InagroSabino&Sidicinounctumfla"grarelapidem.InSalentinooppidoimpositolignoinsaxumquoddamibisacrum,protinusflammamexistere:Repentinosigneiexistere&inaquis,&incorporibienthumanisemicuisse,utinlacuTrasimeno,&SeruiiTulliidormientiscrine&L.Mar.Uir.2.Aen.deIulo.tiiinHispaniaconcionantis,etc."AdhucPlin.quiomnesferemodosproducit,quibusignisexistit.Quidamenimnaturaliterardent:quidamdaemonioinstinctu.Exillisaliisuntaeterni,utsydera,&quiinterraaeternopabuloconseruantur,tanquamperpetuismundirogis:ueletexterrisscaturiunt:aliitemporaneiorientes,occumbentesqueuicissim.Hicprimumignisexscintillapropagatur,quaehumanoinuentoexcutiturexlapidibusautlignorumfitattritu,quisuntmodiaSenecaproducti.Deindeinaereexistuntignesmeteorici,&accenduntexnubibustertioasolisradiisperspeculacolligunturperrefractionemautunionemdirectoapiceinfomitem:Quartoperuicesincenduntterrae,&aquae,idqueuelaspersuaquarum,uelprunisdelapsis.Ettotmodishaberipotestignisnaturaliter,praebentibuseumtumsimplicibuscorporibustummistis:tumcoelestibus,tumelementalibus.Addaemonios,uelmagicospertinentincensionesexsummouelimoinsacris:deindeestardorescrinium:quodtamenutrumquegenusadnaturalequoqueteuocaripotest,Sienimillelapsisferuidisspiritibusaestuat,impositaaridalignaincendinonestmirum,cumidemeueniatinhypocaustis&fornacibusnostris.Deindeastusacerdotumcolaminebituminis,quodaquamrudiplebiessedicunt,perfusa,acceptoeregionecaloresolis,uelpyrae,directeallabentecumulatimquerefracto,facileinardescunt,sicutilleapudnoscirculatorputabatsecantharumplumbeumexaduersopositolumineaccendereposse:ItaconflagrauitMedea:itafortassis&Hercules.Crinesa.flaminislambimeteoricumest,qualequideuenitinignibusfatuis,&uisaesuntequorumiubeplaustrorumquelonguriones,&pilamilitum,&antennaeigneCastoris&Pollucisflagrasseetdiuisis&saltitantibusfacibus.SedquoddicitPliniusdeabstruso&insitolapidumnature,idnonratumhabetCardanus,quiigneminactumproducitfacitqueprimopropagationecumapraeexistenterapitur:deindecoitione&antispasi(fortedicereuoluitantiperistasi,uelanaclasi)tertiomotu,quorefertfrictionem&percussionem,quaportiunculalapidisdecussaignisfiat.MirumhaecscribereCardanum,&negareignemessesubstantiam.Habet&quartummodumcommunemististrib.utiudicat,nempeputrefactionem,quandoincalescunthumefactaligna,uestes,herbae,stercoraanimalium,etc.Spiritibuscalidisefferuescentibus,unitisque&cumimpetuinfomitemsiccumimpulsis.ItaE.incendiumoriripotest,&commpertumestTheophrastonarrante,nauimhumidisuestib.onustamsicconflagrasse:alibihorreahumidocordoferuoremconcipienteperierunt:Sedis&inaliismultisdelirusest.necsimi,humidiquestraminisincumulumcompacti,conclusiquepotestaslatetetiamplebeios.Scaligernegatigneminlapidibusactucontinerimnequeeliciputat,sedgenerari.Igniculumenimconcipiunthalitusconclusi.SedCardanus&motumperipateticorumdisgregatoriumexplodit&negatinlapidibuslatere,autaeripotentiainesse,cuiforsnaturamfrigidamdecretostoicorumassignauit,utitapersenonsitaptusignigenerando,quemtamenAristoteliciaiuntlapidibusainterduocorporasolidaelisumrarefactumqueinardescereposse:&nontantumintersolida,sed&siunumillisoliuiolenteaffricetur,utinmissilibus:&sispiritusuiexpressusimpetuosepereumferatur,quopactofulminaincenduntur&incenduntaliquando.PeripatumdefenditScaligerexarcitatione16.Productistribusmodis,attritione,elisioneseuextrusione,&discursu:Pliniusquoquedefendiquodammodopotest.UideExercitat16.Certumenimestquibusdamlapidibusinesseignempotentialem,&halitusconcretassulphureos,bituminosos&similes,quiinactumproducifacilepossunt:Sect.1.Etsuntmanifestaargumentacalcisuiuae,quamnonarstantum,sed&naturapraebet,suisincendiis.Fatendumestinquit,exaeremoto,atqueelisoatqueattonuatocalorefieri.Eiusgenetisest&smarilus,&pumicesAetnei.Ipseperartempromittitcompositiones,quassputuuelaquaaspersainflammet,MirumergodixissePliniuminuenislapidumquosdaminsitosesse?Atilledesiliceintellexit,cuiusadferrumaffrictusignemprebet.Insilicenonuideturabstrusus,licetiddixeritUirgilius.SedPliniusidnominatimalibiscribebatdepyrite,dequoli.36.c.19.Pyritarumetiamnumaliquigenusunumfaciuntplurimumhabensignis,quosuiuosappellamus&ponderosissimisunt.Hiexploratoribuscastrorummaximenecessarii,quiclauo,uelalterolapidepercussiscintillasedunt,quaeexceptaesulphure,autfungisaridis,uelfoliisdictoceletiusignemtrahunt.ItasedefenditPliniuscontraloquacitatemCardaniexperimentopopulari.EtsanenonpotuitlatereCardanumsclopetorumcumpyriteratio,modolapidisistiusnaturamexplorasset,didicissetquemultosulphureinlapideamfirmitatemcumcaeterisconcretoconstare.MauritaniseuArabespromittuntexsaepiuscremato,seu,utChymicusloquitur,reuerberatopyritenaturametiamcalcisuiuaeigneamuimexuperantem,undeuelsolosputopossitemicareflamma.Silicemquodattinet,nonquidemisteconstattantosulphure,autbitumine,quantolapisilleScoticus,cuiusCardanusquoquememinit:Sedtamenperipateticusaliquismistumdiceret,&insehaberepotentiamutterrae,&aquae,itaaeris&ignis,eiqueastipularipossetChymicusextractoindesale&sulphure,liquorequeacri.Nescimusaunonestgraphiissuisistamsententiamsintcompuncturiuixinitiatiliterisphysicisprocertoaxiomatehabentes,resolutomisto,quolibetelementumredireadsuumordinem.Sednemorosisimus,concedamussane,insilicetantumignisnonlatitareutindepercussuprodeat,sicutexminiouenaquehydrargyripercussaargentumuiuumprosilit:Aliquidsanedebeturduorumcorporumaffrictui,motuiquerarefacienti,quinonquidemexsilice,siferrumestcorpusalterum,sedtamenexhoc,quodsulphurenoncaret,abraditscintillasstricturasqueetinmensaueltabula,inquamimpinguntresultantes,&igniculolucidoaeremillustrantes.FerrospiritumsulphureuminessesinegaueritCardanus,metallicoscalonestantoopponemusphilosophoeumquestultitiaecondemnabimus&imperitieconuincemus.Isteu.moturarefacienteeducipotest,sicutexsuccino.Eductus,&uiolentaelisioneexpressusnonaliterignescitacnubiumhalitusfulminei.Donabimusa.eiproferrochalybem,cuiusduritiamagiseliderespiritumpotest,&Aristotelemdeclarabimus,quodnonomninosimplicemuolueritaeremmotuinflammari,sedfumidum,halituosum,pinguemn,qualisest&ignitorummeteororumconcretio.Itaqueetcumsagittae&plumbeiglobiperaeremuitraiectiliquescunt,uelinflammantur,idideofit,quiaexillisperconfrictumproliciturAuerrhoesuoluitignemamotufierinonimmediate,sedacoelesticaloreinaeremeffuso,quodimprobatScaliger)halitusadflagrandumaptus,inquoporroprocedentemotu&gradumcircalignumaugentenecesseestconsistentiammultiplicationemquecalorisfieri&tandemincendium,quodprimumestinhalituipso,posteacorripitetlignum.Ueldicamus,idnonaccidereinaerequouis,quouisuerolignouellapideposse,sinimirumaerscateatsulphureis&bitumineisconcretionibus,quaemissiliadhaereant,affrictuqueeiusincalescant,&flammamcorripiant.Idn.fieriposse,docentignitameteora,utflammaediscurrentes,draconesuolantes,&similia.Sedcummultasintdeigniflammeoexcitandodicta,quibustandemmodisChymicuspoteritutiadsuaartificia?Planemultis.NamtanquamalterPrometheusexrotaradiisquesolisperparabolam&speculaglobosquepetereflammampotest:uelingrediUulcaniofficinam&indetransferre:uelsuoutipyrite,silice,ferro:uelcalcemuiuam&reuerberatumpyritenadmouebitpulueripyriofomitique,&inspiratumsoloprolicietflammam.Aliquidexputrefactione,fermentatione,&similibusexpectarepoterat:Sedidfortuitumpotiusest,quamartificiosum.Siludereingeniouelit,absentenaphtha&petroleispiritum,Terebinthinaespiritum,autoleiphilosophorumsimiliumquecalentibuscineribusaffusoautradiissolaribusperspeculumcollectissubiecto,flammamexcitabit.Procalentecinerealicubiestferuenshalitib.subterraneisexuulcaneofocoterra,utpatuitexPlinio.Sedquisuntfomites,quibusspiritumferuidumimmittere,&flammatelucereinardescerequecogerepotest?Pliniusrecensuitsulphura,uelfilachartasque&similiasulphureperlita:fungosaridos,folia.UirgiliusaridanutrimentaAchatisuppeditat.Protritumestlignamollia,utsalicis,tiliae,palmae,ficus,&semiputria,linteaquoque&pannosgossypinos,crudostinctosincarbonemcomburere,&antecineremoccuparerestinctione.Suntquipuluerempyrium,similesqueigniariascompositionessubministrant:&sanesubtilissimanaphtha,spirituuini,oleisdestillatisexresinis,&oliuisuelamurca,caphura,similibusquedelibutateneralintea,autfungi,autputrialignamolliaquearefacta,commodumsuntpabulum,cumChymicusexlignoiuniperino,abiegno,taeda,pinu,olea,descensorioartificioplicuit:restantcarbonesadmodumteneri,quinontantumfomesessepossunt,sed&pabulumdiuturnaecustodiae,siartifexnolitsibiconcinnareluminaaeternaeflammae.Scaligerexercit.180.sect.2.exfarfaraeradicematura&repurgatahypocaumaseufomitemfecitlixiuioeamcoquendo&resiccando,adiectotantillosalispetrae.SedChymicilanuginemtumexfoliistussilaginis,tumuerbasci&similiumabrasampurgatamquecumnitroinnodulumconiiciunt,lixiuiocoquunt,&solesiccant.Primastatimscintillarapitur.Fomesfitetexiuncosalispetraesolutionemacerato.Itemexfungisarborumarefactis&inlixiuiocumsulphure&salepetraecoctis,resiccatissole,&aquaardenterespersissaepius,iterumqueexiccatis.Inistarumrerumpenuria,imiteturnautas&neruos,funesquespissosaffricetlignis.autlignacommittatlignis,autferrumplumbo.Narrant,quimiraculanauigationumIndicarumscriptiscelebrant,BarbarosinAmericaligniaridi,quodappellanturakuciba,duosbaculosdigitalicrassitieconfricare,&pulueremelicere,quimotucalefactusincendatur.Iohan.Stadenus.Leriusannotauiteosdempopuloslignumquoddammollehumisternereeiqueinfigerebaculum,fusiinstar,exlignodurissimo,citcumactuqueelusuiolentocaloremscintillasqueexcitare,quamaridamateriaexlanis,uelfoliis,admotainflammamproficiant.NonignotumidfuitPlinio,utantedictumest.Sed&lib.16.c.41.idemscribit"calidasarboresessemorum,laurum,hederam,&omnes,exquibusfiuntigniaria.Exploratorumhocususincastris,pastorumqueinuenit,quoniamadexcutiendumignem,nonsemperlapidis(pyritae)occasioest.Teriturigiturlignumligno,ignemqueconcipitattritu,excipientemateriaaridifomitis,fungi,uelfoliorumfacilimeconceptum.Sednihilhederapraestantius,quaeteraturlauro,laurumqueterat.Probatur&uitissyluestrisalia,quamlabrusca,&ipsahederaemodoarboremscandens."HaecPlinius.Fors&nostroChymicononsemperadmanumfuerintlapides.Utiitaquetalialiquoartificiopotest.Causa&hicestextractushalituspinguis,&neutiquamaersimplex,tametsihicseseinsinuandoconcurrat.Declararirespotestilloperopagationismodoquohalitusfumusquepinguisadaliquamsuperioremignemactualemascendensabeoaccenditur,tangentibuspartibusprimumflammasrapientibus,&magnamoxceleritateeascommunicantibuscaeteris,itautignispabuliauiditate,autsaltemfamiliaritatenaturaeetcontrasuummoremdescendereuideatur,quomodoaliquiputantignibussydereisaccendicometas,&aliainaeresiccometeorahalituosa,dequoAristot.inI.metic.4.Senecalib.1.quaest.nat.c.14.lib.26.24.&25.UbitamenAristotel.nonabipsisstellistrahitflammam,sedexigneaaerispartemotuconcalefactaaquasuccensiohalituum,quiconstiterunt,existit.Sedsyderadiscurrentiaseutraiectionesuidenturetaccendiasuperioriflamma,liceteaobtenuitatemnonappareatoculis,sicutinferiorlucernafumigansaccenditur,quanquammalitAristotelestaliumgenerationemessesegregationemabexpulsione,&nonsuccensionem.Senecauultartrituaerisignomaccendi&uentopraecipitemimpelli,nequetamenidsemper,cumnonnunquamexaliquaaerisopportunitatenascatur,multisinsublimiexistentib.calidis,siccis,terrenisinterquamoritur,&pabulumsuumsubsequensdefluit,&ideouelociterrapitur.Mirerishuncphilosophumc.26.libi2.ignemexhumidoquoque,imoexipsohumoreeducere,nisiidexponatdediuersarumpartiumaffectionibus,sicutlignumunapartearderepotest:alterasudare:&marealicubiflagrat,cuiusreihistoriasrecitat,exPosidonio,&suaeaetatismemoria.Scaliger:Illuduixcredibile,quodaitnubessummas&humilesattritumignemreddere,quiinsuperioraexpressuspartesynceracoelicernatur,nisiistudestsegregatioinexistentisferuidispiritus,flammammotu&multiplicationecorripientis.Itasentimusnonfiericalorem,nisipropteraerisattenuationem.Estn.utaitphilosophus,flammaspiritusferuidiardor.Demagorumprocurationibus,nolumussolicitumesseChymicum,cuisatmultosignespotestnaturasuppeditare.Cap.Itaquefitnonsolumasolidiscorporibus,sedafluidisquoqueutnubibus.Ix.Quomodoignisiamcomparatusexfomitetransferaturinpabulum,dequemateriaaptaignibusChymicis.Quiflammam&flatumeodemiugonectunt,paruumignisprincipiuminfomiteconceptum,autestcaloremincineribus,calce&similibusexuscitariflatu,siueissithalitushominis,siuefollibusexceptaredditaqueaura:Exar.16.s.i.siuespiritusaereus,autquilibetaeoliusauraemotus,autuaporum,halituum,fumorumirruptio,statuunt,indequeuelutianimari&uiribuscrescere,utcomprehensauberiorematerialuculenterardeat,quanquamtalisaliquandofomesest,utnullofitopusflatuignisqueetiamparuascintillarepenteexistatmagna,&inuastumsedilatetspacium,experimentoBabyloniorum,quiNaphthasparsalongumtractumsubitoimpleueueruntruntignibus,&inpyriopulueresimilibusquecompositionibusuiseiusnonsitignaua.Siueergoipsepersedatoactusprincipiouiuescat,siueanimeturflatu&sulphureisfilisfaculisuesuppeditatonutrimentoinfoco,pyra,rogocrescat,miraratioeorumest,quiindeuitamaccipereuniuocecontendunt,idquecomprobantuitaemateriapabulo,quodauidoadmodumappetitu,siquidemsitinpropiorepotentia,&igneenaturaeaffinius,perindeutuentriculusesurienscibumconuenientemdeuoretdigerat,consumat,extractoquespiritu&succonutritiuoreliquiastanquamexcrementadimittat,Caloremanimalemphilosophi&coelo&aeri,aquae,terrae,ignitribuunt.Undeplenaanimarumomnia.Quidni,inquiunt,animatastamma?Eaipsaetanimalibusuiuendiprincipiumest,utpullis,&quamexputrinascunturmateria.Quiintraanimaliaestcalor,idemgenereessecontenditurcumexterno.Illeu.uiuit&uerealitur.Necestignisaliud,quamcalorisferuor,utitamagissituiuus,quomagiscalidus.Argumentumentauirib.petitur,cummortuumsitid,quodomniuiestpriuatum.Nequititaqueignisabsqueuitaesse,cumtamsitactiuus.Quidquodabsolutarumformarumconditionemsequatur?Omnecorpuseiproalimentoessepotest.Nam&coeli&materiatandemignibusabsumentur.Seorsimitaquealicubiest:Cumquecaeterorumcorporumnullumsit,propriumhabereconstat:nonsaneinanimi:Omnian.inanimacaeterisconstant.Inigninullumnonuiuenspotestesse.Psal.104.Nonfrustraoraculodicitur:"QuifacisAngelostuosspiritus,&ministrostuosignemurentem.Cumeuantscitnoninterit,sedconspectuisesubducit,actumquesensibilemduntarxatinpabulohabet."Haec&similiaillidisputant,quibusuideturastipulariuetustusilleigniumcultusinPersia,&Romanorumsuperstitioignemuestalemnonnisiexsolepetentium,quiuiuificussimilemsuiradiumignemqueconfert.NecparumadiuuatAngeluscolumnaeigneaespecieseseostendensindesertoIudaeis,&ignisuiuuscoelitusdescendens,uictimasqueliguriens.Ex.13.ManoahsacrafacienteAngelusinflammamuersuscoelumpetit.Eamobcausampoterantillietiamintellectumdare,utplatonicisuisstellis,quopertinent,quaelib.8.Iud.13."TheologiaeAristoteliasscriptaec.1."ponuntur."Essentiaignis"(inquitautor)"estratioquaedaminmateriaeprima:nequeignisfitaconfrictu,collisuquecorporumutabagente,sedlatensinillisapparet,propterhuiusmodimutuamcollisionem:quaecumsintarida,calefiuntuehomenter.Nequeentmateriaprimaestignispotentia:Sedformaignistancumfitinilla,quandoratioformatrixignisaliorumqueentiumillumefficit.Haeca.ratioformatrixestanimauniuersalis,eademuitaignireliquoquemundoexistens.etc.Item,IdeoPlatodixit,quodanimainquolibetcorporesimpliciagithuncignemsensibilem,caeteraqueelementa.Quodcumsitcausa:Igitureffectrixhuiusignisestuitaquaedamignea,ignisqueoccultus,quisuperneexistitinaliomundo,quicumsituerus,proculdubioestquoqueuiuidus,&uitaquidemsublimiore,quandoquidemisteignisestsimulacrumillius.Haec&Cardanusestamplexus."uideetc.2.&reliqua,ubisinguliselementisaliquiduitaetribuitnonalieneaPlatonicodecreto,quodtotummundumanimat,&necesseest,utpartesuniuocaeanimatisintanimatae.Dicataliquis,etiamGalenicoseiusdemreosesseopinionis,dumcaloreminnatumuita&nutriendifacultatedonant,&incorperpulmonemimmittuntanimamseuauram,quauescaturspiritusuitalis.Nonfrustraantiquitasaeremuocauit,tumspiritum,tumanimam,innuens,nonabsqueuitaisthaecesse,utinecignem,quiistonobiliorestcreatura.His&similibusetiamChymiciPlatonici,quisuntcaeterissuperstitiosiores,&magiaenonnihiltribuunt,igniuitamconcernunt,neceffugereidparadoxumpotestCardanus,siuelitinsisteresuisprincipiis,quamuisignemsubstantiamesseneget.Sednosrelictisistis,cumiudicatusintfacilia,ignemuiuumdicamusnonalioiure,quamaquamuiuam:sexumuiuum(Uirg.uiuoquesediliasaxo)carbonemuiuum,argentumuiuum&similia,tametsiintercedatnonnihilprocuiusquenaturadiscriminis.Actualemaliquiflanmamnominant,&obmotumuiueredicunt,sicutaquamfluentem.Ispabuloseruaturaequiuoco,&animatioeiusestnonnisiexmateriaexuscitatiodilatatioqueperpropagationismodum.Namhalitusdecenterinspiratusexunascintillaexuscitatprouocatquepluresinmateriacomprehensasanaloga.Exiunctisposteafitillacontinuatio&fluxusignis,nonquidemdiumanentibusiisdem,seddeflagrantibusexhalantespiritu:incredibiliueroactuositateceleritatequepromateriaepropensionesempersuccrescenteflammanoua,&inspirituumfumorumquecontinuofluxu,unionisimaginemrepraesentante.Utenimspiritusflagransseuhalitusflammaesehabet,ita&ipsa.Quocircaistodissilientedissilit:concidenteconcidit,strepente,exilientequeidemfacit,&tingiturquoquecoloribus.Illaueroflammaeexparuainmagnamfomitisspirituosihalituosiquebeneficioampliatio,generationisrationemhabet.Naminmateriaproportionaliflammagignitflammam:&potestdeclararihalituumadspeculumconcretione,uelalluuionecalidiaerisadsaxaleuiafrigidaque:uelargentiuiuiexsuauenaproflatione,consistentiaque.Initiocerteuixdeprehendasnubeculam:sedposteaperseueranteallapsu,paulatimcrassescit,consistitquecopiamaior,donectandemgutte&scaturiginesfiant.Ignisueroabhisdiffertactuefficaciore,quoperparuaquidem,utdictumest,progreditur,gignitquesempernouum,uetereintereunte(nemomentoquidemestidem,inquitAristoteles,estquesemperinfieri,&continuatursuccessupartium,perinde,utspiritusuitalisincorde)sedsimateriaparet,&acceditflatusconueniens,(licethocnonsempersitopus)etiamplusgenerat,quamperiit,&sicampliaturcopia.Idempatetperincrementiprohibitionem,&repressionemextinctionemquequofit,utsinonexcessitmodum,possitinartificisarbitrioesse.Flatusanimataugetque:sedidemetiamextinguit,sianalogiamperdidit:Sic&pabuloaucto,augetur,deminutodeminuitur,sicaeteraaequalitersehabent.HacphilosophiauolumusinstructumesseChymicumpotius,quamillaplatonica,necumignemiugulat,tampraestanticreaturaenecemintulisseuideatur,auteiuulnerainflixisse.Exere.9.7.MalebatScaligerflammamsuccederequamali.Sednosobhocbellumlinguisnonindicemus,modocumAristotelesentiamusaequiuocamesseistamnutritionem,qualis,quodpaceGalenicorum,quosScaligerscribitessedissentientiumhostesacerrimos,dictumsit,etiamesse,uideturspiritusuitalis,animalisque&generatio&successioutisentiuntGaleniciHippocraticiquesaniores.(Quidameniminsaniuntpotius,&quoduissputumsuimagistritanquammelatticumlingunt,pertinaciusquedefendunt,quamoraculadiuina,quemagisputantessehumanaearbitrariaequeexpositionis,quamGalenicidictata.Quaeu.fomenta,pabula,autmateria(appellesutilibet)ignidebeatur,&quidemigniartificioso,nonDePyrotechnia&affinibus.estquaestiopopularis.Cibumenimcoquas,&hypocaustumcalefaciaslignisautstipula,fortasseparumrefert:quanquamprophetadeprecabaturpanisperstercushumanumcoctionem,Deopermittenteeifimumbubulum,etiamhuncinpoenam:necconsentaneumestcibosorientalium,quosfimocamelorumcoquunt,nihiltrahereoleti,perindeutapudnostricliniasapiuntmateriampyriaterii,uti&camini,cerdonumqueuaporariacoriorumsegmentissuccensanonolentSabeammessem:Sedexperientiadocuit,nonaequebeneomnifomentofieriopera.Aristot.in3.deGen.an.1.uideriaitignemsemperformamnonpropriamhabere,sedinaliocorpore,quiaquodignitumest,autaer,autfumus,autterraesseuideatur:exquodictoduplexextructaestopinio,ignemaccidensesse,autsisubstantiasit,informariprincipioaliquoexmateriaexistente,utsicformamsuamactumquetuncnanciscatur,cumresardenseisuppeditatmaterialempartem.Uerumillenonaffirmathoc,&potiusignemapudlunamquerit,estquelongegeneraliusaxioma,quamutChymiceinformationiconueniat.Quisnescit,interdumardereterras&terrea:interdumaerem:necrarofumusincaminis?Imo&aquasinflammarinotumest,utconstatdeincendiismaris,quanquamnoninpropriocorporeaqueo:ItaaquasardentesfacitChymicus&oleainflammatilia.Necquaerituradopusartificiosumtaminconstansmateria,sedqueregiminiartissitsubiecta.In2.depar.an2.appositeadmodumproChymicodisseritphilosophus.Quaedamuultessecalidaperassotiationem,affectionemqueseupassionem,qualequidfortassesit&ignisnatura,cuiussubiectumuelfumus,uelcarbo&similia,quorumillecalidus,hiccumextinctusest,frigidus,uti&oleum&taeda,licetaliomodotamadusta,quamhaec,quaeceleriterinactumignismutaripossunt,sintcalida.Ignisergopersesuisempersimilis,associatione&subiectofitaliusatquealius,sicut&calorinferro,aliusest,quamis,quiinaquaestferuente,&flamma:&rursusaliusflammeexiguae,quammagnae:aliuslapidis&ferri,quamarundinisutpraeclaretumibi,tumSect.3.prob.5.philosophatur.Ignisnimarundinisproptermateriaeimbecillitateminfirmiorest,quamquialignopraestatur,dequaobseruationeetiamaliimonuerunt.Macrobiusnontantummateriaedensitatem,raritatem,robur,imbecillitatem&similiaconsiderat,sedmagisqualitatescaeteras,easqueactiuasquoque."Esseinignediuersissimasqualitates,nullamsecumhabentessocietataminquit,rebusmanifestisprobatur.Aurificesadformandumaurumnullonisidepaleisutunturigni,quiacaeteriadproducendamhancmateriaminhabilesuidentur.Saturn.infine.Mediciinremediiscoquendismagissarmentis,quamexaliolignoignerequirunt.QuiuitrosoluendofirmandequecurantdearborecuiMyricaenomenest,ignisuoescamministrant,calordelignisoleaecumsitcorporibussalutaris,perniciosusestbalneis,&addissoluendasiuncturasmarmorumefficaciternoxiusest."HaecMacrobius.ItaPliniuslib.33.c.5."pineisoptimelignisaesferrumquefunditur:sed&Aegyptiapapyro:paleisaurum."Diligentiornimirumtunceratigniumratio,quamnostroseculo,quoprunisnullusnonstudetpeneartifex,neccurantMedicisarmenta.Indinonnihilistiusdisciplinaeretinent,cumpersuasumhabent,patinasMagolicasdictasnonsulidari,nisiignigenistae.Salinatoresexperiuntursolidalignasalemexhiberefirmiorem,quamstipulas.NoneritChymicusnosterimprudentioristismechanicis,quidebituminumigni&materiaenonimmeritoquaestionemmouent,saepequecogunturpenuriaaptiorisaliquidfacere,quamferiari.Quesiuita.deistoigniadmetallicaetiamErkerus,necdubitauitpronunciarebitumineisseucarbonibusseuglebisnonpossecommodeexcoquiuenastumpropterspiritusfuraces,tumrecrementagrauiora,quanquamcalciurendae&fabrilibusoperibusexferroforsminusnoceat.Belgesane&ciboscoquuntglebis,&corporacalefaciunt,prohibentqueabiniuriafrigorum,quospoenitereuideturnatalissoli,quodeffossumexurunt.SedutdelectumhabetChymicus,cuiusstudiumnoninunareoccupatur,percurrendamateriaest,quaignessuospossitinstruere&conseruare.Cuma.rerumgeneradistribuanturincoelestia&elementaria,coelestepabulumnonestinpotestateartificis,nisiquosensuputatinmistislatereessentiamaetheream,quaeindeextractaflammampuramconciperequeantquametiamtamsynceramesseposseinuinispirituseuquintanaturaaliquiphilosophistatuunt,utipsepersesimpliciterconflagretsinesubiectilaesione,utpotelinteimadefactiistospiritu,quamtenuitatemarbitrerisestdiuinauirtuteaccepisseignemfurnibabyloniciinquotresIudaeiabsqueullanoxaambulabant,nisiemergensexcauoflammacuratoressuicombussisset.Nobissaneistadisputatiodesubtilitateignisinuiniessentiaquintaestsuspecta,cumconstetinoptimispiritusnotisessecontrariam,nimirumnontantumtotumconflagrare&nihilpostserelinquerehumoris:uerumetlinteumincendi,quodcumnonfit,iudicioestnonperfectumfuissespiritum,sedhumoremaqueumtradidisselinteo,quodefendatur.Cuialiasignotumestplagulassiccasleuinegotiocomburi?Siquistaliignimanumadmouerituimtamsubtilemnonsentiet:sicut&indepotestcandelaaccendi.Meminimussolisradiisconflagrareincensassyluas&ignemindesatisurentempeti,et,nequidcorpulentiorismateriaeeisubsternas,perspecula&orbesuitreos.Oleaspirituosamaxime,ardentuiolente:Etquidicuntaliquosignesexterrisbituminosisexeuntestamsubtilesesse,utnonnisinoctuuideantur,imbecillemqueflammamhabeant,sicut&illimeteorici,quilambuntcrinescitranocumentum,exalienoargumentumpetunt.Aliudestnonuiderioculooccupatomaiorisactuseuidentia:aliudnonurere:&antenne,uela,crines,nelaedantur,auxiliumabhumore,quemcombiberuntpenitus,experiuntur,halituinflammatiliinsuperficieleniterhaerente.Sitamenartifexnostertamleniigniopushabeat,aliomodoeumprocurarepotest,utnonsitnecesseprometheiausucoelumspoliare.Quiu.ignisasoleperitur,isinaliammateriamtransfertur.Inparabolis,calorisnomen&rationemretinet.Eaestignisnatura,utflammaminnullosimpliciuideaturexercere,Itaquenecsolicitierimusdeisto:sedomneeiuspabulumdicemusessemistum,imperfecte,perfecte.Inimperfectisparumspei&subsidiiestartifici.Estenimeorumnaturainconstans,necparetregulisscientie,utuidereestinmeteorisignitis,ubi&diuturnimaximecometae,autaliomodofulgent,autsiignitisunt,eximosuggestofomiteconseruantur,quodimitarihomononpotestintraartisterminosmanens.Mistaperfecteuelabarteuelnaturasumunturinhocnegotio.Naturaesuntmineralia,uegetabilia,animalia.ExprimaclasseadopusigniariumChymiaetransferripossuntsulphura&bitumina,quamsuntillaeternamateriaPlinii,quasinedamnosuiardenttotterrarumrogi.Nequeueroillaillapersesimpliciterqueintelligunturtantum,sed&inmistionetali,quaenonprohibeatflammaeactum.Rarou.perseadhibentur:rariussiterreamateriasuntremista.Nisiartificialemcompositionemexperiantur,materiapotius&subiectumartissunt,quaminstrumentumfomentumqueprocurandiignis.Cuma.sulphura&bituminanominamus,perspeciesmultasdiuidendacogitatioest.Uiuumsulphuraliudest,idquesyncerum,autlapidosum:aliudignielaboratum:aliudliquidum,aliudconcretum,etc.Itabituminasuntuaria,utintertiouoluminefingulariumcomprobauimus,maximequecommodaadoperanonnullapyrotechnicaestMaltha,bitumenspeciale,lithanthraxtenerior,Toruena,Darry,&Naphtha,&petroleumnonabsqueEllychnioregipossunt.Quocircaarscomposuittumsulphura,tumbitumina,certasquefaces&aliaconcinnauit:sed&hasadaliosususpotius,quamoperaChymica.Mineralibusaccensere,quispossitetmella&mannam,tametsialiquisolicitedisputenteximperfectemistisesse:aliquitriumgenerumcommuniafaciunt:Etnosquideminprincipioanteseparationemaquositatis&uaporismisturamillamimperfectamhaudaegreconcedimus:sednonpostmaturitatem&coagulationem,nisiadhaecresiduisintspiritusuolatici,quitamennonfaciunt,utressitincensuimperfectorum,nisimultafragrantiaeodemreferreuelis.Nonquidemsolentistaincendiariisannumerari:sedtamenpotentiamhabenttalem,utmanifestumestincera,&capitemortuoutriusque:quin&spiritusexillisflagranspotesteduci.Plantarumgenuspyroticisoperibusquammaximefauet.Nam&oboedientemflammismateriamhabent,&pinguedineexterra&aquisattractam,excoctamque&remistamprobe,utnecnimisabsit,abignisnatura,necnimiseifamiliaris:undetemperandorumigniumlegibusplaeraqueexuegetabilibusmateriaestconuenientissima,tametsinonnegemus,inueniri&disparem,&aliquas,quamsintignisualderapaces,aliquaseiusdemcontemtrices,aliquasmediocres,inquibtamenmagisminusueaptisreddendisplurimumpotesthumanaindustria,quaetinuentusmodusest,quoflagrantianimiusqueflammarummotuscoerceriqueat,halitibusnimirumnimisuolaticispartimeductis,partimstrangulatis,neultramagistriplacitumuagetur,saeuiatqueignis.Uixa.inueniasexgenereplantarumullamseutotamseupartemillius,quaenonsitignisardoriobnoxia,sipropriamcuiusque&persenaturamspectes.Multaequideminmarirubrodicunturlapidescere,&nominatimdecoraliis,quaequecommercioaquarummineralium,ealcosarum,aluminatarum,atramentosarum,autmetallicumaliquem,succumuehentiuminsinuantiumqueeumplantaruminterioribus,peneinlapidemindurescunt,atqueestlapidifactaedicuntur,apertaresest.Sedaliudiudiciumestsibirelictaeplantae,aliudasuccisperegrinisaffectae.Laricemolimscripseruntignibusresistere:Sediddeperlitaaluminesimilibusquesuccisintelligendumest,sicut&alienaabignibusconcipiendisfitalnus,quercus&aliaesubaquisduratae,&mineralibussuccisfartae.Multumquoquearspotestintalib.ingeniosimiliueluticumlixiuiiscalcosis,salsisqueincoquuntur,autasbestinamarmoreautcalceliquoribusacribuscontemperata:solutionibusitemferri,talci&similiumplantarumanimaliumquepartesmacerantur,cogunturquecumhumoreramentaignibusresistentiabibere,&quamproximeadmineraliumignesrespuentiumnaturamfirmitatemqueaccedere.SedhaecnonignoratChymicus,utinecineptasesseiisalendisquaecunqueplusaqueignibusaduersissimecontinent.Interplantasa.experientiacognitum,ignesalerequasdamprimo,quasdamsecundo,quasdamtertiocensu.Quaedamn.easuntduritie,utaegreincendantur,&incensagliscantpotius,micentquequamardeant,utlignumquernum,&maximeuetusexannosisarboribus,quodqueaeremdiusensit:posteaEbenum,Buxus&similia.Inaliquibusradicesaegre,sedligna,foliaque&sarmentafacileincenduntur,nisihumorelementarisaqueusobsistat.Aliquando&contrasehabet.Flammampromptesuscipiuntpinguiaaridaque&consistentiaerariorisligna:necminusfacileflagrantaridaearundines,sarmentauitiumlabruscae,smilacis,clematum,&similium:Insuperρραμαseuignaria,(aliasCremia)&stipulae,scapi,stramina,cumcaeteriseiusdemnaturae:Idqueceleriusquoattenuatasuntmagisutstuppae&fila,quaequeexhisfiuntlintea&aliaetelae,quaesuntuulgarisnotitiae.Mediumlocumhabentnecnimisraranecnimisarida,necpinguioraiusto,qualiasuntlignacolurna,betulacea,quernaiuniora,fagina,&huiusmodi.Uulguslegitconosabiegnos,nucesquepineas,&Echinosfaginos,castaneaeque:aliqui&arborumfungos:nonnullieuersarumarborumpinguiumradicescolligunteradicantque.Quaepinguiabundant,utpinilarices,Terebinthi,taedae,abietes,laurus,olea,iuniperus,pinaster&quaesunthuiusgeneris,uberempraebentflammam,quidemmaximeurticibus,quibusadhaeretresina,&frondibusaridis,recrementisquoquerasae&excoctaepinguedinis:Sedobnimiamuolatilitatem,incommodumoperibusingeniosis.Nam&inconstantia&inaequalitascertisdispositionibusartisincommodat.SuccurritistiusmodiincommodisCarbonaria,quaeexarborumramorumque&stemmatumearumtruncis,taleisquecarbonesparat,inquibusmaximasuntadignesartificiososmomenta.Acerui,inquitPlinius"confergistaleisrecentibuslutocaminantur,accensaquestruecontispungiturcalixdurescensatqueitasudorememittit."Chymicuseosetiamobiterfacitdescensoriisuasis,dumliquoremoleumquequaerit.Sed&dumpixexcoquiturexlignis,carbonespossuntcompararieomodo,quemsupraexposuimusexMatthiolo&Theophrasto.Hidifferuntnontantummateriarumnatura,sed&modoconfectionis,&affectionib.externis.Exsolidisligniscarbonesfiuntsolidi,utexquercu&fago,etc."SolidoutunturCarbone,inquitdequercuPlinis,aerariorumtantumofficinae,compendio,quoniamdesinenteflatuprotinusemorienssaepiusrecoquitur.Idenenouellismelior,etc."Uultinsolidisexquercucarbonibuscompendiumesseaerariisofficinis,praesertimsiexnouellissintarboribusquiaflatucessanteextinguantur,possintquesaepiusinusumuenire,necscintillent,sicutii,quifiuntexlignismollioribusQuocirca&pessimahalipheoncarbonibusdixitesse,propterraritatem,&strepituminignibus."Euitecarbones,inquitscaligerexerc.57.celerrimerecipiuntignem,celerrimoabiiciunt.Querniecontrario,multoueromagisetiamiuniperini."Uide&Cardan.in17.subtil.Rariquidemfiuntetiamextaeda,pinastro&similibus:EtCardanuselignisualliumputauitpraestantioresfieri,quamexmontanis:SednosterChymicuscompescerestrepitum,eosqueindurarepotesthumidiscryptis,&nonnunquamaffusaaqua,idquodfabriferrarii&metallurgiinmorehabentduplicemobcausam.Quiaenimnonsemperplacentcarbonesquerniobduritiam,necsempermollesuelobnimiamflagrantiamimbecillemqueignem,uelobcrepitus:aptioresredduntmollesmacerationeaquarum,autperfusione.Tuncenimsolidantur,&illespirirusintuscoercitus,quidisruptaperuimcompage,exilit,uelutifigitur&compescitur,utsicnonsintsimpliciteroptimicarbonesmolles.Adcertatamenopera&caloremmitemetiammollesfaciunt,qualessuntexlignotremulae(quampopulumLybicamuocant)extilia,salice,quin&iunipero,quimediocresessesolent,&diuignemmoderatumexhibere.Necimprobanturexfraxino,acere,genistaarborescente,caeterisqueeiusdemclassis.Fungi,quiannascunturnucibus&pyriscarbonempraebentoperibusexactisualdecommodum.IndietiamcarbonemparantexputamineduronucisIndicae,adaurifabrorumusus:&quibusdamoperisualdeconuenitcortexdurusnucisiuglandisincarbonemuersus.Possunt&exaliiscorticibusnucumarborumquefieri:&utalias,itahicquoquemagisminusueuri.Quidamenimcarbonesperuruntur,quidampropiusadlignaarefactaaccedunt,aliquimediocritersehabent.Etsanenihilobstat,quinlignososdicastitiones,eosquearefactiolignisfereaccenseas;quoruminuitrariamagnusestusus.Itauicissimputrialignaexiccata,&truncosexquercuueteres,nucesquepineas,cupressinas,&similes,parumacarbonibusdifferredixeris;necminuslignaaquisdiumacerata,quaequelocisuapidismarcoremcontraxerunt,&ateredinibussuntexesa.Omninouidendumest,siueligna,siuecarbonesadhibeas,nontantumquamlatam,uagam,amplamquepraebeantflammam,autquamrepressam;sedetiamquibusspiritibushalitibusquesociatam.Nonomnisignisluculentusamplusquedamnatur;&figuli,calcarii,balneatores,etc.abiegnauruntlibentius:uitrariiquoquerequiruntflagrantemflammam,sedexlignisarefactis,necpinguifuligineoperauitiantibus.Figulinoncurantmultum,expinu,pinastro,abiete,&similibussumptasitmateria:plaeriqueenimneglectiusoperantur,&siquafuscedocontractaest,eumredditisigniuasisobliterant.Sedquipuriorasubtilioraquefabricant,illis&dehocdiligensratioestineunda,utantedepatinismagolicisdictumest.Nonuidemus,quidutilitatisoperichymicoafferrequeatflammacopiosaextaedis,nisifuliginemcolligereinstituat,autclausouasemateriamcontinenteinreuerberiooperetur,autignibusapertiscircularibus;uelaliisquidprocuret,undenihildamniaccederequeatmagisterio.Potestquidemtalisflammapercuniculos&mediaitemdirigi:sedcummeliorasuntpraesto,studeathorumcopiaeabsquesordicie,simodoliberaliterinarteuersariuelit.Quoditaqueadplantarumfamiliamattinet,Chymicusadoperasuaindeinlignilesuumconferatlignaquernauetera&recentia:fagina,betulacea,tiliacea,populnea,saligna,colurna,acerna,fraxinea,etc.itemsarmentauitium,hederae,genistae,etc.Abiegnaquoque&oleae,&lauri,pyri,nucis,pyrastri,pomi,prunotum,cumsimilibusnoncontemnenda,sinondeficiatarsrecteusurpandi.Sintinpromptuarioetiamnucumcortices,nucespineae,coniabiegni,&c.praetereafungi,&putrialignaarefacta.Incarbonariotammolles,quamduroscarbonesrepositoshabeat;mollesautemetiampraeparatos,sisintexpinguibuslignis.Caeteraexdictisassequipoterit,atqueetiamexperientiasingulorumoperumcognoscere.Nolumusenimeiusfacultatemadeoangustisincluderecarceribus,utindenequeateluctariingenio&uarietateigniariorumluxuriari,modoabartenonaberret.Siexcarbonarianonpotestearbonesadipisci,exsignocongruofaciattaleasquantitatisarbitrariae,proutopericonducereintellexerit.Easdisponatinollaamplalococaminicalicisquecarbonarii.Oreinterramuerso,utindescensoriislutumaddattestae,&porroignecircularipergraduscogatlignaincarbonesfathiscere,quodfitcitiustardiusprofirmitateligni,&administrationeignis.Sinonuultollamperdere,crustamexlutoinsternat;utinueracarbonaria;cumqueliquorexudat,raratellureexcipiatur;uelderiueturfossa.Sinonsatisustisunt,repetatopus.Simollioresiusto&crepitantesdeprehenderit,maceretaquaperaliquotdies,autsaltemhoris24.posteaqueadSolemsiccet,ueletiamaquaperfundat,postquamflammamconceperunt.Eomodofungosquoquepraepararepotest,&funes,caeteraque,quaetumfomitempraebent,tumignibustenerispabulum.Caeterumcontorquentaliquistramina,&librosarborum,autuiminaflagellaquefruticumtenera,utfiantrestesuelfunes,quiarefactiprunisqueaccensiignemexhibentlentum,&aliquousquefouentCastrasicurunturfunibus&stuppalinea,canabina,uelsimili,praesertimlixiuionitrosodecoctis&resiccatis.Intelligentisatisdictum.Animaliapinguedinespotius,quaealiisiunctae,utcorpusaccipiant,ardent,suppeditareconsueuerunt,quanquamparteshabeantitemcremias,sinonnihilpraeparentur.Respondentautemillaearborumresinis,pici,oleis,liquaminibusquepinguibus,suntqueadipes,saeba,medullae,cremorespinguesexlacte,quiinboumgenerebutyrumuocantur.Eliciturpinguedoetiamexcarnibus,ossibus,&similibus:necnonarderesolentcumsuisfibrisadquandammoderationemredactae,Ardent&coria,pili,lanae,membranae,carnesexiccatae,piscesarefacti,spinaequeeorum.Narrant,neruumBalaenaeexiccatumprofaceesse.Quiargutisgaudentquaestionibus,rationemindagarepossunt,quaretamarborumolea,quamanimaliumpinguedinesperse;sinefibris,solidaquesubstantianonardeant,cumueroattenuanturdestillationibus,flammamcorripiantprompte,&aliasellychnioaddito,seufllamentistortis,lana,spiculislignorum,medullaiunci,sambuci,&huiusmodi.Numideo,quiaoleadestillationibusattenuatapenituseuaseruntignea,perindeutnaphtha?Aereaueropinguedoadhucaliquidhumidicrudicontinet,utoleumexoliuisaliisqueexpressum,quodflammamuelnonadmittit,ueladmissamiugulat.Sinautemmateriacombustibilisadditafuerit;paulatimdumillaflammamalit,aquositasconsumiturcumquefumohalitibusquesecernitur,quodantenondumstabilitafundataqueflammafierinonpoterat;Sedcursuccinum&ambraincendunturquidem,quanquamambranonnisicummagisterreaeuasit,acnontolerantflammam,usqueadconsumtionem:&sieademparteiterumuelisaccendere,autdifficulteridassequaris,autdiffluentesuccinoneutiquam?Loquimurautemdeportionibus,quaeadlucernamincenduntur.Oleumindeextractumrespondetpetroleo;spiritusnaphthae,&spirituiTerebinthinae.Numideo,quiaaliquantulumconcretionisterreaesubest,quodstabilimentumflammaepraebet,quoconsumpto,oleositasnoudumigneafactaexuperat,flammamqueiugulat.Curuiolentoignicopiosoquetotumbitumen&succinumconflagrat?CurToruenae?Aninhismisturaterrenaecaleisinuexittemperamentumligneum,autstipulaceum?Ibiueromagnusferuorexcessumhumidioleicompescituiolente,multaquesimulcomprehendensualideinigneamnaturamspiritusquenaphthicosmutat,utundiquaqueexistatflamma?Atquipix&resinae,ueluticaphura,&aliaeardentprompte,sicutsulphur,usquedumperurantur,maximeuerocaphura.Numideo,quiasulphur,caphura,pix,ignessuntpotentiales,nullaquehumiditatealienamisti,sedpuri?Exers.13.Nummendaciumest,utiopinatusestScaliger,quodCtesiasGnidiusoleumexuermeIndicoscripsitexcipi,cuiusillituuelaspersuRegesPersarumsineulloigniurbeshostiumincendioabsumereconsueuerint?AnpotiusElenchusestτοῦσχήματοςτῆςλέξεως?Namattenuatumignibusilludoleumtamardenseuaderepotest,quamestnaphtha.Siergoeoperfusafuerintcastrahostium,&tectaurbium,quodfacilepotuittunctemporispersiphonesfieri,autfundasSolisradiiincendentmateriamquaeposteainuoluatsimulquaecunquecremiacomprehenderit.Idestsineigniincendi:uideturtamenuermemfluuiatilemnominasse,&naphthamBabylonicamexaquiscollectamintellexisse.Sednonscribimusiamproblemata.Uarietatealiquacommentandioplectamentumuoluimusnonnulliscreare,quitamenetiamforsinuenerintrationesinteriores,siuelintflammarummateriarumquenaturampenitusperspicere.Namignisinmateriatenuiferuetquidem,atnoninflammamerumpit;nisihalet.Halitusenim&fumusignicorpulentiam&terminumpraebent,quoacceptopotestconspici."Flammaardorsiccispiritusest",dicebatPhilosophus.Quiaueroconiunctaesuntinterdumpartesremissae,&aquosiores,quarumpraesentiaprohibeturestumatio,quaepossitigniri,utinbutyro&oleocommuni,itemadipe,saeuo,cera,&similibus:praetereasubstantianonapta,utpersehalet:requiriturhalabileoexternum,quodpinguedinishalitumremotiussehabentem,autprohibitum,praesentiaalicuiusadiuuetproducatque.Caphuranostrameruspurusqueuideturhalitus,sedtamenconcretusesse,uti&sulphur.Naphthauerohalituspurusresolutus,sedcitraaerisignisqueliquiditatem.Uerumdehishactenus.Inlocisubinonestcopialignorum&carbonum,&tamenparuouolumusconstarelaborem,stercoraanimaliumexiccata,utboum,bubalorum,camelorum,columbatum,anserum,etc.itemadusustraherepossumus.Alicubifimumequinumpraeparantsolerter.Quaenitrosasunt,&pinguia,commodiora.Sulphureaindequidamdocentesse.Totmaterias,&tantamcomponendiuarietatempotestatemquecumnaturaChymicosuppeditauerit,sinoncontentusestnaturaesoliusoperibus,arteremaggressus,sibiinnumeracompararepotestigniumpabula;utifilasulphuratanitrataque,facesplures&candelasexpice,cera,saebo,lachrymispinguibus,resinis,oleis:exiisdemetiamglobosincendiarios,corporesumptoexlibrismembranisquearborum,exfoliis,stuopis,funiculis,pannis,linteis,chartis,lanuginelychnidum,gossypio,aliaquelana&uelleribus:exsegmentislignorum&assulis,spiculis,neruis,cornibus,&aliisinnumeris,quanquamnonomnibusnecessariis.Adquaedamrequirunturlychnuchi&candelae,&lampades,quasinstruerepotestfuniculis,ellychniisquetortisexfilisherbarum,ueliunco,uelamiantho,&siquaesuntgeneriseiusdem.Damnosaestcoquatumindustria,quanonarsuralignaprunasquebulyrorepurgatoueloleo,aliauepinguedineperfundunt.Chymicusfimumarefactumnitrosumfacileardentioremeffecerit,mistaaliquaresina,autadditapinguedinealiasecundumanalogiam.Nonnunquamlignispraemississubmittimuscarbones;noueruntpatresfamiliascutiamaliacompendia,quibuspersenonarsuraaliisflammamfacileadmittentibusiungunt.Sordidiurunt,&fimetastraminibusfoliisuearborum,autmusco&cespitibusremista.Aliqui&soloscespitespingiaes,etc.aliiadduntdetritoscalceos&coria,horumqueramentaacerdonibus,pellionibus,aliisquedetracta.Est&cumsiliquisaliturignis,&palea,&polenta,exreliquiiscereuisiaefrumentaceae,hordeaceae,triticeae,auenaceae,&c.Rnoequoquecoriariorum,&tinctorumsedimentis,&fecibus,corticibusqueextractatinctura.Etquantumquaesoestopificum,qui,quodsuperfluumest&abiectaneumpossunturere?Nihilenimfitextoto,utuolebatAristoteles.Itaque&sartores&sutoreshabent,quoignemprocurent,nequiddicamusdefabris,lignariis,arculariis,asserariis(nam&scobsuripotest)&huiusmodiinnumeris.Caminorumpurgamentareddereitidemfocopotes:potes&aliquasmarisspumas,&fraces,&gigartas,totquefructuumopercula,&herbasarefactascumradicibus.Paruopoteramusfrigorapellere:sednossumptusfacimusinostentationem,pigetquefacere,quodnonaliiinpublico.Quaedammiscendasuntaliis;quaedampraeparanda.Intestinaanimalium&uentresmembranasque,fimumouillum,suillum,asininum,ceruinum,leporinum;caulesarefactos,filicisradices,nonomiserisinpenuria.Quodsiquiscomponatista,miscueritquepennisauium,&pilis,&foliis,corticibusqueresinosis,nonomissanitrosamurorumscobe,isfacileinpenurialignorum,alteriusquemateriaeinueneritaduersusfrigoraremedium,sinonobrepatsocordia,praesertimcumfoetoresquorundamcorrigiqueantablutionibus,autcoctionibusexlixiuio,autadiectionesuaueolentium,uelutilignorumiuniperi,flagellorumpini,etc.Sedhaecobiter.Cap.X.Dediuturnisignibus,quosperpetuosseuaeternosuocant.Luminaaeternapromittuntartificesquidamartissuaefiducia.SeduerumLumenaeternumunumestτῇοὐσίᾳ,triplexὑποστάσει,LumenGignens:Exod.1424.LumenGenitum:LumenProcedens,habitansluceminaccessam&saepeitemsesplendorequodamado.Matth.17.Act.2.irabilimanfestans.EstquepaterlumenfundamentaleTrinitatissacrosanctae:Ebr.1.Filiusἀπαύγασματῆςδόξηςκαὶχαρακτὴρτῆςὑποστάσεωςαὐτοῦ:Iohan.1.12.seu,utNonnus,λόγοςαὐτοφύτοιοθεοῦφῶςἐκφάεοσφῶς:quietiamluxuera,illuminansomnemhominem;Esa.9.60.imo&luxmundi,utipsedeseipsoprofitetur:&Spiritussanctuslumineagnitionis&uericultuscultusdiuiniEcclesiamillustrans:excuiusluminisaeterniplenitudinenos,quicquidluminishabemus,accipimus.IndehomoadimaginemDeifactus,lumenintellectushabet:indelumenpietatisuerae&infucataequodluceredebetcoramhominibus,&lumenetiamporroaccendere.Sunt&Angeliπνεῦματαλειτουρηικὰεἰςδιακονίανἀποστελλόμεναδιὰτοῦςμέλλονταςκληρονομεῖνσωτηρίαν.Quaedamlumina&ignes,utinPsalmo104.appellantur.Haecluminaincorporeasunt.Philosophietiamcorporacoelestiaaeternanuncuparunt,utpotegenerationis&corruptionisexperia.Quanquamenimprincipio&finenoncareant,utrectestatuuntcumdiuinisoraculissanioresPhilosophi,tamen,utPlatoloquitur,nondissoluuntur,nisieoiubente,quicomposuit,suntquerespectuelementariumuereimmutabilia,&quodammodoaeterna,idquodexperientiamundicomprobatur.Nammaterialiterprimomundidiecreata,diequartoinformasstellarumomnipotentisuerbiiussucoaptata,adhucdurantabsquesuipersedetrimento,nisiquodpeccatumintexitnostrum,cumelementariauariasexpertasintmutationesκατὰμέρη,atqueetiampotentiamhabeanttotaliterpereundi.Uerumenimuerocumhaecitasint,nihilominustameninelementariumquoquecensuignesnonnulliaeternitatisfamammeruerunt.Lib.2.5.103."Ardet",inquitPlinius,"Aetnanoctibussempertantoqueaeuoigniummateriasufficit.FlagratinPhaselidemonsChimaera,&quidemimmortalidiebusacnoctibusflamma.Quaeestistanatura,"interrogatidem,"quaeuoracitatemauidissimamintotomundosinesuidamnopascit?Arist.2.met2."PrisciPhilosophiquidam,utMacrobius&aliireferuntcumAristotele,syderaquoquenondurabilitatenaturaesuaeinseaeternafecerunt,sedpabulo&nutritione,quasiOceanum&caeterasaquasligurientesindesustentationemsuipeterent:Macrob.lib.2.insom.putantquealiqui,huicreidestinatumpotissimumessemareaethiopicum,quodinterextremalittorisAustralisAethiopiae,&Meridionalisterraeintercedit,mareitemIndicumappellatum;Scip.c.10Plin.lib.2.quononimmeritoscribanturabHomero,diicomessatumiuisse,quasiapudAethiopesconuiuiumcelebraturi.c.70.&8.Lib.6.Ethiquidemhumoresyderacaloresquenutriunt:sedSenecahalituspirituue.nat.c.16.Itaenimloquitur:"Totumhoccoelum,quodigneusaethermundisummaparsclaudit,omneshaestellae,quaruminuenirinonpotestnumerus,omnishiccoelestiumcoetus,&hictamproculanobisagenscursumSol,omniterrarumambitunonsemelmaior,alimentumexterrenotrahunt,&intersepartiuntur,necuulloalioscilicet,quamhalituterrarumsustinentur.Hocillisalimentum,hicpastusest,etc."Hicacaeterisdisceditetiamhocparadoxo,quodnonaquis,sedspirituterrae,nontantumillo,quosetenet,&partessuiiungit,quiinestetiamsaxismortuisquecorporibus;sedillouitali&uegeto,&alenteomnia(facitterramplenamanimae,quamperdiem&noctemabomnibussuipartibusfundat,&sicsyderaanimatanutriat)alicoelestiacorporaaffirmet,qualeportentumnostroaeuoreuocarestuduitParacelsus.InTimaeo.SedexsententiaPlatonisconclusumest,mundum,aeternaqueillacorporatalemnaturamaccepisse,utsinesenio,morbis,&consumtioneperstarent,necegerentperegrinaalimonia.Inigniueroelementariipsaresdocuit,nonposseeumsinepabulopermanere,quanquamin2.Inlib.deuita&morte.meteor.2.scribatAristoteles,flammamproptercontinuumhumidum&siccum,quaepermutantur,fieri;&nonali,cumeademexistensnonmaneatullotempore,uthicpotiusigniumdurantiumaeternitassitapparenspotius,quamuera.τὸδὲπῦρδιατελεῖγινμενονκαὶῥέον,ὥσπερποταμός.Ueruntamenquiaconseruariposseconstatsuppeditatamateriaidonea,Uestalesuirginesquin&sacriignisintabernaculoIudaeorumcustodeslignisueloleoperpetuosuffectis,euminardorecontinuodetinuerunt,necsiueruntdeficientealimentoextingui,potissimumcumnonuulgarisessetflamma,sedexsacrificiiscoelitusincensistranslata,autaSoleus.petita,quamconseruandirationemetiamPersisplacuisse,nonestdubium.UideScalig.exerc.9.Quiuerorerumnaturaliumcontemplationioperamdederunt,uisisuntsibiinuenissemateriamfirmitatesubstantiaesuae&pinguedineadpascendamflammamsinesuffectionesaepiusinterpolata,inomnetempussufficientem.Innouoorbetradunt,lignumesse,quodaccensumfacileluculentaardeatflamma,sedextinguinonpossit,nisitotumconsumptum.Asbestumillamuocarunt,dequolapidepersuasiopridemoccupauitanimoshominum,semelaccensumdurarenecposseextingui,argumentonominisindidemsumto:narrantque,alicubiintemploUeneristalemfuisselampadem,quamextinctamessemanifestumest,cumnuspiamhodieappareat.Quidamnonasbesto,sedcarbunculo,quiingenitoluminesplenderet,illustraretquealiquodspacium,istudasscripserunt.Sedsirem,utiest,iudicareuolumus,additamentoquodamueritaspeneinfabulamestconuersa.Nonenimlapisistesemelaccensusnonpotuitrestingui;sedsiabessetiniuria,necdeficeretoleum,nondesiitardere,&sicacaeterislampadibusdiffert,quiahaeellychniumhabent,quodparitercumoleouepinguedineconsumitur,necessequeest,ut&hocinstauretur:sedlampasasbestisaltemrenouarioleumrequirit.Uerumhuicexplicationiuideturdicascribipernaturamsulphuris&bituminis,quaesecrediturrestaurare,semper,quanquamsemelsitabsumta,siueillainstauratioamarisit,siueaere&uentis,utsicprimumquideminasbestoagnoscendasitpinguedotenacissimaeuiuacissimaequefirmitatis;sedquaecumiacturamhumorispalsaest,subeunteaeretemplorumuapidosubindereficiatur,utfiathic,quodinsyderibusaccideretradiditSeneca,potissimumquiacertumest,aeremnonnihilconferreadigniumnutritionem,&sicsolushicsatissit,cumsubstantialishumiditaspersenondeficiat,sedsalteminderefectionempetat.Itasanecoelestiumessentiarumexemplarresiduumessetininferioribusexuetereillochao;inquocoelumsimul&elementaconfusalatuerunt.Nonesthaecindagatiosinealiquaiucunditate,&sinonpasciturasbestusaere,tamenmensaliturcognitione&inquisitione,hisqueepulissuauiterfruitur.Uideamusergo,quomodotalesignesaeternosfacerestudeanttumPhysici,tumChymici.Lib.4."Mirarisubit",inquitBaccius,"naturaeconsilium,quaadidcausarumsyndromes,&quaepropagomateriaetamuegetae,quaeAetnaesubministretperpetuopabulumadsempiternumignem.Therm.4."Putantautem;materiamcombustamuegetariiterum,iterumqueardere;AuthordeAetnacongessitsulphura,bitumina,&quicquidsucciinterrisconcitatignem,potissimumqueidasscripsitmolarilapidi,quodfalsumpronunciatBaccius,quiaillalapidumgeneranonobtineantinsenaturamignistenacempropriamque,&pyritesignibusinimicissimussit,necunquamincendatur,sedattritionetantumobduritiamreddatignem.Affertautemilleporosumgenus,pumicisinstat,quodextraAetnamsoluaturincineremarenosum(fauillaillaestsmarilus)sedrelapsuminAetnamuimardendiconcipiatiterum,idquenonexse;sednouoincendiifomite,quisitnaturalisfuligosulphurosissima;quaeeximmensisAetnaebarathrisigniumflatuumqueuiiugitereleuata,&insuperniscaminiscongesta,igneuiflatuumsubeunteincendatur,conflagretqueingentiflamma,eodemplaneloco&materia,quoprius.Huncignempostea,ait,corripereuicina,&ueliugamontiuminpabulumuertere.Sedcummateriaintusabsumatur,undeinstauratur?"Circacauitatesterrae,inquit,crassissimauaporumexhalationumquecaligoaconclusoflatucompingitur,fitquecirculusgenerationis&corruptionis,sicutuaporinpluuiamuertitur,quaeiteruminuaporemredit,quicirculusestpraecipuacausatotincendiorumterrae.Deindeamaricircumfluounctuosoalterumsuppetitprincipiumaeternitatisistius.Aperituiasdilatatque:praebetunctuosamsuipartemradicibusprimisinpropagationemmateriaeincendii:tandemquecompingitflatuspenitusincauernas,quiinfomitepraeiacenteflammasexcitant."HaecestsententiaBaccii,dequanonnihiletiammonuimusin"tertiosingulariumnostrorum",cap.14.Pliniuslib.33.cap.5.decarbonebitumineouidetursentire,cumscribit,maioremuimeiexustoesse,iterumqueflagranti.Siquidinhisueriest(quodnuncquidemindagareexcuterequenonlibet)ignesinnaturaaeterniiterumerunt,pabulonondeficiente,&hocpartimaliundeincrementasumente(uelutiexmarispingnedine)partimexseipso.Fingamusenimspiritusbitumineosexflammaexeuntescumaeremisceri,&fuliginisrituconcrescere,resorberiqueasuoipsorumsubiecto,tumfamiliaritatenaturae,tumariditateappetitumnaturalemexcitante:&sicincirculumredirerarefactionem&addensationem,potissimumcuminuictanaturasitbitumini.Incapsulauellaternaposselumenasbestiaeternumesseconsequensest.Naminliberoaerespirituseffugerent,necuiscidaecaliginesreciprocomotuatestudinelampadisadbasimreuersaedenuocoagularentcircaconsuetumcorpus,ibiqueiterumsepaterenturresolui.Dicendumunaestrefocillariistoshalitusabaere,&afficialiteracprius,cumperignemerantattentati.Aliasuanuslaborerit,necdenuoflammaconcipietur,cumfierinonpossit,quinpatiaturaflamma,tandemqueitaattenuetur,utplanenequeatinardescereconspicuoardore.Noniamdisputabimuscontrahaec,sedsaltemexpeririiubemusassertoreshuiusopinionis,numtalemnobisignemqueantprocurare.Quin&insubsidiumhuiusartisdonabimuseismirificascoeliconstellationes,quarumbenesicoaspectuqueantperfrui.QuamagiaTrithemiusAbbasSponheimensissuaaeternaluminacompilauerit,legereestinuulgatischartis;ubitamenuerendum;nequisexoccultoministersuffeceritpabula.SedaudianturrationesluminisadhucalicubiardentisatemporeMaximilianiImperatoris,sifidemhabemusscripto.Certisponderibussulphurexaluminesublimandumestinseraphino(itauocaturuasignemtangens)sublimatoadiiciturborax,&conterituruna:posteaaffuso,iterumqueabstractosaepiusuinispiritu,sulphuritaelaboratur,utabsquefumoinstarceraeinlaminaaereacandentefluat.Inhocsulphurecoquiturexamianthopeniculusuelellychnium,&posteaeodeminaliquouitrocircundatumincenditurspe&promissioneaeternaeflammae.Nonquideminficiasimusamianthoinconsumptamignibusessenaturam,&aliquostumaluminisimplici,tumplumosopertinacemcontraignesasscribere,quanquamquaaluminislituratabulatadefenduntur,idplumosumidemqueestcumamiantho&pilisSalamandrae:sednumistudartificiumsublimationetamfacilipossitsulphuriconferreaeternitatemardorissineiacturasui,maximecumuolaticusillespiritusuideatursulphurmagishalabilereddete,nonimmeritodubitamus.Faciliusestinhancpartemaliquidpoliceri,sicontentusquissitstabiliflammaquidem,sednonsinesuffecturasulphutispluris,quodinabsumptilocumueniat.Itaqueillapraeparatiosaltemcompesceresulphurisflagrantiampotest,&nonnihilfigereeiusspiritusinignempropensissimos:aeternamsineconsumptionepraerogatiuamdurationemquenonpotestdare.Alterumlumonfitexuitrostibii,exquoperacetumrubedoextrahitur,quaecorporipostrectificationeminbalneoiterumredditur,inceraturque,&cumeoperuinispirituminoleumresoluitur,quodincombustibileuocant,estqueeiusdemususcumsulphurepraecedente.Aitcharta,aequaeuummundoessehoclumen,quodnoscredemus,cumuiderimus.Sintsanelusulphurfitincombustile:ScaligertalequiddePyromacho&Anthraceproditexore.74.Nequeenimexstibiotamleuinegotiocombustionemesse.Flammaenimuiuitincorporeexhalabili,&spiritusfundenteaptos.&siincombustilequoquefieriposset,inlumineflammeononpotestextraminaistamagica,exprincipiometaphysico,quodpotueritTrithemiusprocurare,quemmagumfuissetamapertumest,utillachartainficiationeimpudente,uelipsoParacelsofiatmendacior,&CornelioAgrippalongeuanior:sect.3.[7M]SedaliusAristotelisPyromachus.Chymicumadpossibilesnaturaeoperationes&uirtutesrespicereiubemus.Indigetauteminsuaartenoncoaequaeuismundofacibus,quaenunquampossintextingui,siquidemdeigneoartisinstrumentoloquimur:sedtamenaliquandoconstantemaequalemquecaloremdiuadperfectamcoctionemmaturationisquefinempraebentibus.est.BacciusdePyritenonrectescripsit.ItaquesupradocuimusinstituiabartificibusfurnosAcediae,perquossinemultamolestiaignisinlongumtempusproducipotest,&sinondefueritpabulum,neciniuriaexternaopuslabefactauerit,pyrafietimmortalis.Aliquandorequirunturcandelaeconstantisdurabilisqueflammae.Aristot.Prohispotestesselampasseulucerna,qualemproponitCardantisin10.in4.met.9.σφρα¬γίδακαιάνδρακαminimumpatiabigniscripsit:uariorum,&primosubtilium,quanquamdiuersautrobiqueforma.Speseiusinannum,pabulooleitantotemporesuffecturi:quarationeAtheniensesanteMineruaesimulachrumignemperennemfouerintdiuisalucernainimpendiadierum.EllychniumfacitelinoCarbasio,quodnegatururi,siuerum:autlapidumcrustatorumfilis.PliniumitaintellexeruntaliquidelinobyssinoinAchaiacircaElimreperto,foeminarumdeliciispretioauri.Sedilledeuiuoasbestinoidasserebatargumentonaturaeignibusinuictae,exustisIndiaelocispetito.sednonestistePyromachus,uerumpotiusexgenerebituminum.CarbasusHispaniae,utinecIndiae,nonresistitmachus,ae,ignibus.Nonautemdisplicetoleiexoliuispabulum.Idenimtemperatampraebetflammam,nisidestillationeattenuatumsit.LuditScaligerexerc.328.Chymistasprodere,exiuniperisfactoscarbonesexgenerebi.tantaesseui,utperannumintegrumignemseruentincorruptum,quodnondidicerintaPrometheo,utpermanustraderentuestalibus.RosariumPhilosophorumexUincentiodeelixyreponitignemartificialem,continuum,durantemineodemgradu,quouelis,perunum,duosauttresmenses.AliasAnthraxetiamminiiuenaest.Carbonesfiuntexlignoiuniperino,utsupraestexpositum.Inollauelcatinocineresexeodemlignocontenti,collocantursuperprunis,doneccalefiant.&c.Inhorummediodisponunturprunaeiuniperinae,&tegundePyrotechnia&affinibus.turaliocinereexiuniperocalente,utsubhoclateant.Superhoscineresuasculumseuphiolacummateriamaturandalocatur,&catinusclaudituroperculo,&alicubireconditur.Itacaloremperpetuumreddentesprunaeopusabsquelabore&curaabsoluunt.Gradusaugeturauctisprunis:minuiturminuris.Haecchymicusilleliber,exquofortassedescripsitScaliger,sedauctareiadmirationetemporisannuimentione.Considerandum&hocartificiumest:Sanguinemhumanum(intelligimussulphurexmarcasitha)&seobemligniiuniperiniarefactam,optimecommisce,&imbueaquaardente,exicca,iterumqueirriga,repetenshocaliquoties,pulueremincludepyxidiligneae,cuiusinternasuperficiessitsulphureoblita.Immitteprunamuiuam,&pyxidemclaudequamarctissime.Sisubitoignemdesideras,aperipyxidem,&fortiterelidespiritum,statimqueexcitabisignem,quocandelamaccendes,iniectoquerursumoperculo,flammamcohibebis.Hocitanosaccepimus,experiendumqueingeniosiscommittimus,Cap.Xi.Quapartesoleatadministrariaddiqueoperibusignis.Nimisplebeiahaecquaestioest.Usuenimconstat,ignem(uisibilem,inuisibilem)plaerumquesubtusadmoueri:aliquandoalatereuno,aliquandoineodemplanopercircuitum:nonnunquamdesuper:necraroabomniparte,utinantitypis.Nominatameninartehabentpotissimum,Reuerberans&Circularis.Est&cumelonginquoadducitur,&cumpropeadmoueturmediate,immediate.Paucisitaqueexpeditaquaestioest.SedPhilosophumnoninstruit,necscientiamexprincipiisdeducit.Deliberanduminitiodefineest,quamrem,exquamateriaexoptes.Ratiomateriaeseuuniuoca,seuaequiuocamonstrabitunumuelpluraopera,inquibustamen,quodmelius,eliges.Hincuerteturcogitatioadinstrumentumignis,quodquanquamdescensoriooperesuperiusadhibeatur,ascensorio&digestoriosubtus,&inaliisiuxtacuiusqueoperationisrationemexexperientiaextructam:tamennondebetignarusesseetiamcausarum,cursicsitagendum,&modoualidoigniutendum,modomitiore.Contempleturitaqueprimoignisflammeinaturam,quodcumferuorinspiritucorpulentioreaccensussit,itaafficerepossitrempatientem,utspiritus&calorisferuentisconiunctorumratiodemonstrat.Deindecummodorariorsit,mododensior,imparesetiamhocnominepraestabiteffectus.Preterhaecpurusinterdumest,interdumimpurus;undeuritmagisminusue.Est&aliquidinmotuuentilationequeeius.Namimmotus&sibirelictusaScaligerodiciturpluscalefacere,quamcumperturbatur.Unitusfortiorestdisperso.Flatudirectusimpullusque,autductus,dumuerberatrem,inquamimpingitur,itemuariat.Sicmorasua&comprehensioneuiolentiorest,quamintranscursu.Demediissuoloquemurcapite,Comprobatumpraetereaperexperientiamest,ignempropagarisursum,deorsum,&adlatera.Alteratenim,&immutat,quodtangit,siquidemestdispositum,&sequituralimentum,utostenduntmaiectionesflammarum,&incensiones.Sed&flammeuspotesttribusdistinguispaciisseuregionibus,nempeima,media,summa,secundumquasdiuersarumestuirium.Quaeluctaturhalitusfumusqueinpartesuperiore,ratioostendebat,debereuimmaioremesse.Ignisenimsursumtendit;&uideturibimaioremhabereactumdebere,ubimaximeestsuus,praesertimspiritibushalitibusquestipatus.Coquiexperimentolebetum,inquibusferuentpisces,arguuntfundumitarepressumesse,utmanuextentaquepalmasustentetursartagoseulebesabsqueullamolestia.Cardanus&Scaligerdeigniaquaeardentismultaintersedisputant,utpotequodconflagretipsaillaesolinteo,cuiinhaerebat,nequetameneiusflammatoleraripotestmanuobtensa.Ignesfatuilambuntuela,crines,antennas,&c.absquedamno.Sedsidigitumimponasflammae,uimsentias.Ardentsepemaria,aquisipsisinfraflammamintactis.Caphuraquoqueconflagrateodemmodo.Figuli&similespyrotechnaefocuminhumohabent;aflammaueromedia&summamaioremuimexpectant.Incamerismontiumignibusemollitorum,maiorferuorestsubtestudine,quaminimo,idquenoruntetiambalneatores.Sedhisaduersanturlongeplura.Etquidem,quiainsummosubtiliorestflammaiamresolutisspiritibus,puriorque,quiaeluctataestexterreaconcretione;imbecillioribiest,secundumrationem.UidedefulmineclaroPlin.lib.2.Quoenimpurior&tenuiorflamma,eoadurenduminhabilior.Quodensior,eoualentior,idqueetiaminuarietatemateriaearundineae,chartaceae,stuppeae,ferreae,lapideae,manifestumest.Minuseniminrarioreurit,quamincrassiore,quiahicdensior,ibisimplicior.Atquiiuxtamedia&imaquisnegetflammamesseconfertiorem,&inmateriahererecompactiore.c.53.ubirarapenetrat,solidaliquas&frangit,obaddensationem.Quin&cineresferuentesimpressionemhabent,nonsursum&adlateraadeo(hicenimdifflanturspiritus)quaminpauimentocombustili,utligneo,&simili.Pyraustamaiuntinignibusnasci,&uiuere;atnonquadensestipatusestnodus,sedquaseaperitflamma.Mitioritaquehicignis.Chartamsuperigni&adlatusexiccesinmedio&iuxtapabulumcomburas.Itaassaretorrerequeiisdeminterstitiispossumus,quodnonlicetinmediaflamma.Imosuperioratandemexilescuntadeo,utetiamdebilitercalefaciant,tandemquecaloremplaneperdant."InMegalopolitarumagro"(inquitPlin.lib.2.c.109.)"Flagransignisinternusiucundusest,frondemquedensisuprasenemorisnonadurit,&iuxtagelidumfontemardetsemper.AdaquasScantiasflammaexitinualida,neccumtransit,longeduratinaliamateriauiroreaeternohuncigneumfontemcontegitfraxinus."Quidcertius,quamamateriaprogressumignempurioremrarioremquefactumcombustionisactumautferuefactionisexhiberenulltum?Atquainmateriabitumineasulphureauehaeret,quiuiditplumbicandidiuasapetroleotandemeliquari,cum&ipsuminsummospargatflammamimbecillem,quantaesitibiefficaciaeintelliget.Certeenim,utPliniushistoriadocet,arsitmilesLucullisuisarmis,cumMalthafuissetardenteperfusus:&itaconcremataMedeaest:itafereobiissetpuerBabylonicanaphthaperlitus,cumtamenpriustotaplateasparsoigni,imbecilliquepetroleieiusdemflagrans,nihilaedificiisafferretnoxae.Attulissetautempauimenro,siligneum,autsimile,&nonpotiusterreumuellapideumfuisset.Sedinremanifestadesudarediu,superuacaneumest,Chymicusergoquemcaloreminsuooperedesiderat,eumabignipotestpetere,&sialatereadhibere,eumdirigerecuniculis&flatu;sisubtus,tantospacioseiunget,autadmouebit,quantoputaueritseconsecuturumoptatum.Siundiquaque,pariuteturarteexistisprincipiis.Sisdeorsumuimeiusagereuelit,pabulumdetexligniscarbonibusquesolidis,maximebitumine&bituminosiscespitibus,caueatque,nedissipeturcircafundum.Sulphura&resinaepicesqueetiaminferuntuimcalorispenetratione&fluxusui,nisiadlatuseffugiant.Itacaeterapinguia:&caloremcircaimumdiuseruarepotestferuenscinisuiuiscarbonibussupratectisintermistus,uelarena,&elimatumferrum.Quodautemetiammediaeflammaeproficuussitusus,&ualidauirtus,argumentoestuirrariorumofficina&fornax.Namquaeconstattriplicicamera,foco,ergasterio,&refrigeratorio,inimoquidemualentemhabetflammam,sedimpuriorem:inmedioitidemfortem&fusoriam,sedpuriorem,nequetamenobidinualidam.Insummo,ubieluctanturspiritus,reuerberanturque,imbecilliorestcalor,adeoutmereaturnomenrefrigeratorii,sicumcaeterisconferatur.Cumduotantumsuntfornacisspacia,tertiumlateriadditum,acommuniigniincalescitquidem,sedignauius,ut&hocuasispraestetlentamsolidationem.Itaque&lateralisferuorimbecilliorest.Quiingenioualet,istudargumentumexplicetetiamPlatonicaerefractionis,seuανακλασεως,&radiorummultiplicationis,obtusequeuelacuteincidentiumnatura.Cumcolligunturradiiperigniariaspecula&globos,incenduntoppositammateriam,sipatiitapotest.Noncerte,quiasuntimpurioresfacti,utaliquiuidenturinnuereuelle:Namperspeculumsolidumtranseuntes,contagium,siquodhabuerunt,reliquerunt:sedquiadensiores,&inunumcoacti,Eademestratio,cuminlatusproflanturfollibus,auttubulis,autore,sicutinbalneissolemusinterdumludere,afflantescoarctatooresociosteneraecutis,cumqueillialiasnihilincommodisentiantacalotebalnei,iamproflatoinflictoqueaerecalidoconquerunturselaedi.Nam&impingiturspiritus,&proflandocogitur,fitqueconfertus;&altiuscogitursubire,&impressioneminueramcutemfacere.Illudsatisapertumestinofficinismetallurgicis,ferrariis,&similibus.QuodautemScaligeruolebatignemnonmotumpluscalefacere,quiaplusimprimat,quamintranscursu,tantumlocumhabetindispersione.Nonenimconfunditurdiminuiturque,cumunarelinquitur.Sedinproflaturafallit.Quin&euenit,utfodicandoincrementumcapiat,sicut&asfusaaquaproportionali,idquod&prouerbiumdocet:Ignemgladiofodis,quofactoirritaturardetquemagis,cumaliascineribuscarbonumquemultitudineabinteriorepabulointercluderetur.Coquaecertefollibus&flabrismouentignem,sednonredduntimbecilliorem.Seddehisloquemurquoqueineffectis.Quodautemattinetexemplaferuorisinsuperioreparteualidioris,eanonsuntcontemnendaChymico,quanquamPhilosophiintersecertarequeantsubtilitate.Undecunqueenimideueniat,sisciueritChymicus,ibiponeresuammateriampotest,ubicaloremaccommodatuminuenerit.Soletautemplaerumqueinsuperioribustuncmaiorcaloresse,quaminimouelmedio,cumcolligiturcameris,autcumcaeteraspaciahumoremitigantur,utinbalneis.Etiamlinteainuinispiritu,saluamanentiahumoremforbuerunt.Aliquando&pabulumualdeuicinumignibusest,auteorumexprocliurapax,adeoutferesubuoletcumillis,&ebulliat,relictofereuaeuofundo,autsaltemnudatomagnaeiparte.Sicplumaeincensae,&stuppeleues,cumflammasubuolant,maioremqueuimhabentinparteflagrante,quamcircaimum.Contragrauia,quaequeponderesuosidunt&inhaerent,siquidemtotagliscuntardentque.Quidenimhocmirihabet,siglebaterreasupraardet,infraincendiobdefectumalimentinonpotest?Itamanibuslutocrustatis,uelcinereinstratisprunascitralaesionemportamus.Quiignisnonoriturexsolidamateria,inquapossitconsistere,&stabilemimpressionemfacere,nonadmodumurit.Quaedametiamuiatangentiadeseruntrursum,&fugiuntcumignisuo.Lebesaquaeferuentistuncfundononlaedit,cumtotaaquaspiritibusferuidisebullit,&adsuperioracontendit,Debebatquidemimpressiofortioresse,quocrassiusmetallum:sedcalorurensnonestsinespiritu,quitunctotussursummeat.Postearepressitistumimpetumaqua,effecitque,utferrumnonitapotueritincalescere.Siccoquimusplumbeisstanneisquecortinisaquamintuscontentam,quadissipata,autabsentecolliquescunt.Quodsiebullitionesublidenteredieritadfundumimpetusaquaeproptergrauitateminnatam,tuncnonampliusfrigerelebetem,experientiadocet.Duaeitaqueinhoccausaeconcurrunt:prima,quodaquaepraesentiaprohibeatferuereferrum,plumbum,&similia:deindequodhalitusinbullasextollant,&afundoarceantaquam.Quodattinetadignisreuerberantis,circularis,&similiumprocurationem,deiissuolocoinoperationibusfietmentio:&palamest,ignemcircularemdici,quiinplanoeodemambituasapabulotalearumuelcarbonum,itautedistantepaulatimpropiusadmoueatur,donectandemaccumuletursuperuaseipso,sinaturquedeflagrare,quousquesignumabsolutioperisappareat.Sedreuerberansabomnipartecircuitollam,quanquamaliquandosimplicem,aliquandogeminatam,interuenientibusnonnunquamcineribus.Quialiquidoblectamentiquaeruntperphilosophemataacuta,inquirererationempossuntgestatiimpuneignitiferriadcomprobandamdictorumueritatem,autinnocentiam.Sienimnaturalitereuenit,exhoclocouideturexpediriposse.Illudiniquecomparatumest,quodhistoricisimpliciterfactumrecenseant,&potiusadmirationestuporequeducti,quaminquirendistudioremenarrarint,medicaminemanusperlinere,uellutoexalumineplumoso&ouicandidoacetoque:autsubsternerecineres,autfallereoculoslamellispictis,&huiusmodi,tzau6osest.Nequeenimutinlebeteaquapleno,sicinferronudosursumflagratcalor,destituitqueima.Negabiturergo,persefieriposse;sedautaccidentario,autperprincipiummagicum,uelmiraculodiuino.Cap.Xii.Degradibusignis.Cumigniscaloris&luminisrationeintendipossit,&remitti,seuutloquuntur,magisminusquerecipiat:sedinsubstantiacrescere&diminuimaiorminorquefieri:sequaturautemuirtussubstantiam,itautinmaiorequantomaiotessedicatur:quin&flammaaddensariqueat,rarescerequeuicissim,iuxtamodumsuaenaturaeconuenientempercoactionemreflexionemqueradiorum,seuinangustiasconcursum:atqueiterumdisgregationemdilapsumqueinliberospacio:graduseiusextiterunt,iiquecalorispotius,quamcaeterarumqualitatum&uiriumrespectu.Isteenimactiuusmagisest,quanquamnoncontemnidebetetiamsubtilitas&crassities,uelocitastarditasquespirituum,quosfulminisnaturadocetmirabiliaoperari.Sedantequamdegraduationisregulispluraproferamus,praesertimcum&uulgatenotitiaeressit,&inAlchymiaexposita,adeoutnonmorarihiclocusposseuideaturingenium,aliquidsagaciusinteriusqueexdisquisitioneexpectans,attingendaesuntsubtlitatesnonnullae.Negantsubstantiasintendiremittiqueposse,autreciperemagisminuscontrarietates.Itaqueignemremittiautintendi,quaignisest,simulnegant.Arquiintenditurneruus,remittiturque.Etestsubstantianeruus.Contrahi&relaxariquidniqueatsubstantia?Istaueroconsanguineasuntintensioni&remissioni.Densariposseignemconcedunt,uti&calorem.Namradiorummultitudocoinciditsaepenumeroinunumcauum;autspeculocogitur.Indefitfortiorimpressio,etiamadcombustionemusque,Densatiomateriaecompetit,quaeestsubstantia.Quiueronegantmagisminusuecongrueresubstantiae,nonanimaduertunt,seiniuriaafficerenaturam,&eiusconditorem.LuxsubstantialisinSolemagisluxest,quaminnitedula.Actusperfectusabsolutusqueinsubstantia;magisestactus,quamimperfectus&abruptus:pomumabsolutum&percoctummagisestpomum,quamcrudum,eiusquenodus.Aurummaturummagisaurumestimmaturo:&tamenutrumqueaurum.Quid?Diuinailla&aeternasubstantiaDeusnonsinehumilimodeuotissimoquecordisaffectucogitandusnominandusue,annonsitmagissubstantia,quamcreatura?Annonlux,inquahabitat;magislux,quamcicindelae.Exafflatueiushomoanimamaccepitimmortalitatisparticipem.Hecannonmagissubstantia,quamculicisanima?IlliboniPhilosophi,quiistaportentainscholasintulerunt;geneficosamplexusaequaliterdistribuerunt,nonanimaduertentes,quanquamspeciesaliquacommunirationeconcurrant,&subeodemgenereconueniant,idtameninaequaliterfieri.Hoccumdeprehenderentsapientiores,nonuniuocumtantum,&aequiuocum,sed&analogumgenusreceperunt,quodproportionealiquaconciliatspeciesaliasintersesubstantienobilitate,praestantiaqueadmodumdispares.Decontrarietateueronosquidemhomunciones,quipenitusnoninspicimussubstantias,paucapossumusdicere,&plaeriqueinhaeremusactibussecundis,seuuiribuscontrariis:sedLogicietiaminsubstantiaadmiseruntspeciescontrarias,uelutihominem&bestiam,&c.Quodsiformaemistorum&ctasesindeexistentessintsubstantialesillis,quetotispugnantnaturis,omninoqueincontrariumferuntur,contrarietateminsubstantiaintroducent.SedhaecChymicosufficiant,quietiamplanehaeccontemnerepoterat;nisieialiquandophilosophandumessetderationedogmatum,institutorumquesuaeartis.Absqueiniuriaitaquenaturae&ueritatisdicerepotest,ignemsuumintendi&remitti,densari&rarefieri,cogi&relaxariposse,nequetamencumCardanoideoaccidentiumcensuiadiiciendum.Scaligerexerc.12.sect.2.negatcaloremcaloremaioremesseullumeoquodicuntmodocaloremintendi,metaphoraabarcuuelfunesumpta.Nequeenimcaloriaremittitur&intenditur,utista:"Nimirumintensio&remissioaffectionesoppositasinsubstantiaeademmanentedesignantignis&calor,utintendanturremittanturqueinsubstantiamutationemcoguntursuscipere."Quiistud?Appositionemutuapartesipsaefiuntunum:RespondetScaliger:"quodproptersubiectamquantitatemmaiusdicitur,&inseipsosinequantitateconsideratummaiusitemdiciturpropteraugmentiproportionem.Crescitenimparspartisappositione.Haecdemonstratpermassamferreamexraromalleipercussionecoactam,inquaidemcalorquidemfingitur,sedefficaciorispotestatisobconiunctionem,exsubiectarumpartiumcoactione,&partiumquoqueignisipsius.Quidindeuero?Nimirumcumcaloraugetur,nondicendumidsubstantiafactumsedunionepartiumantedispersarum.Siintenderetur,intendereturetiameffentiaipsa.Omneenimaccidenspropriumaequaleestessentiae,&idem,Itaquenonfitintensioqualitatum,sedaccretio.Idemaliaquoquerationemprobat.Primumcalidum&summumestignisPrincipianonaccipiunt,seddantaliisIgnisergononaliundeaccipitcaloremcombustiuum,quemtamennonhabetinsuasphaera.Undeergoacceperit,nisiapartiumpropinquitate,frequentia,coagmentatione,cohaesione,unione?Haecille.Cumaugeturignis&calor,idfieriputat,cumexrarolaxoqueinunumcogitur,ubiuimhabetaliam,quamibi,potestquehiccomburere,ibinon:&hancuultesseeiusintensionem,remissionemque,hocest,uniuseiusdemquelaxationemsubiectorarefactodiductoqueinamplitudinemmaiorem,undenecesseestsimuluimdistribui,inquepartibusdistribusionisminoremfieri:deindecontractionem,reuocatisexlaxocopsisinangustum,utsocietatepartiumualidiorfiatimpressio.SanesidonemusScaligeroistamgraduanditationem,quodscilicetnoninsubstantiatuncaugeaturcalorsecundumhypothesin,sedsaltemeffectuproptersocietatem:ueruntamendocendumest,chymicoexemplumproductuminferroesseinutile.Nequeenimmaiorgradusarticonferetur,sifaroferro,substitaecurdensius.Qudniuero?lmorarumfecrumcandefactumplusflammeorumspirituumsusciperepotest.Ubimaiorcopiaignitorumhalituum;ibimaiorignispotentia.Condensatiosaepeexprimitexcutitqueflammam,prohibetqueignemexercereactussuos,utcumterreuspuluisinprunasiniicitur.Philosophiceitaqueistadisputaripossunt,sedartifleisuntinutilia.quialiomodograduatignemsuum,quamrarefactione&addensationeeusdemmareriae.Exempligratia:instipulalaxasolutaqueflagratignisuagaturquelibere.Dicetureiuscalorminorpropterdispersionempartium.Sedcomprebendanturmanipuli,iunganturque,&torqueantur.LicetconcesserisPhilosophotunc,ualentioreminessecalorem.Chymicustamenrespondebit,seeffectumexperiricontrarium.Namignisinrarolignolibereardems;plurahabetadactumsuumadiumenta,quamindurosolidoque,etiansifingastrumquetotuminflammatum.Ignisprunarumlaxarumspirituosiorest,perflatiliorque,sedduterum,licetcontactuuideaturimpressioabhismaiorfieri,tamenminushabetspirituum,minusabereaccipitalimenti,&quiaconclususest,etiaminfirmiorest,licetobmateriaeroburdiuturnior,HecitaexusuigniumrespondebitChymicusScaligero,quanquamthesinprincipaliternonpetiuerit.Potestautemetiamhancsubruere.Namistaaddensatioexraroferro,utserueteundemcalorem,imaginariapotiusest,quamuera.Sedetsiconcedatur,exlatoseuamploinangustumcogicalorem,&hicinsubstantiasuanonfierimaiorem,quamibi,uelutiinfauillasparsa,&coactaunumeundemqueessemagnitudine,quodtamenneutiquamperomniaprobamus:nontamenestconsequens,necintendiillum,necremitti,nisieffectusapparentia;itemnonsierimaioremminoremuesimpliciter.Ignisnmactuspotensest,quidispositacorporainsuisimilemnaturamuertere,sequepropagarepotest,acceptopabulo,&siccrescere&augerietiaminsuasubstantia,quomodo&calornatiuusinanimalibuscrescitdecrescitqueiuxtasubiectisui,nepecalidiinnati,&spirituumdispositionem.Necpendetaugmentum&decrementumexistaextensione&contractionepartium:sedexgenerationepropagationeque&multiplicationespirituum,autcontrariaeorundempaucitate.Estistudaccidentariumaugmentum&decrementum,cumcolligiturmassisdensioribus,autflatuimpelliturduntaxat.Ignisnaturaestspirituscalidissimus.Spirituauctoaugeturcalor.Quomodoueroaugeripotestinangusto."At",inquis,"nonflagratinconsinioLunae;hicflagrat.Solisradiusinamploimbecilliorest,quaminangusto.Nouimusillaexempla,secagnoscimusmagnameorum&uarietatem,&dissimilitudinem.NonuritignisiuxtaLunam.Nonterefutabimusexperientiaedefectu.Iamenimconstat,tenonsensisseibiignes:deindesiibisitmateriadisposita,incendisaneeampossearguuntcometae,&similesignes.Ininferioribusautem,ubihalitus&materiaalimentiest,eamuimexerit:nequepotesdicere,hicaugeriquiaexdispersoseuamplasphaerasublunariredactusestinangustum:imocreuitpergenerationemsuisimilisinmateriaincendiaria,necflatuduntaxatestauctus,utcorporahydropicorumintympanite;sedanalogoincrementouiuentiumpermateriae,inquapropagatur,aptitudinem&copiammaiorem.EademratioestradiorumSolis,quorumignisseucalorappareterquidemseueffectiueaugeturreflexione&radiorumexdispersoinangustumcompulsione.Sed&aliaaugmentatioestpergenerationem,perindeut&inuaporariisnostris,nonillecalor,quiinigniest,nostangit&calefacit,sedabeodempropagatus.Accidentianmnonegrediuntursuasubiecta.Siexnoncalore&nonignipotestignisfieriperrarefactionemamotu,&exparuascintillaseseignisinimmensumexplicatdilatatque,utmundiexperientiacertumest:quistamimpudenssit,utnegetcalotemignemqueaugeri?Adsubstantiamsatisestuelminimascintilla.Admagnitudinemrequirituraugmentum,nonrationeexamploinangustumcompulsionis,sedsubstantialisaccessionis.RidebuntistamsubtilitatemCaculae,cumexmagnoigniperconclusionemfornacum&obstructionemuidebuntnonfieriauctioremcalorem,sedminorem.Ridebunt&illi,quiporcosustulant.Namtriplauelquadruplafauillaetiamtotaignita,tantumnonpotest,quantumunusincensistraminismanipulus,uttaceamus,dementisesse,quisperareausitexmagnoferroraroposseignemuelcaloremeiusdemquantitatisindensammassamparuamcogi,manentegradueodemquidem,sedeffectuualidiore.Seddehissatis.QuodautemScaligeritaseexercet,idsubtilitatisstudiodemus:nequeisnegat,omnimodoaugericalorem,sedeoduntaxat,quemhabethypothesis,uidelicetnumauctusdicendussit,cumexrarocogitur.Hocnoscorrigimus,asserentesetiamminui:crescereueroetiamposse,sedaliaratione,nimirumperpropagationerum&pabulum,utinincendiariisparabolis,etc.DeScaligeriuerothesiuideinfinehuiuscapitisplura.Ignemadmittereincrementum&decrementum,intensionem&remissionemcertumest.Idautemfituarii,modisPersequidemcrescit,auctopabuloconueniente,&aeresubmissoliberiore.Namnonsatisestadaugendumunaduntaxatratio.Quienimpabulumaugereuelit,necpermitterelaxiusspacium,necaeremliberaliusaspirare;lateremlauerit:imocopiapabulioppresseritflammam,&caloremtotumLoquimurautemdepabuloapro,inquoflammacresceredebitomodopossit.Fiustrasperespinguedinisaugmentuminporco,datiscaulibuscumaquasimplici,neccrescetpaucofeliciter.Siaptumdederis,&,utidecet,caeteraadhibueris,uoticomposfies.Potestignisesseetiaminlapide&ferro,&lignohumido.Addehaecprunis,temeritatemconsiliitandemrepudiabis.Lampadisiinfuderisoleum,&similiacopiosa,necsimulauxerisellychnium,itaquedisposueris,utsimulexaerehaurirespiritumpossit,oppresserisflammam,nonauxeris.Itaquesufficiendumnutrimentumidoneumcompiosiusest,&caeterasimuladministrandaexarte.Interdumsoloflatuaugetur.Namcummateriaesatisest,nequelicetflammaeineamlibereagere,proptereaquiaspiraculisobstructiscoercetur,autaersubirenonpotestafflatuperfollesauttubos,spiraculisquereclusisanimatur,hocest,pabulumsuumadoritur,&inuaditlucide,noninfumumuertitdimittitque,seddepascitur,&sicquoqueactummaioremadipiscitur.Plebeiaeestnotitiae,cumlignafocoincumbunt,itautaptesubireaernonpossit,&ignemexuscitare,etiamliinillisnihilest,quodreprehenderequeas,tamenmalignamindeesseflammam,&maximesicineresquoqueoffereiant,&nimisarcteillasintcomposita.Uiaergofaciendaestaeri,nonadingressumtantum,sed&regressumfumorum,quaartepraefurniaadiunctasuntfornacibus,&uentilabra.Quiauerospiraculapossuntessemaiora,minora;plura,pauciora:flatusquoquefortis,imbecillis,multus,paucus:hincquoqueexurgitgraduationisoccasio.Itacumfollesfiuntmaiores,minores,&dirigunturinmateriam,autobiterinspirant,diuersaratioest.QuaeratiamScaliger,utruminliberorogoflammamaiorsit,quaminangusto.Sirarasiuecompositalignapriusardeantsubdio,uelinmagnouase:&posteaconiunganturcoarctenturqueinparuum.Ethactenusquidemcognitumestexdiscriminenutrimentiignisgradumdependere:primumquidem,quiaaliamateriaardentiorautmitiorestalia:deindequiaexcopiosiorecopiosiorestflamma,sisimullocus&spiraculaconsentiant.Namhismaiorestfacultasregiminis,potestqueartifexhocpraesidioflagrantioremcompescere,&minoregraduprocurare:contraminusardentemampliusexcitare:posteagradumdirigietiamuasorumcontinentium,&liberiaerispotestate:suntenimcapaciora,angustiora,tenuiora,spissiora:ostiisamplis,paruis,&c.Tertioadminiculisfollium,&omninoinspirationediuersa:quartodifferentiaspiraculorumrationemultitudinis&magnitudinis:apertionis&occlusionisaliquorum,uelomniumextoto,uelaliquatenus,adquamremualuae,coni,tabulae,integrae,perforataefierisolent,Additurquintumexspaciopropioreuelremotiore.Namutpraecedentecapitedictumest,differtflammeuigorpartibus.Deindealiudest,cumpercuniculos&fistulasadmittitur,aliud,cumpropetangit;sitamencaeteraparitersehabeant.Sextopermediaquoquediuersimodeprocuratur,utperaquam,cineres,arenam,ferrum,simpliciauelmista.Septimoattendendum&proprietatispirituumest,quiexpabuloconsurgunt.Namquaedamacresualdereddunt,utsulphur,&bitumina:quaedammitiores,undegraduialiquaacceditdifferentia,&praetereaetiamoperialiquidalluuionis.Octauoregiones,undeadmoueturflamma,utsursum,deorsum,alatere,supra,infra,particularitet,omninoconsiderandae.Nam&inhisestmagnumadgradusmomentum.Nonononnihildebeturclimati,utuariaregraduspossint,autillisaltemmutentur,quaeestexternacircumstantiaquidem,sedtamenartificisindustriammouerepotest.Decimo,Soliscalorgraduatursimpliciapricatione,uelsocialipraesidio.Etcumsolusadhibetur,uariatexceptioneinplano,inconcauo,recto,allapsu,reflexoperspeculaincendiaria,concauauasa,globos,etc.Istisenimmultiplicaripotestcalor,&fortiorfieri,ueletiamdirigi.Sociatureiinterdumaqua,cinis,fimus,fereeomodo,quo&infornacibus.Cumopusperagiturinarena,Solisradiisautterraecaloreferuefacta,itemthermis,&c.hicquidemdistantiaeaprincipiouigorequecalorisobseruandae:namuiscalorisdeterminataest,fitqueimbecillior,quoremotiorestasuocentro:ibiuerotumhaeconsiderandae,tumarenarumeuentilationes,conclusiones,raritates,densitates,etc.Plurausussuppeditabit.Notandumautem,inquibusdammodispluspraesidiiesse,inquibusdamminus,neccalumnianda,quaeususedocuit.Certumquidemest,amplaepatentisquefornacisignemesseualidiorem;sedhuncpabuloanalogoopottetesseinstructum,debetquefornacirespondereignisproportionalis.Siaperireostiaomnia&spiraculauelis,&unasubtraheremateriamignis,nonintenderisgradum,sedeumplanesustuleris.Sintantumdisiecerisdisperserisque,paritercontrariumaugmentoconsequeris.Inparuafornacemagnusignisproportionemexcedittotaignita,&feruefacta.Sinconcludatur,nemagnusquidemessepotest,sedsuffocatur.Studendumcertopabuloest,utiprunisconuenientibus.Harumnaturamotusquecumardent,sciendus.Deindedecetnouisseetiamfornacis&caeteroruminstrumentorum,inquibusestaliquidmomentiadgradum,conditionem&morem.Tuncpoterismateriamdebitaminferre,&regereignemostiolis,&spiraculisapertis,clausis,semiapertis,omnibus,aliquibus,itemprunisauctis,minutis,maioribus,minoribus,solidis,raris,sparsis,cumulatis,irrigatis,aridis;additoligno,uelsineligno,&c.Adostiastabuntualuae,tabulae,lateres,&c.adfenestrasparataeeruntregulae:adorificiaopercula,aduentilabraconi,omniahaecuelperforata,uelexcisa,uelintegra.Agnosceregradumprimumextactupotes.Namprimusdefiniturplacidocalore:secundusacri,&iamlaedenteseuintolerabilimanunuda:tertiusdestructiuusest:quartusimmodicus.Sunt&differentiaeistorumgraduum,rationeprincipii,medii,finis.Itaquetactushaecquoquediscriminaobseruabit.Deindeuisusdiiudicatmulta.Nimislucidafornax,intelligiturmagnumhabereignem:obscuraparuumFumusmultusmalignamflammamsignat,caeterisparibus.Iudicaposteaalimentorumignisproprietatem,multitudinem,paucitatem,dispositionem,raritatem,soliditatem,etc.Insuperlaxitatem&amplitudinemostiorum,&potissimumcinerarii,&orificii,cumrespiraculorumconditione.Siapertasuntmulta,materiaignismulta,ardorequesimili,gradusestuehemens.Follesmagni&acutiinstigantignemualide,&gradumaugent,&c.sicquaedictasuntgraduspraebere,eaetiamsuntindiciaeorum.Praetereaindestillationeautcrebraesuntguttae,autrarae.Siexmateriae&operisrationeiudicaueris,debererariuscadere:ignismaioriustoest:sindensius,minor.Quandouasa,itemcatillifuscantur,ignisfrigidusest.Cumcandent,uelalbent,&adhucflagrant,magnourgentur,idquemagis,sialembici,rostra,&conceptaculaquoqueferuent.Exspiritibusquoqueuagantibusaliquidestiudicii,sicut&cumguttaeplanedesinunt.Sedtuncattendendumest,nesitperactumopus.Sicalorismagniindicianondesunt,&cessatdestillatio,necuideturpatimateriauberioremignem:nonpotesindedegraduconiicere.Quandoalbentspiritus,gradusmaiorest,quamcumrubent,utinaquorumfortiumdestillatione,tuncqueprocessitopusetiamamplius.Sedattendendumsimuladpraesenremmateriamest.Siccumprodeuntiumstillarumcolormutatur,addendumsubtrahendumuesitgraduiintelligis.Haiusmodiobseruationesadduntursingularibusoperibus.Cumrumpunturuasa,autliquescunt,argumentumhabeseuidensignisexcedentis.Tunc&naresinconsiliumtrahendae,&nidoresuestigandi.Maioremignemrequiritferrum&argentum,quamaes:maioremcortexguaiaci,quamcinamomum:maioremligna,quamflores.Aestimabisergo&hincdegradu.Docebittespirituumexuino&quintaeessentiaedestillatio,quiignis,cuisitmaioruelminor.Namgradusnontantumabsoluteaestimandisunt,sed&relate.Aliterdeiisstatuenduminuiniessentia,aliterinaceti,aliterinsalibus,aliterinmetallis&lapidibus,exquibusfiuntfortiaolea&spiritus.Fixa&uolaticaitemsibisuosgradusadmensurabunt.Siincatinocinereoopusperagitur,coloreshuius&fumigationesmonentdegraduignis.Frigidiorenimest,ubicirculiapparent,&testafumigat.Cumuerodetrimentumcapitmassa,&fugereincipit,maiorplaerumqueest.Quaedamcumuirescereincipiunt,indicantplusignissibiesse,autdeesseadditamentadebita.Cumfluxusaddunturuelomittuntur,itemiudiciumuariat.Minorenimignisdebetessecumfluxu.Namhicpartemoperisigneiconficit.Excoctoresmetalloruminprofluxu&scoriisquoquehabentsuaargumenta.Quaeignauefluunt,citoqueconcrescunt,materia&operisrationealiterpostulante,deficereignemarguunt.Potesttamenidetiamaliofieriuitio:&saepespiritusseuuentusinfornacenonafflatmateriamrecte.Potestenimfieri,utprocalidofrigiduminspiret,sinonattentussitexcoctor.Plurapetanturexsingularibus.Illudnonuideturomittendumesse,aliquosnonquatuor,sedpluresgradusigniscompilare.Asscribimus,quaeinRosarioPhilosophorumextant,hisuerbis:Ix.modiadhibitionisgraduumignis.2."Estignismultiplex"(inquitauthor)"&eiusqualitasdiuersaperquosdamgradusdistincta.Quidamigniscalidusestinprimogradu,&humidusinsecundo,scilicetuentrisequini,cuiuspropriotasestnondestruere,sedaugmentareproptersuamhumiditatem.Huiccomparaturmaterialisigniscorporishumaniignis."sani.IgnisSolisineodemestgradu:sedsiccusest"(inpaucacontrahemusdisputationumcausa.)"Secendusestcalidussiccusingraduprimo,utpuerilactentis.Iii.Calidussiccusinsecundo,utignisfurnipostentractumpanem,Iu.Ignisfixionisinfurno,quisimulfundit&figit.U.Flammeuscal.sic.grad.3.Ui.Calidussiccusgraduquarto.Uii.Ignisfolliumdissipans&fundens.Uiii.Flammeusfundens&calcinans,&perlignaadministratur.Ix.Ignisexaminisfundenscomburensque".Haecibi.Retinetquidemcommunesquatuorgradus:sedrespiciendoadmagisteriumlapidisphilosophiciistasigniumdiuersitatesassignauit.Nasciturhincquaestio,numgradusignisnoncaloresolosintdistinguendi,sed&siccitate,humiditateque,quin&frigiditate.Namsociaeaduersaequequalitatescummultumpossintincalorismoderatione,nonuidenturnegligendae:imocumhicnondisseraturdegradibuscaloris,sedignis,planeunasuntconsiderandae,Adhocrespondemus,cumignispropriummaximesitcalidumelementareprimum,quod&maximeactiuum,graduseiusprincipaliterdefiniricalorismerito,Humidumessenonconuenitigni,sedaeri,sicalorconiunctusest.Tuncergononignemgraduamus,sedaerem,ueligneminaetemmutamus.Quodsiquisuelitsiccitatemunarespicere,isremmultitudineincertamfaciet.Tantaigniinestsiccitas,quantamproportionaliterrequiritcaloreius&spiritusigneus.Itaquecaloreingradusdistributo,intelligendumestanalogice,siccitatemquoquedistributamesse.QuocircaRosariumcumignemcalidumhumidumfacit,autaerisubstituituocabulum,autcomparateadgradusuiolentioreslocutusest.Etquiilleignisuniuocusforet,cuiuscalorsuperaturunohumiditatisgradu?Actautresaereadesignaturitaproprie,quomodoaliasMedicidemistisdisputaresolent,isqueestcalorhumanus,nempeuitaliscalidushumidus.Atquiprocurarihicpotestnonperfimum&balneumtantum,sed&aliismodis.Hincexistitsecundaquaestio:Quonimirumiureignisfitni&balnesprimusgradusdicaturesse,cumconstet,eumnonpertinereadignem,nocesseineodemgenerecumsequentibustribus,quiomnessuntcalidisicci?Respondendumest,esseprimumgradumcalorisinoperibuschymicis,&nonignis,tametsiperignisprimumautaliumgradumpossitprocurari,sednonsinemedioaquae,uelsimilium.Itaqueattenderedebettyrochymicus,quisedisputationibusexercerecupit,quidnamquomodostatuat.Aliasistumgradumetiaminigniquoquesicnominaresolemus,sedcomparate,quomodopotestaliquiacalidumfrigidum,humidumsiccumesse.ReueraquemillescriptorRosariiponitsecundum,isestindesignationegraduumignisprimus:quemtertium,estsecundus,quartusreferturadsecundifinem:quintusesttertius:sexusquartumlocumhabet.Hicposteauariaripotest,&siualidisfollibusurgetur,impressionemhabetualentiorem,sedfollibuspossuntetiamprioresgradusutisuomodo.Octauusitemestquartiparsseudifferentiaaliqua,tametsilignaministrentetiamcaeteris.Nonusindisertepluribuscompetit,necdebebatgradusuocari,sedpotiusaccommodatioadpraxinspecialem.Namexaminarerespossumus,etiamprioribus.Sedillerespexitadexamenmetallicum,ubinoncontentigraduignissummo,adicimusmedicaminaacria&corrosiua,quaeomniametallalaedunt,exceptoauro.Itaiudicandumestdehacassignatione.Ineodemmagisteriogradusassignanturetiamcertisoperationibus.Uoluntenimartifices,ignemdebereesseinsolutioneleuem:insublimationemediocrem:incoagulationetemperatum,uelqualisestcalorSolisinIulio:indealbationecontinuum:inrubificationefortem.Sublimationietiamtribuiturleuis,quicorporainspiritumducat&sublimet.Sedtucogitaredebes,nongraduarihicignem,sedaccommodariadoperagradusiamconstitutos,idqueuarie.Namnonestprogressuscontinuus,sedinterruptus,peruersus,crypticus,proutoperatiorequirit,uarieadmouerigraduatumignem.Notabisdissensuminassignationemodiprimi(nammodusadhibitionisdicendus,nonignisgradus.)NamcumcalidusinI.gradu,humidus2.dicaturmodusprimus:alibirequiriturhumidusprimo,calidussecundo.Imohicgradusaliquandouocaturfrigus.Naminitiodestruereuoluntputrefaciendo.Frigusautemputrefactiuum.Haecuarietasindeest,quiacalorexternusinternumeducit,undesequiturfrigus.Potes&peraequiuocationemsoluerenodumexcomparatione.Quodattinetadfrigorisinteruentum,quasiinferioresgradushaberentaliquidfrigoris,iuxtaaxioma:Remitticalidum,admissofrigido,sicutlumentenebrisinfusiscrediturfieriremissius;deeoScaligerpridemegitcumFracastorio,extercit.12.sect.4.Uerbaeiusitarecensentur:"Nonuideturfrigiditastotasuaessentiacontrariacaliditati,sodsecundumgradus.Quiacalidum,utocto,nonpotestullacum:frigiditateconsistere.Atcalidum,utseptem,potestinunumnattiralecumfrigidoconuenire."Fingitmerecalidumoctopartium.Quodhincunaparteminusestcalidum,idstatuitremissumaccessioneuniuspartisfrigidi,utfiantomninonouem.1.Scaligerait,falsamhypothesinesse,&elenchumκατατι:quiainmistisnaturalibusnoninsintqualitates,nisicorruptae:&ideo,utfiatunummistum,possecoire:sedhincnonduciargumentumdebereadearumnaturamintegram.2.Praetereanegat,inmistisfortuitisullumcalidigradumsocietateminirecumullofrigiditatis,quiasuntactutales:incompositisquoquenaturalibusuult,caloremactunonseruarefidem,sedagere&consumerehumidum.3.Insuperexmetaphysicispromitdogma:Omneenscontrariumestsuocontrariopersuamessentiam,quaestid,quodest.Siremittereturcaliditassummapercontrariumfrigusessentiaedetraheretur.Atgradusessentiaenondetrahere,eamquemutarepossunt:aliasgraduscaloriseiusdemdiuersi;fierentessentiaquoquediuersi.Quartoobiicitdogmadeargentouiuo,quodaiuntquidamconsturepartibusfrigidissimiscalidissimisque,&tamenperminimaiunctis,quodipsumtollitcontrarietatemetiaminultimisgradibus.Consequensest,contrariumcontrariononremitti,cumitanegeturcontrarietas.Quintumargumentumineiusdemsectionisprooemioest.Aitenim,seostendissepartesigniseas,quasgradusuocantconiunctione,nonintensioneuirium,consequiincrementum.Quodsiest,frustraFracastoriusdisputatderemissionegraduumpercontrarium.Haecargutiadeclaraturexemplisinexercitationenona,ubiait,igneminferroesseualidissimumobdensitatem:inlignominus,imbecillioreminsana,tuminpapyro:inflammatamdilutum,utmanumtraducamussineoffensione:inaquaardenteadeotenuem,uteamadfactumlinteumillaesumrelinquat,idquodetiamAristotelesattigeritin3.sect.problematum:utsiccumignisduplicidecausacomburat,quarumunasitalienisolidiadmistio:alteraubiipsepuruscondensariposseconcedatur:quaeutraqueratioperaccidenssit,&adunamredeatpartiumpropinquitatem,quarumcoactioneinminorespaciosubstantiamaior&uisideomaior.Namquomodorefrigescitaquacongelatauberius:itaigniscalescitmagisaddensatione,etc.HaecScaligerprosuasubtilitate.QuiMedicossequuntur,themaFracastoriinonabiiciendumputant,ideoquiaartisusucomprobatur,&siaquasitferuentssima,simulquealiafrigidissima,calonesquoque&ambubaiaesciuntillamtemperarihuiusadmistione,autlenteexhalanteferuidospiritu,quofacto,necesseestremseipsafrigidioremfieri,sicut&inpeotredine,&glacie,quaepaulatimadeumgradumperuenitexpressocaloresuccessiue.Siueergosimpliciaspectes,siuemista,nihililledixitabsurde.NumergoScaligerinueritatemimpegit?Nosquidemnihilattinetillademisturisquaestio.Ueruntamenquiaiisdemargumentispungipotestetiamgraduumignisremissio&intensio,excutiendasuntaliquantulum.ProculdubiononignorauitFracastorius,calidum,quatale,seuomninocaloremnonadmittereinseullampartemfrigidi.Qualitatesenimnonrecipiuntmisturamcontrariae,sedseiugulantexpelluntquemutuo,necpossuntsimulesseinunoindiuisibili.Cumautemsubiectumsit,quodalterationemsustinet,idquediuisibile&receptiuumτοῦμεῖζονκαὶἧττον,itautidempossitessemagisuelminuscalidum,intendique&remitti;quomodoconstituuntur&contrariamediataexextremoruminsubiectoconcursu:nihilabsurdihabetthesis,necdebebatrequirereScaliger,utdeabsolutisqualitatibusdecernereturidem,siqueputauit,iduoluissealterum,nescimusquamrecteputauerit.Nobisenimsecusuidetur.EtsicdemistorumconstitutionealterationequedissereresolentetiamMedici.NonquaeritChymicuscaloremignemuesuum,quaabsolutecalorest,autignisintendere&remitrere:sedsubiectummutareuelalterare.Graduatioenimeiusuonestcaliditatisinseipsaperadmistionemautsubtractionemmutatio;deortu&int.1.sedinsubiectoalteratio.Igniscaloretiaminminimascintillamaximusest.Nihilpatitursibidetrahiperse,necadmittitinsocietatem&iussuumullamfrigidipartem.Calidumnonestmateriafrigido,nequehoccalido,sedsubiectumambobus.Atsubiectumutriusquesusceptiuumalterarinihilprohibet.Haesipsaconsideratiopersecaloriseandemhabetrationemetiaminmistisperfecteimperfecte.Noneniminindiuisibilifitpercontrariumremissio,necinpersecaliditate,sedinsubiecto,inquouisalteriuscontrariiadmissoal,hoccateroretunditur,&sicsubiectumalteraturcontrarietatibusagentibus,sequemutuodepellentibusprouiribus.Contrarietatesnontransmutantur.Quodautemdicit,Ensenticontrariumesseearationequaestid,quodest,nondeomniposseaccipi,seddequalitatibustantumspeciedistinctis&extremis,alioPhilosophidecretomanifestumest.Aitenim,ignem,aquam,terram,nequeagere,nequepati,quatalia,sedquacontrarietatemhabent.Etquorsumnegaturcontrarietasinsubstantiis?Quodautemuultcalorisessentiaedetrahi,siacceptofrigoreremitteretur,&sicgradusnonampliusrationemaiorisminorisquedifferre,sedsubstantia,inutileestsophisma.Inseparabilessuntasubiectoqualitatesistae,Hocsialteratur,retusoalterocontrarioperimmissionemcontrariiagentis,sufficit&Medico,&Chymico.Quartumnihilhabetabsurdi,siminimaintelligunturadsensum,&nonadnaturam,cuiusomnecorpusestdiuisibile.Componatidemignemcalidissimum,&aquamfrigidissimam:terramitemsiccissimam,aeremquehumidissimum,utfiatindecorpusmistumhomogeneum,cuiusetiamminimaparsadsensumestmista,Num&hictolliturcontrarietasinultimisgradibus?Aliaratioestseparatarumcogitationequalitatum,aliacuminsubiectoutriusquesusceptiuoconcurrunt,&indiuisibiliiunguntur.Sedargutiisistisnemomoueridebet.RataestdoctrinaPhilosophiin2.depart.animal.2.calidiusfrigidiusue,aliquiduelaliquo,uelseipsoesseposse.Certumenimest,quodcalidumrefrigescat,idquediuersisgradibus.HucpertinentillaaureaThesiScaligeranaenonsatisfauentia:Sedcumaliud(inquit)persecalidum,aliudperaccidenssit(flammapersecalidaest,aquaferuensperaccidens)refrigescitquidemlentius,quodpersecalidumest(Fitergofrigidiusseipso,actumsequentefuscipienteuepriuatione)"sedsaepefit,utsensuuehementiuscalefaciatid,quodperaccidenscalidumest:itemampliusurit,quodpersecalidumest,utflamma,quamaquaferuens,quaetamentactuampliuscalefacit"(AtScaligeroaquaferuenscalidiordebebatesseigniintuscomprehenso,&indensioresubiectocondensato.Flammaminorgraducalida,quiararior.)itaqueiudicium,utrumexduobus(actuuelpotentia,utsicidemadidem,diuersimodesehabens,possitesseduo)"calidiussit,nonessesimplex,apertumest:quandofieripotest,uthacalterum,illaalterumrationecalidiussit:nonnullaexiisnediciquidemsimplicitercalida,autnoncalidapossunt.Subiectoenimquodtandemfit,noncalidasunt:sedperassociationemcalidasunt,uelutisiferrocalidoautaquaenomenimpones,etc."Uideibidem&reliqua,ubipulchredisseritdegraduumfundamentoPhilosophus,praesertimconsiderandum,quodait,paterefrigiditatemessealiquamnaturam,nonpriuationem,iniis,quorumsubiectumcalidumestperaffectionemsiuepassionem,quia&naturaignistalequidfortasseest,utsubiectum,fumumputauelprunam,quorumillesempercalidus,haecpostextinctionemfrigida.Itaoleum&taedaefficifrigidapossunt:&uicissimaliquacalida,utadusta,etc.Detaliergograduationepraecipiuntnostri,&nonipsasinsecaliditatesintrusofrigoreremittunt.QuintumargumentumScaligeritractauimusquidemsupra,&humaniterexcusauimusexuerbishis(euerc.12.sect.2.)Aio,nullumcaloremalioaliummaioremesseeo,quodicunt,modo,caloremintendi:Metaphoramuerbumoportetsequi,&tc.Ubiputauimus,eumnollegradumcalorisfierimaioremdistensoipso,sicutarcusextenditur,etc.idqueapertumest.Namtalisaffectiocalorisnonest.Etsisubiectumdiducitur,dispersuscalorexaccidenteetiamminorfieripotest.Sedillenonpatiturexcusationem.Titulusest:Quomodonulluscaloralioaliussitmaior;&iamprofitetur,seostendisse,partesignisseugradusaugerinonuiriumintensione,sedconiunctione,nimirumsicutexempladeferro&similibusostendunt,utuelpurusignisseipsofiatsolidior,uelalienoimmistoaddensetur,&sicurendiuimacquiratmaioremminoremue.Fracastoriusquidemputabit,Scaligerumiocari.Namsiconcedit,quouismodointendiposseignem,positumsimulest,etiamremitti,&priusremissum,posteaintensumfuisse:&neceslarioaliquandoesseseipsofrigidiorem,siueperse,siueperaccidens,quanquamnegabit,inpotestateeiusesse,sicposseignem,utintensione&remissionetaliuarietis,quinemomentoquidemestidem,&Scaligeroquoqueignisnonalatur,sedsuccedat,quiasitinperpetuageneratione&corruptione:quodatosimulconcessumest,aliquandomaioremeiusquantitatemgigni&esse,aliquandominorem,siquidemesseeiusestgigni,siueinferrosit,siuelino&pluma.Inmaioreueroquantosempermaiorestuirtus:inminoreminor,siquantitatemnonpugnisaestimes,sednatura.Naminferroparuomaiorpotestessequantitasignis,quaminmultastipula.Aristotelesdicebatetiamidrefrigescereposse,quodestnaturacalidum,utflammam.Atquodrefrigescit,aliquampartemfrigorisadmittit,siuepriuationemhocessedixeris,siueactumcaloricontrarium.NecabsurdedixitPhilosophus.Potestenimcorrumpiignis,&eiuscorruptionisaliquainitia&progressushabere,sicut&caloranimaliumnatiuusidperaetatespatitur.UolensigiturnolenscogeturillesubtilisdisputatorcedereFracastorio.Sednospressiusetiamsicurgeamus.Uultignemintendiunomodo,cumaddensaturimmissoalieno:alio,cumipsepuruscogitur.Oblitusest,nonmanereeundem,nemomentoquidem:&ideohiorumneutrumsustinereposse.Sedhocante.Deindequemillenobisignempurumdescribit?Ignemsubstantiamesseconcedit,&hancinterelementanobilissimam,itautmediaquodammodofitintercoelum&spiritumaereum.Praetereacaloremeimaximum,eumquepropriumassignarecogiturinterelementaomnia.Estautemcalidusmaxime,cummaximesuus.Namtuncperfectissimusest,fruiturquesuofine,&poniturtalisadsphaeramLunae.Atquileuissimumest,rarissimumqueomniumcorporumelementarium.Eritergotuncigniscalidissimus.Quandosecusdisponitur,&cogiturseucondensatur,quoidmagisfit,eomagisanaturaesuaeperfectionedeiicitur,estquenecesse,utamaximecalidodesciscatremittatque.Fingeiamcrassescereignemalienaadmissione,uelpurisuicondensatione,nonfietpersecalidior,sedfrigidior.Aristotelesconcederepotestexaccidenteadsensum,scilicettuncpossefieriurentiorem,atnoncalidiorem.CollabiturergotantasubtilitasScaligeri,&contrariumplaneelicitur,nimirumignemrarioremessecalidiorem,densioremfrigidiorem,sinonfortuito&accidenterdisputareuelit,sedκαθ’αὑτὸ,καὶἐπιστημονικῶς.Posteaconsideremus,quodscriptumestin4,degentrat.animal.3."Omneagens",inquitPhilosophus,"patituretiamapatiente,exceptoprimo:quodcalefacit,refrigeraturacalescente."Interdumetiam,quodagit,magispatitur,quamagit,magisquerefrigeratur,quodcalefacit:magiscalescit,quodfrigefacit,cumautnihilfecerit,autminus,quamipsumaffectumest.AgeiamScaliger,productuumignemagentemcalore.Philosophusdicit,repatiipsum,&frigefieri.Admittetergofrigiditatemaliquametiamtunc,cumactuagit,nesitabsurdathesisFracastorii.Praetereautomittamuspurumignem,quemipsenunquamcoagularepotuitsineiactura,nequequisquamasseclarumpoterit,siueelementumsyncerumintelligat,siueflammam,quaesemperestinfieri:&pridemhocpromittendoParacelsus,inrisumabiit:addensatumalienisolidiadmistionearripiamus.Idnonpotestessecalidiusigni.Summeenimhiccalidus.Frigidiusergo.Quocircacumsitsubstantiamaterialis,uelactumfrigiditatisinuehet,uelpotentiam,Poteritenimrefrigesceremateria,sinondumestfrigida.Alienumintroductuminalienum,iddesuanaturanonnihildetrudit.Alterabiturergoignis,&fietfrigidior."Ac",inquis,"tantauisestignis,utilludalientumalterarepossit,facerequecalidum,quin&insuisubstantiamuertere."Ridiculumistud,inquimus.Namagendorepatitur,&alteraturincontrarium.Deindenonmanebitalienum,simutatumtransitinsubstantiam,necignissicaddensatur,sedfitmaiorpergenerationem.Fumi&halitusiampotentissuntignis,&nonaddensantignem,siineumtranseunt,sedaugentgeneratione,nisiuelisconfunderealterationem&generationem.Sinonabeuntineiusnaturam,sedsaltemincalescunt,seruandopropriamnaturam,seaccommodabuntquidemeiusactui:sedtamencalorauctusfuerit,&propagatus.ignisemperretinentecaloremsuum,quinonegreditursubiectumproprium.Numautemistudsinegeneratione&corruptione,augmento,decremento,persolamaddensationemfieripossit,cogitet,cuiexplorataestignisnatira.TandemcogitaredebustScaligeridquoque,quodAristoteles(autquicunquefuerieauthor,quiquidemnonestcontemnendus)inlibrodespirituposuit,ubiinquit:"Ignisdifferentiaeiuxtaid,quodmagisacininusest,sumuntur.Haecaut,infereineo,utmixtussit,autimmixtes,consistis.Namhicpuriorerit,&proindeintentiorgradus:illeadmixtionecontrariiremissior.Eademratioinaliisquoquesimplicibeshabetur,etc."Immixtionemagnoscithic:atnonstatuitcalidioremhuiusmeritofieriignem.EtquiduulgatiusintoraPhysica,quaminmixtionequalitatesremitti,&adquandamtemperationemconcedere?MediatacontrariaPhilosophusextremiscomponit.Seddehissatis.Chymicusnosterdumminuitignisgradum,uelintendit,noninsolaalterationeinhaeret,quasiputaret,candemnumero&substantiaflammammanentem(quamtamenmanerepossenegattotusperipatuscumScaligero)addensari,&laxari(quoderatuetustiscongregatio&segregatio,inI.deort.&inttext.10.)&siceuaderomagisminusueurentem,quodinsuapotestatenonesse,probeintelligit,cumfugacissimumspiritumnullapossitretinerecapsa,&siincludereotiamuelit,actumperdiderit:Sedgradusistosconficitmodispluribus,quibusmoderaturignemcontinuitatesuccessus&propagationiseundem.Certeconfutabiturexperientiaipsa,sirariscarbonibusuelitsubstitueresolidosautferrumignitum,indeignemintensionemsperare,quanquamhocincauteriisuideaturmagisconuenire.Iamenimusucognitumest,maioremualentioremqueignemesseexrarioribus,sicaeterasintparia.Flammaenimhalabilequidest.Densaminushalant,sedinsesuosspiritusconficiunt,necemittuntprocul.Est&hocindignumphilosophoexaccidentederebuspersestatuere.Quodualidioremimpressionemfaciatferrum,quamstipula,nonsolaaddensatiofacit,sedunaetiamsoliditas,&duritiamateriae,quaeurgetmagis.Aliastamintolerabiliseststipulaeflamma,quamferri:Etutraqueexulceratmanumtangentisaliquamora,neludamuscumScaligero,celeriterperflammamtraiiciendomanus.Mirumestscripsisseignemcomburerepropteradmistionemalienisolidi.Nullusergopoteritextinguiarenis,terra,luto.Alienumsolidumnonfaciturentioremignem:Sedipsecuminhocpabuluminuenit,sesemultiplicat.Estauteminsolidiorespiritusexmistionecoagulatus,densiorconfertiorque&potestmultopabuloignemaugere:Sedtamenpropterfixionem,nonhalatcaloremexpanditqueutlignamardentia.Inasbesto&aurosimilibusquegliscitquidemillespiritus:Sedinconsumptilisest.Nisialiquidfamiliareinueniretignisinistissolidis,quodconuertereinsuinaturamposset,autcuisaltemiungi,nonignirentur,utaqua:quaetamen,&ipsaferuet,quianonestsineaerisspiritibus,quiignisuntcognati.Exdictisiudicariquaestiopotest,quomodoconstetillaignisgraduatio:Quantitate,qualitate,substantia:omnibusanaliquibus.Dicendum,quodChymicusinsuaflammaquidemspectetprincipaliterintensionemcaloris,&remissionem:Deindeetiamhalituum,quisuntcumflamma,moderationem:utsicpariterinquali&substantia,quibusadhaeretτοπόσον,quaeratgradum:Etsisolamqualitatemadtemperiem,uelalioperducereconatur,nontamenidsemperfaciteomodo,quoaliasmistapossunttractari.Nonenimsimilisestflammaenatutalapidi,autradici.Itaquecumunumignemhabeatcontinuatione&successione:Cogiturpabulosubtractouelaucto,uelaliterdisposito,uelspiraculisaliisqueinstrumentisflammagubernata,suumgradumconsequi.NumperadditionemfrigidiautfrigorisminuiturgradusaChymico?Puerileesthocquaerere,cumnonpossiteandemnumeroflammamretinere.Generationeu.&corruptioneuariatis,substantiamutaturuarie:Etcumsubstantiaquoqueproprietascrescit,minuiturue.Aliassiaquamfrigidamaffunditflammae,nimiaeamrestinguitpenitus:minorepropteraduersamqualitatem&subiectumdiuisibile,quocomprehenditurprunarumsuperficies&occupatur,calorespirituqueininteriorarefugientibus,coercetflagrationempaulomomento:sedindeposteaexurgitcalorspiritusquedensior&fortior.Siergoitalicetdicerem,perfrigidihumidi,aqueiaffusionemflammacrescit.Idemfitoleoaffuso&aliopabulo.Etestinaquasimulpotentiaresolutionisinaerem,quamignisimmutabilimateriatamefficacesuiactufacileprocurat.Quocircaestillaaffusiononnihilconfertnutrimenti,&flammamauget.Atexhocaccidentariodealiissimiliteriudicareuelle,inerroremestprocliue.Aristotelesfrigidiorafacitcorporaetiampercaloremnempeeumquiestinambiente.Chymicusperuaporationes&putrefactionessuas.Sedhocaliudestnegotium."Ergone",inquies,"addensationeillaScaligerianacrescit,cumcogituradinteriora&multiplicaturcalor?"Noninquamistud.Nonenimdensaturcalor:Sedspirituscogiturquidem,sednonfitinseferuentior,uerumexaccidentecumulatiusposteaerumpit,quiapriuseratprohibitusseeffundere:Etaliquidincrementiaccepitabaquaresoluta.Indeergoposteacalormaior&acrior:quiasubiectumauctum:imo&tanquamfolleimpulsum.Reditenimabimospiritusuicontentiore,cumnonpossitsubterfugere,naturaquealtumpetat,quiaiammotumaccepitaduplicicausa:aquanempecogente:sedrepellentesolido,inquoderatimpactus.Neuerodefrigiditatesolummodoaquaeuerbafacias,cogitaidemfierietiamabaquatepida,uelferuente.Plusenimestinhumiditateeiuscorpulenta.Sedtamenfrigidaestefficacior."Annonitagraduaturignisartificialis,utcalornatiuusinanimalibus:Estaliquidsimile.Namsicutconsenescuntanimaliafiuntquefrigidioranonrarefactocalore,seddeminutopropterconsumptionemautdetrimentumhumidinatiui:itaetiamignisartificialisfactominoredeterioreuepabulodecrescit,necparemhabetactum.Quodsirestituiposset&augerihumidumnatiuumanimalium,proculdubioetiamcalorincrementumcaperet:Praetereasicutelementariscalorintendiadeoinhominepotest,utfebrimexcitet,laedatqueactiones,quiaperegrinohumoreseupabuloexcanduit:itafieriinigni,rtificialipotest.ScribitCardanusinsubtilitatesuadiminuicalorem.Sifornacumsuperioribuspartibusaddanturspiracula.Sedsipabulumseufomentumnondeficiat,contrariumeuenit.Artisestprtentifornacimultumfomentidare,nisiuolumus,utdeficiatignis.Tuncautemcalorestuberior.Caeterumnecessariamessegraduumingeniosamobseruationem&diuersasigniscalorisqueaccommodationes,resipsaloquitur.Cardanusquoqueidcoactusestconfiteriin17."subtilium",ubiait,"Mirum,quantumintersitquomodoignisadhibeaturinmetallorumtractationo&reliquorum,quaeigneperficiuntur.Prasertiminpurpurinaignisuarietasperspicuaest.Multuminterestanignemperpetuumautinterruptumadhibeas,acremautmollem"(blandum,mitemlenem)"magnum,paruum,sensim,repente.circum,autabunelatere,agitatumfollibus,autquiescentem,diuiturnum,breuem,tangentem,autextrauas:cumflammauelpersolasprunas:conclusum,liberum,simplicemreflexum:additamateriaaliaardente,quaeuimpropriametiaminigniretineat.Multumenimrefert,cumquibusunumquodque,quodliquatur,societur,etc."Uideturhicnobisgraduationesplurimasdescribereuelle,atqueetiammodumquendaminadditamentisponere.Sedsuntmodorum&accommodationisgraduum,utantedictum,diuersitates.Quaeriturannongradusquidemsintquatur,sedillitamuarii,quamignesperuariasmateriasprocurati:exemplicausa,siignisflammeussitperprunas,hicgradusquatuoriuxtaintensionem&remissionemartis:Sipligna,iterumquatuor:sipercandelastotidem,utunacandelasitprimigradus,duaesecundi,trestertii,quatuorquarti.Eodemmodosistramina,arundines,φρύγανιlampades,soles,cineres,arene,limatutaferri,aqua,&c.usurpentur.Undeconsoquensuideturnonfigendamessecogitationeminargumentisatactuκαθ’ολου,sedgradus4.totmodisessedistinguendos,quotsuntignes.Imoadhucmaioruarietaserit,sisingulismateriisalligetursuusignis.Cumnimeffectumsimulcomprehendamus,isautemuariusestprouariadispositionepatientium:&definiaturultimogradu,cumestuiolentus&destructiuus,primocumcalorprimafacitauspicia:iamauteminuiolaaliisquefloribusdestructiuus&ultimussit,quiinferronondumprimus:consequensuideturesse,gradusetiamexpotentiapatientismateriaededucendosesse.Igneaenimuisexercetactumsuumiuxtaresistentiampassi,&utAristot.dicebat,agentiumactussuntpatientum:&morusestactusmobilis,quamobile,Respondemusgradibusaccommodandasessematerias,quaaccommodationeestillialiquiduarietatis&differentiaeaccipiunt.Sedindenonnecesseest,eossimplicitermutari,cumcomparateκαιπρόςτιiudicentur.Necignorandumest,indiuersisigniumaccommodationibusetiamdescribigradus,quireferendisuntadanalogiamgenericaedoctrinae.ItaquecumiubeturChymicusignemcircularempergradusadministrare,incipiendumsibiesseaprimopaulatimqueprogrediendumadsecundum&reliquosintelligit.Soleta.tunccirculussatisamplusfieri,ueluticapacitatidodrantalisintercircumferentiam&centrum.Primusgraduseritpositoigniadambitum,secunduspalmopropior,tertiusiterumpalmo:quartuscumollaobruiturflamma.Inignereuerberiibinis,uelsenishorismutanturgradus,putadmonebitresipsa.Namtemporanonpossuntdefiniriabsolute:sednecesseestrespiciadnaturampatientismateriae.Necparumestinartificisperitia.Itaquealiquiscitiuspotestabsoluereopus,aliustardius,prourindustrierexeritignem.Quandoerratumingraduandocommissumest,reuocarinonpotestperustum.Hicenimualetillud:"apriuationeadhabitumimpossibilisregressus".Itaqueinaliamateriadenuolaborandum.Cumpeccatumdefectuest,succurrerepoteritexuscitatadiligentia.Ueruntamen&hecdeterminandasuntexreinatura,&erratimagnitudine.NotabitTyro,praecipiinterdumprogressumpergradus.Sednihilaliudintelligi,quamutalentoigniincipias,pergasqueordineadfinem,etiamsinunquamtranscensurussistertiumgradum,autnehuncquidemattacturus.Uideatergo,inquoopereidiniungatur.Nequeeniminomnibusadultimumpergendumest.Caput.Xiii.Deigniseffectis.Aliudcaloremesse,aliudignem,nonestignotum.Decaloriseffectissupra,quaesuccurrerunt,scripsimus,exquibusnonullaetiamsuntignis,sinolumuscalorem&ignemconfundere,sedhicsubstantiam,&potissimumflammam,quaeartificispotestatisubest&accommodariregiqueindustriapotest,dequaetiamhactenuspraecipuedisputatumest,intelligere.Etsaneestaliquiscalorenthumidus:sedignisomnissiccus,adeoutgradusquoquecaloris&ignisnonperindesehabeant,utimultispatuit.Quocircadifferentetiameffecta,utaliteragereignemdicendumsit,alitercalorem,quinonestignissolius.Suntquidemelementaactiuapassiuaquerationecontrarietatum:sedcumaformamotussiteffectius&inmateriapotentiapassiua,dispositioqueadcontrarium,insubstaniisdiuersisuariareoperationesexproprietatenaturaecuiusqueapertumest.Ignisergolicetetiampercaloremsitefficax,tamennontantumquacalidus,estconsiderandus,sed&quasiccus,tenuis,crassos,uegetus,ignauus,acer,leuis,spirituosus,fumidus,hocillopabuloenutritus,quonecesseestetiamhalitus,hocest,substantialemeiuspartemmutari&addiuersasactionesdisponi.Hocapparetetiaminlumineeius.Uariatnimhoc,siignemsulphurenutrias,siaquaardente,oleo,taeda&similibus.Nemoitaqueputet,nosodiosatautologiachartasimplere.Quodsiomninouelithoccaputilliiunctumessedebere,persuadeatsibi,nonomnianobisunoinlocosuccurrisse,autetiamanimigratia,neobrueremuscopialectorem,ibiomissainhancclassemconiecisse.Nolumusa.repetere,ignemactiuumesseδυνάμειuelένεργείαnecaliquaefficereκαθ’αυτοaliquaκατασυμβεβηκός:&similia.Exgenericadoctrinaistaaccommodandasuntspecialibus.&expridemnotisadsequentiadeincepstransferenda.Necputamusconsultumesse,uttempusteramusnugisillis,Cardanaeis,numagatignis,utsubstantia,anutqualitas:Uitalineoperatione,annaturali,cumuideanturaliquinontantumuitamanimamqueigniassignare,uerumetiamnonnullaminagendodiscretionemadsimilitudinemoperum,quaefiuntcumelectione.Scireenimdicuntagentianaturaliaexpraedestinationesua,quid&quantum&quousqueageredebeant.UndeistaeParacelsitarumuentosaeiactationes,suamedicamentaprouidentiaedononata,cumignibussuntpraeparata,nihilagereultraid,quodsciuntsibipraedestinatum,autquaereretantuminimicumsuum,caeterisparcere,quadamdiscernendiprudentia.Quin&ignesistosscientiamueneni&medicinaehabere,&ideoutrumqueseparare,seruatoqueauxiliodamnosumdestruere,&amouere.Modificatehiloquantur,anperessentiamparumrefert.Nequeenimconsentaneasuntnaturaererumutroaccipianturmodo.Siabsqueartificesit,ignissimpliciterproseagit&consumitcorrumpitquesinediscriminequicquidtangitcorruptioniobnoxium.Deuorathomogenea&heterogenea,dissipat,inquefumumuertit,nisifixasint.Sedhisomissisdicimus,Quaedamascribiigniinterminate:quaedamcertaratione:uelsimauissimpliciter&absolute:quaedamaliacomparatedeterminatequerespectugraduum,&materiarumsingularium.Hancdistinctionemquantumpossumus,sequemur.Nummoueresensuspossitignis,nonegetuerbis.Qualitatibusenimtactilibus,atqueetiamleuitate,raritatequesuiidcomprobatumdeditomnibus.Necminusidluminecontestatur,&motu.SedphilosophusChymicusnonsolicitusesttamdegenericisistis&euidentibusquamdeconsideratoinsuasingularitate.Itaquequaerit,numaliquisignisdaripossit,quicumintralegitimumadsentiendumspaciumsit,necapplicationisdebitaebeneficiocareat,tamennonmoueatsensorium,necdetsuaepraesentiaesignaalia,nisiperexperientiam,quopactoscimustotiussubstantiaenatura&occultisqualitatibusquaedamagere,Rhabarbarumpurgare,napellumoccidere&sicdecaeteris.Siipseestactusquidam(nonenimdepotentiaigniloquimur)motiuus,maximequeagilis,itautnonegeatalioexuscitante,applicatuspatienti,moueredebebat,uttactumadoriri,uisumprouocare,&etDePyrotechnia&affinibus.Sedeuenit,utistuduelnonfiat,uelsaltemnonpronatura,&existimationepublicaignis.Idprimumfitcumnonestdispositumadpatiendumsubiectum:Posteacuminteruenitmedicamenuelobstaculum:Insupercumnonrespondetmedium:praetereacumipseadimpressionemfaciendamnonidoneus:quamomniacumcaeteris,reuocanturadindispositionemperseuelperaccidens,undetactus&affectioprohibeturintotum,uelintragradum,quipoteratessemotiuus.Hincquanquamignisalioquincalefaciat&alianaturaesuaeconuenienteragatinsensus:eueniretamenpotest,utadmotammateriamipsecorporalitertangensnoncalefaciat:neccumcorpussit,corpulentiaesignapraeseferat.Sicflammalumeninmedioperspicuogignitnaturasua:Sedfieripotest,ut&ipsasitobscura:Etsanenonomnisignisuidetur,nontantumtunc,cummaioractusocupauitorganumuisussicqueefficit,utetiamadmissusminornonsentiatur,sedoccultatusluminisalteriusuehementiaincheruabilitersubrepat:Uerumestabsqueillo.Nondicimusdeprunaintraollamlatitante,necdecineribussepulta:Seddeigni,quiobsubtilitatemsuinonuidetur,qualemphilosophiesseuoluntsublunaeambitu.Nonestcalornudus,quigenerationeignisfitinmedio,quoqueassanturres&torrentur,quin&uruntur,&saepeflammamrapiunt.Ignisest,qui&inaltumexflammasurgit,&adlaterapropagatur.Hiccumactusit,nontamenuidetur,Necradiisolaresoculisapparent,nisiintermino,nempefolidicorporis,uelquandoperaerempuluerulentum,autroridummeant.Hincoriturdifferentia,inuisibilemessealiquem,aliquemuisibilemlicetidetaliquandointelligaturdepotentiali:idemdecalorerebuscongenito.Lumenergofacitignisinmedioperspicuo,sednonsemper.Raritasn.mspiritus,quiestparsessentiaeeiusmaterialis,suberfugituisum,&necse,necaliaterminatuisiueautcolorismodo.Cumcorpulentioreuadit,seumistura,seusubiecto,seuaddensatione,uelutiperparabolam,lumenexcitat,quanquaminparabolanonsinefomitehalabili.Spiritusnmeiushalitucrassioreacceptoapparereincipit.Ignemesseincalceuiua,cumaffusaestaqua,tactussentit,sednonoculi,nisisignoaccidentario.Cumaquacausticaaffunditurferrouelstibiouelplumboignemadesseidempercipittactuscumdamnosui,siuelitmanusimmorari.OculiuidentnullumFornaculaeferreaenonsempereamignisquantitatem.(Recten.ScaligercontraCardanumdisputat,ferriraritatemadmittereigneminsubstantia)habent,qualumengignant:imonecfictilessempercandescuntaturuntigneosquehabenteffectusadeo,utlignaarida,lintea,similiaquecrement&inillisinflammamabireuisibilemignispossitinuisibilis.Quomodoautemtactuminterdumomittat,dicemusinfra.Nuncadcaeterossensus."Mirum",inquitPliniuslib.15.cap.27."trianaturaepraecipuaelementasinesaporeesse,sineodore,sinesucco,aquam,aeremignem.Nequeergomouebuntolfactum&gustum."Atignempyrotechnaesentiuntnidore:Etmanifestumestempyteumagustui&olfactui.Undeetiamtamstudioseadustioneseluere&extergereautobliterarecontenduntartifices.Halabilisestignis.Halitusdiscernitolfactus,quiideoetiamigneusdicitur.InhistoriasacraapudDanielemmiraculi&prodigiuminstarerat,nullamadustionemnaribuspercipereinuestimentis&pilisinigneumfurnuminiectorum."Nondebent",inquis"sapor,odor,color,sentiriinigni.Estenimcorpussimplex:Etistaesuntaffectionesmistorum."Satisesttactilesprimassentiri,quaesimplicibusinsuntrationeelementiadagendumpariendumquemistorumcausa.Nondeesse,quiitaphilosophentur,scimus.Itaqueetiamcoelum&aetheramiscentnonnulli,seuelementis,utMarbliusaliiquePlatonici,seuMercurio,sale,sulphure,utquidamexgregeParacelsi.Sedcolornondebeturmisto,quamistum.Terminatiluminisest,utpridemdemonstrauitAristoteles.Desapore&odorenonquidemnegarepossumus,eaexmistisexurgere,quanquammultisabsintmistis,&Medicisimplicissimamaquamfaciuntinsipidam.Uerumelementacircanos,nonusiquequaquesuntpura.2.deortu&interitutex.10.Halitussane&fumitamodorem,quamgustummouent.Hissiignispollet,utinecesseest,sicontinuoapudnosfitinhalabilibus:iammouebitutrumqueinstrumentum,quanquamnoslinguamaccommodarenonfacileuelimus.Quodtactilesqualitatesattinet,itaquidemdisputaresolentuulgataescholae:Sed&illedebenturmistis.Purusenimundiquaqueignistactumnonmouet.Quaedicunturdeconcursuadmisturas,ualeantsuopondere.Nontamendesunt,quiiamolimuerboomnipotentiscreatorisfactaessemistarataseustatadeterminataque&constantiauolunt,noniammisceri:itautelementahodieuelimperfectamistaconstituanttantum,uelcompositapotiusperaccumulationem:aliasconseruationimagisinseruiantnonpernutritionem:Simplexenimnonnutrit:Sedexternisadminiculis:QuamobcausamSeuerinianisplacetelementaessecapsaspotiusrerum&loculamenta,quampartesmistorumessentialiterconstitutiuas.Sedhaecmittimus.Numigniquicquamgenereturplausibilis&expectationeplenaquaestioest,necparumattinetChymicum.Negaturenimhicquicquamfacere&gignereposse,quiainstrumentum,quoinartesuautitur,nongeneretquicquam.Huiusfundamentapetunturexperipato.Ignisnullumanimalgenerat,scriptumestiu2.deCen.an.3.nequeconstituiquicquamdensisuelhumidisuelsiceisuidetur:Sedsolis&animaliumcalorprincipiumhabetuitale.In4.Gen.an.ult.calores&refrigerationescummoderationequadam,generationessinemoderationecorruptionesefficiunt.Caloru.igneusimmoderatusest.Idfidemaccipitex2.deGen.&corr.tex.21.seuc.3.Ibin.haecponuntur:"Ignisestexcessuscaliditatis,quemadmodumglaciesfrigiditatis.Congelation,&exarsiosuperabundantiaequaedamsunt:illafrigiditatis,haeccaliditatis.Siigiturglaciesestcongelatiohumidifrigidi:igniseritexarsiocalidi&sicci.Etideonihilexglaciegeneratur,nequeexigne."Haecibi.Siimmoderationihilgignit:Ignisa.estexcessusmodi:apertumputantesse,nihilgignereignem:Apariquoque,quiaglaciesnihilgenerat,uoluntignemnihilposse.ConclamatumitaqueiudiceCardanoestdeChymicorumChrysopoeia,quiaignesnihilgignunt.Sednonparturbantnosisticlamores.Dentsaltemquoddarecoguntur,ignemdestruere.Cuma,destructiounius,sitalteriusgeneratio.(Huncenimcirculumconficitphilosophusipse)consequenseritignemestgenerare:Deindecumnaturalisagentisfinissitsimilitudopassi,quantumfieripotestiEtsimilenaturalitergignitsimile:concedentopinamur,ignemgigneresibisimileinmateriaeumnegarenequeantquodualidumsitagens.AddatCardanusignisgenerationeperpropagationemexprexistenteactuigni,quinecarbonariiquidem&calonesignorant.AudiaturPliml.115.36.dePyralisiuepyrausta:Gignit,inque,"aliqua&contrariumnaturaeelementumSiquideminCypriaerariisfornacib.exmedioignimaiorismuscaemagnitudinis,uolatpennatumquadrupesAppellaturpyralis:aquibusdamPyrausta."HaecilleexAristo.quilib.5.hist.an.c.19.nonexauditu,sedscienterscribit:"Quinetiaminillis,quaeputredinemnullamposserecipereexistimantur,nascianimaliaOuimus,utuermes,inniueuetustiore:InCyproaerariisfornacibusubichalciteslapisingestuscompluribusdiebuscrematurbestiolaeinmedioigne"(Scaligeruolebatinpartesuperiore)"quaepercumsaliuntetc.Emoriturhocgenus,ouumabigniilludaniuedimotumest:Exer.23.seuutPlin.QuandiuestinigniuiuitPyraliscumeuasitlongiorepaulouolatu,moritur."Haecilli,nedicasomniaabigniconsumi.Item9.NonaususestistanegareScaliger,sedporiusconfirmat,confutatqueillos,quiexoculisGaleniproductaargutiacontrariumstatuunt.Tractata.ibieandemquastionemdegeneranteuicaloriscontraCardanum,quanquamnoninspeciedeigni,sedomninodecaloreuteoabsurdiorsitCardaninegatio."Nihilphibet,inquit,utinhumidissimoelementogeneranturpisces,itaaliquaanimaliainsiccissimo"(Cardanusideonegaueratgignerecalorem,quiasiccus)"necideoquiaconsumitignis,nongenerat.Nonenimomniaconsumit,utaurum.Ignismateriaest&formaeadcertaoperainstrumentum:ItemignisAegyptuspullosexouisexcludit:potestqueentserumuermesexouisproducere."Haec&similiaScaliger,quemuideaslicet.PugnasChymicorum,quosimmeritoCarboniuorosuocat.quorumquefornaculasoditodioplusquamUatiniano,pugnatuelinuitus.Etsanequimistasua&nutritionesconficiuntexquatuorelementis,utin2.deort:&interituc.7.&8.seutex.49.ubiexomnibuscomponuntursimplicibus,&nutritioetconficiturmistorumexmistis,quanquamibiignemsolumintersimplicianutririscribat,quiamaximesitformae,&quodnutritur,comprehensumcummateriaformaest,nonpossuntnegareignemaliquidgenerare,&exeodemfieriposse,licetnonsolo,mista.Nolumusproducereexemplagenerationumapertissimarumperignem:IlludChymicoconstat,ignemposseaccommodariindustria,utpluriumoperumpulcerrimorumfiatcausa,utinnaturaminerali,ubiignisinfinitasperagitgenerationes,itainarte.QuammultamedicamentaDioscorides,Galenus&aliigenerantseufaciuntignispraesidio?ImouafrisuntistiChymici,quinonunomotuutuntadgenerandum,&Cardanumridentdeigni&igneocaloretampueriliterbalbutientem.Arist.in2.deGen.anI.acaliditate&frigiditatepossefieriscribitdura,mollia,lenta,rigidataminnaturae,quamartisoperib.Ibirationeossis,carnis&caeterorumexistenteamotuseminis:hicense,serra,etc.amotuinstrumentorum,quiartisobtinetrationem.TripliciergopotestateinstructusestChymicusadgenerandum,nempenaturae(nonn.facitquid,utarculariuslecticamcompingendoligna,sednaturaefauore&auxilio)posteaartis,tertioinstrumentorumartispartimministrantiumtantum,partimetiamprincipaliteragentium&naturamsolicitantium,inquogenereestignis.Itaquenonestutmetuatillasfatuasmorsiunculaseorum,quibusodiosunt&inuisaefornaculaeChymice.Rodanta,interseipsiaduersarii,&subtiliterlitigentnumignisquicquamprocreet,annihil.NonmagismouebiturChymicus,quamcautesMarpesiaistorumdigladiationibus.SinoluntconcedereChymicumperignesgignere,dicantsaneficere,quodaliasartitribuunt,&subtiliterdiscernuntintergignere,facere,agere.Quidtumpostea?QuodadAristotelissententiasattinet,excessumcalorisignei,quitamenadmultasedissimiliterhabet,atqueideoardoremquoqueflammeumnegatgenerare,generationenimirumsimpliciter&perse.Namcalorexcedensdestruit.Quandoa.instrumentaliterconsideratur:Etprocuiusquereinatura,moderatur,quidnihabeatefficiendiprocreandiquepotestatem?Nontamenita,utquisputetsepossepercaloremexstipulafacereaurum,ueltriticumautadamantem.Quanquamenimhicfamularicalorpossittamenformeratioabinterioredependetprincipio,quodsinonestinmateriepotentia,ignisilludnonprocreabit.Discanthincillisimilariumexelementisconflatores,nonsicexisterepartesanimalium,utuolunt,coeuntib.calidishumidis,frigidis,siccis:seditautcumAristoterplicantChymici,quanquamutriquefateanturistaolimconcurrisse,&inmateriammistorumassumptafuisse,quodnostrisciuntnonbrutocoitufortuitoquefactum,sedcertaratione,cuiusprincipiumdependetexprouidentia,&iussudiuino.Quocircaetneganturhodienouaefierispeciesregulariter,sedeastantumquarumpridempotentiamaccepitnatura.DeAristot.aliasdictumestmodo.Sedaliaquoqueeffectapercurramus.Calefacitigniscalorispraesidio&facultate,dequopridem.Illudsaltemnotandum,quodaddiditphilosophusin4.deGen.anim..2.&.4.ubiinquit,"Adterminumagitignis.Nequenimquomaiorfuerit,eomagiscalefacietaquam.Sedcertuscaloristerminusest,ultraquemsiignemaugeas,nihiloreddasaquamcalidiorem,sedfacies,utmagiseuaporet,demumquedeleatur&exiccetur."Informatilleartismagistrum,utsciat,quousqueseseextendatinstrumentisuiuirtusinmateriapassiua.Estenimaliquodprimum,medium,ultimuminactionenaturali,adquodultimumcumperuentumest,statur:Etsiquisiustodiutiusuelitperseuerare,subiectumpotiuscorrumpit,quamalterat,nisitamenhuccontendat,id,quodChymicisaepespectantincoagulando.Noueritergosibipropositumdebereessefinemcertuminopere,cuiignemuelitadhibere.Hunccumestaffecutus,nonampliusurgeat.Ethaecestillapraedestinatio,quamadmitterepotestChymicusinagentibus&patiemtibusnaturalib.nimirumnihilultraagere,quampossit:nihiletiamultrapati,quamestdispositum,prouidentiaeconsilio.Sedcumuniusagentispossintessefacultatesplures,quarumsuccursupossitresetiamtotadestrui:memineritquorsumunafacultatetenderepossit,&quorsumcaeteris.IdeoAristotelesdicebat,nonquidemampliuscalefieriaquamcumadterminumcaloris,quemadmitterepotest,peruenit:sedtamenaliaignisuirtutealiterpati,donecconficiaturtota.Hocpraeceptumualdeutileestinexcoctionemetallorum&fusionenecunamtantumignisqualitatemcomprehendit,sed&caeterassisalemuisexiccarecaloreigneo:cumnihilactualishumiditatissuperest,peruenistiadscopum,eumquesummum.Licetenimetiamcitrasubsistere.Sipergereuelis,autperdessumtus,autigniauctoinaliuddeuenis,nempesalfunditur,uitrescitcalcinatur,proflaturinspiritum:quitamenfinestuncnonerantpropositi.Inargentoadpurumexcoquendo,statimsubsistendumest,cumpuritasapparet.Namcumignissitactiuus,&materiapassiua,sinihildepurandumrestatcorpuspuruminuadit,&alioprincipiopotestatequemouet,quomodo&incorporibushumanispurgantiapharmacadicuntursubstantiamaggredi,sinilestexcrementorum:EtPliniusdeaconitonarrat,quodiugulethominem,nisiineoinueniat,cumquoluctet,Sicexplicenturcumulieffectorum,quibsignisdiciturexiccare,penetrare,liquefacere,attenuare,condensare(soluere,unire,seucoagulare)torrere,assare,comburere,&inelementasoluere,rarefacere,putredinemprohibere(quauirtutealiquicontenduntcontrainfectionesaeris&pestemfacere,quanquam&aliaesintcausae,quibuscontagiadissipantur)sudoresprolicere:Leuinolem.inoccultisli.4.eosdemquesistere:emollire,indurare,etc.c.8.lib.2.6.quorumquadampersediciturfacere,quandamperaccidens.NarratAristot.in1.metaphys.HippasumMetapontinum&HeraclitumEphesiumignemfecisseprincipiumrerum,quodfortassenoncaretoccultosensu,&sideagendifacultateaccipiatur,quainseruitgenerationireruminnatura&arte(Prometheuseoesthominesanimassescribitur)nonusqueadeoabsurdathesisest.Nuspiaminoperesexdierumscribiturigniscreatus:EttamenessecreaturamDeialiundepatet.ItaqueLucisuocabulocomprehenditur,necacoeloualdeestalienus.Creatorergouariasrerumspeciesinstitutanaturaprogenerareuolens,uidebiturhocinstrumentumpriusfecisse.Quidposteaarticonferat,notumestmundo.In2.deanimatex.40.ualdefauethuicsententiae:"uideturquibusdaminquit,ignisnaturasimplicitercausanutritionis&augmentationisesseEtenimipseuidetursoluscorporum,autelementorumali&augmentari.Unde&inplantis&animalibusputabitutiquequis,huncesseidquodoperatur."Aristotelesetsiistarumfacultatum&actuumcausamperse&simpliciterdicatesseanimam,&naturam,quaminsingulisacceperitcertamrationemmagnitudinis&augmenti,tamenquodammodoαααoessepronunciat.SiergoChymicusexternumquoqueignemadproportionemnature,accommodauerit,poteritpereumpromouereistasfacultates,uticonspicuumestinauiumgenerationeinclibanis,ueladteporemfornacis:itemingenerationeinsectorumquorundamui&efficaciaeiusdemmodosuoadhibiti.DeliquefactiuaignispotentiasubtilitercertatcumCardanoScaliger,quemconsulas,licetinexerc.20.Sentitignemrarefacereformasua,instrumentoqualitatis,quamuocaturtenuitasquasubeat&seseinterpartesinsinuet:tertioobfinemsimilitudinis,&conformitatis,quiaipseestrarus.Chymico,cuinonlicetesseitasubtili,satisest,siactumliquefactionisinmateriaehabilitateponatideo,quiaconcretiopartiumfactaestterminationehumidiresolubilis,nonpenitusfixi.Ignemu.intalibusremouereterminans,&expotentiainactumreducerehumorem,uelutiinaquisfusilib.Platonis,constat.Quau.ui?Numrarefactione?Minime.Hacenimattenuat&inspiritum,resoluithumidum,utsicquodsaepeliquefactumest,reperiaturseipsofactumsiccius.Humidumglutinatiuuminmistisdiuersimodeestaffectumafrigore,&calore.Philosophus4.met.c.6.meliusea,quamafrigidaconcreuerunt,dicitabignisolui,quisitcalidus.Remouetu.terminumfrigorissicci,calor,&sichumidumliberataconstrictione.Hucfaciunt&haecuerba:"Quaeafrigidoconcrescuntcommuniumterrae&aquae,plusahabentiumterrae,quamquidemquiacalidumegreditur,concrescunt,haecliquefiuntcalidoiterumingrediente,etc."Materiaeergorationemprimumconsiderateiusqueexternasaffectiones(fatuiAristoteleminterpretanturdegenerationibusadsubstantiam,&aurum,argentum,etc.Itaquediuersaehincsolutiones.3.procreantfrigore)abagentibsqualitatibus.Deindeharumactuscontrariosadhibet,utadeossequanturcontraria.Chymicusstomomafacitignisope:emolrum&ferrum&cornuaaliaquemulta,dequib.Gen.an.ult.ibidemphilosophus,aitmolliriferrum&cornuaabundantecaliditate,quiacalidumpeneomnecumhumidoeuaporauerit,indenequeattenacitashumorisquiadhucsuperest,inactumreduci,nisicaloreuberiore.Illiquabiliacornua&testaeconcharum,etc.Sunt.quicongregatione&segregationecoagulationem&resolutionemfieridocent,PlatoinTimaeoignitribuitangulosacutos,quibuspenetretterramcompactam,eamquesoluat,nisirariorsit,quamutasubtiliigniqueantatteriafficiquepartes,utinsale&nitro,quamaquasoluuntur.Sed&hicaquaeterraequeinaequaliterinmistioneexistentib.&conglutinatispotentiamliquefactionispotissimumscribit:nequeimmerito.Itanmestignisactus,utpermateriaehabilitatemessepotest:Etesthumidummodogelationeuisciditatequeconspirantibusoccupatum&constrictum.Itaqueacalorefacilesoluitur,modou.resolutione&diuaporationeinterramaioredeminutum,&modominus,modomagisfixum.Indedifficiliusabigniremittitur,sedtamendiuersimode:Etinaliquibusadeampaucitatemestredactum,utnonpossitresolui.Itaquetunctemereagitignis:imoplusindurat,auttandemhalitusspecieeductoilloincalcemuertit.Penetrationemigniinesseobspiritussubtilitatem,nonegetdemonstratione.Cap.Xiu.Deeffectisquibusdamignisdefinitiscertamateria.Quanquamomniatandemmundicorporaigni,cuiutApostolusait,seruantur(communismundosuperestrogus,inquitLucanus&Heraclitus,utestin3.phys.tex.46.omniatandemignemforedixitnecPliniuseaderenihilolfecit)sintconflagratura,necquicquameiusuimsubterfugiturum,coeloquoque&aquiseoperituris:uidemustamenindiueisismateriismirabilemeiuspotentiam,quieominuslateredebetChymicum,quopluraexignisadminiculosibispondetarcana.NondicimusquodAristot.in3.depar.an.4.deeauariatione,quandoidemdisparitermagnumhypocaustumcalefacitacparuum,uti&calorinmagniscordisarteriarumquecauitatibus,&paruisdiuersasexerituires:Sedqualequidfitinsole&flammarespectucutishumanae,dequoestin38.Sect.probl.7.&8.Diuersienimignesinunosubiectooperanturdiuersa:Etunusdiuersaindiuersis:rursusquediuersiitemaliaatquealiaindiuersis.Ignisflammeusadurenscutemnigroinficit:idemfacitcalorsolis:sednonabsquedifferentiatumaltiorispenetrationis,tumcolorismodiqueustionis.CrediturardorsolisfuscareAethiopas,&sanealiquideitribuendumesse,docetexperientia,quanquamnonsintinilloomnia,utalibiostendimus:Igni,quiastantuitrarii,feresemperpallescuntinde:atfictile&similiainquinanturfuscedine.Horumcausae.Suntinpromptu.Estenimdiscrimenindispositionesubiectorum:quaeobhancaliteratquealiterpatiuntur:Est&inipsoigni,nonquidamtam,quiaignisestformaliter,quamquiahalitibusconstatdiuersissolusagit,uelcumaliis:hocillogradu&applicationismodo.Sedaliasuntpopulicaptuimirabiliora.Inminerabilib.AristotelisignissubestterraecuidamLiparensiinconspicuus,inquaolliscummateriacoquendapositisdecoctioperagitur,quodfit&insudariis,quasstufassiccasuocant,circacollesEuganeos&alibi.InPsittacinaignissynceraflammaardensRegemPersaruminduxit,utibisuasponeretculinas.InPamphyliaignesnoctutantumcernunturexterraexistere,uti&extracolumnasHerculis,&inLipara.Nihilarduidicitur.Subtilisenimest,Itaquedispergiturinterdiu.Suntenimradiisolaresdisgregatiuiobcalorem&motum,Perdit&rationemuisibilispropteractusmaiorispraesentiam.NoctisfrigoreterminumaccipitQuare&coloremseulucem.Tunc&halitusseseinsinuantcrassiores,&praetereasummotoactuexcellentiore,uisummouerepersepotest,quodinterdiusubdioflagrantesoleetiamsiactuextitisset,nontamenpotuisset.Nonenimdiscernipotuisset,&agnoscipraealteriuscopia.Quaedamdeignibusscribunturuulgoincredibilia,quaetamenChymicusphilosophusnecabsurdaiudicat,necsineratione&argumentofacilifieriexplicariquepossepronunciat.InPithecusis,siquidemmirabilibusauditionibusfidesestadhibenda,ardens&supramodumcalidusignisrepertusest:uerumquinonadureret.IuxtaconfiniaApolloniatarumsaxumemisitignem,quinonfueritperceptus:inflammatustamensitaffusooleo.IgnisApolloniaecircaAtlanticumomnibusannitemporibusflagrauit:Sedillaesisherbis,quaepropeeumprofundaecreuerunt:arboribusquoquemagnisuixquatuorcubitoruminterualloabeodistantibus.EttalequidPliniusquoquedeaquisScantiisprodidit."InLycia",inquitSenecalib2.Epist.80."regionotissimaest.Hephestionincolaeuocant.Foratumpluribuslocissolum,quodsineollonascentiumdamnoignisinnoxiuscircuit.Laetaitaqueregioest&herbida,nilflammisadurentibus:Sedtantumuiremissa&languidarefulgentibus."Haecille,quiinnuitniuesquoquecircaAetnamesse,quasnecigniseiusnecaestassoluat.Artificesnesolaidpossitnatura,opereChymico&organisdestillatoriisexcaphuraspiritumexugunt,quoillitapalmaarderequeatluminedebili:Sedpugnuscombustionemsentiat.Quidesubtilibussitigant,aquaeardentisignemmirificetractant.Negaturlinteaadurere:EtquidemCardanusraritatemprotulit,dubitauitquenumignisessetdicendus.Scaligerignemesseprobat,quiaguttururat,&operaignisfornacumexuinocollectus:Uincataerem&aquam,etc.Negaturadurerecutem;quiapurusignisnihilurat:rursusuritcutemaquaeuitaeignis,quiaminuspurus:quaequidemsuperlaminaeffusaaeremurerepossit,sedsineluce,quiacareatcorpulentia,qualisest&ignisassanscarnes,&illesubluna.Ignisradiosuscoactusurit,noncoactusnonurit.Nonenimuidetururere,nisipartiumcoactione,addensatione,coitione.Haec&similiailli.ScireconuenithaecChymicum,quandoquidemaliquandoetiamhosignesadhibet,utille,quicatinumcumauro,cuipulueremquendamasperserat,inpatinacollocatumaquaardentecircundedit,eaqueinflammataaurumdissoluit.RidetautemistassubtilitatescrassasphilosophantiumCarbonarius,optatqueScaligerofuissepauloobesioresnates,utfumosChymicorumpotuerittolerare.Ignisaquaeardentis&spiritusuiniadeourit,utetiamouacoquat,&linteacaeteraquesimulconsumat,nisiinillolatensaquositasphlegmaticalinteumdefendat.Estenimhocsignumimperfectionis:Sicut&cuminconchaaccensusillespiritusuelnontotusconflagrat,uelrelinquitgutts,quaenullamadmittuntflammam.Medicihydropicosaliquandolaconicisincludunt,&accensaaquaardentepotenterhumoribusdissolutissudoresmouent,nedicasillinullamuimadcomburendumesse.Nequetamennaturaeobloquimur,negamusueillahistoricaAristotelis,Plinii,Senecae.Curnoncomburanturherbae&arboresinuiciniaflagrantiumterrarum,expeditaratioest.Calorallicithumores,quibusaluntur&defenduntursimul.Curfilumouocircundatumnonaduratur:Curpilisubtilesinauibusdumassantur,nihilaccipiantdetrimenticumtamenigneuscalorcarnestarreat&urat,quidquaesoestcausae?Dicuntsudoreouorumexalbumineseruarifila:Etichoribusdefendipilos,&fila.Sitistud,quanquametiamsubiectidispositioaliquidconferat.Maiorestimpressioinsolido,quamintenui,utdocetfulminumeffectusfractisossibus,integracute,&colliquatismetallisruptoqueense,saluacrumena,&uagina.DicimusitaqueetiamPlantasistassuihumorispraesidioposseessetutas,quemeoattrahuntuberius,quomagisiuuanturexternicalorisintrauitaegradumpraesentia,sicutsolis&ambientiscaloreetiaminaliislocisexuscitantur.Deindesiillaeplantaeintraspaciumistarumflammarumessent,damnumcertesentirent.Iamdicunturinuiciniacrescere.Nimirumestdeterminatauisagentium,utnullum,quodfinitumest,ininfinitumporrigatuires:Sedquodquelimitibussuaenaturaecircumscribatur.Aliuditaqueeuenitinflamma:aliudiuxta,aliudremote.Uisenimspaciomaioreexilescit,quomodophysicidisputant,mediumaerisideofrigidumesse,quiaradiieuanescantabsumanturqueinuastitatem.Insuperdispersicorporisuirtusimbecilliorest,quamuniti:Iddocet&radiussolisinliberoaere,&postuirreosorbes,autspecula.Praetereaminperpetuomotuestaer,quanquamnosnonsempersentiamus:Praesertimsicubiflammaestquaealliciteummouetqueduminrarefactimutatiquelocumsucceditalius,&euentilatflammam,sequepabuloeiusmiscet.Eiusreidocumentumestinincendiisaeresilente.Naminterardendumexurgitflatus.Hocsupposito,dicimusetiamexrogisterraeemicantesignesuentilari,&sicnonpossecolligereadurendumuires:sicutsolisradiietiamdirecti,nonadmodumcalefaciuntaereuentoso.Posteapyrarumnaturaliumfociinsummointerdumsaltemexitumhabent,utSenecadeAethnascripsit.Uisigniuminprofundoest.Quandoergointusiamdeflagraruntspirituseluctatiqueadetateremperueniuntmistissemiustulatis,coarctationelocicoeunt&aliquidemittuntflammae.Idrarumest&paucum.Quocircanonsufficitadustionem.Intracauernasterraemateriamtaliumigniumessesulphura&bitumina(solida,resoluta)omnesfereconcedunt.Atistaquamfortesignespostquaminflammatasuntemittunt?Dicis:"Spiritusnonpossuntualidospraebere."Attu,inquimus,spiritumnaphthicumaccendeinuasemetallico.Uimcognosces.Alexanderitaferepuerumsuumperdidisset.Illiigneseigo,quiimbecillioressunt,quamutadurant,dispersisunt.Siuniantur,satisualent,nequiddecaeteriscausisdicamus.Illudautemsimulmanifestumest,quodubidensiorpinguior,solidiorqueestexhalatio,ibiigneaporestasmaior,nenihildonemussubtilitari.Scaligerdisputatmultadeignisublunari.Etbeneconsulitsuaecausae.Mundusenimconfligrabitprius,quamquiseoperlatusexperimentumadnosdeportet.Magnaquaestioest,numquiexflammaexhalatspiritus;ignissitdicendus.Neciniudiciumafferendisuntilliignes,quipropteraliamultanonurunt,&nonideo,quiapurisunt.Flammatransiens,mobilisquenonfacitimpressionem,nonquiaurendiuimnonhabet:Sedquiatactumnoncompletpropterinconstantiam.Deparabolis&speculisigniariis,peluibusqueconcauis&aliis,quibusexSoleignisparatur,noninuitidamus,plurimummomentiesseinreflexione,coitionequeradiorum;&infomitemdirectione:sedpraetenderepoteramussimulauraemotuminliberospacio,quidispergit,auertitquecaloremcumsubiecto,nemoramqueatfacere.Illeueromotusinconcauis,&speculis&c.excluditur.Etexperiere,numpariterpossisincendereuelurere,siinspiresaeremquemoueaspostillainstrumenta,uelintracauitates.Perflatilislocussemperfrigidiorconcluso,obmotum&immobilitatem,licetadmittatgradusquoque.AnuerononpossitChymicusspiritumuinitamtenuemfacere;utincensustamdebiliconflagretflamma,utinsertaueltenerrimamanusnihilexperiaturpericuli?Credemusistud,cumuiderimus,sinihilinterueniatmedicaminis,inqueigniquiescatmanus,ipsoitemtranquilleflagrante.Nouimus,quantocumimpetu&caloreardeantspiritusoleorum;Etexpertisumusspiritusuiniflammam,quamuixoculisuiderepoteramusobtenuitatem.Sedmanibuscaloremsensimus:Atquistuppaminflammatamfaciletractamus,atqueetiamorequidamcontentamexpuunt.Nouimusidquoque&uidimus;quicandelarumemuncturasexfaucibusproflarent.Sedexaccidenteiudiciumnondebetcausampersedeprauare.Cumigneuscaloretiaminpuroaeresitmolestus,nonuidemus,quidnobispoliceripossimusincorporibuscrassioribus.Graduaturignisetiammateria,estqueinfomiteserico,uelquifitexmollissimalanugine,ualdedebilis:sedcumscintillulaelucernarumintenerasmanusillabuntur,doloruiniprodit.Tamrigidisuntaliquibarbarorum,utsupernudacutefinantconflagrarepices.Nonhicnullauisignisest,sicutnec,cumcaphuraaccensainmediisardetaquis,uelniuibus,flammaeiusestcontemnenda.Debilisestignisinconstantiatactus,dispersione,mobilitate,graduinfimo,paucitatemateriae,raritatequeintermissoaeremulto,subiectoindisposito.Tenuissimaquaesunt,tamceleriterdeflagrant,utcalorimpressionemnequeatfacere,sicutcumpilideurunturillaesacute.Insacrisdebilisestetiamdiuinaprohibitione,utinruboardente,curruEliae,fornaceBabylonia.Magidicunturignesincenderesuperstraminibusillaesis.Niistainfectasuntmedicaminibusuelaqualargaperfusa(superhumidisuelleribusinteriectopaucocineresemperuaporesubtusirriganteetiaminstruxerisflammas)autaliis,altioruissubest.Nonignauosesseistosignes,calorindicat,quocorporafouent,pultescoquunt,&consumuntfomenta.Caeterummultasunt,quaeobnaturaesuaeindispositionemcaloremigneum&flammasuelnonadmirtunt;ueladmodumuariant."Solidumlignumbuxi",inquitPlinius,"necflamma,neccarboneutileestferro."Lithanthracesquidamflagrantpromte:quidamdifficilimeinardescunt.TerraColoniensis,penegliscit,utcarbotenerrimus.Infomiteexpapyro,discurritflammasineuiribusincendii,nisulphurataadmoueas.Omninoigniscontrariaquoquefacerepotestmultisnominibusinterquaeest&materiaediuersitas.Atquicorporissimplicissimplexest&uniformismotus.Vergosemperascendit,nisiuideorsumpellatur;autalliciaturpabulo,itasempercalefacit,urit,consumitqueseddiuersisadhibitionibus,quibussinituractuabsoluere,uelinterrumpitur,materiadiuersaperaccidens&aliisinnumeraexequitur:Quisputetabignichalybemposse,ferrumqueliquefieri,cumidpridemAristotelesdifficileesseuelnoncrediderit?Atliquescittandemfluitque,nonignoranteidUirgilio,cuiuulnificuschalybsuastafornaceliquescit,saepetamenexcandefactusinduraturadeo,utcitiusincalcemabeat,quamliquefiat.Siadiecerissulphur,autstibium,uelsimilia,absquenegotioperignemfluit.Itaqueetiammirabilisestarsexcoctorumperadditamentainmetallorumuenis,metallisqueipsis.Inuenerunt&coqui,quibusadditisduraecarnesfaciliusmollescerent&coquerentur:sicutrursusaliquiargentouiuouelsimilibusiniectiscoctionisabsolutioneminhibent:Etdeaquis,quibusleguminanonpercoquuntur,publicaestfides.Cap.Xu.Deeffectisignisgraduati.Nonestarduumintelligere,quanquamdeterminataedefinitaequesintigniumactionesinmateria,tamenintrafinemdiuersosessemotusactusqueimperfectipotentiasuarias,quasinterrumpereartifexpotest,&materiamproarbitratuaffectamsubducere,undeexistitaliquainregendoindustria.Deindecumgradusadmittatignis,utsupradictumestlicetindiuersedispositisdiuersiuixefficiuntidem,tamencaeterisparibusmaiorestefficaciagradusexcellentioris,minorinferiorissubeodemmotusgenere,quaeuisconferendaestcummateriarumpotentiis.Quoniamautemgradibusaccensenturetiamadhibitionismodi,quorumdiscrepantiamultumuariantopera,nonalioopusestpraeceptogenerali,praeterhactenusexposita,quibuscognitisadexperientiamaccedendum&resinsingularibusoperibusspectandanequiddesideraretyropossitapponemuseffectagraduatiignisinoperePhilosophorumdelapide,idqueideo,quiaadhuiusnormamplaeriquedocentapplicarecaetera,tanquamadexcellentissimum,maximequeingeniosummagisterium,imofundamentum,excuiusanalogiaextructasuntinuentaquereliquamagisteria&arcana.DenouemmodisignisPhilosophicisupradictumest.Primusnonestignisflammei,sedpotiuscalorisaerei.Itaqueetiamuere&sanguini,&hominitemperatocomparatur.Tribuitureieffectussolutionis,putrefactionisque.Undefimo&balneo,quibusmediisinputrefactioneutimur,destinatur.Sedidemetiamaliteraccommodaturaduiuificandum,nutriendum,augendumque.Itaquediciturnondestruereoleum,sedaugereproptercaloremtemperatum&aequalem,quopaulatimmaturat,&terminumhumidoadfert,idqueinspissat.Mirabilisesteiusassignatio.Iamenimtemperatusdicitur,iamcalidushumidusabsqueulloexcessu.Interdumcalidusprimo,humidussecundogradu,moxcontracalidussecundo,humidusprimo.Idautemideo,quiadiuersesuntmagisterilconstitutiones,&operispartes,progressusque.Cumitaqueadmateriamaliteratquealitersehabentemaccommodandussit,istasuarietatesaccipititautmodohumorsuperet;modocalor,modoutrumquesitaequale.Humorininitioantecellit,deindecalor,donecincipiatsiccitas.Ethincsecundusmodussequitur,quiignemhabetcalidum,siccum,&coagulatiuum,seuquidomathumiditatem&terminumintroducit,quopossitformamaccipereresmagisterii.Postquamergoprimogradusoluimus;secundocoagulamus,ibihumiditatedominante,hicsiccitate.Itaquiincaeterisquoqueartificiisperdigestioneminbalneoautfimosolueruntsepararuntqueessentias,postquamrepurgarunt,&exaltaruntsingulas,easuniuntuicissimcaloresicco,quemcineribustribuunt.QuocircaLulliiclauiculacalorembalnei&cineruminlapidisPhilosophicipraeparatione,nempesolutoria&coagulatoriaexpressenominat.Tertiusmodusigniscalidussiccusgradusecundoaequiparaturcaloriclibani,quirelinquiturextractopane,diciturquecitracombustionemleniterfundere.Hicmodusplaerumqueaddicitursecundapartioperis:Iamenimaliquatenusassueuitignilapis.Itaquenonampliuscalorhumidusrequiritur.Ueruntamenattendendumest,quodetiaminaliislocumhabentsicubifusiopostulatur,nempenonuiolenta,sedblanda.Quartusfunditsimul&figit,nimirum&ipseingradusecundo,sedmoraelongioris.Quodenimpriusestfusum(exemplositalumen,uelatramentum,uelnitrum)idperseueranteigneeodemfigitur.Hincpostimbibitionemlapidiscumcoagulandopergimus,tandemfigimusspiritus,eodemquidemgradu,sedtamenuariatosecundumprincipium,medium,finem.Quintusmodusestcalidisiccigradutertio,cuiuseffectumextrafusionemcalcinare.Resenimquaehocignitractatur,iamfixaest,quodammodo,necdebetfundi,sedsensimexiccariinquecalcemredigi.IntelligunttamenPhilosophinonsemperactualemcalciseffectionem,sedtalemlaboremignemque,qualialiascalcinaturplumbum,lapisuelsimilia.Itaque&calxuocaturtunclapis,licetcalcisplebeiaenullamformamhabeat.Aurum&argentum,funderetillemodus:sednonlapidem.Furnuseicalcinatoriusaddicitur,cumrespossitfieriineodemuase.Sextusquartocaloris&siccitatisgradudefinitur,perhibeturqueuiolenterfundereseufortiter.hicscireconuenittertiograduperseuerante,&debiteapplicato,paulatimabsorberihumiditatem,itautnullafiatfusio:sedhicmoduscalcemistomodofactamdissoluitfortitudinecaloris.Fingestibiumpaulatimabsqueliquefactioneincalcemesseredactumgradutertio.Eacalxquartisuperuentifunditur.utuitrescat.Inlapidefixionemsolemusexperiritaliigni,licetnullafusioadesset.Sedmysticaestistaliquefactio.Simulenimcumfixione&constantiainigniintelligitur.Ignifollium,quemseptimumnumerant,itidemuiolentefundimus;proflamus,separamus.Itaquenoneritgraduinferiore.Eononnunquamfloresantimoniifacimus.Aliasexcoquunturistometalla:Potestidemetiamreuerberare,calcinareque.Infortibusspiritibusproflandiseiuslocumsustinetperostia&spiraculauentussubiens,uti&inuitrariisofficinis.Octauusparumdiffertaseptimo.Proceditsaltemeiusoperatioperfusionemadcalcem.Nonusdiciturinexaminibusadhiberi,utconstetdefixione&caeterisargumentisbonitatis.Inmagisterioigiturlapidiscumaurumiamfactumiudicio&examinibussubiiciendumest,istemodususurpatur,sednonsolus.Adiiciunturenimmedicamina,utaquaecausticae,plumbum,sales,sulphurastibium&reliquadequibusapudGeberum,Aliiscriptoresquatuorigniumgeneracommemorant,nempeNaturale,nonnaturale,contranaturale&elementare.Ignemnaturaeuocantinternum&connatumrebus:Nonnaturalem(quomodoMediciappellantsexresnonnaturales)ministrantemseruilemque&externumdicunt,quioccasionereigerendaeuarieadministratur,utadputrefaciendumperbalneuminprimaoperisparte,sedpercineresinsecunda.Igniscontranaturamuiolentetentat,examinatquemateriam,utiudiciumsitdefixione.Estidemetiammysticus,nuncupaturqueDracouiolentusquicomburitutignisinferni.ExMercurialimenstruoistepraeparatur,estqueintrauitrum&comburitefficacius,quamigniselementalisseuis,quilignisprocuratur,&flammeusdicitur.Audiesinterdumcoagulationem&dealbationemfiericaloretemperatissimo,seuartificialiterattemperato,utactussperatusexistat.Saneartifexconstantiacaloris,&accommodationeindustria,licetsitgradusprimi,uelsecundi;tamenassequieffectumtertiipotest.Nequeenimfestinandumest&praecipitandusignis,siuelispereumscienter&perite.Calcinarepotestestasouorumigniuiosento.Sedsiindustrieagasidemassequerisetiamcaloreparuointeruentumaceti.Etscienduminarteillaabstrusaintusessemenstruumpotenteragens.Siimportuneuelisoperari,&itainartecalcinare,sicutuulgusfacitcalcemuiuam:euenerittibi,quodlaterariis,quinimioigneperuruntlateres,&colliquantita,utuitrosintsimiles.Itaquebenemonetquidamauiolentocalore,&subitofrigoreabstinendumesse,&moderatoutendumigni(exartepersuosmodosadhibito)neincurramusinuitrificationem.Lentissimusignisinprincipiosoluit&separat(utestintractatuPetridezyleto)isquecomparatursolisinarietecalori,itemuerno,Gallinaeouisincubantis,Embryonis:quidamperbalneumadministrarunt:aliiperstipulas,autcinerem,autcandelas,autcarbonesetc.Omninoincipiendumalieniest,eiquediuinsistendum,posteapergradusprocedendum,quosexperientiacomprobat.(igniumscientiaestmunusuniuersaledoctrinae)Idemignislenisnigritiemprocurat,siqueconstanterperseuerauerit,etiamcoagulat&sublatonigrorealbedinemproducit.Nihilest,quodaequeextrahithumiditatemexcorporibus,&conseruat,acignislenis,quiaignisattenuatnaturas&liquidumaturbidosequestrat.Lenisignisest,quomagnesia(MercuriusPhilosophorum)nonrefugit.Uisaalbedinefixiosuccessit.Itaquecaloraugeatur,utsimilisfiataestiuouelleonis,&continuetur,donecmassaincalcemfathiscat,fiatqueinstarcineriscombustiualde.Sihincpergerecupisadrubeum,ignemaugeredebes,cumquehiccolorapparet,tumdemumfortilocusest,quialiasfusoriusdicitur.Intusoperaturignisargentiuiui,quiinauro&argentoeamuimexercet,quaenulloexternoignipotestobtineri.Comburitenim&calcinatealongepotentius.Sednonestopuspluribus.UolumushocexemplumpropositumesseChymicotyroni,neputet,inhacartetemereadmouendosesseignes.Omninoassuescendumestcircumspectoregimini,necfestinandum,sicubiresnonrequirit.Alioquincertumestdetrimentum.Hoccumnonattendantilli,quiforinsecusinartemirrumpunt,putantquesepossequoduisquouisigniigniobtinere,cumsedelusosuident,artemaccusantmendacii.InAlchymiaposuimusexperimentapraeclara,exiisquaedamsuntabimperitisattentatafrustra.Quidmirumintantaoscitantia?Praemisimussceuasticamdoctrinam&pyronomicamoperibus.Atillibonihomines,quasinonopusforeteacognita,auteampridemdetriuissent,euestigioinessentiasconficiendas,quospes&auiditaspotissimumducit,inuolant.Sciattyro,seinplaerisque&magisteriis&essentiisfrustrauersaturum,nisiinstructissimumhabeatpyronomiaepraeceptis&experientiapectus.Siitemdogmatainusumuertereuelit,nonstatimabiiciatopus,desperetque&despondeatanimum,sisemelatqueiterumestdelusus.Discatignesprudenteradhibere,&caeterarectedisponere.Nonfrustrabiturspesua:Neoleumquidemouorumpotesfacere,nisicaloreconueniente.Etestilludcertissimaeartis.Quidputesfuturumindifficilioribus?Arnoldusprimograduignisseubalneoseparatexsolutoaquam.Secundoincineribusaerem&ignemextrahit.Relictamterramcalcinatfortiterusqueadalbum,uelrubeum,illudtertio,hocquartogradu.Inlapideistapraecipiuntur.Sedtutransferendacogitaetiamaddestillationesalias.Sioleumextracturus,statimdecurrereuelisadignesuiolentos,aliquidquidemelicueris,seddeprauatum.Disceergoobseruaremodosignium,&diligenternota,quoquidpossisefficere.Alioignedestillamusaquam,aliofugacissimumspiritum;aliospiritumacremmaterialem,alioolea.Cumsublimationeminstituimus,quaedamindigentleni,utpotesifugaciasunt&leuia,utfacileascendere&efferriinsublimequeant:Quaedammediocrieleuantur:aliaforti,utpotegrauia&magisfixa,quibusnecesseestinterdumaddereuehicula,utalasaccipiant,sicutcumauriuelargenticalcespermercuriumsublimatum,autsalemammoniuminalembicumimpellimus.Cumnutrimus&inceramus,iungimusuolatiliafixis,eoigni,quipaulatimabsumathumiditatem,seuexiccet,necseparatauteleuatuolatile,quofactofrustraunionemquaeris.Incirculandolitidemlenisadmodumdebetessecalor.Inreuerberando&caementandofortis,proreitamennatura.Quaedamenimlentoigniseddiucontinuatoreuerberantur,donecfigantur,utmercuriusrubefactus:Quedamuiolento,utcumcrocumMartisfacimus.Meminerisergostudioseinpyronomiauersandumesse,neoleumcumoperaperdas,&infelicitatemtuamdeplores.Quimagiaeseunaturalisedoccultaestudent,promittuntmirabiliaigniumexmateriiscertisinterseiunctiseffecta,qualiasuntspectraterribilia,ignispauoreminducens,uirore,nigrore,uariisuecoloribusinficiensconclauia,&quoardentehominescarerecapitibusuideantur,uelbestialiahaberetanquamCircaeauirgulatacti,uelcerbereitricipitesqueappareant,utpallidi&emaciati,emortualesque(quodquidemsulphur,stuppa&uinispiritusprocurant)&similiamulta,quaeexAlberto,BaptistaPorta&similibuscoaceruauitUeckerus,necsunthuiusloci.Cap.Xui.DeIgniscohibitione&sublatione.Uirg.u.Nonfuissealiquando,uelalicubiusumignishunc,quinuncest,ubinoncontemnendarumartium&estinstrumentum,illisenserunt,quilouemscripseruntextrusoexregnoSaturno,utotiumtorporqueuitetolleretur,ignemremouisse,quocogerenturhominestantobeneficiopriuatiinquemiseriaslapsi,uariisartibusexcogitatisusuqueconfirmatissibialiquidsolatii&releuationesinuenire.Georg.Sienimartiumexprimendarumpercalamitates&bonipriuationemgtatiaidfactum,artibuspriusnonadhibeatur,autaliusabartificialifuitignis,nimirumbenignuscalorinambiente,quimaledictioneproptersceleraamotus,autscientiae:namhomopostlapsumamississimulingeniipraesidiis,diminutusqueluceintellectuscoelesti,stupidioreuasitcoactusqueestexrepraesente&temporenouaquaerereconsilia,quaeinitiofueruntsatisinepta,utarguitsuccinctusexficifoliis,donecususdoceretmeliora:autamorisauxilliquemutui:Namsceleribuscrescentibusrefrigescitcaritas,&nemineampliussuccurrente,autincommunequaerente,quisquesibiexcogitarepraesidiapriuatacompellitur.EttalesignesintelligideberePrometheiindicatfabula,quamPlatodeinuentionescientiarumaccepit.SedUirgiliusexsilicereparatumdocuit.Naturaeitaqueignisfuit,illaqueremotioinsilicemintrusio,seuexactuinpotentiamreductio,Deocriminibuscommotopermittentesummahominumoscitantiaignem,quipriussaltempropagationeexaliopreexistenteactuigniinerementumcepit,uariisqueestdistributus;perire&unaetiamrationemexsolepetentiintercidere.ExcoeloolimdemittebaturinuictimasapatribusinhonoremDeioblatas.IndeexceptusseruabaturinadytissacrisperuirginesUestales,quarumincuriaextinctus,planedesiisseestcreditus,donecexaffrictupercussuquecorporumsolidorumrestauraretur.Sedquicunquesaneistiusnarrationisestsensus,admonemursaltem,nullumesseignemelementarem,quincorrumpiinterire,restinguiuepossit,quodcumnonsimpliciterpersuasumdebeatesseChymico,adisciendumest,nonunoidfierimodo,necsimiliterinomnimateria.Explicandaetiamfacticausaest,utdissereresolerterκαιπερίτουδιοτι.Supradiximus,policeriquosdamexTrithemiiinuentioneignes&luminaaeterna,necerubescuntaliiaffirmareinuentasesselampadasinsubterraneis,putacryptis&Regumsepulchris,milleannorumspacioiugiflammaardentes,sedquaeaereexternoadmissoconfestimeuanuerit.Placetexemplum,arripiturqueamirabiliumoperuminuestigatoribus;&quasicoeluminsuishaberentmanibus,possentquesyderaexelementaribusextruere,accinguntseseilli,destillantqueexoleo,sulphure,calceuiua,ammoniaco,caphura,uernice&similibus,liquoresinomneaeuumarsuros,tanquamhaecmateriaquoqueesse;Heclae,uelAetnaemontium.Calcaradditumest,cuminabsumtumaeternaequepotestatisignemfieripossebeneficiomagisterii,quolapidemsapientumconflarequaerunt,cognitumest.Talemenimpromittuntartifices.Sedconfutauitistoseuentusipse.Noneniminextinguibilisfuitignis,siaereimmissoeuanuit:necestsimilishicignisilliGehennali,quemSaluatornunquamdesiturum,sedsemperinomnemaeternitateminpoenasDiabolorum&improborumhominumduraturumpronunciat.Etquisnonuidet,sinondeficiatpabulumceteraqueadflammamrectesehabeantperseuerare,ardorem,sednoneademflamma?Ethecipsaincorruptionemsempertendit,&eiusiniuriaabsumiturpabulum,utopussithocsemperinstauraredenuo.IlleueroignisPhilosophorumnonestexternusaliquis,seduirtusquaedaminterior,quaediciturininfinitumpossetransmutare,semperqueauctamateriasuisimilemtincturamfacere,&nunquamexhauriri,siquidueriscribitur,quanquamalias,quaeDeuscreauit,praeteripsumnemoqueatsoluere,iterumqueinnihilumreducere,semperuniuscorruptioneexistentegenerationealterius;&nulloinnihilumrecidente.Quiergoignestractatexfundamentoconstitutionishuius,&tamignisipsius,quamalimenticorruptibilitatescitnullumdariignemposseincorruptibileminelementorumnatura,&necoelumquidemolimimmunefuturum,flammaomniaconficiente,&tandemmarcoreextabescente,deficienteque&ipsa.Arist.3.decaeloc.6.sen.Duplexhincratioabolitionisigniselicitur,eaqueuulgoquoqueperspectissima.tex.52.Namautintraipsumcausaest,autforisaccedit.Illamarcoruocatur,&euenitpabulidefectuconsumtioneque,siuetotali,siueea,utnonampliussitidoneumadconseruandumignisactum,nutriendumque,quomodomarcescuntetiamplantae&animalia,cumcalorinsitushumidumpenitusabsumsit,autidadeoimpurumcrudumqueaccipit,utnequeatampliusexeosustentari.Quoniamitaqueprincipiumhuiusdefectusinteriusest,licetconcurrant&externaquaedamquorumcopiisfaciliusexpugnaturcalor&promoueturabsumtio,uelsaltemprohibeturpabuliidoneisynceriqueinstauratio,quomodocogipotesthomoutfamemoriatur,&torridosoleplantaeintercidunt,indenaturalisuocaturcorruptio.Naturaeuisopponiturexcontrariiexterniiniuria.Haccumdestruiturignis,interirediciturextinctione.Estautemcontrariumignicalidosicco,frigidumhumidum,magisquefrigidum,quiaignicalordicituresseproprius.UndePhysiciconcludunt,afrigorepotissimumiugulariextinguiqueignem,quodcumdeeopronunciatumsit,quiinipsamignissubstantiamuimfacit,&intusexpugnatcalorem,aliquitamenetiamintensoambientisfrigorequadamtenusexplicant,necpossumusnegare,aerefrigidissimosiccissimoqueminuscalefacereignesflammeos,&referunt,quigelidissimumSeptentrionis,Tartariaequeaeremsenserunt,flammas;praefrigoreexiliterardere&peneiugulari,nisisubindeextimulentur.Peraccidensdicasideuenire.Ubienimminussentituruiscaloris,ibidebilioresseperhibetur,aliteriudicanterigidicorporishomine,aliterteneri.Cummembrageluintensumoccupauit,fortioreadrelaxandumcaloreestopus.Deindeaerinperpetuoexistensmotu&tamfrigidus,nonimmeritoprohibetefficaciamcaloris,quiauetatimpressionemstabilemfacere,ipse&copia&gradufrigorispotentior.Secusfitinlocisconclusis,uticompertumestabHollandisluxtamareglacialeTartariae.Uideturergononinignipersequaerendacausaesse,sedinaere,&corporibushumanissiresponderetflammacapacitatiloci,&aerisgradui,sentiresactumeiuseuidentius.Seddehocpermittimusunicuiqueutstatuatproarbitratu.Pyrotechniahactenusinnostroquidemcoelo,demonstrauitiguemquidemextinguiposse,sedinsurianonuna.Nequeenimunouiuit(utitaloquamur)seuuiget,estquemagnamateriarum,quibusalitur&sustentatur,diuersitas,sicut&ipseindeuariasaccipitdifferentias.Estignisinuisibilis;saltemqueferuoreigneoseseprodens(namhacdistributioneiamcontentisumus,nonquaerentesdeignibuspotentialibus,&his,quosaiuntsubLunaeambituuagari,cumartifexistosiugulare,autextinguerenonquaerat,utpoteabsquenoxaexistentes)Estaliusconspicuus.Illumetiaminaquis&liquoribussineluceesseposse,nonnegamus:sedtamennontantamcuramaffertUulcano,quantamflammeus,&quiinsiccis,utlapidibus,massismetallicis,catinisfictilibus,cineribus,calcibus&huiusmodiferuet:Etestmaioriscautelaeoleumferuens,itempix&similia,quamuinum,aqua,liquorresolutus,&similia.Flammeusuelflagratinauras,uelinsuocorporecandetmicatque,utinferrocandente,&prunasolida;Iteminfomitecumhomogeneis,&estaliquandoinmateriapertinacetamqueigniumobfamiliaritatemsubstantiae,rapace,utanteconsumtionemabiginonposseuideatur.Sedtamenomniferuoriflammaequeinuentumcontrariumest,quanquamdiuersumdiuersis,utpotecumaliaaliisrestinguendissintaptiora,habeantuepraesidiaplura,necminusuariasadhibitiones.Deferuore&ambustioneincorporibusanimantium,uti&defebribus,solicitisintMedici,quibustamenpersuasumest,posseimpressumcaloremeuocariigniforisadmoto,inquoprudentiaualeat,necesseest.Nosplustribuimusmedicaminibus.Feruoresaquarumtamarte,quamnaturacalefactarum,uti&aliorum,uelutilapidum&c.tandemperseexolescere,euaporantecalido&expirante,notumest.Quiidmaturestatimqueprocuratumquaerunt,uelmiscentfrigidam,siaquaest,caeterisaffundunt,uelmotu,agitatione,transfusione,euentationeafflatuqueauraefrigidae;autetiamcumuaseingelidam,niues,glaciem,grandines,translationeferuoremcompescuntautabolent.Nequeenimsemperconsultumest,frigidaminfundere.Exmagiaproferunturossaquaedam,&lapides,&herbae,uiuumquoqueargentum,quibusdemissiscessaturummoxferuoremautumant;Etestaliquidinhisueri.Namebullitionessicpossuntcompesci.Aliquilusuquodamproiectisinollasquibusdamprohibentcarnespercoqui.Halonitroadmodumfrigefieriaquaspridemestobseruatumannotatumqueamultis.Sedcumflagrantolea,sulphura,bitumina,pices,malthae,&similialiquida,quibus&lardumaccenseas,&quaeexistorummisturasolentfieri,necaffusiofrigidae,neceuentilatio,neccollocatioinfrigidamadeononcongruunt,utiisdemetiamimpensiusardeant.Flatutamennonnunquamextinguuntur,sicutluminaellychniorum&candelarumexsaebouelcera,praesertimcumnondumcomprehendittotaignis,necferuorinfuroremexarsit.Cuminillissaeuitstamma,aliapraesidiaquaerenda,autexpectandum,dumdeflagrauerit,&marcorepereat,idqueeomagis,sisimulaliudpabulumsubest,utlignum:quomodofulmine,cuiusspiritussuntnitrosi,sulphurei,bituminosi,incensanonfacilerestinguunturinualescenteflamma.Proponunthicacetumalii,aliialbuminaouorumdiscussa,nonnullilaccaprinum.Scaligermonebatquaedamsolaurinauelacetoextingui.Pliniusaquaaccendi,restinguiterraannotauit.Alicubiadincendiacursumestcumfustibus,pannis,arundinibus,terra,fimomadido,suntqueistamiraculafrequentiainardoribusterrarum,utAetnae,Heclae,&c.dequibusnosinterbituminaretulimus,NonafferathicPhilosophusmaioressuosignes&minoressubreptopabuloextinguat.Perniciosaistaextinctioest.Seduideamus,quibuspraesidiisistafiattuminhis,tuminaliisincendiis.Afflatusuentusqueeosextinguitignes,quorumpabulumsubirepotest&spiritusfumosqueflagrantesdissipare,uelcumardentadhucinsuperficie,immissustransfert,atqueitadiuellit.Cumautemnecessesit;utignispabulumsuum&fomentumproximetangat:hincenimmateriamaccipit,&uelutaccidensinsubiectohaeret,estqueabeoinseparabilis:ideoprohibita,uelinterceptatangendiratione,ipseinterit,quopactonosiamistuduocabulumaccipimus.Namquidicuntactumluminiscalorisqueineoduntaxatquiararescit,euanescere,ipsumautemadsublunarespaciumconcedere,eorumaliaestratio,necdumsatisdemonstratarerumeuidentiaquanquamafferanturrationesprobabiles:sedquibusnonmagispatetigneminaltumadLunamferri,quamspiritum,quitameninaeremquoqueingredi&cumeopotestcoalescere.Istaextinctiodomesticaestplebi.Picem,sulphur&similiaflagrantiainspiratuextinguimus,quiaspirituosa.Spiritusfacileadmittitaerem,&cumeotransfertur.Sedaliammeminerisesserationem,sisubsitmateriasolida,quaepertinaciterretinetferuorem.Naminhaciteruminstauratur,quiaafflatuscogitcaloreminunum,eumqueaddensatumnouisdonatuiribus,quibussepraesentefomitepropagatdenuo.HincignesAetnaeireuiuiscuntetiamflatu.Hinccumcandelaextinctaflatumixtumhabetuiuum,siobiectamanucauainspires,uniripotestflamma&resurgere;sedoportet,utflatumdirigasineiusprincipium,utabellychniosolidioredensiorredienscalorinflammameuadat.Aquaaffusaeacopia,quaamplectitotumpabulumqueat(namdebilisaspersio,uelirroratioaddensataugetque)iugulatignemcorpulentiasua.Etquiadiuisibilisest,totaquenaturaaduersaflammis,insinuatsesepenitus,&totumpabulumcorrumpit.Flammamhalitucalidosiccopinguiqueuigere,saepedictumest:Deinderequirereproportionalemauram&euentilationem.Aquauapidaestfrigida,humida;&obstatauraeingressui;dumuiaspraecludit.Undefacileintelligiturratioextinguendi.Sednequeuentus,nequeaquaincertismateriisuidenturquicquamposse,conficiunturenimtaedae&faces&similia,quaenullodicunturuentoextinguiposse,aliaefiullaaqua:quaedametiamaquisaspersisflagrant.Hincillamariumardentiummiracula,hincilluddecaphurainmediisaquisflagrante.Uerumenimueroistudideoaccidit,quiaproptermateriaetenacitatem,nequeflatus,nequeaquaadardorisfundamentum,&interioraadmittitur,nisimagnacopia&uiadhibita.Oportettamenmateriasistassimulesseignibusadmodumfamiliares.Quocircasiaspiresfacibusistis,nonrestinguas,sedamplies,quianonperuenitspiritusininterioraobstantecompactione&uisciditate:Etinterimcalorcoactusinualescit,facitque,utmateriapenitiusardeat.Uidendumtamen,nesuperficietenussaltemflagret,autnimisliquabilis,spirituosaquesitmateria,utcederepossit.IdeoiungunttalibusaliquidsolidiproEllychnio,&immiscentstuppas,faculasligneas,filamentaetc.Cumcaphura,autnaphthaardent,inaquis,obruiimpetucopiaquepossunt.Nam&bitumen&sulphurmultaaquaextinguitur.Quodautem,incendiabellicauastioranoncedantaffusiscausaest,quianecdebitaestaffusio;neciustacopia.Minorenimaquaexcutiturcumfragore:maiordomat.Idlicetcuilibetfacileexperirincaphura.Posuimusinaquam;accendimus.Flagrauit,sednondeflagrauit.Namcumaquamattingeret,crepabat&peribat.Quamdiunonadmittituraqua(arcetautemeamcaphuracompactionesuaesubstantiae,&pinguedine,)tamdiuflagrat.Sicoleumbituminosumardetsuperaqua,sednoninaqua,neccumadfundumestperuentum.Experientiaueroinmagnisbituminosorumincendiisremediummonstrauitexterra&similibus.Quiaenimaquaparuanihilefficit,sedexasperatpotiusflammas,perindeut&incarbonibusligneis,facitque;utpartimeuefberent,partimmagnacumuiolentiaexleuicularepressioneemicent;Estautemmateriatenax,quaeressiccasfacileretinet&cumillisconcrescit,undeposteafitinhabilisalendoigni:ideocineres,calces,terras,arenas,quin&stipulaspannos,similiaque,quaedebebantnutrimentumpraebere;iniiciunt,&itadomantardoreminuoluendo,suffocando,materiaequeresolutionemprohibendo.Ueruotamencuminflammatiliainiiciuntur,uidendum,utidaptefiat,&utperueniatinmediosliquores,statimqueaggeraturterra.Hincsubtiliusinuentumest,istospannosuelmateriaslutoperlinire,&extensasinipsosfontesflammarumdeprimere.Quipicemexcoquunt,&bituminacogunt,siflammacorripueritmadefactisaqualutosalinteisoccupantstatimahenatota.Idemfieridebetacoquissartagineflammamrapiente.Adurinas&fimosconfugiuntaliqui,sedmaiorecumpericulo.Suntenimnitrosaeres,&flammamaugerepossunt.Dilutumaluminosum,uelchalcanthosum,uelmurialutomista;aquaquoquecrassaluto,fimusterrasaturatus&cineribusproberemistus,omnemignemflammeumpossuntcompescere.Itaqueetiaminlociseditioribus,ubiaquaeparumest,inpromtudebebantessecinerum&arenarumtumulimagni,uelargillae,&similia,quibusinipsosfocosdemississtrangulaturflamma,maximesiquidadditumsit,quodadhaereat,&tamennonalatflammas,utacetum,albumouorum,lac&huiusmodi,quaequiainmagnacopiahaberinequeunt,permutaripossuntdilutoargillaetenacis,uelcalcisextinctae,etc.Aliasinuastaincendiaparumaquaeinfusumaugetflammas:uelaquassubterfugit,relictaequetrabes&titionesdenuoincenduntur.Taliadilutacumofficinaemetallurgicae&Chymicaalicubiinardescuntetiampersiphonespossuntinipsaprimordiainfligi.Imitabimurenimsicindustriamueterum,quialumineislituris&amianthochalcanthoque,acetouelalbuginesubactistabulatasuaabignibustutaeffecerunt.Inparuaflammanonnihilestinsputis,atramentoscriptorio;&quaePliniuslib.33.c.5.producit,uisco,ouorumcandidis,aceto,presertimsiidsitpuluerelithargyri,&similibuscalcibusdilutum.Lixiuiacalcium&cinerisclauellatitantumpollent,utetiamlignainlapideamspeciemconuersaplaneabigniumardoreimmuniareddant.Necminusadeamremualentetiaminuastisincendiisaquaemineralesaluminosae,ferrosae,&similespraesertimafundoegestae&perturbatae.Mirumestaquismodiceaffusisflagrarebituminosa,sulphurea,picea,&c.oleorestingui,idemqueeuenireincalceuiua,idquepromtius,siinflammataistasimulafflentur.Sednondebetesseoleumbituminosum,quodquedestillationeuimigneamacquisiuit,utPhilosophorum,&spiritusTerebinthinaecumsimilibus.Haecenimflammamlignorum&similiumaugent.Necminorcopiaidempraestat.Etenimcoquaeoleobutyrouetitionibus&prunisaffusouiuidioreseasreddunt.Copiosumoleummaltham&bituminaflagrantiarestinguit,quiainsinuatsesespeciefamiliaritatis,utuenenummellesublitum,promtequeacceptumiungituroleodomesticoseupinguedini,cuiusmeritoardetmaltha;&simulcrassitiesuaoblinit,facitqueilludineptumadporroardendum.Namoleumcommunenonarderepersenotumest.Undeuitiatoleumbitumineumpenitusirrependosequemiscendonaturaeeius.Nonauteminflammescitsinefomiteideo,quiaaereamhabethumiditatem,neccarentoleaexpressitiareliquiishumidiaquosiitaque&afrigorecoguntur&consistunt.Sinignearedditafuerint,nonseciusardent,quamnaphtha.Huiusigneaenaturaefacultateetiaminellychniisardent,ubiseparaturhumiditasaltera,subeunteaerepropterfomitisraritatem.Ipsaoleapersealiassuffocantflammam,quianonesteuentilationisoccasioindensitate,necexpurgationishumidiperegrini,utsicobtrescausaspotissimum,oleaexpressasinemyxo&nonardeant,&perseextinguanturmersisfilis.Calxideononefferuescitoleo,quiaabeocaloris&igneispiritussocietatefamiliaritatequeoccupatur,necmouetur.Notumestilludtritum:"quicquidpatituracontrarioafficitur":Idemeidemiunctumacquiescit.Necesseestergointeraquam&calcemintercederecontrarietatem:Intereandem&oleum,imo&spiritumuini,similiaquecognationem,quaequietispotiusquammotusestcausa.DeSalamandrascribitPliniuslib.10.c.67.quodeitantussitrigor,utignemtactumextinguat.Sedlib.29.c.4.exipsa(inquit,)quaeMagitraduntcontraincendia,quoniamignessolaanimantiumextinguat,siforentuera,iamessetexpertaRoma.Exerc.74.sect.3.Sestiusnegauitrestinguiignemabeis.ScaligerexOlympiodoroindicatnonessefabulam,quiaincaminisnepraesensaliquaignemrestinguatfornacariidiligenterexcutiantpapyrifasces.Exerc.185.Alibiidfieritraditnonfrigiditate,sedlentore,seuichorososuccoexcarnibusetiamaliisdestillante.Matthioluslib.2.Diosc.c.56.redarguitAristotelemscribentemistambestiamperignemambulare,eumqueextinguere,ubi&delampyridedubitatargumentodebili,utScaligerouidebatur.NonenimsiidnonuiditGalenus&Matthiolus,falsumessesequitur.DeindeproSalamandrapingitbestiammaculatam,quamGermanieinMosdhuocant.SedPliniusanimallacertifigurastellatumessetradit,necdesunt,quiinCambaiaefodinisinueniricontraigneseuidentispotestatisscribant.InquartapartenauigationisOrientalisHollandidicunturinuenisseSalamandraminarbore,quaepingiturstellata,&cuspidatainstarsagittarumuncinatarumcauda.Numhuiussitextinguereflammam,quaerendumest.Nobisuidenturilliluderepotius,quamserioarguere,quiaiuntistambestiammagnisignib.perire&comburi,tantumabesse,utrestinguat.Quidtritius,quamreideterminateuirtutemessedefinitam?Polleatcontraignesquodamsuccomagis,quamrescaeterae.Nummirumest,quodPliniusdeuiscohabet?Etiamsemperuiuiorumsuccitenaces&glutinosi,&albuminacumacetosuntefficacia.TraduntexPyriteaeroso&lapidefissiliexudarequidamianthinuminuictumignibus.Proportionalequidpotestesse&inbestia,praesertimcumuelintdentes&aliaquaedamdifficilimeperuri,constetquehydrargyrumauttotumfugereignes,auttotumineismanerecitrasuiiacturam.Seddehisstatuatquisquequodperexperientiamcomprobarit.Chymicusadigniumsuorumrestinctionesnonmulgebitbestias.Sinduranteminflammisliquoremdesideret,asbestosedifficilempraebentemercuriuminconsiliumadhibebit,facietqueSalamandramartis,dequosuoloco.Dictumestignemmarcoreperire.SiChymiconihilestpraesidii,fiduciaequeinuiolentaoppressione,agatquodptudentessolentinmagnisincendiis.Circumscribatpabulumterminis,diuidatque,&sparsasflammasseuui,seutabecoerceat.Nonsiteiminussagacitatis,quamcalonibus,quihypocaustanimisardentiaspoliantlignis.Aminorenutrimentofomentoqueminorssamma,quaefaciliordomitu,quammagna.Deindespargunturprunae&titiones.Uirtusdispersaimbecilliorest,quamunita.Prohibere&respirandioccasionempotest:sedidcauteattentandum.Namspiritussibiuiaminuenitetiampraeternostramopinionem,nimanifestumsitnuspiamrespirareposse.Ualidioratamensuntmultaconcurrentia.Itaquepartimopprimatprincipiumardoris,partimdispergatfomenta,&omninoprocuretutinitiaextinguantur.Quidenimauxiliiestflagrantesspiritusinuadere,&fontemrelinquere?Sinaturaliterquoqueescadeficientedeficitignis,quiacontinuatioeiusestperpetuageneratio,illamsubtrahe,hocprohibecontaminandopabulum,miscendoalienis,spargendoetc.Nimiaapertioseuspaciuminmateriaparuadispersanonsinituiressumete.Itaquenontantumconclusioperfecta,sed&relaxatioamplissimadetrahitimpetui.Risimussapeinincendiisquosdamaduerbamagicadecurrere,aliosouoSoteriisnatosuperareaedes,aliosidtraiicere:quosdamnescioquaeportentainflammasdare,surantesnilperiturum,exceptaquaecremeturaede.Atinterimdiligentiadiruentium,spargentiumtitiones,aquaseffundentiumetc.plusualuerunt,&preterillorumpromissaarseruntuiciniae,atqueetiaminremotioraimpactaefueruntflammae.Tantaeuirtutisestmagiasuperstitiosa.Cap.Xuii.Demunimentiscontranoxasignis&ambustionumremediis.Nontammetuendisuntigniumcalores,quamexhalantiumexmateriis,quiignitractantur,spirituumpotestates,idquemagisParacelsitarumgreginecessefuerit,quandoinomnimistouenenumauxilioconiunctumessecontendunt.Notumquidemestetiamuulgo,cumanguesdecoquuntur,utcontralendesanguillarummodocomedantur,quodremediumproposuitPliniuslib.29.cap.6.pernicialemindesuspirareuaporem,quiprofectononestessentiaperignemextracta&inaltumeleuatamorespiritusuiniaddefendendamhominumsalutem,seduiruslethiferum.Operadanda,necumattractoaerehauriatur,autneadmissusullamuimincorpussplritusquenostrospossitimptimere.PraeceptumquidemestinTheriacaecompositione,uiperarumcaudas&capitaabscissaabticidebere,quodinhispotissimasituenenisedes:sedcumsalTheriacalisadmistisiisdemestconficiendussubetursibicauerepharmacopoeussummostudio,neistiusfumicaliginosi&turbidiexolla,dumassanturbestiaeexurgentis,quicquamspirandoattrahat,cumidsineinfectionefierinonpossit.Quiarsenicuminsublimeagunt,&hydrargyrumsale&chalcanthopersublimationemmiscent,quin&lapidemphilosophorum,quemingrediturDraco&Buffomysticusueneninequaquamexpers,parantstibiiquefloresconficiunt,autbutyrumarsenici,Realgaris&similium,similiternonsuntextrapericulimetas.Quocircalegimuspassimalexipharmacamagistrumdeberepraegustare,sequemunireantidotis,qualisest,quaefitexficubus,nuce,ruta.uelexZedoaria,Bezahare,Scordio:uelantidotusFerdinandi,mithridatium,Theriaca.Minussumtuosumestalliumdeglutire,uelexeo&Iouisglandeadiectomellepultemcoquere,eamqueTheriacauelalexipharmacoexouo,autDioscordioFracastoriiefficacioremredditamuorare.Aliquibusplacetpimpinellae&Zedoariaeexuinodecoctum:nonnullisinfusumcarduibenedicti,&absynthii,itautsatisamarafiatcumuino,uelcereuisiapotio.Quorumuenenorumautmineraliumuismagispotensesterosione,quamtotanatura,eorumnoxaanteuertiturButyrocomesto,quofactonondubitantasyrtaeuelarsenicumdeglutire,uelsublimatumargentumuiuum,quandoquidemeorumacrimoniaretunditurpinguedine,utsinenoxaqueatdecedere.SedistamtemeritatemuolumusaChymiconostroabesse,quipotiusitasearmabitcontrahalitussulphureos,&cadmiosos,dumuenaeexcoquuntur&metallapurgantur:nequehocsatis.Exemplosintfossoresmetallici,quiminium;Cadmiam&similiapersequunturpercauernasterrae,quiquesulphureoslapides&chalcanthum,seupyritasexfoueisegerunt;praetereaetiamexcoctoresminiinatiui.Hiuesicispraetenduntfaciem,nequidperniciosihalitus&ramentorumurentium,rodentiumquesubeat,interimdataoccasionerespirantescaptantesqueaurassalubriores,quanquamnemotamsemunitequeat,quinaliquidsubrepat,Etsuntfossoresplaeriquesuaeuitaeprodigi,&temerariipericlitatores.SaepecogiturChymicussalutaresmedicinasfacereexmineralibusperseinsuacopia&ualidospirituumconcursuualdenoxiis.Hisiapertouelfractouaseinillumirrumpant,nonnihilinferuntpericuli,quodexpertumsemaliciaParacelsiscribitaliquandoOporinus,medicaminum,quaeillaecoquebathalitufereexanimatus.Prodestitaquealiquidpraegustasse,&simulindumentiscompetentib.corpuspremuniuisse,quaereslaboratoriconcernitetiamhalitumquendamsingularem,quoinofficinautatur.AurifabriopeZedoariaecommestae&uiniabsynthitaeputantsesubterfugerenoxasmercuriiposse.ParacelsitaecumGalenicascompositiones,utnominant,exaltodespsciant,&integraueneniaccusent,(utiuidimusnuperquendamuerberoneminpublicocontraTheriacam,mithridatium&similiadeclamantem,)contrauerosuasessentiasincoelumtollant,&nihilnonexillisnescimus,ansibiquoque,aliiscertequamamplissimepromittant,raritameninueniuntur,quinonadtheriacam,&compositionemdenuce,aliaqueGalenicaconfugiant.Itaqueiubentnoscapereallium,nucemqueiuglandem&tusacommisceremelle,coquere,deindedumspumacesset;posteaaddereTheriacam,Zingiber,charyophillas,&nucemmoschatam,Ethacantidotonoxasexoperationibsimminentes,potissimumdummateriamphilosophicimercuriipraeparant,arcere.Nonnihilestinistisuirium.Sedantiquitatemdebebantgratius,honorificentiusquepropterinuentasalubriatractare,necdamnareid,inquocontraperniciemoperum,&hydrargyri,tamsublimati,quampraecipitati,&stibiicaeterorumquepraesidiumquaerunt.Admonemusautemetiamtyronescircumspectaeaggressioniseorum,quaegrauesspiritushalarepossunt.Quilapidemfissilemcremant,autsubdioplumbumnigrum,uelcinereumexuenisexcoquunt,auersiauentoilludperagunt,utauraatergoincontrasepositammineraminspirans;fumusinaduersumagatdispergatque.Illudimitarifasest,&praeterea,nonexciperepatenteore,naribusquespiritussuspectos,seddeclinareeosquantumpotest,compressadecenteranima;nepoenasdetcuriositatisautfurtorum,autoscitantiae.Cumspiritusfortesprolectiexacribusmineralibussunt,iubentmagistriexpectare,donecrefrixeritcumuasisfornax,Tuncenimsecuriusrecludipotest,&spirituscaeteraquedetrahi.Rupturaeferuenteoperesimilitercautesarcianturnonsineuesicisanimaquecohibita.Sedhaecusus,optimuscircumspectionismagisteraddocebit.Quiaueroignestractandisunt,feruoresquesustinendi,contrahosquoqueinstructusdebetessemagister&siambustusfuerit,sciremedicaminadecentia&inpromtuhabere.Plurimumhicconsuetudopotest,&corpuscontracaloresfrigoraqueobfirmatum,quomodouitrarii,salinarii,fossoresmetalliciubiignibusuiolentisrumpendasuntsaxa,utinHubaSlacceualdina,&caeterumgenusPyrotechnarumitainduruitflammis,utcumUulcano,Bronte,Sterope&Pyracmonecertarepossint,&quidamtamsintconfidentes,utetiaminfurnumBabyloniuminsilire,uelperfornacesCypriasmorelampyridumsaltitarenondubitent,autetiamScaeuolamimitari,&supernudacutepicesdeflagrantessustinereausint.Sednonestomniumisterigor,necpariterStoicisaffectisuntaniminostrorum,quostamenuolumusetiamamagicistartaricisqueincantamentisalienosesse,nediuinumdonumexecrabiliimpietatepolluant.Salamandraeosaliquiappellantnescimusquosiderumconcursucontraflammasconstellatos,utiloquuntur,seupotiusαναιθητουςredditos.Sedistemagicaeuanitatisestpraetextus.Syderaneseipsaquidempossuntaflammisultimoquerogotueri,nedumalia.Nondesuntautemadminiculaquaedamnaturalia,quibusoblitaemanus,faciesquefaciliuscaloressustineant,nequiddicamusdeferreischirothecis,iustrumentismanubriatis,pyragris,contis&similibus,quaeinusuhabentexcoctores,aurifabri,coqui(qui&arreptasegmenta,&madidalintea;&aliainterponunt;cumferuentiauasasunttractanda)similisqueartificiihomines.Albertussecuritatemacombustionepromisitungentihacmistura,quaeconstatichthyocollae&aluminisplumosi(uelamianthi,utaliquibusplacet,)paribusacetosubactis.Negatresillaperlitassiinflammaminiiciunturcomburi,quodestmagnaefidei.NamquiRegesseamianthinauelasbestinatela,insutiinignesinferebantur,nonerantobeamabeiusuiimmunes.Ututenimflammanontetigit,calortamenigneuseisnonpepercit.Iubemuretiamsuccomaluaearborescentis,uelIbisci,intermistoouorumcandidomanusoblinere:deindeinducereexlutoarmaturam,cuiustutela&praesidioignemabsquenocumentotractemus;Etconsentaneumestsicprunasnostangerecitralaesionemposse,atqueetiamtransferreuasaferuida.Namsicineressubsternas;facilemanuportauerisprunas,modoillisintfrigidi.Intermunimentauasorummultasunthuiusmodiartificia,undepetipossunt,quaeconueniunt,quopertinent,misturaaluminis&albiouorum,quaeinductapanno,postquamarefactaest,armaturmuriaspissa:itemquaefitexauripigmento(rubricapotiusuelminio,uelochrabitumineaalumine&aizoi,seuSemperuiuiiuelTelephiiuisco,cuiadduntaliquifeltaurinum.Tantamuimessehuiuslinimentiaiunt,utimpunequispossitferrumcandensportare.Taliforteususest,quemscribuntargentumexfulminatoriofococumsepararetureplumbo,cauamanuinnoxiehausisse,inquoplusfiduciaeest,siaccedatmanumagilitas,&celeritas.Sunt,quialumen,magnesiam,talcum(seumicam,&magnetin)althaeaeuiscum,acetumquecomponuntineosdemusus.ExAponenseScaligerproponitsuccummercurialis&portulacae,quorummistorumillitiomanumaplumbiliquatiferuoredefendat.FalloppiuscommendauitAlthaeaesuccumouiquealbum;Ex.13.sect.3.2.AliicalcemmiscentaquastillatitiaTelephii,uelSolani,uelspermateranarum,autaquaeiusuelranarum&cochlearum:adduntsuccummaluauisci&portulacaemanusobunctastoleraturasignemaffirmantes,itautgestariprunaequeant.Idempoterit&lacuirginisexaceto&lithargyroappositacalcemagnetidis,uelmicae.Albertusetiamtotumhominemtutoinflammaripossepersuasumhabuit,siseoblinatpriusmaluauiscisucco&ouicandido;hisquesiccatisinducatalumenplumosumseupulueremamianthi:ueldiluthoaluminis,cuiiterumarefactoaspergatsulphurispollinem,itaqueincensusflagret.Sednosnonquaerimusspectaculaludicra,potestquechymicusminussumtuosemanuslutouelaqualutosaarmare,quaesatiseritadoperandumcitratemeritatem,potissimumsilithargyripollen,&aliquidacetifueritadditum.InCensuabignedefendentiumponitur&hyoscyamus,psiliimucillago,Cydoniorum,Althaeae&similiumcumaquepapauerisuelsolaniinuiscumdeductorum;&aluminisplumosiseuasbesticalcemistorum.Quidamannulosconstellatos,nummosque&characterescontraflammasappendunt.InArchidoxis,magicaeParacelsilib.2.signumdoceturfabricari,quoduocatursigillumLeonis.Eiuiscontraaestusmarbidosasscribitur&febres,diciturqueambustolocoimpositummirabiliteraestumextrahere.Estautemeiusmateriaaurumpurum.Siattrahitferuorem,gestatuinutileeritcontraflammas.Sinmitigat&restinguit,potiorcaussafueritplumbihydrargyroperliti.Liquorplumbi,uelcalx,autcaerussa,cumaceto&ouialbosicontemperenturcumuiscedineauenae,ambustispraeclaresuccurrunt.Sedest&inuilibusmagnauismedendi,Itaquecoepecumsaletritum:uelaquasaponis:spermaranarumadiectaaquasalsa:mucillagoexradicefiliciscumaquarosacea,&stercorisuaccini:solutumaluminisexaquaportulacae&discussoouorumcandido:lenticulapalustris:decoctumraparummistumcumuiuacalceubisubsedit:mucillagocydoniorumcumcerussa&lacte,praesertimmuliebri:&similiainnumeraplurimumconducunt,siquestatiminprincipio,admoueantur,nonsinuntpustulasexoriri.Pulsexfarinaauenacea,momentosalis,&ouorumalbo,additopaucounguentorosaceo,ueldealthea,aquarumferuoresinmembrotollit.SedconsulatThesaurummedicum,quiinistareindigetconsilio,tametsiChymicusnonminusacRusticusCatonisdomidebeathaberepraesidia.Cap.Xuiii.Denaturafrigoris.PrigoraquoqueinemolumentumartisuertitChymicus,idqueuariismodis.Namcalorisnaturammodumque&temperamentanonintelligitexquisite,nicontrariumeiusfrigusexploratumhabeat.Eiuspraesidiopraesentiaquemodosdatignibus:eocertosfineslimitesqueadditoperibus,&aliquamagisteriacircumscribit.Frigorisopecoagulat,densatquealiquando:nonnunquamcogitinunumessentias,&separationesexequiturbeneficiogelu.Quaerit&oblectamentamiraculaqueinoculisuulgieiusdemartificiosaaccommodatione,uelprocuratione,nonminussagaxlurconibusuetustis,quigulaecaussa&utsuauiusinteraestusbiberent,cogebantpoculaalienismensibusrigere.Monstrat&Medicooccasionesperfrigorasanandi.Etquaequaesoperattenuationemseparata,noncoiredenuofrigoreanalogofacit?seddehistestabunturresipsaePlurimaesuntalborumphilosophorumdeistoquoquedigladiationes,quaenonraroimpingunturinChymicosquoqueutdiiudicarepossituerum,&asesuaqueartedepellerecalumnias,operaepreciumestfrigorumnaturamcognouisse.Eaintelligiturexcalore.Illustrantenimsemutuocontraria:Etestcontrariumcontrariiconsequens,nonminusacutriusquedisciplina.Quocircaetiamminusuerborumrequirithaectractatio.DeGenan.6.Friguspriuationecalorisdefinitphilosophusnonunoinloco,sicutnigrumpriuationealbi,insubiecto,quodcalidumessepoterat,&album.uideScalig.EstenimcalorutformaScalig.exerc.18Senecalib.22quaest.exerc.&Entelechia.Huiuscontrariuminprincipiisστέρησις,Etcalorifriguscontrariumest.Sedintelligendumest,neutiquamessesolaminsublectouacuitatem,quasifrigussit,absentia,defectusquecalorisinmateriahabili.Estenimἐνεργήτικόντι,&aliquisetiamactusipsum.Itaque&2.depart.an2.Principiumelementorumuocatur:Etaliquanatura,nonpriuatio,iniis,quorumsubiectumestcalidumperaffectionemseupassionem.Quoda.modopriuatiodicatur,modonegetur,euenitobaequiuocationemτῆςστερήσεωςdequain5.metaph22.Etin10.cap.3.innuiturquandamperfectamesse,quandamimperfectam:cumquecontrariorumalterum,quaeeregioneexaduersosibisemperopponuntur,incomparationeadalterumsehabeatutdefectus&potentiaalterius,uelutiuitiumaduirtutem:comiteturqueuniuspositionemalteriusdestructio,euenit,utidquodnegationi,&passioniuiciniusest,propteradhaerentempriuationem,itemuoceturpriuatio,cumnonmeranegatiosit,sedunaformainpriorisdepulsilocuminuectaperalterationismoduminsubiectoutriusquesusceptiuo.Esttamenutalicubiadsimplicempriuationemaccedatpropius,utinumbraexclusoradioactumcalorisinferentem.Uulgusuocatqualitatemtactilemprimamactiuamaduersamcaloriprimum,undesensusfrigideafficitur.In2deortu&interitu,tex.8.scribiturfrigidumconiungere&congregarehomogeneasimul&heterogenea,quaereseandemquaestionemhabet,quamsupraincaloreexcussimus,dicenteZabarellaintelligendamdefinitionemrespectumistionisesse,quiafriguscondenset,constringatqueproprietatesua,&hacipsaacalidoseseiungat.Sedeomodo&confusionemparit,utinglacie,quamcumcontentissuisimplicat:posteaetiaminsimpliciaipsa,quaeaddensandodefinit,aliquamaccepitpotentiam.Esta.modosiccum,modohumidum,&comitesiccitatefitprincipiumelementiterrae,humiditatesocia,aquae.Quaproptereolongiusabestabactu&nobilitateformae,quoremotiorasuntillaelementaacalorissede.Illaipsaquoquequiamagissuntmateriacorporummistorum:materiauerononestabsquepotentiasusceptiuacontrariorum,&sicobnoxiapassionibus:ideofriguspassiuummagis,quamactiuumdicituressein4.meteor.5.sedaliarationeetiamactiuum.Agensenimagitcalido,autfrigido,quamactiuaappellantur2.deortu&inter.tex.8.Ueruntamenfrigusmagiscorruptiuum,autsaltemsecundumaccidensgeneratiuum.Uideturn.potiusimmobilitatiscaussaesse,quammotus,&priuationismagis,quamformaeuelhabitus.Itaqueetiaminsensibus,quibusprimaequalitatessubsunt,insensilitatemseustuporemηαναιθησιανprocurateiusexcessus.Siobiiciasdestructiuumessegradusexcessu.Utenimcalorisferuorigneusnihilgeneratsedcorrumpitpotiusperuim,inglacies&exuperantiafrigoris:singradudefiniatursuo,posseessegeneratiuum:facileresponderitphilosophusidgeneratiuum,quiamotusaformaest,quaeperqualitatemillamestefficax,caloripersedebere,frigoriexaccidente.Idenimaddensandomotuminhibetpotius.Calordestructiuusperaccidensest.Itaqueuicissimsehabentcalor&frigus,estquealterumalteriinimicum.Unde&expelluntsemutuo,subiectoalterationemsustinente.Sedcumcontrariasiut,aequenepotensutrumque?Uideturfriguspotentiusesse,exhis,quaeadsenlumeueniunt.Nequeenimhyemesoliscaloraeremtampotenterafficit,quamfrigus:necquodfrigoreconstititinaeremedio,dissipariautetiamprohiberipotestullauiradiorumetiamimpensecalentiummediaaestate.Quidquodnudisatisdiuinbalneiscalentibusperstarepossumus,infrigorepariterintensosinelaesione&dolorenonpossumus?Quantumcunqueetiamrapidussolincenditaerem,obiectoumbraculo,manifestumproditfrigus,etiamflabelloprouocatum,argumentotamfortiterinaererestitisse,utcalorisimpressiouixfueritmomentanea.Subsolisorbitapermutanturcalidissimisdiebusfrigidissimaenoctes.Inmontiumaltissimorumiugisdurantniuesuelinuitocaloreambientis.Sedsisensibuscertandumest,earumqueiudiciostandum,cumexcessusutriusquesitferuorigneus&glacies,&utrumquehocextremum(namaddeterminatumgradumquodquecalescit&frigescit)manuaccipiendumestglacieipondus;idqueposteainaquamresoluendum&feruefaciendum.Utrumsinelaesionediutiustenerepoteris,uidebis,&simulroburdiiudicabis.Necestutdicas,caloremiuuarimaterierarefactione,&penetratione,cumfrigusastrictaglacienonfinateamseimmergere.Idn.estundecalorpotentiorpronunciatur.Consideraposteastupidosafrigore,&agilesacalore;ακινησιανκαικινησιν,passiuumactiuum,potentiam,habitum&caetera.Facilepalmamcaloridabis,nedicamusidelementum,inquoprimuminestcalorelementaris,adnobilitatemcoeli,&formarumaccedere;sedaquam,cuitribuiturprimumfrigus,longiusabeadignitateabesse:Insupercoelocognatumcalorem,frigusabyssoterrarumpigro,caloremcumluminesocietateminire,friguscumtenebris.Caloractionesanimaliumpromouet,estquealiquisetiamuiuificus.Sedfrigusuitaeaduersatur,senectutis,mortisqueprocreatrix.Argutaquaestioestutrumpriussit,calor,anfrigus?Facileestrespondere,habitumprioremessepriuatione.Quidenimpriuet,sinihilest?Est&affirmatiopriornegatione.Abhabituinpriuationemiterest,sednonretrorsum.Sednonpauciorasunt,quaeuidenturobstare.SienimanonenteadEnsestmutatio:cumquenihilessetinprincipio,inceperuntiussudiuinoresexistere,Etcumchaosextitisset,frigidumtorpidumqueidfuitanteintroductamcumcalorelucem:consequensestfrigusesseprius.Inhominisgenerationesemenpotentiacalidum&uiuensest.Indeexistitactus.Possuntistasubtiliterdisputari,&mirumest,nonauctasessesuperciliosasistassubtilitateshocadditamento.Sednonsuntconfundendadiuersarerumprincipia.Aliterdeconstitutanaturaloquimur,aliterdenondumiussaesse.Ibinonfitquicquam,nisiexEntepotentiaabeo,quodiamactuest.Aliquarationeetiamcontrariasuntsimul.Antemundiortumneccalidumeratnecfrigidum.Cumluxcrearetur,frigidumobscurumqueestseparatum,Etsicutrumquesimulinactumprodiit;quanquamantelucemtenebraedicanturoccupasseabyssum;sedillaenondumerantseparatae.Dequaestione,anincalidoremissositaliquidfrigoris,supradisseruimus.Meminissedecet,sicutcaloriiunximusmateriamaliquam,nempespiritum,autfumum,authalitum,inquibustanquaminsubiectosemperest,atqueetiaminterdumignisflammeuseuadit,itadefrigorestatuendumesse,eiquesubsternendumspiritumquendamfrigidum,cuiussocietatepossitfierietiammeteoricum&substantialefrigus,flammaeoppositum.Idfrigusautcoagulatumest,autresolutum,dequeeomultasuntinnaturadocumenta,necpaucaintermanuschymiciuersantur,quanquamscholaeperipateticaenihilsciantdehocfrigore,cumdeigniflammeosintmultae.ConsentaneumestStorios&Pliniumhuncaerisfrigidiuocabulodesignasse.PareratCardanuminhuiusnaturaminuestigandamincubuissepotius,quamistasubtiliafrigusnihilesse,nisimeramnegationem,effutire,&summaimispermiscere.Sedquaesuntilliusspiritusnaturae?Quaeraturinglaciehyperborea.nat.cap.53Plin.lib.2.cap.106.Haeccumparuocalorisprincipioinmariglacialiininfinitaspartesuelutiunomomentodissiliat,spiritusfrigidiinclusimotuiiddebet.Considereturposteafulminisglaciantisnaturaillasubtilissima,quaillaesodolioinglaciemconuertituruinum.Itaqueinaqua,&aereinuenitur.Praebeteundem&terra:Namaliquandoterraemotibusexistentibus,pruperunttampotentes,utanimalia,&aquaerepenteconstrictahaeserint.OlausMagnusdespecub.subterraneisfrigidissimo&stupefactiuohalituinScotiamitandatradit,necsecusinUngariainueniunturcauernae,inquibusaquarumscaturiginesistospirituconcrescunt.Uin&mista?Halonitrumplenumesteospiritu,quemcuminaquamdeponit,admodumfrigidameamfacit.Indeest,quodconieiusseupyramides&prismatacummanuscaloremsentiunt,dissiliantperinde,utmarehyperboreumcumincrustatumestglacie.Eodemfoecundumest&argentumuiuum.Hicubicoagulauitconstanter,igniumcontemptoremasbestumpeperit.Inhominibusquoqueilli,quiconglaciantpassioneista,quacatalepsinappellant,similispirituobrigescunt.Hocfrigusnonminusestmirabiliumoperumcaussa,quamignisflammeus.Namidemetiamincaeloest?uidebimusdehocmox.InterimaudimusMarsilium&aliosnescioquidexPlatone&AstrologismagisquesubmurmurantesdefrigidaSaturnistella,cuiusspiritusinaeremdemissusnonminushicactumindispositoacquirereuidetur,acsolisradiicumrefracticollectiqueinignemeuadunt.NoncuramusZabarellae&aliorumdisputationes,quaecoeloignes,mediomundofrigoraasscribuntproptermotus&luminisactum&priuationes.SidescenderintadIouiscustodiam,ubiestfletus&stridordentium,nonminusadignisGehennalis;certioranobisreferentexperimenta.Scaligerbonaauspiciafeceratincaloreigneopersuascondensationes,modoremdiligentiusperpendisset,&quasiobiterautobscuremussitauerattalequidetiamdefrigorisexcessu,quasi&huiusincrementa&decrementaeuenirentexraritate&densatione(namcumproflaturanimainprogressufrigescit,quodilledicebatexrarefactioneeuenire,quoueroimpingitur,ibiputatcolligicalorem,quiafitaddensatio)imopotiusfrigusspirituosumreflexione,&unitioneatqueinualescit,acignis.Itaque&gradusadmittit.Sednonhicsolusmotusest.Namutigniscrescitauctopabulo,itafrigusauctospiritussuiseminario&subiecto,utniue,glacie,aliisquespiritumfrigidumefflantibus.Sicutitemcalorcrescit,contrarioeiusremoto,itauicissimfrigus,quocalormagistollitur,eoabundantiussucceditur,quanquamharumprocurandarumrationesnonomnessintinpotestateartificis,quemoportetuenarioccasiones.Estaliquidetiaminantiperistasi.Cumergoprimumfrigorisgradumaffectabitnoster,caloremamolietur,utfrigustactuiappareatmodice.Ethocfacilepotestconsequi.Namcalidumexaffectu(quaedamcalidasuntperessentiam)refrigescerepotest,etiamsponte,utaer;aqua,etc.Accelerabitideuentilatione,mistionefrigidi,locationeinfrigidis,utumbraticis,cryptis&c.Secundumgradumeodemproducetmodo,adhibitisfrigidioribusuelmistisuelambientibus.Tertius&quartusaerehyemali,aquahyberna,grandine,glacie,niuibus,praestoerunt:Etquidemaquaeexniuibus&glacieaffusaaliafrigidaresolutae,nonproculaberuntagradutertio.Extremusestinglacie&grandine,quorumfacultasessepotest&hyeme&caeterisannipartibus.Estaliquidinhalinitro.Sednonomnibuscongruit:MaiorcommoditasoccurritinspecubusHungariae&similibus."Caeterum"(inquitWernerus)"nonminusmiraculiuidetumhaberequibusdam,quodinmontearci(Zepusianae)contiguointraspecumquendamaquaperhyememfluida,aestateitacongelascat,utrefrigerandispoculisglaciesindepetatur."NonestutdeaquastygisinArcadia,&dequodamfluuiofrigidissimosermoneminstituamus.Innostrisfontibussecundigradus,autetiamferetertiiaquaefrigidaesuppetuntperaestates.Inhyemeseofferuntuulgo.ConsulendusBaceiusestlib.I.dethermisc.16.ubideaquishyperboreis,decurrentibusperuallesumbrosasaestate;montisAtlantisfontib.frigidissimis:dehalitibusfrigidissimisadradicesUesuuiimontis:defonteSarnifluuii:deTrogloditicisquibusdamfrigoresuodentesexcutientibus:GelafluuioSiciliae,cuiexargumentonomen:despecubusadParnassumfrigidissimumspirantibus:deUelinilacusspiraculis:&c.Estautem&inhisdiscrimen,necomniacompetuntomnibus.RaroutendumestextremogradufrigorisinChymia:Etpossuntistaoperainhyemesdifferripraesertimsubnostroclimate.InaliisquaeranturniuesAlpinae,uelfontesipsomeridiegelidissimiqualisfuissediciturIouisHammonii,&solisinTroglodyticis,necnobisquoquedesuntcellaefrigidissimae&fontesputeiqueprofundifrigorefererigentesaestate.Praesertimautemillaecellaespiritufrigidopollent,inquibusmurihalonitrouelspumosonitroscatenta.Quodattinetgraduationesistascumsocietatehumidi,uelsicci,aestimariratioexanalogiapotest.Interra,terrisquequaerendumessesiccumgelu,exphysicorumprincipiisconstat;sednonminusexaereaquilonio.Humidumgeluinaqua,cellisquehumidisfrigidisinuenitur,necraroincidunttalesconstitutionesaeris,saepequeautumno,uere,hyemepluuiasniuosasexperimur,&niuesmolles.Itaseferehabetnaturafrigorisinelementis.Mistorumratiouariatexprincipiisgeneris&procreationisuniuscuiusque,quatamenChymicusnonutiturinstrumentaliter;liceteinotaessedebeat,sicut&Medico,praeparationis&ususgratia.Cap.Xix.Deefficientibusfrigoris,&destructiuisseuorigine&destructione.Ssealiquidfrigus,&quidemnonpriuationemnudam,sedqualitatemactiuam&formam,sinonessetcomprobatumargumentisinratione,sensuseuincerent.Idautabomniaeuoest;pariterqueextititcummundo,&desinetsimul:autposteriasincepitesse.Ibiprincipiumest,aquoposteainmutabilibuspropagatur:hicetiamperaccidensqueatproduci.Fuisseautemsemperfrigus,seuperse,seuperaccidens,naturacalorisarguit.Estenimincontrariisrelatioquaedam,eaqueseponunt&destruuntuicissim,&mutuo.Siitemconfertaliquidadsalutemuiuentium;&generationesconseruationesquererum,nonpotuitabinitiodeesse:multominus,siunaetiammistionesperagit,&estinaliquocorporeprimum.Perseautem&separatimnonexistit.Nequeenimsinecorpore&subiectoexistuntqualitatescorporum.Autitaqueincoeloprimasuifundamentahabet,autelementis.Coelumidprocreatautmotu,lumine,influxu,autcontrariishorum,idqueperaccidens,nimirumimmobilitate,obscuritate,uirtutispriuatione,uelnegatione.Elementissiinest,autmeritocoeliinest,autprimituspropriequeinhaeret:Etsanesielementaquoquesecoelodebent,unaindefrigushauserint,sinunaextiteruntcumcaeloexcommunichao,perseistamuimhabent.Putantautemaliquiphilosophiinprimarerumseparationecalidum&leueinaltumconcessisse,indequeconstitissecorporasuperioracalorisuimtotamhabentia:Quodftigidum,pigrum&grauefuit;idinmedioquieuisse,quodquidemitadifferatabillo,proutsedistanstiae&secessionishabetratio&interuallum,utiuxtacentrumsintfrigidissima;hincpaulatimcalidiora,usquedummolligradu&temperaturapermediumadultimumperueniatur:Ethuiuscaussamundumcontinuecohaerere,sicquediscordiamaximeinconcordiamadduci:perseuerototumambitumignibuscaelestibusrepletum,calere;mediumuerofrigere,indequeaerem,aquam,terramrigere,nisicircuitusultimuscaloremsuumdistribueret,dispensaretquecuiusgratiaplanetaetamerroneshabeantmotus,Peraccidensautemfrigusefficipotestfugacaloris,quamquidempriuatiosequitur,sednecessitatenanaturaeunasubitfrigus;cumomnecorpusautcalidumautfrigidumesseconueniatmaximeinsublunaribus.Aiunt&circumstantecaloreintusfierifrigus,utinnubegrandinemconcipiente.Eaestcoactio&manifestatiopotius,quamgeneratio,quanquamporroprimumfrigusexdispersocollectum,augescatsequepropagetactussuiuirtuteinsubiectopatiente.Nonfitexcalorefrigus.Contrariaenimnontransmutantur,sedidquodsubiectumest.Etsicutcalornonegrediebatursubiectumsuum,itanecfrigus.Sedexhisquidnamsituerisimile,nonimmeritoquaerendumest,idqueeomagis,quiaphilosophifluctuant,&Paracelsitaepersuasulphura,mercurios,sales,&aliacommentaueritatemconanturimplicare.Arist.inI.met.2.mundiinferiorisomnemuirtutemsuperioribslationib.gubernat,&ideocontinuumfacitmundumextremum&medium,illumquedicitessecaussamprimamquiamotusprincipiumomnibusindesit:idemqueinfinesemper,perpetuus,necfinemmotuslocohabens:hunca.materialem,&subiectumpatiens,cuiusaccidentiaacaelestidependeantprincipio,tanquamformaliuirtute,aquasitprincipiummotus.Eademsententiarepetiturcapitesequente&uocaturelementarismundusmateriaquaedampotentiacalida,frigida,humida,sicca,&aliisaffectionibusobnoxia,quaefiat&sittalisamotu&immobilitate,utsicinmedio&circamediumsitgrauissimumfrigidissimumqueelementumsegregatum,nimirumterra&aqua,circaquaeattiguahisaer,&ignis.Haecilleibi.Numa.planeitasenserit,ansaltemhypothesihacsitusus,uteofaciliusexplicaretmeteororumnaturam,forsanexaliislocispoterimuscolligere.Ignemsanepropriecalidumfacit,eumquecumcaeteriselementisperpetuum(12.AliomodoneganturElementasempiternaeessoin3.metaph.tex.5.)sinonortusestacoelo,sedperseextititcoaequaeuusmundoiuxtaipsiusplacita,necproprietatemsuamalteridebebit.Notumenimestintersubiectum&proprietatemesseessentialecommercium,&consensumaeternumseuaffectionemessentialem,utintersedispositaaxioma&principiumconstituantimmobile&catholicumaκαικαθ'αυτοcure.decoelocap.6.3.Deindeipsaexseipsisgignit;negatquealiquodcorpuspriusipsisesse.Necminusdefinitioelemen¬torumipsafacitprimacorporum,exquibusprimoinexistentib.decoelotex,53.&seq.componiturmistum,&ultimoineademresoluitur.Quodsicaelumgeneratelementa,curtotanaturaabeodemseiunguntur?Habentillanaturam,motusquesuiprincipiuminipsisprimum.Aliundeitaquenonacceperunt.Haecsanioraesseillis,demonstratmundiprocreatio,quatamen,iamnonlicetuti,quodAristotelemAristotelicommittamus,illiuero,quiposthuncscripserunt,nondebebanthypothesinκαθ’ολουamplecti.MaleitaqueZabarellatampertinaciterinmotu&immobilitatehaeret,quanquamnonsineauctarioluminis.Perplexe&uersuteScaligerPlatonicaperipateticismiscet,cumuultparesse,utcredamusomnia,quaehicsunt,meliorepotiorequemodoexistereinsuperioribus,tanquaminprincipiissecundis:Etsimulhaecabillispenderenonoperibussolum,sed&perpetuatione,quiautestin4.Mundussensibilisestimagointellectualismundi,aiuntmagi,platonicilib.7.Physicorum,continensestformaesimile.Platoniciquidemistadicuntdemundosuocoelesti&exemplariseusdeali,uolentesincoelo&extracoelumuniuersaliumIdeatumexistentiamesseaquibusdependeantrerumsingulariumsensibiliumquegenerationes,essentie,uirtutes,quasinecessesitalicubiperpetuamesseexistentiameorum,quaehicmutantur,utsitoccasiorenascendi,&sictunicissensilib.indutis,exutisqueuicissimresappareantpotius,&rursusseoccultent,quamgenerentur&corrumpantur.TheolAr.Aliiexintellectualimundo,animaquequadamdispensanteomniadistribuentequesuissua,tanquamalterEpimetheus,producunt.c.4.lib.8.C.I.UideTheologiamAristotelis,Marsiliicommentationes&aliorumPlatonicorumdecreta.AutorTheologiaePlatonicepotius,quamAristotelicaelib.6.c.1.ait,dispositionesmundiinferiorisprouenirenecessarioasuperiore,necessitateea,quasuntspiritualia&perpetua,uariaria.hic,quiabonumcaelestimisceaturmaloininferioribusetc.Hincillamagicaattractioexcoelestibuspropterfamiliaritatem,eaquereciproca.Nam&coelumadsetrahit.Exeodemfundamentosicutignisinintellectualimundoest&uiuit,immittitqueuitamperinfluxuminigneminferiorem:itaterra&aqua.Undefrigushorumelementarededuciexcoelestiterra&aquaseuintellectualidependereconsequensest,utiuideturuoluisseScaliger.Noscontraistamfideminnaturalib.repudiamus,&itaderebusstatuimus.utisunt.Inintellectun.perabstractionemsunt,nechabentsubstantiamsingularem.Uerumn.estilludAristotelis;quoduniuersaleautnihil,autposteriussit,utpotecomprehensiocollectioquesingulariuminductionefactarationis&intellectusuirtute.Sensibilesa.qualitates&elementaresinsuissuntelementisinseparabiliter,quodestAristotelisdecretumuerius,cumquefrigussitunaexprimis,quaeinsuntinelementis,&primonihilprius:elementarenonopusestabaliopetereautexpectare.Ualeatilluddogmaperipateticum,quodconuenienterrebusipsis&experientiesanxitin2.deortuc.I."Principiumprimum"(inquit)"elementorumestmateriainseparabilis&subiectacontrariis,estquepotentiasensibilecorpus,secundumprincipiumsuntcontrarietates,utcaliditas&frigiditas,tertiumiamipsasensibiliaolementa,utaer,ignis,aqua,terra.Etaliud:Impossibileestsinecontrarietateessecorpussensibile.Necesseestn.autgraue,autleue,calidum,autfrigidumesse:Et:ignicontrariaaqua,aeriterra,terramagissicci,quamfrigidi,aquafrigidimagis,quamhumidi:aermagishumidi,igniscalidietc."exquibusrecteconcludimus,necelementaacaelogenerari,necearumqualitatesinsitasindedependere,sedunumquodquesuisinstructumesseaprimordio.Quodsiphilosophuseximmobilitateinimisproficiscifrigussensisset,extraillamdemeteorishypothesinpraecariopotius,quamueresumtam,terramdebueratfrigidissimamdixisse,nonaquam,queterramsequitur.Itaest&delumine,cuiusorbitasitemfacitterramfrigidissimam,&nonaquam.NonpersequemuristudparadoxumpluribusSatisest,nosprobassefrigusformam&naturamquandamesse,eamqueinelementis,secundumelementirationem,quib.debetur,naturaquoque&primuminesse;Ethocindeelementareappellamus.Anueroaliomodoincaeloquoquesitfrigus,nonpatettamaperte,quiadecoelinaturapaucamhabemusdemonstrationem.Actuquidemibifrigerealiquidnondicimus,quiaimprobabile.Attalemspiritum&uimindedefluere,quaeindispositamateriacongregatainactumemergat,analogiacalorissolarisdocet,utnonnihilsit,quoddefrigidaSaturnistella,dequepolaribuspronunciantAstrologi.Hincaerempossefrigusconcipere,&caeteraelementa,mistaquesimiliterpaticonsequensest.Itaenimpatiunturacalorecoelesti,cuiproportionaliterstatendumestdefrigore,utsitunumcoeleste,alterumelementare.Illudinterdumtamualidealterataerem,utnihilautparumproficiantsolaresradii.Itaquenonuentitantumaliundeinferuntfrigus,sed&stelleprocurantueleoipsotempore,quocaloremexannoexpectabamus.Sicergoconcederepossumus,aliquandofrigusininferioremundoexcaelipotestateexistere.Alioueromodomodoetiampetaccidens,cumscilicetconuersalationecalordefinitinambienteuigere,Etsicfriguselementaredominaturpropterilliusabsentiam,&actumsuum.Haecestillaueriorgubernatiocoeliinmediomundi,quamillahypothetica.Explicauitautemeamphilosophusin2.deortutex.56.&seq.deduxitqueindeperiodosparticulares&uniuersales,nonobstanteinterimnaturaecuiusqueinquolibetmotusuo.Namcoelumgeneraliscausaerationemhabet.Actionessingularesexcuiusquepersenaturadependent.Est&coelumagensexternum,quotameninternumexuscitari&expotentiainactumprouocaripotest.Sednaturainternummotusprincipiumest.Quocircaetiamsolnihilanimatorumgenerarepotest,necullamplantamexterraproducere,nisipriusinsitasitillinaturaquaedam,quamaccepitolimexpotestateprocreantisDei.Sicutautemelementoaquae,&terraeperse,suanaturainessedicimusfrigiditatem,undeexistatimperfectemistusspiritusfrigidusextremogradu,interraquidemsuomodo,inaquasitenuitateautaffectionesiniturcongelascere,utplurimumformaglaciei:itadecoeliquoqueseupartibusseuastrisiudicandumputamus.Plin.lib.2.cap.8.Utrobiqueenimanalogaeueniuntut&incalore.QuodueroSaturnumideoputantfrigidum&Martemcalidumexcessu,quiahicuicinus,illeremotusasole,utsicIupiterinterSolem&Saturnumsittemperatus,idfriuolumest,necullademonstrationededucipotest.Cardanusin1.deiudiciis.LongeinaniusCardanifigmentuminlibrisdeiudiciis:Saturnumfrigidissimumessenonactualiautnaturalifrigore,sedpriuatione,utsicfrigusnihilsitaliud,quammerapriuatio,cumtamengradusadmitterequeat.Explodendahaecportentasunt,nonconfutanda.FriguscaelestenumadsolumSaturnumpertineat,anetiamadaliasstellas,utHelicen&Cynosuram,automninoadquastandem,dicimushominiesseincertum,quanquamputentastrologi,sedeSaturnoeuidenteshaberedemonstrationes,quasnonplacetexcutere,cumuideamusCardanumaccusarePtolaemeumfalsi,&Aristotelemsomniorum.Atillitamentanquamnuminacitanturindiariispeneomnibus,&arbitriuitaenecisque&actionumomniumconstituuntur.PutauitZabarellamultumesseinlumine,perquodapudnosplaeraqueprocurentur.Illiueroant:signanideilloipsolitigant,unum,anduplexinsitstellis,&nescioquashumiditatessiccitatesquefabticantperattractioneshalituum.Sedualeantillamonstra.Cumconcedamusaliquodincoeloessefrigusposse,idqueeinonaduersum&destructiuum,licetcumadelementaperuentumsit,hicnonsitcontemnendaeefficaciae:certumquoquesitelementaquaedampersesuumnaturaliterobtinere:facileestexistisprimisproducerefrigustertiuminsubiectoeiussusceptiuoperpropagationemexistens.Aeritaque,sipersefrigidusnonest,abaquaeterrae&coelifrigoretaliseuaderepotest,&contentaporroafficere.Nonaliterstatuendumdeexternomistorumfrigore,quodistorumaliquocontactususcipiunt.Estautemetiamaliudinternumsecundumpotentiam,propterelementafrigida,exquibustraxeruntcorpusmateriae.Ethocinaliquib.excellit,nequenegligendumuenit.Spiritumenimfrigiduminterdumetiammanifestat,utinhydrargyro,salepetrae&similibus.Sedquitotassubstantiaspotiusconsiderant,essentialealiudimmistisconstituunt,quodestfriguspotestatisuirtutisquemedicae,tametsiarcanorumscrutatoresinextractisessentiistalesqualitatesnolintagnoscere,&omniacoelestiapromittant.Nosinpraesensnoninstituimusexactamistiusdemonstrationemdare;hocsaltemafferimus,quasdammistorumessentiasfrigorisexnaturasuaindiciapraeberenonobscura,idquenonacoelotraxerunt,necabelementisacceperunt,sedprimaeuaecreationisexordio,&propagationeseminali,Nonenimiammiscentursubstantiaeraraeexelementiscumgignuntur,sedinmateriaaptaexsemineortum&motumhabent.Haecnaturaaccommodandosibiposteaexmistis&elementisautrimenta,substantiamsuamauget&conseruat.Nihilenimprocreatseipsum,sedexprocreatosemineexistit,nisifortuitumest;atiamprogenitumassimulandosibinutrimentum(uelinanalogisanalogum)seipsumsustentat.Qualeiamsitfrigusserpentum,papaueris,hyoscyami&similiumconsiderent,quorumidinterest.Porropraeterdictosmodosfrigusetiamaliterfiericonstat.Namuentilabris&proflatuexcitaturetiamferuentealiasaere.Introducitur&corruptioneputredineque,consumtocaloreinterno,uelperexternumcaloremeuocato,ueluiextinctotanquampercicutam.InproflationesubtilisestScaligeri&Cardanidisceptatio.Plaeriquestatuuntcuminaquauelaeremotus&agitatiofit,mutaripartes,&tactuidissimiliterofferri,undepercomparationemfrigidaeappareant,quaedenuoallabuntur,caeterismora,uelcalidisfactis,uelinsensibilibusconsuetudine.Exer.c.27.Namaconsuetonullapassio.Sialigerita:"statuendum,inquit:sect.2.aeremsuanaturanonessefrigidum,sednostricorporiscaloricomparatum:Iccircosentiriillum,quinosambiensnostrocontactunonsitconcalefactus,idquodfitinmanustranslatione."Sedcurlenimotunonsentitillummanus?Quiahaerentemillumsecumtrahitnequenouuminuenit,cuioccurrat.Haecdefrigore,quodsentinuscorporistranslatione.Saneperflatile&halabilesubindeestcorpusnostrum.Itaqueegressihalituscircasuperficiemtangentem,aeremalterant.Cumtransferturmanuspauloagilius;dissipaturuapor,&nouiaerisallapsuporicoarctanturreprimiturqueexpiratio.Indesensusfrigoris.Cumlenitermouetur,minorestdissipatio,&aerisincursusseuimpressioignauior.Certumautemest,frigusseuabsolutumseucomparatumtuncesseinambiente.Idemeuenitinaquafrigida;sednoninalida:Magisenimincalescimusmotu:Etcontraimmobilitaterefrigescimusquiaaquaenaturapersefrigidaalienumcalorem,quietiamadnostrumcollatusferuorerat,paulatimexpirat,&adsuumfrigusredit.Quaeritur&deaestiuiseuentilationibus,inferuentefereaere.RespondetScaligerdiscutiaeremcalidum&dissipari,possequemotuincalescere,&refrigescere.Dissipatusfitrarior,&calidaepartesauertuntur.Ubiergodiscutitur&diuerberaturflabello;uentulusfitfrigidus;quaimpellitur,ibidensatur&incalescit.HaecratioScaligeriest.Sedcureademnonualebatetiaminmotumanus?Quorsumtuncattinebataeremfrigidumrelatefacere?Dixissetmanumproflabelloesse,&ipsamprimumsentireraritatiseffectum,eumqueposteaaliiscommunicareaerepromotu.UidedeEtesiis,quostamenadaquilonemreferunt.5.Sentiendumestambientiscaloremactiuumesse,&excorporibuseuocarehalitus,uaporesque,quin&ipsacorporaperseexpirarelaxatisspiraculis.Illosdispellitmotusflabelli,manus,uenti,lintei.Aerdispulsis,liberaturabinertia,&adsuamnaturamredit,qualisestextrareflexumradiorum,&uaporuminaltismontibus.Cumergopriuscorporanostra&persecalerent,&atemporisueluaporariicaloreessentcalefacta,etiamminoremaerisactumsenriunt,idqueinaequaliter.Quienimmagisaestuant;iisparuauentilationonsufficit:quinoniisetiamparuusmotusaeremfrigidumoffert.Curproflatusaerfrigefacit?NegatScaligersibiplacere,quaeextantsect.26.&34.problematum.Estibiprobl.29.aerempraecalefactumcelerrimeacplenissimerefrigerari.Idaliasdeaquacalidapronunciatphilosophus,nimirumcitiuseaminglaciemuerti,quamfrigidam,quiadiuaporatiocaloreminsitumexhauserit.Numergoaestiuusaerobeandemcausamcitiusfrigescitflabellisagitatus?Nonestparratio.Rursusprobl.50.quaeritur,curflatusfrigidiueniant,cumorianturcaloriscommotione:Respondeturmodoquodamprodiredebere,utfrigidussit,nempeperangustum,quopaulatimcalorextinguatur.Sinuniuersamotioconfertimirrumpat,calidumesse,undemodocalidum,modofrigidumexeodemexpiramusore:nonperse,sempernimcalidumspiramus.Exaccidenteergo,siperangustumextrudamushalitum,isproximumsibiaeremimpellit,talemqueimpingit,qualisest,calidumcalidi,frigidumfrigidi.Ideminterrogatursect.34.probl.7.&respondeturmodopatulooremultumefflari,modoarctoparum,quofactoobexiguitatemdelitestatcalor.Definiturquoqueefflatiospiritusstrictimprotrusus,exhalatiouniuersimprofusus.Haecibi.Scaligerrefutatexemplo.Namsiquistubulumadmoueat,&proflet,putatfrigidumpercipi.Adhucergopersistitinsuararitate.Cardanusdixeratamplooreefflaricalefactamanimam,angustoaeremfrigidum.Etestsaneinhocaliquid.Namhalandorepetimusspiritumexpulmonibus,quantapotestfiericopia,&multumproflamusuaporum.Sedcumacuteinspirareplacet,uixorebuccisquecomprehendimusaerem,&autnonreuocamusexpulmonibus,uelparum.Sedattendendumest,uttuncnoncalidumhauserimusexambiente,sedfrigidum,qualisestrespectucalorisnostri.Deindehaustuspoppismatestatimproturdendusantequamincalescatintus.Aliassiueamplo,siueconstrictooreproflesinmanumoriadmotamitautexcludaturmisturacircumstantis,calet.Idpatetetiamcumpernaresrespiramus.Mortiuicinifrigidumreddunt.Estaliquidetiamindispersione,&parcacopia.Haecenimmalignereddita,potestminuscalidaapparere,obdiuisamparcamqueuirtutem.Cumconfertimemittituruapor,iamperfertuiresintegras.Ibietiamalteraturinuia,hicnonita.Quoda.autorproblematumdicit,omnemcalidumproflari,uerumest,siexpulmonibusreuoceturconfertim,sinpalatotantumadmissusreddatursecus.Scaligerfalliturcumsuotubulo.Quitubicinumspiritusexcipiunt,uapidum,&nonrarofoetidumsentiunthalitum.Cummanumpropeostenemus,praesertimdataopera,neimplicariqueatexcircumstanteaer,calidumomninoproflamus.Tubusquoquenihilreddit,nisicalidum,siiuxtacutemsit,idquemaximeinuolamanus.Cumuerointerualloaliquopotestunarapiaercircumstans;frigidafitafflatio.Etsanecircumstantemunaimpelliinbalneispatet,ubiignitumnonexore,sedexmedioinspiramus,siplacet,manuminpugnumcontraherelictafistula.Apponeori,&uelstrictisuelamplislabiisperfla,nihilnisicalidumsenties,sipulmonessuntsani.Alteraquoquemanuseregioneexcipiensflatumproximecalidumpercipiet;frigidumremote,siquidemambiensfiget.Caussaitaqueestinambientisimpulsu.unchecked.Quodautemcalorcumhumidoexpirans,subiectumrelinquatfrigidum,pridemdemonstrauitphilosophus,&eonomineetiammembraquaedamanimaliumcomparatefrigidaessedocet,uelutiungulas,ossa,cornua,rostra,quaemollescuntcalore.Aliiadspermaticascompositionesconfugiunt,utinossibus,neruis,ligamentis,tendinibus,cartilagine,membranis.Seddeillisdisputarenuncnonuacat.Calorealiqua,aliquafrigoreconfecitphilosophusin2.deGen:an.6.Cardanusdixitcaloremimpedituminmateriafrigusgignere:imonongignit,sedactumnonhabensceditlocumfrigori.Quiimmobilitatefrigusprocreant,respicereuidenturadinerriam&torporemanimalium.Sednonfititainomnib.Quaedamenimetiamdumquiescuntfermentantur,quianonmouentur,&euentilantur,&sicetiamadferuoremincalescunt,utdemadidisuestibus&cordo,&fimosimilibusquepatet.Immobilitaspersenonfacitfrigus,sedpriuatioactuscalefacientisremfrigoriprostituit,cumalterutrumcontrarioruminessenecessesit.Animaliafiuntfrigidioradiminutocalidonatiuo,&sanguinedetractoueluitiatohumoribsfrigidis,aliisquemodis.Sedsufficiantistadegenerationefrigotis.Destruiipsum&abolericontrariiuirtute,notumestuellyxis.Caloreenimpellitur,mutaturquesubiectum:seddeterminatusrequiriturgradus.Cumfrigusmagispassiuumsitphilosopho,calorautemagensexcellentissimum,quaeripotestannonpaueocaloremagnumfriguspossitdomari.Sedexperientiadocuit,requirianalogiam.Frigusperessentiam,seuquodnaturainest,potestcaloreperaffectumexpelli&obliterariadtempus.Namreditadnaturamsubiectum,nisipenitusdestruatur.Itaqueaquaquandiuestaqua,adfrigusreditcaloreetiamspontedecedente.Inmististamencalorrelinquerediciturempyreumautincalceexlapidefrigido.Sedspiritumfrigidumibidestrui,excitariqueexpotentiacalidum,statuunt,quitamen&ipsepotesttollielutione,utapparetinreuerberatis,calcinatis,cinefactis,quibussisalemdetrahas,quodreliquumest,terraestiners.Caeterumaquacalidatemperariuelmutarifrigidam,&sicincaeterisconfusiscommistisque,quidopusestdicere?Domesticumtamenfrigusinrecessumanetsemper.InAegyptodicunturuinafrigidanasciproptercircumstanscalidum;apudnoscalidaproptercontrarium.Siitareshabet,frigusinternumexternocalidonondestruetur,utdocentcryptaeaestiuae,quamuis&hasfrigidasfaciantcomparate.Externofrigorecircaterram,iternumsubterraneorumfriguspermutarurcalido,propterhalituscompressosmistosque.Ignissubstantialisfrigorispirituososubstantialietiamtotanaturaseopponit,potestquealterumalterifierideleterium,sicutnostercaloriugulaturuenenisfrigidisnonqualitatetantum,sed&totiusnaturaedissidio.Nontamenaestatestellaefrigidaeincoeloiugulantur,necincalidisclimatibus:sedualentioractusplusmouet,alteratque.Frigusetiamtranslationeamoueturperuentos,nisipariterfrigidisuccedant.Acalidissimulestalteratio.Cap.Xx.Dedifferentiisquibusdamfrigoris&frigidi.Utincaloreunamquandamgenericamrationemconcipimus,sedquaeinspeciesdifferentiasquequasdamdiscerniqueat;itadefrigoreestsentiendum,quanquamtaminopessintlinguae,utususiisnonposueritnominapropria.Nequeueroetiamdisceptabimus,numueraespeciesdaripossint,anpetiusmodiquidam&diuersitates.Nihiladnostrumnegotiumfacitistasubtilitas.Constatinitioquoddamfrigusesseperessentiam,quoddamperaffectionem:Etilludinternuminsitumquerebusest,hocexternum,forisqueaccedit,&solentcorpora,quaesicrefrigescunt,sibirelictaadpropriamnaturamredire,caloremquesuumrecuperare,sicutuicissimeuenit,cumpersefrigidaincalescunt.Quodperessentiamest,inueniturinsimplicibus&mistis.Insimplicibuscoelesteest,&elementare,nempeaereum&aqueum.Namhaecduoelementafrigidasuntnatura,idquedeaquaconceditperipatus,deaerenegat.Quidamdicunt,aeremessecomparatefrigidumnonabsoluteautsimpliciter;quiaitaappareatrespectucaloris&tactusnostri.NosterChymicussciatelementanoniudicari,nisiexqualitatibusmanifestis&primis,etiamperipatetieorum,decreto.Quisquaesoaliusiudicatista,quamhomo?Hicquoorganonisisuo?cuiusrespectunisisuiipsius?Accersimustameninsocietatemetiamcaeterauiuentia,&exeorumpassionibussimiliteradnosreuocatis,aliquidcolligimus,necsegnessumusinexplorandiseffectisinomninatura.Sedprimumestdecalido&frigidoexistimare,utillaseadnostrossensushabent,&quidemtactum,maximetunc,cumsyncerasuntquaelibet,&suiiuris.Tactushominissaniaerem&aquamiudicatfrigida.Illaipsaubiincalueruntforis,redeuntsuasponteadfrigus,utintratropicospostsolisoccasumstatimaerifrigusnatiuumredit.Idemflabella&umbraculadocent.Quoinlocomaximesuusestaer,necradiorumrepercussuflagellatur,necuaporeshalitusquetampotentes,utinconfinibusterrarumcapit;ibifrigidusstatuiturabomnibus.Ibisunteiusfrigidaeffectanubes,niues,grandines&c.Aereofrigoreintensoglaciantaquae.Salusanimalium&plantarumfrigidumrequirit;Etestaerhorumgratiaconditus.Quidnisitnaturafrigidus?Sihoc,inquis,concresceretinglaciem&consisteret.Neutiquamuero,inquam,itaenimpatiturquoduis,utpernaturamdispositumest,Nonpotestinglaciemabireaeretiamfrigidissimus,nisiaqueaminduatnaturam.Itaque&cumuapidusesthyemeadsaxaconcrescit&aliasolidapruinaespecie.Aerspiritusest.Spiritusnoncongelascit,licetaliainglaciemuertendiexcessufrigorissuipotestatemhabeat.Etquiaaquaetamestuicinusfrigore,tampromtehaecduoelementaintersetransmutantur.Quidquodaersitaquafrigidior?Frigidissimaeaquaepropterspiritusfrigidossunttales.Inomniaquaestcaloraliquis.Nullaaquacongelascit,siabsitspirituscongelans.Insehabetpotentiamtalemnonactiuam,nisispiritusfrigidimerito;sedpassiuam.Itaquenonexsse,sedaliundecongelat.Inpiscinacolumbinarumfrigoreintensouidimussitulamaquaeademplenamitainhaerentempiscinae,utsummaeiustangerentaerem.Quicquidcontinebataquae,insolidamabieratglaciem,fluctuantelacuabsqueomniglacieNonnegamushalitusexterrasubrepsisse,continuamqueprohibuisseagelu;sedsiaersuanaturafuissetfrigidior,excluderepotueratistosuapores,&alicubiinglaciemabire.Illiuerouaporesinaerecircatignaherbasquehaerentesinpruinamabaereuersifuerant,aquasuisimilimanente.Exhisfundamentisnonaquafrigidissimaest,sedaer,qui&maximepenetrans&actiuus,potestquecaeterasres,quastangitfrigefacere,ipsetumsuofrigoregelidus,tumcaeli,necfitabaquatalis,nisiuapidussit&alienocaloreincensusutaestuosisdiebus,ubiabaquaefrigidaeaspersionemitescit;imononipseperse,sedineouapidanatura.Ipseueroseseadhalantesexaquasparsaspiritusfacileaccommodat,&abeuntecalefaciente,etiamperserefrigescit.Terramfrigidamfeceruntperse;sedquotactusiudicio?"Nonpenetraturlumine&caloresolis,"inquiunt;"Estopaca,obscura,immobilis,remotissimaabambitu.Frigidaergo."NimirumitafrigidumfecerantetiamSaturnum,quialongeasole;Etmirum,curnonomnesstellasfixas,sedtantumeas,quaesuntcircapolos.Atnonaliundemaioressuntaestus,quaacaelo&terra.Exterraexeuntetiamspiritusfrigidissimi&aquae,atnonexterrafriguscontraxerunt;sedterraexipsis.Illahyemecalet,alicubietiamferuet&flagrat,&expiratpotentesferuorestamhyeme,quamaestate,uti&Thermas.Aestatefrigenteiusinteriora,nonexse,sedexantiperistasi,quaefrigidumspiritumretrudit,idquenonsemper,sedpotiusinterdiu.Namalicubinoctucalorredit.Corrumpuntmistaterreauiolentiaignium:Separantelementa.Quidtandemincinereest?Sal.PosthuncquideTerrasicca,inquapotiuscalorem,quamfriguspercipittactus,nisialiundemutetur."At",inquis,"analogiaelementorum&mistorumsicbenecongruit."Nihil,inquam,curoistascongruentiasfictas.Afferuntharmonicammundicompagem;quatuorhumoresinanimalibus;totidemqueelementasimilariumeodemmodoaffecta;itemaetates&aliaplura,sedpotiusadopinionem,quamdemonstrationem.Aliomodosibisatisfacit&respondetnaturarerum.Adtactusiudiciumnoscompulisti.Exeodemdequalitatibuselementorumprimisiudicemus,&sententiamdicamus,nonsecutispeculatorumanalogias,sednaturarumproprietateseuidentes.Sedredeamusadfrigorumdiscrimina.Cumcoelestefrigus&elementarepositumsitsimpliciter;estaliudincompositisagnoscendum,quodillorummeritoinsit.Inquibusergoaereispiritusmultum,illafrigidasunt,utaphronitrum,hydrargyrusetc.Sedintelligendumest,nonsemperidexistereexgenerationibusmistionibusque,quasscholaeuulgarestradunt,quasifrigidaresfiat,cumexuperatgraduselementifrigidi,suoconcursuremconstituentis,praesentemistione.Nonitasereshabet:sedrespiciendumestadessentialeminstitutionemnaturaeinrerumprimordio.Nonenimfiuntnuncprimumconcurrentibus;sedolimDeocogente&creantecoierunt,&indesingularessubstantiasacceperuntquaelibet.Exelementisquidem(nonenimnegamusmisturas)sedtalicrasi,quamnullapersenaturaiampotestconstituere.Deuserat,quiomnibuscertosdabatmodos,&iubebatsecundumhossemultiplicare,&nutritioneconseruare.Itaquerectesentiunt,quiaugmenta&nuttimentafieridicuntnonexelementisquasimplicia;sedquainsecontinentessentiaspridemDeiuirtuteconstitutas.Exaquaterra,igni,aerequidpossisfacere,experite.Misce,remisce,solue,coagula.Multumprofecerissifortuitumlapidemassecutusfuerisautimperfectemistumquid.Patetitaquefrigusperfectemistorumadelementaquidemreferriposse,quiaDeusillaususestmateriacumsubstantiasconderet,sedaltiussuperuenisseprincipium;quodsingulissuumtribuitmodum.Unde&totproprietatesfrigoruminmistis,quotspeciesfrigidae.Quodattinetfrigoraaffecta,seuforisimmissa,eauariedistinguipossunt,necopusestuerbis.Rursusaliaedistinctionesemerguntexfrigoresimpliciter,&comparato.Potestaliquidfrigerehocrespectu,calereillo.Huiuslociest&graduatumfrigus,secundumclassesquatuor,dequibussupra.Appellaturaliquando&aequiuocum,respectuuniuoci&simplicis;aliquandoanalogum.Aliudperse,aliudperaccidens:potentia,actu.Etomninoquotmodiscalordistinguitur,totidem,&frigus.Itaque&rerumgenerasequitur,&estfrigusminerale,animale,uegetabile,quiainistisgeneribusmistoruminuenitur.Estfrigusmeteoricumspirituale;estglaciale.Quiaetiamauentisimmittituraliunde,Borealeest,EstCauri&omninoeorumuentorum,quiaboccasuinortumperseptentrionesdisponuntur.Itamontanumdicitur,&campestre;mediiaeris,ultimi.Respectuadhaerentiumqualitatum,quoddamhumidumest,utaqueum;quoddamsiccum,utaereum.Estacre,mite,niuosum,pluuiosum.Inmalishumanisest&febrilishorror,rigorque:Estfrigusmorbosuminmorbisfrigidisphlegmaticis:Estsenectutis.Dicas&foemineumquoddam,cumuelintfoeminasfrigidioresessemaribus,licetaliquicontrariumaffirmarint.Exanguiaquoquefrigidiorasanguineis.Effectaquoqueaugentdiscrimina,quaemoxattingemus.Excausisitaque&effectis,subiectis,adiunctis,compatatisquededucerefrigorisuarietatempotes.Cap.Xxi.Deeffectisfrigoris.Tamfrigus,quamcalormagnamuimhabetadsalutem&detrimentarerum.Sedfrigusmagisreddideruntsuspectum,quiapotiusdestructiuum;cumqueincalido&humidouitasit,actionesquecaloreuigeant;morsfrigushabetcomitem,necraroautorem,eoquetorpentactiones.Sedexcessuumistuduituperiumest.Utroqueenimcarerenaturanonpotest.Etquidmirumpropterscelerahumanapoenasindepeti,undeadministrarisalusdebuerat?SeruiuntCreatoricreaturae,&iniussussuntparatae.Assintiamilli,quifrigusnihilessedicunt.Malosuocogenturfateripotensactiuumesse.Necminusidsensuiapettum,quamcalor.Acalido&frigidopassio(inquitin4.meteor.5.Phil.)autpraesentia;autabsentiaeorum,quanquamnonsimpliciter.Succeduntenimsibimutuoenergiae,necuacuumrelinquuntsubiectum,necquiescuntsisintactu.Sedfrigusquaedamperseagit,quaedamexaccidente.Persefrigefacit.Frigefactionemconsequunturaffectionesmultae,utconstrictio,densatio,induratio,corruptio,senectus,mors,arefactio,nutritionisinhibitio,&uariaiuxtanaturamcuiusqueingeneribusrerum.Exaccidenteetiamcontrariaagit,&calefacit,urit,4.met.5."Actiuumfrigidum,utcorruptiuum,autsecundumaccidens.Aliquandoenim&ureredicitur&calefacere,nonutcalidumsedquiacongregatautcircumobsistitcalidum."conseruatcalorem,confirmatrobur(utarborum,sicutPlin.aitli.17.c.3.sisittempestiuum)facitquehominesrobustos&intrepidos,qualesGermani&Scythaememorantur.Quin&morbosaffert,&sanatquosdam.Itaqueestplurimaeutilitatisinstrumentum:est&multaenoxae,refertquequomodo&quograduapplicetur&agat:Etquiaregimenaccipereabartepotest,nontantumofficinaemechanicaeilludusurpant,sed&spagirica,utiinprincipiodiximus,gradibseiusutituraduaria,quomodo&medicina,quaenondubitauitexhacquoquequalitatefundamentagenerationis,morborum&salutispetere.Tantiestfrigus.Agitautemdiuersaindiuersissubiectis,ipsumquequoquemateriasuauarsatum.Nosattingemusquaedam.Quare&quomodofrigusfrigefaciat,quaeritur.CallidenimirumconsuluitsuoacroaterioPhilosophus,excogitandoprincipia,quibusresponsistandemomnisfinireturquaestio.Sednosetiamdeprincipiisdubitamus,ininfinitastandemturbasillapsuri.Curfrignsfrigefacit,nisiquiafrigusest,&uiactiuapollet,quasuisimilemformaminsusceptiuoexsuscitarequeat?Illudaforma,cuiusestuirtus,dirigitur.Respondentalii,quiacalorempellit,quiararefacit,quiadensaturinsubiecto.Nimirumpostprincipiummultasuntdeinceps.Dicergoetiamquiaalteratpatiensiuxtasuaenaturaemodum:&quodfrigefit,accipitactumfrigefacientis.Sedquiescenduminprimoest.Glaciemquomodofacit?ExcessusuiinaquauelaqueorespondetPhilosophus.Estenimglaciesexuperantiafrigorisinaqua:utaliisplacet,aquafrigoreconcreta,siueeasitpura,siueimpura.Conglaciatenim&uinum,lotlum,acetum,atramentumscriptorium,&omninoinquibusestaquositasnotabilis.Sedresponsioistaaliquodpriushabet.Quomodoenimexcedensfrigusglaciat?InSectio.24.probl.Ii.scribitur,frigushumoremnimiogeluabsumere,indurareque&uertereinlapidem,quomodonarrantcrystallumgemmamfieri.Gen.an.3.2.Philosophusomniaquaecaloremasscribit.Hunccumfrigusunacumuapidospirituexcludit&exprimit,quodrelinquiturmerofrigoretorpescit,fitqueglaciesdumconsistit.Hist.nat.cap.62.2.Exireuerohumidumaereumcumcalore,Pliniusconfirmauitexperimento,quiaglacieiresolutaemodusnonrespondetcopiaepriori:Etquidest,quodfacitfrigoreglaciantedissilireuasauitreaautetiamlapideacap.62.&fictilia,&disrumpigelataoua?Reductocalore,resolutaqueconsistentiareditfluoraqueus,sediamlongeimbecillioreaqua&procliuiinputredines,nisisitsimplicissima.Namcongenitumhumidumcalidumexcessit;Peregrinoredeunte,quodnesitsineSpirituuelsecuminfert,uelexaquaperresolutionemeducit.Considerenthoc,quinegantqualitatesexiredesubiecto.Nampersequidemnonpossunt;ueruntameucumsuospiritutransferrinihilprohibet.Insectio.24.probl.13.dicitur,frigusexternumcaloreminternumconcludere.Exeodemfundamentoaliquipetuntcausasfulminum;tonitruicoruscationis,quiacircumstetfriguscaloreminclusumnubi,ubicoactussibiuiperobstantemcontrarietatemcummagnoimpetuuiamfaciat.Chymicusidexperiturinuino,cereuisia,&liquoribussimilibus.Quandoenimdoliatotagelascuntspiritusincongelabilisaereus,ueligneus,inmediumconcedic,&ibieffractaglaciecolligitur.Totamuimuiniuelcereuisiaeinangustumcoactumessedicunt.QuocircaHollandicumglaciesresolutononplaceret,&parumabaquadisparet,spiritumexmedioacceptumreddideruntaquositati,&siciucundiusbiberunt.Credereparestextremitatemliquorisundiquaqueoccupari&constringi,utnullasitfugaspiritui.Siouorumsuperficies,&uitrorumfictilumquetampertinaciterresisteret,etiaminhistalemseparationemfieriexperiremur.Curduraeuaditglacies?Nimirumquiafrigussiccumsimulestterminatiuum.Fitenimglacies["In4.met.10.scribiturglaciesfierisoliuscalidipriuatione,&salsoliushumidi:quaeprincipaliterintelligendadeillissunt.Caloraliasnonegreditursinesuohumore,undeetiamnonparquantitasaquaeinresolutaglacieinuenitur.Nontamenmirumest,sidiuersisoccupatusPhilosophusprincipiainterdummutat.Aliasubeuntaliisoccasionibus."]nonhumidofrigore,sedsicco&spirituali,etiamtunc,cumperniuesquidconglaciat.Philosophusaitfrigusindurare,quiacogendoexiccat,exeuntehumido(aereo)cumcalore.Facitfrigusetiamgrandines,granulas,niues,pruinas,&nonnullaoleainspissat,quodest,temissammollemqueglaciemfacitpropteradmistampinguedinem.Utenimestsubiectipotentiaseudispositio,itaagit,&exnubeuulsanixfit;exprincipioguttarumoccupato,granula;exguttisiamfactisgrando:pruinaexuaporeincipienteconcrescerepostfugamcaloris,frigoresiccoaereoanteuertente.Itaenim&inlapidibuscumingentiafrigorasequiturremissio&uentuscalidusuapidumaeremimmittit,pruinositasconsistit,&inarboribus,quodnostriZufft/uocant,undesaepebarbatirami.Etquomodoquidemistaeuenianthyeme,nonuideturarduumintellectu,tametsiadhucArchimedealiquoindigeamus,quinobismetiaturspatia&distantias.DegrandineintermediosaestuscumpriscislitemhabetPhilosophus,quanquam&recentesacademicinescimusquidmussirentderecrementisstellarumfrigidarum,postquamconsumseruntpabulum,&reliquiasfecerunt,nonmultumdissentienteetiamPlinio,ubidestellarumalimoniaagit,quanquametiamsuissideribusasscribatsualib.2:cap.39.dicatquealiaessefoecundahumorissolutiinliquorem;aliainpruinasconcreti,autcoactiinniues,autglacialiingrandines,aliaflatus,aliauaporis,roris,rigoris,potissimumqueuideturArcturumgrandinipraeficere,quiexconglaciatoimbreeamprocreet,sicut&niuemconstituitexeodemhumoremolliusconcreto,pruinamexroregelido.SednosinutilitatemartisChymicaecupimusistaconuertere,utsiforstalequidrequireretars,nonignarusmodiessetmagister.Nonabhorretauero,grandinemnoninmedioaerefieri,ubitamenfrigusponunt,sedinimo,ubihalituscalidi&radiifortiorescaloremreliquerunt,nubeaquispraegnanteseseincalidumdemittente,&exantiperistasiintrasefriguscolligente,quodpluuiaemateriameocitiuscongelet,quoimbecilliorestexuaporecalidoaqua.Ueruntamenoperamludetartifexsiaquampraecalefactamiterumquerefrigeratamincalidumfimumuelitdemittere,&expectareindeglaciem,etiamitaconclusouase,utsubterfugerenetantillumquidemspiritusqueat,Saltemmagisfrigeredebebat.Atpraeterexpectationemplusincalescit,fugituoillofrigoretergadante.Quodsieaminferreincryptasfrigidassubsolerapidouelit,quiaactuibiestspiritusfrigidus,foriscircumobsidentecaloreconstrictus,frigescetquidem;sedcitraspemglaciei.Atueroubiexcessufrigetaer&siccusestsimul,spiritibusquefrigidissimisabundat,glaciesfitabsquenegotio.PutandumitaqueestAristotelemsimulnubibusinclusissespiritumtalem,quigelandipotestatemhabeat,qualisqueestnitrosus&fulmineus,quiuinainglaciemaliquandouertit.Talemsiunaincluseritartifex,forsnonnihilconsequetur;quanquameiuscopianonsitinpotestatemultorum,nisiexspecubusHungariae&salepetraesimilibusqueexcipiatur,uelexipsacolligaturgrandine.Inpaucamateria,&dispositaaliquidfiduciaeest.Namquodparumest,inquitPhilos.2.depart.an.5."facileafficiacalorefrigorequepotest";Etquantumualeatdispositio,argumentoestgelupatinarum(gelatinasuocant)&glaciesChymicainsalepetrae,nitro,alumine,atramento&similibus.Istasanesuntglacieinaturaeualdesimilia,adeoutiuresutrobiqueeundemessespiritumglacialem,cuiusmeritoconsistant,quietiamcoagulatsimulinnitro,patiturqueseincludi.Pergehincadmineraliumcoagulationes.Quidspiritussalesnitrosi,&chalcanthiniinhisadconcretionemqueant,analogiamonstrauit.Itasuccinumcoaluit,itahydrargyrummutaturinlapidemcrystallinum.Eiusbeneficioargentumuiuum&metallasuntfrigida:Exmetallissal&chalcanthumelicitur,licethaeccumseparatusestillespiritus,calidaesintpotestatis.Mediciaeremrefrigerantfrondesaligna.Estalicubisalix,quaenitrumresudat.Huiusspiritusfrigidicumcalidissulphureisaccedenteactuigniscommissitantosexcitanttumultusinnubibus&tormentis.Indeestillafugahydrargyri&halonitriexigni,utetiamuasadisrumpant,Planemultamirabiliaefficereidfriguspotest.Nonnegamusfrigussimplexelementareglaciemefficere;sedingrandineputamusilludalterum,quodignimeteoricorespondet,efficaciusesse.Attingamus&motusspecies,uideamusquequidingenerando,corrumpendo,alterando,augendo;diminuendo&localimotupossit,ueruntamenmodice.NonenimestChymiciPhilosophari,nisipaucis.Generationemfrigoridetraxeruntmagnaexparte,idquedestructionimanciparunt,utpatuit.Sedillasententiainmultisestretractata,&peneeoperuentum,utquicquidcaloreestresolubile,perfrigusconstitueretur,idquetaminanimalibus,quammineralibus.Consulanturilli,quidemetallisscripserunt,Certosinueniesautores.Consule&gemmarumsimiliumquefabros.Magnoseseofferentnumero.Philosophumipsumaliquandoaudiebamusigni&caloriigneo,deindefrigoriomnemsubtrahereinstirpib.DeGen.&animalib.an.3.&1.3.procreantisuirtutem."Duramollia,lontaetc.acaliditate&frigiditateefficipossunt,"ait;"sedratioquacaroautosest,nonpotest.DeGenan.ult.4."Demetallisquoquesimiliterdocetin4.met.12.Dicitn.praeteranimatasimilariaetiammetallamateriamexelementishabere,&eatenusacalido&frigidoconstitui;sedrationes(substantiae&rationessuntidemutibidemponitur)esseimmanifestas.Itaqueutfactumsitaesautargentum,causamquidemponitcaliditatem&frigiditatem&motum:sedsubstantiamacceptamrefertnaturae,sicutformamserraearti.Infineadditmateriamtantumexpositamfuisse:rationem&substantiamquidsitquoduisporroaccipiendamutplenasitdemonstratio.Sedin2.deGen.an.1.haeclegimus;"Humiditas,siccitus,caliditas&frigiditasmateriasuntcorporumcompositorum,caeteraedifferentiae,utlaeuitas,grauitas,densitas,raritas,asperitas,lenitas,eassequuntur,utsicexuirtutibuselementorumfiatprimacompositio."Rursus,"elementasuntsimilariumpartiumgratia,similariadissimilarium,quorumsuntofficia&actiones,illorumuerosensus."Quomodouerosimilariaexillispossintexistere,doceturin2.degen.an.cap.6."Ortussimilarium,inquit,frigorecaloreueagitur.Consistuntcogunturquealiafrigido,aliacalido.Peruenas&meatusalimentumresudansincarnemuelproportionaleconuertiturfrigoreconsistens,exquofit,utcaroigniresoluatur.Sedquaeterrenaadmodumoriuntur,parumhumoris,calorisqueadepta,haecdumrefrigescunt,humorecumcaloreeuaporanteduramterrenamqueformam(μορὴν)capiunt."Quodsiquaerascumergocalor&friguseodemmodooperandononexqualibetmateriacarnem&osfaciunt,respondet,"exmateriaapta,&cumapteefficipotestἀλλὰτὸπεφυκὸς,καὶᾗπέφυκε,καὶότεπέφυκεν)Nequeenimquodefficipotest,efficieturamouente,quodactucareat,nequequodactumobtinetefficereexquolibetpotestetc.Praetereainillis,quaesponteoriuntur,caussaestmotustemporis&calor.Friguscalorispriuatioest.Utiturhisambobusnatura,uimhabentibusexnecessitate,utalterumhocalterumilludfaciat,etc."HaecinillislocisAristoteles.Hippocratesinliberdecarnibusexelementisquidemistagignit,sedfrigidumpotiusmateriale&passiuumfacit,caloremautemactiuum,licetaliquandofrigoriuimcongelantemtribuat.Inlib.deueterimedicinafrigiditatem&caliditatemomuiumfacultatumminimepotentesesseincorporeexistimat,quanquamiddeexternis;sed"denaturahominis",corpusconstituit&generatexcalido,humido,frigido,siccointersecontemperatis,&ineademtandemresoluit.Exhisprincipiisposteaextruxeruntmedicinam;morbosque&sanitatem&medicamentorumuirtutesindededucentesmethodummedendiconfecerunt.Sed&Aristoteles,quialibifrigoriuimgenerandiadimit,nihilominusinniuibusuermesgigninarrauit,quiextraillasnequeantuiuere.Omninoitaqueuideturgeneratiopraetercaloremetiamfrigorisopusesse,constituiqueeomembrafrigida,quaespermaticaappellant.SedAristotelinonistammentemesse,quampraeseferrequisuerbaputet,constatexmultis.Quanquamenimdicatortumsimilariumfrigorecaloreueagi,tamenintelligereexternamduntaxataffectionem&formamsensibilem,haecindicantuerba,quaemoxsubiicit:"Quarumrerumdifferentiasalibiexposuimus."Idautemfactumin4.meteororum,ubideexternisphilosopharieumconstat.Deindequisadeositdemens,utstatuatunguium,cornuqueformaminternam&essentialem,quaestid,quodestduram&terrenamesse,&posseresoluiincontrariumcalore?Manentid,quodsuntetiamcummollescunt,quodfierinonposset,siessesuumafrigoreaccepissentformaduraconstituta.Praetereacumcalorisfrigorisquepotentiamdeterminattempore&dispositionemateriae,priorisprincipiifacitmentionem,undeapparetistacumiamsunt,&naturamhabent:acquirereexqualitatibuselementaribus,affectionesexternas.τὸπεφυκὸς,καὶᾗπεφυκε,καιήότεπέφυκενpraesupposuntnaturam,aquaaptitudinemaccepitmateria,utacalorefrigoreuesicuelaliterpossitdisponi.Frigusnonhabetactumduriciei.Nonergoconferrepotest.Idueroquodnaturamhabet,cuisitpereamadindurescendumdispositum,agentefrigoreuelcaloreistamacquiritposteaformamperalterationispotiusquamgenerationismotum.Sedundeestistudgignens?"Inesthiccalor",inquit,"inexcrementoseminali,tantamtalemquehabensmotionem&actionem,quantaconueniscuilibetmembro"(σύμμετροςεἰςἕκαστοντῶνπορίων)Hincestillaaptitudoadsuscipiendasaffectiones;hincquoqueexcessu&defectus.Sicutautemnosforiscoquendoinducimusformasexternas;itanaturagignentisaccommodatintus,&ossiduritiam,carnimollitiemconfert,&perficitsingula.Eomodoaccipienda&explicandaeaquoquesunt,quaedecerebrigenerationetradit,ubiGraecustextuslongeeuidentiorestLatino.Coruultprimogenerari,quiaprincipiumsensuum&totiusanimalisinipsoest.Quiauerocalidumest,ubiinsummodesinuntuenae,frigusoppositum([αντίστροφον/Gr])cordiscaloriconstituitcerebrum(σηνίστησιν)Quocircaquaecircacaputsunt,continuampostcoraccipiuntgenerationem,&magnitudineabaliisdifferunt.Frigusstatuissecerebrum,seufecisse,utconsisteretcircaarteriarumincapitefines,dicit.Numergogenerauitessentialiter?minimeuero.In2.depart.anim.7.naturamscribitmolitamessecrerebrumaduersuscordiscaloremsedemque,uteummoderarettemperiemqueafferret;cumsitfrigidissimumomniumcorporispartiumobdefectumsanguinis.Quaesitillanaturacerebrieffectrix,apertedoceturin2.deGen.an.1.nempe,quodinsitmotumquehabeatinipso;quodgignitur,profectaamotugenerantis,quiestactuid,quodpotentiaestresgignenda:seuabalteranatura,quaeactuobtinetformam;nonacaloreuelfrigore,quibussolummodoaffectionessensiles&externaeprocuraripossunt.NonalitersentitPhilosophusin4.met.1.ubidocetsimplicem&naturalemgenerationemessemutationemabistispotentiisactiuisὅτανἔχωσιλόγονἐκτῆςύποκειμένηςὕληςἑκάστῃφύσει.Materiamautemtraditessepassiuamhumidi&sicci,inquagenerentcalor&frigus,cumpraepollent,&dominantur.Inmateriaponitrationemsinequanongenerantactiuaequalitates&c.Ratioillaestdispositiocuiusquenaturalisexprincipiointeriore.In4.met.8.dicunturmembrasimilariadifferrequidemhumido&sicco;sedprioripsisinestratio,qua,dicunturcorporanaturalia,habentquenonexternumtandemdiscrimen;sed&substantialeinternum.Itainterpretamur&quaein4.met.cap.I0.inueniuntur.Namcap.12.aitquasimilariasunt,eatenusexelementis&materiaesse;quasubstantiae,Ratione.Seddehisnimismulta;EttamensciredebetChymicusillaAristotelica,utuacetcalumnia,necassentiaturillis,quirationessubstantiarumconficiuntperqualitateselementorum.Generationiopponiturcorruptio.Adhancfrigusplusconfert,quamadgenerationem,utcernereesthyemesubeunte.Prohibetquoquegestioneminternaeuirtutis&caloris,Etsicestcaussasterilitatis.UndeastrologisuumSaturnumexargumentodepinxerunt.Quodauteminniueuermesproueniant,&inaquisfrigidispiscesplantaeque&insectaquaedam,idexaccidentefrigoriasscribitur,Compellitenimininterioracalorem,quietiammodicussufficitadmouendamuimgeneratricem?Etutdurarepossintinfrigidoelementoconsuetudo,quaepassionemelidit,facit,quoiureetiaminaquiscalidisalicubiuiuuntpisces,alicubiexterraeffodiuntur.Inmotualterationismanifestaestfrigefactio;deindeconsequentesuirtutes,utsiccitas,humiditas&c.Augmentoobstatfrigustumconstringendo,tumcalorismotumreprimendo.Magnitudosiquafrigoreaugetur;utuastaScytharumcorpora,exaccidentecrescitcaloreintusfortiore.Hydropiciintumescuntfrigore,&catharrhosi,Sedidnonestaugmentumuerum.Itamotumlocalemaccidenterefficit,nonperse.Statumenimpotiusfacitdumtorporequodamalligatmembra.Caeterum&aliaeffectaadscribunturfrigoriincertismateriis.Inmateriaspirituquesubtilicolliquarepotest;Etconstrictioneeliderehumores,Indefriguscatharrhosum&morbiferum.Mortemconsequenterinducitueloppressocalorenatiuoperuim;uelsensimimpeditusfacultatibusnaturalibus,undeexcrementorumcrudorumquehumorumcolluuies.Itain4.demeteoriscap.2.frigiditatissunt,axeblaquomouohucarareiis:exquibusmorbi.Uirgiliofriguseffectuestpenetrabile&adurens.Undecrediturcalefacereobsidendocalorem&congregando.Sedeffectussimilisustioni,tribuiteiiduerbum.Nimiuscalordestruitcaliduminternum;facitidemfrigus.Estcaussastuporis&immobilitatisinneruisanimalium.Alligatenimspiritus,prohibetdiuaporationesexcrementorum,undeilliuitiantur,&impuriores,factifaciliusafrigorepatiuntur:insupercaloremretundit,quosimulrefugitsanguis&spiritus.Sequiturindetremor,rigor,pallor&alia.Uidetur&aliquidadgrauitatemconferredumconstringit,&caloremexprimit.Hincuaporescalorespoliatigrauioresfactisubsistunt,necascenduntaltius.Meteor.7.HaecpotentiainsignemChymicisaffertutilitatem.frigidumnonsolumcongelat&exiccat,sed&incrassat,exiccatquidemaquam,incrassatautemaerem&facitaquam.Quiaenimfriguscoagulatcondensat,facitquereuertiuapores&incrassarispiritus,utincorpusreducantur;destillationes,sublimationesquesuasperficereartifexcommodepotest.Quocircasinonsatisestfrigusaereum,additaqueum.Frigusuapidumtamenetiamestsolutionumcaussaincryptissubterraneis,nonperse,sedhumoresuo,quoseinsinuat;posteafrigore,quoconsistithumorinqueroremmutatur.Sicsales&calcesinterraecelliseliquescunt.Cerebro&neruisinimicumfrigusest,uti&senibusobsanguinisinopiam;undefrigidiorainternaconstitutionesuntista.Frigusautemexternuminternumaugerepotest.Quodsiquiscalidioriscrassitiorisqueestsanguinis,eifrigusetiamconducitafferendotemperiem,&subtilitatem(peraccidenstamen)spiritibus.Etestconcretioquadamexeccatio.2.Siccumcalortimidosfaciatobdissolutionem,frigusfortes&audaces,obcalorisinunumcompulsionem,habetquealiquidiurisetiaminingenia&affectus.Sanguisdilutiorfrigidiorest,inquitquadamex.Philosophus,in2.depart.an.4.Talemsanguinemquaeobtinentanimalia,sapientiorasunt,quanquamnonfrigiditatismerito,sedtenuitatis,cuitamencomesestfrigiditas.Siitemsanguineuacantiafrigidiorasunt,&quaedamanimaliaexanguiaprudentiaelaudemmerentur;utformicae&apes;nonusqueadeoprodeploratahabendaestfrigoriscaussa,quanquamconiunctussitmetusfrigidioribuscordibus.Lachrymas&coryzammouetfrigus,exprimendo,utuolunt;imo&aerefriguspenetrabile&colliquatiuumest.Oppletinterdumcerebrumcumspiritibusirrumpendo.Indeaugenturhumiditates&fluxibuspraebentansam.Frigorelaesis&pernionibusprodestaquacalida&frigida;utestinsect.1.probl.55.&56.Frigidaenimaffluentemhumoremsistit,calidainspiritumuertit&laxat.Aliquiuoluntperindefieri,utinuuisfrigoreperustis.Haeeniminaquaminiectaerecipiuntsuccum:Etputaturextrahifrigus.Diluitursaneacrimonia&acerbitas.Deextractionedubium.Itaquedolorexsiccitate(frigusenimcumhumorecalidumexegit)inpernionibusaquafrigidasubeuntemitigarispotest.Aliquiputantantiperistasirestauraricalorem,quisitsanationiscaussaprima.Calidapotiorest,quia&exinanitionemtollitinsinuandose,&aduocatexueniscalentemsanguinem.Uidendumnumsatisueresoluaturproblema;dumscribitureademuisfrigoriscolliquefaciendoinpernionibusfaceredolorem;&siccandotollere.Imoquiahumidumcalidumqueinfugamuertit,prohibuitqueexuicinisaffluxum,lancinatio&dolorexinanitionepraeternaturamoritur,quaeimpletioneesttollenda.Sedsifrigidamsubmiseris,exiccationisatisfecerisquidem,uerumnondefectuicaloris.Nequeetiamidhumidumidoneumest.Mirumestfrigusaquarumadeoignauumesse,utpatiaturintrasecalidissimasplantasnasci.Sedhumorprimigenius&calorintuscoercitusagitiuxtanaturaesuaeleges;cumquesatares&creata,&auctasitinaquis,huncpronaturalilocohabet,gaudetqueeo,necdesideratalium.Itaiumenta&hominessubarcticofrigoreuitamtolerant.EoillatusAethyopsfebrimcontraheretconstrictacute,necuitamperferretsinemolestia,donecassuesceret.Quomodosomnosfaciat,alibidicitur,ubietiamAristotelicaexcutiuntur.Ettantumquidemdefrigore,quaeeouberiuspersecutisumus,utChymicusnostereiusnaturampenitusintelligeret,cumnecessesitartificemperspectamhabererationeminstrumentisui;&estfrigorisdisparconditio&pyragrae.Cap.Xxii.DeHumido&sicco.Magnostudio&industriaHippocrates,Plato,Aristoteles,Galenus,&quihorumdoctrinamsequutisunt,deelementis,eorumquepotestatibusdisseruerunt,cumqueintelligerent,exillisagentibusactiuiscalore&frigore,patientibuspassiuis,humido&sicco,mistumconstitui,hocqueuicissimineademresolui,generationes,corruptiones,caeteraqueomniahucretulerunt,quasiipsanaturaefundamentainmanibussuishabentes,nihilnonexplicarepossent,&deomnibusrationemreddere.Fastuosiusinhocinsolentiusqueuersatisuntrecentiores,nonattendentesAristotelemexillisprincipiisnihilampliusextruere,quammateriaegenerumquenotitiam,unacumcaussisefficientibusmanifestis,&quaeutrinquedependerent,autmateriamaffectamsequerentur:relinquereueroformaleprincipium&rationem,undepotissimumrerumessentiaeexisterentcumproprietatibusformalibus,nullinecelemento,necqualitatidebitis.Hippocratesquoquelongealiasessepotestatesrerummedicas&nutritiuas,unacumrationesubstantiarumdeprehendit,quamquaeexgenericadeelementis,qualitatibusquedoctrinasufficienterexponi&sciripossent.Galenuscumomnemelementorum&elementariumangulumexcussisset,&uideretursibiiammethoduminconcussaminuenisse,qua&Physica&Medicinainsolidumuteretur:Coactuseuidentiamaiestatisabsconditaenaturae,extramethodumreliquitea,inquibussolistotusperfectaescientiaecardouersatur,&communinomineTotiusSubstantiae&proprietatumformalium,siuetotiusnaturaeinuoluit,negauitquedici&explicariposseuirtutesessentialesexargumentoάῤῥήτουςδυνάμειςκαὶἰδιότητοςappellatas.Inhoclutohaerentscholaeetiamnumhodie,quanquamnondefuerint,quinihiloccultumdicentes,omniaadmanifestascausasagentes,&materialesreduceresuntconati,stultitiaeasylumuocareistasindictastotiussubstantiaeuires,nonerubescentes,cumGalenusnouemtemperamentorumspeciebusexcogitatis,unoetiamduplicato,tamennonpossetcrasiumoccultarumrationeminire.AristotelessanecuminlibrisPhysicisgeneralia,inaliisdecoelo,deortu,demeteorisspecialiora,&potissimuminquartometeoricodequalitatibusactiuis&passiuis,mistorumqueaffectionibusaccuratelocutusesset,restaretamendixitinuestigationemsubstantiae&rationisinternaesingulorum,utrelinqueretcontemplandumτὶσάρξἢὀστοῦνἢτῶνἄλλωνὁμοιομερῶν."Habemus",inquit,"exquibusnaturasingulariumconstituitgeneraipsorum,cuiusquodquegenus,pergenerationem,uelutiexelementissimilaria:exhisautemtanquamexmateriauniuersaoperaenaturae":Sedhaecomniaexdictissunttanquamexmateria.Utautemsecundumsubstantiam,rationeconstant,quodexposterioribusmanifestumest;hocestomnia,quaeistislibrisenarrauit,nihilampliusexplicant,quamgenus&materiamsingularium:substantiamuero&rationem,quequalissit,exoperibussequentibus(uelutioculisubstautiaexuisione)&fineapparet,nondeclarant.Etutinanimaliumplantarumquepartibusfitidem,ita&inmetallis,ἀλλ'οἱλόγοιαὐτῶνοὐκἀκριβεῖς/Gr],hocest,uerumderationibus(substantianihilaliudestquamratio)nihilcertidictumest.Illafiuntacalido,frigido&horummotu:Sedformaanaturauelaliquaaliacausa.Restatigiturdedefinitionibus&substantiadicere,utmateriamseugenushabentescumrationeseuforma,sciamusunumquodquetumδιάτι,tumτιἔστιetc.HincsaepelegimusPhilosophumsubstantiarumrationemnecexcalido,autfrigido,nechumido,siccoue,hocest,elementis&eorumpotestatibusprocreare,sedperactumquendam&rationeminternamnaturaliterconstituere,quaesuimotusprincipiumhabeatexgenerantesecundumsimilitudinemsubstantiae,autexambienteanimalemuimsortiatur,inquemateriacomprehensumpromodocomprehensioniseuadatnobilisignobilisuesubstantia.Hecnoninestabsqueuiribus&proprietateessentiali.Itaquequaeadillamanifestareferripossunt,sunttantummateriae,&generadecernunt;monstrantque,exquibuselementis,quibusqueagentibus&patientibusmistasint&euaserintcalida,humida,frigida,sicca,dura,mollia,subtilia,crassa,&caeteraundeuerosintilludipsum,quodsunt,talemquehabeantsubstantiam&proprietatesfacultatesquesolamsubstantiamsequentes,exaliisdiscendumprimordiis.LongousuartisMedicaecognitumest,parumpraesidiiesseadsanitatemexnotitiaelementorum,&materiaequalitatumqueprimarum&secundarum,quocunquesaneconglutinarenturmodo;EtsinihilaltiushaberetMedicina,iamadplebemillamdeuenisse,nequepossescientiae&artisautoritatemdefendere:Nutrimentorumuero&Pharmacorum,ratione&experientiacognitorum,uirestotumfereadserapereMedicum,quemoporteat&scientiaistorum,&usuprudentepollere.Intellectum&hocest,ininteriorequodamsubiectohaerereessentialesrerumproprietates,quarumactionibussaepenumeroobstarentillaexterna,quiafacerent,utunumidemquesimplex,contrascopumMedicidiuersa,ueletiamcontrariaefficeret,autmolestiampararenthominisnaturaeintersecolluctando.Excogitataeitaquesuntsegregationesquaedam,inprincipioillaequidemrudesadexemplumnaturae&artiscoquentium,&crassaseparantium,sedprogressuartis&experientiae,etiamingeniosissimas,&hocmaximeAlchymiaeductu&auspiciis.Quodcumobseruarentquidam,iaminuentumessegloriatisunt,quodefectumillumAristotelicumsupplerent,&nontantumLogiceseuuerbisdicerent,quidresesset,uerumetiamoculisingererentipsis.QuodenimexmistisseparatAlchymiainterioribusuiribusdotatum,noncalido,frigido,humido,sicco,crasso,subtili;ec.quamuistamarctasitcompositio,utistaremoueriintotumnequeant,idsubstantiamrei,dixerunt,nonquidem,quauiuitres(idenimanimaeincomprehensibilismunusest)sedquaessentiammedicam,&nutritiuam,proximamqueuitaesedeminspiritucongenito,calidonatiuo&humoreprimigenio,interseindissolubiliuinculoiunctisobtinet.Istaelementariacortices&domiciliadixerunt:hasueroextractiones,essentiasMedicas,iamdiuinnaturaliscientia&medicinadesideratas,inuolucroqueelementorumtectas.Hinceuenit,utautoritasdoctrinaeelementaris,&quaecunquePhilosophusingeniosesimul&laboriosedeillisexcogitauit,annotauitque,penesitcollapsa,&exoleuerit:omneuerostudium,licetnonabomnibus,inessentiasChymicasartiselicientispraeparantisqueuocabulodictas,conuerteretur.Ueremurergo,nedumChymiconostrodecalido,frigido,humido,sicco,elementis&horumuiribus,scribimus,risuexcipiamur,&potissimumdemateriacorporum,terra,&aqua,sicco&humidonarrantesexplodamur,Sednecessitaspraeceptionisexpositionisquedecalido&frigidosatisesteuidens.Humidiuero&sicciquoquecontemplationemnondebereeisordere,multasunt,quaepersuaderepossunt.FacenimChymicuminessentiasintentamhaberementem&hisexsubiectonaturaliexcludendis,omnemnauareoperam:quiatamennullasuaarteomneelementareabiicerepotest,semperquemanetcognatioillaprima,quaeestinterprincipalemessentiamaDeoexelementisconflatam,&pergenerationemposterioreminsingulariumsuccessu,nutritionemqueinhis,quaenutriunturinaliisperanaloga,acquisitam,itautindissolubilitersintunitaposterioraprioribus,inqueunumfacesserint,utfitineo,quodexseminequidemortumhabet,sedposteaaugetur&crescitpernutritionem,necessariocongituraliquidelementareretinere,cuiusnaturamsiignorauerit;nonpotestessentiaeplenam,quaequideminhominemcadit,notitiamconsequi:Deindequammultasuntmagisteria;quorumelaboratioexnatutahumidi&sicciexistit?Quidquod&inipsisessentiisinuenianturqualitatesprimae&secundae?Annon&illaeipsaepatiunturacalore&frigore,&formisuariant?Cumexcalcibusfacitliquores;&uicissimChymicus,cumexsalibusolea,&spiritus;cumitemsoluit,coagulatquetammagisteria,quamessentias,certeperillasipsasaffectionesprocedit,quas"inquartometeororum,&secundodeortu"explicauitPhilosophus.Exilladoctrina,potestdiscernerererumgenera&nonnihilstatueredeuiribus&usu.Nequeenimest,utsibipersuadeatseextrahendoessentiasplanequidditatemreiabsqueelementarimateriaconsecutumesse.Estenimeainseparabilisacorpore,inquonataestesse,&operari.Subtiliorempartemmagisquesynceram(concedipotest,naturam,utiexcreatione&generationeest,potissimumineafundatamesse&radicesproprietatumsubstantiamprimumsequentiumpositas)abstrahit,cummultumeainreproficit.Corpuscumremaneat,necidpossitessesinecorporeisproprietatibus;quaedementiaagitatParacelsitas,utistaomniaquaepriscideaffectionibuscorporeisuere&scientertradiderunt,despiciant?Etsuntquaedam,inipsiscorporibuserassisquoquerelicta,commodioraadusum,quamextracta,utexperientiainnutritione&medicamentiscontestatur.Eiaergo;quityroadhancartemaccedis,necontemtuihabeAristotelicaista;sedpotiusstude,utquamexquisitissimecognoscas,quo&uerifalsiqueiudexessepossis,&tuorumquoqueopetumrationemreddere.Haecpraefandanobisfuerunt,nedelicatulaeChymicorumimperitorum&nouitiorumnares,quibusfortassefumusaliquisexParacelsica&Seuerinianaofficinaaliquidobduxitlabis,fecisque,utolfacerenihilpossint,nisiquodollulasistasfornaculasquespirat,statimperceptodeHumido&Siccohalituoffenderentur,nosquecumAristoteledepontedeiicerent.Nuncderebusipsispauca,cumharumnotitiaimplicatasitsuperioridoctrinae.Deortu.tex.9.4.HumidumPhilosophusdefiniuit,quodsitτὸἀόριστονοἰκείῳὅρῳεὐόριστονὂν,hocest,quodcumfacileterminariputaasiccoagentibusactiuis,queat,propriotamenterminononcircumscribatur,quaedefinitiomaterialisest,&humidumnonabsoluteconsiderat,sedinmateriaseusubiectocumpotentiapassiua,Dixeratenimantehumidum&siccumessepassiua,&corporummateriampotissimum;Meteor.1.&4.Scaligerin60.&in4.exer.Met.ὑγρὸνκαὶξηρὸνταῦταὑπάρχειδιὰτὸπάσχειν,καὶἐξὕδατοςκαὶγῆςτὰὁμοιομερῆσώματασυνίσταταιetc.&cap.4.sect.3.nonintellexisseuideturdefinitionemcumconuellerenititur.2."passiuaequalitatessuntcorporumprincipia".Exeodemfundamentoextruiturdefinitioetiamsicci,quodsitεὐόριστονμὲνοἰκείῳὅρῳδυσόριστονδέseuquodcumsuoterminofacileclaudatur;difficultertamenadmittatterminumpatiaturqueabaliosefinibuscircumscribi.Corporainterminatasuntquaeinordinatefluunt,necredactasuntcoactaqueintracertassubsistentiaeseuconsistentiaemetas.Indehumidum,utaer&aquameantundiquaque,sisuaenaturaerelinquantur,&confluunt,utsolenthomogenea,sianullocoerceantur.Est&siccumtale,utterminumabaliodifficulteraccipiat;redigaturqueadmodumcertidefinitiquecorporis.Sedutrumquetamenterminaripotest&mensuramcertamhochabet,illudacciperefacilepotest.Aquaenimfacilediuidipotest&dispergietiaminminimasguttas,quaeseconiunguntcumsiccopuluereperminima,quantumfieripotest,&coalescuntuna.Siccoercetur,detineturqueacceptotermino,neampliussinemodofluat,&erret,sedcogitursubsistere&incertaformamistionismanere.Siccumpersefacileconsistitetiaminminimisportionibus,sisensumrespicias,utinpulueribuspatet.Sedut&hocaccipiatdefinitumadaliquamcertamremterminumnequeseorsim,utatomiuagetur,humidumquidempraestat,seddifficulter.Nonenimadmittitfacilehumidum.Ethocetiammanifestumestinconcretis&iamterminatissiccis.Sienimuelisearedigereinportionesminoresadditohumido,aegreidassequeris,quianonfacileceduntpartessiccae,sedrespuuntaliena.Sicuidespulueresminutissimosaffusaeaquaeinnatare,&proptersiccitatemrecusareingressum.Uerumenimuerohaecitadeclarariexemplisiammistorumpossunt.Ipsaueronaturasimpliciterconsiderata,terminationis&interminationisrationeminsehabetaccuratiorem.Idtamenobiternotandumestsihumidumsitacre,nondiurepugnaresiccum.Namsubstantiaeacrimoniasibiuiamfacit,tenuitatequepenetrat.Hincest,quodquaedamaquaedicanturomniasiccastatimsorberenecpermittere,utinnatent:Uerumenimuero,utcertacorporissimilarismensurafiat,quidnamtandemest,quaeilladifficulterterminabiliaconciliat?Primumoconnatauni,alterisuperueniens,utsicprimacausasitindispositionemateriaepatientis,inquaratioest,quaadmittiterminuspossit.ItaqueutaitPhilosophus,τὸὑγρὸντῷξηρῷαἴτιονορίζεσθαικαὶἑκάτερονἐκατέρῳ,alterumalteri,utterminetur&modumcorporisdefinitiaccipiat,causaest,&uelutigluten.Utenimsiccuspuluisinmassamcertamcocat,&maneat,aquaproportionalisfacit;sicutcumEmpedoclesfarinamaquasubigit.Aquaterminuminfertfarinae,licetdifficulter,(namsiccaterminantseipsa,necfacileadmittuntalienumterminum)sedrursusfarinaaquamcompescit,neinterminatefluat.Haecestprimacausainipsarummateriarumpotentia.Secundaasscribituractiuis,nempefrigori&calori.Namutestin4.Meteor.1.Inomnibusuidenturcaliditas&frigiditasterminantes,copulantes,transmutanteshomogenea&heterogenea,humectantes,exiccantes,indurantes,mollientes:Siccaautem&humidaterminata,copulata,transmutata,humefacta,exiccata,indurata,emollita:Ethumidum,siccummateriagenerationumestsubstantiacalori&frigori,sirationemseudispositionemadsubstantiam&affectioneshabeat,itaquedominentur.Itemhumidumingenerationeterminatursiccooperantibusactiuis.Palamitaqueestexistisfundamentisextruiomnia,quaedemistioneelementari&uarietatesimilarium,eorumqueaffectionibusdicipossunt.Nam&materiaeipsaeuariesuntdispositae,seuuariashabentrationes,&agentiadiuersesuntconstituta,&multismodispossuntaccommodari,&actionesmodoperficere,modonon;Etcertisgradibusrelinquere.Hincpassionesmateriales,&infinitacorporumdifferentiaexistunt.Tantumhocresiduumest,cumnihilinnaturafiatabsqueordine&prouidentiacerta,undesintdispositionesadsubstantiastamuarias&nihilominusomnesdeterminatas,&numsufficiatadhibuisseagentiaista&patientia,utfiatnonostantum,sed&canisos,uelbouis,nonflos,sedrosa,uiola,etc.quaelibetsecundummodumsuaenaturae.Idaltiusprincipiumest,existitqueexpotentiacreantis&uoluntate,propagaturquefacultategenerationispermotumadsimile,insemineuelanalogo.Huicpotentiae&uirtutiinteriori,tribuendumsuumquoquesubiectumest:exelementisquideminitioconflatum,sedanalogumcoelestibusfactum,utineoexistere&motumsuumperficereprincipiumsubstantialepossit.Ethocquoquesibiuendicatinterioresproprietatesrerum.Platoniciidsubiectumpercertasintelligentiasexcoeloinmateriamimmittidocuerunt.Aristotelestumseminariumprincipiumproposuit,tumstellas,cumcaloreuniuersi.Etideohominisgenerationemexhomine&Solepariterconfecit,neputeseuministiselementaribussubstitisse.Sedredimusadhumidi&sicciexplicationem.Sinonquidhumidum,sedquidhumiditassit&siccitasquaeras,responderipotestqualitas,affectioue&ratiohumidi,humidicorporis,quahumidum:siccitashumiditaticontrariaqualitas,&ratiosicci,quasiccum:uelexsuperioribusdefinitionibus,humiditasestqualitaspassiuainmateriafacileasiccoterminabili:siccitasestqualitaspassiuainmateriaabhumidoterminabili.Uerumeiusmodidefinitionesperseextruerepotest,cuinaturaistarumpassionumestperspecta.Cardanus,quisiccitatempriuationehumiditatisdefiniuit,eamquenihilpositiuumessecumfrigoredixit,pridemestexplosus.Utautemintelligamus,siccumterminarihumido,&hocuicissimsicco,agentibusactiuis,naturanullumhorumperse&solitariumdedit;Sedubiuisactiuaiunxitpatientibus,utsicsempersitcumhumido&siccocalidumuelfrigidum,idqueuiceuersa.Omneenimhumidum&calidumestautfrigidum;itemqueomnesiccum.ExhisfundamentisChymicuspraeclaredissererepotestdesuamistione,incorporatione,inceratione,nutritione,fermentatione,&aliis.Deorigineistarumqualitatumdifferenterloquendumest.Autenimutprincipia,sumuntur,aututelementa,autmixta.Principiapersesunt,necpotesafferreeorumcausaminnaturapriorem.Mensenimdiuina,cuiussussuextiterunt,extranaturamest.Itaquehumiditasestprincipiumhumidicorporisperse;siccitassicci.Elementaueroconstitueruntconcursucummateria.Hichumidummaximeestprincipiumaquae,utestin4.Meteor.4.EtGalenusinI.deElem.ait,"affirmareessealiquodelementumsummehumidum,simulquearbitrariilludessequippiamabaquadiuersum,extremaecuiusdamineptiaeest:"quanquamAristotelesin2.deortu.aeremmaximehumidumfecerit:Etesthumidiaequiuocaratioutinfradicetur.Siccumestterraepropriissime.Inmistisutraquequalitasexagentibusscribiturexistere.Indeaxiomata:Humectanturres(resoluunturinhumidum)cumaquafiuntea,quaeconstiterunt,uelconcretaliquescunt(τήκονται)quorumspiritusfrigefactuscogiturinaquam.Frigusaquamexiccat,aeremincrassat&aquamfacit.Itemomniaexiccanturautfrigefactaautcalefacta,&caloreuelinternouelexterno.Frigorequaeexiccantur,itemacaloreidpatiuntur.Calidumenimquodexitobfriguscircumstans,secumeducithumidum&euaporandoseparat.Undefrigusremotacausaexiccationisinternaeest,calorpropinqua.Sicexiccanturaquaespeciessiuehabeantconnatamaquam,siueinductam,Quocircasiccitas&humiditasinmistisoriunturuiagentium.Mirumhocuideripossit,caloremacaloreproduciperse,frigusafrigore,&nonpossesiccitatem&humiditatemabactibussuisprimis&essentialibusprocreari.Quidnihumiditasprogenerethumiditatem,siccitassiccitatem?Annonaerhumidus,&aquahumectant?Nimirumitaloquiinterdumsolemus,quiaistaequalitatespassiuae,nunquamsuntsineactiuis.Deindeaer&aquahumectaredicunturnonagendo,sedpatiendoquid,Namcumreceptaintussunt,unasecumintroduxerunthumiditatemexternam;nonintusprocrearunt.Ideoergospongiamadetintinctuaquae,quiahanccumsuaqualitatehausit;Ideoquoqueabaerehumidohumescitcharta,quiaaeripseseinsinuauit,&haesitaccretione.Estautemisinaquamprocliuis.DiscithincChymicusfundamentadestillationum,&deliquii.UultAristoteleseduciinternumhumidumcumcaloreuelquiafriguscircumstans,uelcalorprouocet:educiuerouaporationisauthalitusspecie:utrumqueiterumcrassescerefrigore&inaquamrediresiuaporsit,sinhalitus,insuumgenus.Iddestillatioconuincituerumesse.Rursuscumexistisprincipiisaquaperresolutionemfitabagentibus,utcumglaciessoluitur,&liquanturcerae,&c.uelconcretainspiritumsoluuntur,quiinaquamredit:tamdestillationisprincipiaaudiuntur,quamsolutionisperdeliquium.Insuperaliaratiodeliquiidescribiturperinsinuationemexternihumidiaereiuelaquei.Indepatet,quomodosaepenumeroperuaporembalnei,autbalneumipsum;autfimumhumidum,autfrigidumaeremsoluamus.UtsicutraqueratioinliquoremsoluendifundamentisAristotelicissitconsentanea;Etsimulpateatdestillatioitemduplex.Nam&inhacsolutiofituelinternohumidocolliquefacto,formaquespiritusuicissiminliquoremcoagulabilis,&ductocumcaloresuo,uelingredientehumoreexternoabaquauelaere,seuaqueisuelaeris,qualiasuntmenstruasoluentia&educentiainChymia.Inomnibusistisinstrumentiuicemhabentcalor&frigus,quorummotusquidemestexnaturaepotentia,sedacceditaliusabarte;&quiaperuariasmateriasadministraripossunt,artispraecepta&industriamagistriuariant.Quemadmodumautemarsadhumefaciendumsiccandumqueutituristisactiuis,itaputandumestetiamnaturamagere.Namnonfiuntmistahumidauelsiccaindeterminate,nequeetiampenescalorem&frigusest,distincteagere,&tantumhumoristalequeincerebrofacere,tantum&tale,taliquemodoinsanguine.Materiaedispositionemproducitperipatus;Etbenequidem.Namnisicpatipossetmateria,nonfactumessethoc.Sedcumunimateriaesintpotentiaeplures,quisconstituit&definitmodumpassionis?Sicalorinaquamagit,nontantumcalefacit,sed&consumereComment.Alchem.Part.I.Lib.Ii.eampotestsustinentohocquoquemateria.Terminusadiiciturasicco.Sedquaerimus&inhocrationem.Autfortunaergoinfortuitisidpraestat;autratio&principiumdefinituminhis,quaenaturaconstant.Patetergononsufficereagentia&patientiaelementaria,sedinartisoperibuseispraeficiendumessemouensartificiale,innaturae,naturale,quodestingenitumcuilibetrei&mouensadsubstantiamtalemtantamquehancuelillamprincipium.Quodergocerebrumaliteresthumidum,quamsanguis&caro,nonsolaillaqualitatuminmateriacontemperatio&motiofacit;sedquaesubestnaturadisponenssingula,&certalegeordinequemotumdirigens.IllaueroprimuminstitutaaCreatoreest;&propagaturposteapersingularesgenerationes,estqueinhochomineideo,quiaaquohicestortus,similiterhomofuit,utpraeclareAristotelesin2.deGen.an.I.disseruit;iteminI.deGen.an.18.&inI.depart.an.T.ubiait:"Quamobremcensendumitapotissimum,utobeamremmembrishishomoconstet,quiahochominiestesse.Nonenimfieripotest,utsinehismembrishomosit.Item:Semengenitale,quodconstiterat,uimtalemhabereoportet,&res,quaeeffecerat,priorest,nonmodoratione,uerumetiamtempore.Gignitenimhomohominem,idquecertus,talisspecieeuenit,quoniamtalis,quigignitest."Sedquaedifferentiaesunthumidi&sicci?Dictumest,considerarieaprimumrationeprincipii,deindeelementi,ubinominanturduo,aet&aquahumida:duosiccaignis&terra:tertiomisti,ubiinfinitumestinsingularitatediscrimen,quodpendetanaturapotiuscuiusque;quamcrasielementari,quaeestposteriornatura.Aliter,quoddamhumidumcalidum,quoddamfrigidum;,&sicsiccum,utdiximus.Praetereaalludterminatum,utpotemistum,aliudinterminatum,utsimplex,quamrationemsequiturpurum,&impurum:Philosophusdiscernitetiamὑγρὸν,διερὸν,καὶβεβρεγμένον.Humidumdicit,quodhabetpropriamhumiditateminprofundo:διερὸνseumadidumueludumhabetalienamhumiditatemsuperficietenus:βεβρεγμένονhabetalienamhumiditateminprofundo,utcinisaquasubactus:Etdiciturirrigatum,utcumterrasiccaconspergitur&madefit.Estaliudactu,aliudpotentia:illuduthumidumsecundum&tertium:hocutgelu,glacies,nixsicca.Glaciesenimsiccaactuest,humidapotentia.Depaxian.3.IndeexplicaturilludGaleniin2.detemperamentis,ubiuultcalidi&frigidisolumtactumesseiudicem(quodtamennoncatholicum,nisidesimplicitertalibus&actumouentibusloquatur)sedhumidi&siccinonsolum,sedcumratione,quianonstatimhumidumquodmolle,(utglobuslanae&cinis)necsiccum,quoddurum,utglacies(atitaestincalido&frigidoquoque,cumnulluscaphuramtactumpossitcalidamfrigidamueaestimare,utinecopium.)Aristotelesrectiusglaciemactusiccamdicit,potentiahumidam,quiafriguscaloremcumaereohumidoexpressit:uelperaccidenssiccam,persehumidam.Cinismadidushumidusactuest&peraccidens:siccusperse&potentia.Porto,estaliudhumidumaqueum,aliudaereum:siccumaliquodigneum,aliquodterreum.Speciesiudicanturexnaturaeargumentis.In3.hist.an.20.Itauicissimomneterreumiudicaturperse,proprie&simplicitersiccum:omneaqueumperse&propriehumidum.aliudcongenitum,aliud,annatum&posterius.2.Discrimenperse&peraccidensenuntiaturetiamaliter.Namdicunturaliapersehumida:aliaparticipationeseusocietate.Chymicussuisutituruocibus,&quoddamhumidumuocatsolutum,quoddamcoagulatum;depart.sicutPlatoaquasquasdamfluidashabet,quasdamconcretasfusiles.Perpendamusetiamaliquasaffectioneshumidi&sicci.an.7.4.Humidumaqueumuaporabileest.Itaqueaquaeindeeliciuntursimpliciores.Met.10.Quaeeuaporaent,suniaquae:Humidumaereumestspirituosum.Aerenimspiritus.Ideminaliquibusestpingue.Hincergooleaaerea.Siccumigneumspirituosumestaliomodo.Indespiritusignei.quaenon,terraeuelmistorum.Etideminaliquibushalabilepropterpinguedinem.Hincoleaignea.Siccumterreumfixummagisest.Itaquenonfacileinhalitusresolubileest.ImoaPhilosopho&Platonealiquandoterraedetrahiturtransmutationisactus.Ueruntamenualidiigneshicquoquesuamuimostendunt.UidebitergoChymicus,utpromateriaepertinaciaagensadhibeat.Sectio.3.Humidaomniadifficiliuscoquuntur;quianullumhumidumipsumsecundumsematuratursinesicco:probl.14.4.Etnonincrassaturfacileaqua,quiahumidumterminandummultum,calorueropaucus.Concoctioautemabignifit,quiestinhumido.Hincincruditateesthumiditasinterminata,cumcalornatiuusdebilisnonhabeatcommensurationemadhumidum.HincChymicumporisma,neinhis,quaeunireuult,&maturaefficere,nimiumponathumidum,&utcalidumsiccumqueadhibeatproportionale.Inoperelapidis&coagulationibushocfundamentumbonumest.Acalido&humidoputredinemessedicitGalenusinI.detemperamentis.Pessimumenimtemperamentumidessepronunciat,sedinaere.Aliterenimsereshabetinanimalibus&plantis.Philosophuscap.3.delonge&breueuitae.Incalidohumidouitamponit,sinontantumcopiosumsithumiduminnatum,sed&calidum.Chymicusaddit,siistudcalidumhumidumsitradicale,&naturaedonopurum.Duplexindeartisdogmaest.Namcalido&humidoalienopotestputredines&solutionesquasdamprocurare;Etsiuideritineamconstitutioneminclinare,quodnonuultputrescere,matureoccurrere.Deindesicalidiinnatihumidiqueprimaeuisubstantiameduxerit,secommodumuitaeseruandaeinstrumentumelicuisse,&debereidquaeriinhis,quaeactumuitae&iudiciacopiositalisbalsamihabent.Sedquiainputredinisphilosophemaincidimus,uideamus&Aristotelica.Nonexistereputredinemquamdiuomniarectegubernatcausaprimaδημιουργάς,&caeteraparentimperio,notumest.Itaque&salisuimanimamobtinerestatueruntprisci:Ethuncesse,quiputredinesinhibeat,docentrecentiores.SedPhilosophussuorumprincipiorummemornonitauulgariterphilosophatur.QuanquamenimexomnimistosalemeliciantChymici,uti&exputrefactisipsis,inquibusineratutplurimumpotentia,tamenhinonsuntcausaprincipalisnonputrescendi.Met.1.2."Quaenaturalitercorrumpuntur,"inquitAristoteles,"eorumfinisestputredoπᾶσαγὰρκατὰφύσινφθορὰεἰςτοῦθ'ὁδόςἔστι",hocest,"Omnianaturalitermistaperputredineminhumidum,siccumqueresoluuntur,exquibuserantcompositamaterialiteragentibusactiuis."Etcorruptioquidemfit"ὅτανκρατῇτοῦὁρίζοντοςτὸὁριζόμενονδιὰτοπεριέχον",quandopropteruimambientisid,quodterminatumerat,exuperatcausamterminantem,itautiamfiatinterminatumseusolutumdissipatisuinculis:ueluticumignisambiensinlignumagithumidumterminansconsumit&dissipat,undesiccumfathiscit,uel,quandocalorambientisexfungouelpomoautcarneinsitumcaloremcumsuohumidoeducit,terminanstollitur,undefit,utreliquumterminodestitutumdiffluat,euadatquepriushumidum,posteasiccum,nonhumiduminsitahumiditate,sedperegrina:Namtaliscorruptiomaximefitincalidohumidoambienteseuaustrinaconstitutione.Dictumautempriusest,humidumfierisiccouelutigluten,&uicissimsiccumcompescerehumidum,utsicseterminentmutuo,uerumpraesidioagentium.Quocircaetiamhorumrespectuaccipiendacorruptioest,cumquecalortaminconcrescentibusafrigore,quamcalore,potissimamuimhabeat,quamsequiturterminus,&frigusmagissitcorruptiuum,quamgeneratiuum,calore(nonexternosedinterno)sublato,corruptiosequitur.Hacautemconsentitcumhumidieductione.Utrumqueenimsimulexit.Itafundamentaiactasunttamuiolentaecorruptionis,quamnaturalis,quaediciturputredo&seorsimdefinitur,quodsitdestructiointerniconnatiquecalorisinhumidoquolibet,procurataabalienacaliditateinambiente,siueidsitaer,quiproximetangit,siueaquacalida,siuesimus&similia,qualiamultapotestadhibereChymicus,quin&terracalidahumidaproeodemest.HaecdiligentersuntannotandanostroChymico,quiaextractionumartificialium&resolutionumprincipiauoluntdepingere.Materiamexsiccohumidoque,terra&aquapetiuitiamsaepePhilosophus,aususqueestetiamhisSolisadscribereuitamanimalium,quiaessentmateriacorporumnaturalium.Exquoquidconstat,inidultimasuiresolutioneresoluiturpercorruptionemuiolentamuelnaturalemseuputredinem,uti&Hippocrates&Aristotelespridemposuere.HorumergoiudicioquidsibipromitterepotestChymicusexresolutionibus,quamhumoremaliquem,&aliquantulumterrae,seucinerem&stercus,utiipseaitPhilosophus?Humorelementarisisinutilisest.Humorinnatuscumpropriocalidoperiit,idquescelerealienicaloris.Sedbenesperemus.Namaliquidsolatiinobisrelictumestinfinedoliipandorae.ζῶαἐγγίνεται,inquit"incalcecapitis",τοῖςσηπομένοις.Cur?διὰτὸτὴνἀποκεκριμμενήνθερμότηταφυσικὴνοὖσανσυνεστάναιτὰἐκκριθέντα.Separationemessentiaepotioris,quaeestcalidum&humiduminnatum,euenireaperteconceditur.Datur&hoc,posseeamconsistere,&inanimaleuadere,obhanccausam,quiaillecaloreratnaturalis.Itain3.deGener.anim.cap.Ii.scriptumlegimus,"omnia,quaeistomodospontaneoconsistunt,aeutinterra,autinaquacumputredinegigniuisuntur,&imbreadmisso.Cumenimdulceinprincipiumconstituendumsecernitur,quodsuperesttalemaccipitformam,quanquamnihilgignaturputrescens"(Estenimputredocorruptioquaedam&solutio)"sedconcoctum.Putredo&putridumexcrementumestid,quodsecerniturintercoquendum,cumnihilfiatextoto."OpraeclaraChymiaefundamenta.Putredoideofit,utaliquidoriaturnouum:illauerostercorasecernantur,sicutinartemechanicaseufabrilisordes&alienitates.Itaque&inipsaseparationeperputredinemestnouaconstitutio&concoctiomateriaeadsubstantiam,idquodestopuscalorisnatiui,utisonantillaaureain4.Meteor.2.πέψιςἔστιτελείωσιςὑπὸτοῦφυσικοῦκαὶοἰκείουθερμοῦἐκτῶνἀντικειμένωνπαθητικῶν.ταῦταδ'ἐστινἥοἰκείαἑκάαστῳὕληὅτανγὰρπεφθῇ,τετελείωταιτεκαὶγέγονε,etc.hocest,"coctio"(itadiciturinnaturauoceabartemutuoaccepta)"perfectioestseuacquisitioEntelechiaesubstantialis,quaenonaperegrinoexternoqueperagiturcalore,sedinsito&familiariproprioque"(proprietatisratioinuniuocisdependetexseminio)"exoppositispassiuis,quaequidemiamsaepedictasunthumida&siccae,seuterra&aqua,sedrestringunturexlaxitategenericaadspecificamproprietatem,&nonpetunturaddeterminatasgenerationesquaelibet"(nonenimfitquoduisexquouis,sedexdeterminato)"uerummateriacuilibetpropria.Coctioneueroabsoluta,simulabsoluta&perfectageneratioadsubstantiamest."Mirificasanehaecsunt.Audiebamusduosgrauissimostestesunoorefatentes,elementamaterialiaexcorruptionenaturali,redire,&unumquodquesecedereadsuamclassem,undehachumidum,illucsiccumreuertatur.Atnihilominusestaliudquiddam:quodipsistanquamexcrementissepositisconsistat,nempehumidumcalidumqueinnatum.Undemhocinmistumirrepsit?Nequeenimignisest,autigneapotestas.Idenimapertenegaturibidem.Nonestaer,sedinaerealiquidconsistens,autinanimalibus,autcoelo.DeGen.an.3.4.Itaenimdocemur:"Generanturinterrahumorequeanimalia&plantae,quiahumorinterra,spiritusinhumore,caloranimalisinuniterso,inest,quicumexceptusseucomprehensusesthumoribuscalescentibus"(noncerteillisalienissedpropriis:Naminpropriamateriadixitconstituerecaloremnatiuumsubstantias)"fitquasibullaspumosa,hocestgenitura,utsicmareuelterraimpraegneturabambiente&pariat."Quodautemcaloranimalisinanimalibuscontentuspotest,idanalogicecalorambientisefficitconcernendoexterramariue,concoquendo,constituendo.AlibiiscalorSolisessedicitur:Etomninouiuificusilleinseminibusseuanimalibuscalorpronunciaturesseοὔτεπῦρ,οὔτεἀπὸπυρὸςἀρχὴνἔχειν,ἢτοιαύτηνδύναμινεἶναι:hocest,"nequeignis,nequeabigneprincipiumhabere,nequetalemaliquamfacultatemesse:"Sednequecaeterorumelementorumquicquamest.Nequeenimconstituiquicquamdensis,humidis,siccisuidetur:(intelligesecundumsubstantiam&causamprocreantemprimam;datumenimiampridemest,materiamaliquamexaqua&terrasumi,quaeproculdubiocognationecumhisconspirat&inultimaresolutioneadsuaelementarecedit,quanquamSeuerinianisdecretisualdeistafaueant)Quidtandemestillecalornatiuus?Spiritusest,inquit,comprehensusseucontentus:Inquare?Numistiselementisexternis?Nonuero:sedinsemine&spumosagenitura(qualemexanimalibusinsuogeneregignit,&aliamanalogamformabullaeexterrauelaquaeducit:)"Etporroinipsospiritunatura"(hocestprincipiuminternum;cuiuspersemotuquodfit,nascitur)"proportioneconueniensstellarumelemento".Itaquequanquaminmeteoricisaudiuimussimiliariacomponiexelementispassiuisactionequalitatumefficacium,&iterumperputredineministasolui:tamencalidumhumidumquetum"ibi",tum"intractatudeGenerationeanimalium",natiuum,radicale,proprium&substantiale,comitespiritu&induci,&educipraeteristadiscimus.HicestillebalsamusChymicus,&essentiaquinta,quamChymiciuasisexcipiuntinterseparandum,&nonsinuntuelperire,uelinaliamateriaconsistere,sedelaborationeulterioreinutilemedicamentumconuertuntquodinsesoloomnemuimhabetsimplicis,sicutinapicegenitalinucisinglandis,cumprodit,utfiatarborisprincipium;omnispotestaseiusdeprehenditur,caeterocorporefatuo,&sicutuinumcongelatumomnemessentiaminangustumcompulissedocetexperientia.QuanquamergoistaelaboratioChymicarationem,quaadanimandumimpellitur&naturaferturillebalsamusperdit,tamencaeterispotestatibus,quassolasquaerit,estcontenta.QuocircaeominustaedeatnosAristotelicaedoctrinae,quomagisuidemusinillaprincipianostraeartispulcherrimefundata,demonstrataqueesse.Quiueronostradogmataoppugnant&inqualitatumprimarum,elementorumquesordibusautlabyrinthomersiluctantur,illosrelinquamussuogenio.Satisdantpoenarum,cummanifestoSoliobloqui,&inmedialucecoecutireconuincuntur.Nequeenimest,quodpraetendantsuammethodum&AristotelicaillauelintmaledictisuelexplicatisGalenicislabefactare.Ipsaitaclamatexperientia&sacraeliteraeattestantur.HaecexputredineminimeputridacolligereChymicuspotest,libenteretiamhocfassus,quodestin5.histor.an.cap.31.omnibusuelsiccishumescentibus,uelhumidissiccescentibuscrearianimal;nonquidemquatenusillaealterationesperaguntur,sedquatenusopusestterminomateriaeinelementiscomprehensae.Met.2.c.NonautemomittatScalig.Scalig.exere,60.exere,utilemspeculationemdefacile&difficulteruelnunquamputrescentibus.PlenaenimestdocumentisChymicis.sect.3.Caeterumquiasiccum&humidumsuntpotentiaemateriales,recteexiisdeducunturqualitates,quassecundas,seumateriaeuocant,utpotetenue,crassum,molle,lubricum,aridum,durum&reliquae.Subtilemseutenuehumoremsequitur,quia,utaitPhilosophus,subittangitquetotumundiquaque&replet,idquodesthumidi.Chymicusnonaqueitantum,sed&acreiidessenouit,&subtilitatempenetranteminueniriinaquis,oleis,uaporibusseuspiritibus.Penetrantetiamspiritusfortes;sednonrepletiue;imouiamsibiuiparantigneouirtutecorrodendo.Sunttamencumipsisspiritushumidi,utetiamreplerequeant:idquoddiscitnosterTyroexpropriciatehumidi,aliassibipersuasurus,aquascausticas&corrosiuosliquoresomnesesseuniusmodi.Crassumsicciesse,obhumidipaucitatem,terraeuerosiccaecopiam,facileestcolligere.Aridumperfectesiccumdicitur&congelatum(πεπηγέναι)propterdefectumhumiditatispropriae,utipumex,exquononmultumaereiuelhumidiestexpectandum.Itaqueoperaineotemerenonsumenda.Durumquoquesicciest,sedtamendiuersomodo.Potesteniminoccultohaberehumiditatempropriam,&exaccidentesaltemexiccatum.Molleinternahumiditate,utcera,inspemhumidinatiuimultierigitartificem.Etitaquoqueproutquodquesehabet,etiamfacileueldifficulterpotestinartetractari,modoattendatmagister,perseneistaitasint,anexaccidente.Exhocporroetiamiudicarepotest,cumessentiamextraxit,propriamnehabeat,analienam,quaeobiterirrepsit.Indepatentquoqueadminicula&artisprocessus,itemquaoperationequodlibetdebeatelaborari.Proculdubioenimquodaliundedurumest,aliteraestimabitur,acquodinseduriciamobtinet,&itademolli.Gradusquoqueistorumconsiderabuntur.Cumenimconcrescantaliacalidosicco,aliafrigido,idquediuersisrationibus,resolutionismodumindeaestimabit.Quaeafrigoreconcrescunt,aquaeassignantur,possuntquereduciinliquoremacalido.TaliamultalegunturapudPhilosophum,plurimamutilitatemallaturaChymico,sieadiligenteruelitperpendere.SedParacelsistultitiaabalienauitplaerosqueatantoPhilosopho.quosdametiamsuspensostenetSeueriniIdea&uerbispotiusmoratur,quamrerumdissensu.ItaqueadAristotelisnomenquoqueexpuunt.Utinamueroeiusdogmatainspicereexactius&iudicaremallent,quamsupplantare&ridere;Chymicoshaberemuseruditiores.Sirelictisqualitatibussecundisuelimusetiamaffectionesexmistioneexurgentespercurrete,dissererequedecoloribusmistorum(noneniminsolissuntmistis,&licetmisturaaliquidconferat,tamennonfiuntrationeistius)deodoribus,saporibus:Praetereadecoctione,cruditate,concretione,resolutione&caeteris,quaeapudPhilosophumin4.Meteor.4.&8.alibiquerecensentur,prolixumadmodumopusconsurgeret,&admagisteriaessentiasqueexactediiudicandaspraeparandasquemultumaccederetmomenti.Sedlegereautoremipsum&intelligereiubemusTyrones,quinondebentadhancartemaccedereαναριστοτελικαι.Saepeueniuntiniudicium&opusChymicicoctio,elixatio,assatio,maturatio&alia,quaecaloreinhumidum&siccumagenteperficiuntur,uti&contrariaeorum,quaefrigusprocurat:Etextrahitartifexquaedamelixando,quaedamexprimendo,&aliis:Praeparat,coquendo,assando&similibus,quorumrationemnossedebet,nempequodperassationemhumidumintuscoerceat;sedperelixationemeuocetinhumoremexternum,quofactoreselixatafitseipsahumidior,&inliquoreinuenituressentiacalidinumidiquenatiui.Inmagisteriisquotiesestliquandumfundendumque?Quotiesconsiderandummollificabile,irrigabile,flexibile,fragile,friabile,impressile;ductile,fissile,sectile,uiscosum,combustile,coagulabile,exhalabile,&horumαντικειμενα?Suntistaeinmateriarationes,&sequunturconditioneshumidi,siccique&actiuorum.Etlicetdicatexrationegenerationis,motuquenaturaeistaposseintelligi,utnonsitopusmaterialidoctrina:sciretamendebes,ignoratogenere,unampartemnaturaeignorari:Etlicetqualitatesactiuaeoperenturistainpatientibus,tamenidnonfierisinepraesidenaturainteriore,cuifamulanturexterna.Sifamulimotumintelligis,facileprotesherinutumperspicere.Quiddices,siimitandatibinaturapropositafuerit?Nonenimtantum,utnoscas,illatibiinculcantur,sedpotius,utueniasinlocumnaturae&perconuenientiainstrumenta,quin&ipsainsocietatempertractasimiliteropererisinaptadispositaquemateria.Uerumdehissatis.Illudsciendumest,sicutincalorisexplicatione,&ignis,ignemposuimusmeteoricum:Infrigorisdoctrina,frigusspiritualeimperfectemistum:Itainhumidicontemplationeinueniriuaporem:insiccihalitum:Utsicquatuorcorporasimpliciahabeantsuaanalogataminperfectemistis,quamimperfecte:Etsicutillapotesuelinstrumentaliteradhibere,uelmaterialiter,uellocomediorum:ita&haec:Etutrobiuisseparatioestfacilispropterfortuitamconcretionem.Undeestconsequensperexternumhalitumposseinternumeduci:peruaporemhumiduminternum:Etquiafacilehaecingrediuntur,suntquediuisibilia,itauttotatotispertactumiungantur:Menstruaextractionumcommodaexralibusparabuntur,siueuelisiisutispeciepropria,siuecoagulata.Estautemubihalitussolusualeat,estubiuaporsolus:Estubiuterquemistus:idquenoninessentialibustantummutationibus,sed&alterationibus,praesertimsihalitus&uaporessintcertarumrerum.Utrumhumidum&siccumetiamincoelosint,nonopusestdisputatione.Secundumpotentiameniminesseconsequensest,sicalidum&frigiduminest,&horumnullumsinesocio.UideScalig.DehumidoquoqueincoelotestisestLuna:exerc.18.desiccitateSol.FinisLibriSecundi.D.O.M.A.CommentariorumAlchymiaePartisPrimae.LiberTertius.DeDistractionibusCaputIQuidoperatio.Sinaturafaceretomnia,quibusaddegendamcommodeuitamindigemus,nonopusessetarte,autprincipioaliotali.samautemplurimanaturafacerenequit,quibushaecuitacarerenonpotest.Concessumitaquehominidiuinitusingeniumest&mens,quaerationesinueniendo,experiendoquetandemhabitumillumextruxit,quamartemuocamus,addefectusnaturaesupplendos,&aliaetiammirabiliaefficienda,quaenaturaesuntimpossibilia:Aristin7.pol.circafinem&inmechanicis.6.inquibusdamautemetiamillamimitandum.Sumitquidemexnaturamateriamars:Sedtalem,quaealiterhaberequeat,&formamexmotuartissuscipere.Moral.Nicom.4."Omnisenim",utaitPhilosophus,"circagenerationemuersatur,comminisciturque&contemplatur,uteorumaliquid.Uidepar.an.I.2.fiat,quaeessepossunt,autnonesse."Itaquecircamutabiliaest,&quodammodoattingitfortunam.Seddumnonquoduisexquolibetinstiruitetiamnaturamsibiproponit,quanquamsitratiooperisabomnimateriaabiuncta,naturaexistenteinillisipsis,quaefiunt,&quorumipsaestperseprincipiuminternum,&innecessariisoccupatur.Interdumarssocietatemcumnaturainit,facitquesimiliterAgricolae,authortulano,quiquaenaturaperseefficerenonpoterat,insitionibus&sationealiisqueprocurant,sednonsinenatuta,quamingenioadiuuant,disponuntqueita,utproferatinsueta.Arsalitperficit,quaenaturanonpotest:Aliaimitatur:aliacumipsaagit,quaetamenquiaprimummotusprincipiumabarteprodiit,artificialiaitidemdicisolent,quomodo&mansuefactioartificialisest&disciplina,quanquamnonfiatabsquenaturaeinstinctu.Eiusfundamentumestexperientiacircasingunlaria,utestinmetaphysicis.Fitenimcumexmultisexperientiaeconceptibusunadesimilibusexistimatio,seudecretum&dogmaconstituitur,&exsingularibuscolligituruniuersaleartisaxioma.Actionesenim&generationescircafingulariasunt:arsuniuersalium,utsithabituseffectiuuscumrationeuera,sicutdefiniuiteaminNicomachiisPhilosophus.Alchymiamartemesse(ουκατεχνίαν)manifestumest.Perexperientiameniminuentaperspectaquehabetpraeceptapluramethodicedigestaadsupplendosaliquosopereartificiosonaturaedefectus.Est&principiumformaqueeius,quodefficipotest,inartificeextramateriamexistens.Quocirca&bonialicuiusgratiaest,&utilitatemaffertuitaehumanae,necpromitteredebetimpossibilia,quorumexperientiaestnulla,quanquamrespraeternaturamfaciat.deGonan1.Quoniamautemnoniamest,quodintendit,sedfuturumest,adquodnonsubitoperuenit,sedexpotentiaactumproducitmotuartificisperinstrumenta.(Nonenimarstangitultimo,sedestprimummouens,quodutiturinstrumentistangentibus,&sicesthabitusorganicus,exeognere,quodmechanicumdicituringenio&manupoteris,utchirurgia,Pharmacopoeia,etc.Est&eiusfinisopusutile:Motuseius,qui&quotsintdicendumest.Etsanequiaarseffectiuaest,siuepersuaefficiatinstrumenta,siueutaturnatura,motuseiusesteffectioquaedam,actusqueimperfectusinremobili,quaeelaborariChymicepotest:Uerumcumadopusaspiret,idquelaborandoseuefficiendoquaerat:effectioistanonimmeritouocabiturOperatio.Isteenimestterminusgenericusadquem,quisoletmotibusuocabuladecernereutestin4.Physicorumtex.48.At&caeterisartibusidemestpropositum.Pugnatnomencumnormascientiarumκαθ'αυτο.Nouimusistud,&solicitisaepedepropriouocabulofuimus.Seduidimususumsibiistudattribuisseapplicationespecialiexgenere.Siplacet,uocaχυμαργηματα,uelalchymurgias,&χυμειοτεχνηματαquasiμηχανeυματατηςαλχυμιας,καιεργασματαηεργασιαςRetinuitistamuocemetiamDornaeus,quidefinitoperationem,quodsitmanuum&instrumentorumadremChymicamexequendamapplicatio:EtestreueraChymiurgiaoperisChymicieffectio:uelmotusChymicioperiscumrationeueraeffectiuus:quimotuscumprincipiumexartehabeatdirigiturperartificeminmateriaeiussusceptiuaadfinemformamqueabsolutam,quanquamnonsempermanu,autinstrumentistangat.Naminaliquibus,ubinaturalibusutiturmediis,quaeinsemotumhabentcommodum,satisestapplicasseagentiapatientibus,&motumprouocasse,nonaliteracaestatesoliscalorexuscitatuimplantarum,quaesinondesitfauor,coelique&aerisclementia,absintautem&caeteraeiniuriae,persepromoueturadfinem.Itaqueinterdumoperatiomagisdiciturrespectuoperantis:interdummagismateriae,quaemouetur.Estenim&actiua&passiuapotentia,inquemechaniciseffectiuaexcellit,propterformamartis,quaeestextramateriam.Sedinterdum,utdiximus,utraquepotestasconcurrit,&arsinitiumdatmotui,naturaperficit,quanquamartificegubernante.Cap.Ii.Deoperationumuarietate.Cumoperatiositmotusquidam,&philosophustamincategoricadoctrina,quamnaturalibusauscultationibusproposueritsexmotusspecies,interquasduerectiusmutationesipsoiudiceappellantur:quin&differentianaturae&uiolentiaediscernisoleant:ConsiderandumChymicoest,neignoretrationem&fundamentaartissuae:arsa.analogiceadnaturamsehabet:omnibusneillis,analiquibusutatur,&quaspefiduciaquedicerepossit,sehocilludeffecisse.Necesthuiuscontemplationisnecessitasnulla.Namquiperperamexercenthancartem,Parachymicidicti(tanquamπαραφροντοῦντες,καὶπαραλογιζόμενοιἐνχυμίᾳ/)Saepeglorianturdemirificisgenerationibus,cumsirecteremperpendas,ap¬positionesduntaxat&alterationesautsimiliasintassecuti.Nonnunquameoimpudentiaerapiuntur,utnonerubescantaffirmare,opussuumgenerationeexaltatoriafactum,seugenerationesimplici,cumpotiuscorruperint,deprauarintqueessentiam,quamnobilioremreddiderint.Latitareautemambiguitate&licentiaterminorumartissolent,atqueitaimposturasmachiari.Seduerumartificemuolumusrerumnaturae,operibusqueueraerationisconsentaneafacere,&polliceri.Quodinitioattinetadmotumuiolentum&naturalem,utroqueutiturmagister,quiapartimimitaturnaturam,eiusqueutiturgestione:partimpreternaturamquidfacit:τὸδέπαρὰφύσινβίαιον.Sicutenimnaturaadiuuantecalore,ambientisexrebusefflorescunt,colligunturquesucci,quiinillisetiamconsistere,&cogisolent,utSaccharcircanodossuarumarundinum:&lachrymae:itaipseinstirpibusuiuisprocuratsimilia,nihilaliudfaciendo,quamoccasionesuiasqueaperiendo,&admouendoadminicula.Exudatenimposteaspontesuasuccus,tanquamexbalsamo,quemexceptumelaboratpenitius.Sedmagisuiolentomotu,coactuqueessentiasprolicit:Siueillauissitmeraeartis,siueetiamnaturae.Namuiolentum,&Spontaneumsubunogenerenaturaepossuntesse.Contrariaenimgenere&materiaconsentiunt.Quocircasicutualidusambientiscalorcogitsudareplantasresinas:itaillecalorefornacis.Sicutitemsolinmagnomundo,&Uulcanusinsubterraneisperaguntdestillationes&sublimationes,utiinEpistolisnostrisexplicauimus,itaChymicusinsuachirurgia.Inspecieuerogenerat,corrumpit,alterat,auget,minuit,transfert:Etsubalternandomodosimplicesinstituitgenerationes,modosecundumquid:Etmiscetcomponitquedumquecorrumpitseparat&diuellitomninoquequodoptimumestusibushumanisexnaturaerebuselicerestudet,quorummultanaturanonpotest.Generationissimplicisexemplumest,cumexferroesfacit:Generationisκατὰτι,cumexlapidecalcem.Alterationuminfinitusestnumerus,isqueinexaltationibushabetpraeclaraspecimina.Augmentatiorepraesentaturinnutritionibus&incerationibus.decrementuminsuperfluorumdetractioneelucet:motumlocalemnonperse,sedseruiliterusurpatinsublimationibus&destillationibus,ubileuiaattenuataqueascendere,grauiadelabinotumest.Siunaestexartecommoditas,unumqueopus,unosanemotu&operationeutiposset.SedutaitinMechanicisphilosophus,naturasemperagiteodemmodo,habetquemotumunum,isqueestinsimplicibussimplex,inmistisdifformis,nisiquidexaccidente&peruimeueniat:Sedutilemultifariamcommutatur,multaqueoperasaepefiuntexreuna.Esttameninnaturaquoque&unum&multum,nontantumexaccidente,sed&diuersitatespecierum.Artifexconsilioagens&uoluntatisnutuuario,nullampraeteritbeneperitequeagendioccasionem.Itaque&hicnaturamsibiproexemplopropositamhabet,licetmaioreuarietateopusinstruatinformetquesuum.Illudlaudabiliusprocedit,quodfitastipulantererumnatura,&uelutiartemonstranteinquaeferatur,&quibussepraebereuelitoperibusfacilem.Difficileenimestquaerereinnatura,quodineanonest,utaurumexlignofacere:nectalequidsusciperedebetartifex.Quoditeminremotiorepotentiaest,raroaggreditureducere,uelutiexcompositioneelementorummoliristirpem:excrystallosmaragdumueladamantem.Permultasenimimperfectionumformasiterest,adeoutaddesperationemprius,quamadfinemoperisperueniat,quodeuenitiis,quifouendocaloribusargentumuiuumabsquemedicinaexpectantaurum.Itaquetandemfrustratio&iacturasequiturtemeritatemoperantis.Ethaecestillascientiasinearte,seupotiusuanapersuasio,inquadetrimentocorrigiturstultitialaborantisParachymici.SiquidautemestillaSeueriniDanipraedestinatio,haecest,quanaturaequibusdamsigniscumexperientiapotestatumconspirantibus,quomodooptimequidelaborariqueat,cognoscitartifex.Sedsunt&inferioressubordinataequepotestates,licetqueetiamcitrasubsistereusumonente,sicutipsanatura,sinonpotestfacereaurum,inplumbo,uelargentoquiescit.NecfitexquouislignoMercurius.Etiamhaeccausaest,curnonunaardcontentasitoperatione.Naturaeprocliuitasnonestuna,neceadembonitas,nonususidem,necpartesessentiaeeaedem,necnecessitas.Rom.9.Quiddelibertateexproeresiagentisdicamus?ἢοὒκἐχειἐξουσίανὁκερὰ¬μεὺςἑντοῦαὐτοῦφυράματοςποιῆσαιὁμὲνεἶςτιμὴνσεῖος,ὁδὲεἰςἀτιμίανLiberumestexstibiouitrumfacere,uelplumbum,uelcalcem,uelflores,ueloleum,ueltinctutam.Quodqueuerofitsuooperandimodo.Cap.Iii.QuaesintoperationesChymicae.Prohibetquidemlexhomogeniaeinaliasartesinuadere,&diuersarumpraeceptaheterogeneainunumchaosconfundere.Ueruntamencumomnesunocognationisuinculocohaereant,alteraquealtericopiasmittatinusu&declatationeauxiliares,nonuertendumestuitioChymico,siquidaccommodatopetatexuicinia.Saluosuoiurerogaremolendinumutendumpotest,&pistillumcummortatio&inceruiculo,quoressuascomminuat.Nonaccusabiturarseiusimperfectionis.etiamsiabractearioaccipiatauriargentiquefolia.Quidquod&ipsenonnunquaminmagnarerumcopiaforaslocatdomestica,&peroleariumcolligitoliuum,perRhizotomumsuccosSylphii,cucumerisasinini,&similia?Carbonesfacerepotestipse:sedplacetnegotiumdarecarbonariis,utartiministrent.Resinaseuocareidemsuaarteexresiniferisnouit.Sedresinariisoperamlocat.Itademelle&caeteris.Multaenimconcessitmetallurgiae,uitrariae&aliisartibus.Ipseinnobilioribuspotissimumelaborat.Plurimaeu.enumeratisolentoperationesAlchymie,idquemaxime,sitotamartisamplitudinemspectes.Namquodaurificiumattinet,modopaucae,modoplurescommemorantur,quaetamencumcaeterisanalogiamhabent,qualessuntcalcinatio,solutio,separatio,coniunctio,putrefactio,congelatio,cibatio,sublimatio,fermentatio,exaltatio,multiplicatio,proiectio.Rosariumphilosophorumnouemrecenset,quosdicitrationediuersos,reeosdem,nempesublimationem,descensionem,distillationem,calcinationem,solutionem,congelationem,fixionem,iterationem,cerationem:Etsuntinhismirabilesistiphilosophi,quomodoclamantcoquendumtantumsinetaedioesse:modo&soluendum&coagulandum.Noscumartemcolligeremus,distinximuseosprobabiliiudicio.Illudsaltemnotandum,multosoccultaritituliseognatorum,uelestaliquossimplices&solitariosesse:aliquosgenericocommuniquenominecomplectiplures,quosquiacoincidunt&inunumtandemconspirant,symbolicosappellauimus.Torsitnosaliquandocogitatio,annonmodioperationum&clanssesdeberentresponderemagisteriis&essentiis.Sedcumuideremus,unamessentiampossepluribusmodispraeparari:pluresqueadunamsimulconcurrere:uelunomodopluresconcininari:nonconuenireistampartitionemcongruentiamqueincongruamesseadmethodumartisdeprehendimus.Locutiu.dehacresumusetsupra.Neu.quisputet,cumnominapluraoperationumapuddiuersosautoresreperiat,nosmancamtradidisseartem.diligenteruidendummonemus,annonilludnomen,nonre,sedsonosaltemuocisdifferatapositisinarte:deindeannonsitalieneartis:ueletiamexscriptisnominatisqueprofluattanquamconsequens.Suntetnonnullaepropteruniusoperationisfinesdiuersos,autpluriummutuasoperasdantiumpeculiaribusenunciataeuocabulis,quaetamenpropriamclassemnonmerentur.PurificatChymicus,&adsynceritatemsubstantiaeperducitmetalla&aliamulta:sedpropriamarsnonadmittitpurificationisdifferentiam;ComprehenditenimSiquidadsespectat,separationibus,reuerberationibus,coementationibus&aliis.Caeteracommisitartificibusaliis,utauripurificationemsegregatoribusauri&metallicisaurifabris,probatoribus,etc.EstfrequensreductionisnomeninAlchymia:Sedgenetalemultisofficium.Reducimusenimfundendo,destillando,segregando&aliis:quandoquidemreductionihilaliudest,quaminpristinamformamconsistentiamquerestitutioutcumexlithargyro,quodexplumbofactumerat,itemexcerussa,molybdena,plumbagine,denuoplumbumconflamus,quaeestreciprocatransmutatio&circularisconuersio,quopactoexaquafitaer,exquorursumaqua.ImonetransmutationemquideminterChymicasoperationesseorsimretulimus,quamuisintermagisteriasittransmutatum,sicut&reductumexistitexreductione,&purgatummundumqueexpurgatione.Namtransmutatiofitcorrosione,seucalcinatione,fusione,piectione&aliis.Alteratumquotiesestinarte?Athicnomenhabetmagisteriiuelessentiae,sitquegraduarione,coementatione,ustioneetc.Nonponimustingendi&colorandiuocem,quaepoteratesseTinctio,uelinfectura,innumeromotuum&effectionumartis,quiaprocuratoraliis,necopushabetpraeceptissingularibus.Fixatioestuolatici&fugacisadpermanenduminignifirmatio,&peragiturproiectionemedicinaefixae,misturis,sublimationibus,digestionibus,destillationibus,graduationibus,coementis,etc.procuiusquereinatura.Induratioeiestaffinis,facitqueexmollidurum:&exfluxodurabile,fitquesimiliterpermotionesalias.Inhumatiosolutionisquaedamdifferentiaest,quasepultafimouelterraudaresliquescerecogitur:sedmisticaexsimilitudineobscuricolorisintelligitur.Praecipitatiouiaestadpraecipitatum,quodestinhydrargyropeculiate,cumcorroditurreuerberaturqueincalcemrubeam,&sictransmutationequadamexaqueaspecieobitinterream,exquatamenfacilereducitur.Descensiopartimadfusionesexcoctionesquepertinet,partimaddestillationes,partimreductiones.Estn.motusreigrauisadinferiora,siueperfluxumfiat,siuedesessumquomodoaquaelimoturbataesubsident.Multiplicatioinartificiolapidisestuirtutisintensio.Augmentatioestcorporisincrementumpersubministrationemsimilis,quodinsubstantiameandemcederepotest,peragiturqueperincerationem,incorporationem,&modosexaltationum.Expressio&elixatioadseparationespertinent,uti&excoctio.Probatioperseestiudiciumdefactissecundumaxiomataartis.Aliasetiaminuestigatioestcontentiinminerismetalli:uelexploratio,cumiudiciosimul,idquesaepeexotericumest,utinurina.Quistalibussingularemtribuatinmethodolocum?Multafiuntperaccidens.Sedmethodushomogeneaduntaxatrecipit.Itaque&deabusionibusnihildicenduminpuritatemethodi,nisiquantumdoctrinaegratiasuislocisinterexponendumiuseritur.Mallemusdiminuerepotiusoperationumnumerum,quamaugere,siitaresferret.Ratioimpositionisnominumnonsempersequiturmetabolasphysicas,in5.Phys.tex.4.ubiscribiturμᾰλλονεἰςὃ,ἢἐξοὗκινεῖται,ὀνομάζεσθαιτὴνμεταβολὴν,hocest,magisappellarimutationes(generationem&corruptionem)aterminoadquem,quamaterminoaquo.NonomnisoperatioChymicaitasehabetprincipaliter.Nonn.segregatioindedicitur,quiaadsegregatumtendit,tanquamadfinem:sedsegregatumestactusimperfectusinuiaadessentiamuelmagisterium,nequeineoquiescitChymicus,sicutnaturaingeneratoseusubstantia,&corruptoseunonente.Calcinatiointerdumincalceacquiescit,neceamexcipitmotusalius.Aliquandoueroelaborationespluresadmagisteriumuelessentiamadduntur.FiltrariooperatioChymicaest.Sedadeamnontenditprincipaliterartismotus.Ueruntamenestaliquidsimile.Nametiamistaesubordinatae&deincepssequentesmotionespossuntsuisdistinguifinibus&actibusimperfectis,quanquamposteaprogressiofiatadaliud,motusprincipioaliosumpto.Etinhocapparetnaturam&artemdissimiliteragere.Naminnatura,incorrupto&putrefactofinisest:Sedarsistisutituralteriusulteriorisgratia,nisifortassedicendumsit,etiamnaturamcorrumpere,utindealiudexistat:Sednonagitexproaeresi.Estautemnonleuisindecontrainformationemartismethodicamobiectio.Uideturenimomnisoperatioafineultimoappellaridebuisse,&sihocnonfactumsit,nonesselegitimamarti:exempligratia:nonelaboratio&exaltatiodebebantoperationesauspicari:sedmagisteriieffectio,&utloquunturaliqui,essentificatio:quiaduohaecsuntartisfinesgenerales.Sublimatio,destillatio&caeteraequianonsempermagisteria&essentiasfaciunt,sedinsubalternisministrant,saepelocomoueriparerat.ExhocfundamentotypusartisEnchiristicaeplaneintercidit&succeditineiuslocumdescriptioChymica,quaetalisforet."Chymicaoperatioautmagisteriieffectioest,autextractio:Illaestalteratio,autmutatio:alteratioesttranslatioqualitatispropriaeautproductiomanifestae.Mutatioconsistitintransplantatione,uelsolutione.Extractioapochylisisest,uelessentificatio:quaerursumproductioquintaenaturae:uelunchecked,quafiuntoleaignea&aerea:spiritus&aquae:sales&Turpetha."Quaeexaereiscoagulanturfloresdicuntur.Salibusaccensenturquaelibetgelata.Tincturaeadextractossuccosseucoloresreferuntur.Compositiocommunisestaffectioplurium.Itasanealiquisimmutaredispositionemnostramposset.Sedquiafundamentumhorumomniumsuntμηχανήματα,necexarteexturbaripossunt,necobiterautperaccidenssineconfusionetradi.RiplaeusoperationesuocauitSecretaAstronomiaeinferioris:Etintellexitcalcinationem,solutionem,sublimationem,&reliquas.Itaqueaccuratesuntinartetradendae,licetParacelsusiubeatusueasdisci.Cap.Iiii.Deoperationumordine.ProposuimusordineprincipalesoperationesinAlchymia,nequeidsinemagnadifficultate.Magnaenimestartisamplitudo,inqueusumultaforispeterenecesseest,quodnonsemperitapraepataetessint,utdecet:&famulitiodefungantursuomultapopularia.Necestcuiusuisdemesticapropriaqueamutuatitiisdiscernere.Praetereatottantaequesuntoperumcognationes,&elaborationumaffinitates,utaliquotiesalterasurrepatinlocumalterius,possitqueunarespluribusfierimodis.Seruiuntitemintersemultismodis,necminusmagnauarietasestinauthorumcommentariis.Quidquodcumspecilesoperationesselectaesunt,generanonappareant,utcontinuamethodoasummoperintermediaadspeciemultimamtransiripossit?Ettamennecessariaestcontinuatio.Crescitdifficultas,sidichotomiisstudeas.Uidemusautemplacuisseprioremnostramdispositionemuirisindustriis.Itaquenonest,uteamrepudiemus.Quoniamautemsubindeadulterioracontenditanimus&cognitionumincrementaquaerit,&iudiciumusu,contemplationequecontinuataexacuitur:tabulamoperationumnonnihilapriorediscrepantemexcogitauimus,studuimusque,utquammaximefieripossetEnchiriaresponderetChymiae,autsaltemadoperaspeciesqueChymicasrespiceret.Estautemordotalis:"Operatioestelaboratio,uelexaltatioelaborationiscomplementumestrectificatio,quaeueliisdemoperationummodisutitur,uelcognatis.Itaquenonpotestsingularibuspraeceptisseorsiminstrui,sedsuisinlocis,inquaeuiseiusdispergitur,deeamonendumest.Nonnunquametiamexaltatioprorectificationeest.SeddistinguendaesuntCatachresesabessentialibus.Exaltatioporroestsolutio,&coadunatio.Soluimusliquando,uelseparando,undeliquatio&separatio,speciessolutionis,Liquatiofusionemhabet,&deliquium,quoduariisperagiturmodis.Separatioestdistractio,uelextractio."(itanominibusutendumest.Felicioraingeniaaliquidaptiusinuenient.)"Distrahiturresinpartescontinuiquaepotestuocaridiscontinuatio,autcomminutio,estquealcolisatio,laeuigatiosupermarmore,granulatio,corrosio,quoqueinterdumubiamalgamatioseruit&aliimodiperquospulueresfacimus.Deindeestaliadistractioinmembracontiguecohaerentiataminsiccis,quamhumidis,ubierantpluraconfusa.Segregationempossumusappellare,quaeconstatablatione,&subductione.Utraquemodoshabetplures,illadepletionem,exantlationem,exhaustionemelutionem,emersionem,detersionem,auulsionem,abstractionempermagnetem&similia,itautpossintduaespeciesablationisconstitui,perhumidaprior,persiccaposterior.Sunt&subductionesuariae,iisdemquedistinctaemodis.Namcumsiccasubducuntur,cribratiopotissimumest.Haecenimmaximeinhocgenereinartemreceptaest,habetqueinmetallur,giaplurimum&usus&industriae,uti&inpharmacopaeia,moliturasimilibusqueartibus."Reliquimodisinenominesunt,necopusestillorummeminissenhacarte,quodpolluanturuulgarinimisamplitudine.Quisenimuerriculum,&scoparumfunctionem,rastrorumque&sarculoruminueheretinmethodumartisnobilis?Cumliquidasegregamussubducendo;excellitFiltratiopercolumChymicum,&peruarsainfundibulacalicesqueepistomiatos.Inseruithuicreietiamdestillatioperlacinias,Cognataeiestdefessio,cumcollectionecircafundumuasis,quomodofiuntsedimenta.Itasehabetpriorparsdistractionisincontinuisuelcontiguis,ubinullafitsubstantiarummutatio,sedtantumdiductio,ueldisiunctiopartiumquantitatis.Alterasubstantialiaseparat,reducitquemistuminpartescompositionis.UolebamuseamReductionemappellare,nisihuiusuocisgeneraliorsuissetusus,Resolutionemquidamdicunt,eaqueappellatiofauetetiamphilosophiaeperipateticae.Sedquocunquesaneuoceturnomineduasobtinetspecies:unaestreserationaturarumomnibuspartibusmanentibus:Etideonaturaequoqueascribifolet,propriequeopponimistionibus,utplacuitphilosophoquoquein4.meteor.1.alteraperuimperagiturquanonnihildeperdit;&diciindepotestφθοραseucorruptiouiolenta,autcombustio.Illaestputrefactio&disclusio,quammysticamquoquenominant,disiectionemueldisparationempermedicinam.Combustioestcalcinatioduplex,unaperactualemignem,alteraperpotentialem:Ethicsuntcorrosionesperacresmedicinasincalcem:Deindecinefactio.Haesuntspecies&modidistractionum.Extractiofitperprolectationem(itainpraesensaccommodamusnomen)uelelambicationem.Illiassignamusexcoctionem,inquaelixatio,assatioqueprimariumuimadextrahendumhabent:Deindeeuocationem,seueductionemautextorsionem,(uocautilibet)cuiussuntexpressio,extillatioperuulnus:exuctiopermacerationem.(Estenimhaecquasiliguritioquaedam,quaesinecoctionetantumperinfusioneminhumoreessentiamsorbet&educitexconcreto.Potestiungielixationi,quanquamtuncgenusexcoctionisestincommodius)seuinfusio,simauisutiMedicorumuocabulo.Elambicatiodiuiditurinsublimationem,&destillationemcuiusmomodisuntuarii,utascensoria,descensoria,transuersa,descensiopersartaginem&aliaerationes.Hisclassibusdistributaestsolutio.CoadunatioduashabetComites,diuaporationem&exhalationem,quanquamnonperpetuas.Namalicubiinunumfitcoitio,nulloexpirante.DiuiditurauteminSynistasin,&Synthesinseuconsistentiam,&compositionem.Illahabetcoagulationem,&concretionem:haecmistionem&compactionem.Mistionisformaesuntinceratio,seuimbibitio,ibilocumhabetetiamtinctura,seuinfectio&coloratio:Deindesynchisisseuconfusio,&colliquatio.Compactioperagiturpotissimuminhacarte,incorporatione,cuiusmodisuntuarii:&conglutinatione.TotsuntcoadunationesinChymiamaximeusitatae.Quimodiforispetuntur,eosdescriberenonattinet.Exaltatio,quaeestsublimatiophilosophorumChymicorumduplexest:perfectiuauna,alteragraduatoria,quae&gradatio.Illiusspeciessuntrenouatio,quae&maturatio,utdigestio,&circulatio:Deinderegeneratioperfermentationem,&proiectionem,quibusspeciebusmaximeprocuranturfamosissimaeillaetincturae,&transmutationesChymicorum,quanquammutatioinsubstantiaetiamperaliaartificiainterduminstituatur,tasemqueuimhabeantetiammistiones.Gradatiomultisfitmodis:Sedexcelluntineainsiccisquidemcementatio,&fulminatio:minusexcellentessuntafflationes,ustulationes,tostiones,ignitiones,etc.Inhumidisestablutioexaltatoriosensuaccipienda,fitquepercoloritia,&coelestiamenstrua:praeterearestinctioinliquoribusgradantibus.Hisabsoluiturtotumenchiriaemagisterium.Satmultumcurarumcogitationumqueimpendimusindigestionemillamnequetamentantumnobistribuimus,utuideriuelimuspenitusconcoxisse.OptandusenimnobisHerculesfortiorest,quicumhocAcheleodecertetperitius,&diuulsacornuadistribuatconuenientius.Chymiciuulgares,&quidemParacelsitaemultisuntinastronimiainferiorismundiSednondumcompertusest,quistellasseuastrainordinemredigeret,finibussuiscircumscriberentdigereretquecertislegibus.Cogenditamenerantutartem,neuagabundomotudissolutequeoperandoquiduisexquouis,quouisquoquomodofacerent,&turpissimisimposturisDeohominibusqueampliusilluderent,Caput.U.Deelaboratione,solutione,eliquatione.Onomatopoeiaequibusdamsuntinuisae.Sedtamenadmoduminseruiuntartificumbreuitati,queinpraeceptionibusamaturpotissimum.Interpretilicetremcopiosiusexponere.Satisitaquefueritartisperitodixisseelaborationemesseoperationem,quaresrudiscrudaqueelaboreturfiatqueadusumexcellens.Estenimelaborareexillaborato,rudicrudoqueelaboratumfacere&formamcontrariamperlaboremartificiosuminducere,siueidfiatalterationefigurationeque,siuecompositione,augmento,decremento.Utinnaturaita&inarteuolebatphilosophushaudquicquamfieriextoto,utpotesecedentibusinutilibus,assumptisidoneis.HocinChymiaquoquefitmagnaexparte(nonenimomnino.Namaliquandoextotoimmutatofittotumnullareabiecta,nisiinterpretariabiectionemetiamdealterationeuelis,utcumtotaaurimassafiguratur.)Quocircaaliquidixerunt,Chymiciessemaximesepararepurumabimpuro,quodestextractionumproprium,siimpurumnominamusid,quodpreteressentiampuram&homogeneamseuinterioreminreelaborandainuenitur.QuoniamautemsuperfluadetrahitChymicus,deficientiasupplerestudet&qualitatesqualitatibusaptioribuspermutat,eductisexpotentianaturainsitis,uelintroductisaliquibus,uttotaratioelaborationisconstet,alteratione,augmento,decremento:ideodiuiditurinsolutionem,&coadunationem,quae&coniunctiodicipotestautinunumcollectio.Soluereestconstrictumligatumquelibertatisuaerestituere,demtisqueuinculisaiugoimmunefacere.Itasoluunturiunctiboues,itanodidissipantur,&inclusaliberantur.Innaturasoluunturconcretacompactaqueablatotermino,&glutinae,quocohaerebant.Constatautemexsuperiorelibroterminatumessehumidosiccum,&uicissimalterumalteriusefficacia,retinerisubcertacorporisformaoperantibusactiuis.τοσυνέχεινformaequidemasscribitur.Sedinstruetaliteretiamglutini.Terminoergosublatouelremisso,itautcontentumdomineturincontinens&id,quodterminatumfueratexuperetterminans:Solutioeueniet.Diximusremittiterminum,ueltolli.Remissiofitpercalidumuelhumidumintroductum.Namfrigore,&siccitateeratfactaconstrictio.Indeduaesolutionumformaeexisteredebebantprincipaliter,remissio,&destructio.SedChymicusquoqueanalogasoperationesnonpraeterit,&multasoluitsimilitudinequadam:Multaimperfectonexuiunctadisturbatdistrahitque.Itasolutionisuoxampliatur.Graecisestδιάκρισιςἢδιάλυσις,uelλύσιςUtraqueuoxestapudPhilosophuminI.deortu&intertex.5.&6.&aliis.διάκρισιςopponiturσυγκρίσει;&illacorruptionesaliquiconfecerunthasgenerationes:συνιόντωνγὰρκαὶδιαλυομένωνἡγένεσιςσυμβαίνεικαὶἡφθορὰ,utestintextuprimo.Sedalibisoluunturaenigmata,&paralogismi,&debita,cumaliis.In3.met.6.ἥλιοςδιαλυείτὴνσύστασιντὴνἐγγύςquodestdissipare&disiicere.διάκρισιςquoquedicitur,cumaquaexpassadiductaqueinuaporemsoluitur;&cuminputrefactioneuelgenerationepercoctionemsecedentibusineptisconsistuntapta.Nouimusistasaequiuocationes;sedsihasueritiabstinereabusuuocabulorumuolumus,iamdocendimuneriestualedicendum.Curautemsolutionemhancdiacrisiconciliemus,&proelaborationisprimaspecieponamus,ratioestexususeuidentia.Sienimδιακρίνον¬ται,quaeinputredine,dumcoctaacrudissecedunt,dissociantur:&quaecumaquadiductainamplitudinem&raritatemputatur,sicinaeremueluaporemabire,quibusutrisquesatiscommodumestuocabulumδιακρίσεως:itaque&nosaliquoiureeoutimur,tumdehis,quaediffundunturlinquanturque,tumquaesegregantur.Illustratautemuocumexpositioremipsam.Quocircacompescantossuum,&illusionesilli,quiomniaiudicareinsolenter,mihilautempersefacere,Momiinstar,solent,necnosgarrulitatisauttautologiaeaccusentineaarte,cuiusdifficultatipaucauerbanonsatisfaciunt,nisiecclipsesSolistenebrisAuernipuramusillustrariposse.Solutionitribuimusduasformasmethodifaciliorisgratia,nempeliquationis&separationis.Uidemusenimquaedamsolui,utnix,uelcerainSole,autsalinaerehumido,uelaqua:quaedamdiffluxuquodammembrorum,utii,quossepsserpensmomordit:uelutcinisdispergitur,uellapiscontinuitatesolutainpulueremfathiscit,&similiter.Exemplaomniacollectacognationismerito,inistaduogeneraconcesserunt.LiquatioincommentariisGraecorumPhilosohorumplaerumqueτὴξιςuelσύντηξιςdicitur,autetiam.Liquescereuelliquaridicunturmetalla,quaePhilosophoetiamχυτὰ:itemlapides(τήκεταικαὶὁλίθοιςὁπυρίμαχος,in4.met.6.)itamella&sales(τὰδὲλύεταιὑγρῷ,ibidem)Etsaneliquortribuiturigni,aeri,aquae.LiquidusenimignisestUirgilio,liquidusaer,liquidaaqua.Interdumtabeliquefiuntcorpora,estquehuiusuerbiusussatisamplus:sedquaeexconsistentiasolidaconcretaquefluidaefficiuntur,siuesuohumoreresoluto,siuealienorecepto,exaerepotissimum&aqua;ignispotiuspropriumresoluit:eamagisuimexprimunthuiusuerbi,&sicliquatioeritconcretoruminfluxumsolutio.Patetautemsisdemexemplisduplexliquationisratio.Namcumexpotentiainsitusuelinexistenshumorinactumeduciturpercalorem,quifrigoriconstringenticontrariaminfertdispositionem,unaestforma;alteracumhumorforisingreditur.Cap.Ui.DeFusione.FundamentafusionisubstrauimusinpraedictisPrimaenimformaliquationisfusioest,siquidemrectedicunturfundi,quaecumfrigoreexliquidoconstiterunt,caloresubeunte,&quodreliquumestcongenitihumidiresoluenteremittentequeliquantur,&inconsistentiamfluidamredeunt.τήκεσθαιquidemκαὶδιαχεῖσθαι&haecdicuntur,sedgeneraliore,quamprospecieiproprietateuocabulo.Philosophusχυτὰdixitmetallaexhalituuaporosoin3.meteor,ult.PlatoinTimaeoὕδαταχυτὰ:undeχύσιςτῶνμετάλλωνaχεύω&χέω.Proprieχενείεινdiciturmetallum;quodstatuaeuelsimilisreicausafunditur:&resipsafusura,uelamotuauxiliantisinstrum.nticonflatura,ue[enimconflatores,quorumofficinafusoriaχωνδειτήριονmeα.Siiddemetallis&lapidibusconstat,quidprohibetetiamceramfundere,&liquamina,&sales,igneuiolentiore?Ros.Philos.1.Necrefert,etiamsialicubilegamus,liquefactionemuulgatemignifieriphilosophicamaqua;quasinonfusio,sedliquefactiositappellanda.Imo&fusioeademdicituraChymicisinRosario,cumcoagulatummedianteignifluit.Illaueroalteracerationuncupatur,saepequeloquunturillimysticiPhilosophipermetaphoras&aenigmata.Patetergo,fusionemesseliquationisspeciemprimam,quafusiliacaloreeliquescunt.Fusiliaautemsunt,quorumhumoradmediocritatemredactus,caloresubductoconstititpotestatesuperuenientisfrigorisanalogi.Nonnimisdiminutusdebetessehumor,utinactumsubeunteiterumcaloreexuscitariqueat,quanquamidsemperfiatcumiactura.Calorenimilleactuansresoluithumidum,&posteaidpopulatur,secumqueeducit.Frequenteergofusioneresseipsafitsaccior,autconsumitur.Hocquidemaccidit,cumexcellitelementumhumidum,utinoleoconcreto,glacie,liquaminibus,etc.illudcumperseestparcum,utinferro,proindeutisehabentgradus,itapassioeuenit.Calorillemodosiccusest,modohumidus.Illofundunturdura,quorumparciorhumiditasconcretionemterminumqueaccepitfirmiorem:hocleuiusconcreta&abundantiahumore,utbutyrum,nix,&similia,quaetamen&caloresiccofunduntur.Omninoartisest,cuilibetcaloremcompetentemdare,&cumfusaresestadarbitrium,nonampliusurgere.Palamenimest,tuncdetrimentumafferrihumiditati,itauttandemetiamincalcemredigi&terramrespossit.Sedquiignes,quibusdebeantur,concretionisdocebitmodus.Illudnotandum,quaedamnonfundi,nisiafflatusupra,infra,adlatus,ueletiamundiquaqueignireflexoadhibito.Quaedamantefusionemigniuntur,quaedammollescunt.Nihilitaqueaudimusdeignitione&mollefactioneindiagrapheoperationum,quiacohaerentaliis.Maiorisquoquecautelaegratiainεὐχύτοιςadhibenturmedia;utaqua,cinis,&similia.Sed&haecinδυσχύτοιςprocuiusquemodo&circumstantiisfamulantur.Estenimliquefacereetiamperarenam.Plaerumquetamennudoigniuasafusoriacommittuntur,siuasausurpamus.Aliquaenimfusioetiamsineuasecontinenteinsolofurnofusoriouelfocoperagitur.Praetereacumfusiliadifficulterliquescunt,ueletiamconcretacumhissunt,quorumresolutiodamnumafferretfusioni,&consumeretdissiparetqueexpirationibus,&acrimoniaferuorequeessentiam,utinmetallurgia,&uitraria,gemmariaque,experientiainuenitadditamenta,quosfluxusdicunt,quinontantumpromouentfusionem,sed&defenduntfusum.Quaedamimpetuminseuertuntfamiliaritatequadamnaturae,utferrumpraesentestibio,utliceatinterimsubterfugereliquori.Quaedamsuscipiunt,suoqueampcauiouentmetalla,utpyrimachus,carbonumpuluis,&similia.Fluxuumsimplicium&compositorumcumulumproposuimusinAlchymia.Descripsit&Agricolasalesartificiososeiusdemusus,lib.7.deremetallica,ubiagitdeexamineuenarum&metallorum,seuprobatoriaarte.Notanduminelectionefluxuumadmitesuenasuelmetallamitioresaccipi:adpertinacesuenas&metallaualidioresFerrumstibiouelsulphurefacilefunditur,uti&chalybs.Hincintelligiturratio,cur,ubiarsenicum,cadmiauenenata,lapisplumbarius,stibiumest,ferrumadditumtutampraestetfusionem.MitisfluxuspraeterpositosinAlchymiaesthic,quiconstat"exaequisportionibussaponis,stibii,&halonitri,quaecontritacoquunturinuitrosuperigniparuo,doneccumilliscoeatsapo,fiatquelapideus."Alius:"Capesalisnitri,&fellisuitri"(itauocanturcommunitersalsaeuitrorumspumae,seurecrementa)"pares:contritisaddeliquoremsalissodae,seualcali,utincorporentur.Arefactaiterumtero,&imbibeliquoretartariadplacitum.Tandemignicoagulato."Hicfluxuspeculiarisestinreductionecaementatorummetallorum:sicutinreductionecalciumlixiuium,cuisapoincoctussit,inalcaliredactum.Aliusaerisuenismitioribusdestinatur,quemquidemposuimusinAlchymia,sedposteainuenimusexactiusdescriptumabErkero.Itauerosehabet:"Tartariduae,salispetraeunacommisceantur,&inollamcalefactaminiiciantur,utperseflagrareincipiant.Antequamplanerefrigescant,contere.Cumutiuoles,miscecumuenatrita,inspergequesalemdimidiidigititransuersicrassitie.Comprimenonnihil,&tuncrectefundesadhibitoigni&reliquis,quaeoportet."Talesfluxusaliquandopeculiarianominaaccipiuntabusu.Namaliquiuocanturreductorii,aliquicaementatorii,itemdescensorii.Quodenimfaciliusfluit,datauiafaciliusdescendit.Adiuuanshocfluxusexargumentodicitur;&talisesthic:"Capelithargyri,recrementorumuitri,salisfusi,plumbigranulati,scobisferri,singulorumtantundem.Misce,&insegregationedescensoriaadregulumuelsimilibusutere."Adauri&argentimuenas:"Coquetrescinerismanipulosinahenoexaqua.Decoctumfundepermanicamseusaccumcineribusplenum.Mutacineres,&repeteopusterquaterue.Dilutumcoagulainollamunda.Paruenae&coaguli"(alcaliuocant)"miscentur."Adorichalcum&aes:"Orichalcielimati&arsenicisingulaeselibrae:Tartarirubri,&salissinguliquadrantescommisticolliquenturincatinoclauso,itautoperculuminuerticeforamineparuositperuium.Liquefactaeffundeincanalem.Cumutiuis,tere,&metallilibrisaddesemuncias."Aduenasauri:"Tartarirubri,salispetraei,saliscommunisparescontritascommisce.Poneincatino,&fundeadaquaelimpidaespeciem.Effundeinalucolum,Cumrefrixitmassa,tere.Inusu,capeuenaeauri(inpyriteuelsilice)&fluxusistiuspartessingulaslithargyriuelplumbigranulatiduas.Commisce&incatinolapideoexcoque,effundequeinconumproregulo."Potes&stibium,salem,&pyritenauricommiscere,&similiterexcoquere.Itastibium&halonitrumcolliquefactaeffunduntur,utcoeant,adususeosdem.Alius:"Ferramentaueterainiiceinurinampermensem,utnonnihilcorrodantur,&inferruginemabeant.Hancipsaurinadeterge,&coagula.Ubistibium&sulphuriunctasuntuenis,iquamamferri,tonsum&salemadde,&excoqueItanihildetrahiturmetallo.Aduenamelutamcuiuscunquegeneris,praesertimautemauri,quaetenaciter&uiscosesoletprofluereexfornace:"Faciioliciuiumexpatibuscalcis,&cinerisclauellati.Solueineosalemfusuminpulueremredactum.Iniiceetiamsaponisramenta:coque,utcolliquescant,&agitastudiose.Posthocimmittetartarumalbumcalcinatum,&salempetrae,cumdelicuerint,coagulae."Etiamtenacissimauenafaciledomaturhocfluxummisto.Carnorummetallurgiualdecommendantfluxussequentes:"Sulphuris,fellisuitri,stibiibinaedrachmae,salisurinariisalisfusisalispatrae,lithargpri,uitrioli,tartari,calcisuiuae(uelsalisalcaliexlixiuiosaponariorum)capitismortuideaquacaustica,aluminiscalcinati,singulaesemunciae,aeriscalcinatiunciacommisceantur.Inusucomponepartamunamuenae,duasplumbi,unamueldimidiamfluxus.Includecatino,&insternefeluitriUenetiFundeinanemiautregulusexeat."Aliusadcontumacesuenas:"Glareamfusilemscobemuelsquamamautbatituram,seustricturasferri,calcemquecommisceparibusportmnibus."Uel:"Tartarumsalemfusum,salempetraeumcontrita,calcinainollauittataadalbedinemcrctaecandida.Inusumisceturcumparilithargyro,&duplouenae,additoplumbo,quantumuenaexigit."ContradamnaRibii:"Coquesulphurishalonitri,uitrioli,salisfusiparesinlixiuio,uelurinatribushoris,donecsulphursuperprunisnonampliusfumiget.Coagulainpuluerem."Adquaslibetuenas:"Arsenicipartessex:sulphurisrubei,aeris,singulascontere,&incatinofundeadpurum.Effundeinconum.Pulsaproregulo,cuiusunaparsadditurduabusuenaeadexcoquendumitemproregulo."Alius:"Salisalcali(uelcoaguli)exlixiuiosaponariorum(ueletiamsalissodae,autcinerisclauellati)salispetraepuribinaslibras:salisfusi,tartariadalbedinemcalcinatifellisuitrilibrassingulas,mistasperfundelixiuioforti,&dimidiomensereponeindiesbisterueconturbando.Tandemdesessufacto,purumliquoremdeple,&coqueadsiccum,quodcoagularedicunt.Soluecoagulatumaquapura,&recoque.Coaguladenuo,idquequaterrepete,doneccandoremaluminiscalcinatinanciscatur.Interponeuerocolaturassuas.Serualocosicco."Aliusadaurialiasqueuenas:"Calcisuiuae,cinerisfaginibinaslibras,saliscrystalliniselibram.Solueacetocommistas.Cola.Coagulainpulueremrubicundum.Inusuunciaeeiusaddelithargyri,pyritae(cuiusuismetallimarcasithae)singulassemuncias:siqueaurumest,etiamargentisemunciam.Excoqueinanemia."Adelutamauriuenamfitfluxusexcalcisuiuae,fuliginiscaminariae,salispetrae,singulissemunciis.Salistartariuncia,pulueratiaerisdidrachmo.Istismistisaddituruenaeoluicaesescuncia."Fluxusnigerproaere:"Tartarilibram,salispetraesesquilibram,contritascommisce.Incendesuperlapidetoties,donecnonampliusflagrent.Tritisaddesalisfusiselibram."Quibuslapidesfunderepermedicaminaconsiliumest:"Lixiuiumforteparantterfundendoaquampercineresrecentes,&percolumsaepiustraiiciendo.Idcoagulant.Alcalifacto,adiiciuntpulueremcrystalli,saepepostignitionemaquafrigidarestincti.Itemcerussamuelplumbaginem.Mistahaeccolliquantantefolles."Utilisesthicfluxusgemmariis,&quiexcrystallo,silice,&similibusnagisteriaconcinnant.Sed&puluisglareae&crystallisubtiliscatinissolentaddiuna,utargentumfacilelorbeaturaplumbo,&fundaturuena,cuiusreigratiaetiamexaceto,urina&tartarocoagulumparant.Quidamcapiunt"miniiexplumboselibram,aeruginissemunciam,silicisalbisenishorisreuerberati,restinctiaqua&tritisescunciammiscent,&inlutoarmatoclausoquecatino(relictotameninoperculoparuospiraculo)colliquant&fundendismetallisaddunt."Uocantplumbiuitrum.Aliquitantumtribuuntfluxuumauxilio,utsibiduplumpolliceanturexuenis,quamuulgaresexcoctores.Detalibusauteminmagisteriisuidebimus,ubisimulmonebimusdenaturafluxuum,&indiciisquibusdam,adcognoscendum,quae,quibusaddereoporteat.image110Quaeadapparatumfusionisrequirantur,sinondefortuita,sedartificiosafusionedicendumest,possuntintelligiexsuperioribusdesceuasia&pyrotechnia:&dictumest,quaedamfundiincatinis,angularibus,uelteretibus;quaedamsolisfornacibus.Catiniiquoquesolentuelinfornacesinferri,uelintracirculumponi,uelfocifoueae,quainspirantfollesadmoueri.Choneutae,seufabrifusorii,utquiexferrouelorichalco(namcaeterametallafaciliusfluunt)uariaconflantinstrumenta,&resalias,sicut&gemmariiuitrariiquepropriashabentfornaces,studetqueinillisexcogitandisalteralterumexcellere.AlexiusPedemontanusinconslaturanomismatum,librodesecretissexto,totamenumeratadeamremsupellectilem.Imperatenimbonoartifici,carbonesexlignisrecentibus,duris,siccis:crusibulasolida,cinerea(alba&nigraimprobat:)chartamcrassiusculamadcatinoseuentandos:arundinemuelfistulamadcineresproflandos:uncumadcarbonesdetrahendos:prelumadformas,quibusinfundendummetallumest,continendas:tabulasgeminasroboreas,uelbuxeas,uelaereas,politasleuesque,interquasformaestringanturuertanturque:plagulaslaneasaduacuitatesinterformascompressasfarciendas,circinum,regulam,scalprumcuruumadformasfigurandasdistribuendasquelacunas:oleum&terebinthinam,quachartauelbombycinafilaimbutapossintaccendi,&fumointernatyporumafflari:sed&leporinumpedemadaequandumfuliginem,&sicubicocta,sitdetergendam,&tandemscopasaereas&setaceasadsordiumextersionem.Haecille,nontantumadfundendumpersepertinentia,sed&informandum,uttotumabsoluaturnumisma.Fornacisnonfecitmentionem,quodfusionestalessoleantantefollesinfocoperagi,uelsalteminanemia,cuiusmodiesthaeccumsuisinstrumentis.A.Fornaxfusoriaeumantico(χυνειαGraecis.)B.eademabsqueantico,utdispositiocratisappafeat.Utriqueinpauimentoadditaestdesignatiocinerarii,&foueaseupraefurnium,siplaceatetiammultamcopiamaerisfundere.Cχωνοςseuχωνειονcatinusfusoriustriangularisparuaformarepraesentatus.Necessitasimperabitampliorem.D.eiusoperculum.E.retinaculumseucapsa,cuiinclususcatinusfirmatur.Eaexferreisbacillisseuarmillisest,&plaerumquelutodefenditur.Fcatiniceps,seuforcepsarcuatusadprehendendoscatinos,extrahendosqueexigni.G.H.unciuersorii,quibusmetallummilceturincatino.Kuersoriusprunarum,quodmunussustinetetiambaculusretortus.Mnamprunaemouentur,detrahunturqueistis,maximecumargentumadregulamexcoquitur.Lrudimentumprunicipis.Nalueusferreus,inquemfusummetallumimmittitur.Sedsunt&alueioblongiseucanales,itemtabulae,typi,&alia,inquaeeffundisolentliquata,utuelbacillifiant,autuirgae,uelcertaformafigurentur.Fornaxnonestuniusmodi;&nonnullasnossupraexhibuimus.Fit&talimodo:Poniturpariesposticus,eiqueapplicaturfollis,adanimandumigneminfornace,quaeperdecliueadhaeret,&inanticofarturamhabetexluto,inquoforamenadfusummetallumemittendumincatinumseufossaminpauimento,cuiprunaesolentaddi.Nectantumadfundendumaptaistafornaxest,sed&excoquendumprobandumqueuenasaerispotissimum,utiadmonetErkeruslib.3."suidocimastici,caepdelapideaerosoprobando",utquantumaeriscontineat,cognoscatur:(intelligitlapideminspeciedictummoremetallico,seupastillumexpyriteaerosocorflatum.Utmultamcopiammetallipaucosumptu,compendioquefundant,excogitaruntnonnulliformamturritam,quinquepartitam,cuiduosuntcineraria,unumpedamentumseuchytropodium,ergasteriumuelchytrodocheum,&tegumentum.Figuraestisthaec:image111image112InhacfornaceliteraAsignatergasterium,inquoollaEcollocatur.Istudspaciumsimulfocusest.Namundiquaquepruniscircundaturolla,ignemquereflexumseuantitypum,quem&reuerberantemuocant,sustinerecogitur.Etfornaxquidempotestexlateribussemicircularibuscompingi;sedollalapideaest,seuterrea,exgenerefirmissimorumcatinorum.Insternituroperculomobiliansato,utperuncumprehendi&retrahiqueatadconsiderandumfluxum.Bpedamentumollaeest,inquoinnititurferreistrabibusdecussatimiunctis.Ccinerariumprimumcumcraticulaforaminibusplena.Dcinerariumsecundumcumostiolo.Feiustectumperforatumestunotantumloco,sedamploforamineinmedio,utaersubeat,&cumulaticineresdefluant.Ideoueroduplexconisteriumeffictumest,utcalordiutiussubsistat,&excarbunculiscineribusqueadhucferuentibusaugeatur.F.operimentumturriculaeperuiumtribuslocis.Inuerticeuoragopatetamplior,perquamprunaedemirttuntur,opusqueinspectatur.Adlateraduouentilabraseurespiraculafumoexitumpraebent,simulquemoderandoigniministrant.Id,cumollaeximendaest,remouetur.Extrahiturautemforcipearcuato.Quocircaollapinnascircacollumobtinet,autlimbodebetesseinstructa.Altitudototiusfornacisfereestduorumcubitorum.Ergasteriumenimlongumestdodrantem:pedamentumpalmum:tantum&cinerariumprimum:secundumuerosexdigitos.Addeiamoperculum,quodaliquinonhemisphaeriiformaconficiunt,sedcanalisinstaroblongi,&inuerticehiatumunumsaltemrelinquunt.Magnacopiaaeris,ferri,orichalci,uitribreuiineafundipossedicitur.Postdebitamueroliquefactionemextractuscatinuseffunditur,quoplacet.Prouitrofundendo,&crystallo,similibusque,utindefiantglobuli,tessellae,tabulae,&alia,etiampotestparuaspecieextruifurnusuitrarius,dequosupra.Forsaliquissupersolostatueritexlateribuscinerarium,&huicimposueritfocumproignilignorumaridorumuiuo,&utrumquespaciumsuisostiolisperuiumfecerit.Focumautemclauserit,tectoplanoinmediopertusoamplo,ueluticaminoseucratere,perquemignisflammeussursumferatur,&incircuitudispositasollasuelcatinos,inquibusuirriuelgemmarummaterialingat,&caloreualidofundat.Hocergasteriumarcuatoforniceinstrauerit,relictafenestraadinferendaextrahendaqueuasa,&liquefactahaurienda,planeadinstarfurniuitrariisimplicis.Cardanusin2.desubtilibusmanicammetallicamdescriptamdedit,inquaualidoigniuelliquescant,ueluranturmetalla.Uasfitexfilicenigro,albismaculissparso,longumcubitosquatuotueltres,latumdodrantem,cranssumtresdigitos,intortuminimoadformammodumquecubid,sinefundo.Inmediolongitudinisforaminepertundituradaccipiendumcanalemspiritalem,accommodumrostrisfollium.Desinitinfistulamorispatentis,perquodfusamateriadecurrit:&utexitussitangustior,lutometallicoexargilla&carbonumpuluere,relictoforamineobstruitur.Considerandahicauthorisuerbasunt:Imaparsuasisobstruitur,eo,utdixi,relictoosculo,argilla,&carbonibus,etc.Uidendum,annonfistulaeexitustotussitobturandus,&suotemporerefigendus,utinmetallurgia,cumclausafornacefitexcoctiomateriaeliquandaalterniscumcarbonibus,miscetur,imponiturqueincapacitatemuentriseregionefollis.HaecillaCardanaeamanicaest,quamrepraesentarequeastalispecie.Fusoriaarsmagnumusumolimhabuitinstatuaria,fueruntqueadmodumingeniosaemisturae,dequibusincolliquatione.Hodieexferro,orichalco,stanno,similibusqueuariafundunturutensilia,utmortaria,siphones,cannaetormentariae,tabulaefornacum,candelabra,etc.Chymicusfusionisopeexcoquit&purificatmetalla,uitra&gemmasconflat,calces&pulueresreducit,bonitatesexplorat,&abadulteriissecernit;miscetmulta,unitetiamfragmenta,aliaseparat,&pluraperagit.Arsfundendisuccininondumrepertacreditur.aliqui&cornualiquefactafunderetentarunt,sedtemerarioconatu.Numfusionetransmutatiofieriqueat,quaeritur.Coniunctamquidemesseposse,nondubitamus,sedmutatioalteriusfitpraesidio:Necsolafusioferrumperficit,utchalybsfiat.Imo,quosaepiusfunditur,eofitintractabilius,sicut&cumaesmiscetur,exquogenerefortassefuitillud,quodinPersiaexaeredelapsumautumant,nullisignibusfusile,ueruntamen&defectushumidiresolubilisidemefficit.Notandum,nonomnefusumstatimredireadconsistentiam,cumrefrixit.Exemplosunt,quaeimage113ChymiciuocantSoluta.Ueruntamenaddieissoletmedicamen,utsulphur,pix,succinum,terraampelitis,spermaceti,&similiamultaoleoincoctasoluuntur,&eademformasolutamanent,quamdiuoleumunaest.Graeciuocantανιεναικαισυυανιεναι,resolui,solui,remitti,&c.Redigitamenadconsistentiampotestsolutum,remotohumoreremittente.Quaedamitamollefiunttantum,siuequiahumoroleosuscertograduimmissusest,siuequiacerauelaliquodtaleexmollibus,quomodoaurum,aes,ferrum,siplumbumeliquatisaddatur,mollescunt.Metallatalequidpatiunturetiamabhydrargyro,sieorumcalcescumhociungantur,separenturquedenuoperdestillationem.Ualenthic&restinctionesinoleo,similibusquesuccis,utdiceturintermagisteria.Nammollefactiogradusestadfusionem,quanquamhecnoninomnibussuccedat.Hacartemultapersenonfusilia,fusionemrecipiunt;&fitperindehisadditamentis,utcummetallisuenisqueaddunturfluxus.Utergoinsummamcolligamusdocumentafusionis,duplicemdicimusessefusionem;unamperse,alteramcumadditamentis.Utriquegenerisubsuntuariafusilia.Rursumquaepersefunduntur,plaerumquestatimredeuntadduritiam,frigorisanalogisuperuentum:quaedamnonredeuntfacile;&huiusgenerisambramesseanimaduertimus,&quaecunqueunahabentaereosspirituscoagulatos,quireductileuicalore,ampliusquerarefacti,oleosaminduuntnaturam.Taliaimitanturextractorumnaturam,dequibusaliusestsermo.Fusacumadditamentispartimconcrescuntdenuo,partimineorumnaturamsediffundunt,&unaliquidamanent;aliudtamenaliofacilius.Namsulphuretiamoleoincoctumprincipiocoalescitnonnihil,&aliquadeponitramenta.Tandemtamenetiamtotuminoleomanet.Quaedamdeinderedeunteademconsistentia,quaedamdebiliore,utlapidesfusi,etc.Nonnullaafusionefiunt,&perspicuaproptercontinuitatem,utsal,arenaeuitrariae,etc.Caeterasdifferentiascolligatquisqueexantedictis,&rerumproprietate.Cap.ViiDeDeliquio.Deliquiumesseliquationemperhumidumκαθ’αυτο,dictumest.Quaeenimhuiusexcessuconcreuerunt,seuabituhumidiconstiterunt,uelutChymiciloquuntur,coagularunt,restitutioneeiusresoluuntur.Itaque&apudAristotelemearesλυσιςuocatur(αλεςλυτοιυγρω)&Chymicossolutio,nimirumappellationegenerisspecialiteradhibita.Aliasdeliquescereestinliquoremabire,fathiscere,resolui,etc.quasicumnixautglaciesdiffluituapidoaere.Sedoperaepretiumest,uarietateexemplorumtanquamperinductionem,deliquiinaturamrationemqueostendere&explicare.Deliquiodiffluuntsales,alumina,atramenta,nitrum,&quaecunquehorumnaturamparticipant,quaeomniaexliquidoadsiccitatemredactaconcreuerunt.Deindealiomodoliquescuntcorporaualidisignibuscalcinata,adeoutplurimuminsalisnaturamconuersaintelligantur,prouttamencalcinatafuerint,&rarefactapenitusunouelpluribuslaboribus,autsaltemquadamtenus.Itaque&soluunturquaedamcalcestotae,quaedamduntaxatexpartetenuiore:quaedamtantummodohumescuntseuremittuntur,quibus,siuolumusuberioremeorumresolutionem,adderenonnihilliquorisnecesseest,idquesaepeacrimoniamhabet,quaattenuat,suoqueignipotentialiampliusrarefaciatconsistentiamcoherentemquecompagem.Quibusdamnonactualishumiditasadditur,sedpotentialis,utcumliquatiliaconterimus,ueliungimusdifficulterfluxilibus,utsales,etc.Nonnulla&reuerberataliquescunt,&perse,sedaliomodo,uttartarum,cuiuscalxfacilediffluit:sed&ipsumaquadissoluipotest.Nonhoceuenitatramento,&congeneribus,potestqueetiamsaltandemilliquabilisreddi,Deliquiofluuntlachrymaequoqueinpulueremredactae,aliquaeuepore,aliquaeaqua,aceto,&similibus.Caphuraaquafortideliquescit,sednumhucreferendusilleliquorsit,posteauidebimus.Hisexemplispatet,deliquiumsuoamplexucomprehendere,solutionisuelliquatzonismodosaliquot,quorumprimusestresolutioinuapidoaere,seuhumido,siueissitcalidus,sauefrigidus;magistamenfrigido,qualisestinsubterraneis,&puteissimilibusque:secundus,resolutiocumcalcinationeprofirmitatecompagis,ubimirabilequideuenit,nonsoluiinhumoremrem,nisihumoreintotumsitpriuata.Idautemideo,quiailludhumidumeratglutinosumcompactumquetenacius,quamutdimitteretconiunctumsiccum:&quidemhorumquaedamsalisliquescentisnaturaesuntpropiora;quaedamuerouidenturpotiusrarefactainuisibilibusatomishumoremingredi,&eiuscontinuitateoccultari,utpotiusdicendasintinliquorelatitare,quamineumresolutaesse.Namreuerberatioistaigneaterreafecitmaxime:terrauerouelnon,ueldifficultersolubilisest.Idemarguit&hoc,quodtasescalcesinterdumpossintreduciinmetallum,quodnonfieret,sisaliumconditionemplanesubiissent.Salesenimmetallicaenaturaesuntexpertes.Eodempertinet&hydrargyrisublimatisolutio.modustertiusestremissiomagis,quamuerasolutio.Dilutionemitaquealiquiuocant,ueluticumlutumexiccatumresoluituraffusaaqua;itemmel,lachrymae,gummi,etc.quaeexliquidocoactainspissataquemerant.Patet&hoc,quaedamsuohumoreliquescere,saltemadiutaaerishumiditateuapida;quaedamalienoadnisso:itemomneresolutumdeliquiocoagularidenuoposse.Generaergo&species,seupotiusmodiitasehabent,utdeliquiumsituelperse,uelcumadditamento:Diuisiodeliquiiexnaturaliquabilium.2.utrobiqueuelstatim,uelpraecedentepraeparatione.Additamentasuntuelactualesliquores,uelpotentiales,itatamen,utfaciledeliquescant,qualessuntsalessublimati;&uelconterunturuna,uelpersublimationem,aliosuemodosuniuntur.Cumitemnonpossintdeliquesceredominantesiccitate,siueingusconiunctumsit,siuecalor,patetrequiricommerciumdominantishumoris:exambientisdiuersitate.quiquominussubitsuatubstantia,eosyncerioremrelinquitliquorem.Hinccolligitur,artificiosamsolutionemeamesse,inquanonsubstantiahumidi,sedqualitasagit,autsaltem,sispiritushumidusueluaporunasubitcumqualitate,niniltamenincommodetnaturae.Quocircasimilitudinemquandamsolutionisperdeliquiumnabentea,quaecopiosaaquauelaqueisdiluuntur,nonautemformamdeliquiiueram;&sicexnumeroctarumspecierumhuncmodumexcludendumesse,&uelsibirelinquendum,uelinposterioribusaliquidsimilehabentibus,reponendum.Porrohumornaturainestuapidoaeri&aquae:persocietatemistorumetiamterrae,fimomadido,&similibus.Deliquiumitaquechymicumomneinillisperagendum;&cumdifferentiaetiamexillissumiqueat,aliuddicipotestuapidum,seuaereum,aliudmersorium,seuembapticum,quoduicissimestinhumationisinhumidaterra,fimo,uelsimilibus;&immersionis,quosmodoscumaliissatisexplicauimusinAlchymia.Iamapparatumoculissubiicerequadamtenus,&definibusdiceretempestiuumerat.Sedcumcommentatorismunussustineamus,uideamusprimumphilosophematanonnullaAristotelica,posteafusioni&deliquioterminosponamusmanifestioribusargumentis,&quaestionibusnonnullishaudiniucundis."Quaeacalidosiccoconcrescunt(πήγνυται)"inquitPhilosophus,"eorumquaedamirresolubiliasunt(άλυταutfictile,&lapidesquidam,quiabignifiunt,unaconcremataterra(τήςγήςσυγκαυθείσης)quadamsolubiliahumore(λυταυγρώ)"Dumdicit.fusiliafactaesseperconcretionemagentecalidosicco,indicat,liquidafuisseprius,habuissequehumoremsecum,quemresolueriteduxeritquecalor,siccitasautemetiampartimsorpserit,partimterminauerit.Namterminumacceperunthumidapersiccitatemagentibusactiuis.Terminatioista&actioestinaequalis.Naminaliquibusignishumidumitadiminuit,utterraetiamcombustionemsitpassa,firmissimequereliquohumori,quiestpaucissimus,conglutinata.Ideohaecdicunάλυτα.Nonenimadmittunthumoreminprofundosubstantiae,quanquampulueratamadefieriqueant,ueletiamhumorperporosrecipi.Intelligimusergouerodeliquiosolutionemfierideberefluentehumoredomestico,idqueopecontrariieius,quodcoagulationemfecerat,hocest,humidifrigidi.Sicutenimagensexternumcalidumsiccum,terminauerat,itacontrariumhumidumfrigidumdeterminans,terminumremitteredebet,siquidemdispositioadsicpatienduminest,&nontotushumorsitexhaustus.Externushumorremittitinternum.Subesseergoaliquisdebet,utsitnullafolutio,ubihumorinpotentianullus,uelparcissimus,cumqueterraadustus.ExhacdoctrinaPhilosophiratioelucescit,quamsaepemiratisumns.Cumenimfrequentissimeexcalcinatisextraxissemussales,eosqueliquefactosmultaaquaperfilirumchymicumtraiecissemus,adeoutnihilnecoculisappareret,nectactuperciperetur;tamenpostcoagulationemcumdenuodilueremussalem,aliquamparteminsolubilemdeprehendimus,quaepriustotadeliquiodiffluxerat.RatiopatetexPhilosopho,quiacalorsiccusterminauitportionesquasdamamplius,&priuatashumoresiccioresreddidit,quin&humidumremanenscumterranonnihiladussit.Sedsolutioneminhumidofrigidofieridebere,nontantumdemonstraturaxiomate:ταεναντίαατι:&uiceuersa:"Idemeidemsecundumidemnonestcausacontrarii":uerumetiamexemplodocetur."Nitrumenim&salis,inquit,solubiliasunthumidononomni,sedfrigido.Quocircaliquescuntinaqua&speciebusaquae,nonautemoleo,quiasiccumcalidum,quoerantcoagulata."Sedhisobiicipotest,quodsaletiamoleosoluatur,utdocetexperientia,ueteresqueoliuumsuum,utduraret,nonsinesalefecerunt.Respondeturidfierioleononpuro,sedaliquidsucciaqueisecumhabente:deindenonessesolutionemueram,sedtantumoccultationem,sisalassumituraboleo,Uerumenimueropotiorcausaestinhumido.Namhoctollitterminumsicci,Oleumquidemabaliquibusetiamhumidumuocatur;sedpotentiamsicciobtinet,estquealiquandoetiamigneum.Ataercalidus&humidusitemsoluit:soluit&aquaferuens,utinlixiuio.Non,inquam,calorismerito.Itaque&mulierculecumlixiuiumfacereuolunt,initiononaffunduntferuentem;dicuntenimaduriseuterminarisalem,atqueitafieri,utlixiuiumnoneuadatacre.Igiturhumorisauxiliomaximeperagiturdeliquiisolutio.Idcernereetiamhincest,quodapparatusdeliquiipotissimumearequiratmedia,inquibusaeruapidusfacileconcrescit,&humiditatemroridamrelinquit,uttabulasuitreas,plumbeas,marmoreas,ouorumdurorumacetabula.Inde&uaporfimi&balneisoluit.Sedquomododistatfusioadeliquio?NegatPhilosophus,molaremlapidemsoluideliquio,seuλύεωςυργώ:rursusaitπήκεαθιςθερμώ,uti&ferrum,licetaliasάλυτον,ueruntamenτηκτονυπερζαλλοσηθερμότητι/Gr].Ap¬paretprimumdiscrimenesseinefficientibussolutionis,quodestinfusionecalidum,indeliquiohumidumDeindequaefunduntur,concreuerantcalidiexitum,seddeliquescentiahumidi,nontamentotaliuelnimio.Multafusiliasoluunturoleo;deliquescentianonsoluuntur,uelaegresaltem:illaacaloresiccononexcedentemodum,nontorrentururunturue;haecfacilecalcinanturadurunturque.Liquescentiacoagulanturacalidosiccoproportionali:fusiliainhumorefrigidoconcrescunt,tantumabest,utdiffluant,Atquiuidemusetiamsales&atramenta,aluminequeacaloresiccoefferuescere;&quidfaciliusfluitsalepetraeo,etiamparuoigne?Dicipotestquaedamambigere,propterea,quodfufilibus&deliquiosolubilibusconstentpartibus,tanquamglacies&nix.Itaquequadamtenuscaloreconstiterunt,quadamtenussiccitate.Itacomperimus,atramentaquoque&alumenauxiliocalidisiccisuperuacuumhumoremdissipantis,indigere,&consisterepaulatimuaporediluto:sedquiacaloristenonestimmodicus,comprehenditurmultumhumidiinterconcrescendumcumterra.Rationeergoistiushumidiconcreti,restitutohumoreuberioresoluuntur:sedrationeterraefusilis(habereuerotaliaterram,&nonnihilpinguedinismanifestumest)nonadustae,sedhumorecompetentedefinitae,funduntur.Aristotelesdicit,istiusmodirescalorisexcessufundi,aliasnonfusilia,quiexcessusdefiniendusestexdispositionepatientis.Oleaconcreta,glacies,&similia,cumsoluunturaquacalida,deliquiumestanfusio?HaecscilicetAristoteliuideturesse.Namnonhumore,sedcalore,etiamsiccofitresolutio.Glaciestamenambigit,utdictumest,quiamultumhumidiobtinetinpotentia;quiaueroinfrigidaaquanonsoluitur,sedremissa,uthyemaliafluminatestantur,magisadfusionempertineteiussolutio.Quandocalcessoluunturpersalesadditos,&aliaacria,fusionepotiusest,andeliquium?Uideturenimperindefieri,acinaquiscausticis,quaesuntignespotentiales.Numergofunduntur?Imocorroduntur;sedquiasalisnaturamquandamadeptaesuntreuerberiiignempassae,ideoaddeliquiumtraducuntur,licetconcurrataliquacorrosio.Cumcerainaquacoctasoluitur,fusiofitpotius,uti&cumoleoresoluuntursulphura,&similia.Acimage114cumhalosanthosinoleumfathiscitabitquetotum,quiaabhumoreuideturfieri,numdeliquiumest?Nullacalorisuisadhibetur.Itanixmollioraquafrigidaliquescittabescitque.Illudoleumestproximapotentia,haecaqua.Itaqueconfusiopotiusdicendaest:&saneueterumhalosanthosliquidumeratmaioreexparte.Sinixaquafrigidissimaitemliquesceret;caloreuerosiccoadureretur,merepossetaddeliquiumreferri.Nuncautemambiguesehabet.Quiddecaphuraperaquamcausticaminoleumsoluta?Fusioestexignesubtili,quiestinaquaista,quemtactuinferropercipimus.Quodsieuaporaueritaquamcaustica,reditcaphuraesuanatura:necdeliquescitinaquasimplici,uelaere:imotaleshumoresrepellit.Lutumconcretumsoluituraqua.Deliquescitne?Philosophofunditur(τήκεται)ignibus.Aquanonliquescit;seddiluitur.Apparatusdeliquiiuariusest,utinAlchymiadictum.Quicunquesit,plaerumqueitainstituitur,utquoddelicuit,profluatsepareturqueanondumliquefacto,excipsaturqueueluasculosingulari,uelrecessualiquoeiusdem.Interdumunarelinquuntur,utpartescitiusfluentesadfluxumperducantmorantes,quaesinesicquidemresoluuntur,attenuandaesuntnouolabore,autpotentiorihumidocommittendae.Humidumenimhicnonestmerepassiuum,sed&actiuum,&saepeeligituriuxtanaturamresoluendi.Calxuiuaquosicciorest,eoauidiusaeremhumidumsorbet,&dilabitur.HocobseruatumaChymicisest,&inartemtranslatum,ubiitemdeprehensum,quosubtilioressuntsales,eocitiuseosfluere,sicutsalpetraeelaboratus.Undenotumest,multacoagulata,quaehumefierinolumus,incaloresicco,uelaeritaliessereseruanda,qualemnaturam&saccharumhabet.Indeposteacollingitur,quoapparatuquodqueindigeat.Uocamuscrypticumdeliquium,cumremoccultamus,inquecryptasdeponimus,quaeestspeciesinhumationis,quaefitinterrahumida,cellis,specubushumidis,puteis,fimo,etc.Aliudestmanifestiaeris,&subdialeaustrinisconstitutionibus,uelhumidisfrigidisabsqueuento&pluuia,potissimumsilentenocte.Abutimur&balneotammersorio,quamuaporarioadremeandem:imo&immersioneinaquamfrigidam,uaseclauso.Aliosmodosistisanalogosmonstrabitexperientia,estquesaepenonoperosaratiodeliquii.Unde&suspenduntcalcesetestudinibuscellarumsuperuaporemferuentismusti,itemuinaceorum&similium.Sequenteschematedeliquiumpertabulamproponimus,&aliudperouorumsegmenta,aliudperpatinam&uaporem.Quialiosseparationummodosinstituereuelit,consulatdistractionis&destillationisartificium.Undetransferet,quodutileiudicabit.LiteraA.deliquiipertabulammodumquendamrepraesentat.Deliquiumcrypticum.Estautemeaexmarmoreuelsimililapide,scrobiculisdistincto,&corriuiis,◉tandemunooreeffundaturliquorinsubiectampatinam.Inclusatabulaestcistae,&ualuisinsternipotest,quosittutiorresolutio.Collocariincryptamsubterraneam,cellam,uelfornicemhumidiaerispotest,&transferri.Aliitabulamlacunislimboqueinstructaminterpunctamqueadparietemlapidibusfulciunt,autarenarumcumulisacclinant,qualiamultasuoMartequisfacileexcogitauerit.Quiutunturuitrea,&stannea,planamquidemhabent,sedaggeribusfossisquediuiduntexstannoperhydrargyrumremissoadformampulmenti.Eamateriaetiamtotaobducipotesttabula,sedexpressisscrobibus,sulcis,&colliquiis.Quetamencalxnondumsolutahaeret,apultenonfacilereuellitur,&siuelislotioneseparare,neperdaspartemliquoris,metuendumest.Cereaetabulaeinutilessunt,sicut&aliaepingues,sicubideducereliquotemriuisuolumus,nontantumpropteruiscosumhumidum&lentorem,sed&calorem,&siccitatem,quaeaduersaturdeliquio.Nihilominustamenaliquiferreastabulasstannoobductasceratenuiliniuntadsoluendumhydrargyrumsublimatum.Eademceraetiamquarumuistabularumextremitatespraetexunturaltitudinedigitalicircumquaque,saltemindecliuimarginependenteque,relictoexituseucanali.Frigidilapides,&ouorumacetabulameliorasunt.Cauendum&fictilerarum,nimisquesiccum.Namsorbethumorem,&siccitateobstatsolutioni.Quandoquodliquescit,acreest,uidendum,neramentatrahatextabula.Eainterdumadeosuntsubtilia,utnecoloquidemseparariqueant.Tabulasligneasquiadhibereuelit,eioperadandaest,utsintexsolidissimolignoautstannoobductae.Plumbumpropterfrigiditatemconduceret,sedmollities&inquinatiomercurialisestsuspecta.Necconducuntaes&ferrum,quiaadmittuntrubiginem&aeruginem,inficiuntquesapore.Auroargentoqueutatur,quiSalomoniosthesaurospossidet.CaeterumintumulisSeptentrionalibuscommodumquispossetcuniculoactospecumfodere,eaarte,ututrinquerelictispulpitistanquammurisimponereturtabulainterpunctadecliuisitu;firmatoqueretinaculis.Subeafimumhumidumcollocaret,uelaquaecatinum,cuiusuaporemadefactacrypta,tabulaquedeliquiummaturaret.LiteraB.dispositionemouorumsectorumexhibet.Fittabulaligneauellapideascrobibusexarata,&decliuisitucistaeinclusa.Scrobespertusaesuntiuxtaimum(quanquametiamcolliquiisiungiqueant)ineascollocantursegmentumouiinduratiuitelloexemto,quodsimiliterperuiumsitparteinferiore.Instratuspuluisadcapitadeliquescit,stillatquepertabulaminpatinamsubiectam,perquamconfluittandeminexcipulum.Ideoueroidexcogitatumest,utquodnonfluxitinsuperioretabula,soluaturininferiore,siunasitdelapsumcumguttis,atqueitaliquorfluatpurior.Sed&inpriorecistadisponiillaacetabulapossunt.Etutsaneplaeriqueingeniosingulari,aliusamatarenarumcumulos,aliusterraeaggerem,aliusaliud,inquoponatsegmentahemisphaericaetiamnonpertusa.Itaenimdisponunt,utacapitedefluatcolligaturqueliquorparteima,undeexhauriturinstrumentisuellinteolis.Nonnullisegmentaiunctacolligant,&foraminefacto,quoddelicuit,emittunt.Aliquisuspenduntsuperuapore,uelinuapidoaeresuperpatinas:&estmirificainhisparandisinuentio,cuiusoccasionemhabentloca,&caeteraecircunstantiae.Cmonstrattripodemsuperahenocollocatum,inquouirgulaesustinentuesicasmateriaeresoluendae.itauerointerdumsoluimustartarumpulueratum:nonnunquametiamremittimusseuirrigamusaromatumpulueres,adaquam&oleumeliciendum,maximetuncsaculolineo.Sedliquoresuesicamrequirunt.Utuaporualidiusoperetur,necleuitactupraetereat,operculumD.imponendumest,percuiusuerticempertusumseproripitspiritus.Sinonplacettripodemadhibere,operculicauitatemuncismultisinstrue,&perindeetit.E.patinamresolutoriamsubiicitoculis.Eaexlapidetornofieripotest,autargillafirmainsoliditatemlapideamcompacta.Sed&stannumseuplumbumcandidumconducit,simaterianonestacris.Inmedioeiusconfluxusest:amarginibustanquamsubselliis&loculamentiscolliquiaeuelutiinlacumcommunemtendunt,necesthuiusoperosaprocuratio,potestquetransferriincellas,uelsuperaquauaporanteahenisollisueponi,modocalornonsitnimius,quiliquoremresoluit,sedtepidussaltem,autetiamuixsensibilis.Tegiturpatinaalia;&sicinfodietiamhumidaeterraepotest,Uerumnonestopushacderepluribus.Tempusdeliquiidefiniturexnaturareiresoluendae.Solidiuscompactacrassioraque,&quaeremotiorasuntasalissubtilisnaturafluunttardius.Quidamcalcesmetallorumetiaminannumdefodiunt,uelinputeosconduntlongospacio,donecdeliquescant.Seddiligenspraeparatioperattenuationem,laeuigationem,reuerberationem,ueladditamentaconuenientiatempuspotestdecurtare.Finesdeliquiiprincipalessunt,utliquorexistatuariisusibusaccommodandus:isqueinterdumessentiiscomparandus:itemutunianturperminimaquamexactissime,quomodoGeberussuametallaconiungit,calcinando,resoluendo,reducendoque:uoluntenimsicdifficilimeseparari:&expectaturhincquoquetransmutatio.Aliusfinisestrerumdepuratio,&utquamsubtilissimaeeuadant:&hicinterdumaliissubordinatusest,seruitqueessentiisperdestillationem&aliosmodosperficiendis,quanquamsalisdeliquiumampliusattenuat&purificat,repetitisoperibus,&multiscolaturis.Peragitur&extractioquaedamopedeliquii.Subtilisenimessentiadefluit,subsistentecrassitie&sordibusApparetitaque,deliquiummagisteria&essentiasconficereposse;magisteria,utpotabilesliquores,transmutationes,commistiones,etc.essentias,utalcaliessentialeapprimeelaboratum,tincturasliquidas,etc.Quodautemtransmutatoriumsit,facileostenditur,quiaexterreocorporefacitaqueum,proptersymbolum,quodestinutroque.Etestreciprocauiaexaqueointerreumuicissim,quamreductionemuocant.Seduidendumest,ubialienahumiditassubiit,&ubipropriaresdelicuit,&quaeunasuntcorrosa.Indeenimtransmutatiouelalteratio,autmistiocensebitur.Tollitreductiohumiditatemdominantem,terminumqueprocuratosiccoadiicit,agentecalidosicco.Notandumigitur,quodubinihildeperiitreducto,alienahumiditastantumremiserit:ubiuerodiminutaestquantitas,propriadeliquiumfecerit.Cauendainreductioneadustioest.Itaquealicubisaltemteporuelsiccusaersatisest.Nominaruridcoagulatio,dequasuoloco.Dehis,quaediffundunturueldiluuntnrmultohumore,nihilattinetfaceremultauerba.Nonenimestartis,saccharumperfunderemultaaqua,&sicsoluere:autacetocoquerelachrymas,autaquapluuiaaloen,indequerecoctioneadsiccumreducere,modoadustionemtostionemquenimiamuitesinrecoquendo,&utpurgenturitasoluta,saepiusperfiltrumtraiicias,&obseruesgradumignisproaquaeresoluentiscopia,&naturarei.Seddehispraecipitcoagulatio.Addeliquiumnullaaliarationepertinent,nisiquiasimilequidhabent,nonquidemsimpliciteraααα;sedtantumeorumrespectu,quaepersedifficilimeautplanenonliquescunt,requiruntqueobhocadditamentumhumoris,siueeiusdem,siueproportionalis,autquemususmonstrauerit.Naminterdumquodtardiusliquescit,irrigamussuohumore,quipriusprofluxit,autquemdestillatioexpressit,uelutiintartaricalcenonsatiselaborata,sifluxummaturareuelis,affunditurliquoreiusdempridemexceptus:sisalemabsynthiicitoresoluereplacet,additurnonnihildeaquaabsynthii,&sicincaeteris.Propriaenimconueniuntmagis,nisiubiususrequiritdiuersa,&firmitascompagispostulathumorempenetrantemreserantemquepotenterligaturasnaturae,inquostudendum,utquantumfieripotest,acremedicameniterumsubtrahatur,&liquoredulcoretur,siueincalce,siuealiomodo.Ministrareenimdebet,&peractoministeriodecedere,nondominari,nisialiudsitconsilium.Cap.Uiii.Derationepuluerandi.Nonuideturinpulueremdetritiopraeceptisegere.ItaqueetiaminAlchymiaeamreiecimusadNexoterica,&tantumspeciesquasdamsubtiliores,quibusmagisutunturChymici,retinuimus.Uideamustamenquaedamingenere,&posteasiquidpraeterea,quaeinartesuntposita,suceurrerit,speciebussuisaddamus.Philosophomistorumaffectionesenarranti,interaliasest&θραῦσις,quaminterpretesLatinifriabilitatemnominant,sicutτὰθραυστὰfriabilia.Sedoportethancuocemlatiusextendere,quamaliasapudLatinossonatθραυστὸνenimAristoteliomninoest,quodinpartescontinuitatisdeteritur,utcrystallus,lapis,fictile,hocest,quodcomminuiinpuluerem,glaream,sabulumuepotest,portionibusmaioribus,minoribus,prouteuenerit,&resrequisiuerit."θραῦσιςἔστι"(inquit)"χωρισμὸςήδιαίρεσιςεἰςτὰπλείωδυοῖνκαὶτυχόνταμέρη:Friabilitasseufriatioestdiuisioseparatioueinpluresduabuspartes,&quascontigeritfieri.διαίρεσινκαὶχώρισινcumuocat,confirmatdistributionemnostram,quadistractionisubiecimusdiuisionesinmembraseupartesconcretioniscontinuae.Cumplures,&quasuisfierifriationeistadocet,distinguitaffectionemacognatis,inquibusnecquaelibet,necpluresfiunt,utinfractione,fissione,sectioneque,inquibuscertaratioestdiuisionis,&nonindefinita,sicutintritione,cumlapisdissilitinrectumobliquum,sursum,deorsum,&adlatera,idquodindicaturperadiectamuocemεἰςτυχόντα.Exeogenere,quaefacileidpatiuntur,εὔθραυστακαὶεὔτριπλαdicuntur.(Diosc.lapisarmeniusestεὐθριβὴςfriabilis)quaeetiaminsubtilissimumpulueremfacesserepossunt,quemzouuoglomGraeci,ArabesAlcoholappellareconsueuerunt;undenosterinchymicisAlcolismus.Quaeueroratioconsistentiae&concretionisfaciat[Gr}θραυστὰexplicatidemPhilosophus,cumscribit:ὅσαμὲνοὕτωπέπηγενὥστεπολλοὺςἔχεινπαραλλάτονταςπόρουςθραυστὰμέ¬χριγὰρτούτουδΐστατα·ὅσαδὲεἰςπολὺ,καὶτακτὰ,etc.Quaecunquesicconcreuerunt,utmultoshabeantalternisuariantes,uicissimquedispositosporosfriabiliasunt,etc."Causaitaqueinmodoconcretionisporisseumeatibushucilluctendentibus,alternatimipsoiudiceeritquaerenda,utaliasintfragilia,quorumporiseumeatusadmultumdistant,utnoninparuas,sedmagnasportionesdissiliant,utlignum,&fictile,quodtamenetiamfriabile.Meatuumautemratioexmodoterminationisdependet.Cumenimabhumidocomprehensumestterreummultumpauco,itautsiccitasdominetur,illudquenonsittenax,qualeaqueumnonpingue,autetiamtostionefractum,poriexistuntalternantes,proptersiccitatemterream.Itaquetaliaconteripossuntfacile.Eiusreiargumentumestinhis,quaeantetritionemtorrerinecesseest.Namabsumiturhumidum,&lentoreiusfrangitur,efficiturqueresterreamagis&siccior,utisciuntomnesaromatarii.Atquiterunturetiamsucciconcreti,utsal,crystallinus,uitrum,gemmae,alumsaccharum,gummi,&lachrymaecumsimilibus:&suntistorumquaedampinguia,utsulphur,electrum,pix,&similia,utnechumidiadustionem,necdefectum,necaquositatem,necterraesiccitatisqueabundantiampossispraetendere.Quaeergofriationishorumcausa?Glaciesteritur;athumidumpotentialetotaest.Ubihicmeatus,&eorumuicissitudinariadispositio?RidentnempePhilosophiargutiasaliquipropterdictascausas&exempla.Sedcumtalianonignoraret:produxitenimκρύσταλλον(glaciem)καὶλίθον:&fortassenouitetiamAdamantem,quemtotauetustasindomitaefirmitatisessedixit,eiqueexargumentonomenimposuit,inscobemdeteri&friariposse,nonsolumpraefractumhircinosanguine,sed&perse.Quocircasioculiinglacienonuidentmeatus,aliquostamenesse,Aristotelesexconcretioneconiecit,quaenonpotestfieriintus,&pertotamsubstantiam,nisicaloreeducentehumidum,siueforisfrigusagat,siuecalor.Humidum,quodexpirat,necesseestaliquaeuadere,&sicsiccumrelinqui,analogotamenhumidoterminatum.Deindesubessetalesmeatusinuisibilesipsafractiocontritioquetestatur.Ideoeniminpartesmultasdissilitconcretum,easqueindefinitas,quiaporositadispositoshabet,&cumforispercutitur,spiritusinillisimpulsusconcussusquecontinuitatemperuimrumpit.Inglacieesseinclusumspiritumtantaeconuincuntrupturae.SolidaitaqueadhucestPhilosophidoctrina.Curuerolachrymae,pix,&similia,teriqueant,licetmultumhabeanthumidi,idquesatistenax,utdocetsolutio,causaest,quiailludnonactudominatur,sedcomprehensumdefinitumqueestpartibusterreis.Quocircaetiamfacileaduruntur.Sales&alumina&atramentumsaccharumqueterraemultumobtinere,quinonnouit,periculumfaciatperassationescalcinationesque,conuinceturnaturaipsa&experimento.Itasereshabetinuitro.Sanetendinessuntadmodumtenaces.Attamencumhumidoconsumptuexarescunt,dissiliuntutglutenaridum.Itaarefactapituita,spermatanarum,similiaquemulta,comminuipossunt,nequiddepilis&coriisdicamus,quaecumhumidoabundant,nonterunturquidem,sedpostexiccationembene,uti&plantarumpartes,folia,flores,semina,radices,&reliquae.Exdictisfacilecolligereest,quaesintἄθραυστα/Gr],nimirumquimeatusnonhabentitadispositos,autsihabent,tamenhumoriscoplosiorispraesentiaremittuntur,flectunturque,autextendunturpotius,utfitincera,auro,argento,plumbo,linteis,&quaecunquesuccuminserecentemhabent,utcarnes,foliauiridia,succulentaplantarum,&hissimilia.Curueroferrumnonpotestinpulueremcomminui?Curlapidesquidamecoelolapsi,nullisictibuspossuntfrangi?Cardanusmeminitglobiuitrei,quiinpauimentumlapideumincussus,adtectumintegerresiluerit.Quaeistiusfirmitatiscausa?Putantaliqui,etiamAdamantesuerosprobatosquenonpossecomminui,iuxtasententiamueterum:&quifriantur,illosnegantoptimaenotaeesse.Adferrumquodattinet,quiasuccumhabetmercurialemmetallicum,dilatatur,nonfrangitur.Sinautemillepercrebramcombustionemabsumptusfuerit,fragile&ipsum,friabilequeseuadconterendumaptumeuadit,uttestanturstricturaesquamaequepropteradustumsulphurabsilientes.Sunt&silicesquidam&nodimetalliciadeoduri,utomnessctusmalleorumtespuant,cumadhuccohaerentmonti.Idideofit,quiaintamuastasoliditatenonhabent,quoeuadantinclusihalitus.Cumueroauulsaepartesquatiuntur,dissiliunt.Aliacausaestinhumoristenacissimiexactissimacumsiccosimilimistione.Uidemusenimpulueresaquasimplicicommistos,&ingloboscoactos,nondiucohaerere,sedsiuiscidumsit,&tenaxhumidum,solidescunt.Cummisceturaereusnodusferro,tamfirmafitcompages,utuixullismalleiscomminuiqueat.Itaqueilliscoelestibuslapidibusdicimustalessuccosprimordiumdedisse,concretionemquefactamnullocalorisexcessu,uthumidumnonsitabsumptumfractumueadastione,sedcoagulatumfirmissime,integrisqueuiribus,&porisrumstractis,utnullidicipossint.Sanecumsuperficiesexternatamsolidaest,utspiritusincussosrepellatadictumseuuersusictum,nonfacileconteriturcompactum.SiChymicoopuseritcomminutioneperdetritionemconsiderataconcretionis&humidiratione,exfundamentistalibusconsiliuminueniet.Quaedaminaquiscomminuuntur,quodnondeberefieriuidetur,propterhumidiabundantiam.Seddeexternohumidosolicitinonsumus.Quaedigitisfriarideteriquepossunt,utgleba,debilihumido,&utitadixerimus,inaliquibusputridocohaerent,quemadmodumuidemusdeterietiam&diffluereilla,quaecomputruerunt,quaequeualidisignibussuntreuerberata,utlapidescalcarii,molares,pyrites,magnes,bitumen,carbones,cornua,&huiusmodi.Uiscositasenimhumidieuictaest,&uinculiratiodissoluta,exquopatet,quodfirmitascompactioniseidemhumidodebeatur,nimirumtenaci&diuisibilisimul,&quodperminimacomprehenderesiccum,cumqueeocoalescereacceptoabagentecaloreterminoqueat,cuiusreiexemplumestinglutinetenacissimo,cumsubtilissimispulueribus,etiaminsediuisibilitatemsummamobtinentibusexactecommiscentur,calorequenecdeficiente,necnimiocoalescunt.Itametallaperfectioracohaerent.Sedobiiciexpistrinoargumentumfarinarumpotest.Quaeenimgranamolisfranguntur,inquepollinemrediguntur,priussolentmadefieri.Humiditatemhicesse,quaeetiamferrocandefactoagnosci&eliciqueat,nonpotestnegari.Nonitaquenecesseesthumidumitaarefactumesse,utconcretumdissiliat,&inquasuispartescomminuatur.Sicfarinarumnoditanquamcretatenerrimadigitisdeteruntur,humorqueetiamdeprehendipotest,necminusindetritisseminibus,lini,cannabis,raparum,amygdalarum,etc.Uitellorumquoqueignecoactorumcomminutionontantumhumidumexhibet,sed&pingue.Uerumenimuerogradusessecompactionumcertosprocuiusquereinatura,manifestumest,inquibusitaquehumidumnonpenitiusestarefactum,adeumtamenmodumredactum,utterminetsiccum,&contineat,quanquamleuiuscule&faciledissipantur.Terreaeenimpartesdominantur,necabhumiditatecoercenturarcte;quin&laxitaspororummultumadmittitaeris.Quocircaconsistentiaestdebilior,&cohaesioconglutinatioqueimperfecta.Taliumtamenquaedamsiexiccenturmodocompetente,tandemacquiruntduritiamlapideam,&incussucorporisdurisolidiquecomminuuntur,Attritioautemseminum,siuemolis,siuepilismortariisquefiat,friatioquaedamest,&definitionisubest,Seddehissatismulta.Cap.Ix.Detritioneuulgari.Speciesχωρίσεωνseudistractionumtalium&puluerationumquodspectat,uariaesunt,&quaedamexhisinartemchymicamredactae,quaedamuulgorelictae,undetamenpetuntur,siiisopushabeamusDifferuntuulgaresfinibusformisquedetritorum:aliasenimfitalcool,aliassabulum,modoglarea,modoramenta:deindediscernuntur&contritionisprocuratione.Quaedamenimmachinisfranguntur,quaedamleuidigitorummanuumquedetrituuelfriatu,autconfrictu.Illiusgenerissuntmolae,pistilli,mallei,dentes,radulae,limae,pilapraeferrata,&c.Etpotissimuminmetallurgiauenarumarterendarumratioestingeniosa:utrobiqueadditamentaaliquandorequiruntur.Nammetallicimolunt,autcontunduntpilissuasuenas,adhibitaaqua,&immissatumcontradispersionempuluerissubtilis&metalliiacturam,rumuttusapropellantur.Rursusquiamylumconficiunt,macerationeinaquautuntur,quopacto&coqui,&pharmacopoeisaepepercoctioneseliciuntmedullas,quaspostearesiccatasfriarepossint.Italactesexseminibusconficiunturinterterendum,additisliquoribus.Chymicumsaltemnonalienumesseoportetamodistalibus,neceorumignarum.ItaenimconficiunturextractanonnullaDeindesiChymiciest,metallorumuenasscrutari,explorare,coctionequeseparare;scireconuenitmodumcontusionisearum.Notumenimest,siadsubtilissimumdeducanturuenae,praesertimillae,quibusdurussilexestconiunctus,utaureis,inelutioneperalueolum,autpraeparationeperaquas,metalliatomacorpusculanatare,&profundicumaquis:autsisicceterantur,inauraseuanescere.HincLazarusEikerusinsuodocimastico,lib.4.noninscitemonuitdeuenaplumbimaioreoperepraeparanda,tundendaque,essequidemgrauemetallum,sedquodfacileabeatinpollinemtenuissimum,quileuitateextenuitate&rarefactioneacquisitainnatetaquae(urpoteadquamsepartesplumbihabentleuiter,aquaipsagrauiore;aliatamenrationelaminae&bracteaenotant,quianimirumlatitudinesuamultumcomprehendunt,aquosustinentur:&esthicquoquemultaaquacomprehensagrauior,etc.)&sicpereat,praesertimsiuenaesileximmistussit;undecernaturnonratocaeruleuspuluisriuisinnatare,uelcanalibus,ripis,murisqueassidere,quitamensitmedullametalli.Docetibidemetiam,quomodoistauenarumcomminutioperpilaincapsissuisdebeatinstitui,nequiddetrimentieueniatmetallo:undepatet,nonsinearte&ingeniohancquoquetritionem,licetuulgarisessecredatur,peragendamesse,necnimisattenuandaramenta,sedglareaeuelsabuliformarelinquenda,pilaquepraeferrataordinemouenda,neimpediaturgranorumderiuatio.Idemauthorcumdecassiteroagit,notat,nontantummetalliexcoqui,quantumexploratorseudocimastesinessepronunciauit,refertqueculpamincontusicnemuitiosam;quoditerumargumentoest,referre,quoquidmodo&diligentiaconteratur.Inpharmacopolioeademnegligentiasaepeanimaduertitur,uti&apudaromatarios.TyroChymicus,quiadextractionespraeparareuultmedicamina,praesertimpurgantia,nonsemperdeterereeainpilisautmolisinpulueremsubtilissimumdebet,sedexmagistrodiscere,quoquidquemodositcomminuendum.NamquiaChymicusscitinspirituconnato,quitamenformacoagulataest,inmisto&succoessepotissimamuimessentiae;illeueroliberatusasuocorpore,succusqueattenuatusexhasaresolet,&saepetenuissimorumramentorum,pollinis,uelatomorumformaperofficinamuolitare,quin&praetereuntiumnaresoffenderemouerequenonraroexnotabilidistantia:praecipit,nenimiumcomminuanturaromata,nesuccipotissimaparteperdita,corpusmortuumsinefructucogaturmaceare.Habent&Medici,quodannotentincontusionisartificio.Namcolocynthisnimispulueratanocetintestinis,eaqueerodit.Deramentis,scobe,&puluereligniguaiacisimilequidannotatur.Namserratura&tusiospiritusoleososoptimosquedissipat.Putantaliqui,seanimaduertisse,distribuipollinespurgantium,necmouerealuum;quodtamenpotiusindeeuenit,quiatundendofactisunteuanidi,&exhausti,cumqueposteaseruanturinofficinisaliquandiu,planeinutileseuadunt.Quocircapurgantespulueresnecnimissubtiliterteridebent,necdiuasseruari,nisimunitissimisuasis.Inuenimusaliquandoinpyxidilapideae,cuipuluiszingiberiseratinclusus,operculointeriusoleumzingiberinuminconcauitatecoagulatum,saporisacriseuidentisque.Idunde,nisiquiahalauitspiritusessentiales,quicumchartampenetrassent(duplexenimchartaintercedebat)constiterantinsolidolapide?PraesertimautemRhabarbarum&Mechiocana,similisquenaturaeradicesnimiamcomminetionemauersantur,uteffectusinanis,uelminoropinione,nonsitasscribendusdistributioni(quideniminliquoribusdiuisibilibusundiquaquesimilepotesaccusare,cummanifestumsit,pertotumcorpuseosuagari,maximesiuinispiritussitadhibitus,&tamenualidepurgant?)Sederratointritura&asseruatione.Colocynthidisratioaliaest.Succusextractusnonitaoffenditintestina,utdocetexperientia,quandoclysteribussaepemultumponimuspulpaenodisexlinteoinclusumabsqueullanoxa.Ramentauerointumescentiainhaerentdiutius,suaqueacrimoniauellicant&erodunt.Chymiciquidamdicunt,tantiesseextractiones,utintegrisnoxiis,haesintsalutares,uoluntquealiquihocexemploprobare,uenenumconiunctumessemisturis,idqueincorporelatitare.Sedrefutanturcontrariaexperientiamultorum,uti&YucaAmericanorum,cuiussuccuslethalisest,corpuspanislocoinalimoniamcederepotestExdictisintelligitur,nonplanecontemnendamesseChymicocontritionem.Praetereaquaesupramonuimus,depraeparationibusadcontusionem,magisetiamaChymicosuntobseruanda.Uulgocremant,torrent,utuntuenasmetallicas:aliquaantetritionemsuntcandefaciendarestinguendaque.Simolerequissiliquas&straminauelit,iscogetureaacetomacerare,&arefacere.Quicornuapilisincalcemredigerequaerunt,autsupermarmorelaeuigare,franguntpertinaciameorumaceto,uellixiuio.Officinaesericumtusurae,torrentnonraro,utcarbopotiusreliquussit,quamsericum.Quiuerocircumspectiuslaborant,ustulantparumper,deindeforficibusminutimconcidunt,additisqueduris,utmargaritis,unainpollinemredigunt.IntantauarietatenonoportetcaecutiretyronemAlchymiaestudiosum,autexistimare,aliismanibus&curaeexotericorumistaessecommendanda.Imoipseopusaggredidebet,&cumuulgarissittritio,possitqueuiuisautnonuiuisinstrumentis,ueletiamrusticicrassissimilacertisperagi,nontamenuulgariter&imperiteesttractanda,Multafacituulgussinearte,quibusmodumiustumpraescribitsapiens&peritus.NonideoDialecticanegligendadoctisest,quiaetiamargumentatur,&caeteristationismuniisutiturexplebequiuis.Cumsilicisgrumusinglareamestredigendus,utsitauxiliooleisdestillandis;candefactusaquisrestinguituraliquoties,posteateritur.Hocestuulgiquoque.Sedelectio&modusglareaenonintelligituraquouis.Redigeinpollinem,&miscesuccino,pici,uelsimilibus;damnumeritpraesto.Atsisabuligranorumquepaulocrassiorum,nectamennimis,formaadhibeatur,&siquidpollinisunaest,priuselutumseparetur,tuncconferetoperi.Rursussiexsiliceliquoremprolectare,ueleumresoluereuelis,nonsubsistesinglareaautsabulo(arenarumsuntspecies,&quidemsabulumponderosiusest,quamglarea,qualiscerniturinriuiselimibus,&littoribusmaris,itemqualisestarenauitraria:OriesiuocantGermani,&respondetmetallorumramentis,peralueolumelutis&segregatis).Sedsubtilissimumlaeuoremfacies.Huicreiinseruiuntcribra,manicae,&similiainstrumentaunacumtabulismarmoreis.Namdetrituspollenaquisdiluiturcopiosis,&traiiciturperlinteaangusta;ueletiamsiccusdecutiturpuluis,utinmolendinis.SodhorumartificiainChymiasuntexplicata.Nonquaeuispraeparatioadcomminuendumcompetitcuiuis.Electioueroestexperientiae,artis,prudentiae.ObstareuerohuicannotationiuideturturbaPhilosophorum,quaefrequentissimeinculcatquidemTritionem:&Rogeriusseptiesterereiubetlapidem.Calidait,"nisiconuerteritiscorporainsubtilitatem,utsinttactuimpalpabilia,nonassequamini,quodquaeritis:&sinontritafuerint,reuertaminiadoperationem,quousqueterantur,&fiantsubtilia.Diuisicestsepararepartescompositi:&cumiamcorpusfueritattenuatum,&subtilerodditum,exieritqueasuadensitate&spissitudineadtenuitatem:acrassitis&corpulentiaadspiritualemnaturam.Spirituscommiscebitursubtilibis,&imbibeturabeis,utrumqueeuadentunum,necsepararipoterunt."Exquibusmanifestumest,aChymicoetiamproprie&interiusrequiriTritionem:sedomnesnegant,eamperagimanibus,reprehenduntqueeos,quipilas,limas,molas,marmora,&similiaparant,pronunciantesgrauiterabartisinstitutoeoslongissimeabesse,necassequisensumphilosophicum:suamtritionemperagiIgni:Azoth&ignemsufficere.Enimueroinarteistasuntsolennia:sedoportetintelligere,tritionemesseduplicemunamplebeiam,quaenonmultisindigetpraeceptis,estqueplusinexperientia,rerumnotitia,cautelis,etc.Alteramarcanam,dequaipsispeciatimloquunturinartificiolapidis,&perficiturcalcinationeperignes,uelaquascoelestes.Calcinarienim&teridicuntmercurium,cumigneexiccatur,utinpulueremfathiscat,quomodofituulgariterpraecipitatus:deindecumprogressucoctionis,&additamedicinaexhumidofrigido,incalidumsiccumtransit,&fittinctura.Sedhaecintelligenturrectiusexartificioisto.Caeterummonendusesttyro,cuiterendachymicacommittuntur,nesitnimistemerariusautconfidens,ueletiamoscitansinopere.Nammetallicahalaresolentspiritussubtiles,atqueetiamramentatenuissimaunadiffundere,quaesinullaaliarationeuimafferrepossent,tameninsinuandeseinpartesspiritales,poros,rugasque,&aliosrecessus,siccitatesua&corpulentia,quamtandemacquirunt,accessionesemperfacta,nocumentumpraebent.Sinautemsulphurea,arsenicalia,stibiata,hydrargyrosublita,ueletiamillaipsa,&hydrargyrussublimatus,cadmiauenenata,galenaueluenaplumbi,&similia,sintterenda,nonsimplexindeexisteresoletnoxa.Nouimus,quicumsublimatumlaeuigaret,uersaretque,etiammagnacumcautione,tamendentesacciperetnigros,syalismiprincipiasentiret,&sternutationesuellicationesquenarium,&iuxtacerebrumexperiretur.Adeosubrepitillespiritusocculte.Diosc.lib.5.cap.59.Muniretuncnontantumpilasdecetoperculis,sed&faciemuesicis,cautequeattraherespiritum.decinabari.Nonautemsemperestoccasiopermutandarumoperarum,estqueinterdumpistilluscapiendus:sednecsimarmore&cursoreutaris,adhibitoliquore,tesatistutumesseatalibuscrederedebes.Nam&siccalefactasuspirant.Quidamantidotissemuniunt,dequibussupradictumestinpyrotechnia.Notandum&hocest,cumreslentaeflexilesquepertritionemcomminuendaesunt,tostionemquidemaliquibusprodesse,&easpraeparare,utobediantpistillo;sedaliquibusetiaminutilisest,&damnumaffert.Succurritautemmaceratioinaceto,lixiuio,muria,&huiusmodialiis.Ibinota,nealienacalxirrepat,&substantiamuitiet.Saleseluiuicissimpossunt.Itaqueinduratioperhosfietrectius.Lixiuiumsiusurpareuelis,habetorationemeius,exquoestfactum,&confercummacerandamateria,Hocinaquismetallicis,liquoribuscalcium,spiritibusqueacribusquoqueestponderandum.Cap.X.DeLaeuigatione.Alcolismumcalcinationemuocauimus,ampliatonomineexmoreChymicorum,cumsitpuluis,isqueadsensumsubtilissimus.Cumenimnihilaspredinis&corpulentiaeoccurrittactui,sedtotumpulueratumest,uttenerrimafarina,alcoholuocaturimpalpabile,Graecisἀπίαστον,ἄληπτον,ἄναπτονSubterfugitenimsensum,&nihildurioccurrit.λεάνσεωςκαὶἀπολεάνσεωςuocabuloutunturaliquiprolaeuigatione,siuesupermarmorefiat,siuealiaratione,quamDioscoridesinCerusaattigit,ubiinquit:"τὸγλοιῶδεςεἰςἀγγεῖονἐγχυτέον,καὶξηραντέονἐνἡλίῳ·εἶταἀλεστέονἐνχειρομύλλωνι,ἢλεαντέονἄλλως,καὶσηστέονκαὶμετὰταῦταλοὶποντοῦστερεμνίουλεπτοποιητέον,καὶσηστέονἐνάλλαξτετὰαὐτὴ,καὶτρίτον,καὶτέταρτονποιητέον:UidePlin.lib.34.cap.ult.hocest,Ruelliointerprete:Crassamentumtransfundito,&inSolesiccato,moxtrusatilimolaterito,autaliastritumcribrato.Posteaquodsuperestduri,intenuespartesredigendum,cribrandumque.Uicissimeademtertioquartoquefacienda."TalemapparatumhabetPliniuslib.33.cap.5.deChrysocolla."Tunditurinpila,"inquit,"deindetenuicribrosocernitur:posteamolitur"(intelligipotestlaeuigatioinmarmore)"acdeindetenuiussiccribratur.Quicquidnontransmeat,repetiturinpila,deinmolitur.Puluissemperincatinosdigeritur&exacetomaceratur,utomnisduritiasoluatur:acrursustunditur:deindelauaturinconchissiccaturque."Haecille.DuohaecexemplainprimisproponendasuntstudiosoChymiae,utintelligat,diligentia&laboremultoesseopus.ObiternotandumexDioscoride;quodcaerussaprimolocosuccretameliorfit:deindesecundo,&hinccaetetamsuoordine.Namearesindicat,etiamlaeuigationisessealiquoddiscrimen,&Chymicumnonomniaperindeaestimaredebere.Primum,quodexit,essentiaecomparatur:&dehocmonuimusetiamindeliquio.Namtenuissimumest,&tenerrimum.Quodsequitur,quocontumaciustritioniresistit,eoestignobilius.Sicergopossumuslaeuigationisartificioutietiamproextractione.Quodautemsittenerrimum,ususostendit.Namocularibusmedicamentisaccensetur.Deindecumait,ἢλεαντέονἄλλωςinnuit,laeuigationumpluresessemodos,exquibusunuspermolamfittrusatlem.SedPliniusinhocnonsubsistit.Naminsuperetiamcribruminauxiliumaccersit,&uimacetiadcorrodendum,siquaeremanserunttactuirenitentia.Laeuigatioergounasimplexest,utquaeterendoinmarmorecumuelsinehumoreperagitur,sustinetqueuicemmolae:aliaestlaboriosior,&coniunctassociasqueoperashabetplures,modopilasrequirens,modomolas,modoacetum,cumcribris,sacculis,&aliiscolatoriis.Plin.lib.34cap.18.Indescriptionemedicinarumexplumboproponiturmodusalius,tamaPlinio,quamDioscoride,lib.5.cap.47.d"eplumboeloto.Inmortariumplumbeumaquaminiicienspistilloplumbeoterito,donecnigrescataqua,&limimodocrassescat,autlutulentareddatur.Linteolodeindecolatoaquamsuperinfundens,quofacilius,quicquidestresolutum,incernipossit.Hociterumfacito,usquedumsatistibihabuisseuideatur.Ubiconsederit,prioreaquaeffusa,nouamadiiciens,utcadmiamlauato,donecnullaextetnigritia,etc."Pliniuscumaquacoelestiterit,doneccrassescat:posteasupernatantemaquamspongiistollit,crassissimumquesiccatumdiuiditinpastillos.SeddiligentiorestDioscoridisratio.NotandumpraetereainPlinianaphrasiestUoxSolutionis.Soluienimdicit,cumperacetumomnisduritiauineitur,uteuadatpuluistactutenerrimus&mollissimus.ExpressaautemsicestDioscoridisδιάλυσιςquautiturincaerussaemodoalio,τὸλεῖονκαὶλεανθὲνplae¬riquegenerisnomineTritumdicunt:sedspeciesintelligendaest.Inarmeniolapideτὸλεῖονexponitur.Ideouerolaeuiganturres,utcommodiorissintinmedicinausus,necoffendantduritiauelasperitate:Deindepraemittiturhaecoperatioaliissuccedentibus,utmistionibus,deliquiis,sublimationibus,&huiusgenerisaliis,dequibussuoloco.ConsiderandatandemetiamNymphodoriratioestapudPlinium,lib.34.cap.10."Cadmiamlapidemquamgrauissimumspissumqueussitpruna:exustumChiouinerestinxitzuditque:moxlinteocribrauit,atqueinmortariotriuit:moxaquapluuiamacerauit,iterumquetriuit,quodsubsedit,doneccerusaesimiliseuasit,nulladentiumoffensa."Haecille.UbiquodimpalpabiledicuntChymici,illedentiuminoffensaexpressit.Cap.Xi.DeGranulatione.Granulauocantpilulasminoresleuiusculequegelatasinterea,quaeexaeredeferunturtemporefrigido:Germaniappellant,Scolossen.InarteChymica&docimasticaquasisiccapsecasest,speciesnimirumpuluerationisinglareamrotundam,aliascrassiorem,aliasminutiorem:quin&nonsempersphaericaformaquaeritur,sednonnunquamentlatior&hemisphaericaintuscaua.Nomenexnaturainartemrelatumestproptersimilitudinem.Interdumspontefit,cumaesadregulamcoquitur,magnoqueimpetusursumfertur.Pulueremaerisuocant,&florem,cuiusususinmedicina:abususpropuluerebibuloinscripturis.Plinioestflosaeris&psegma,quoddicitfieriinofficinisaerariisiamliquatoaereatquepercocto,additisetiamnumcarbonibus,paulatimqueaccensis,quofactorepenteuehementioreflatuexpuaturaerisquaedampalea,quaeexcipiatursolostrato.Docimastaeexplumboauroargentato,misturismonetalibus,quaspagamentumdicunt:insuperetiammonetisimprobisiudicandis,&inprobasuertendisgranula,quae&granaliafactitant.Bullulasnonadmodumdesiderant,nisicummagnacopiaelectrimetalliciseparandaestperaquascausticas.Apertumueroestlapidesfusileseodemmodoinpulueremposseredigi.Deapparatulocutisumustuminoperationibusmanuaris,tumpulueremagistralimetallorum,necnihilindocimasia,exquibussatiseiusprocurandiadministrandiqueratiointelligitur.Illudoperationisdescriptioniaddendum,quodgranaliumfiatnontantumperCatinum,uelalieumligneum:uerumetiamperlebetem&pilas.LebetisgranulatoriiformamproposuitErkerus.Fitexargillafirmalebestereslatitudinedodrantali,cumrimainlatereadmarginem,utfollisnasusseurostrumpossitcommodeimmitti.Muniturferreiscirculis,manubrioqueinstruiturannulato,utregiuertiquepossit.Intuslutoincrustatur.Quaparterimaestapplicaturfollisuperfoco,cuiplanofundoinnititur.Carbonibusprunisqueadditisexeitaturignis,donecsicsatiscandeat.Indepercochleareferreummisturaemetallicae(pagamenti)partesordineiniiciuntursuperprunas,ubiliquataesesurripiuntadfundum.Liquatissubmittunturpluresquoadsatis.Fusummetallumagitaturmisceturqueaccurate,&lebesmanubrioprehensuseffunditursuperscopas,seuuirgasinaquam.Incommodioresthaecratio,quiainaequaliualoregranulacadunt,&plusdeperdunt.Copiaetamenfundendaeoccasiointerdumeaminiungit.Quodsiuelhocuas,uelCatinusinteropusfractusfuerit,&metallumeffusumconuersicinerescumquisquiliis;luto&reliquissegreganturperelutionemametallopuro.Itasialiquidadhaeserituasis,decussumcomminutumqueeodemrepurgaturmodo,quoCadmiae,dasKrantz/(utGermaniuocant)oderOfenbrueche.Quomodoinspeciequoduismetallumsitgranulandum,inmagisteriis&docimasiaexponitur,Curautemmodorotundaefiantpilulae,modobullatae,&recauae,motusnaturaquefaciunt.Notumestinomnibusliquoribusrotunditatemamarenaturam.Est.n.haecunaexperfectionisnotis:Etnaturaadformamfinemquesuumpersecontendit.Pluuiaeguttae&dispersionesaquarumperseomnessuntsphaericae.Talisest&granulameteorica.Talisflosaerisregularis.Etinmetallisratioeomanifestiorest,quiarudimentummateriae,seucrudaeorummateriahydrargyrus,exactamobseruatrotunditatemetiaminminimisguttulis,&halitucumcircauitra,ferramenta&aliasresconcrescit,nonminusacuaporhalitusqueinspeculis.Quidergomiritotundarieffusumliquorem?Etiaminalueiscumbaculoagitaturinsphaerulascomminuitur.Concauitasautemexmotuaquaeuenit.Cumenimineameffundereuolumusfusummetallum,priusingyrumuertitur,&inillumipsumuorticemturbinemqueliquaturapraecipitatur.Notatumtamenanobisest,plumbiguttascrassioresetiamintranquillamaquamillapsasbullashemisphaericasfieri.Aquaenimquiadiuisufacilisest,cedit,sedproptercongenitumtumorem,partesrotundasexhibet.Occurritergodelapsisguttistumor,repellitquesuafrigiditate&corpulentiaferuentempartem,quamdumcedit,comprehenditaquamsibioccurrentem,&sicexcauatur,Quodautemdiximusdenaturalirotunditatisappetitu,nonleuemhabetdubitationem.Namgrando,quaepropiusterramfit,nonestrotunda.Deindeinmatricibusmetallorum;seulocisnaturalibus,&cryptisterrae,ubiconcrescuntuariiliquores,potiuscubicae,&pyramidalesformaespontenaturaeexistunt,quamrotundae.Idemfitinniuestellata,incongelationibuschalcanthi:ubirhombos,teflellas,quadrata,&aliauidimus:inhalonitro,&similibus.Salgrumescitquidem,sedcumconcrescererectesinitur,oblongamuelorbiculatamfiguramacquiruntgrumi:Ita&salurinalis,saccharumcandi,ramentasulphuris,&plurimaalia,quaeuidenturaquaeesseexdominio.Deaeredictumest,floremeiusrotundari.Atinpyriteaerosoquadratamfiguramcubicamquepotiusspectamus.Etcuruitriolumexaereipsofactumnonhabetsimilemnaturam?Nimirumaliudiudiciumestdeconcretissuccis,inquibussaepemetalla:aliuddeaqua&metallissyncerioribus.Mercuriusinsuofluorecumdiuiditur,rotundasguttasseupartescolligit:sedcumincrystallispeciemredactusestcumsuccisaliis,nonamplius.Cogiturenimtuncseaccommodareadcomprehendens,terminansque.Suocumterminaturterminointotundumcolligitur:cumalieno,nonitem.Nosa.intalibussuccisagnoscimusaliquodprincipiumSpiritusuegetabilisaemulum,uelproportionale.Nonenimadeoabaquaterraquecommistisadconstituendamexcertadispositioneinteriorisnaturae,formamabsunt.Succosistosterraepotiusesse,quamaquae,documentasuntamplissima.Niuesfiguranturspiritutumintusexpresso,tumforispraeterlabente.Acceditsiccitas,quaecumadrotundumtenderentdiuisiones,expressocalorehumorequecumspiritucoarctauitcorpus,utsicplanum&stellatumeuaseritnontotoorbecontinuato,sedinterrupto.Grandoinaequaliterformatur,quiapartesseurgentmutuo,&alterainalteramillata,interceptaquefiguramexalienoaccipit,sicutinmalomedicogranastipataitemefformanturangulis.Interdumeuenit,utexconfluxuguttarumci,ciesmaugnequantitatisinaerefiat&delabatur.Sicuta.infigurandoniues&similiaspiritusuarieuaimage115gantes,atqueetiamexpressi,multumhabentmomenti,itaputandumestfierietiaminsubterraneis,dumconcrescunt,succis,quanquamnonabiiciamusinternamincertasformasprocliuitatem.NamAdamantes&intracorticemacuuntur,&forisinliberamatrice,sicut&fluxuscrystalliniseufilices,quosradios,&Pyramides(Straglen)uocant.Sal,quiintuscontineturnitrosus,talesspiritushabet,quiadtalesfigurasperseferuntur.Itaenim&ipsesalpetraeperseconcrescit.Dicasapicesetiamideoexistere,quiaspirituscoactianticipationeconcretionissursum,quo&naturacontenduntexprimuntur,securaquetrahuntliquoremsequacem.Sedhalonitrumetiamiacensaccipitangulos,apices,lateraplana,&tamlaeuiaacsidolabraessentaequata.Ethaecoccasionegranulationis.InstrumentumErkeri,quodlebesgranulatoriusdicitur,hanchabetformam:Notandumest,interduminstituietiamgranulationempersalemarefactumtritumque,quifuso,nontamennimisferuentimetallo,celerimanuingeritur,&postconcretionemaquaeluitur.Hocmodoquisetiampicem&similiacomminuerepossetinquegranularedigere,nonminusacpereffusioneminaquamsicutplumbum&reliquametalla.Itadesulphure,&bituminefusilibusque,lapidibus.Imo&hydrargytustaliartegranulescit.Cap.Xii.Deamalgamatione.Deamalgamationemultadiximusalibi.CorruptumuocabulumesseexGraecoμάλαγμαnondubitant.Uocant&pulticulam,&ipsumamalgamaremolere.Estunamanifesta,aliamystica.Sicutenimuulgofaciuntaurifabrimisturamexauro&hydrargyro:itaquimisteriumlapidisprofitenturexsuoauro,suoqueargentouiuo.Etestplanespecialeopus.Nullumenimaliudestamalgama,quamexhydrargyro&metallis:idqueuarie:perfectummetallum,&mollia,itemargentumfacilesuscipiunturabargentouiuo,nisisordidatasint,&corticeperegrinoobducta.Sedferrum,&aes,(aliquiadduntregulumstibii,&marchasitamseuplumbumcinereum)aliquandodifficilius.Quocircaquiaimpuritatemmultamhabentinsuperficie,egentextersioneperaquasacutas:Ettuncrecipiunturetiamcomstanter.Similiterquaeexmetalliscommistis,autCadmiacaeterisquefiunt,rationemetalli,unairrepunt:sedexpuunturtandem.MalagmaseruilemquoquehabetusumincolligendoaurumexSabuloeluto:Etquiaramentaeiussaepesordibus,&entealienasunttecta,praemacerariacetosolent.Idenimsordesextergit:Sicoriumpertinaciusest,acriorliquoradhibendus:&adiicituracetoalumen,saluelsimilia.Tentandumtamenpriusest,numquidpuriperseingrediatur:Aurifabriusurpantinaurationisgratia,&posteahydrargyrumseparant,sicut&illi,quiexsabuloauriferorumfluminumramentaauri,legunt.Chymicofinispropositusestuarius.Primoeiusopecalcinatmetalla,nonaurumtantum:sed&caetera.(Uocantenimcalcem,quamuissitpollenpuluisquetenuissimus,quipeculiariterinauropetituradartificiumlapidis&fermentum).Namopehydrargyriferrumquoquedomat.Deindeuariasperagitmisturas,utspeculatem,&eam,quaeestmateriaauriuitae:&quautiturinGallico.Nampraecipitatustalisexomnibusmetallisfieripotest:Insuperadseparationem,quomodoUlstadiusexaurosulphurfacit:Itemadexaminandammetallorumpuritatem,&addiuulsionemiuncticaeterisrebusauri.AlexanderSuchtheniusnegauitaliterconuertimetallainmercuriumposse:iuxtaillud"facmercuriumpermercurium,etc".Nectantummalagmata,percaloremcandentequecatinofacit,sed&frigideuelsine,uelcumaquisextersoriis.Eodemetiamtendituaporatiometalliperhydrareyrum,&huiusabilliscrebradestillatio,undetammolliaredduntur;utliquescantadcandelam.Magnesiamuocant,dequesuoloco.Mirumueroest,quodregulusstibii,cadmia&aliailliquatametallistuncrecipiantur,cumaliasplanerepudientur.Deindequodcumaurumuelargentum,uelutrumquediuinillomaceratumfuerit,fauillaquaedamnigraexpuatur,idquemagis,siistametallapriusfueruntaquaforticaesarea,seuregiacorrosa,indequesegregatauicissim&eluta.Putantquidam,nonessesulphurmetalli,utUlstadiusuoluit,sedsordes.Uerumfalluntur.Nametiampurissimoauroideuenit.Quiintelligitmetallisinessenonsulphurilluduulgare:Sedmetallicum,idquedenaturachalcanthi:scititem,quodMercuriusdebitomodopraeparatuspossitmetallaresoluereitauttantumassumatretineatquepartemMercursalem,cuiusgratiatotumsorpseratmetallum:reliquumueroexpuerepostquamseparatumexinternaconiunctioneest,perindeutfitinorichalco,&argento,cuiilliquatusstibiiregulusest:isfacilepoteritcredere,idquodpostputrefactionem&resolutionemabargentouiuoredditur,essesulphureiusmetalliuitriolatum.Quocirca&exomnimetallopotestuitriolumeduci:&illanigrities,cuinomeneapitiscoruiniimposuerunt,colcotarisinstar,seuchalcitidisrubescit,sielabores.Haecautemcumuihydrargyriperamalgamationemperaganturnonuideturearecteannumerataessecomminutionibus,tritionibusque:Seddebereponiintercalcinationes,&separationespartiumsubstantiae,autcorrosionesuiolentas.Nonpotestnegariuniusfaepenumeroreioperationisqueesseususdiuersos:Sicutuniuscontinuimotuspotentiasuntpluresactusimperfectiantequamadultimumperueniatur:Utsemenhominiscumprimumpotentiafitanimatum,inmatriceuegetatur,postadanimaltendit,tandemqueinhomineacquiescit:UndePhilosophushominemdicitprimouiuereuitamstirpium.InartecumPyritesaerosuselaboraturexcoquiturque,opusperuariaspanumformastransit,inquibusabruptopoteratmagistercessare.Sicamalgamatiocumperhydrargyrumsoluitmetallum,idinitioremittithumiditatefamiliari,utfiatmolle,imo&fluidum,&planeponaturextrarationemmolliciei&duritie,sicutcumglebaduraadiectaaquaprimummollescit,posteadiluitur.Quocircaμάλαξιςseuremollitioprimusestactusamalgamationis,inquosubsistuntaurifabri,contentinimirumitamolliuisseaurum,utpultismodoilliniqueatquantauolunttenuitate.Necrefert,etiamsieamposteaChymicitranstuleruntadtritionem,cumtamennomenhabeatamollitie,uideaturquepropterhancipsamsalteminuenta.Denominenonfueruntsoliciti.Actumperfectioremeademuiaquaesiuerunt,quiestinarte(aliterinnatura)calcisseupuluerisadpraeclaraopera&medicinamperMercuriumtalispraeparatio,utmaximerelinquatursuaenaturae,necaltereturperegrinisagentiumqualitatibus.Hicestactussecundusinlaboreeodem.Acceditposteatertius,quiestsubstantiaeseparatio&transmutatio,inquaquiescit.Ethicsoletetiamnomenmutari.Nuncupaturenimnonampliusamalgamatio.Sedsolutio,autcalcinatio,transmutatioquepercommistionemsoluentis,seuamalgamationem.Necnoscumquopiamdigladiabimur:Uocetsaneattritionem,uelcontritionemperamalgama,uelaliter,Potestautempuluisperhydtargyrumfieri,nontantumamalgamatione,utiestfamiliarisofficinisaurifabrorum:Uerumetiamperuaporem.Eteodemmodoperagiturbeneficioplumbi.Quienimaurumuelaes,uelferrummolliusteneriusquedesiderant,cumiamexcoctumadregulamest,&concrescereincatinisconsisterequeincipit,intermiscentnonnihilplumbipaulatimasuperficieadmoti.Alterauerorationelamineexponuntureiusdemhalitibus,utsuolocoreferetur.Quaeuerositratiohuiuspuluerationis&numaurumcaeteraquemetallasiccomminuanturperhydrargyrum,utperaquasfortes,analiomodo,nimirumutglebaresoluituraqua,&postearesiccaturcumagitationecontinua,quopuluismaneat.(Solpulueremexlutofacituelcitramotumuersationis)anita,utpersalemarefactumingranula,dumisineliquatummetallumimmittiturremisceturque,utdiuidatinpartesminutas,nonestdifficileintellectu.Internamquandamcummetallisfamiliaritatemhydrargytushabet.Insinuatergoseperminima,&rationecognationisadmittitur.Sicinteruenitinterpartes,quastamensuahumiditate,licetasemutuodisiunctasdistentasque,continet,nisiexcedatcopia.Fitergotuncperinde,acinglebaaquisresoluta,nisiquodcognatiomaiorsithydrargyri&metallorum,&tandemexamicofiatinimicus&destructorsubstantiae,qualenonestaqualuto.Produci&exemplumcalcisuiuaepotest,quaecumlapissitdurus,affusaaquainpulueremdilabiturueletiamaurahumidasubeunte.Sedhicaliaratioest.Est&diuersapersalemgranulatio.Hydrargyrusipse,utsuolocosequetur,inpulueremdirimitur,sednonafamiliari,uerumasiccohoste,utsalesublimatoseipso&similibus.Quidamsolentcompararesolutionemhanccumniueuelglacie,quaeadiectaaqualiquescit.Sedhocnihiladpuluerationem,imonecadamalgamationemuulgarem,quanquamplaneaquosaplusfieriqueat.Administrationemamalgamationis,&deindepuluerispereamfaciendirationemexplicauimusinarteipsa.Ueruntameninterdumdescribiturcopiosius,&sequunturquidametiampriuataconsilia.Euenitinterdum,utMercuriuseiamaurumrespuat,necadmittat,idquiiodeuenitproptersordesautalienitatesseuadhaerentesseuadmistas.Tuncmaceraripriussoletaquaforti,iterumqueablui&extergeri.Quandoetiamabutimuramalgamationeadseparandumasabuloaurum,&hoclatetsubcortice,itautnecagnoscioculis,possit,necabargentouiuosorberi:affundimussabulolixiuiumacresaponariorum,relinquimusqueininfusioneperoctiduum,autdimidiummensem.Postealixiuioabstractoelutaquearenaaurumgliscens&conspicitur,&abhydrargyroassumitur.Soletplaerumquesemunciaesabuliiungisescunciaargentiuiui.Quidamadduntsalem&lixiuiumetiamsinemaceratione,tantumqueunaterunt.Amalgamapercoriumexprimitur:quodremanet,incatinoopercullinuerticeperforatiexpiraresuperprunisfinitur.Sedsipulueremspectas,salempriusadditumcontritumqueunaoportet,&cauere,necolliquescantpulueres.QuoniamueroinexpressionepercoriumMercuriustenuiaramentasecumtrahit,auroqueiacturamaffert,maluntaliiseparationeperdestillationemuti,inquae&ipsacautioest,nesubtilispuluisperalembicumtranseat.NonenimparuoigniscanditMercurius.Sedideohaecsuntartificia,quiadiligentemdesiderantattentionem,&industriam.ErkerusinsecundoDocimastici:Sabulumuelarenamauriferamperfunditacetouiniforti,incuiussingulismensurissolutisintsingulialuminisquadrantes,&nonnihilunacocti.Itamaceratbiduumueltriduum,utsordesabaurodiscedant.Effusoposteaacetosabulumaquadulciperluit,resiccatoqueadditargentumuiuumproutuideturindigerequantitasauri.Subigitprimomanibusposteapistilloligneodonechydrargyrusaurumcombiberit.Hincaquacalidaadiectadetergetpulueremalienum,facitque,utdispersusMercuriusuniatur.Humoremspongiasorbet.Malagmaperpannumbombacinum,autalutamexigit,Residuumseparatincatinosupeprunis.Haecquidemsuntseparationissimplicis,auriabarenis,aliisque,quibusimmistumest:UeruntameninseruiuntetiamtyroniChymicoadpulueremfaciendumquandoquidemmonentinciderealiquandocircumstantiaseiusmodi,utaurumtanquamperegrinumabigaturabhydrargyrocontranaturaedecretum.Hincidemintelligetquareposteainmagisterioinaurationis,opussitaquisextersoriis:Etcur,cumomnimetallohydrargyrussitcognatus,tamennonomnerecipiat,quoquesitcausautcalcesrespuantur,&caeteraquaeunacummetallisirrepserunt.Puluerationiperamalgamaaffinisestilla,quaefitopemellis.Hocenimremiscetursimilitercumfoliisauriinpulticulam,&conteriturquousqueexactacommistioappareat,quaintelligiturdisturbatumauruminminimaesse.Posteaaffusaaquaueluinostillatitiomeleluitur,&puluissinonsatisattenuatusest,adiectosaleampliusterituradformamAlchool.Saleluituraquadulcicalida.Quidamaurumpromiscentmastiche(uelsulphure)subiguntque,&hacincensaconsumtaquepulueremeluunt.Seddemodishiscepeculiaribusintermagisteriauerbafaciemus.MalagmataseuAmalgamatauocantetiamirrigationes&nutritionespuluerum,dequibusininceratione.CaputXiii.Desegregationummodis.Quiinartedenouoconstituenda,methodicoqueordinedigerendalaboremsumit,eumsaepeaccidit&cumsuissententiisopinionibusqueconflictari,&Aristarchorumiudiciamomorumquedentesuelreformidare,uelexperiri.Nobisideuenittumalias,tumetiamindoctrinasepatationum&segregationum,quaeuocabulamodoeandem,mododiuersamuimhabereuidentur,ampliataqueanobisantesegregatioest,nunccontraplacetgeneralioremesseseparationem.Uidemusenimartificessolutionem,&separationemetiaminextractadiuidere.Dornaeusinartificiosupernaturaliunamponitmetaphysicam,quaelementapurumqueabimpuroseparentur:alteramuulgarem,quaqualitateselementales,utiloquisolentdealteratione.Illamrursusdistinguitineam,quaepersefiat,utinuino:Etaliam,quaecumuehiculoperextrahentemliquorem,quaediuifioseparationisnomencommuniusfacit.Sicuulgarilinguasepararidicunturisthmismaria,ueritasfalsitasqueindiciissuis,aliacogitatione,aliadetersionibuselutionibus(utincolaeAegyptiloticapitapapaueraceaputrefactalotioneseparantPlinioli.13.c.17.)subsidentia,etc.Grecisquoqueeauoxmultispermutatur,utsuntδιακρίνειν,χωρίζειν,άφορίζειν,διαμεί¬ζειν,διαιρεῖσθαι,ἀποσχοινίζειν(funiculoseparare)ἀφιστᾶναι,ἀποσχίζειν,ἀποκρίνειν&huiusmodi.Segregatioueroquanquaminlogicisomnemdissensumcomprehendat,&axiomatasegregatiuadiscreta,disiunctaquediuersitates&oppositionesindispositionibuscomplectantur:Utsicnihilpossitesse,quodaliquosaltemmodononestunumuelidem,quinsegregationemdesignet:tamenoriginesuanonestitaamplaesignificationis.Estenimtantumcontiguorum&assistentiumseuappositorum&societatealiquaiunctorumdistractiotanquamegregeseparatio.Quocircaeamopponimusdistractionicontinuorum,&comminutionibus.Quodsifortenonsatisfacimusomniumiudiciis,deponimusuocabulumapudsequestrumusum,quicumuoletcumpenessehabeatarbitriumius&loquendinormam,litemdecidet.Interimnosmethodieuidentioriscausa,&segregationemdicimuscohaerentiumcontigueappositorumquedistractionem.Eafitpluribusmodis,necminusuariashabetcausas.Quaedamenimsegreganturadminiculoqualitatummanifestarum,quomodocalidaafrigidisdiscedunt:quaedamsubstantialiproprietate,uelquiafugiuntinimicum,uelamicumprosequuntur.Ignitribuebatursegregatioheterogeneorum,&congregatiosimiliumnatura.Plurimumestingrauitate&leuitate,quaecumnonsemperactussuoshabeantliberos,sedpotentia,abaliquoconstrictosretentosqueadminiculisadiuuantur,ueluticumaffixa,uelsustentata,uelferruminatadissociantur:cumresoluiturglutenmacerationibus,uelconsumiturustione,ueldisrumpituruiolente.Tuncilladisceduntdissocianturquenaturaesuaemomentis&inclinatione.Quaedamiuuarinecesseestliquoribus,utenatentagrauib.autprotrudantur,quamresusitataestinmetallophysiisseuuenarumsegregationibusperaquasimmissasinpilasmolarum,uelareasplanas.Naturaquaedamperfermentationemexpellit,quopactosucciimpuritatessuassecernunt,&maria.Plantae&animaliaidcoctionispraesidioperagunt:idquodphilosophusfieridocebatentinnatisexputredine,&artisoperib.Peruima.segreganturadhucplura,ubiuariarumoperationumauxiliarescopiaecogunturfamulari.Proflantureuentilanturquequaedam:aliatritasecernuntur,excutiunturqueuelperse,uelcumliquore,&propellunturdeorsum,uelinlatus.Aliaauellunturdetergunturqueasuperficiesnonnullaexhauriuntur,emulgentur,exuguntur,exprimuntur.Seruitomnegenussolutionum,utfusio,deliquium,expiratio,euaporatio,sublimatio,destillatio,elixatio&similia,quaecumpropriahabeantofficia,hiccogunturseruampraestareoperaminsegregandisappositis.Instrumentaadeamremquaerunturuaria,filtra,cola,cribra,sacculimanicaeque,pilae,magnes,hydrargyrum,ouorumcandidum,quodsordessorbet,fistulae,spongiae,areaeplanae,rutabula,flabella,uanni,forcipes,aqua,acetum,lixiuium,aquaesoluentes,pulueresseumedicinaesegregatoriae,&huiusmodiinnumera,quorumquaedamministrantpluribus,quaedamaliquibusproprie.Tantauastitasuixpotestartificiosamethododigeri.Cogitaretamondetaliquadamdispositionepossumus:Segregatiofituelnatura,uelui.Naturauelmanifestisqualitatibus&maximegrauitate&leuitate:Etutrumqueperse,uelcumuehiculo,&auxilioadditiliquoris,autfamulantiumoperarum,quibusastrictaleuitasimmunisredditur:uelinterromotu:qualisfitinappetituhomogeneorum,&dissensuabinfestis:deindeetiaminfermentatione&coctionenaturali,ubifamiliariassumto,reliquumrelinquituruelpropellitur.Hucpertinentsegregationespermagnetem&hydrargyrum:itemefferuescentiaemaris,musti,&aliorumsuccorum.Praetereadesessusseusubsidentiae,utinGeoplysiis,etc.quanquamhicaliquando&uisadhibeatur.Sedperuimaliaauferunturdetergendo,abstrahendo,auellendo,defricando&similibus:aliadecutiuntur,proflantur,desiiciuntur,disturbantur,deplentur,effunduntur,exhauriunturfistulisautspongiis&siquaesunthiscognata.Sinquismalit,itadiuidat:Quaedamsegregationessuntsiccorum,quaedamhumidorum:seuquaedampriuatae,quaedamcommunes:Priuatarumaliaeinseruiuntsiccis:aliaehumidis:siccis:utcribratio,excussio,euentilatio,auulsio,detersio,magnetismus.Etdetersioniaccensebunturablationesperspatulas,autcultellos,conuersiones&similesoperae:Humidisa.utpercolatio,effusio,subtractioperepistomium,exantlatio,absorptio,enatatio,subsidentia,destillatioperlacinias,segregatioperouialbum(quamestclarificatio)perhydrargyrum,peraquasinfusas,elixationeminiectospulueres:Etitaporroperministrasoperationesdeliquii,fusionis,&reliquascommunessegregationessunt,quaeperpennam;cochlearia&similiainstrumentafiunt,quibusinnatantia,uelinsidentiaauferimus.Proflatioquoquesiccis&humidiscompetit,magistamensiccis.Praetereadestillatio&sublimatioquoqueseruireutrisquepossunt.Namcumhydrargyrusarenis,&similibusmistusest,destillatioeumsegregat:siccumoleumcombibitumlapidibus,luto&similibusOmninoprudentiaeartificiscommittendumest,&industriae,utextotmodisseligatquamconuenientissimos,quicuminseruireomnesstudioChymicopossint,nontamenomnesdonanturiureciuitatisChymice.Satisenimestdeexcellentioribusaliquapraeceptacondidisse,praesertimcumunaeademquesegregatiopluribuspossitperagisaepemodis,necopushabeatperegrinaauxiliaaccersere.Namipsaedomesticaeoperationessibimutuoinseruiunt,quamquidemsuahabentpraeceptadocumentaqueaxiomatica:sednihilattineteaintersegregationesquoquereponere.Quorumautempropterexcellentiampeculiariterratiohabendaest,suntpotissimum.Ablatio&subductio(αφαίρεσιςκαὶὑποχώρισις)Ablationemtuncuocamuscumapartesuperiore,uellaterealiquidsegregatur,ueluticumspongiisuelfistulishumoremexhaurimus:uelinclinatouasedeplemus:uelperlaciniasdestillamus:itemcumaffusoliquoreemergerefacimusleuia,eaqueposteaabstrahimus.Insiccisestdetersio,conuersioqueperpedesleporinos&similia.Posteaabstractiopermagnetem,cuiaffinisestcollectioperhydrargyrum,quaetamentaminsiccis,quamhumidisualidisualet,magisqueestartificiosainhumidiscumdetersorioliquore.Elutioperalueolum,&succussiohabentinterdumcommunemadsuperiora&inferiorapotestatem,ualetqueillainhumore,haecinsiccis.Quin&adlaterasegregantheterogenea.Hypochorisisseusubductioperimasurreptissegregat:Etexcellitinhocgenereelutiouenarumperareasplanas,&perpilasimmissaaqua:deindeseparatioperforamina&fistulas:insiccisquidemcribratione,&excussioneperlintea:inhumidisemissioneperepistomia,uelclepsydrias.Admodoshypochorisiumetiamsubsidentiapertinet,quamnonnunquamiuuatuelpulsatio,ueliniectamedicamina.Multaseparanturperconfusionem,&concussionem,uelutiquandosalsedines&acrimoniasoleorumaquadulci,uelsimilibusetiaminhydrargyro(ubiacetumsalsumadhibemus,autsalemsiccumcumcontusione)eluimus&edulcoramuscalcinata.Horumplaeraquereiicimusadmagisteria&essentias,quodtumuarietatemhabeantmagnam,tumquaedamaliquibussintpeculiaria.Cap.Xiu.Dedestillationeperlacinias.Esthaecablatioquaedamexsimilitudine,quamcumstillicidiohabet,nomenadepta,sicut&destillatiopertabulamindeliquio.Quantuma.distetadestillationeextractoria,ipseformedocent&fines.Laciniaenondiuelluntessentialiteriuncta,nisifortecumseruilemlocantoperampraecedentiputrefactioni,autextractionisalterimodo:sediamessentialiterdiuisa,confusatamenadhucseparant,idquenonnisihumorisbeneficio,quimodoestessentialis,modoseruilis.Namliquor,quiseparaturperlaciniassaepenumerotantumsimplexaquaest,quanquamdestillata,aliquandouinispiritus,quoessentiasuelmagisteriacorreximus,utinpuluereauriextergendo&edulcorando,incalcehydrargyrialteranda&huiusmodi.Procuratioeiusuelsimplexest,uelmultiplex.Quaesimplexuocatur,etiamdestillationisperlinguambubulamnomenhabet,&fitpanno(laneo,uellineo)adformamlinguaebubulaesecto,cuiusparslatiorseubasisinuaseseparandiliquorisest,apexinexcipulo,debetquecontinensaltiorelocositumnonnihilinpronuminclinare,utsequiliquorpossit.Itaquesubsternitureisella&fulcrumpronum:astatconcha,uelsimileuasexcipienslatioris,autsiangustiest,accommodatoinfundibulo:Linguabubulauelintegroapice,uelscisso&laciniato:imo&interdumintegrabasi,interdumdiuisa,superioriitaapplicatur,neheterogeneasorbeat,sedtantumliquorem,quodutcommodiusfiat,madidamessenecesseestipsam,misturamueropriuspersecessumdiuisam,neturbatatrahaturconfusim,quanquaminterdumexmediolentoreeliciaturliquidiorhumor,&siquidunaprorepsit,idrestituituroperirepetitoquelaboredistrahiturpenitius.Fita.abstractioperfibrarumductum,seufilorumrectitudinem.Quocircaextremitateslateralesdebentesseterminataesuturauellimbo,autsaltemimplicatae,nepropendentibusfilis,autuillisetiaminlatusstilletlingua.Possumusrudiafilaiungere,&laciniistextilibussubstituere:ueletiamlinumpexum,autsericum.Linteanonnimiscoactastipataquedebentesse,necnimisrara.Hecenimlutulentiusconfusiusquehauriunt,illanimistardesubtrahunt,quanquampurius.Quodsialiquidunatractumcognoscimusquodnonoportebat,mutaturtrahens,&exprimitur,eluiturqueproreinobilitatecurioseuelneglectim.Sinobilisestliquor&talis,utfacileexpiretiacturamquefaciat,operculaaddanturfiatqueresintracapsassuas.Huiusreigratiaduouelplurauasastannea,uitreauepossuntiungiinaequalidispositione,omnibusquesimulcommuneoperculuminsterni.Nam&linguaipsa,seulaciniaesuntoperiendae,omnisqueabitusintercludendus.Minorfitdissipatioincapsaconclusa,quaminliberoaere.Siergodisplicetuasacontinentiaobstruere,saltemintalib.capsisdetineantur,quaetabulispluteisquesintdistinctae,&communibusualuispossintclaudi.Sednonestoperosapraeceptioneopusineare,quaefereexarbitrioartificisdependet&pluribuspotestperagimodis.Illamonuimuspropteracetum&uinumpotissimum.Namquiahaecinterdumrepurgamusperlacinias,siprocuratioinstituaturinaerelibero,aufugiuntspiritusnobiliores,remanentephlegmate,uelcorpulentiorehumore.Claususitaquelocusestconuenientior.Simileiudiciumestdehumorib.&oleis,quamrepurgare,uelexiccareuolumuscitraiacturamspirituum.Quiuerodubitat,spiritusprofugere,periculumfaciatinacetospirituoso,&aquisstillatitiis.Habenda&ratiolociest,inquofitadministratio,&temporis.Calidahaecattenuantspiritus&resoluunt.Itaquetaliumseparatioinstituaturfrigidioribus,sednonglaciantibus,sisucci,sunthuicpassioniobnoxii.Uiscidisucciincaloresegreganturrectius,atqueetiampraecalefacti.Multiplicemperlaciniasdestillationemuocamus,cumunadispositioneperordinemgradatimquinquecollocanturuasa,uthumorquateruelsaepius,sinecessefuerit,transferatur.Quocircaexcogitataesuntsellaegradatoriae,tanquamintheatroaltitudine&humilitatedistinctae.Hocmodonontantumseparanturresconfusae,&repurganturliquores,uerumetiamquodammodoatimage116tenuanturtranslationecrebraperdiuersaslacinias.Hocenimobseruandumest,utsuperioressintrariores,inferioresdensiores,quomagisdepureturhumor.Etsicetiamadumbraturextractionisoperatio.Sedcauendumest,nenobilesspiritussineinclusionesaepiustransferanturobdictamcausam,praesertim,siquisuelitetiamfusionesadhibere.Rarescuntquidemtransfusa&commiscentur:Sed&expirant,uelutiuinumautcereuisiapeiorfitcrebrotransfusa.Nedesitexemplumtyronibus,dispositioitapotestrepraesentari:A.Destillatioperlaciniamexconchainconchamsuppositam:B.eademexconchainguttumperinfundibulum.Γ.destillatioperlaciniasincapsa,quaeualuisoccludipotest.Fitpertabulataseupuluinariascrobiculata.Capsaenimintabulasscrobibusdispunctasdiuiditur,quaestannosuntinducendae,utpersecapiantmateriam,uelsiplacetuitreae,autaureaeargenteaeueconchaescrobibusinserantur,&hincdependeantlaciniae.Δ.destillatiolaciniarumpersellam,seusubsellia,qualemrepraesentauitinsuodestillatorioParaeus,quanquampauloaliter.E.laciniautrinquediuisainapicesadsugendum&reddendumaequaliter.Z.linguabubula,cuiusparsiacensinfibrasestresoluta,utsorberepossit:pendensueroinapicemdefinit.Dictuma.estsegregationiperablationeminseruiredestillationem,&aliasoperationes.Libuitilliusexempluminhydrargyroabauroinamalgamationibusrepraesentare,quodtaleest:◉Primadispositiosegregatoriaedestillationisperalembicumfistulatum.◉Secundaperrostratum.Afornaces.Balembicusfistulatus,cuiussolutaformasignaturlitera.D.excipulushicsimulest,&alembicus.Itaquetubulumgeritiuxtauerticem,perquemeffundihydratgyruspossit.Limbumuerohabetlacunaprofundioresulcatum,inquocolligiturargentumuiuum,interimobstructotubulofirmiter,nesepossitproripere.E.ollaferrea,inquaestamalgama.F.eiuscollum.Namdiuisaest:nodiueroadiectimarginibus,utcolligaripossintfiloferreo.G.alembicusrostratuscucurbitaeuteaeacaptatus.Tampulaexcipienshydrargyrum,quaegrandior,seucapaciorestutimpetumeiussustineat,quamuisplaerumqueinalembicoconcrescat,indequedeferatur,sednonsineferuore.Quocircaaquamrecipientiaddunt.Cap.Xu.Defiltratione.Filtrumcolatoriumestseucolumquoddam,quosegregantur,quaeliquoribussuntpermista.Originebarbarumuidetur,quasiexGermanorumFiltz(Gausape,hocest,expillisanimalium)quocolanturnonnulla,profectum.Sedexfilispotestdeduci,quasifilamentiscontextuspannusnominetur:uelexphilura,quodcorriceumsitcolatoriumseupapyraceum,olimexmembranisarborum,nuncexpulmentislinteaminum.Filatrum,autphilutrum(nisiafilice:nam&herbaeadcolandumtransferuntur:filictumuelis)persyncopensonatfiltrum.Indeestfiltratio,perfiltrumsegregatio.Colaturam,autpercolationemuoces,nonmoramur.SedistauoxmagisestChymica,neccurantartificeslatinitates,Ciceronianas.Nouaarsnouisnominibusinformandaest,quomodolatinisibinonduxeruntprobroGraecilmosseu,utaitHomerus,Graecosfontesdelibare,nonnunquametiamGallicos,Hispanos,Africanos,utapudPlautumuidereest.image117Utautemcolaita&filtra,suntmulta.Colauinariaexuiminibuserant:Niuariaexporosolapide.Filtranobissuntchartaceicuculi,manicaeHippocraticae,uelsolaeuelcumpapyro:Cribrasetaceaadiectachartabibula:Ollaeminutulisforaminibusψεκαδιζουσυςinstrataedensolinteo:ollaecrudae,seufutes(κεραμιαAristot.in2.deGen.an.6.)raraepatinaeligneae,exhederauascula,lanae,arundines,stramina,arundinumcaudae,serramentalignea,arenae.Incatinispertusisuelcribris:frondeslaminaemetallicaeforataepilispertextae,&similiamulta,dequibusinAlchymia;Etexcogitarepluraindiesartisususpotest.Administratioestsimplex,uelcomposita,uniformis,multiplex.Simplexsimplicifitdestillatione:quaesitardiorfit;filtrumlutulentumeuasit,&obidrepurgandumest.Uariatautem&hoc.Naminitiorariussumitur,moxdensius,tandemdensissimum,siueidsitexunamateria,utexlanauellino:siuelineumprimo,moxlaneum,hincchartaceum,tandemligneum,inquoattendendumest,qualissitliquorquemcolareuolumus.Imbecillioracolafacileabacribusliquoribuscorroduntur.Oleumhaeretincharta&lanagossypina,transeunteaqua,sedsiacreest,etiamipsumpermeat.Undeoleorumaromaticorumpurgatiopergossypium.Metallicanonsuntprocorrodentibus,utineclapidea.Dilutanitrosa&lixiuiapercolauiminea,ueltabulasligneasperforatasiniectostramine,interdum&linteocolantur.Hincexcogitaruntcupasinterstinctastabellis&capsis,procolatoriis.Componunturcola,cumiungunturmulta,seditautgradatioquaedamobseruetur,&angustiussequaturrariorepraemisso.Siccupaeligneaetriplicisspaciiduohabentcolatoria,quorumsuperiusforaminahabetliberiora,inferiusstrictiora.Bulcasissuoministroseuseruitoriiniungittriacolatoria:Primumminusexpannorarioreseulaxiore:Secundummaius;spissiusque:Tertiumamplissimumstipatissimumque.Haeccuminformammanicarumconiiciuntur,itasibiadaptantur,uttriplexfiatcolatorium.Audiamusdehacreseruitoremipsum:(nequeenimpuderehuiusdebettyronem,quandoquidemmultainChymiametiamaParacelsoexhocsunttranslata.)"Quiuultclarificare"(inquit)"aliquampotionemuelsyrupum,quandoeritcompletaeorumdecoctio,primocolenturcribrosetaceo:deindesuspendanturcolatoriaomnia"(istatriascilicet)"coniunctim,utparuumsitintramedium,hocueroinsertummaximo.Insuperiusseuparuumcollocenturfoliacifolionumuelpalmarumexcussopuluere,uelpannusexsetisequisbenecollutus.Suspendanturapariete,distentqueintersetresdigitos,subiectorecipienteultimo.Liquoreminfunde,sinequepersetransireabsquemanusauxiliosihaeret,eluefeces,&reponecolum,donectotumdecoctumsittraiectum.Quaesubstiterunt,proiiceseruatoliquorepuro."HaecBulcasis:Facileintelligiturpossetriauelpluraetiamcontinueiungisedhabiliorasuntseparata.Sinonsuntarctasatis,philyrisinterpositissatisstipabuntur.Talimodoetiampluresollaesibiaccommodaripossunt,semperminutioribusforaminibus,praesertim,cumaquambibulamexsalsaamaraueuellutosareddereuolumus.Inferiorollasitsolidofundo;huicincumbenslinteumobtensumforaminibusstrictumhabeat:tertiaimpositasecundaefundumstraminetectumobtineat,itautpuraglareastraminiincumbatcrassitiesexdigitorum.Quartauelprimaitidemstramenuelstuppampraetendatfundoperforato,sedsabulumautrasurasligneasstraminipraemittat.Siplacetetiamquintamaddere,potessolostramineuelserraturisconfertam.Inferiorpromittatfistulamexuentrismedio,perquamcolaturadecurratsubinde.Siuinapendulaautturbidauolumusclarificare,utimurcolisexuiminibus,quibuslintea,&schidiacolurna,uelfagina,authorumlignorumramentapraemittimus.Quaelentescunt,diuerberanturpriusscopis,uelcrebratransfusionefranguntur,deindecolantur.Sedplurimaparsalioutiturclarificationismodopraesertiminfoeculentis.Inliciuntenimsilicumglareamaliqui:nonnullilac,aliicalces,uelcineres,quidammedicaminacerta,ec.Etsicsubsidentiamexpectant.Istaenimadfundumtrahuntfeces.Rectiusperistasollascumsabulo&glareapuratransmitterentur.Aquasstillatitiaspertriplexuelquadruplexcolatoriummanicaepraemissachartapurarepurgarepossumus.Filtratioiungiturexpressioni,emulsioni,tritioni&aliiscumsuccilenti,&spissioresareliquissuperfluissuntsegregandi.Saepiusuerotuncseruitextractionibus,uelutiinoleisexpressitiis&similibus.◉Dispositiofiltrorumiunctorumcumglareaaduina,aquasminerales&aliarepurganda.◉Dispositiopluriummanicarumadaquas,succos,syrupos,decocta,etc.clarificanda.Orificiadebentligneiscirculisdistendi,&manicamanicaenodofuniculisqueiungi.image118image119Cap.Xui.Desegregationehypocleptica.Quomodosoleantperinferiorauasorumliquores,olea&similiasegregari,dictumestinclepsydria,nempeinartemanuaria.Hypoclepticamhicuocamuspaulogeneralius,utsimulseparationempersubsidentiam&perlatuscomprehendamus.Quaeadfundumsecedunt,grauitatequidemcongenitaidfaciunt,sedaliquaiamsubtiliterpermistasuntseuliquoribus,seupastis,utsinemedicaminenonpossintsecerni.Quadecausainmagisteriisoccurruntseparationesperfluxumperpuluerem,peracetum&alia.Exempligratia:perfluxumfitseparatioauriacaeterismetalliscumpersulphurautantimoniumfunditur,&inconosegregatorioadfundumpellitur.Earatioetiaminuenisexcoquendisest.Itaquehicministratfusiocumfluxibus.Quodsiidabstrahendumleniusest,etiamasuperiorepartepotestauferri,utsichaecratiositinprocurantisarbitratu.Inseparationeliquorisaquosiasuccocucumeris,asinini,peculiarisestsubductiopercineremsuppositumpannotriplici,utaquositasabeohauriatur.UideBulcasin&Dioscoridem.Perpulueresfit,cumdescensoriismedicinisterminamusinhaerentia,aquis,&unacumipsisadfundumpraecipitamus,uelutiinaquisfortibus,exquibusmetallorumcalcespersalemsegregamus.Audiemussuolocoarbitrariquasdamlibentiussubsiderequasdaminfamiliaribuslaminis,quasfundouasorumaddimus.Peracetum&aquam,utinlacteuirgineo,tincturaantimonii&similibus.Sedimentofactodepletiouelexhaustosuccurrit,&peragitcaetera.Itaquehaecratioexduabusseparationibusestcomposita.Cumolea,&aquae,ueldiuersaolea,itemolea&uinispiritus,&quaecunqueproprietatenaturaeasemutuoabstinent,suntseparanda,utifit,cumindestillationibussimulexeunt,uellotionibus,&extractionumconsilioconfunduntur,quiesprimumillispermittendaest,utsecedant,sequespaciis&finibusnaturalibusfeiungant,adquodsaepenumeromaceratio,insolatio,&similiaconferunt,utcumoleainuisibiliterinaquislatent,cuminresinisliquidis,&mellecorpulentiorespartes&spiritus,indiscretimsuntpermista.Deindesidepletiouelaliaablatiolocumhabet,potestquecommodiusfieri,illasaneadministratur,sinmagiscommodatsubtractio,infundibula,&clepsydraeadmanumessedebent,utalatere,uelfundoalterampartemsegregemus.Horumuasorumquaedam(cumresipsasitintellectufacilis)ponamusanteoculos.A.Uitrumoblongummanibustenendum,uelsuspendendumabansis,clausoinferioreforamine,donecsecesserintmistiliquotes.Hocfactoinferioremitteturrecluso.B.Uassuopedamentoinsistens,quodmisturaaquae&oleiimplendumesteousque,utaquafiniatiuxtatubulum,oleumueroporroinnatet,Reclusotubulooleumexibitmanenteaqua.C.Eiusdemususest,sedita,utaquapriorexeatafundo:uelsioleumfidit,hocsubducatur.D.Infundibulumadidem,quodsuspendipotest,uelbacillisperansastraiectissustentari.E.Calixcuminfundibuloabsquefistula.Eifiltrumchartaceumestimponendum,utliquortranseat,sordibusueloleohaerente.Siliquorestcopiosior,tubulumiuxtafundumadderepotes,perquememittatur,utinfiguraG.Ettuncetiampluribuslocisinfundibulumpertundaslicet.F.Calixcuminfundibulo,cuiusforamentantisperpotestobstruibacillo,donecdiscesserintliquores.Interdumoleaitaseparataadhucaliquidaquaecontinent,praesertimsielotasuntcumagitationeforti.Itaqueneinterimexpirent,solentangustioribusincludiuasis.Quandoueroiuxtafundumaquaestcollecta,obturatoorificioinuertunturutaquaadorificiumconcedat.Tuncforaminefactoemittitur.Uerohocdumfit,neuacuumfiatautnihilexit,nisiquodinproximoest,autoleumperturbaturaeresubintrante,eleuantequeoleum,quoddumrelabitur,aquamturbat.Itaquetuncculmumsolentimmittereusqueadfundum,uelaliamparuamfistulamexternoforamineoccluso,nequidcapiatliquoris.Agglutinaturcera.Cumergoinuersumiamuitrumest,fistulaaperitur,cumforamineuitri.Itaaerelibereintrantesinesubsultuexitaqua.Quodoleumtenaciuspinguiusqueest,quamutchartaceumfiltrumtransirepossit,huiusquoqueauxilioexiccatur,itemiuncorummedulla,&his,quaeoleoneglectoaquamadmittunt.Nondesunt,quiobiiciantoleomadefactumgossypium.Aquaenimrepellitoleum,sibisimilemaquamtransmittens.Quodsiistamlanamoleoimbueris,hocrecipietur,aquareformidante,nisiimpetuosetractataautuicoacta,autetiamacris.Adlauandaoleaperconcussionemcumaquarosacea,utmitiaodore&saporereddantur,oualeuitrumfithacforma:Idutrinqueperforatumestutinterpollicem&indicemcontentumconcutiatur.Posteaunoforamineobturatostatuiturinbasin,utsecedatoleumabaqua,quofacto,reclusoforaminesinenegociodecurritliquor.Sicoleumsuccinirectificatur.Sinonestadmanumtale,perforacucurbitulamcircafundumignitam,utsupra.image120Cap.Xuii.Deputrefactione.Computrescereestcontinenteresolutoterminumconcretionisamittere,&resoluiinpartescomponenteshumoredominante,idquepropterambientiscaloremmaioreminsito,ueluimsepticam,quaeproprietatesuaputredineminfert,utuenenumsepisserpentis.Idquodcontinetcohercetquemistum,nediffluat,formaestsecundumPhilosophos.Hacsublata,putredinemuidemussequiinanimalibus,nisiquidprohibeatforisingressum,utbalsamusautaliudmedicamen,quomodoinmultatemporaseruanturcadauera.Sedintelligendumestcumputredositmistipassio,formamcrasinquemisticontinere.Eamanet,quandiudominaturcalorinsitus&siccitasconnatahumiditatemitatemperat,utuinculiuicefungatur.Caloreergospirituque&humorecongenitisresolutis,secessiopartiumeasequitur,quamputredinemuocant,sinimirumresoluensnonuiolentedestruitomniasimul,utincombustione.Deprehensumestidfierimaximenaturalitercalorehumido&constitutionibusaustrinis:Posteaetiamexternosicco,sedintushumido,quiquidemabillosuperetur,&euocetur:Nonnunquamcontagio,autuenenoseptico:aliquandoconclusione&negataexcrementitiaeexpirationisfacultate.Cumetiaminternuscalorcopiammateriaehumidaenonpotestregere,itidemfiuntputredines:Ethaereferunturetiamadcircumstans.Namquaeputrescuntinuentribus,itemhabentcaloremobsidentem,aquoputrefactionisprincipium.Seddispositammateriamessenecesseest.Disponitautemeamhumorexcedens,&aqueus.Namigni&acresliquoresputrediniaduersantur.ExhisprimordiisChymicidesuaputrefactionesolentloqui,eamquedeterminare&circumscriberefinibuscertis.Hincfit,utputrefactioaliasitnaturalis,aliaartificialis.Illapropterinuadentemeausampotestdistribuiinsimplicem,&uenenatam:simplexinconclusam&laxatam.Artificialisautemquanquaminrenaturalinaturaliterfiat,tamenquiaabexternoprincipio,artisscilicetregitur&limitibusincluditur,indehomentrahit,&abilladistinguitur.Utrobiquequidemabexternooriturprouocatio,&motusprimusadputredinem:sednaturali,duminternumprincipiumsolicitatumabexternoobsequitur,egressoqueimperantecalorehumidoque,spontesuaferturininteritum,motusinternusappellationemdedit.Fieretipsuminartequoque,nisihaecaccederet,&motumgubernaret.Hincpercipittyrosequidemprocuraredebere,utputredinisprincipiumnaturaliterfiat,sedprogressumarteregere,utcumid,quodinstituitperputrefactionem,obtinuit,nonsinatprocederemotum.Itaqueputrefactioartisnonabsoluitmotum,necultimumterminumattingit,sedcitiusinterpellatur:Deindedispositioartificiosa&agentiumadpatientiaapplicatioitidemartificialemanaturalisecernit.Etestartificialispropria,uelimpropria:aliahumida,aliasicca,quae&mystica.Propriaquidemprocuramus,utsecessiofiatpartiumcohaerentium,&homogeneaabheterogeneisseiungantur,possitqueessentiaabalienisseparari.(Hactenusenimministratartinaturaemotus,dumperputrefactionemconclusamsimilariaconfluuntsolutouinculo,&sicdissimilariaseparantur,ut&uulgodicitur,quodcorruptionenaturalifactaunumquodqueferaturadcognatumgenus)sednecidquoquesempersiniturprogredi,&finem,quemarsaliaspermisit,attingere.Itaquecumsaltemprincipiummotusadsolutionemfactumest,&procliuitasaliquaprocurata,itidemappellaturputrefactio,sedimpropria.Nammaceratioduntaxatest,&primusgradus,seuuiaadputrefactionem.Eisubstituituraliquandoelixatio.Namhaccitiustollimusclaustranaturae,quodquealiassimpliciputrefactioneinambiente,tardiusdifflueret,hacputrescituelocius.Etenimquaeelixantur,deponuntcalidumhumidumquenatiuuminsuccum,&sicintrasefiuntfrigidiorasiccioraque,nempenaturalidispositione.Aliquandoprincipiumfacitputrefactioimpropria;Elixatioopusabsoluit,utindestillationibusquoque,ubitriaconcurrunt;nempemaceratio,elixatio,&elambicatio.Ideoconclusisuasisfierihasoperationesarsimperat.Nequeenimessentialesspiritusperiresinit,nisiconstet,eosesseuenenatos.MonetAristotelesferuensnonputrescere.Quiergocaloradmoueridebeatputrefaciendo,patescit.Praecessissetamenferuorinelixationepotuit.Multominusfrigidumexcessum&gelatumsoluitur.Frigusenimhomogeneacogit.Quodfluitmoueturqueminuscitoputrefitstante.Procurandaergoquiesest.Ueruntamenquandoiamfactamaliquamsecessionemputamus,nequeuolumus,utadgradumultimumprocedatmotus;agitarecertisinteruallisconclusasolemus,tumuthomogeneacongregariqueant,tumprohibeaturpartiuminteritustotalis,antequamadterminumartissitperuentum.Siueenimsimpliciasint,quaeputrefacimus,siuecompositamulta,constatinterdumpartemparteprocliuioremadputredinemesse;ferequequaeinsuperficiesunt.Iuxtaaeremmucorecorrumpuntur.Itaquemiscendoaequalitateminducimus,&nonnunquametiamaliquidsalisinspergimus,quapercipimusputredinemiustomaiorem.Praetereamultumminusputrescit,quampaucum:minutaquoqueseucontrita&contusafaciliusintegris.Inmaioriampliorestignis,inquitPhilosophus.Isnonfacileexuperatur.Deindecontusiohumorialienoaditumpraeparat,facitque,utessentiaaequaliusetiamexparuisexeat.Debetitaqueinuasisnonnimiaessemultitudomateriae,necnimiacrassities,autmagnitudopartium.HasregulasChymicosuppeditatuaturaeconsideratio.Quodsiinsuperetiamsingulariumnotitiamhabeat,&seiatdiuersitatescompagumseuconcretionum(aliudenimaliofirmiusest,aliudsiccius,calidius,humidius,salsius,etc.)exarteadministrarehancoperationempoterit.Hacrationeilliquoque,quideputrefactionesicca(quiafitperspiritumsiccum)scripserunt,nonomiseruntnaturaecontemplationem."Solutio",inquitRichardus,"uniuersalisoperisfitperputrefactionemcorporis&spiritusincalidohumido.Putrefactioenimestsolutio&separatioomniumrerumnaeturaliterintersecolligatarum,perqueeampartesdissociantur.Fitpersolutionemelementorumterrae&aquae,quaeingenorationesuntconnexa.Istaseparatioincorporibusfierinonpotest,nisiperspiritum."Haecille,quifinesartificialisputrefactionisattingitdumnominataquae&terraesolutionem,utindepartesessentialesproducantur,repurgentur,&iterumadessentiampuramperfectamqueconiungantursiquidemseparatasadhibereadusumnonplacet.Nonuultintotumdestrui,&inperegrinumtransmutaricorruptionetotali.Riplaeustamenaliomodoscripsitputrefactionemessecorpotuminteremtionem,&incompositolapidetriumrerumdiuisionem,quacorporainteremtaadcorruptionemperducantur,&posteaadgenerationemreddanturapta.Nimirumperitmistumcorpus;dumputrefit,sedpartesperirenonsinuntur,sedabelementaricrassitieseparantur.Hosfinesspectamusputrefaciendo,utessentia,elementari,crassitieterrestriumaquosarumquepartium,quaeadnobilitatembalsameamperducinonpotuerunt,occultataseparetur;purificetur,&fiatMedicinaadsalutemhumanamaptissima.Quocircaextractionibusfamulaturputrefactioestqueadeasuia.Innaturaquaeputrescunt;siadquidproficiuntconsistentibussuccisgenitalibusprocreaturanimalspontaneumautplanta.Sedsaepiusnihilsuperest,nisifimus&terraelementaris.Arsnonfinitdissipariuirtutesininterioresubstantiahaerentes.Itaque&instrumentasuaitaaccommodat,utseparatiocitradestructionemhomogeneaenaturaeinessentiisperagiqueat.Idquodsoluendumestpraeparaturpriusfracturis,&contritionibus:Posteaconuenientehumoreperfunditur,cuiusofficiumestsuoexcessusiccitatemauferre;&aliquacontritioneoccultapenitusmisturamreserare:Insuperetiamutpyromachus&plumbuminmetallorumexcoctioneexeuntemessentiamaliquafamiliaritateinseallicere&sartamtectamusqueadseparationempraestare.Illehumoradiuuaturcalore;necraro,utdiximus,elixanturineoresextrahendae.Opusautemestuaseconclusoadhocnegotium.Iduitreumdebereesse,uellapideumexperientiadocuit,exeogenerequodsuprainteruasadigestorium,putrefactoriumueappellauimus,siuesimplexidsit,siuegeminum.Negauimusinfrigoreputrescereremfacile.Ambiensergodebetessecalidum.Iamaestatecalortemporis,hyemeuaporariiinseruirepotestsilibetuitrumhisexponere,quooptimomodoidprocuretur,Chymicusconsideret.Sedprouaporarioarsexcogitauitinstrumentacommodiora:Cognitumestfimi&putridarumrerumcontagioputrescereresuelocius.Talibusuasinfoderunt,utquecalornondestitueretrem,necinaequalitermoueret,adieceruntcalcemuiuam.Neiniuriisexpositumessetopus,capsasinuenerunt,easquelocistutisreposuerunt.Nedeficeretcalorcalcesemelexhausta,quaternisdiebuseamcumfimorenouarunt.Indeestconcinnatadispositiofimiequiniadputrefaciendum,&macerandummaxime,comparata;sedingeniosiusabhis,abillissimplicius.Locofimiususostenditbalneummaris,ueluaporis,quodtamensumtuosiusest,magisqueuariumhabetapparatum.Afimometuendumestinquinamentumpropterputridicontagium.Balneumestsecurius,atqueinsuperetiamPelicanidigestoriiuimhabet,&separatoriaedestillationis:quinpluresscoposimplerepotest,quamfimus,quanquamstudiosius,maiorequecumimpensasitcontinuandum.Humidusinutrisquecalorest,sedeoregendusgradu,quiconuenitsolutioni.Primusquidemdiciturtotus;seddiscriminahabetnontantumperse,sed&respectiueseurelateadresputrefaciendas,quomaiordebetesseChymiciexperientia&uigilantia,utobseruarepossitiustitiaelegem,&suumunicuiqueattribuere.Uariisquidemmodisinstrumentaexcogitaripossunt;EtsicubiinternushabitusIdeaqueoperisbenecomparataest,facileestaddereexternumuestitum,&multadocentcoguntquefacerecircumstantiae.Suntaliisdiplomata,aliisahenifornacarii&uesicaecumcaeteris.Fimumquidamcapsisligneisincludunt,uelabacis:aliiserobibusingerunt;Calcemadduntnonnulli,ignemalii.Aliquamformam&nosproponamus,tumfimi,tumbalneiputrefactorii.Triplexfimiinformatiorepraesentatur.◉cumhypocausi,utsinecalcemodicusexprunispauciscalorsubministraripossit.PrunaesuntIuniperinae,eaequeinuolutaepropriocinereeaeinstruunturinpyriaterio,quodposteaclauditurostiolo;Incinerarioquoqueexiguumpotestrelinquispiraculum.Figuraideomaiorahabetforamina,utadaliosquoqueususaccommodariqueat,&interdumintrospicimodusignis.Itasimussubindeincalescit.Sedneexicceturautarefiat,quinisdiebusirrigandusestaquacalente.◉Secundaformaundiqueconclusa,caloremexfermentationefimi,uelgigartorum,siliquorumhordei,&c.accipit;Etdistribuiturinduascapsas.Inferiorprofocoest,undecalorpotissimumsurgit;Superioritemhabetfimum,sedincuiusmediorecumbatuitrumcummateria.Fimusternisuelquinisdiebusininferioreestrenouandus.Nonnunquamcalxuiuaeisubsternitur.Secundacapsa,quaeprimaeinferioriimponitur,fundumhabetmultisforaminibuspertusum.Itaqueetiameiuslocumsustinereuasuelcupaligneapotest,itaadaptata,utremouerireponiquepossit.Namcumfimusredintegratur,uelmutatur,priorauferturcumuitro;Etseponitur.Interimfimusadornatur.Aliquinonreponuntbiduo,donecferuereincipiat&fermentariseuincalescerefimus.Hocpotissimumpraecipiturinoperearcano,quanquamaliquiperfimumaccipiantMercurium.Superfundoperforatocollocaturtripessustinensuitrum.Deindefimusequi(sinestramine,isquecomminutus,&interdumetiamexcoctusuelelutus)circumponitur;utineiusmedioputrefactoriumquiescat,semperabinferioreparteassurgenteuaporecalido.Prominetautemfistulapuimage121image122trefactorii,intraoperculum,uelsinonestuasfistulatum,saltemuertexeiusemineredebet,itautcomprehendaturinterduastabulassemicirculariterexectas.Altitudo&amplitudohuiusinstrumentidiuersaestpromagnitudineuasorum.Partessunthuiusmodi:A.Dimidiatacirculisegmentalunataproputrefactoriogloboso.B.Circulusligneuspertususprofistulato.T.Inferiorcapsa,ubisimuscalens.A.Superiorcumfundopertuso,inquaaliusfimusinseuitrumhabens.Tripesfacileintelligitur,uti&operculum.Uitrumnontotumimpletumesseparest,sedtantumtertia,uelduab.tertiis,promateriaeratione.Est&interdumhermeticasignaturaclausum,utfistulatum&geraniaseuphiolae:Interdumaliismodis.Euonimusfimuminscrobeinstruit,ueluase.Ulstadiusuideturrepraesentareuoluisseputeifiguram.Itaenimloquitur:"Quiuultdigestioneminstituere,faciatfoueam"(scrobemuelputeumuocamuseinSchurff/Grufft/Schacht/etc.)"quinquepedumprofunditate,latamduosuelpauloplus,inlocohumidissimo,uelutiincryptauelcella.Infundoeiusponaturstratumcalcisuiuaealtumsemipedem:superhocaliuddefimonecuetustonimisqueputrido,necrecente.Hincsequaturuitrumcummateria,quodundiquaqueuestiatursimousqueadsummumfoueae.Tandemirrigeturfimusaquatepidaiuxtafoueaemodum,donecpercipiaturcalorcircaputrefactorium,idquodplarumqueacciditmediahora"(aliiduascumdimidiaponunt)&sinonsuccederet,plustepidaeaffundatur,idquebinisdiebusrepetatur,ueltertioquoquesemperrenouatofimo&calce."Hicmodusinomnibusdestillandisseruatur.Idemautorgradusetiamaddit,utsitordoquidamdigestionis.Sedabutiturputrefactionisuoceprodigestioneuera,cuiusoctomodosannotat,quoslegecap.3.Intertiafigurasubsigno◉ligneamcapsamexpressimusdiuiduaminpartesduas,quaruminferiorfimumcalefactumhabeat,alterauascummateriaitemfimocircundatum.BalneuminputrefactioneabaliquibusimprobaturexsententiaRosarii,ubiscribitur:"Ignisfimiestagensinoperedigestionis"(putrefactionis)"lapidisnostri".NecualetignisbalneiMariae,quamuisetiamtemperatissimus.Ignecoquereestremabscondereinequihumidostercore.Namsapientumignishumidusest,&occlusus,calidusinsecundo,humidusinprimogradu:cuiuspropriumestnondestruereoleum,sedaugereproptertemperatamhumiditatem.Solusillecaloraequalis&temperatusest,etc.Arnoldusinpracticaspecialiignihumidoincluditphiolamfimomultocircumfusameodemqueetiamadduospedestectam.SedistisymboliciPhilosophialiuddicunt,aliudsentiunt.Multicontranontantuminaliisseparationibus,sed&inlapideexiguntbalneum.Aliusdicit,meliusessesiuitrumafimonontangatur,sedliberumstaret,uthomoinbalneouaporario,utundiquecalorallaberetur.AutoriLiliiplacetputrefactiosiccapercineres&prunasiuniperinas:Bernhardoignisuaporosusperpetuodigerens,etc.quietiamdesuiserrorribusscribit:"Egofeciinfimoequino:necprofeci:Feciinigniimmediate,&sublimabaturmateria,necsoluebatur:sedignisperuaporemperpetuodigerit,etc."Illeuaporosusignisabaliquibusbalneiuapidiessecreditur,dequo&Geberc.7.librifornatum&Turba,ubiquidamiubetinducerecitrinumcumsuauxorepostconiugiuminbalneum,doneccolor&corpusunumquidfiant.Liliumbenedictumaquasponitadputrefacienduminfimo:sedidexplicatgenerice,undeintelligitursolutioniueraestudendumessequocunqueingenio,utassequamurid,quodalioquinperfimumsoletprocurari,uelperbalneum.Indequidamsicprecipit:"Temperatocaloreelementasuntcoaequanda,utfiatpuluisnigerinbalneocalente,uelaliasinfimonostrodumnoctesnonagintatransierint,calordebetessehumidus.RiplaeusIoh.FornaxestAthannor,etc."Item,putredocitiussitsimodositinhumido,modoinsicco:nuncinmagnocalore,nuncinfrigido(quaeuerbamirificasuntinscioartis)nefestinescalefaciendoinputrefactione."IodocusGreuerusbalneum&fimumiungitinopereuno.Haecenimsunteiuspraecepta:HabeasAthannorcumpatellasuaterreauelaenea,cuisitprofunditassexuelseptemdigitorumtransuersorum,Inhacponestratumdefimoequinorecente,uelfoenomollissimoadduorumdigitorumcrassitiem,autpauloplus.Superhocponeouumtuumuitreumcircumpositofimoautfoeno,nepoppituacillare,eaaltitudine,quaestmateriainuitro.Utfirmiusstet,potesasseremcircumponeretantocumforamine,utuitriamplitudinesitaequale.Facineoaliudforamenextramedietatemdistantiadigititransuersi,perquodaquamaffunderepossis,quotiesresrequiret.Asserem,exquouitrumprominet,aggraualaterculis.Tuncaffundeaquaclaram,utexuperetassoremcalamialtitudine,etc."Haecille.Sedquocunquemodoillaarcanaputtefactiofiat,&siueexterna,siueinternaaquaautfimusintelligatur,constatextracturoessentiasopusessequadampremaceratione&putrefactioneadexemplummagisteriimagniinlapide.Fingamusitaquedispositionemtalem:A.Fornaxostconstanspyriaterio,&cinerario.Eiimpositumestabenum.BExquoprominetcanalis.C.Adaquaesuperfluitatem&exundantiamderiuandam.Addendasuntretinacula,utimage123image124consistereinfurnohaererequequeat,ueltrabeculaeferreaesupponendae.D.Cupacumfundoperforato.Foraminatantasintquantumpisum,utuaporexabenosubeat.Utrumqueitacoaptandumest,utcollumahenicomprehendatdolium,&perforaminauaporcalidussursumcontendat.Cupaeadiectaestfistulainfundibuliofficio.Nampereamsubmittituraquatepida,neabenumdeficiatsubindeuaporando.NotaturE.litera.F.Tabulaesectae,&inmedioexcisae.Haecupaeseudolioinsternuntur,transmittuntqueperforamensuumuasputrefactorium,uerticetenus.IlludG.literaindicatur,&constatduabuscucurbitisconniuentibus,fortiquelutoconglutinatis,neexpirent.Sicautemhocuasaccommodatur.Superfundoperforatodoliistattripes.K.Eiuscoronapraeligaturhumido,seucoctofoeno.Posteaimponiturcucurbitacummateria,itautcollumeiusemineatcumuertice.Exlignoest,tripes,altusdodrantem.Haecitadispositacircundanturfoenococtoadhuccalente,itauttripescumuasefartusundiquaquesit.Posteasectisemicirculisuperficiemclaudunt,quaetabellaefirmanturlaterculisimpositis.Tandemimponituroperculumhemisphaericum,H.Hicfocusomnibusrebusdigerendisputrefaciendisqueinseruit,&utcontinuussitignis,prunaesempersubministrantur;Sednonplures,quamprograduprimoignis,auteo,quiconuenit,balneouaporisiuxtanaturamreicuiuslibet.Nonenimomniaeundemrequiruntgradum.Prunaesuntnucumiuglandiuminstar,satissolidae:uelsubstituanturnucespicearumarefactae.Indescriptionefurniacediaemonstrauimuseandemputrefactioniscommoditatem.Itaquepossuntinstrumentapermutari.Cuibalneummersoriumplacet,ishocutatur.Dispositionemsuolocodabimus.Silubet,adiicerepotescanalemistifurnoinhuncmodum:Abacumputrefactoriumsiquisdesideratadplurauasasimul,iscuretsibi,fieriexlapidelintrem,quadrangulumoblongumtribustantumlaterib.clausum,capiteapertum.Huicaccommodetcapsamligneamaltitudinisanalogaeiuxtamensuramuasorum,quaesitdistinctatribus,quatuorautquotlibetloculamentis,pedeuelfulcroinimoinstructis,utcapsaeparticulareseiinnitiqueant.Deindeconficianturcistaequadratae,queinillaloculamentainserantur,quarumfundipluribusfotaminibussintperuii.Claudaturabacuscommuniualua,uelsingulissuaoperimentacapsulisaccommodenturproarbitratu.Fimuscomponiturinlintrelapideoperostiumacapiteeius.Loculamenta&capsulaeuitracontinentmadidofoenocircundata,uelherbisconuenientibusnonnihilemollitiscoctione,autuinaceis,siliquisfrumenti,serramentis,etc.Sublicianturuasistripodessui,planeutinpraecedentedolio.Formahaecest:A.Linterlapideus,(uelsimalisterreus,autexsolidoligno,uellaterculisinmuroscoaptatisuelcemento.)Ineocalx&fimusponuntur,BCaputeiusostioperuium,ueletiamtotumapertum,cumtabulatamenlapidea,utoccludiqueat.Peristamianuaminfertur&extrahiturfimus,estquetantaecapacitatis,utitreperetyropossit.C.Sepulchrumuelcapsaligneaexasseribusalni,quernis,uelsimilislignifirmi.D.Loculamentacummobilibuscistis,uelcapsisquadrangulisoblongis,quecontineantuitrum,&utextrahipossint,foraminatanquammanubriainautico&posticohabent.E.Tabulaadputrefactoriumfistulatum.F.Tabulasectilisaduasaprotuberantiacapitata.Hoctotumoccluditandempotestoperculoconcameratoinhuncmodum:image125image126Cap.Xuiii.Deresolutionepercoagulum.Inmistonontantumquaerendaelementamundiesse,utsciamusexillisconflataessequaelibet,inqueeademiterumresolui:necinheterogeneissimilariaAristotelica,utincapite,ossa,ligamenra,cutem,neruos&c.necintotamembra,utinhominiscorpore,caput,uentrem,manus,pedes,cor,pulmonemetc.imonecanalogosilloselementishumores,bilem,pituitam,melancholiamsanguinem,dequibusmultisuntPlatonici,Hippocratici,Galenici:sedmultomagismedicinae&nutritioniscausa,partesnobilitate&ignobilitate,utili,inutili&caeterisdiscrepantes,urseparatisrudibus,ineptisqueuelinhabilibusadbeneiuuandumcolliganturelaborenturqueaptiores,uelsiomnesprouehiinmeliuspossint,omnesarteexaltataeinusumueniant,extotaapparetAlchymiaseparatoria.Sedinuenimusinnaturatrespotissimum,(pluresfortassesunt,sedtresexcellunt)quibusidperagisolet,modos.Unusestuiolentaeseparationisperigneamquandampotestatem,ueluticumcomburunturcremia,uelmagnoaestuaetnaeoresoluunturlapides&metalla,ubiseparatamodoiterumconsistuntnouumquemixtumpariunt,modoinuastitatemnaturaediscedunttemere:Alterestputrefactorius,dequo"praecedentecapite"diximus:tertiusfermentatoriusubinihilputrescit,sedmotuquodamnaturaeinterioreimpuraapurissecedunt:Etinhocmodoinsitumestid,cuiusuifitdiscessus,modoforisimmittitur,ueruntamentumdemumseparatiosequitur,siopericalorpraesideatproportionalis.Istimodietiamartiplacuerunt.Itaqueexnaturainhancsunttranslati&usu,experientiaque&studioartificisitaexculti,utoptimarationeperagiqueant,&praeclaraoperamachinari.Nequetamenomnesaequesuntprocuratufaciles.Corruptioperignemueligneampotestatem,&putrefactioinnumerahabentdocumentaartis&naturae.Efferuescentiaquoqueseufermentatio(itaiamnominamusistamseparationem,quaeinmusto&similibussuccis,imoetiaminhumanocorporealiquandoeuenit)multisdeclararipotestargumentis.Sedestaliadistractioseparatioquepartiuminlactepercoagulum,&sanguine,quaenonitafamiliaribus&frequentibusoccurritspectaculis.SuccorumseparationemperspectissimamhabuitGalenus,qui&sanguiniscacochymici,imo&aliorumimperfectemistorumspontaneamseparationemremotocontinentecoereenteque(quodinpluribusestcalor,uelfrigus)diuisionemnonignorauit.Sedtalisseparationis,inquaforisimmissamedicina,dissoluerentur,discederentqueabsqueputrefactione&corruptionepartes,utfitinlactepercoagulum;uixunumhocnouitexemplum,utqueextaretratiogenericadeomnibus,inuotishabuit.Chymicimultasquidemartesuacomplexisuntsegregationumingeniosissimarumuias,qualessuntdistractoriae&extractoriae.Sedillaeomnesdissimiliterperficiuntur,praeterpaucaexempla,quaecomprehenderesubhacclasse,segregationis,uelresolutionispercoagulum,seumedicinam,possumus.Uttamenamplieturdoctrina,circumspiciendae,accersendaequecognationessunt,quasinalchymia"capitederesolutionepermedicinam",posuimus.Debetauteminconspectuesseexemplumlactisseparandipercoagulum,uelquodparemuimhabetacetum,balsamum,&similia(nontamenomninoeandem,itautgenerepotius,quamspeciesintidem).Liquoridest:perfecteanimperfectemistus,quaeraturabaliis.Uidetursanecumsuccisplantarum,siueexpressis,siuesponte,tanquamexcrementitiumquiddamsit,profluentibus(utresinis,lachrymis&c.)posteacumsanguine,quin&melleliquido,uticongeriturinalueariaabapibus,magnamhaberecognationem.Quaeergosimiliterseparareuolumus,adliquorisformamtedigendaessemanifestumest.Enimuerotaliaquaesunt,faciliusimpressionemadmittunt.Suntenimευόριστα,&facilediuidiinminima,penetrariquepossunt.Deindequanquamconceptoputrefactionisprincipio(notumestidfacilefieri)etiamspontediscedat:anteuertitamendebetmedicina,nequidlabisaccipiantpartes.Rationegraustatis&leuitatis,aereaespirituosaeque,&aqueaeterrestrisquenaturae,etiampersefitaliquaseparatioperquietem.Sedutraqueparsseparataadhucmistaest,Sanguiscacochymicuscalore&spirituseproripienteseceditnonsinepraesidiograuitatisterreae,&leuitatisaquosae,igneaeue,atqueitafitsubsidentiaquaedam;&secessufactoquaelibetparssemanifestatcalore&aliisnotissuaesubstantiae.Sedliquorlacteusnonita,siueflossit,siuecorpuslactis.Dictumauteminputrefactioneest,eamiuuarielixatione,sirestalissit,utelixariqueat.Haecratioetiaminlacteualet.Coctioenimcaloremintuscontinentempartes&terminantemdissipat,&uinculalabefactat,Quocircaeuenit;quodnotumnullinoncopaeest,utlacsecedatinterdumintercoquendumpotissimum,sipaulositantiquius,&principiumacoristraxerit.Faciliuscoagulatistudsubaciduminditaferina,uelpanefermentato,quiestmedicinaeloco.Hincinmensasinferunturiusculalactaria,interportandumcoagulantia.Potestquidemetiampenitusabsorptahumiditatecoagulati,sicutsucci,quiinspissantur:undeetiamdestillatioaquamextrahit,&oleum,&terreumcorpusrelinquit:sedistasseparationesiamnonquaerimus.Cumitaquecalefactumlacest,procliuitatemaccepitadsecedendumpromtius,id,quodfitcoagulodilutoportionelactis,&commisto,haudabsimilimodo,quiobseruaturinfermentationemassarumexfrumento.Hincaquea&terreaportiocolligitur.Aereaenimpriusestseparata,sednoncoactasineoperemanuario.Quiaenimcremorlactisspirituosuscalidusqueestexaequo;debilitandusestagitationeutspiritudissipato,pinguedocorpusacquirat&consistat,quodaliquofrigorismodofierinecesseest,quandoquidemquodcoactumestbutyrum,caloreresoluitur.Caloripseerat,quiincremore,seuflorepinguempartemcumserosacontinebat,quosecedentefitinspissatio.Itauaporcalidusindiuisoshabetspiritus,&aquositatem,sedcumcalorspiritusqueaufugit,consistitinnubem.Postquamautemiamperconcussionemperditusestspiritusincoagulabilis,quidistinebatpartes,&potentiainspissationisproductainactum,utfiantmassaegrandiorespropteruisciditatemquandambutyri,compressioefficerepotest,quaetamenetiamnonnihilheterogeniaeincludit,quodtolliturelutione,&eliquefactione,adhibitadespumatione,uelcolo.Sicergointrespartesdiremtumlacest,nempeaeream,cumquaest&ignea,quaesepararipotestdestillatione;posteaaqueam,&tandemterream,quamcaseumuocant,sicutaqueamserum.Modioperisfuerunt1.secessioperquietem,quafitcremor&corpuslactis.2.calefactio:3.immissiomedicinaeseparantis:4.segregatio,quaediuersaestincremore;&corporelactis.Namduaepartensprimumseparataesuiselaborantur,penitusquesecernunturmodis.Iamsiimitariremuolumusinaliis,siquidemconcretasiccaquesunt,liquefaciendaerunt,autaliomodoinhumoremreducenda.Deindeiuxtaanalogiamcaeteraperagenda,Nequeenimomniasimilemlactinaturamhabent,neceadempatiuntur.Itaqueanalogiamiubemusrespicere.Inuino&acetoessepartemaereamaqueam,terream(uti&inurinis)notumest.Debilitabisnaturamutriusquecalefactione,utiinlactesSedquiaspiritushabentnoncontemnendos,hiexcipiunturuasissuis.Reliquaeduaepartesdigestionepossuntsecedere,sicut&uulgusnouitexuinoTartarumseponi.Sedquianonitafeliciterhocfit,utidestillatione:idcircotalesreshocmodononseparantur.Est&differentiainhoc,quodnonsecedantpriusinflorem&corpus:itemquodcoagulononsegregentur,quodquidemsitcognitumexusuartisesse.Namaliquodessetale;nondubitamus.Sednonideonullumestexemplumartireceptum,quamuisneclachrymas,necsuccospercoagulum,sedaliomodosegregemus.Maximefamiliariasuntlactisseparationiea,quaeuelignibusfusa,iniectamedicinadiscedunt,uellixiuiorumnaturamhabent,hocest,liquoressuntacresnonsineextractione&resolutione,taminnatura,quamarte.Illiusgenerissuntmistafusilia,quaeignibuseliquatacumsunt,iniectisfluxibussegregantur,siueidfiatgrauitatisleuitatisqueadminiculis,siuefamiliaritate&appetitunaturae,quoadsimilefertur.Hucergopertinent,segregationesinfluxu,dequibusetiamdiximusinhypocleptieasegregatione,nonquodconfundereresuelimus,sedquoddoceamusidemexemplumhaberediuersasrationesobquasdiuersisregulispossitaccommodari.Itaqueeoquidempertinetseparatioista(ueluticumpersalesartificiosos,stibium&similiaconfusametallaseparantur)quaaliquidappositumpotius,quamuniformiternaturaliterquemistumitasegregatur,utsubductiofiat:sedhucreferendasunteonomine,quomistumundiquaquepermedicinamseparatur,siueidfiatperablationem,uelpersubductionem,ueladlaterasecessum.Etmallemusquidemnoshaberefrequentiaexemplaperfectemistorum:quiaillaeappositionespotiusuocantur,cummetallummetalloilliquatur:sednonnimismorosirerumcensoresdebemusesse,&potiushancclasseminduassecernere,utprimigenerissintea,quaeexmistioneperfectasegregantur;secundiea,quaeeximperfecta,quopertinent&confusa.Etsaneexemplumlactispotiusestimperfectaemisturae,quamperfectae.Primigenerissuntmetalla;quaeresoluunturinliquorempermercurium;Etdeindeadiectamedicinainsulphur&hydrargyrumsoluuntur.Occultissimaarteidemfieriinfluxupotest,quopertinetopuseius,quemaiuntictuoculiexaurofecissehydrargyrum&sulphur,quodnontantumexorehuiusaccepimus,quiseastitisseidmolientitestabatur,sed&PicusMirandulanusscriptumreliquit,necdesuntplurestestes.Sedexemplasuntdisparia.Itaquealiushorummodusest,cumperclauesartissoluuntur,quasaquassoluentesuocant,Neputesnudamcorrosionempereasfieri,&calcinationemquandamquamuisunaessehancquoquenemoneget,saltemintueresolutionemargenti&aeris.Exillosolutiopersuamaquam,albedinem&Lazuriumexhibet,sicutexaurotincturamaureamuelrubram,&albumcorpus:exhocuirideaerisfit,quodinsehabetflauamcalcem,caloremuiridem,aliumcaeruleum,&tandemalbumcorpus;quinsitotumhocexttahatur,salem,&atramentumuiolaceumpraebetrelictacitrinacalce.Sicergosolutiohaecmanifestatea,quaeinreiinterioresuntmistura.Estautemcompendiuminaquissoluentibus.Nam&inliquoremrediguntmetalla,&simulmedicinamsuamsegregatoriamsecumhabent;possuntquetamfrigide,quamcalidesoluere,quiapotentialessuntignes.Calidetamenopusperaguntuelocius:Dicimusautem,quodsegregatoriammedicinamsecumhabeanthocsensu,quiaintusseparantmisturam&aperiuntclaustranaturae.Quomodoueroposteaaffusaaquadulci,ueletiamsalsa,defiiuntur,turbantur,&sedimentafaciunt,haecestexternaseparatio.Hisaccensentur&aliamineralia,quaeuelaquisfortibusuelaceto,lixiuio&similibusresoluuntur,&posteasale,aquaautsimilibusiniectisretunduntur,seceduntque.IudicaruntArtificestalialactisseparationiualdeaffiniaesse.Ideo&lacuirginisconfinxeruntcumexhydrargyro,lithargyro,stibio&similibus,lixiuio,uelacetoextractaessentialatitansinhumore,iniectismedicaminibusseparatur.Ethaecetiamsuntexemplagenerissecundiimperfectemistorumuelcompositorum.Quaeniminterioressentiadistrahiturdisparaturque,suntgenerisprimi:(nonautemidfitinomnibus)quacalxexliquoribussegregatur,quibusinhaeret,licetsaepeinuisibiliter;suntgenerissecundi;Ethicmedicinanonsemperestsiccaautacris;sedsaepeetiamaquasimplex.Primigenerisadhucaliusestmodus,quideclarariexemplopotest.Inuinopinguedinemactunemopercipit,antequaminartemueniat.Chymicusexeiusspiritupercoctionemseparatoleum,itautinnatet,sicutcremorinlacte.Nihilautemrefert,siueunadestillatioperagatur,siueomittaturaNihilominusenimseparatur.Habetaliquamaffinitatemcumlacte,quatenuscoctiofacit,utparteseiussegregentur,quodidemprocurarimaceratione,seuputrefactionephysicapotest.Quandoaquisstillatitisoleumestimmistum,utsaepefit,idquoquepersalemorionumcoagulatumpotestsegregari,quanquam&aliisintinusumodipercoctionemindiplomate,uelinsolationem&c.Naturaimperfectemistasaquasmultashabet,inquibussal,atramentum,alumen,calcesetc.quaecoctione,expiratione,destillatione&aliisartificiissegregantur.Sedquaesitumest,annon&permedicinam.Delapidequidamidasseruerunt,possepereumsalexmuriasinecoctioneseparari,cuiusassertionisdocumentumperexperientiamadhucdesiderantmulti,necnoshabemus,quodasseueremus.Sedquaecunquesitistamedicina,perquamseparamusmistipartes,praesertimsisuntessentialiterelaboratae(Namhaecartificialocumhabenttaminmagisteriis,quamessentiis)autsepararipostliminio&ipsapotest,autunamanetuelinomnibus,uelaliquibuspartibus.Ubiuiseligendafamiliaris,quaeessentiamnoncorrumpatautalteretsecusacparerat.Salessuntseparabiles,siueinaquosoliquoresubsistant,siuecalcibusSedtamenacongenitissalibus,siquifactisuntseparatione,nonpossuntauferri,exceptosalepetrae,quialiquatenussecernisolet,uti&achalcantho&alumine,licetdifficulter.Aqua,quaeitempromedicinaestinaquisfortibus,quaecontinentcalcesmetallorum,itidemseparanturdestillatione;sicutcalcesasalibusedulcoratione.Acetum,quoseparanturlixiuia,quibusextraximusessentiasmineralium(lithargyri,stibiietc.)manetinmenstruonecsoletseparari.Negligunturenimquaedam,postquamquodmaximepetebamus;assecutisumus.Cardanusin10.deuariiscausamindagat,curacetum,turbulentaclaret,utminimaquantitasutguttafermelibraesufficiat.Diciteamesseuimnonsolumacrem,sedpotiusacidam,quiaacidumseparetsuatenuitate,faciatque,utseparatumdecidatquandoquidemquodturbulentumest,ideosuperstet,quoniamlicetsitgrauius,haereattamenquiatenax:acidumuerosoluatlentoremefficiatqueutturbulentumsubsidat."Omneturbulentumlentum,omneacidumdissecans":acetumualdeacreclarum:undesuccosseparetafecibus.Haecille.Nonquidemrefertquidilleolimdeclamauerit.Sediuuentutiscaussaeffataistasuntiudicanda,nepariterdeliret.Nonuideturipseexpertusremesse,sedaudisseexaliis:aitenim:Referuntacetumclarareetc.Atillifortedelacteuirgineoconficiendosenserunt,ubipriusliquorclarus,affusoacetoturbatur;Turbatumquodestposteasuaspontesecedit,sicutcumargentumexaquaforti,uelhydrargyrusseparatur,Idautemetiamaquadulcifit,&sale.Nonergouisestinacidaqualitate,necintenuitate.Fluctuatautemipsedisputator,dummodoacorem,modotenuitatem;moxacrimoniam,rursusclaritatemproducit,nequidpraeterisseuideatur.Faciliuseratdicereomniaconspirare;&sictotasuanaturaacetumclarificare,cuiusreipericulumfacerepoteratinuinoturbido,uelcereuisia,autaqualutulenta:inlactecoagulandofortassisetiamuidit.Omneueroturbidumesselentum,&incidiabaceto,friuolumest.Acetoextrahimuscerussam,lithargyrum,&reliquaplumbea.Extractumclarumturbatur,subsidetqueacetorecentequodspiritussuosadhuchabet,&acreest.Quilentorhicsit:uelquiinaquissoluentibs&mineralibus,quibussucciinuisibilitersuntconiuncti?Nonideoinaquasuntcalces&sales,quialente,utinmuria,urinacolata&similibus,sedaliaratione,quianimirumspiritusperminimamiscet,continetquemisturamtanquamformaliscalorispraesentia.Illeubicoctione,uelmedicinafueritdissipatus,calcesterminanturfitquesecessus,utinputredinecumhumidumnatiuum,calor&spirituseuaporauerint.Indeetiamturbatioest,quiapriusinuisibiliapropterspiritumcustodemtenuitatis&misturaeexactae,iameuaserunt,definita&aspectabilia,seucoloremacceperuntexterminolucis.Aliasquaeuinumfeculentum,oleumturbidum&similiaclarificant,nonomniasuntacida,utglarea,lac,calxcumcaeteris.Lacadiaphanumest.Acetoinfusoclarificetur.Quaeriturnumtenuitate,&acore?Atcoagulandumnonestacidum.Nonestistaclarificatiosedsecessus,cuiacciditaquositatemclaramesse;Ettamenserumiterumturbatur.Quandoeniminfusoacetoidcoquimus,neutiquamadeotransparet,utclarumdicipossit.Gereuisiaeadiecimusacetumsaepe;sedturbationoncessauit.Necideoclarumacetum,quiaacre,cumacerrimaeiusparsturbidasitplerumque.Aliaueroratioestspiritus,quiexacetocolligitur.InChymiaplurasuntexempla,quodacetumturbetpotius,quamclarificet,sicutcumlixiuioinfunditur,cumquelacuirginisfacimus.Instrumenta&supellectilemadhancoperationemsuprainsceuasticisexhibuimus,nempecatinostriangulares,fusorioscalices,cucurbitulassegregatorias,furnulumfusorium,capsas&tripodasseupedamentacatinorum,&huiusmodialia.Quandodecalcinationepotentialiuerbafaciemus,repraesentabimussegregatoriamfornacem,quamaliquisibipeculiaritercurantconcinnariproseparationeperaquamfortem.Eaetiamhicministrarepotest.Calor,quiadhibetut,estinaequalis.Aliusenimfusoriusest,utidefusionediximus:aliusquiaquassoluentesactuet,quiquidemneutiquamestualidus.Namsaepeadteporemfornacisueletiaminmanusiuimuscucurbitulamcalefieri,donecteneriproptercaloremampliusnonposset.Siquidprimaopetanonsoluiturpenitus,nouaaquarepetaturprioreeffusa.Admoueanturuerosuaesuisrebus.Numsiuefusioneseuliquationepossitauruminmercurium&sulphurperpulueremmercurialemdiuidi,nonimmeritoambigimus,consideranteshomogeniameius&concretionemfortem.Sedtamenutdictumest,sunt,quiidaffirmentfactumsolouinispirituaccenso.Franc.PicusMirandulae&concordiaeDominilib.UerbaMirandulaeexlib.2.cap.10."Uidiegononsemelminusdecimapartehoradisiicimetallumsicutsulphuraltapetiuerit,hydrargyrosima."Hocfieripermercuriumsapientum,nonestdubium,modorectesitpraeparatus.Cap.Xix.deaurotres,aditiUenetiisanno1586.Decalcinationeperignemactualem.Calcinatioestoperatio,quaresmineralis,solutisuiigneacontinuationumuinculisincalcemredigitur.Idautemartificiosefitinsuisuasisfornacibusque,uariiconsiliiususquegratia,quandoquidemcalcesadmultaexpetuntur.Inmineralibusmaximelocumhabetistaelaboratio,siueprimum&naturalitersintistiusclassissiueperartemadhancperducta,quanquamnonomniumsit,sedeorumtantum,quaeincontinuumcorpusconcreta,compagemhabentsolidam,necperseardent,hocest,terreampotissimumexpraedominio.Inanimaliumclassecalcinaripossunt,quaelapideamduriciemhabent,uttestaeconcharum,ouorum&c.Interuegetabiliasuntpauca,utseminaquaedamlapidea,coralli,&quaeinsinuationecalcium,&transmutationeeuaseruntlapidea.Itainanimalibusnatilapides,utmargaritaeetc.calcinationisubiacent.Modoueroquodam&metaphoraetiampluradicunturincalcemsolui.Aquaesalsae,aluminosae&aliadilutanoncalcinantur,licetpostseparationemaquositatisterreumcorpusrelinquant.Succinum,&aliabitumina,cumsulphuresiquisuelitincalcemdeduciposse,impropriehocillistribuerit.Imonecsal,nisiinaliudgenus&lapideamnaturamtransmutatusrectecalcinaridicitur,nequehocquaeruntartifices,quandoquidemsalisnaturamcalcinandosaepespectentutsicsalaliquandositcalcinationisfinis,siueutextrahatur,siueutdeliqueseatcalcinatummoresalis.Alumentamen&atramentumcalcinantur,quodmagisterrestrisnaturaesint,quamsales.Calxfitigneafacultate,idqueduplicer,actualisnimirumignisautpotentialis,quiestinhis,quaecorrodunt.Haecdifferentiaetiamexmodis,quibusuinculumcontinuitatistollitur,elucet.Namautabsumiturdissipaturqueperigneshumidum,autcorroditursaltem.Illudfituiolentaflamma,seucalorisexcessuperignesreuerberantes:hocperaquassoluentes&similiacaustica.Interdumtamenutrumqueconcurrit,potissimuminhis,quaefundipossunt.Quaeperignesfitactuales,propriissimeuocaturcalcinatio,cuianalogosestaltera.IllammaximeintellexitGeberus,cumscripsit,essepuluerisationemperignemcumpriuationehumiditatis,quaepartesconsolidabat,seucontinuabat.Priuationemautemhumiditatisdicit,nonomnimodamtotalemqueinomnibusintelligendo,sedtantumeatenus,utcompagespartium&cohaesiosoluatur,&corpusincalcemabeat.Nammultaitacalcinantur,utreducipossint,quodnonfieret,sitotaliterconsumtumessethumiduminsitum.Diceretaliquiselementalehumidumsolui,nonautemprimaeuum.Quomodoenimaliascalcesnontantumreducerenturaliquae,sed&deliquescerent,autfunderenturfusioneuitrea?Metallatamenpossuntcalcinandotamperegrinamhumiditatemamittere,quampropriam,retinereueroinsuperaliam,cuiusmeritouitrescunt,quamideohabent,quiaaliquainillisestpriormistio,quaemanerepotestetiamdestructanaturametallica.Geberuultinillasuacalcinatione,quaetriplexest,unacorporumdurorum,alteramollium,tertiaspirituum(accommodauiteamadmetallicastransmutationes,&corporauocauitmetalla,duraquidemaes&ferrum,molliaueroplumbum&stannum:spiritus,quaeexignifugiuntuthydrargyrusetc.)adquaereuocantur&aliaerescalcinabiles,humiditatemsuperfluam,&sulphurcombustilequodforisperaccidensingenerationeaccessitremoueri,manenteinternahumiditate&substantiali.Sedhoslimitessibiarsprodiuersoconsiliostatuit.Namuiigniumetiamtotacompagessoluipotest,utfiatcalxirreductilis,quomodolicetferrumexurere&aesdestruere,calcesquepopulariterfacere.Sedutdecalcinationeproprialoquamur,sciendumest,quaedampersesolisignibusinsuofurnocalcinari;quaedamcumadditamentis,qualiasunttumquaefusionemimpediunt,suointeruentu,tumquaeunasoluendicorrodendiquepotentiamhabent,utsalesaluminaatramenta,Boraxetc.quaequanquamaliquandoetiamadiuuentfusionem,tamenfusilishumiditatemconsumunttandem,&copiosiusintermistacertomodoprohibentconfluxum,seucolliquationem.Sunt&nonnulla,quaeincalcemnondiffluuntfathiscuntque,nisiextinctasaepiusaquissiuesimplicibus,siue,&maximequidem,medicatis.Quaedampriuscorroduntur,posteareuerberantur;quaedamcontra,itautduaecalcinationessibimutuastradantoperas:Ethocingenioetiamillafiuntadcalcinandumapta,quaealiasidrespuebant,uthydrargyrus,aurum&similia.Difficilimeenimcalcinaturaurumobhumiditatemconstantissimamindomitamqueignibus.Cumgemmas,margaritas,coralia&similiacalcinareuolumus,combustiliainterdumadiicimus,utsulphur:uelpraemittimusaquascorrosiuas&similia,utsicdicerequeas,id,quodpersecalcinarinequit,aliisistiuspassioniscaussamfieri.Omnecorpusfaciliusincalcemabit,sipriussitcomminutum.Igneusenimferuordiuisemhumiditatemfaciliusconsumit,quamconiunctam.Thurafaciliusmollibuscalcinnantur.Quocircastudentinaliquibusartifices,molliapriusinduraretostionibus,macerationibusinaquaindurante,extinctionibus,&similiartificio.Nonenimsucceditimpetusuiolentusinmollibus,sedgradibusquibusdam&eorumcalcinationemascenditur,siscilicettandemqueantidoperissustinere,utplumbum,etc.Quodsicalxadcertamdirigituruirtutem,praeparatioselectainstituitur,nequodquaerimus,opereintereat,utintincturacoraliorumetc.Quaeuolumusitacalcinare,utinliquoremdiffluanttandem,comminutainsuauasacondimus,cum,uelsineadditamentis,proreinatura;&ignegraduatopaulatimreuerberamus.Postealiquoribusacutis,utaceto,muria,aquacaustica,uinoalcalisathoetc.Maceramus:Interdumetiamextrahimus:Resiccatalaeuigamus,iterumquereuerberamus,&maceramus,autextrahimusdonecpenitusinsubtilissimumperductasintlaeuorem.Aliquibusinseruitextinctio.Sedquaeinquolibetcalcinandosingulariterobseruarisolent,deiismonebiturinmagisteriis.Suntaliqua,quaegrandioribusmassiscalcinatahumoremquidemperdunt,cuiusbeneficiocohaerebant,sednihilominusnondilabuntur,nisihumorerecepto,utcalcariilapides.Humoranalogusilliscaussaconcretioniserat:humorfacit,utdiffluantinfarinam:illoiterumcoalescuntinlapidem,utsiceiusdemreiuariasintofficia,procertisgradibus,affectione,dispositionibus.Habet&finesdiuersoscalcinatio,&iuxtahosquoquedistinguipotest:Inomniquidemhocspectamus,utcalxfiatpersolutionemhumiditatiscontinuitatemefficientisconnectendopartes&cohibendotanquamglutine:sedfinesulterioresdiscrepant.Quaedamideocalcinantur,utrepurgenturabadhaerentibusalienis,utmetallaimpura,quaeimperfectadicunturaGebro,incalcesrediguntur,utsulphurcombustibile,corrumpens,foedansqueperignemtollatur,&ipsainmelioremstatumreducantur.Aliisperhunclaboremadimimusinconstantiam&fugacitatem,fluendiquefacilitatem,quaeineratproptercopiamhumiditatismercurialis.Itaqueexmollibusfiuntdura,&igniriantefluxumpossunt,quodinmetallis,unumestexperfectionisargumentis.SpirituscalcinatGeberusutmeliusfigantur,faciliusqueinaquamsoluantur;quanquamistacalcinatiositlaboriosasimul&ingeniosa.Nonenimfacileexuuntsuamnaturamspiritus,utdemercurio,saleammonio,arsenico&caeterisnotumest.Ideoquoquecalcinarihaecsolent,utfixitatemadeptaprotincturissegerant,&imperfectisafferantaliquamperfectorumsimilitudinem,quaeresinimposturas&sophismatatandemeuasit,sedinneruumerupit,quanquampersesuofinenonsitculpanda.Praetereacalcinatioadhibibeturattenuationisrarefactionisquegratia,utterreumquodestinaquamtransmutetur,ubisaepemultaestoperisrepetitio,utanteindicauimus.Etcauendum,neattenuatainfumumuertantur,quodinduxitartifices,utantequamreddereturignibusreuerberatumextrahereturperuinispiritum:crassioresueropartesiteruminferrenturinfornaces,praemissaaliquandocorrosione.Multamisturarumsubtilissimarumgratiacalcinantur,utinfermentationePhilosophorum,utiuocant,&lapidismagisterio.Omninohichabetpictor,quodexpectet;hiccementarius,hicMedicus,hicmetallicusAlchymista,&aliiinnumeri.Uariatpraetereacalcinatioetiammodoprocurationis,&instrumentis.Quaedamcalcinandounasublimantureleuanturque,ueladsuperficiem,uelperinteruallainopereulum.Quaedameandemdispositionemretinentiafathiscuntaequaliter,siignisadhibeaturundiquaqueaequalis.Nonnullaproflantur,undecalcinatioproflatoria.Quoniametiamnonstatimcalxfitacignemexpertaresest,sedgradatimabsumiturhumiditasuinciturquecompagesactusquosdamimperfectoscalcinationempraecederenecesseest,utsuntustulatio,tostio,crematuraec.Inhisnonrarosubsistitartifex:Ettamencalcinatoriamoperationeminstituit.HincillaeapudDioscoridemcrematurae&tostiones,ustionesque,quibusuariapraeparanturmedicamenta.Administratiooperisinmultisquidemetiamruditerfieripotest,&uelaccidentaliter,calxinueniriperfortuitaterrarumincendia;uelcumaliudinstituimus,&obiterunacalcinamus,sicutinsigulina,pistoria,calefactoria,etc.quibusabutimurnonnunquemadhocipsum:sedquiexprofessoidagunt,nonnullacalcinantfornacibusimmediate:aliaperuasainferuntinreuerberia,eaquemodoaperta,modoclaussa,prorerumnatura.Aliquaarmanturluto&pannis:nonnullaincludunturlaterculis:Quaedamfornacibusconclusisincalcemducuntur;quaedamsubdioinaerelibero.Imononnullisignisadhibeturinipsouase,quibusadieceruntcombustilia,quae,dumconflagrant,aliasibiiunctacalcinant.Pluribusautemignisforisaccommodatur.Aliquaollisapertiscalcinanturfornaceextemporaneo.Nimirummagnaestrerumdifferentia,magnacircumstantiarumuarietas,cogiturqueartifexinterdumextemporeconsiliumcapere,&abutialienisopellis.Tyropaulatiminformandus,consideretuulgarescalcinationes,quibusgypsumuelcalxcaementariaadarchitectonicampetitur.Multisinlociseaperagiturfurnisinquadrumextructisexsaxoarenario,uelaliofirmo,qualemsupraexAgricolarepraesentauimusinpraeparationepyritaealuminosi.SedCatodererusticacap.38.aliamproponitformam.Itaenimpraecipitsuouillico."Fornacemcalcareampedeslatamdecemfacito:altampedeuiginti:usqueadpedestressummamlatamredigito.Siunopraefurniocoques,lacunamintusmagnamfacito,utisatissietubicineremconcipiat,neforassiteducendus.Fornacembonestruito,farcitoqueforas,uttotamfornaceminfimamcomplectatur.Siduobuspraefurniiscoques,lacunanihilopuserit.Cumcinereerutoopuserit,alteropraefurniotruito.Inalteroigniserit.Ignemcaueto,neintermittas,quinsempersiet,neuenoctuneueullotemporeintermittatur,caueto.Lapidembonum,quamdurissmum,quamminimeuariuminfornacemindito.Cumfornacemfacies,faucespraecipitesdeorsumfacito.Ubisatisfoderis,tumfornacilocumfacito,utquamaltissima,&quamminimeuentosasiet.Siparumaltamfornacemhabebis,ubifacies,lateribussummamstruito,autcaementis.Summamcumlutoextrinsecusoblinito.Cumignemsubdideris,siquaflammaexibit,lutooblinito,nenisiperorbemexeatsummum.Uentusadpraefurniumcauetoneaccedat.Ibiaustrumcauetomaxime.Hocsignieritubicalxcoctaeritsummoslapidescoctosesseoportebit:iteminfimilapidescocticadent,&flammaminusfumosaexibit."Haecille.Locumcalcariaefornaciminusperflatilemeligit:posteafoditaream.Indemurosabasilatainapicemangustumeducit,&fornacemorbeclaudit,quaelucteturflamma.Praefurniumauentoauertit,maximeabaustro.Fieriitemformadiuersapossedocet,nempealta,uelhumili,cuiustamensummaparsdebeatcaementisuellaterculococtoconstare:praetereacumunouelgeminopraefurnio,Etibiquidemuiceminferiorispraefurniisubitinfornacefactafoueaadrecipiendoscineres,sicutcumKaliherbam&sodamuruntsuperscrobibus.Hicuerosufficitareaplana.Caeterapertinentadadministrationemcalcinationis,quibusutilitermoueturtyro,utquodscitfierirecteinopereuulgari,idaccommodarequeatadChymiam.Formafornacistalishaecest:QuadratamfiguramuoluisseCatonem,ratiomensuraeexigit,&estduplalongitudoadlatitudinem.Orificium&faucessummaepossuntesserotundae,uelquadratae;Etsanefornacisinterioremdispositionemangulosamesse,exitumautemrotundumobiectotectorionihilprohibet.Laterainpraecepsuergunt,necalxsidat.Structura&exaedificatiodebetesseiusta&forisfarturamunitaseutectorio,quodnosincrustationemdicimus,necaloruelflammaperhiantesrimaspossiteuagari.Namideoinaugustumsurgit,utcoarctataflammasitualidior,&quasireuerberans.Quaedeelectionelapidumhabet,eaetiamsuntapudUitruuimlib.2.cap.5.ubiiubetcalcemcoquereexalboimage127image128image129image130lapideuelsilice:exspissoduroquequidemadstructuras;exfistulosoueroadtectoria.Igniscontinuusestadhorassexaginta,seutriduumfere,utcommentatorUitruuiiscribit,quanquamalicubietiamdiutiusautbreuiusfoueaturprofirmitatemateriae;&aliiscircumstantiis.Deceditlapidumponderiparstertiauelcirciter.A.fornaxCatonisuniuspraefurnii.B.duorum,quoruminferiusestcinerariiostium,&distinguiturasuperioreseupyriateriocrate,ueldispositislaterculissaxisueatenariisprocrate.Quomodoinferrisaxadebeant,&ordinedisponi,utignispotestasinomnesagat,discendumapudcalcarios.PlaeriqueincameratumfornicemcircaPyriateriumredigunt,sedrelictismeatibusadsuperiora.Chymicicumperollascalcinant,suisutunturreuerberiis:aliquandofocis:nonnunquamextemporariisfurnis:exquogeneresunt,quosinatramentocalcinandodepinxitDornaeus.Ineaeteriscalcinandisuariaadhibenturreuerberia,furniquefusorii&similes.Ollachalcanthicalcinandistatuta.Ollastratainuentrem.Geberuscalcinaturusmetallamolliaprobatfornacemmagniignis.Metalluminpatinasferreas,uelterreasdigerit,inquefurnumcalcinatoriumitaponit,utignissubdipossitcarbonessupponi&sufflari.Statuiteasdemsupertripode,ueltribuscolumelliselapide,&parietibusconstanterinteruentulapidumiungit.Quidmultisopus?Pinguntfurnumquadratum&catinumrotundum,itacollocatocatino,utcutisconcrescensdetrahipossit,ignesubtusualido.Nonsubterfugitplumbum,utinexcoctoriis,sedcogiturignempati.Fingatsibiquisquefurnum.Nostalemponimus.Priorefiguranudumintelligerepossumusfurnum,cuiuscatinusinmedioquatuorlapidibusinterpositisstabiliatur.SedposterioreCameratectumamploorificio.Docimastaesuumfusoriumhucretulerint.Aliusaliudfinxerit.Pluresalioquinsuntformaeinsuperioribusdepictae.Eodemreferri&haecpotest.Exdispositislaterculissuperfocoextruiturutlatitudolongitudinisitdupla.A.frons.B.latus:C.cinerarium,quodtegiturcrate,sednontotapatente.Lateresenimlatiparietibusapplicantur,utinmediotantumforamenrelinquaturprospiritu&cineribus,cratesconstatexbacillisferreistriangularibusquibusinterponunturlapilliiuxtacapitainmuro,nemoueantur.D.Pyriaterionsupererate,inquoaccendunturarefacta,ligna.E.Ergasteriumcumtabulatoexlateribusplanisinmediorelictoforamine,perquodeluctentur&regeranturflamimae.Trabesferreaetabulatumsustinent.Ineocollocanturollaecummateriacalcinanda,necabluditauitrariorumdispositione,Foramenseuostium.F.aliquiinanticofaciunt,aliquiinlatere,utperidinferricatini,&opusinspicipossit.Clauditurfurnuslaterculistransuersis.Quaespiraculasintrelinquenda,&quaeratiograduandi,artificiscommittiturindustriae.Quiaueroeriammentionemfecimuscalcinationisproflatoriae,IconemexHieronymoRubeo,ubidestibioagit,huctransferimus.279Dedistractionibus.Afurnusanemius,sedcumconisterio&pyria.Calcinatoriumstibi.Uidealiudimpariesecundadecalcestibii.Uidealiudterioutroquesuisostiolisperfosso,Etquidempyriateriiostiuminopereclaudendumest.Prunaeenimdesuperimmittuntur.Ideotantumfieriintelligitur,utuersariprunaepossint&succendi.B.fistulacanalisproflatorii,inquamfollisrostruminseritur,utuidereestlitera.E.Canalisuerouentricosusestfiguracucurbitaeoblongae,utapparetadliteram.F.Tribuslocisperuiusest,insummo,ubilitera.G.perquodforamenmateriacalcinandaimmittitur,&fumusuenenatusexit:deindeutrinqueubi.H.&I.quibuslociscommittiturcumfistulis.Itaiacensadaptaturfornaci,&superprunisignemabimoaccipit.C.fistulasecunda,perquamcalxproflatur.D.fictilemagnum,quodcalcemexcipit.Idtectumestoperculo.EstautemidartificiumuetustaeinuentionissiitaaccipimusuerbaDioscoridisdestibio:καὶεταιἐπ'ἀνρθράκωνἐπιτεθὲνκαὶἐμφυσηθὲνἄχριπυράσεως;"uriturcarbonibussuccensisefflatum,quoadignideflagret".Pliniustalescalcesetiamfauillamuocat.Chymicisublimationeassequuntureas;quascumappellentcalces,utinRosariominore,tamenfloressunt,utpompholyx,dequibussuoloco.Cap.Xx.Decalcinationibusperignespotentiales.Inquibusestexcellensuisignis,&calorinsituscumsubtilispiritu,&humorepenetrante,uelactimoniacorrodente,eaquoquedicunturcalcesfacero,idquodinaliquibusfereindiscretoabignibusactualibusfiteffectu,utinstibio&similibus:inaliquibusexuperaturquoqueflammaepotentia,Utrumautemista,perquaeidprocuratur,etiamreuerasintignespotentiales,&taliuiagant,dubitaripotest.Namacetum&succusoxycanthae,autlimoniorum;quin&argentumuiuum,&similiauulgodicunturfrigidaesse.Nullusignisfrigidus.Contraaquafortismuria,cumaffinibus,igneminsehabereoccultumnegarinonpotest,utineccalxuiua.Haecaguntuiignea,quampropter&causticadicuntur:illasubtilitatesubstantiaeaereae,neccauseosnomineeffecture.Aliquimagnetinlapidosamuaporeaquarumdulciumincalcemredigunt:Etcompertumestlapidescorrodicomminuiquehumoresimplici,sineuiignea,utcumputrescunt.SalesPhilosophorumcensuterreipotiussunt,quamignei.Generalioritaqueerithorumratio,quamquaeignipotentialiconueniat,necomniumcalcinatio,sedquorundamsolacorrosiouelpulueratiopercorrosionem.Istaaliquisobiicerenobispossetscrupulosioruocabulorumiudexexistens,&Uallanonnihilmorofior.Nonnegarmushanccalcinationemnullashaberedifferentias,essequequaedammediaualida&uereadustiuaseucaustica;quaedammitiaminusquereformidanda:illorumitemimpressionemesseinterdumtampotentem,utetiamuenenisuspectafiat,prohibeanturqueillisfactaecalcesadinternosinmedicinaususadhiberi.Sedlicentiaartificum,&arbitriouocabulorumliberotutosuosesseconfidimus,Magnaestagentiumpotentiumquediuersitas,&euenirepotest,uteademMedicinadiuersaetescalcinatae,diuersaexhibeantmagisteria,hacpuluerum,illacalcium,Quaepuluerisrationemmagishabent,quamcalcis,eoreferantur,diciquepotestseruiissecalcinationempuluerationi.Acetum,acidossuccos,muriam&similiaquodattinentnoncarentistaigniquodaminterno,cuiusuietiamuesicasexcitareincorporibusnostrisqueant.Omneacidumfrigidumessedicuntmulti;sedspiritussulphuris&chalcanthiaxiomaconfigunt,dispunguntque.Acetispiritusigneusest,uti&quiexradiceeiusperuimexugitur.Phlegmaignauumsitsanefrigidum,Succiacidiacressimulsunt&salemhabentcorrosiuum,uti&mel&manna.Penetrantquidemsubtilitateessentiaeaereae;sedutimpressionemfaciantignissimileminmargaritis,&coraliis,nonsufficitsolasubtilitas.Haecuiamfacit.Coniunctapotestasacris&igneacorrodit&ealcinat,&efferuescitaliquando,utinlapillisastacorum,creta,&cognatis,spirituumcollisu?Ferrumcalcinaturetiamaquarumelementarium,&aerisiniuria,quaeininsulaTerceratampotensessescribitur,utbreuiferrumcrassumintabemresoluat,idemqueetiamlapidibuseuenit.Sanguisquoque,quodannotauit&Plinius,noninferiusiusinferrumhabet.Argentumuiuum,utidemscribit,exedit&perrumpituasatabedirapermanans.Incorporibusnostrisossaquasiteredineperforat&corrodit,utcalcinaripossehocsolomodouideantur,Ettamenfrigidumesseincuteseuforis,conuenitinterautores.Nimirumetiamsubtilissubstantiaeproprietatisqueoccultaealiquauisest,utsicdonandumsiteodemmodoafficipossealiquidadiuersis,atqueetiamdiuerse.Namferrugooriturabignibusactualibus&potentialibus;oriturabhumoreaqueo,ueluapido,uelhalitusubtili.Austeradicuntesseadhuccruda,&parumignishabete,uti&fermentum.Attamenilliscalcinanturmetalla.Ueruntamenquiamistaillasunt,&efferuescerecalorisqueigniculumconciperepossunt,utfoenum,uestis,fimusmadens;nonplanesuntextraomnemignispotentiam,uticonuenitmixtadiuersasuiresexererepropartiumsuarumdiuersitate.UentremStruthionicum,cuiargentumuiuumcomparant,dicuntetiamproprietatenaturae,licetnonsinecalorisauxilioattererenomismataaurea,ferrea&similia;&ossadigeriabestiisquodammodonotumest.Nemotamenartificumhuncmodumtentat,cumnequeatesseinpotestateartis&arbitrii.Patetexdictis,etiamsidiuersisuirtutibuspotentialiscalcinatioperagatur,tamenpossetotumhocgenusabignipotentialinomensibiuendicare,tumproptersimilitudinem,&conuenientiameffectuum,tummodoquodam,quoexcellentiorspeciesnomensuumcaeterisquoquesoletcommunicare.Utileueroesttyroniistorummeminisse,utconsideretdiscriminacalcinationis.Quiaeniminstrumentalisoperatioest;Etinstrumentaseumediapotentialianonsuntuniusmodi,siuemedicinamquaeratsiccalcinando,siuemagisteriumaliud;autetiamessentiam,consideretdiligenter,perquodadeffectumcontendat.Debebatquidemcalxipsapersesimplex&sincerafieri:sedimpressioaliquandoeluitota,&separarinonpotestualidoalteranteinsuinaturamcederecogenteid,quodalteratur.Graueergoempyreuma,uelsimilisaffectioinelaboratacalcenonrarorelinquitur.Necconfidendumestedulcorationibusrectificatoriisomnino,quasiundiquaquetollipereaspossitinductaqualitas.Uidimusstibiatas&uitriolataspotestatesobliteratasadeo,utomnemgustumfallerent.Sedcognouimusposteatardoprogressueasresumsisseuires,&paulatiminuexissegrandeinquinamentum.Itasiuelguttaspiritusuitrioli,ueltenueramentumliquescensinchartaueluestesemelimbibitaest,licetputesrefractameiusuimautabolitam,tamenuiresrecuperat,&circulosensimampliatoinspatiasedilatat&rodit.Eauiest&hydrargyrussublimatus,cumsimilibus,uthocbenenotandumsitillis,quitalibusmedicinismorbospellunt,exuperantetandemharumpotentia,&corpusnostrumsensimdemoliente,cuiusmodifortassefuitmedicamenParacelsi,quoinitioreleuati,postannuminteriere.IllamipsammaliciamuisaestinaliquibusexercuisseAmbaldipanaceariacinabaris.Primumitaquecalcinationishuiusdiscrimennotabilerectesumituramediorumdiscrepantia:utsitquaedampermedicinasualidas,&cumsintsuspectaealicuiusmalignitatis;aduersantesquenobisproprietatis,alienasabinternisusibus:Quaedamueroperfamiliariores,mitioresque,quaetameninusuhabentdeterminatummodum.Paracelsiciquoqueaudacissimiomniuminofferendomineraliamedicamina,excrebrainfamiadidiceruntillaappellarecorrosiua;haecnoncorrosiua;Etsuntilliusgenerishydrargyrussublimatus,oleumchalcanthicorrosiuum,aquaecausticaeexalumine,uitriolo,salepetrae&affinibus:Huius,aquaedescensoriae,seuspiritusdescensoriiexlignissolidis,quiuimnitrihabent:succiacidilimoniorum,Berberumetc.Salesresolutiuelconcreti,quorumususinuictuquotidiano;itemsolutumfecularumuinietiamnitrosum:spiritusuinialcalisatus,&huiusmodimultacumaceto,spirituaceti,melle&siquaesuntalia,quanquamdiligenteruidendum,quohaecquoquesintpraeparatamodo.Namexmelle&faeculisuinicorrosiuaeaquaefiunt,neutiquamadinternasmedicationesutiles.Itaradicatumacetumfugiendumhocscopo,&potiuscommuniterdestillatum,&spirituseiususurpandusliquorsalis,&spiritussulphuris,spiritusqueuitrioli,internumquidemusumhabent,sedcircumspectum,maximesisaluiolentisignibusestinspiritumsoluentemredactus,Illeuero,quifitperraphanumperdeliquia,tutiorest.Seddehismonebimussigillatim;cumpraxindocebimus.Alterumdiscrimencalcinationishuiusestexformaoperationis.Uariaquidemhaecpotestesseutpermercuriummodoamalgamationis,dequasupra;peruaporem:percaementationes:perimmersionesinaquasacres:perimpastationemseuinunctionem&similes:sedintereasexcellitcalcinatioperuaporem,&aquasacutasseuacresliquores:Ethuicformalidiscretionilucemaffertillaprior,quaconsideranturdiuersitatespotentiaruminmediis.DiximusquideminAlchymiadeistiscalcinationibus,quaeuidebantur:sednonnullislucemafferreetiamamplioremstudebimus.Cap.Xxi.Decalcinationeperfumumseuuaporem.Fumigationemhancappellauimus,quodpotestate&acredinefumorum,quibusrescalcinandaexponitur,peragatur.Nouimusfumum(καπνὸν)perseardentiumsecretionemesse,&quidemlignorumprimumsicutphilosophoplacuitin4.met.9.ubiκαπνὸςθυμίασιςσώματοςξυλώδους/Gr],uelξύλωνdicitur:θυμίασιςueroὑπόθερμοῦκαυστικοῦκοινὴἔκκρισιςξηροῦκαὶὑγροῦἀθρόωςhocest:"Halatiocommunissicci&humidiexcretioconfertimfactaacalidoustiuo.Undenecesseestetiamfumumsiccihumidiqueesse.Talesexhalationesnonsolumexligneissecernunturigniumresoluentiumuirtute,sed&mineralibus,utmetallis,atramentis,salibus,alumine;imo&sulphure,&bitumineuariisqueterrismistis,exquibusdamuruntur,halitusprodeuntspirituosisimul&uapidi,quibusinterdumacceditspiritusflammae&uiolentioremefficitnaturam.Fumuslignorumetiamperseestsatisacris,adeo,utcallosexterat&mordeat,uidenturquespiritusdescensoriiexlignisnonexaliamateriaesse.Idautemnonproptercombustionemperse,sedresolutionemnitrositatis&salium,aliorumquesuccoruminlignisexistentium,quibusacceditspiritusaflammapenetrans&corrodens.Sedarshuncexcludituasis,quantumpotest,&exlignis,metallis,&aliismineralibusacresliquoressyncerioreselicit,quossiconsideresetiamacceptosreferasfumosaenaturae&exhalantibussalium,atramenti,aluminisquespiritibus.Tantahorumcognatiocumfumisligneis,cumsitnonimmeritoquicquidhalitibusacribuscalcinatur,perfumigationemcalcinatumdicipotest,uttaceamusetiammetallorumaliorumquemineraliumhalitussaepeappellarifumos.Iamfacileestuiderefumigatoriamcalcinationemnonprocurarisinemediishalabilium,quaenonfuliginesautnidoresedunt,sedacresproflantspiritus.Etdeindeoportereeasresuelinseactusresolutoriosobtinere,utinilliseuenit,quaeferuescuntcaloreintusconcepto:uelabexternoresolui,uelutiigniadmoto.Nampotentiafumumhabentiaoperarinonpossunt.Itaquecumeorumquaedamsintliquida,quaedamsicca:quaedamirrigua,utpotequorumnaturahalabilisiuuandaestaliquohumore:Itemaliquainsecalefactahalent;aliquainductaabadmotocalore;hincoperationishuiusdiscriminasumendasuntprogenereuno.Notauerodebentessemediahalitumfortemedentia,qualiasuntexsiccisquidem,sales,alumina,atramenta,&quaehorumhabentmisturam:exhumidisautemacetum,lixiuiumacre,urina,uinum,aquaecausticae:Exirriguis,uinoaceto&similibusperfusifimi,uinacea,cineres,herbaeetc.inquibusdelectusesthabendusiuxtacalcinandicorporisnaturam&usum.Secundumgenusesteorum,quaeproprietatesingularisnaturaecalcinant,idquemaximocuminspiritussuntattenuata,&caloreactualiadiuta.Spiritusdicimustumliquidos,quiaequipollentaquissoluentibussiuedestillationefiant,siuedeliquio:tumhalituosos&fumidos.Utrobiqueenimnaturaesuaeanalogiamseruant,&inhocoperefumitamexresolutis,quamcorpulentislicetfusis,possuntministrare.Potissimumhydrargyrus,&plumbum,&sulphurhuicreidestinatur:quanquam&aliaassumiinauxiliumqueant,utcinabaris,hydrargyrussublimatus,arsenicum,calchanthum,aes&quaesimilemhabentnaturam.Hydrargyri&minii,quaequeilliusuiminsecontinent,fumiscalcinamuscorporametallica,aurummaxime&argentum,quanquampossint&caeteradura:sedsulphurehydrargyrum,qui&cinabarisulphureadomatur.Hisuntduomodicalcinationisfumigatoriae.Dicunt&magnetinuaporeaquaeferuentisincalcemsolui,quimodusplaneestsingularis,siquiseumassecutusestsinereuerberatione.Quodsiitaperagitur,utcalcisuiuaelapissuperuaporeaquaediffluit,nihilpraestataliud,quamremissionemcalcinatipridem;quodetiaminglebisterreiseuenirepotest,quaeestspeciesdilutionis,noncalcinationis.Porroinutroquegenereinterdumpergimusadfinemoperis&calcem(quanquamnoninomnibusexemplis,monetqueartisususinterdumaddendumessecontritionemcumsalibus)interdumcitrasubsistimus,contentiuelmollitieuelfriabilitate.Iccircohiccalcinationismodusetiamaliosfinesutileshabet,itautpraebeatmollitorummagisteria,&inseruiatpuluerationibus:Deindeetiampraeparetnonnullaadextractionesessentiales.Propteristosfinesnontantummineraliasoliutlapides,metalla,gemmae&c.itemquaeinuegetabilibus&animalibussuntsimilia;subiacenthuicclassi;sed&quaedamalia,quaemollireplacet,utcornua,ungulae,ossa,lignaetc.Praetereainutroquemodopotestuicariamoperampraestaredestillatio,uelsublimatio.Namcumistiusmodihalabilibusperseuolaticis,iungunturcalcinanda;quaefixaperseintelliguntur,&dispositionedestillatoriauelsublimatoriaillaabhiscrebroabstrahuntur,itemcalcemtandemobtinemus;sedattendereoportetuttaliaeligamus,quaeacalcibusseparariqueant.Sichydrargyri&&salisammoniiuolaticiadiumentometallacalcinamusfacimusquesimuluolatica,utinalembicumferantur.Sed&aquisacutis,quarumaliasuaporibuscorrodipoterant(Chymicinegliguntistasuocumminutiasinpraxi)macerata,destillataqueparitercalcinantur,nisiquodhicsitdifficilior,&aliquandodesperataseparatio;nectentaturtaliscalcinatio,nisiubinullumexreestpericulum.Haeuicissitudinestamenreueraaliasclassesintroducunt,utpotiussitcalcinatio,peraquasfortes,&puluerescalcinatorios,quibusproptercommoditatemadhibeturdestillatio,uelsublimatio.Dehisautemsuoloco.Apparatummodiutriusquequodattinet,facileestintelligere,calcinandumacalcinatodeberedistareinterualloeo,quofumusfieri,&uimexererequeat,cumquesursumtendanthalitus;halansinimocollocabitur;locosuperiorecalcinandum,quapartemaximeattingi,&penetrariafumoqueat.Posteacumignisactualiseopotentiorsit,quomagisinsereflectiturrelictarespirationeiusta,potentialeminuaporibusseuhalitibusquoquecogideberecircacalcinandum,consequensest.Quocircaexpatentelebeteinangustumfitexpiratio,quaeetiameocompelliturigniumsubditorumui,uelfermentatione.Faciliusuinciturattenuatumtenueque,quamcrassum.Inlamellasitaquecogendumesse,auttabulascorpuscalcinandumratiomonet.Eaeuelsuspensaeaccipiunthalitumutrinque,autalterotantumlatereuiceoperculiimpositaeuasissummo.Multismodisistudpotestfieri.Nosfingamusscrobem,uellintremprohis,inquibusfermentatioexpirat,eumquetegamustabulahamata,aquapendentcalcinandaelamellae.Prohisautem,quibussubdendusestignisactualis,ollamfictilem,autcucurbitamuitream,uellapideamproponamus,quibusimpositamedicinafumiget&suspensastabellaspaulatimcalcinet.Interdumtamenutimuroccasioneetiamuagomodo&neglectimuaporantium.Nonraroadeamremtrahimusdispositionemfimiuaporosicumcupasuperaheno,sedsinefoeno.image132◉Cistacalcinatoria.◉eiusoperculumhamatum,aquosuspendendaelamellae.Eiuslocumsustinereollasimilispotest,autfortuitusaceruusgigartorum,autpolentaehordaeiexcoctietc.◉ollacineribuscalidisplena,inquibussepultaesuntprunaeiuniperinae,&ollacummedicinaacrihalante,Operculumintusuncisinstructumestadlamellastenendas.◉Arenariumcumfocouiuo.Eilebesterreusimponiturcumhydrargyrouelplumbo,Libetitubainuersaaffigiturluto.Tubaeorificioinsterniturlaminametalli,sihocestcalcinandum:sinhydrargyrus,isinsacculosuperfumumplumbiuelcinabarisuelsulphurisdemittendusest.Istatubapotestfieritricollisseutriuertex,utsigno.◉adplureslaminassimulcalcinandas.Caeteracommittimusingeniosis.Cap.Xxii.DeQuartatione.Incalcinaitoneperaquasfortesnonopusestmultis.Iubemussaltemtyronemconsiderarem,quaenamcausticacuimetallo,&quibususibussitaccommodata.Itadehydrargyrosublimato,margaritis,gemmis&c.Nonenimomniaomnibussuntapta,sicutaurumnoncalcinaturnisiregia;quodipsum&sublimatotribuuntsedoccultaratione.LapisPhilosophorum,cuiusmateriaestmercuriussublimatus,calcinaturquidempraeparatoriepermenstruumcausticum,sedidcoelestispuritatisessedebet,utnihilinquinamentiuelperegrini,inferatinsubiectum,quodpotiusfigidebet,quamcalcinari,cumtamencalcinatioeiinseruiat,sitquehuiusgratia.Menstruauerocoelestiaquomodofiant,suislocislocetur.Istadifferentiafecitutcalcinatiohaecfamuleturseparationimagistraliincommistioneauri&argentifamiliaris,quomodoaliacalcinatioperpastam&pulueresmonstrauitartificibuseiusdemintentionisdocumenta.Namcaementando&cumcoloritiissulphurisetc.metallainignesinferendo,reuerberando,incendendo&c.soluiturdebilemetallumincalcem,durantefirmo;Etsichocsignumfitnobilitatis.Itaquedocimasiaemaximeinseruithaecoperasiueadsegregndum,siueexplorandumbonitatem.ExistogenereestquartatiodictaGermanisQuarthierRefertPliniusinomniauroinesseargentum,dispariportione.Sedidexangustononpotestsegregaritotum.Itaqueauctoargentoinquadruplumdistenditur&dispergiturpenitusquepatefitaurum,utaccessussitaquaecausticaeundiquaque.Haecoperatiout&simplexaurifabrorumseparatio,perficiturinterdumpeculiaribusfurnellis,quosseparatoriosuocant;aliasanemiis,cucurbitis,tripodeetc.Formasingularishaecest:A.Faucesduae,perquasimmittiturcucurbitulaseparatoria&retrahitur.B.fenestraeadcontemplandumuitrum.Potestibipauimentumfieri,utintersitinterpyriaterium&ergasterium.Caloremueroaccipiatperforamina.C.ostiolafornaculae.D.cineraria&respiracula.Cinerarioimimage133image134poniturlaminaterreaperforataquiescenssuperfulcrisferreis,seubacillis.Ecappauitri,quae&fumocalcinantisidonea.Farmillaefornacemcoercentes.Aliitamlaboriosamfornacemrepudiant,contentiquesuntfoculocumtripodearmillari,qualemdepinxitErkerusinsecundodocimastici.TantumdeDistractione.SequiturdeExtractione,FinisLibriTertii.Comd.O.M.A.CommentarlorumChymicorumPartisPrimaeLiberQuartus.DeExtractionibus.CaputI.Quidextractio,&quotmodisfiat.Pridemdictumestinconcretismistisqueperfectecorporibusdiuersasessepartes,nobilem&uirtuosamunam,ignobilem&abiectamalteram,quaetamencumillainunumcorpuscoaluitpropterturbaspericulaquemundielementaris,tanquamclaustrum,&tegumentum,munimentumqueeius,autetiamadiumentuminofficiisquibusdam,sicutossamollibuspartibusanimaliumsustentationesfirmitatisque&admuniaofficiaquedeterminatacommodiorismotuscaussadicunturconcessaesse.Uariisillaepartesnominibuspropterhabitudines,diuersasqueconsiderationes&respectussuntappellatae.Interiorenimilla,inquaestuirtutissedes,essentianuncupasaest;exteriorelementa:illanucleus&medulla,haeccortex,&cuntis.Illasubstantiareiinuisibilis,solaqueexperientia&rationecognoscenda,quasiintelligibilisduntaxatesset;haecsensibilisperqualitateselementarias;illacoelestis,haecterrena,Illanaturarei;haeccapsa&superuacaneaeabiectaneaequesordes:illamedicina,haecuenenum:illaspiritus,haeccorpusmortuum,quodrelinquiquoqueuoluntanimaseparata.Huiusmodiencomia&respectusquomodoaParacelsicissintdeprauati,&quaeuerasiteorumratio,alibidictumest.QuoniamautemChymicisuumesseintellexeruntbonumamalo,innoxiumanocente,purumabimpuro,essentiamcoelestem:acorporeelementari,separare,&relictamatriceseudomiciliodominumipsumincolamqueproducere,extractionumoperationesinuenerunt.Nihilenimaliudestextrahere,quamintuslatentemnobilempartemeducere&abignobilisepararefactaquadamuelutiαναστειχειώσεικαιανα¬πλάσειhocestsolutioneelementari,&nexusdisiunctione,uthomogeneanaturaabheterogeniacontinentiumcorporumimpurorumliberariqueat.Graeceεκκρισινuocarunt,quodexcretioquaedamcontingat,cummixtumcogiturdeponeretraderequealteriopessuasintusoccultatas.Placuitaliquibusetiamoccultiinmanifestumproductio.Quidamdixeruntextrahereessebinarioabiectoseruareunitatem.Totumnumeroperfecto,Ternario,pythagoricorummoreconstituunt.Eiusduaepartesiudicanturelementares,unaessentialis,&coelestis.Suntauteminterelementaterra&aquapotissimumcorporummateria,ut&Philosophusestconfessus.Materiaergoabiectaformalemretinetessentiam.ItaaccipiuntaliquiChymiciistatriaAristotelisprincipia,exquibusmateria&priuatioineptaecensenturadmedicinam.Nonnullitamenaequipolleredicuntmercurio,sali&sulphurisuntquediuersaediuersorumcensurae&explicationes.Istaenimtriaprincipiaessentiaedifferentiaspotiusdesignant,sicut&Chymicorumtriangulusconstanscorporeanima&spiritu.Leg.Arist.inI.depart.InextractionepotiusspectandaestliteraPythagoraeTricornisconsiderationeexpositionequeplatonica&Aristotelica,secundumquamterraparensexIoueconcipitcoelestisessentiaeseminarium,idqueinsefouet&nutrit,donecadperfectionemsuamperuenerit.an.I.2.deGen.an.1.&3.&4.Illeconceptuspostquaminprolemadultameuasit,aChymicoextrahiturexmatrice,&exuteroterrae,cumquaestaqua,eximitur,&medicisusibusaddicitur.etc.3deGen.Itarelictobinariounitasassumitur.Haecdeclararipossuntetiampermonademhieroglyphicam.an.ult.Cumenimhaecquoqueinsehabeatternarium,inextractionemercuriiphilosophiciduaepartesabiiciuntur,tertiaSeruatur.Insunttamenetiamaliinumeri,dequibusmultaLondinas.Porroextraherealiquandoexplicaturetiamperpuriabimpuroseparationem,idquemaximeChymiciessecreditumestabhis,quieispagirinomenimposuerunt.Diuellitnmheterogenea,uthomogeneacongregentur,hisquecollectisillanegligit,tanquamsterilia&essentiemedicaeuirtutisqueexpertia.Sednonraroistauoxextractionis,etiamsegregationescomprehendit,&distractionibusfitcommunis,quaetamendistinguendaessedudummonuimus.Aliudestessentiamexcerpere&seligereexconnatisextraneis(quaeetiamaccidentaria,imoabaliquibusaccidentiadicunturutsicinconsiderationemhancquopueueniatillarerumdistributioinsubstantias&accidentia,quamAristotelesexcogitassescribitur)aliuddiscerpere,&inmembradiuidere,quanquamhocilliconiunctumautconsequensessepossit.Cumcorticesdetrahimus,&coriaplantis&animalibus,nullasitextractio,seddistractio,utnoscogitloquidoctrinaeperspicuitas.Cummucillagofitperseminacydoniorum&aquam,abstractioest,nonextractio.Quaedamtamenetiaminternumsuccumemulgent,urseminispsilii,&radicisAlthaeae.Haesuntextractiones,quanquamrudes.Despumatioabstractioest;sedpotestextractionibusaccenseri,sispumaestessentialis,quanquamidrarocontingat.Utinlactiscremore.Expuitio,abiectio&secrenosputiest,SedcumperMercuriumseparatioinstituitur,quadicitursulphurmetallorumextrahi.&quodammodosublimari,etiamextractioest,quamuisexpuitionisnominealiquandoappelletur:Sedlegesabusibuspraescribere,&singulasmetaphorasexplicarenonesthuiusinstituti.Illudnotandumextractionemaliquandogeneraliusintelligi,aliquandospecialius,&principalioremexcellentioremquenonnunquamcommendaripraecaeteris.Undefit,utdissentiantinterseautoresinextractionummodis,unohuncpraeferente,alioalium.Etestsanealiquasimplicior,pinguiorisqueMineruae;aliquaelaboratior&multiplicior,cumueinhacquoqueoperationeprogressussitperdiuersasimperfectionumformas,donecadaliquamultimoexpetitamperueniatur,fitnonraroexaliquacircumstantia,utcontentisimusciteriorealiqua,quaeadusumsatiscommodasit,nonpergentesadultimam,quamtamenideononrepudiamus.Iustitiaeetiamhicmeminissedecet,&modestiae,nestatimprobrislaceremusautexplodamus,quinonexnostroarbitriopendet,&commendatanostraopinionedeclinantemmodum,sedcuiquesuumtribnamus,quoduerissmilesit,illumcurcitrasubsisteret,quamadultimumelaborationiscontenderet,suashabuissecausas.Extractionefitextractum,differentiamodorumextractionis.Itaque&hocaliaseritelaboratius,aliasrudius,utisuolocoapparebit.Peragiturquamcommodissimepriuscomminutisextrahendis;Etquanquamaliquasinteiusmodi,utetiamexintegrispossiteliciessentia,inpluribustamencontritioestnecessaria,Speciebusuerocertiscertainseruiuntministeriafusionis,deliquii,filtrationis,laciniarum,etc.Quoniamautemetiamplaerumqueessentia,inquauirtushaeret,inamplumdiducitur,&exhaurirursubsidiohumoris,uelproprii,uelalieni,competentistamen,reuocariindepotest&inangustumcogi,ueruntamenproarbitratuartificis.Naminterdumcoagulaturextractum,utspissussuccusfiat,ueletiamadditaarefactionepuluis;interdummelleaconsistentiarelinquitur.Nonnunquamdilutumtotumseruatur.Est&cumadiicimusquaedamususuelconseruationiscommodiorisgratia.Itaqueinextractionisartificiosaepepluresconcurruntoperae,dequibusinessentiarumcensu.Sicsolutio&coagulatioillasapientumhicquoqueconspirant,necraroextractumdistrahiturindiuersasessentiaepartes,siueutmaneatunaquaequeseorsim,siueutexaltataedenuocommittantur,unianturque.Speciesextractionisgenericaesuntduae,Exuberatio,&Elambicatio.ExuberationisuoxualdeusitataestLullioinmagisteriolapidis,&signatemulsionem,uelexuctionem(ἐκχύλισιν/Gr])persetan¬quamexuberibusextractionem:Posteaetiamliquorememullum,similemlacti,hocest,solutionePhilosophica,extractionequearcanafactumperdestillationempotissimum,quanquamaliquispareturetiamdeliquio&aliismodis.Talisexuberationutritiuaappellatur,quiaconfertadimbibitiones&nutritioneslapidisPhysici.Nosdocendicausanonitapresseaccipimus.Sedpereamdesignamussuccorumextractionem,quaefitcitratransmutationismedium.Poteramusetiamemulsionem,&exuctionemuocare.SedillauoxfamiliariorestChymiae:EuidentioretiamGraecaἐκχύλισιν,quamἄμελξις.Succienimfiuntextractioneistacumprimislicetposteainaliamtransmutenturformam.Exuberatioseuapochlysisestduplex:Quedamenimpercoactionemquandamuiolentamfit:aliaperblandamprolectationem.Anaspasinillamdicerepossumus,uelextorsionem,autexactionem,ἐκβασάνισιν:estqueduplexcoctio,&expressio.Coctiodiuiditurinelixationem;&assationem,cuiadhaerettostio,expressiomodisdistinguitur,uelutielisione;quaeestἔκβλισις,expromtione,excussione&caeteris.Prolectatiofitpermacerationem,ueluulnerationemseuapertionem,utposteasuaspontestillethumor.Eopertinetquaedaemsudatio,&lachrymatio,etc.Quaepermacerationemperagitur,etiamextractiospecialisdicitur,maximesifitperuinispiritumnonexintegriscomminutisprimum,sedexexpressoexcoctouesucco,utsuolocodocebimns.Haesuntspeciesexuberationis.Elambicatiocontinetsublimationem,&destillationem.Dehisagetliberhicquartus,inquoquaeinChymiauidenturdesiderari,addemus,caeteradeclarantessolummodo.Cap.Ii.DeExtractionibuspercoctionem:CoctioneminarteChymicaaccipimusχειροκμήτες,seuτεχνικῶςquanquameamexplicemusadexemplumnaturalium.οὐδὲνγὰρδιαφέρει(inquitPhilosophus)ἐνὀργάνοιςτεχνικοῖςἢφυσικοῐςἐὰνγίγνη¬ται.διὰγὰρτὴναὐτὴναἰτιάνπάνταἔσται.Etrursus:ἐστιτὰεἴδηκαθόλουταῦτάτέχνῃκαὶφύσει.ὅμοιαγὰρτὰγιγνόμεναπάθη,ἀλλ'ἀνώνυμα.μιμεῖταιγὰρἡτέχνητὴνφύσιν:hocest,"nihilrefertnaturalibusanartificialibusinstrumentisperagaturcoctio.Omniaenimquaecoquunturabeademcausaeuadentcocta.Speciesinuniuersumeaedemsuntinnatura&arte.Similesenimsunt,quaeeueniuntaffectioneslicetnominecareant.Imitaturenimarsnaturam."Sedutintelligamus,quomodoinnaturafiatcoctio,utqueartispraeceptaeofaciliusassequamurpaucisillamcontemplemur.Consequenserit,nonomnemcoctionemesseextractoriam&simulluxaccedetPhilosophematisAristotelicis.Itadefiniturcoctio:Πέψιςἐστιτελείωσιςὑπὸτοῦφυσικοῦκαὶοἰκείουθερμοῦἐκτῶνἀντικειμένωνπαθητικῶν:quodest:"Coctio"(loquiturdenaturali,"quae"fitinmixtis)"estperfectioexoppositispassiuis,quaesuntmateriaunicuique"(hocest,humore&terra)"factapercaloremnaturaleminsitumcuilibet."Coctionemfieridicit,cumexmateriasubiecta&potentiaeiusproduciturformaperfectapercaloreminsitum,quiestprincipiumnaturale,aquomotusinternus,quitamenpotestpromoueriadiumentofomentisqueexternis,utbalneis.Finisitaquecoctionisestnatura,seuforma&substantia,inhis,quaesimplicitercoquuntur:inaliisadquandamformamquantitatisautqualitatishumidipercaloremredactio.Causaprincipaliteragens,calorinternus:adiuuansfomentumexternum.Materialishumidumpotissimum,idquenonquoduis,seddeterminatamrationemhabensadsuscipiendamcertaecoctionisperfectionem,&formam.Consequensestcoctionemateriamhumidamexsuperfluoadmodumquendamperduci,&crassescereremcoctam.Idenimsignumest,quodcalorhumidumuicerit&terminauerit,undesicciusquoquesimulcoctumeuasit.Haecgeneraliterdecoctioneposita,distribuunturposteaintrescoctionisspecies,nempematurationem,elixationem&assationem.Quaesiitasehabent,Chymicodesperandumestdeextractionepercoctionem.Nequeenimextrahiturid,quodcrassiussicciusqueeuadit:sedpotiusinreipsa,quodinerat,perficitur,utsiccoctionesadexaltationemdebeantreferri,quamextractionem.Sedhaecfacileexplicanturartisproprietate&motu.Deinternacoctionenaturaliqueistadictaessepatet.Sedarsexternumprincipiumest,&similiterinreagitmotuforisintroducto.Cumergoextraherequidpercoctionemuolumus,&coctioneChymicaperfectionisaliquamformamproducere,iaminnaturacoctumassumendumest.Naturaenimartimateriampraebet.Illudcoctumartisrespectupotestessecrudum.Nonenimhabetformam,quamarsquaerit.Atsisimplicitercoquereuolumus,nonfietextractio:sedexaltatio,utinlapidismagisterio,inquostudentremplusquamperfectamcoquendoreddere.Coquemusitaqueexhypothesi&obiter,donecassequamur,quoduolumus.Quocircapatetextractioniinseruirecoctionempossenonperse,sedexaccidente:Ueruntamensimilequidmoliendumest.Quiaenimcoctioestreiindefinitae,&abundantishumiditateinterminata:quaepercoctionemextrahereuolumus,oportetredigereexterminatosicco,adhumiduminterminatum,hocest,certoliquoredissoluere,ueldiluerepenitus,ita,utexactecomminutaplaneuideanturhumoriimmistaesse.Ueruntameniuxtarationemspeciei,quamimitariuolumusextrahendo,nempeelixationis.Haecenimcommodissimaesthuicoperi:posteaetiamtostio.Humidumautemdebetdispositumesse&aptumextrahendaeessentiae.Posteaprocurabiturinhoccalorartificiosus,quifacit,utassumaturexpartibuscontritisuccusfamiliaris;fiatquealiquodmistionisrudimentum.Unacumhocsimuleuenietsegregatioheterogeneorum.Nihilenimfitextoto;sedutinnaturalicoctioneinplantis&animalibusreliquasuntexcrementa,ita&inartificiali.Haecseparandasunt;Etdeindecoctioabsoluendaadultimumusquefinem,autformam,quamuolumus:&sanehaecfierisicinextractionesuccorumartificiosapermodumelixationis(siueexpressumpenitus,siueadumbratumduntaxat)notumest,Illudsaltemingeniosusattenderedebet,utstudeattalihumori,quiacoquendopossitdenuoseparari,autsimaneataliquid,idconsilio&usuinonafferataliquiddetrimenti.Indeposteapercoctionemextractiiudiciadependent.Sienimtotumhomogeneumestextractumsimilarequeundiquaque,sicrassiussicciusquefactum,&perfectiusadusummedendi,quampriusinnatura,recteperactaeritextractiopercoctionem:Sinminus,dicendumestimperfectamesseuelconsilioaliquo,uelerrato,quaestἀπεψία,ueliuxtaoppositascoctionibusspecies,pollutiouelquidsimile.Sedcumnostroinstitutomagisfaueatἕψησιςseuelixatio,&assatio,cumsuaστατεύσειseutostione;dehisinspeciequoquedicendumest.ElixationemPhilosophusuocatcoctionemindefinitiinexistentisinhumidopercaloremhumidum,hocestmateriae,cuiushumidumfluitindeterminate&sinecertaforma,quodhumidumadmodumformamqueredigiturpercaloremhumidum.Exemplilocoproduciturcoctiocibiinanimalibus.Corpusenimnutriendumsuamhabetcaliditatem,cuiusmotucibushumidus&calidusconcoquitur&exinformi,fluidoque&indeterminatosuccoredigituradmodumcertaenaturaedefinitaequesubstantiae,uelutiossis,carnis,autsimilium.Humidumetiam,quodterminaridebet,putatesseπνευματῶδες,ἢὑδατῶδες,spirituosumuelaquosum,quanquaminarteforsnemotentaueritspiritusipsoselixare.Caloragenshumidusdicitur.Siccusenimnonelixat,sedassat.Isestinhumidoexterno.Naminelixationeduplexrequiriturhumidum:Unum,quodestinreipsa,quoditemestcalidumnatuta;alterum,quodforisest&caloriagentisubsternitur.Etilludtaleessedebet,utabexternopossitsuperari&elici.Itaquequaehumoresuntdestituta,autquaetamfirmumhabent,utnonpossituinci,&produci,nonsuntelixabilia.Ergoinelixationefitseparatioquaedamseuextractio(διάκρισινκαὶἔκκρισινuocatPhilosophus)succiintusinreexistentisperhumoremexternumagentecalore;siueearesactusiccasit,siuehumidautlac:Etillaquidemadiuuandaestcomminutione,&macerationedonechumiduminternumobsequatur.Consequensestelixatafieriintussicciora,quiapropriohumorespoliantur;forishumidiora:Deindeinaequalesesseelixationespromateriaedisparitate;itemfieritemporibusimparibusprofirmitateuelimbecillitatenexus,quiestresoluendus,uthumidumexeat.Metaphoricatamenestelixatioliquorum,uti&auri,sicutindicatPhilosophus,quiasuccus,quiestinhumore,inaliquamformamtransituiignis,quiforiscircumstatambitque&calefacit.Differuntelixationesfinibus.Fiuntenimgratiacibi,uelpotusuelmedicamenti.Nequeueroetiamomniahicconcrescunt,quanquamgenuscoctionis,cuiuspraeceptumcatholicumerat,coctumcrassius&sicciusfieri,idrequirebat:sedquaedamspissantur,quaedamtenuiamanentueletiamfiuntliquidiora.Nonfitelixatiosedpollutiopotius,cumcalorinhumidoambientenondominatur,uelquianimiumesthumidum,ueldissipaturille,&expellitur.HaecPhilosophusdeelixatione,quaeartificibusChymicisadmodumsuntgrata,praesertimquodattinetdeclarationempercoctionemnaturaleminuentriculoanimalis.IntelligitenimChymicussuamextractionemperelixationemperindefieriaccumnaturaliscalorexmateriacibielicitchylum&succumalimentarium.Ibiprimumestmateriaelixabilis,nimirum,quaetalemhabetsuccumtalicompageconclusum,ut&nutrire&perelixationemextrahipossit.Consequensestaurum,lapides,arenas,&similiaineptaesseadcoctionemuentriculi.Praemisitautemnaturamolitoresdentes,quibusfrangiturcibus,utsuccumeofaciliusreddat.Deindeaddendusesthumorexternus,quiistumcibumcircumstet,&introquoquepenetret.Nonenimpotestsinehocfierielixatio&succiprouocatio.Iscalidusessedebetactueograducaloris,utdomineturcibo.Potentiaquoquecalidusmeliorest:sedtamencaloretiamforissuppeditaturauentriculo,corde&epate:nonnunquamisroboraturfomentis.Peragunturhaecomniauasedestinato,inquosetangeremutuopossintagens&patiens.Postquamergoperactaestelixatioistahumorexternussuccuminterioremassumsit;Ettuncinstituiturseparatiorelictaefecis,asucco,quicumhumoreuehituradaliasofficinas,ubifitdigestio,assimilatio,seumaturatio,separationesquenouae,utabundantiahumiditatistollatur,idquoddupliciacciditbeneficio.Praeterquamenimquodidemliquorextractorius&elixatorius,distributoriusquefuit,etiamdeductoriusestexcrementorumacriumbiliosorumsalsorumque.InhuncmodumomninoChymicussuasquoqueextractionesperelixationemautmacerationeminstituit,utnonuideaturipseexcogitasse;sedanaturasumsisse.Primumeligitmateriamextrahendam,eamquepraeparat,utcoquus&masticatio:alienadetrahit;optimaassumit,eaquecomminuit,&siiudicatdifficilioremforecompagem,eamfrangitetiampluribuslaboribus,utuaporatione,macerationequeinsuomenstruo;siquidempropriosuccoabundat,sinonadditsuum,quodexartispraescripto&ususcitesseconuenientissimum.Necraroidpauloacriusest&penetrantius,utreserarenexussoluerequepotenterligaturasnaturaepossit.Hincincluditcucurbitaeelixatoriae,cauetque,nequidperorificiumexeat.Utenimnaturastomachum,itaipseuitrumclaudit;sedtamenhacadhibitacautione,utsiuenenatisuspectiuespiritusunasint,hocsinatpriussecedere.Deindesuoliquoricaloremadditforispraebitofocouelbalneo.Artificiosioresenimfiuntextractionesperdiplomata&balneaseuuapida,seumersoria,imo&tutiores,quamperignemnudummodosinatmateria.Ineoaliquandouersaturingeniosius,utquidamputant.Namelixatnontantumperhumoremcircumstantemitauteiresfitimmersa,sedetiamperuaporem.Portionesafilissuspenditexoperculosuperliquoreminimobullientem,uaporantemque,quiuaporinsinuatseinmateriam,concrescensqueinaquamstillat,&simuldeducitsuccum.Sednoninmultis,necomniconsilioidualet.Fortiorestimmmersoriaelixatiosipraecesseritcomminutio.Peractoopere,sitotussuccusexhaustusest,recteest:sinminusrepetituropuscontusionenoua,menstruoquemutato.Nonnunquampriorsuccusmalitiaequidhabet.Itaquemodicaelixationeeuocatur&profunditur.Sequensueroaccurateextrahiturpropterutilitatem.NegatAristoteleslac&mustumelixari,nisimetaphorice;EtsaneChymicusquoqueistaaliofinedecoquit,nimirumutcoagulet,uelseparet,quaerestamensimilisestelixationi.Negat&aurum,lapides,&lignaelixari,SedChymiciinueneruntcertamenstrua,quorumbeneficio&istaqueantelixandoextrahi,tametsimacerationidebitaepotiussoleantsubiici,sedquamfacileinelixationemmutes.Inlignisnonesthaesitandum.Namapertumesthorumscobesextrahiperelixationemposse.Coctioneabsolutainstituiturseparatioessentiaeareliquiis,utiinnatura,&eaitidemduplex.Aliquandotamenmenstruumcumsuccorelinquimus,ueltotum;uelaliquaexparte.Seruilemhicoperamhabentexpressio,&colaturae:Interdum&destillatio&aliae.DeAssationeeascribitPhilosophus,quaenonuidenturextractioniconuenire,sedpotiusaduersari.unchecked(inquit)unchecked:"Assatioestcoctioacaloresicco&alieno."Differtenimabelixationesiccitatecalorisignei&externi,cuminillaadhibereturcalorperhumorem,&insitahumiditaseuocaretur;sedinassationepotiusresumitur,ita,utassatumintussithumidius,quamelixatum.Forisenimsiccitasest,intushumiditas,contrainelixatoforishumiditas,intussiccitas.Est&inartificiosismaiorisoperisassare;quamelixare,quiaplushiegotii&curaerequiritcaloremassandointusforisqueaequalemadhibere,cumquaepropiorasuntigni,citiussiccentur,quamremotiora:Etmaximehocpugnatcumextractione,quoddicit:uncheckedunchecked:"Coeuntibusexternisporishumorinsitusnonpotestsecerni,sedintusconcluditurcumconniuerintmeatus."QuocircaChymicushincsperareextractionesnonpotest.Ecquidergoinstateusi,seuimperfectapollutaqueassationealiquidpraesidii?"Ustulatio"(schmei¬chenGermaniuocant,autsengen)inquit,"deficiensassatioestproptercalorispenuriam,quaeeuenituelquiaignisexternusiustominorest,uelquiaaquainteriorcopiosiorexistit,quamutuinciacaloreexternopossit,"hocest,utrobiquecalornonsufficiens,quiquidemmotuminciperepotest,sednonperducereadfinem&assationemcomplere.Ustulaturergoresnonassatur.CumitaquehicmentionemfaciatPhilosophusinternaeaquae,&assationisimperfectae,quanonnecesseestclaudiporos,&humidum,quodferturadextremitatesresorberi,uidendumannonexeatstilletque&sicsuccumsecumdeferat.Uteoartificiosiusresperagaturnequeassabimusrem,nequeaduremus(quodfituncheckedsedimperfecteitacoquemus,utmodicatostionenonabsumaturaquositas,sedcalefactaresoluatsuccuminsitumsecumquepermeatuspatenteseducat.Quodsiangustioressint,quamutichorempossintemittere,confodiemusremueruculis.Insupersiaquaista,quamedianteeducereuolumusessentialemhumorem,minorsit;studebimuseamaugerearte,idquodfiet,sifactaeintuscauitatiincluserimusresaquosas;quaepaulatimdiffluant:autsaltem,sipinguehumidumquaerimus,farciemuseampinguedinibus.Saneitasolemusadipesessentialeselicereexfartisfelibus,catulis,anseribus&aliis,etiamcarnibussolis.Huncergounummodumextractionisexassationeannotabimus.Est&alterlongeconducibilior.Nonomnisassatiofitsinehumoreexterno,quomodocoquisolentinuerubustorrere:Sedestquaedamelixationisimilis,quametiamattigitPhilosophus,cumscripsit,uncheckeduncheckedetc.Assumfieridicit,nonelixatum,siquidcoquiturigneacaliditate;Ettamenis,quicoquit,elixansnominatur.Nonpossumusintelligereadustionemillam,quainterelixandumhumidoconsumtocarnes&oleraadutuntur.Cumenimelixatumpriuatumsitpropriahumiditate:&elixatioperagaturcaloreinhumore,nonpotestidemposteauereassatum,cuiinsitushumorrestat,appellari,necsiposteacombustumquidest,nonfuitelixatum.Solentcoquiueteresgallinasautcaposassaturi,eospraemollireelixationeimperfecta.Sednectalisassatiointelligitur,cumquielixat,dicaturuticaloresicco,utallettandem,utpotepropositumsibihuncscopumabinitiohabens.Itaquedifferentemnobisassationemuoluitproponere,quaeelixationisformamhabensnihilominuscaloresiccoperagatur,&finemassationisassequatur.Huiusmodiestilla,quaeinsartagineadiectapinguedine,uelutioleo,butyro,liquaminibusetc.perficitur,utinouisfrixis,placentis&similibus.Dehacmonueratetiamanteindeclarationeelixationis,unchecked(inquit)uncheckeduncheckedetc."Quaeinsartaginibuscoquuntur,eaassantur.Patiunturenimabexternocalore.Inquoueroesthumido,facitilludmagissiccuminipsumreassumens.Contrariumfitineo,quodelixatur.Namexipsohumidumexcernituracaliditateexternihumoris."Sensusest,tamassationes,quamelixationespossefieriadditoforisaliquoliquore:seddiscrimenesse,quodquaeassanturinsartaginibus,idpatianturacaloreinliquorenaturaesiccae,utoleo&butyro,etc.Undeeueniat,uthumidumseuliquortalis,calorem;quiantepersesiccusestinassatione,magisfaciatsiccum;dumabipsoassumitur.Naminassatione,quaefitinpinguedinepersartagineminternuscalordominatur,exuscitatusabexterno.Itaquenondimittitpropriumhumorem,sedretinet:Eumquoque,quiestforissimilisnaturaeinsesorbet,fitquetalimodoassatumintuspinguius&humidius.Sedinelixationecalorexternihumoris,quinonhabetpotentiamsiccam,sedaquosamhumiditatem,praeualet,&elicitcaloreminternumcumhumoreinsito,sicutinputrefactione(undeelixafaciliusputrescuntassatis.)Itaqueelixarafiuntintussicciora.Haecestassatiosecundainliquorepinguicalidosiccopotentia.AtquidhincutilitatisadChymicumaccederepossit,sistudeatextrahere?Quodenimsicassatur,scribiturpotiussorbere,&insetrahereliquoremexternum,quamaliquidexsereddere.OleaMesuaeperimpressionem.Atquiexperientiaeuincit,multasresoleoincoctasiniddeponereuimsuam,&succos.Undetantafarragooleorumcompositoruminpharmacopoliis.NecesseitaqueestalitersentirePhilosophum,autfalli.Uerumnotandasuntapudeumprimumhaecuerba:unchecked.Causam,curelixatanonassumantsorbeantquehumoremexternum,dicitessesuperioremuimcalorisinhumidoexterno,quaeeuocatinternum&nontrahitur.Potentiusautemtrahitid,quodestimbecillius.Quodsiinterelixandumeueniat,utnonexternuscalor,sedinternusdominetur,docetfuturamtuncnonextractionem,sedattractionem,sicutinhis,quaeassantur.Quocircasiartifexuelitassandoquoqueextrahere;seucoquendoresinpinguedinepersartaginem,studeredebet,utinternuscalornoncrescat;sedminuatur;externusuerositpotentior;utrumqueuerocertaproportione.Nequeenimfietextractio,siquisuiolentoigneasset.Prohibeturauteminternidominiumdispersioneseucomminutione,quaeipsaetiamuetat,neexternusliquorassumipossit.Deindeoperadandaest,nepinguedoexternasitminoriusto.Insuper,sifamiliaritatequadamiungiturcumhumidointernoeiquemiscetur,cumnonpossitintushaerere,proptereaquiacorpulentacompagesdestructaest,necessarioobsequeturexterno&sicfacileextrahetur.PraetereacumPhilosophoduntaxatdehissermosit,quaepersesineuiolentiaassantur:&doceattalimodo,quaeinsartaginesunt,assumereexteriushumidum,fieriqueintushumidiora;beneagietiamsicChymicusarbitrabitur.Namistamuoracem,bibulamquemateriamposteacogetreuomereoffamtotam,cumeamtorcularibusexpresserit,&sictamabsorptumliquoremprolicuerit,quamcomiteminternum."At",inquies,"itainseparabileeritabextractomenstruum".Sciendum,inquimus,est,hasoperationessaepenumerotunctentari,cumaptomenstruouimquaerimusnontantumexalteratione,uerumetiamexassumtosucco.Itaqueinprincipioquoquenonsemperestanimusdiuidereista&separaredenuo.Quodsietiamcuraefuerithoc,nondeestartificiumperuinispiritum,&alia.Est&tertium,quodobseruareconuenitintaliextractione.Cumenimcertumsitelixationemextrahere,&macerationem;assationestalesquammaximestudebimuselixationi&macerationisimilesfacere.Iamautemcognitumestelixationemperagicaloreinhumoreexternotamactuali,quampotentialidominante.Quocircatalespinguedineseligemus,quaeaereae&aquosaepotiussint,quamigneae;Etcoctioneminstituemusindiplomate,seuBalneo,nonimmediatoignesicco.sicfietelixatiomagis,quamassatio.HocconsilioprisciMediciinconfectioneoleorumcompositorumaquososliquoresaddideruntoleis,utassatioimpediretur,&tamenpinguedosuccuminsehauriret.Conuenientioresiisuntsisimulpenetrant,&claustracompagemquelaxant,utacetum,uinum,aquapluuia,&similes,quiseparanturtandemperexpirationemseudiuaporationemcoctionecontinuata.Hisacceditcolatura,expressio.clarificatio&similesopellaeseruiles.Chymicianimaduerteruntexaceto&uinopluuiaqueaquaaliquidrelinquicumoleis.Itaquehuiusmodidestillatamalunt,autraroadmodumhocmodoutuntur.Namoleasuastudueruntingeniosioremethodoconficere,utisuolocoexponetur.Ueruntamenetiamillemodusestextractorius.Sinolumusdeficereartem,&aliquidhomogeneipraeterirenonomittendusest.Quanquamergouulgatiartificesualdesupercilioserideantoleaueterum;tamensiextractionesessentiarumsuntChymicaeartis,hocautempactoitidemextrahunturnonnullaartificiose,&suofineprosuntMedicinae,nequequicquamessentialeintraditionedisciplinarumestnegligendum:Cogimur&dehisoperationibusuerbafacere,&praeceptaponeresQuaeueroperassationesextrahiqueant,ususdocet.Quaeresudarehumoremseucongenitum,seuimpactumunacumsuosuccopossunt,maximequepinguia,itaextrahentur.Inaliiselixationeutemurcommodius,uelassationeelixatoria.Quaeritur,cumPhilosophusinnuat,coctioneminsartaginecumhumore,potentiacalido&sicco,igneoquecalore,assationemesse,numassatiosit,cumquidcoquituruinispiritu,uellixiuio,muria,melle&similibuspotestatecalidissiccis?Nonesse,respondetur,quodspiritusuiniaeteussitpotius,autsiigneussit,citiussubterfugiat,quamasset,ubistabilisimpressiorequiritur,&contactus:lixiuiumuero&caeteraaquositateabundent,necsintsiccaigneapotentia,sedpotiusterrea.Ataquaefortesignemhabentcausticum?Numergoassaturhisaliquid?Nehisquidem.Esteniminilliscalorisexuperantia,undesitcombustiopotius,inhisquaeaptasuntadpatiendum.Deindeconsistentiaharumquoqueestaquosiorseudilutior,quamproassatione.Estneassatiocumsilex,uellatercandensoleoperfunditur,autineoextinguitur?Sorbeturabeisoleum,utabhis,quaeinsartaginefriguntur.Undefiuntintushumidiora.Seddeestignisexternusseucalorigneus,quoinstrumentoperagiturassatio.Sciendumueroest,quaesartaginibusassantur,abaliispotiustorreri&frigidici.Celsusmanifestedistinguitinterelixata,assa&frixa.GalenusquoqueinI.dealiment.facult.panemseuplacentamTeganitendescribens,&mazaeexpolentafrixamentionemfaciens,differreinnuit.Italib.3.eiusdemargumenti,ea,quaeassanteshominesmandunt,autinsartaginefrigentescorporisicciusdarealimentumdocet,quaeinaquapraecoquunthumidius,quaeinpatiniscondiuntmedium:Distantitaqueassatio&frixio.Exilisesthaeccontrouersia.Aristotelescoctionistresspeciesfecit,elixationem,maturationem&assationem.Hulcsubieeitfrixionem,siadfinemassatiperuenerit.Tostionem(στάτωσιν)uocauit,sinon.Manifestasuntuerba,τὰἐπὶτηγάνων,ὀπτᾶται.Etestτηγανίζεινπέπτεινδιὰτηγάνων.τάγηνονuelτήγανονsartaginem&patinamfrixoriamappellant,&gregorianischesemiologiededucuntquasiπαρὰτὸτήκεινdictumacibisliquefaciendis,contraacreshabet.Namcibipotiusconcrescuntinfrixorio.Caeterumnepluribusrempersequamur,potuitelixationemextractionibusaccommodatissimamesseinteromniageneracoctionum,quod&Galenusindicauitcumin2.dealiment.facult.scripsit:"Nihilquodaccuratecoquitur,propriumsuccumseruareomninopotest,sednecesseest,uttotumabiiciat,sicoctumdiutiusfuerit.Item,inI.omnibus,quaeinhumorecoquuntur,usuuenit,utquiddamabeiusfacultateinsederiuent,acdesuauicissimportionealiquamipsiimpartiantur,etc."Quoniamuerononnullabissuntelixandautgenuinumsuccumadipiscamur;forsnoneritinconueniensnonignorareilludmagiricum,cauendumesse,neidquodrecoquimusaeremfrigidum,autaquamfrigidamattingat,aliasnonoboediturumcoctioni,&redditurumsuccumresolutum,sedoporterecalidampraestoesse,quodidemGalenusadmonuit.Meminerimusetiamaquarumfrigidarumcrudarumque&leguminum,quaeἀτέραμναGraeeisdicuntur.Nonenimquoduisinquouisliquoreelixatur.Assationisextractoriaexemplainessentiisponuntur.Netamenquisnosfrustradeeauerbafecissearbitretur,eumiubemusconsiderareextractionespinguedinumexlignis&animalibus;&praesertimoleumexuitellisouorumassandosentorrendoconcinnatum.Imo&ustionefiuntnonnulla,cuiusdocumentumeritinsuccofrumenti&similibus.Theophrastusinartepicisfaciendaedoceturendosecerniliquoremacremunacumpice:Pliniusdecedriaidemmonet,&inartecarbonaria,quosmodoslicetChymicusaccommodaueritdestillationidescensoriae,tamenindicant,torrendo,assandoque,quin&comburendoposseitidemperagiextractionessimpliciores.Cap.Iii.Deexpressione.Siquodpluribusprodest,praestabiliusest:itaenimaiuntpraestantiusmagissuiessecommunicatiuum:Expressio,quiainseruitmultisoperationibus,noneritinpostremishabenda.Ueruntamendubitaripotest,numinprincipalibusoperationibusfitnumeranda,cumquodexprimitur;priusuideaturaliaoperaelaboratumliberatumqueesse,utexpressiononperseseparet,sedexaccidenteiamseparatadistrahat.Deindecumeiusuis&procuratiototexotericisartibussitcommunis,nihilproprietatis,autiurispropriihabebitinAlchymia.Necsemperessentiaest,quaeexprimitur;sednonraroelementariussuccus,isqueinterdumnoxiusautsaltemalienusliquor.Uerumenimueroexpressionisuocemnoshicpeculiariteradhibuimus,nontamipsamdesignantesexprimendirationem,quamextractionemperexpressionummodos,quiquidemChymicisexercitiisconuenire&utilesessesuntdeprehensi.Eiusadministratiospecialisetiamuulgointelligitur.Iamenimtorcularibus&prelisutimur,iamponderibus,utresinterduracorporacogaturabincumbenteponderehumoreminsecontentumreddere.Interdumstringimusdigitisuelaliisinstrumentis,elidimusquesuccum;iaminterorbescomprimimus:aliquandoaffrictusimul&emulsioneremperagimus.Estquandoconcussuscompulsioque&quassioaccedit.Inturgentibussuccussuccedenssaepeextruditantecedentem:idqueinterdum&spiritusfacit.SedChymicusnondeomnibusestsolicitus,negligitqueexpressionespuluerum,halituum,excrementorum,nisiκατὰσυμβεβηκὸς&alteriusgratiahaecquoquecogiturassumere.Uarietasrerum&succorumrequiritpraeparationesuarias,dequibusinAlchymia.UthacquoqueinparteinseruiissenobisPhilosophiingeniumappareat,quaedepressilibusscripsitquaeπιεστὰappellauitparumpercontemplabimur."τὰπιεστὰ"(inquit)"ἐστιὅσαὠθούμεναεἰςαὐτὰσυνιέναιδύναται,εἰςβάθοςτοῦἐπιπέδουπαραλλάττοντος,οὐδιαιρουμένου,καὶμὴμεθισταμένουἄλλουἄλλῳμορίῳPressiliasunt,quaecumimpelluntur,possuntinseipsacedere&coire,superficieinprofundumsubsidentecitradiuulsionem,partiumconfusionem&subterfugium,"utifitinaquaquaecontratransfertur,utreddiditinterpres,idquodAristoteliestἀντιμεθίσταται.Ceduntenimeiuspartes,&premensinuoluunt,&circumobsistunt,seuobsident.Efficiensitaquepressioniscausaeritmotusexternusuiolentus,nempepulsio&incussioseuictus:forma,partiumcoitioinprofundumexsuperficiemanenteuestigioprementis.Materia&subiectumpatienseadicuntur,quaeporosseumeatushabentcorporiscongenerisseucognati.Namquaepremuntur,ideoinsecedunt,quiameatushabent,quiexdiductoamploqueinarctum&angustumcogipossunt.Illimeatusadsensumuacuisunt(aliasaerepleni)autcorporealiquoreferti,quodnecesseestrelinquerelocumsuuminpressione&secedere,quoddumfit,expressio,seuἐκπυεσμὸςnasciturquamexquirimus.DeclaratauremetiamremexemplisPhilosophus.Naminterpressiliarefertspongiam,ceram,carnem.Impressilia(ἁπίεστα)uocatcarentiaporis,auteosoppletosnoncessurocorporehabentia:utferrum,lapis,omnisqueliquor.Haecdepressilibus&impressilibusAristoteles,quaeusuipossuntesseChymieo,quandoquidempremendoexprimit,&sicnonquoduispressileuidetsuonegotioaptumesse,quodquidemadextractionemperpressionemattinet,(Naminquibusdammagisteriisetiamutituraliispressionibus,)sedillatantum,quaeinporissuishabentliquorem,uelsuccumseparabilem,quanquamaliquaintrasecontineantetiamaliacorpora,quaeeliciunturpremendo,utcumexspongiaspongiteslapis,excapitecerebrum,quodtormentiquoddamgenusdicituresseapudBarbaros:Ecelidunturcompressioneetiamaliacontentainintestinis,uentriculis,etc.Sitiamnobisexpressioextractoriaessentiarumproposita.Patetexduris,&noncedentibusinseexpriminilposse,utinecexcircumfusis,quaepressionisuimsubterfugiunt,nisiadnaturampressiliumperducanturarte.Deindesiessenriaactuesthumida,&inprocliui,fluxuque,ruptisobstaculisfacilepotestelici,maximesinonminimisporisestdigesta,sedcauitatibusmaloribuscontenta,utmelinfauo,succusinmalogranato,cerasiis&huiusmodi,resinaliquidainuesiculisabiegnis,&c.Quofluidiorestliquor,eocompendiosiusfaciliusqueexilitperruptiscarceribus.Quocircasinonactuest,sedinpotentia,Siarctissimisstipatusporis,siparcior,quamuteffluxuseparetut,arsadhibetpraeparationes.Etquidemprimimodiexemplumestinhis,quaesuccumhabentfusilemseuliquabilemacalore.Haecinsuaduriciaconcretionequepressioninonobediunt,autsaltemdifficulter,nisicaloreliquefacta:Deindeinhisquoque,inquibusperhumoremresoluiturconcretiosicca.Secundusmoduscompetitillis,quorumcompagesfrangendatritioneest,utporiconfusiamotisterminiscommeent,simulquefundant,quodsigillatimdarenonpoterant.Etfitinhisutpriorliquorcollectusunitusqueabluat&secumtrahatsecundum.Modustertiuspraeparationemaccipitperhumiditatemexternam,maceratione,uaporatione,elixationecollatam.Haecmultapotestsimulofficiaexequi.Namseptaemollitfacitqueperuia,deindeconcretumsuccumremittit,facitqueutacceptohumoreintumescat:Praetereaueniculumestipsi.Secumenimdumexprimitur,trahitessentialem:Omninoetiamaliasextrahendipotestateshabet,&exnonpressilifacitpressile,maximesiaccedatcomminutioutundiquaqueseinsinuareexternusliquorqueat.IntelligititaquetyroChymicus,siperexpressionemextrahereuelit,se,sinonnaturasuapressilesitcorpus,&itadispositum,utredderesuccumqueat,quomodoidpraepararedebeat.Alicubicoinciduntmodiplures,alicubiunusstatimsuccedit.Itaqueinterexpressionumexemplaoccurruntnonnulla,quorumtritasoffasaqua,autuinoautsimililiquoreseuirrigamus,seuuaporamusantepressuram,utfitinseminumoleis:nonnullainsartaginetorrentur:aliamacerantur:&sicunicuiquesuumtribuitur,quodexemplisinChymiafiteuidentius.Illudnotareconuenit,cumliquoremaddimus,quodproconsiliodebeatesseelectus.Namsiquaerimusextractumsyncerum,utexarefactiscerasiis,ueluuispassis,etc.talisessedebet,utpureseparariqueat,utaquadulcisseusimplexstillatitia.Deindenotandumtempus&ratioadditamentiest.Namexaliquibusmerumexprimiturprius,posteacumnonampliusfluit,necestspesinrepetitacalefactione,quaeuimliquefacientemhabet,submittituruehiculumultimo,utabluatsecumqueeducatessentiaereliquias.Sicexaloetriplicemcolliguntsuccum.Insuperestdifferentiaquaedamexpressorum,utinuino,ita&caeteris.Etenimnobiliorsuccusexaliquibusprimostatimconatufluit,utexuuisprotropum.Succeditignobilior;&illeformalior,hicmaterialiorcensetur,quiaexconcretionecummateriaelementarifirmioretraxitinquinationemmaiorem.Sednoninomnibusitasereshabet.suntenimquaedam,quorumbalsamusininteriorerecessulatitat,exeunteprimolocophlegmatecrudiore&aquaelementari,utuidereestinherbissucculentis,&seminibushis,quaeaquamoleopraemittunt.Itaque&haecinpressiliumgenerenonsuntpraetereunda,sicutnecconsideratiocruditatis,&maturitatis.Talissuccusessentialiserit,qualisgradusperfectionis.Caeterumquoniamrarofit,utnonperuimexpressionisexeatetiamaliquidelementare&excrementitium:ideoexpressumreuocaturadincudem,&nontantumseparaturseuperspontaneumsecessum,&feruefactionem,utfitinmusto:&oleo:Seuindustria:Uerumetiamsaepeseparationiadiiciturextractiosubtilior,utsicprimumextractumfiatmateriasecundo,secundumtertio,donecadexaltationesiustasfueritperuentum.Quomodoexpressioniseruiatcomminutio,tostio,colatura,cribratio,destillatioperlacinias&aliaeoperationesfacileintelligitur.Illudquaeritur,numexpressiosit,quandoconfrictifructussucculentipercribrauelfiltramanibustraiiciuntur,&nonprelo.Uidenturenimprelum&pressiosehaberecorrelato,iugoqueessentialicohaerere,utnonsitexpressio,nisipreloprocurata.Sednonexcludendumestidquoque,quoduimprelihabet,modopremendoactumsuumabsoluat.ItaquePhilosophuseriamcausasprementesgeneraliusenunciaueratuoce"ὤσεως,πληγῆς,ἄψεως.ὤσις",inquit,"ἐστικίνησιςὑπὸτοῦκινοῦντεςἣγίνεταιἀπὸτῆςἅψεως:Impulsioestmotustactu,seucomprehensumouentis:"Sedπληγὴpercussioseuictusὅτανἀπὸτῆςφορᾶς,utcummalleiincussuurgeturprelum.Quocircaadextractionemexpressoriametiampertinebit,cumexgranisEbuli,Sambuci,uuarum;&c.Succifiunt.Atcumfauiexprimuntur,&tamarindicassiaqueextrahuntur,potiusdistractionesfiunt.Secusinaloeexherba,&oleoexnucemoschataeliciendis,quanquam&hicmanuumconfrictuslocumhabeat.Emulsionesquaedamsuntextractoriaeperexpressionem:quaedamduntaxatsegregatoriae.Instrumentaexpressoria.Inoleo&uinodescribunturapluribusutapudCatonemdererusticacap.18.&sequiitem66.&68.Ubidetorcularibus,trapetis,prelis&adhaecpertinentibusuasisnonnullaleguntursicut&apudColumellam,Uarronem&caeterosreirusticaescriptores,traduntquenonnulliprelumessetrabemrectamcochleatam,cuiuscircumactuimpulsuquefiatcompressio:SedTorculartotamcompagemcumlabrocontinente&reliquis.Uerum&Torcularatorquendonomeninuenit,&significationemprelicomprehendit.IstisinstrumentisChymicusseruiliterpotestuti,&laboreconductitiouinumoleumque&purpurasexprimere.Inpharmaeopoliisprelasuntdiuersa.Quaedamtabulisconstantplanis:aliainaequalibus,idquedupliciter:NamiacenstabulaMesuaeiudiciodebetinscrobemexcauataesse,inquamincumbentistuberseugibbusimpingat.Aliiscontraplacet,iacentemdebereinmodicumcollemprotuberare,&incircuitudecliuiahabere:impendentemueroscrobiculaadmissaitaadaptatam,utdecliuitatescomprehendat,fiatquererumaequalisexpressio,&defluxus.Estautemiacenstabulaambitusepta,utcapsaeinstarreferat,cuiuscliuicolliquiumhabentinlimbo,exquoiterumfistulaeprodeuntesexpressumeffundunt.Exoleaeuelpyrastrisimiliumquearborumlignisparariprelahuiusmodisolent,cumsuistorcularibuscochleatis.Quidamexferro,uelaliometalloeaprocudunt.Aliilaminisferrialbiautplumbicandidipraetexunt.Est&cumcapsaexlapideconstat.Intratabulasigiturfiltrolaneo,uelsetaceocomprehensamateriaexprimitur.Fistulissubiectaeconchaeuelaliauasaexcipiuntsuccum.QuiinoleumamygdalinumMesuaecommentatusest,multadeprelisadiecit,quaetyroneminformareutiliterpossunt.Documentaautemexemploseminumhechabet:"Primumemundandasunt,pellibusque,sifieripotest,spolianda:deindemortariisaccurateterenda:posteatritaoffacalefacienda,ubimonetaptissimumesseindiplomateuitreocalorebalneicalefacere,quiaempyreumauitatur,&nondissipaturignioleosahumiditaspotestqueoculisconsiderarilabor:reprobataffusionemaquaecalidaepraesertim,multaquanonoleumfitsedhydrelaeum.Additmagmaexpressumrepetieodemlaboreutexhauriaturpenitus.Ignobilefierimelistrusatilibus:prelumMesuaeineptiusesse,utiliusqueopusperagiutraquetabulaplana,sacculocanabino,&iacentetabulaincirculumcauatae,canalibusqueinstructa&emissariisdecliuibusadinstartorcularisuinarii:expeditiusesseprelumlibrariorumexquadratislignistrescubitoslongis,palmumcrassis,quaeinextremissintcochleatimpertusaseutrochleamascula&foemineapercapitadispositisferramentiscogi&remittipossint.Itaparatopreloseminainsacculocanabinouellineoutrinquecalefactistabulisseuasserculismunitoinferuntur,premunturque."Haecille:quaepossunttransferriadsimilia.Quaeueropeculiaritersintinunoquoqueexprimendoobseruanda,eainsingulisinteressentiasexplicantur.Cap.Iu.Deextractioneperuulnerationem.Ἔκκρισινδιὰπληγὴνκαὶἔγκοψινappellamus,quamaliasἐπισμὸν.Ueteres,eoquodessetτοῦὀποῦperincisuramcollectio,quodὀπίζεινdicunt.Exitexplagaliquor&inaccommodatumuasinfluit:uelcircauulnusconcrescit,uelinscrobemsubstratisfoliiscorriuatur,uelcauoipsiusplantaecolligitur.Plaganonestuniusmodi.Fitenimὀπισμὸςκοιλάνσει,utinradiceThapsiae:uelἐγχαράξει,utintaedis,capitibuspapaueris,etc.uelτρυπήσειutinarboribus:uelκολοβώσιἠκολάψει,utinChelidoniamaiore,esula,etc.Theophras.lib.9.hist.Plant.cap.8.ἐπισμὸςγίνεταιὀπιζομένων,etc.Ibi.&χυλισμός.Sucus.uelἐγκὸψειἢτομῇ,utinEuphorbio.Itaquediuidipotesthaecoperatioinexcauationemscarificationem,terebrationem,castrationem&puncturam.Omneslocumhabentinplantistantum,inquibussolisetiamtentantur;quanquamuulneratio&corriuatiouideaturaliquandoetiaminmineralibusinstituiposseperincifurasterrarum,quaesuccismineralibussuntfoecundae:Etcollectionesaliquaespontenaturaeinanimalibusquoqueperagantur,utinhis,exquibusmoschus,&Zibethumtrahitur.DeindeuenarumsectionesMedicisnonrarosanguinemanalogumistissuccispraebent,quiporroChymiceelaboraripotest.Sedcumprincipaliterplantiscompetatopismusnontameninomnibus,sedsucculentioribus:Etnechistotis,uerumquaeinsignemuimmedicamunacumliquorefunduntprocuratur,idquecertispartibustantum.Namaliquandoexsurculisramisqueeuocatursuecus:aliquandoexscapis&stemmatibus:interdumcorticibus,nonnunquamradicibus,idquecorticibustantumueletiamcarne,&nonunaformasemper,utostenduntspecierumnomina.Excauatioenimfit,cumcorpulentecarnoseradicesaliquaexcauantur,utscrobeinsereceptahumorconfluat,idquoddeThapsiasicnarratDioscoridesὀπίζεταιπεριορυχθεῖσακαὶκοιλανθεῖσα,αὐτὴἐνἑαυ¬τῇθολοειδῶςἡῥιζακαὶπωμαζομένη,πρὸςτὸκαθαρὸνμένειντὸνἀπὸν:Radixinfornicisspecieminseexcauatacooperitur,quomerussuccusconfluat.EitamenetiamcomperitἔγκοψιςτοῦφλοιοῦScarificatioest,cumraditurcortexuelmembrana,utexudetliquor.Nontotumcorticemdetrahereoportetinarboribus,sedlacunissalteminterradere,uelineidere,utnihilominusnutrimentumadarboremperueniat,quaeincorticeuideturuitalehumidumobtinere.Undeeoillesoexperimurmalos,salicespinastrostedas,etc.uiuere:Seddetracto,mori.Respondentenimtalescorticescarnianimalium&lignuminternumossibus,quaecarnis(utpotetesteAristotelein2.depar.an.8.principii&corporisperseanimalium)sustendandaegratiasuntdata.Itaquesaepecorrosalignasunt&excauatainquercubus&aliis,quaetamenbeneficiocorticis,quanquamalicubiincisaeapertaequeuigent&frondent,Hinc,quipicemcolliguntuulneraplurainlonguminfliguntarboriscorticietiamusqueadligna,quaeplaerumqueputrescunt,autteredinibus&cossisincibumcedunt.Esttamendiuersadiuersarumnatura.Inpapauerumcapitibusincisuraeinlongumadduntcuticulaedetractionemperrasuram,uelscarificationem.Id&inscapis&foliispotestinstitui.Terebratioperforatcorticem&lignumsimul.Castratiopraeciditsummitatescoliculorumuelsurculorum,foliorum,radicularum,quaestolonuminstarprincipaliradiciadhaereat,utuiuerequeatplanta,&abundestillare.UtenimBulcasisait,oportetutuulnereturarboruelherbaadlacuellachrymamexcipiendam,dumuigetadhucinterra,nonpostquameuulsaest,autmortua.Uocari&truncatiopotestuelamputatioautpraecisio,quaeinanimalibusestmutilatio.Uulneriuasculumapplicaturita,utindestillentpaulatimguttae.Idsummitatibusreflexisinarcumalligatur:radiculissupponitur.Puncturaictibusuulnusinfligit,idquealiquandoexinterualloperhastilia,utinEuphorbio,inquoprimumlocumpuncturaedesignant:posteaelutumuentrem,aututremeiiungunt:tandemiaculisuelhastisinflictissauciant,&exuulnereprofluitsuccusinutrem.Itagrauemhalitumplantae&uirusdeclinant.Necrefertetiamsicaesim,quoque&aliismodisdicasperagiposseidem.Apertionemuelincisuramfierinecesseest,quocunqueidperegerisartificio,Competitautemaliusmodusaliiplantaemagis.Instrumenta,quibusfituulneratio,nonsuntuniusmodi.Negaturbalsamusferrumpati.Nimirumferrum&aesatramentosissuccis,salibusque,exquibusetiamspiritushalant,cumincaluerunt,graues,aduersaniturPlantarumuitae.Itaque&facileinquinantur,&inferruginemsoluuntursuccorumcommercio,utpatetuelplebipomasecanticultriseferro,praesertimimpuriore.Chalybsminusfuscat,quiapurior:sednonideoestomninoimmunis.Necorichalcumplacetobeandemcausam.Aurumargentumque&electrumminussuntsuspecta.Uiliusperagituropusligneisueruculis,&osseis,lapideisuecultellis.Inpinastris&taedisferramentauulgoadhibentur.Quibuscoliculipraecisicruentarecoguntur,celeritasmotusdenoxacauet.Itaqueforficibusmutilatioinstituipotest.Necestparomniumcausa,refertquenobilemPlantambalsami(NotaTheaphrastumlibr.9.cap.6.dePlantisscribere,quodbalsamumincidaturunguibusferreis:SedPliniuslibr.12.c.26.ita:Incidituruitro,lapide,osseisuecultellis.Ferrolaediuitaliaodit.Emoriturprotinus.Eademamputarisuperuacuapatiens.Incidentismanusliberaturartificitemperamento,nequidultracorticemuiolet,&c.Notantautemetiamrecentiumhistoriae,noninteriresectioneferri.UideturergoPliniusdeferroimpurosentire,&lacerationesucciqueferrireceptionepotius,quamdesimpliciincisione)italaesisseutintereat:Esulam,lactucam,&similesignobilesnonrefert.Quodsiinquinamentiquidcepituulnus,elaboratio,uelpriorumguttarumprofusioremedioest.Possuntpraeceptadaricastratoribus,utferramentaabstergantsaepius,nesuccusmoratrahatuirulentiam,quamposteaimprimatuulneribusnouis,sicutculterintoxicatus.Seduinitoresidnegligunt,quibusChymicumnostrumputamusforecircumspectiorem,atqueetiamtenuiamonuisse,saepeprofuit.Teneraunguibusquoqueoboediunt,nepenuriam&sumptusobiicias.Uasa,quibusexcipitursuccus,itemnecaerea,necferrea,necorichalceaoportetesse:Necplacentplumbeainacribus.Ramentaenimquadamcalcinationecorrosoriatrahuntur:Etquiamercurialiasuntpotentiauiciniore,cauendumhydrargyriuitiumest.Fictilia,lignea,aurea,argentea,lapidea,coriacea,membranaceamodononraritatenimiatransmittantliquorem,autalienaqualitateuitient:praetereaetiamcornea&uitreafamulantursatiscommode.Minustamensuspectumstannumplumboest.Inaliquibussupersederehaccuramagisterpotest,nempeconcrescentibuscircauulnus,uelaliampartemPlantae,&his,quibusinfoditscrobem.Exhauriendustamenhincsuccusestlaciniis,uelargenteiscochlearibusparuis,uellanaarborea&similibus.InterimcollectorinThapsia&Euphorbioadmoneturprudentiae,nequiddetrimentiaccipiatabhalitibusexulcerantibusfaciem,quaeuesicismunietur.Monentautoresstillas,quarundamPlantarum,utesulae,nonexcipiuasculis,sedficubusprunisdulcibus&similibus,inquibuscertonumeroconcrescendoposteaunadeglutianturpromedicamento.Quomodoelaborandussitpotrosuccus,diceturinipsapraxispeciali,ubicommentandoattingemusetiaminquisitionem&accuratam,distinctionemsucci,liquorisuisci,lachrymae,stactes,χυμοῦχυλοῦ,ὀποῦ,sanguinis,opismatis&caeterorum.Quaestioest,annonetiamaliaratione,quamnonmanuaria,possitprocurariopismus.ExplacitisphilosophiaeAristotelicediscimus,materialesaffectionesmistorumperagiuiagentiumdominantiumquequalitatum,calorisnimirum,uelfrigoris,&huicsententiaeuidetursubscriberenaturaipsa,quandoquideminregionibuscalidis,temporisseuambientiscalortantacopiaprolicithumorem,utnequeanttotuminseuertere&transmutareinsimilemsubstantiamplantae,sedruptiscorticibuseffundant,autetiamporissudent.Infrigidisquoqueresinosaearborespabuloluxuriantesquodsuperestexsucco,tanquamlac,autadipemdeponunt.Uidimussaepecaloreuelfrigoreurgentematurasuuasexprimiexillisguttas.Talescircaficus,saccharicannas,&aliasplantasconsistunt.Perfrigusitaque&calorem:&naturaeappetitum,luxuriamque&felicemcoctionemuidenturtaliaperagendaessenonautemartificiosiscaesuris.Quodsuaspontenaturadat,nonposcendumestiniuriarapiendumque.InsupernonuacatChymicoperplantaria,syluas,prata,ualles,montes,uagariutplantasuulneretcolligatquesanguinecaede.Chymiaemateriaistaest,nonessentia.Taliapossuntcontrahocinstitutumdici.Nonautemsuntrepudiandanaturaebeneficia:Sedgratisanimisexcipienda:sicubieorumcompotesfieripossumus.IdeoquidamChymiciistauocantextractanaturalia,quaeuelpersetantumdepuratainusumueniunt,utcanphora:uelelaboranturamagistrisingeniosius.SednaturaeimitatricemartemprofiteturSpagytus:Etquiatardiorestmotusnaturae,ipseeumueliuuareartepotest,uelimitaricausisprocuratis,utfelicius;citius,abundantiusexhibeatursuccus.Turgenteoplantae.Poriangustioresnontransmittuntfeliciter:Imoaercalidusinspiritusresoluit,facitqueutnonperueniatinusushumanos.Uiaigiturartefaciendaest,&dissipationis,pollutionisquepotestasintercludenda.Deindecumcertaremediapostulamusexhis,quaespontenonredduntsuccum,hominisquegratianihilominussuntgenita,uisuntadoriendacogendaque.Imonaturaliberalisestergahominem,sisoliciteturmodo,quomodopecoralacpraebent&adipes.QuaeueroChymicusipsenonpotestefficere,seruitiis&famulitio,uelcondoctamanuprocuret,simercatordeest.Quaesitratioextillationisperuulnussiuesponteerepentcorticessiueaperianturmanu,autaliomodoplagafiat,inquirerePhysicipossunt.Quaeinnatacauitatecolliguntsuccosutcucurbitaequaedam,pepones,&tc.Possuntcomparariuberibusanimaliumlacreddentiuminilliscollectum.Similitudinemseusimulachrumarsexhibetfossiculis&scrobibusinradicesimpactis,uttanquamuentriculissuccusconfluat:Sed&haec,&aliteruulnerata,perindepatiunturaccarnes&ossasanguinolenta,quaesauciatasanguinemfundunt.Derationehuiusitaphilosophatusest,Aristotelesin3.departibusanim.5.Ubi&declarationemaPlantispetiuit."Cumpartesexsanguineomnesconsistant,inquit,uenarumriuiinomnesrationerectaexpanduntur,utinhortisrigandisabunofonteaquariuismultisdeducitur.Patethocetiaminiis,quaemaximeextenuanturNihilenimnisiuenaeapparent,utinfrondibusarescendibus.Sanguisenimuelquodsanguinianalogumest,corpusestpotentia,&caro,uelproportionale.Utergoinaquatione,altioresfossaeamplioresquopermanent,sedexilioresriuilimoobstruuntur:sicinanimalibusuenaeamplioresmeatushabentmanifestos:sedminimerefertaesuccocaroefficiuntur,quanquampotentianihilominusuenaesint.Quamobremetsicarosittameninductouulneresanguisundiqueeffluit,quisineuenaesse(uniuoce)nonpotest.Uideibiplura.Haecratiositransferaturadcorpusplantarumideoindestillare,siuulnerentur,succummonstrat,quiafibraeuenulaequesuntruptae,quarumextremitatesoppletaealiassuccumcoercebant.IssuccusexalimentoattractuselaborationemaccepitincordePlantae,seuuicarioepatis&cordis?quodinaliisestmeditullium,inaliiscortex.Uniuersalemergohabetpotentiam,&uimprincipalemPlantae,praesertimsiimmutatuscoctusquefueritplenius.Patetratiosimul,curinaliquibussoluscortexuulneretur,inaliisetiammeditullium,AdditAristotelesexcrementouaporishumidi,quemuocamussudorem,exitumpatere,quitamensanguinisitinterclusus,quanquamibiopussitcalefactione,quaeunararefacit&prolicitseuextrahit,&uenularumclausurasaperit.HincoriturdifferentiaquaedamintersudoremPlantae&succum,dequasuoloco.Interdumsanguisquoquesudatur,quodeuenissealiquibusnarrat(miraculosumiddocentesse,ueleuenireinmaximisangustiiscorpore.Salubriterhabente:aliasmorbo[Galenusinlibelloπερὶκαθαιρόντωνmentionemfacitherbaesanguinemexpurgantis:Etsichominesemediotollentis,oliminBithyniaThraciaeinuentaeibiqueuulgonascentisuelmedicamine,utinIndiaOccidentali,dequoMonardescumcorpuslaxum,fluxumqueesset,sanguisquepraecruditatehumesceretimbecillitatecaloris,quinequeatconcoquereuenuliscontentumhumorem.Exhisoriturdubiumaliud,utrumconuenientiussitarteadministrarerupturas,anspontesinereeuenire.SimorboPlantalaborat,&cruditate,neutrumtutum.Sinualidoestuigore,&eoinloco,ubimultumnutrimentumbenequeatconcoquere,atqueetiamsinedamnosuialiquidseponere:utrumqueetiamconferet.Chymicusautemaestimaredeuirtutibuspotestsuisargumentis.Numergopleniusnutririplantadebet,utfundatcopiosioremsuccum?Atuulnuscruditatem&corruptioneminducitexcontagioaeris,&quianaturamaleafficiturlaesione.Nonergopoteritconcoquerenutrimentummultum.Considerandumitaque,quomodoinfligiuulnusdebeat,&quandiuapertumtenendum&mutandumquando.Insuperexradicibussubriperesuccumnunquidsatisconuenit?Annonperindeestacsiquischylumexuentriculouelletrapere?Commercioterrarumumbrarumque&uliginumnonuideturradixsuccumcommodumposseremittere.QuamobcausamconsiderandanaturaePlantae&locorum,temporumqueest.Certeradicesquaedamsatisualentemredduntsuccum.Primouereincidereuelle,cumaquositasnondumestinfrondemabsumpta,temerariumfuerit.Aestasantumnusqueferuntfructuscoctiores.Praecocesetiamsubfinemuerispossuntincidi.Theophrastus,ὀπισμὸςγίνε¬ναιτῶνὀπιζομένονὡςἐπίπαντοῦθέρου.τῶνμὲνἐνισταμένου,τῶνδὲπροεληλυθότοςetc.CurautemprohibetBulcasisplantasexterraexemptasuulnerare.Annonsatiussitelementariaquositateexhaustaposttabemaliquamelicereguttas?Sineidinexpressitiisseuδιαπιεστέραςεκτριβομένοις/Gr]procurarelicet:Atnonhocopereopismi.Nonenimstillabitessentialisliquorexuulnereiuxtauotum,quanquamaliquidexiresoleat.Causaest,quianaturaeuacuationemsentiens(sensunaturae,utilleloquitur)statimsuccurrerefestinatrepletione.Sedcumnihilest,quodsuccedereuelsubmittipossit,necillapatitursetotamexhauriri,nisiuipremente,intercipiturfluxus.Hinccolligimus,stillationishuiusessealiquemterminum.Namprimofluitsuccusconcoctus,posteaalimentumerudiussicutfitquoqueincorporibuscruentantiumdiuanimalium,quaetandemintumescuntcruditate.Namperuulnusetiamspiritus&calorexit.Undenecesseestfrigidioresfieriplantas,sidiuduretcopiosastillatio,&tandemputrescere.Inmaioribusautemmaioruirtusest.Itaqueparuauulnerafaciliussustinent.Nontotussuccussemelrapiendusest,siuolumusadeundemusumidemquebeneficiumsaepiusreuocareplantam:Sedeaconiectura&industria,quaeuideturconuenire.Itaqueetiaminparuisuolumuscircumspecteagereartificem,Cap.U.Deextractionepermacerationem."Quasmedicamentorumfacultates"(inquitin4.meth.cap.9.Fernelius)"ueteresolimmemoriaeprodiderunt,easinintegrisillisprimumsuntexperti:aliipostea,utlaborantiumdelitiissubscriberent,easuarteacrassioreterrenaquemateriaseiunxeruntutdestillatione"(quaputatextrahialimentariumhumorem&aquosumsaepenumeropaucarumuirium:Etposteaoleum,nempehumidiprimigeniiportionemaeream)infusione,quasimpliciumuirespuraesynceraequetransferanturinliquorem,maximeeae,quaesuntinsubstantiatenuiore,minus,quaeincrassa&terrena:Decoctioneseuelixatione,quarerumfacultas&speciesamateriaseiungantur:Ettandemexpressionesucci,quiomnemsubstantiam,saporem&summasuiresobtineat,Mesuaeussimiliterdecoctionibus&infusionibusfacitpotiones:destillationeolea&aquas:aliaoleasuccosqueperexpressionem:aliaperimpressionem.Numexillissitextractiopermacerationem,dequadicereinstituimus,uidendumest.Nominamusextractionempermacerationem,utindicemusaliamesseextractionem,aliammacerationem.Potestenimaliquidmacerarietiamsineextractione,utsaltemmollificeturautaliomodoafficiatur.Maceraturetiamhomocuris,tabequeconficiturseumacerredditurἀτροφία.Aliamaceratadiffluuntutcalxinquibusmacerareestidem,quodresoluere.Estaliquandoidem,quodἐναποβρέχειν,aquairrigare,mollire,abluere,perluere.Lupinimacerantur,utdulcescant.Chymicoinmacerationenonunusscopusestpropositusetiaminextrahendiconsilio.Namnontantumemollireremstudetliquoribus,sed&resoluere&exhaurire,ita,utomnemsuiuimdeponatinillos,cumqueillissegregeturareliquiistanquamrecrementis&capitemortuo,utloquuntur,uelimpurissordibus.PerinfusionesidemspectantMedici,utFerneliusdocuit,&scholiastesMesuaescribit,infusionemesse,quandoaliquaeresmedicinalesinfundunturseu(namest&aliasignificatioinfusionisquaeἔγχυσιςut,cumdecocta,etc.Inintestina,matrices,faucesqueinfunduntur)ponunturpuluerisatae,contusaeueueletiamsolidaeinaqua,ueluinouelaliquoliquoreabsqueulladecoctione&inilloremanenttenenturqueperaliquodtempus:Undecolligiturliquor,exprimitur&colatur,&diciturinfusio,cuitamenaliquandoacceditebullitiouelleuiscoctio,Utuirtusmelius,fortiusqueassumatur.Taliscumsitinfusionihilimpedit,quinetiamextractionemperinfusionemdicamus.Naminfusio&maceratiosimulfiunt,diciturqueidemopusinfusio,quatenusliquoraffunditurrei,uelresimmergiturliquori:Maceratio,quatenusadcaloremfouendoresoluiturcogiturquedeponeresuccuminliquorem,undeexhaustaereliquiaeintabemabierunt&suntmacraefactae.Sicutautemnonappellamustotamoperationemmacerationem,itanequeinfusionem,nisitropo.Fitquidemextractioetiaminfusione;sednonomni:deindenonChymicoapparatu&consilio,nequeexiisdemmateriis,necmenstruis,seuliquoribusiisdem.Chymicussaneetiammineraliaextrahitpermacerationem,quaenoninfunduntMedici.Chymicieoartificioetiamtincturasfaciunt,&auro,aliisquedetrahuntcolores,quodinstitutumpridemcelebrefuitinAlchymiametallica:Sicutarsinfectoria,pictoriaquealiquodsimulachruminplantis&animalibusexhibuit.Consentaneumestadutriusqueimitationem,Alchymiascilicet,&infectoriae,Medicossuasexcogitasseinfusiones.NotatudignasuntuerbaMesuae,quaeipsosonoChymicamdisciplinamreferunt.Itaenimlicetbarbare,perinterpratemloquitur:"Oleaaliaficintperimpressionem,sicutcumaliquodmateriatesuscipitid,quodinalioestsecundumspeciemsuam:"(Syluius:cummateriaeinoleomaceratae,incoctae,qualitatemsuam&uiresinipsorelinquunt)"quodgenericeaictumnontantumdeoleointelligipotest,seddequouisperimpressionemextracto,Nammaterialeilludestmateriaextractionisseuliquor"(Aristoteliὑποκείμενονκαὶὕλη)"quisubsterniturlococorporispristini.Idquodinalioestsecundumspeciemsuam,estcuiuslibetspecificapotestasinhumorespirituqueprimogenio,quiunatransit,inhaeret.Impressiouerofit,cumagenspatientiimprimitsuumactum,idquealterat&immutat."Haecdeclaranturpluribus,cumiamaggrediturillamoleorumperimpressionemconfectionem."Fiunt",inquit,"oleaperimpressionem,sicutimprimitformasigilliinrehabilisuscipereillam,&propriequandoaliquidstans,sicutmateria,poniturinnecessitatefactumhabile,utsuscipiasuirtutem,quamresaliasortitaestaspeciesua(Syluius:Fiunt&oleaperimpressionem,quaeipsisoleis,uelutihabilicuidammateriae,aliorummedicamentorumuirtutemasuaipsorumformaproficiscenteminserit,quomodosigillumformamsuammateriaecuipiamadeamsuscipiendamhabiliimprimis.)Requirismateriam,quaepernaturamsitdispositaadrecipiondamaliundouirtutem,seuquaepatiperimpressionemagentisqueat.Deindeassumitmedicamentumuirtutespecificadonatum,quodsimiliterdebetpossetransferreeam&communemalterifacere."Quomodofiatimpressio,rudideclaraturexemplosigilliformamsuam&typumcereecommunicantis:quoexemplotamennontotumdeclaraturnegotium:Sedidduntaxat,quoddespecificaproprietatedicebatur,utintelligamusimpressionetransirealiquidformale:noncerteita,utidpariterfitinillo,undetransiit:Nihilenimrelinquitur,nisifeces:Sedsuccosimulessentialitranslato,Differteaimpressioabinfusioneeiusdemauthoris,quandoquideminfusiosolaconstatmacerationeinliquoreadcaloremperdiesuelhorasaliquot,aliquandomutatisrebus:Sedimpressioinfundereseusepelireinoleoiubet:uitroclausosoliexponere:indecoquere:mutareinfusum,iterumqueapricare,cumrepetitionesufficiente.Adderedeindeeiusreiinfusum:digerereadsolemmultisdiebus,colaretandem&rectificareinsolandodiu.Inaliquibustamenuariantoperationes,fiuntqueoleataliaetiampercontritiones,digestionesinpastis,expressiones,etc.Alicubiplurasimulcomponuntur,Chymicietiamoleoutunturadextractionessuas:Sedsaepenumeroadiiciuntextractionesnouaspernouamenstrua.SentiuntautemsimiliterMesuaenempetalibusextractionibustransferripotestatemformalemcumsuccoprimitusinsito.Itaque&essentiasuocantextracta,itemarcana,astra,etc.Neccontentisuntimpressioneinmateriam:Sedelaborantessentiasamplius,&separatomenstruosolassyncerasqueexaltant&reponuntinusussuos,nisicertoconfilioaliquidunarelinquendumcenseant.SicutautemMedicicumMesuenonquoduiscuiuisinfundunt,sedhabilesliquorescompetentesqueeligunt:ita&Chymici,quitamenstudueruntmagisimmateriali,communique&simplicissimaessentiaextractionesfacere,quammaterialessuccosueloleaadhibere,quaeparuauipenetrandiassumendiquepraedita,plusrelinquunt,quamexhauriunt.Hocconsiliumsecutus&Ferneliusest,dumtenuem&penetrantemliquorem,quisitsimpliciumnaturaeconsentaneus,suisinfusionibuspraescribit,maximequeprobataquamuitae,quaetenuissima,inqueomnescommissaemateriaepartesseinsinuans,concretumilliussuccumattenuet,incidat,colliquetsecumquerapiat:posteauinumalbumtenue,aquamsimplicem,cuiincoctaesintresattenuantes,stillatitiam,hydromeli,mel,oleum,inquibussimpliciaarefacta,tusaconcisaueadtabemusquemacerentur,donecsaporisindicioomnemuimdeposuerint,autfermentationemutua,siplurasint,adeandemnaturamperuenerint,idquetepide&tepidolocoadsolemuelcaloremprunarum,autfornacis.Sicitaque&Chymicimateriasminerales,animales,uegetabilescomminutas,tritas,ustasuelcalcinatasprocuiusquemodo,praetereaetiamliquidasaliquando.(Nonenimsemperarefactasextrahunt,sed&succos,decocta,olea,compositaetc.)&cineresinuitrouelalioconuenienteuaseperfunduntsuomenstruo,quodinplaerisqueestspiritusuinisimplex,nonnunquamalcalisatus,aliquandoacetumstillatitium,aquamellis,menstruumcoelesteacutum,spiritusdescensoriuslignorumsolidorumcorrectus,spiritusterebinthinae,aquaestillatitiaealterataeinteroleorumextractiones&huiusmodialia,procuiusquenatura,&usu.Perfusospulueresconfunduntexacte&clausumuitrumcollocantadsolemautfornacem:uelputrefaciunt.(Itaenimloquuntursaepedemacerationibus)infimo,balneo,cineribuscalidis,furnoacediaepersuumMensem,hocestdefinitumtempussiuehorisidnumeretur,siuediebusinterimsaepeturbantesmateriam,iterumquesubsidereperquietemfinentes.Cumuidentmenstruumsatiscolorstum,uelsaporealiisqueindiciisdeprehenduntmultamuimdepositamesse,effunduntidsineturbatione,siqueplusinestuirtutisinreliquiis,aliudreponunt,&macerandopergunt.Nonnunquamtamentalesressunt,utunimenstruomultummateriaerepetitisuicibuspossitimmergi.Itaquetuncprioriseparatae,nouasubstituitur,idemqueperagiturlabor.Acceduntnonnunquamleuesebullitionesindiplomate,utincarneis,&plantis,cummaturareopusplacet.Sedinpluribusiduitandumest.Expressioadhibeturnulla,nisicumdenuoextrahereperhuncmoduminstiruimus,Menstruumenimperseduntaxatdebetassumereessentiamsubtilissimam,omnequecrassuumrelinquere.Itaquecumexpressussimulsuccusest,ispostquamsubsedit,separaturnihilominus.Raroeriamcolaturaconcurrit.Esttamen,cumconsiliocertototumiuscumextractostatimpraebereuolumusautcertisusibussimilibusdestinamus,etiamexprimimusueluticumRhabarbarumextrahimus,utextractiototasumptapurget,cuiusmenstruumtuncestaquacinamomi&Endiuiae.Interdumpropiusaccedimusaduulgaresinfusiones,&decoctionesfacimusquehocartificiosuccosinspissatos.SedplaeriqueChymiciessentialioresextractionesmalunt,quammaterialiores,quodinsucciscrassisnihilominussittardauirtus,cuiusreidocumentumsumerelicetexuulgatisofficinarumexsennahelleboronigro&similibusextractionibus,quaecerteualdeinertesdeprehendunturestqueinterdumsatiusdecocta&infusausitatausurpare,quamistossuccosinspissatos,quietiamobhanccausamnonpossuntessesynceri,quiaramentaexsubtilitrituraunaexprimuntur&coagulomiscentur.Seddehisinessentiarumexplicationedicemusplura.Postquamiamextractiopermacerationemsimplicem,autrepetitamfactaest,subtractomenstruoextractumcoagulamusrelictamellis,uelsyrupiconsistentia,siquidemexgeneresuccorumest:sinexmineralibus,cineribus&huiusmodi,inpulueremuelcoagulumsiccumperducimus.Hincexordimuroperamnouam.Namquaedamdenuoextrahimus,&maioreindustria,utsubtilitateminstamconsequantur,elaboramusmutatomenstruo,quodutplutimumfit,cumpriususisumusaquastillatitia,decoctis&similibus.Namhecreuocanturadincudem,&quintauiniessentiainquintamnaturamrediguntur,nonampliusperputrefactionem,sedcirculationeminPelicano.Quaedametiamcrebrisdestillationibusattenuatacogunturperalembicumtransire.Inaliissiquidlabisintulitmenstruiacrimoniaadhibeturrectificatioperedulcorationem,quaefitpermacerationeminaquastillatitiasimplici.Quodsialiquidnoxiaepotestatis,suspectaeuequalitatisunatransiitinsuccumextractum(Paracelsiciquidemidnegantpossefieri,quiaquintauiniessentianonassumatnisimedicamessentiam:Uenenumuero,quoddicuntessetantuminsordibusabiectaneis,relinquat,quaeopiniofalsiconuinciturexperientiacommuni:Etsuntquaedamessentiaeperseuenenatae,undenatumid,quodensueneniuocant)idelueresedulotentandum,autalexipharmacisadditiscorrigendum.QuocircaQuercetanus&aliiindustriiChymiciextractisadduntoleacorrigentiaexaromatibusuelextractoshorumsuccos.Nonnullimenstruumsicalterant,utsimulextrahat,&noxamcorrigatalterando.Est&aliquidinmodicaextractoruminsolatione,quaspiritusnoxiisecedunt,proquanonnulliusurpantdiuaporationem.AliiaquasTheriacalessaepemutatasindedestillant.Mineraliumuirtustollipotestexhalatione.Salesabluunturaquadulci.Ostendeturauteminpraxisingularium,quidcuiqueconueniat.Hacrationepermacerationemfacimusextractasimplicia&composita,liquida,arida,succulenta.Imononnunquamexeodemsimplicidiuersasessentiaselicimusnonaliaarte.Quaeuulgoexdecoctis&infusionibusexpressionibusqueabiiciuntur,eacalcinant,&salesindecolligunt.Hoselaboratosreddunssuccosiplacet.Eademmacerationeetiamextrahunturolea.Soletcommittierrratumgraueinofficinis,quandoextractaperdestillationemmachinantur.Certumenimestessentiasinfundosubsistere,&nonseparariafecibus.Illiueroboniuiricontentisuntqualicunquespiritucumaquaeleuato.Nonparumdelinquunt,quiextractionescompositasinstituentes,mineraliauegetabilibus&animalibusiungunt,eodemquemenstruoaurumtentantextrahere,&cinamomum,cumnecessesit,aurumintersordesmanere,&abiici.Uidendumseduloest,quaeeandemrationemextractionissustineant,&quaediuersamdiuersisliquoribus.Sicompositumposcitur,extractaiamabsolutapossuntcommisceri,siueformasoluta,siuecoagulata.Quaedamcommodeconfunduntur,cumadhucsuntinsuismenstruis.Aliaimbibunturautaliterconcorporantursecundummodosadunationum.Cap.Ui.DeElambicatione.UoxElambicationisFallopiospecialitersignificatdestillationem,quodelambendohumoremperagatur:Undeuasisoperculumelambicusdicicreditur.Aliasdestillatioperlacinias,seulinguambubulamidemhabetnominis,quodmagiscumreconuenit.Lambereenimlinguasolemus,paulatimquehumoremdelingere.Eiussimulacrumhabetistaoperatioperpannoslinguiformes.lusteitaquelambicatio,Graecisἐπιλίχμασιςnuncuparipoterit.SedapudMesuenAlembicus,uelAlembicusinstrumentumsublimatoriumdestillatoriumqueest,aliiscapitellum,opertorium,operculum,ἄμβιχκόγχας,λοπὰς,paropsis,calix,&c.quiimponiturcazolae,Aluteli,uentribus,cucurbitis,ollis,etc.(Itaenimappellanturuasasublimationum&destillationum,inquibusestmateria.)HincAlambicatio,uelutadlatinamoriginem,tonumqueperducatur,elambicatiodicta,communemuimhabetadsublimationem,&destillationem.Ignisenimutrobiqueelambit,exhauritqueresolutumsuccum,&transfertinuassuperiusexinferiore,quasiilludexhoclamberetmoreaeriscalidielambentishumoremterrae&inaltummittentis.Indecredideritaliquis,alembicumdiciPenulamquibusdam,quodquasipeniculoexhauriat.Sedacaudatanasutaquefigura,autpendendo.(Penisenimueteribuscaudaest,addetergendospulueres)potiusdeduxerimus.Cumautemalambendoalembicumdicimus,metalepticaestlocutio.Quodenimignisresoluentis,extrahentisque&expellentisest,idaccipientitribuiturinstrumento.Nontameninomnisublimatione&destillationeAlembicusadhibetur,utpatet.Itaqueputandumestacrebriore&euidentioreapparatuidnomencommunefieri,&quiahocoperculuminutroqueestinusu.InAlchymiaappellamusProlectationemaboperespecialiorisextractionis,quaefitproliciendosuccumintusoccultatumperresolutionemhumidamuelsiccamoperanteigneocalore,utmanifestafiantpriusabscondita.Nondeiicimushancquoqueuocemdegradu:Sedliberumeiususumpermittimusartisgnariscitraexautorationem.Auicennaeinterpressublimationemuocat,siuedestilleturaqua,siueinsublimeaganturspiritussicci.Necdesunt,quiistamlocutionemimitantur.Inutroqueoperesublimepetuntspiritus.Indecommunenomen.Uerumtamenususfrequentiorobtinuit,utsublimatiodicaturduntaxat,cuminsublimiquodeleuatumest,concrescit,manetque:Destillatiocumliquoreseruatodefertur,quanquam&hoc:aliquiperuentrososalembicosinsublimationemsolammutauerint.Uerumenimuerodoctrinaegratia,seruandumdiscrimenest.Quocircasitiamnobisseuprolectatio,seuelambicatio,extractioessentiaepertransmutationeminspiritumconcretilem,quileuitatisnaturalis,calorisquecomitantisadminiculopropulsuqueinsublimefertur,&ibiconsistit.Essentiaenimintusabsconditainmistoest,quodhocinstituiturmodo,quanquameueniatsaepenumero,utetiamalienihumores,&excrementitia,uelessentiaeinquinamenta,perniciosiquespiritussicseparentur,quaeestabusioquaedameius,cuiusfinisperse&principaliseratmedicinaintrinsecacumuirtutesubstantiali,formaliqueproprietate,adsalutemhominumcomparata,quopactosegregatoriumdistractoriumquefit,quodperseeratextractorium.Sed&aliorumgratiaprocuraripotestprolectatio,uelutirepurgationis,fixionis,rectificationis,exaltationis,etc.TransmutationemfieridicimusmoreAristotelico,quiaquam&terraminspiritusresolutadicittransmutari.Ueteribusphysicis(fors&Chymitis)placuit.Rarefactio,&attenuatio,quamapertissimeostenditHydrargyrus.Hicenimexcucurbitainsubtilissimoshalitusredactusperalluuieculasconsistit,donecPsecadummore,tandemqueguttarumfacieconcrescatintestudine,inquamestimpactus,neutiquammutatanatura,sednonestiamdehisdisserendilocus.Ignemessecausamagentempalamest,quitamenadhibeturgradibusmodoquedifferente.Spiritusinsublimetenduntfacultatenonuna.Estaliquidinleuitate:aliquidinappetitulocisuperiorispropterspaciumlaxiusliberiusque:Aliquidincaloriscomitatu:nonnihilinprouehentiumperuimconatu,tanquamproflarentur,sinequomultanonscanderent.Quocircagrauioribussolentadiungitalescomites,quicomprehensasresolutasparticulas,tanquammanibussuisuelalisuectassustollant.Sicalor,spiritus,&rarefactiononexactaest,nonalioeuehunturterrestriora.Sedaliamagisigneaeaereaequenaturae,quamaqueae,uelterreae,prompteinactumducuntur,utmanifestentmotuspiritualemessentiam.Itaqueinhisnonestopussocio,uelmagnocalore.Notumestexdispositioneuniuersi,coelestiaacentroadambitumconcessisse:incentrograuissimamansisse,quaemaximeterrenanominantur;abhocuersuscircumferentiamsequideincepsposita,paulatimnobilioribusnaturisabignobiliorieleuatis,donecproximeadcoelumperueniatur,&sichocuinculomedioquecentrumcircumferentiae,terracoelocontinuecohaereatabextremo,unoadalterumpaulatimpermediumprocedendo,&utrumqueextremumcomprehendendocontinendoque.Inartificioprolectationisseuelambicationisuelutiparuummundimagniexemplumcerniturcaloresinguladigerente.Namquaeinmisto,(chaos,idest,iuxtasimulacrumprimiinmagnomundo)suntconfusa,operantecalore&spiritusecedunt.SubtilissimaadcoelumAlembici,minussubtiliapaulocitrasubsistunt;indesequunturcaetera,exquibusterrafixaincumbitfundo.Exhisaestimarelicetdeuirtutibus.Nobilioraenim,&quaecoelosuntuiciniora,praestabiliorasunt.Procuratiotalisseparationisnonsemperinunofituase,sedartificiindustriainaliisatquealiis,uelsuccessiuemutatisoperibus,&igniumspirituumquegradibus.Siquisergorespicereuelitadexternimundiexemplar&elementa,huiusartificiiprimosfontesfacileassequetur,&simpliciteriudicabitdesimplicibus,comparatedecomparatis,obseruabitquediscrimenoperationisperseinstitutae,uelpeiaccidens.Aliudfundamentumsumiturexnaturafixorum&uolatilium,quanquamhoccumilloconsentiatquidem,sedtamendisciplinaeestfamiliarius,&nonnihilapertiusdeclaratextractionemperprolectationem,sicut&exaltationem&distractionem,quamconsequenterperidemmagisterium,lscetexaccidente(namobsequentemsepraebetnaturainmultisingenioartificis)peragerestudemus.Quaedamresnaturasuntuolaticae:quaedamfixae:quaedamuolatiliafixiscommistahabent:&inunoquoquegeneresuntdiuersitatesrespectusqueuarii,itautnonnullasintsimpliciteruolatilia&fixa;nonnullacomparate,idquetuminterse,tumrespectuoperantiscaloris&spiritus,modoualidi,modoimbecillis,modomediocris.Cognitumueroest,essentiasnobilissimasesseuolaticasmagis,&ideosuanaturapeterelocumdigniorem;tetineriueroinimisperuimconsortio&complexuignobiliorum.Facileueroprobatnobilitatemearumexperientiauirtutumefficacium:deindecalorformalis;insuperspirituosanatura,puritas,&luciscoelestisaemulasubstantia,quaeseinmultumspaciumpropagarepotest,utlumenabigniemissum.HincdixeruntChymici,coelestiumsimiliaastraimmersaesseinmateriamelementarem:&tamenomnemuirtutemistorumsolorumesse,quodfassusuidetur&Aristoteles,cuminmeteorisscripsit,omnemuimmediimundiacoelogubernari.Sedinturbaelementariistanonmorantursinecontagio&pollutioneignobilium,uolaticorum,uelfixorum.Quacunqueergoinrehaeretistaessentia,separatio&extractio,perelambicationemoffertmodumliberationis.Siastrumestincorporeuolatico,totumpoteriteleuari.Sedususindustriamonstrauitprimumpraeparationesquasdam,quibuselementare,quodadincrassationemfixionemqueestprocliuius,possitcogi,&itadisponi,utnonampliustamfirmitercohaereatcumcoelesti,seddiscordiaincipiatfieri,quafaciliusposteaobtineturdiuortium,Inseruithismaceratio,digestio,circulatio,putrefactio:interdum&qualitatumexternarumadminiculum.Namfrigusaptiusestadcoagulandum.Cumergosciamus,aliterafficielementarioraseumaterialiora,aliterformaliora,modumpraeparationisinuenimus.Posteaelambicatiofacileextrahitspiritumcoelestem.Aliaratioestpercalorissolertemadministrationem.Quiaenimparspigriornonleui,sedcopiosiorecaloreexcitandaest;seduelox&uolatilisspiritus,stellarumelementoanalogus,paruocaloreincitatur,ingenioseassequimurextractionem.Respatereexemplopotestindestillationeuiniprima,secunda,tertia,etc.usqueadseptimam,Itaaquamtotamattenuariposse,uttotaeleuetur,&inuaporemuertatur,quisignorat?SedspiritumexeaelicitChymiciindustria.Tertiusmodussingularisestinmineralibusnonnullis,&certemagniingenii.Cumenimsintaliquatotauolatica,quaeabimperitohomineueltotacaloreimmodicoscanderent,ueltotaabimbecillimanerentinimo,utmercurialia,praesertimquehydrargyrus;inuentasubtilitasmagnoacumineest,utspiritusduntaxatexeoeleuaretur,elementaribussubsistentibus,quoddifficilimumfuitexcogitatuintantaargentiuiuihomogenia.Assequimurautemidretinaculisquibusdamconuenientibus;quanquammultaoperasubindeadcarceres&incudemredeunte:praetereaetiamsocietatespirituum.Perretinaculafigimustotum.Cumitaquenecessesit,utimparfiatfixio,propterimparempartiumininternorecessu(nonenimsensibuspatetdiuersitas)dispositionem:euenitfixio&uolatilitasrelata.SedgrauecorpusMercuriispiritualempartemquoquehabetgrauiorem,propterincredibilemconformitatemmistionis.Itaqueaquilaealaseiiungimus,fitquequodinsymbologryphissoculumplumbograuatumperaeremferentisrepraesentatur,utalarumadminiculoinsummumuoletspiritusmercurii,plumbeocorporesemperinimumretracto,ututalisacceptisetiamuolareconetur.Sicfittandemillemysticushydrargyrispiritus,quiestarcanumarcanorum,solaquemateriamercuriisapientumexterraextracta,quaeterrapostextractionemabiicitur,tanquamnulliususus,expectaturquealiacoelestis,quaeestarcanaefixionisfundamentum.His&similibusmodispossumuselambicareessentiamexmereuolaticis,sedtameninaequalipartiumdispositione.Quaetotafixasunt,itautnontantumcorpuselementareconstanterinimomaneat,uerumetiamillicommissumastrum,idquesiuenaturasuasiuequiaretineturarctissimisclaustris,quaeperfringerenonpossit,&erumpere;itidemelaboranturarte,utoboediantprolectationi.Famulanturinhocstudiocalcinationes;comminutiones:macerationesinmenstruisuolaticis,&similesoperationes,fitqueitidem,utinpraecedentibusdiuersitaspropterpassionesdistinctas.Putaueruntquidam,possesegeneralemenstruumconficere,quodomniafixareseraret,&astrumpersefixuminactumuolatilitatisabriperet:sedcompageretentumfirma,liberaretprimo,posteaaduolaticamnaturampraepararetamplius:&idcredideruntessecoelestemuiniessentiam,uelsimplicem,uelalcalisatam:uerumaliudaliireiconuenientiusesse,ususdocuit.Metalliciscertemercurialemenstruumcongruitmagis:interdum&soluensaqua,etc.Postquamergoiamadeleuationempraeparatumestastrum,uelsolum,uelcumillomenstruoprolicitur.Quodsinonnihildecorporeunaascendit,idsubduciturrepetitisoperibus.Interdumsoluitur,fitqueuolatiletotum,quodpriuseratfixum.Ibiconsiliumsuppeditatpraecedensindustria,quaemereuolaticaseparabat:cumquemagisternonomniapunctareiinsuahabeatpotestate,necsitinsciendoagnoscendoqueDeus,motualicuiusincongrui,intalibuspotestretinaculumadhibere.Animalia&uegetabiliafaciliussepararipossunt,uti&quaedammineralla:sedinmultismaximaestopusindustriapropteruinculanaturaefirmissima,&maximehomogeneammistionem.Sicutautemretinaculaaddunturparticrassiori,itaeleuatoriaadminiculapartiessentiali,utprioremodo,sicubiidopusest.Eleuatorisautemsuntinmineralibusdictispiritus:retentoriacorporafixaintegra,necresolutapraeparationibus,sedduntaxatcontritacumillisinexactumpuluerem.Notandumest,exhacindustriaextitisseabusumquendameleuationis.Nameademarteetiamtotumfixumpotestfieriuolaticum;sicutcontratotumuolaticumfixum.Exempligratia:Totumaurumpotesteleuariadminiculis&praeparationeperattritiones,spiritusque:Totushydrargyrusfigi:&sicutilludfitperspiritusuolatiles;itahocpercorporafixa;itaututrobiquesitaffinitasessentialis.Namubiexinsitafamiliaritateappetitus&amorallicit,ibiprocliuiusfaciliusqueprocuraturopus.Quaepartimfixasunt,partimuolatica,duorumsuntgenerum,Autenimessentiaestfixa,sedelementarecorpusuolaticum:autessentiauolatilis,corpusfixum.Ibifitinuersaelambicatio.Extrahiturenimnonastrum,sedelementumillomanente:Hicrecta.Uerumenimueroquiainmagnauarietatesuntistaedispositiones,multaqueaccidentariapossuntopusdifficiliusautfaciliusreddere,prudentisperitiquemagistriestuidere,quidcuiconueniat.Ethaecuarietasprudentiaqueartemnontantumpeperit,sed&ingeneraliapraecepta,&specialespraxesdisclusitartificemquealterumalterofecitdigniorem.Documentorumautemprincipiaexillisdependent.Mediaenimexextremisconstituta,utrorumquenaturamparticipant.Itaquenonopusestpeculiariadmonitione.Haecadeoingeneredeelambicationibuspossuntinstrueretyronem.Quidamreseleuandasseupereleuationemextrahendasinmultasdiscerpseruntclasses,nempehumidorum,siccorum,animalium,uegetalium,mineralium,medicamentosorum,alimentariorum,cibalium,potulentorum,aqueorum,aereorum,oleosorum,simplicium,mistorum,etc.Sednonopusesttamexistatimari.Praxissingularissatisostendet,siquidinhisrequiraturpeculiare.Illudmonendumsimulest,artificesinaliquibusnontamexrerumnatura,quamluxuartis&arbitriolaborare:&suntsaneinhocnegotioaliquacompendia.Namquaedifficulterscandunt,inlatuscompellunt,necoganturtotpraeparationibusopustardare.Quaedamcontraagunt,acnaturaferebantur.Debebantuolaticasursumtrahere:atdeorsumfugerecompelluntobstaculoinuersiuasis,sicuthydrargyrum,quietiamcalorisuimnontolerans,adfrigidarefugit.Hincortaestdescensio,quaetamennoninomnielambicationelocumhabet.Intalibuscompendiis&arbitrariispermutationibusattendendumartificiest,utsioptimumefficeregaudeat,optimoquoquemodoprocedat,neexcompendiofiatdispendium,&exartificiosophisma,uelimpostura&deceptio.Specieselambicationisseuprolectationissuntduaepotissimum,siremnaturaeprocliuitate&ductuaestimamus,nonarbitrio&abusulaborantis.Quiaenimelambicatiofitmedianteresolutioneinspiritus:&hisuntduplices,humidi&sicci:undeposteaconsequituretiamdiuersitasconsistentiae&concretionisinextracto:ideoduaequoquespeciesprolectationisproponuntur;sublimatiouna,destillatioaltera.Spiritusautemhumidos&siccosfrequenternominantChymici,quosAristotelesuapores&halitus.Necrefert,etiamsisiccisspiritibussitiunctushumidusaliquando,siuenatura,siueconsilio,utsicciperhumidoseleuentur.Nonfitmisturaoperationum&confusio:sedaliquandosublimatiotransitindestillationemperconsortiumspirituumhumidorum.Inaliquibuspraeceditdestillatio,sequitursublimatio,siquidemspiritushumidisuntessentiales,&nonexcrementitii,uelsuperflui,utifitinsublimationesulphuris,salis,hydrargyri.Neminemquoqueincertumredderedebet,cumuidetsublimatummoxdestillari.Nonenimalligatusestartifexadunamomninoessentiaeformamauiconsistentiam,sedproreinecessitate,uellubitu,potestexsiccaliquidamfacere,&uicissim,idqueprocuratsuisoperationibusexoratouelaccommodatitioadhibitis.Tandemhisuntpistilli&mortariiMedicorumuerorum,utquidamscripserunt,siremaccipereuolumusdeelaborationemedicamentorumpraestabilissima,cuitamenseruilemoperamdebentetiamofficinaruminstrumenta.Cap.Uii.DeSublimatione.Sublimationemesseexhumiliinsublimeeuectionem,naturaliueluiolentomotu,quilibetfacileintelligit.Etestaliquandocorporumseusubstantiarum,aliquandoqualitatum,uirium,dignitatum,utsitexignobilinobilem,exobscuroillustrem,eximbecillipotensreddere,&sordibusexemptumextractumqueinpurisplendoris,praestantiaequeeximiaelocostatuquecollocare.Chymici,quimysteriumlapidistractant,interdummitificedehacoperationecommentantur."Sublimationostraest"(inquitquidaminRosario)"partiumnonfixarumapartibusfixiseleuatio,quarumistaeeleuanturperfumum&uentum.Seduolumus,uthaecduosimulfixentur,&praestentfusionemfacilem."Indicatnimirumsublimandodiuidireminduaspartes,uolatilem&fixam,easqueperinteruallumseiungiinteruentuhalitus,quiuentusrumuappellatur,inquemresolutaparsnonfixaefferturinsummum.HocestilludHermeticum:Portauitilluduentusinuentresuo.Namspeciehalituslatetressublimata,&ascenditincoelumseualembicumcoeliformem,ubiconcrescit.Haecergoforma&materiasublimationisphysicae,quamueram&certamuocantest.Additurfinis.Nonenimideotantumfithaecsublimatio,utdiuisaepattesseorsimexistant,sedutiterumconiunctaecohaereant,parsquenonfixafiatsimilisfixae,&aequeconstanterinignemaneat,&semutuobeneficioafficiant.Namparsnonfixacumfixionemaccepitpersublimationemcrebram,nonobliuiscituromninosuaenaturaespiritualis,sedeaminfluxumconstantemconuertit,utsicpostquamafixaaccepitfixionem,ipsauicissimeicommunicetfusionemperfectam.Itaquodincoelumascendit,descendititeruminterram,&uimaccipitsuperiorum&inferiorumfixorum&uolaticorumsubspeciefusionis.Ethicestsensusdictaedefinitionis.Alibilapisdiciturmundaripersublimationem,quodestasordibusdetergi,&crassocorporeliberari,utsittotusspiritualis,quodnonunasublimatione,sedpluribusperagitur,itautprincipioeiaquositassuperfluadetrahatur,deindemundiciesprocuteturputissima;hincfigatur,sedita,utretineatfusionemmetallicam:posteaetiamingredipossit,quemordinemsublimationumuocant,prouectionemadaltioremdignitatem&uirtutem,ueramquepurificationem.Fixusposteaiterumsublimatur,&inspiritumuertitur.Hincdiciturfixumsublimari,essecorpusinspiritummutare.Sedhincdenuoreuocaturadfixionempereandemoperationem.Patethinc,uariumessefinemoperationiseiusdem,possequenosetiamcontrariaobtinere,siaccedatindustria.Separatenimsublimatiofixumanonfixo;deindenobilitat,tertiofigitnonfixum:quartoconiungitunitque;quintonouasproprietatesconfert,utresdiscatnaturaesuaeobliuisci,aliumqueuultum&moreminduere,Higradusdiuersiqueeiusdemartificiiscopinonnunquamadduosrediguntur:Estenimsublimatiouulgaris:Estaliaphilosophica:"Scireteconuenit,inquitquidam,quodnostrumsublimarenihilaliudsit,quamcorporaexaltare,idest,inspiritumducere,quodfitleniigni.Uulgarissublimatioestsignumeffectus,nempe,quodcorpusphilosophicesublimandumseuexaltandumeffectumsitspirituale,itautaptumsitadsecundamsublimationemaccipiendam.Nihilenimoperilapidisconfert,quampraeparationemprimam,quainducituraptitudoadueransspiritualitatempostquamtotumabsoluituropusunouase,unafornace&dispositione.Haecille.Totumopusaprincipiousqueadfinemsublimationitribuit.Sedhaecduashabetrationes.Primaestrudior,quapraeparaturmateriaduntaxat,&abextraneispurgatur:posteriorestexaltatoria.Illafitperdistantiam:haecperalterationem,quomodo&uulgaritersublimataprimumeleuantur,utabelementariinquinamentoseparentur:deindeelaboranturdigestionibusaliisquemodisexaltatoriis.Amandatamenuulgarissublimatioideoest,quiasineearesexaltandanonhabetaptitudinemadsublimitatemdignitatisconsequendam,&sicadessentiascompletasperfectasqueaditumforesqueaperit.IndesequiturinRosario,duplicemessesublimationem:primam,quaremoueatursuperfluitas,utremaneantpartespurissimaeafecibuselementaribusseparatae,sicqueuirtutemquintaeessentiaepossideant:quaesublimatiositcorporuminspiritumreductio,quacorporeacrassitiestransitinspiritualemsubtilitatem:Secundam,quaesitextractioquintaeessentiaeexeare,quaepriusestpraeparataaduirtutemquintaenaturaeperseparationemelementorum,seuafecibuselementaribus,utiamflatanimatingens,adquodnecessariaestablutio,utpereamsepareturarsenicalispinguedo,&oleaginosanaturapurissimaeunctuositatis,quaefecibuseratcolligata,aquibusimpediebatursublimatio.Quiitaquetyrocupitadintellectumsummimagisteriperuenire,omniatitulosublimationiscontineriartificiaexdictisintelligit.Quodenimiubentelementadetrahere,&separare,destillare,sublimare,&c.idtotumfiguratumest,&comprehenditursublimationenempepraeparatoria&exaltatoria.Namelementadicunturseparari,cumfeces&impuritatesabstrahuntursublimandoabhisrebus,quarumuirtuteextersoria(undeacetum,lixiuium,aquafortis,&c.uocatur)sordestolluntur,sicutcumauriramentainquinata,&cuteterreaobductaacetoaluminatoabluimus,coriumqueabeoauellimus:itemquarumestadminiculo,terrearetinenturinimo,spiritusueroopealiorumeleuatur:itemquarumsiccitatehumiditaselementarisabsorbetur.Interimsiquidnimisigneum,&aereumimpuruminest,idquoquesegregatur.Italapisabelementispersublimationemseptenamuelnouenamrepurgatur,&accipitdispositionempotestantemque,utinquintamessentiampossittransmutari,quaequintaessentiauocaturanimatingens,diciturqueextrahipersublimationem,noneointellectu,quasipostpraeparationemaliquafiatseparatiopartiumcorporearum,sedqualitasnobilitaturpraestantioresuccedenteminuspraestabili;&haecestetiamsublimatiosecunda,quam,dumaliquihuiusartisstudiosinegligunt,noninueniunt,quodquaerunt,quiadesinunt,ubiinciperedebebant.Namuulgaritersublimatumargentumuiuum,cumadsummampuritatemistoopereperductumest,tantumestmateriaphilosophicilapidis,exquaextrahiturMercuriusPhilosophorum,quinullaampliusindigetsublimationeuulgari,seddigestionumcontinuationeexaltaturfigiturque,additarefixacongeneri,donecuotorespondeat.Seddehismysteriisnimismulta.Noshicnullapraeceptaponimusdesublimationearcana,quaepetendaestexexaltationumdescriptione.Uulgarissublimatio,quaseparaturuolatileafixo,purumabimpuro,requirituascontinens,deindealembicumexcipientemcaecum,uelrostratum;tametsi&illeinuerticesitpertusus,inquospiritussiccicoalescant,quodfithumidisprimumperdiuaporationememissis,siuehocextrauascontinensinollatorrendoperagas,siueineosinealembico,siuecumalembicoperforamenuerticaleemittendouapores:siuedestillandoperrostrum,quodconsultissimumest,simodositbreue.Namhumidispiritusinterdumnoncurantleuemignem;&subsuntetiamponderosi,quiegrediunturflammaualida,utficinaquisfortibus.Nequetamenistipossuntinalembicoimage135concrescere.Quocircautiliusest,utpetrostrumsinanturelabi,quosicciconstentiamacquirant.Uassublimatoriuminuolatilioribusestaltius;ingrauioribushumilius;&interdumita,utcucurbitaecollumquoquecineribusuelarenasitobrutumusqueadlimbumalembici.Utrobiqueeminereextrafurnumdebet,utalembicussitinfrigidoaere.Aliasnoncoagulantspiritus,sedsesubducunt.Collocaturincineres,uelarenamaltius,profundius,promateriaequantitate.Cumfundusnudoigniexponitur,tabulaexcisaperforataquedistinguitur:sedsatiusestutiarena,uelscobeferri.Inplaerisquesublimationibusfitrepetitiooperis.Quaeenimeleuatasunt,exemptareddunturcapitimortuo,&cumeotritaiterumsublimantur,donecplaceatsublimatum,&uniuersaessentiasitextracta.Sequiturcorrectio,quaeitempotestessesublimatoria,&sicsublimatioalioconsilioinstituitur,nempeconiunctionis,seuunionis,exaltationis,rectificationis,ueletiamfixionis.Quidamitacalcesquaeruntuolaticas,utpossitsublimatioetiamprocalcinatione&tritioneesse.Caputmortuum,quodsolubiliahumorehabetcorpora,tamdiurelinquiturinuase,donecconcipiatafrigidohumidoqueaerehumiditatem,uelirrrigaturpaucaaqua.Indeeximitur.Quaefusiliasunt,effundunturadhuccalentefundo.Sedinaperiendocautussitlaborans,neperniciosostrahathalitus.Itaqueubipericulumest,nonfitapertio,antequamtotumbenerefrixit.SeddehisinAlchymiaplura,necpraxispaucaadmonebit.Quodaddispositionemformalemsublimationisattinet,uariiseasoletmodisinstitui.Estunaperalembicumcaecum,inuerticetamenpertusumaliquando,aliquandoplanesolidum:aliaperrostratum.Proalembicousurpanturetiamollae,&cucurbitae:idquesimpliciter,autmultipliciter.Naminterdumpluresalembiciuelollaeconiunguntur,alteraquealteriimponitur,adquaternariumuelsenariumusquenumerum.Inferiorinuerticepertusaest:summaexileforameninlaterehabet;utspiritusincoagulabilesseproripiant.Itafitsublimatiorectainsublime,quaedistinguiturtamenetiamspaciis,amplitudine&altitudineuasorum.Aliaestinlatus,uelunum,uelutrumque,ubiproalembicoministratcucurbita.Possunt&aliaedifferentiaeexcogitari;sedistaesuntcommuniores.InSaracenotumPersarumquescholisMedicis&Chymicismultiususfuissesublimationem,nontantumtransmutatoriadelapideindicat,sed&medicaminapluraexarsenico,sulphure,hydrargyro,etc.Fuittuncapparatus,utcolligerelicetexemplis,hic:Tritares&commistacumadditamentis,aluteliincluditur.FormaAlutelisest,inquitBulcasis,(intelligittotamdispositionemuasorum:aliasAludelsublimatoriaestcucurbita)"utpatellaterreaperforataaccommodeturollae"(cucurbitae,matulae,etc.)"iuxtaorificium,&lutoastringatur"(hocest,matulaeadaptandusestorbisterreus,utexeiusmediopromineatcollum;extremitatesuerofurnumtangant:sifornaxquadrataest,laminamquoquetalemessedecet.)"Patellahaecporrofurnoparuoapplicetur,itemquelutosapientiaeconiungatur:indeinollaminferaturmateria,&imponaturparopsisuitrea"(alembicus)"iuncturaequeinducanturferrumine,nequidexpiret.Itaconstructofurno&aludele,ignisaccenditur,&regitursexhoris,quibussublimatioperagitur.Tandemcumrefrixereuasa,detergetursublimatum,&caputmortuumabraditur."Quinobiliussublimatumexpetit,bis,ter,quaterueidremiscetfecibus,iterumqueinsublimeagit,praesertimsiestresmercurialis.Interdumintraduaspatellasterreasabsoluituropus.Haec&similiadocetBulcasis.QuomodoGeberus&aliiinstituerintsublimationes,partimnotumestexipsorumlibris,partimanobisexplicatuminEpistolis,&Alchymia.Nuncformasquasdamuasorumproponemus.◉Sublimatoriumcaecum:Uasaterreauitrataintus,probanturpraeuitreis.◉Sublimatoriumrostratum.Acinerarium.Bpyriaterium.Cspiracula.Dorbisterreusexcisusinmedio.Ecollummatulae;Fictilialapideaesoliditatis,quaeetiamacerrimosspiritusretinent,meliora.&estfistulaterrea,cuiusduplemformaseorsimrepraesentaturliterisH.&K.FoimaHamplectiturmatulaecollum,eiqueforisagglutinatur;sedKdesinitinlimbumexcisum,quiinseriturinmatulam,quamtuncintusoportetsimililimboinstructamesse,utsuperficiescauitasqueinternafiataequalis;Aliasprohibebiturascensioperlatus,&impedimentumspiritibusobiicietur,quinhaerebuntinextantemargine,neceleuabunturadoperculum.Nonautemtantumpermediamcapacitatemsursumferuntur,sed&repuntperlatera,quibusuelutiperuiamducuntur&diriguntur:nonnunquametiamaccrescuntmorepruinae.F.capitellumseualembicuscaecusforatusinuertice,utspiritushumidiexeant;&deindebaculusM.inseraturadexplorandumsublimationisprogressum,praecipitandumquedeorsum,quodhaererenolumus,utfit,cumhocoperefigimus,uelunimus.Gformamatulaecontinentismateriam,quaeuixtertiamautquartampartemdebetimplere.Quienimmultumuasiangustoindunt,sublimationissuccessupriuantur.Ninalteroschematecucurbitaecollumdesignat.Nampromatulaetiamcucurbitaexamplopaulatiminangustumcoarctataseruirepotest:seddilatatumoportetesseorificium.O.alembicussublimatoriuscumrostrocurto.Addiillinihilominusforameninuerticepotest,adexplorandumsublimationiseuentum.image136image137Aliasublimationisratioperollasmultipliceshacdepingipotestspecie:Nihilrefertinhocschemate,siueomnessintollaefictiles,siuealembicipertusi,exceptosummo,caeci,autrostrati,uelinferiorespossuntcaeciesse,summusrostratus,uelcontraimusrostratus,cumhumidispiritusnontamaltescandunt,quamsicci.SummaollaestcaputArimaspinum,autCyclopicummonoculum.Proeointerdumestgaleaferrea,praesertiminsublimandostibio.SublimationisinlatusapudEuonymumfitmentio.Eiuspicturaesthuiusmodi:Furnusestreuerberii,incuiusergasterioduaecucurbitaeoblongaeobliquaesursumcontendentesiunguntur,occurrentibusampullisinuentreunoforaminepertusis.Sustentanturhaefulcrisuelscabellis,auttripodibus.Licetcuilibeteffingerefirmamentumproarbitratu.Lutocucurbitaearmantur,firmissimequeobturanturcommissurae.Furnustegiturlaterculis,interquosflammaeeluctantur.Ampullaepossuntpannismadidissterni,&subinderefrigerari.Cap.Uiii.DeDestillatione.◉Interpret:Cumaquamdulcemoppressoritcalor,attenuanturparteseius,ascendit.Uocabulidestillationismagnusususestinoperibusnaturaemagniparuiquemundi,atqueetiamartisuulgaris,utostendimusinEpistolis.Graeciστακτὴνtribueruntlachrymaecinamomi&myrrhae,&lixiuiicolaturae:undeκονίαςστακτὴapudGalenum,&alios.Theophrastuslib.9.cap.8.historiaeplantarumἀπόσταξινappellauit,cumscripsit,ὅσακαίοντες,καὶὕδωρἐπιχέοντεςἀπωθεσι,καὶἀπόσταξινλαμβάνουσι,etc.queuapor,quiinfundobalneierat,&recedumdensaepartessalsodinis.ubidestillatioproliquorepercinerestraiecto,&assumptasalsedinedestillante,Authordeplantis(siueAristotelesisfuerit,siueTheophrastus)lib2κατάσταγμον,&maximeproprieChymicisdictamdestillatiofundonemdescribitexemploaquaedulcisexbalneissalsiscolligendae:itemfontiummontanorum,&humorumcerebri,quemlocum,quiainsignisest,placetasscribere,utsimulpateatfundamentumeorumquinutritionesincorporibusanimalium&plantarumperdiuaporationem&concretionemconficiunt:nequeenimexaerissunt,genere,utsequanturuaporem,quiunuspostaliumsursumpergit.αἱἀναθυμιάσεις(inquit)ἀναβαίνουσαιὅτανσυμπατγῶσιδύναταισυμπεριλαβεῖντὴναἰτίαντῶνβοτανῶνὑπάρξεως.καταπίπτειγὰρἀὴρἐντεῦθεν,καὶδροσίζειτὸντόπον,etc.Uultexhalationesascendere,&concretascomprehenderecausas,quibusexisteresubsisterequepossintplantae,quandoquidemaerexsublimidelapsus,locumplantaeuelutiroremadefaciat,undeastrorumuirtuteconcurrenteprodeantseminumspecies,materiaexistenteaqua;sednonomni,uerumdulci.τὸγὰρἀνερχὸμενονοὐκἐστινεἰμὴὕδωργλυκύ.Solaenimaquadulcis,salsamanenteproptergrauitatem,ascenditformauaporis,quiaquaesttenuior,cumquetrahiturabaere;Cumitaquemultiaccesserint,absorbe:magisrarescit,altiusqueattollitur;undefontiummontanorumorigines.Idexplicaturphlegmatis&sanguinisincerebrumascensu.Sicutenimcumexhalationealiquidexcibiseleuatur,itacumuaporibusaquarumascenditaliquideius,quodacaloreestresolutumexiccatumque,Declaratiosumiturexbalneis.eostectumindecogunturspissanturque,&reditdeorsumguttatimstillansaquadulcis.◉ὁτανγὰρτὸὕδωρτὸἁλμυρὸνκαταλάβῃθερμότης,λεπτύνειτὰμέρηαὐτοῦ.ἀναβαίνειτεἡἀνα¬θυμίασιςἥτιςἐντῷἐδάφειτοῦβολανείου,καὶἀναχωροῦσιτὰπυκνὰμέρητῆςἁλυκότητος,μετὰτοῦὑγροῦφυσικοῦ(οὐδὲγὰρεἱσινἐκτοῦγένουςτοῦἀέρος)ἵναἀκολουθήσωσιτῇἀναθυμιάσει,ἥτιςμίαμετὰτὴνἄλληνπροχωρεῖἄνω.ὅτανγοῦνπροχωρήσωστιπολλαὶκαταμιέζεταιὁὄροφος,κᾀντευθενσυνάγεται,καὶσυμπήγνυται,καὶἐπιστρέφει,καὶκάτωστάζειτὸὕδωρτὸγλύκυetc.Sensusest,caloreagenteinaquamsalsam,attenuariparteseius,&cumhalitusubuehisecessionefactaaterreissalsis.Cumuerocircatectumdensestipantur,cogi&consistere,indequereuenti,&destillareaquamdulcem:etc.quiesttypus&simulacrumartificiosaedestillationis,quaeperagiturinmateriahalabiliseuuaporabilipercaloremrarefacientem,attenuantemque,quosecedenteconcrescithalitus,&consistuntguttaegrauitateconnata,inpraecepsiterumlabentes.Momentaautemadhancremhaberegrauitatesleuitatesque,&transmutationeselementares,eodempatetexemplo.Quaedefontibus&destillationibusexcerebrohabetisautor,legunturetiamapudAristotelemin2.departanimal.7.ubidocet,fluxionesexcapiteoririiniiscorporibus,quibuscerebrumfrigidiusest,quamtemperamentummodicumpostulet.Cumenimalimentumperuenassursumrespirat,refrigeratouilociexcremento,fluxionespituitae&sanieimouet,quodsimilitereuenitgenerationiimbrium.Namquandoexterrauaporexhalat,efferturqueinsublinieacalore,postquamaeremsublitfrigidum,consistitdenuoinaquampropterrefrigerationem,atqueinterramdefluit.Haecille.Exquibussimiliterapparatus&negotium,propriaquesignificatiodestillationiscolligipotest.Utiturenimuocibusῥεῦμα,κατὼῥεῖ,etc.undedestillatioκατάῤῥοος.BacciusexFazelolib.4.deThermis,cap.5.inPatalariainsulanarratspecumesse,ubiexuoraginibusexhalanscaligosubamplaspelunca,quaexcipitur,nubisinstarconuertaturintenuespluuias,quaeexsupremacuruatura&interparietumscabriciemdestillantes,deductopermediumriuo,tantamaquarumcopiamsuppeditentintotaminsulam,ut&potibus,&adaliosususetiampecorumsufficiant.MirabilioristadestillatiofontiumqueorigoestininsulaCanariarum,quamaferroappellant,ubiarborunaperpetuanubeculacircundata,sufficientemtotiinsulaestillataquam,quamincolaesuppositisconchis&patinisexcipiunt.Iohan.Bapt.Tampraeclarisinnaturadocumentisexpressahaecoperatioest,utnonsitinquirendumscrupulose,quanamoccasioneextiteritinuentaquesitartificiosadestillationumprocuratio,&numcocusautMedicuspyrorumcoctoruminterpatinashalantium,succumqueinsuperiorecolligentiumexemploeamexcogitauerit,artisqueforma&usuposteaexcoluerit.Portaphytognom.lib.6.cap.22.Nontamenperindeapudomnesuocabulumusurpatur.Supradiximus,segregationemperlacinias,permanicam,pertabulam,itemlignarara,&ollaserudasitemdestillationesappellari:huctrahitplantassuperaliisplantisnascentes,quasiabligutirentessentialemsuccumdestillationenaturaliseparatum,etc.uiplantassuperdeCardanodifferentiaquaedamesthuiusartificiiabsquecaloreperfrigushumidum.Deindecumidemauthorintractatudeuariis,destillationesnominat,cumfitextractiopercalorem,macerationem,coctionem,expressionem,etc.quisnonuideteumabutititulo,&confundererempotius,quamexplicatetradere?Indedefinitionesquoquelegunturuariae.Modoenimdiciturtransmutatioinsubstantiamtenuiorem,manentequalitate:quaeualdemanca&uitiosaestdefinitio.Modoextractioreihumidaeperconuersioneminfumum:quaenecipsasatissanaest,congruitqueetiamuaporationi&expirationi,nectotamcomplectiturnaturamistiusartificii.Langiuslib.IEpist.53.ait,destillationemessehumorispercaloreminuaporemresoluti,acfrigorerursuminspissatieliquationem,hocest,extractionem,cumquadamtabecα.Diligentiusautemeamexplicatseparatqueabaffinibus."Sienim"(inquit)"absquecaloreSolis,ignis,autputrefactionisfit,nempeperlicium,penicillum,spongiam,uesfigulinumcrudum,humerisexpressio,autpercissymbium"(uasculumexhederafactum)"relictaintusaquauiniperporosresudatio,nonpropriedestillatioappellatur:seddumexuaseuitreosuperarenamposito,acfloribus"(uelaliamateria)"refertoapricoSoliscaloreinaliudoblongumhumorelicitur,hunctumdestillarerectedicimus.Siuerodeuasefictili,stanneoautuitreosuprafurnibulumposito,acfundoeiusarenauelcinereitacircumsepto,utcollumeiusinstarcucurbitae,oblongumcapitellorostrioblongisimili,nasoresimocoopertumpromineas,ignissuccensicaloreUaporulentushumorextenuatus,&rursusfrigorecapitelli,&aerisambientisingrossatus,inampullamrostrocapitelliappensamguttatimdefluxerit,idquoquedestillationemappellamus,etc."Propositisduabusspeciebus,naturamdestillationisinterpretatur,quodomnisquidemfiatcalore(Solis,fornacum,fimi)sedunasineapparatufornacum&catinoruminSole:Alteracumapparatuutrobiquemateriapercaloreminuapidamnaturamattenuata,iterumquecoagulatafrigore,&cumdelapsafueritguttatim,uasesuoexcepta.Haceuidentiamaximeopusestinmedicaminumpraeparatione,utcumpharmacopoeusiubeturdestillaresecundumartem,intelligatelaborationemperignemfieridebere,&extractionemessentiaesubtiliscrassisfecibus.Quanquamenimetiamabutimurilloopereadsegregationes,nonessentiasprolicientesdestillando,sedaquassuperfluasexinanientes,quodaliasexpirando,exiccando,coquendo&coagulandofieripoterat:tamennonhincdefiniridebet,sedexnaturaprimaeprincipalisqueinuentionis,utDestillatiositelatubicatio(uelprolectatio)essentiaesubformaliquidaperignemuasisconclusis,exmateriahalabiliperattenuationem,eleuationem,consistentiamque,delabentibusguttis,&alicubiinreceptaculoconfluentibus.Aliquimaluntdestillationemdicere,quasisitδιάσταγμαuelunchecked,separatioessentiaehumidaeacrassocorporeperguttarumpsecadasrarefactas,iterumquecoagulatas&confluxucollectas.Sedcumartificiumuideamusrespondereoperibusnaturaeinmaioremundo,idquesapientesexposuerintperdestillationisuocem,retinendamhanccensemus,utnontamdiuulsio,quaefitetiaminsublimatione,quamessentiaeiamseparataeiterumquecoactaediscessusperdelapsumsignificetur,Deuetustatehuiusartisalibidisseruimus,suntqueapudaliosquoquepluraargurmenta,nonrecentemesse,imonecGebriautAuicennaeprimumaetatecognitam,sedantiquaeoriginis,praesertiminOrientalibuslocis,apudChinesios,Indos,Tartatos,Saracenos,quieaminHispaniam&Africaminuexerunt.Graeciscitiusinnotuit,quamLatinis,cumomnemmundiangulumdiscendigratiaexcusserint,&nihilnontentauerintinIndia,Chaldaea,Aegypto,&c.siquidsapientiaeesset,expiscari.ItaquecumDemocritus,Empedocles,aliiquedicanturAlchymiaestudiosifuisse,anteAristotelemGraecisciueruntdestillatoriam,licetinarcanistumtemporisretentam.LocusAristotelisdeuinoexposituslib.4.cap.9.Creditur&ipseAristotelesnonnihildeeapercepisse,cumdeuinoscripsit,τὸντυχόνταοἶνονμικρὰνἔχεινἀναθυμίασιν;καὶδιὸἀνιέναιφλόγα:iteminesseeipinguedinem,idemqueoleofacere:habereitempartesaquosas,quaerelictaepostabstractamessentiam,sintὁνόματιοἶνος,ἔργῳδὲοὒ:quianonuinosussuccus.Estautemhictextusalibrariisimperitismirificedeprauatus,itautetiamLatinusinterpresnoncongruatcumGraeco.CumenimGraecescriptumsit,οὐγὰροἰνώδηςὁχυμὸς.διὸκαὶοὐμεθύσκει.ὁτυχὼν,etc.ipsereddit:Nonenimuinosussapor.Quapropternoninebriat.Quodcunqueautemuinuminebriatproculdubio.Paruamautemhabetexhalationem,quapropter&emittitflammam,&c.SedAristotelesagensdeuaporabilium&exhalabiliumdiscrimine,uinumdicithalabileesseinstarolei.Idprobatduplicispecie,nempedulcis(generosi,qualeGraecum,Creticum,Maluaticum)&uulgaris(τοῦτυχόντος)Illudhalabileesseindepatet,quiapingue:pinguedoueroexhalat,cumqueseparataest,relinquirurhumoraequiuoceuinum,nonuniuoce;quiasaporemuinosumabiecit.Nemodicet,uereuinumdulceuinosumsaporemnonhabete;nemonegabitideminebriare,quimodounquamdulciauina(nonmustum;aliudenimγλεῦκος,,aliudοἶνος)ultrasatietatembibit.QuomodouinointegrosubtraberetAristoteles,quodeiustanquampropriumest?Haecdenobiliuino.Alterumquoqueuulgare,ubiuisobuium,estexhalabile;sednonmultumredditexhalationis.Esseuerohalabile,argumentoest,quodseparataeiussubtilissubstantiainflammariqueat.Haecsunt&Aristotelisinstituto,&ueritatiipsiconsentanea,&sicdebentrestitui,nonampliuscorrumpisophismatibusuini,quodtamenargumentoAristotelisrationemuininonpotestdefendere,quasiilledecadauereuinipotiusuoluerituerbafacere,quamuinointegro.Etundequaesocognouitardereuinum?Numexsimplicicoctione,incuiusprocurationeinflammatumsit,sicutpixautoleum?Sedidnonaccidere,pariternoruntcaupones&copae.Nonenimardethalitusdecocti,quiamultouaporeestperfusus.ExDioscoride,Galeno,Plinio,&c.adduximustestimoniainopereepistolico.Hocsaltemaddamus,cumlib.33.cap.9.scribatartemmonetasiudicandiprobandique,adulteraenesint,anlegitimae,inuentamplacuisse,quanquamsolaartiumdoceretuitiadiscere;implicitesimuluideridestillatoriamstatuisse.Nequeenimsolacoticula,neccineritio,utloquuntur,seufornacula,&hydrargyroomnis,monetae&misturarummetallicarumualorcognosciexquisitepotest;sedrequiritur&iudiciumperaquasfortes&quartationem.Illaeuerodestillatorioopereconficiuntur.IntelligiturautemaMarioGratidianolexprobandidenarioslata,postquammonetamM.Antoniustriumuiradulterauit,&iamaureiargenteique&cereinummidiuinRepublicafueruntinusupopulari.Porrosidecausisdestillationisdicendumest,efficientiumunacalorest,alterafrigus.Naminpropriedictadestillationesolutiorarefactioque,seuattenuatio&prolectatio,ueletiamexpulsiofitpercalorem,cuiconiunctisuntaliquandoetiamspiritus:sedcoagulatioestopusfrigorisanalogi.Coagulatusliquorinsitagrauitatedefertur.Itaque&haecaliquodmomentumconfert,&nomenoperilargitur,licetpotiusexternumquid,&motumessentiaeiamfactaeextractaequeaccidentariumprocuret.Deistisqualitatibusdictumestinpyrotechnia.Adiuuantopusinstrumentauasaqueseruilia,utfornaces,catini,cucurbitae,alembici,excipuli,fistulaeanguinae,&huiusmodialia,dequibusitemsupra.Materiamnecesseesthalabilemesse,autuaporabilem:quiaomnispropriadestillatioperficiturresolutioneinspiritus,&coagulationesuccedenteinliquorem.Sednonquaelibethalatioauteuaporatiointelligitur.Quiaenimperseessentiamquaerimusspecieliquorisaqueiueloleosi,nonsordibus&excrementisuolaticamremuolumus,sedparteessentiali&succointernohumidoqueprimigenio,quodistomodoqueatabelementariimpuritateseparari.Sitamencumessentiaestexternumquid,quodtotumpossitinhalitusuaporesquefaciliuspromptiusque,quamessentiaresolui,&hacsubsistenteseparari,inuersaquodammodofitdestillatio,&accidentariusspectaturfinis;quaetamenrespotiusdistractioest,quamextractio,utcummenstrua,phlegmata,aliaquesuperuacanea,assistentiapotius,quammistaremouemusabessentiaepuritate.Quodsidifficiliuslaboriosiusqueinhalitumresoluisepatitursuccusessentialis,adiuuamuspromouemusqueopuspraeparatione&additamentis,uelutitusione,putrefactione,liquoribusaquosisadiectis,sale,plumbo,calce,sabulo,subu,&huiusmodialiis,nonquidemingenereomnibus,sedhis,quibussigillatimistaeresconueniunt,utcognosceturinpraxi.Quoniamautemfundamentumdestillationisestpotentiaresolutionisessentiae,inuaporemuelhalitum,uideamus,quaePhilosophusdeistisannotauit,&cumnostrisconferamus.Dupliciterilledisteritπερὶἀτμίδοςκαὶἀναθυμάσωες:unomodoquatenussuntmeteororummateria&corporaimperfectemista;utcumaquaaporat,autterrahumida:uelhalituscalidisiceiuaporibusmistiinsublimeuehuntur;undemeteoraaqueauelignea,etc.aliomodoquatenusexmistiscaloreresolutiseducuntur,dequibusinquartometeorologico,ubiἀτμὶςdicitur,ἡὑπὸθερμοῦκαυστι¬κοῦεἰςἀέρακαὶπνεύμα(τοῦτ'ἐστὶρὑῦσιςσευνεχὴςἐπὶμῆκοςἀέρος)ἔκκρισιςἐξὑγροῦδιαντική:uaporestacalidocombustiuoinaerem&spiritumexcretioexhumidomadefactiuo(inImeteor.uaporestexhalatioexaqua,cuiusnaruracalidahumida,potentiauelutaqua.)Sed"θυμίασιςἐστινἡὑπὸθερμοῦκαυστικοῦκοινὴἔκκρισιςξηροῦκαὶὑγροῦἀθρόως:Exhalatioestacalidoaestiuocommunisexcretiosicci&humidisimul"(inI.meteor.exhalationisnaturaestcalidumsiccum,potentiauelutignis,magisquespirituosaexterraSoliscaloreelicita.Hincθυμια¬τὰdicunturcorpora,quaesicobtinenthumiditatem,utnequeantexpirareabsqueignitis([Grχωρὶςπυρου¬μένωνsineincensis,uelutnosdicimus,sineadhibitoigni)undeutraqueexcretiodiciturfieriacalidocomburendiuimhabente,quanquamhalabiliaetiamtemporisdiuturnitateexpirent,&quaedamarefiant,quaedamfathiscantresoluanturqueinterram,consequensest,halitusexireexcombustilibus,qualiasuntligna,ossa,pili,etc.quaeustafumant:posteaetiamexpinguibus,siueperseinflamenturardeantque,siueillisiunctis:itemunctuofis,utisubtiliterdiscernitPhilosophus,illisquetribuitfuliginem,hisnidorem:&illiusgenerissuntadipes,olea,cerae,resinae,pix,lachrymaepingues,&c.huiuscarnes,&similia:quibustamenconiunctaetiamhumiditasuapidaest.Solummodouaporabiliasuntaqueaexpraedominio.Uinumambigit.Generosumenim&dulce,exhalabileest:sedcrudum,aquosum,uulgare,potiusuaporabile.Sed&multisuccisunt,quiutriusquenaturamparticipant.HaecChymicusquoqueitainnaturaessedeprehendit.Namcumdestillationisconsilioincombustilibus(mineralibus,animalibus,uegetalibus)elaborat,halitumelicit,quicoagulatuscalidamsiccamexhibetessentiam,admistononnullohumoreuapido,neconsistatinconcretionesicca,utsublimata;sedmaneatliquoroleosus.Cumuerouaporabiliatractat,euocataquaeconsistentiaeliquores.Quaemediaesuntnaturae,aquam&oleumpraebentsimul.Itaquenosterartifexiisdeminsistitnaturaeuestigiis,quibusPhilosophus,sedhicsuperficialius,illeexquisitius.Nonenimtantumexsingulissingulasdifferentiasextrahit,hocest,exhalabilibuscalidassiccasqueexcretionesextorquet,exuaporabilibusaquosas;uerumetiamexmultisutramque,&praetereaetiamessentiassiccas,&spiritusacres,quieumhabeantconsistentiam&fluoremaqueum,tamenigneae&adurentissuntpotestatis.UtautemoperumtaliumeffectorcalorestAristoteli,isquecombustiuus,seuquieograduessepossit,utetiamcomburatrem,&destruat:itaetiamChymico,sedquiremarteaestimans,iuxtaaxiomataprincipiaquesuaefacultatis,omnibuscertummodumpraescribit,itaqueagit,utnihiltemere,sedprudenterperitequeegissedeprehendatur.Nequeenimcomburitres,nisicumexcineribus&calcibusessentiasquaerit:necdissipatspargitqueinaerem,seddeterminatoelaboratfine.AristotelescombustiliaSuialefecit:sedChymicusetiamexhis,quaearderenecperse,neccumaliisuulgariterpossunt,exugithalituosassubstantias,seuigneas,utinaquisfortibusapparet.Oleosastamenexcombustilibus,licetobaffectionem&misturamnonsemperactumassequantur.Finisdestillationisiampatet.EssentiamenimexmistoChymicusextraheredestillandosatagit,eamqueformaliquorisoleosiaquosi,utfiantaquaestillatitiae,olea&spiritus,quasimediaenaturaeinteraquas&olea.Numautemtotaessentia,omnisquereiuirtusexdestillabilibushacoperationequeatextrahi,dubitant.Nampurgandifacultasadalembicumnonascendit,nisiinpaucis,utidocentFernelius,Cordus,&aliiexemplouegetabiliumpurgantium.Chymicustamenmutatadestillationisformafortassisetiamhicaliquidconaripoterit,idquodinmineralibuscertefacit,exquibusseuascensoriaseustratadestillationepotestelicereuacuantia,quaetamenfortassisMediciexcatharticorumnumeroexcluserint,utmercurialia,stibiata,atramentosa,&c.dequibusiamnonestdisceptandilocus.Uimpurgantemaiuntinmagisterrenamateriasuccoqueinesse,quamperalembicumexeat,quaetamenpermacerationespraeclareunacumsuccoeducatur.SedhocdogmaredarguitRhababaricoctio,cuiusreliquiaenonpurgant,Deindeexemplainfrasequentia,quaeinspiritueamessedocent,quiinuegetalibusestuolaticus,inmineralibusmagisfixus,utinsalepetrae,lapidearmeno,cyaneo,hydrargyro,&caeteris.ubiminusmagisueconstansinuenitur.Uerumhaeclispendeat.Necest,utseostentareuelitChymicus,&uanamgloriolamquaerereexunoopere,quasisicutinlapidisartificiounacommendaturcoctio,unumuas,fornax,ignis,&c.ita&incaeterissehabeat.Ideoarsconstatpraeceptisuariis,utuariapossitefficere,unumquodqueautemsuoopere&modoperse&primum.Cumfateantur,exfloribusperfici&prunisyluestrisfacultatemproducietiamdestillando,uidendumdesolutiuisampliusest,&annondeficiatinuestigatiopotius,quamnaturaepotentia.Nequeenimcatholicumerit,quodCordusscripsit,solutiuamfacultateminseparabiliterinhaerereterrestricorpori,&relinquiinfundo.Illisexemplisnonestinseparabilis.Deindemaceratio&coctioseparat,utdocentinfusiones&decoctapurgantia.TerreumRhabarbaricorpusnonpurgat;succuspurgat:purgarenegaturaquaindeextracta.Sedquandoextrahitur?Cumradixperaruit.Fiatexperimentuminrecente,utinistisfloribus.Acetiphlegma,&aquamserilactisabluerepotius,quampusgaredixeris.Seddestilleturesulasucculenta,elleborusrecens,cortexsambuci,ebulus,&similia,cumadhucalimentariumobtinentliquorem.Nondubiumest,sirecteperagaturopus,etiampurgantemuimforeinaquis.GarziastalequiddeRhabarbaroannotat,quodlicetnonaffirmet,nontamenabludereauerouidetur.Euonymuslib.2."Quidamapudnosdestillataquamrosaceam,quaealuumsoluitexrosisrubris.Purgatautemprimoprodiensliquor.UomitumpurgataquaflorumpomorumArantiorum."Paraeuslib.26.chirurg.cap.7.exRhabarbarorecente&uiridipurgantemaquamponit.HieronymusRubeussect.I.cap.12.itemaliquasrecenset,licetnonprobet.Astrictoriamuimmagisterrenamesse,multisprobaripotestexemplis.Ateaperdestillationemeducitur,utindicataquaFaufelisapudGarziam,quaaluiprofluuiasanauit,tanquamsingularimedicamento.TorrendoperitpurgansRhabarbaripotestas.Exhalauitergo.Halabiliadestillationisuntopportuna.Sedhaecmittimus.Relinquitdestillatioetiamsaleminmistis.Itaqueisaliaindustriaesteliciendus.Finesaccidentarii,&consequentesaquouisfacileintelliguntur.Formaspersequemurinspeciebus.Locuminprincipiooperisdesignauimusinofficina.Tempusmodonatura,nimirumcumabsolutaerectequedispositaesuntmateriae,ostendit,modoconsilium&necessitasiniungit.Quandiuuerodurentdestillationesparticulares,ignisregimen,apparatustotusqueprocessus,insingulisarguunt;&estaliquidinpraeparationediligente&assiduitate.Quidamnontantumcomminuuntintegradestillanda;sed&sinaturaeorumfert,inpulmentumuelsuccumextractumredigunt,quemprimamdestillationismateriamessedicunt.Aliacumsalediumacerantinhumoresuo,utplanesolutacompage,citraputredinemtamenextrahaturessentia.Quaedamcitoreddunt,quodexigitur,quaedamnonnisipostlaboresrepetitos,autputrefactiones.Defectusprofluxionumstillarumque,&mutationescolorum,&signauasorum,praetereaetiamreliquiarumconsiderationestyroneminformabunt.Quibusdamcertumpondusmensuraquepraefinitaest,eamexperientia&ususinuenit,&disciturpraeceptisspecialibus.Quandomutandasintuasa,mutatioliquorumindicat,nisiuolumusunoexceptaomnia,posteasegregarerepetissoperibus.Extantpassiminlibrisdestillatoriis(suntenimtantonumeroediti,utcumulatiminomniferebibliopolioprostent,gratulanteuendicantequesibiquolibetaliquidsingulare)uariaeregulae&admonitiones,quarumtamenuarietatesaepeperturbaturtyro,tantumabest,uterudiatur.Praecipiuntdeloco,ibiinstituendamessedestillationem,ubiaedificia&pomariasintaflammarumhalituumqueiniuriaimmunia:utendumessepruniselectis,lignisquenonsemiputribusgraueolentibusque,neccarbonibusscrobesuffocatis,neclithanthrace,autglebisFrisicis,nedestillatiocorrumpaturterroodore.Excluditquidemhalitusillosexternossolersuasorumconclusio:sedcumresimponuntur,&extrahiturstillatitiusliquor,nonpotestprohiberiinquinamentum,nisitranslatouase.Deindespiritusigneusmateriamresipiensperporossubirepotestindeprehensos.lubentitaquecucurbitis&alembicisuitreisbenecoctis,bonaequemateriae,solidisque,&nonuesicatisoperari,autfictilibuslapideispotius,quamaereplumbato.Uideatlaborator,quolutoiungatuala,caueatque,ne,quodfierisolet,humiditasluti,quoalembicus&cucurbita,rostrum&conceptaculumconglutinantur,liquoremuitiet.Idenimsaepefierianimaduertimusnontantuminualidisdestillationibus,quibusetiamrostraexcandescunt,uerumetiammodestis,utcumRhodostagmaconficitur,&similesaquae,quasolerelutumfornacariumdeprehendimus,quiaimprudenterhocillitumfueratiuncturis,partimqueetiamininteriorairrepseratpropterinaequalitatemlabiorumalembici&patinae.Deturergoopera,nelutumeuaporet,sitquepriusritesiccatum,antequamignissuccendatur;autsiidcauerenonpossumus,salteminterponamus,quaeuetentintroirrepere;autcumeoliquoreidirrigemus,quinihilinferatdetrimenti,&alienaequalitatis.Siexacteconniueantlabrauasorum,&semordeantmutuo,minusidtimendum,ut&inbalneo&cornibusHermeticis.Monentaliqui,cucurbitasaliaqueuasaprius,quamimponaturmateria,caloremodicoexiccandaesse,neuaporeorummisceaturessentialibusspiritibus.Itaquealiquandiuiamaccensisprunisuacuasinunt,donecexpirent.Cucurbitaenonfarciendae,implendaequematerianimia.Aliquandomediumuacat;aliquandoparstertia;nonnunquamduaetertiaeprorationediuersarumcompagum.Ignisgradatimsuscitandus,regundusquearte.Mensurameipraescribuntexguttarumfrequentiauelmora.Sedincertumhocest,necinomnibusaequale,siuequodressintimpares,siuepraeparationes,additamenta,dies.Macerataenim&succulentaspirituosaquecitiusapparent,&caduntdensius.Diebuspluuiis&additosale,plusguttarumexilit.Itaquenonpotestessecatholicum,quoddetactibusdeceminterguttasscribunt.Estcumsex,septem,octo,mediocriigninumeramus,inquibusduo&trianimiumsignificant.Aliquandooctodecim&uigintiintercedunt,quodinquibusdamiustumest,inquibusdamtardius.Animaduertimussaepecolligiliquoreminalembicimargine,ibiquemorari:moxprincipiomoto,trahicaetera,&sicunauicemultassimulcadereguttas;moxiterumintermissionemfieri,&sigillatimstillare,quodetiaminhydrargyroeuenit.Causamanifestaest.Nonenimtantumresdifferunt,calorqueestinaequalis,sed&aerismotus,tranquillitas,alembicicollocatioprocliuior,rectior,asperitas,uisciditasintushaerens,resolutio&praeparatiopartiuminaequalis;concretioguttarumdifferens,&aliamulta.Spiritussubtilesaliquandocitiusinreceptaculo,quamalembicoapparent.Siconspiciunturinalembico,rectislineisdefluunt,uelparallelis,utIi.CrassiorescorriuanturadformamliteraePythagoricae,&ramorumYyy.Itaquehaecpraeceptiononpotestinomnibuslocumhabere.Inquibustamenpotest,operamdantartifices,utrostrumalembiciuelretortaeparumperextetincolloconceptaculi,quoddebetesseperspicuum,utcasusguttarumobseruariqueat.Quaedestillataempyreumaredolent,iubenturapertisnonnihiluasislocofrigidohumidoreponi.Ideodiligentioreseaclauduntmembranaacuperfossa.Aliiimponuntconuolutamchartamsatisleuiter.Sunt,quiapricent,idqueinaliquibusnonestinconsultum,nempenonempyreumatistollendicausa,sedsiquidcrudiphlegmatis,autturbidaeaquositatisinest;quodnonpossitomninoseparari,concoquatur,digeratur,attenueturque,uelsecedatadfundum,utpostealiquoressentialispuredepleatur.Saneseparandacruditasestpercirculationes,repetitasquedestillationesartificiosas,adexemplumspiritusuini&oleiterebinthinae,praesertimsiliquoressuntcalidi.Infrigidisuidendum,sitneuisinspiritufrigido,utinaceto,aninsuccocorpulentiore.Quioscitanterdestillant,nonattendunt,inquosituirtus,saepequeuolentesperdunt,quodmaximeeratconseruandum,sicutinacetofit,ubidicunt,phlegmapriusexire,indesequiacetum:sedfalluntur.Namspiritusfrigidusexhoc,ut&excaphuraprimoomniumprodit;indesequituraquositas;tertioacetosusliquor;quartoigneussuccusseuspiritusacetiradicatus:sicinuino&caeteris.Hocobseruantesalii,diligenterexceperunthalitusprimos,&deprehenderunt,sicutexuino,itaexaliiscalidisposseflagrantesliquoresextrahi,statimprimoloco,nonsecundo,quofiuntaquae&oleauulgaria:&siunouaseomniasuntexcepta,tamenpostearepetitisindustriedestillationibusseorsimexhibentspiritum,mediamnaturam,&phlegma,sicqueexunodestillatoliquoretriafaciunt.Ueruntamenquiaususmedicusinterdumindifferensest,uelitasuntrescomparatae,utetiamphlegmasufficiat,nedumhoccummedianatura;quinaliquandospiritussintnocituri(suntenimmirificaeaegrotantiumaffectiones,sympathiae,antipathiae)ideoprudentiseritimperarepharmacopoeo,quidnamexususiet.NequeenimuolumusChymicumadeosolutumabomnilegeesse,utprosefaciatquoduis,sedadusumrespicere,nequidfaciat,cuiusnonappareatutilitasmanifesta.Etideoetiaminterdumnecessitatibussesedebetaccommodare,utinpotestateartissuaehabeat,proutrespostulat,sicuelaliterpraeparareessentias.Fitinterdum,uthumoresmeros,uelliquidacopiosedestillareoporteat,nenecessesitexinanireuasa,&interrumpereopus,aliquisaltemalembicumamouentcaute,&calefactumliquorempertubumseuinfundibulumlongaefistulaedemittunt,netangatcucurbitaelatera,ipsaquefrangatur,siuitreasit,ueladhaerentiaramentaambustaremisceanturcaeteris.Aliinoncuranthocinuasismetallicis,necalembicumtollunt,sedinlaterecollitubuluminstruxerunt,perquemliquoraugeatur.Inretortisaliquandoforamenceruiciadditumesteiusfinisgratia,maximecumrectificareuolumusdestillatum.Sedhaec&similiadeclarabunturaptiusinspeciebus&praxiexemplari.Cumuasarumpunturanteoperisabsolutionem,siquidemrupturatalisest,utpossitsarciri,ueluticumrimaeinparteextanteeuenerunt,emplastrumglutinansimponitur,quodspirituscoerceat,idquecalidumactu.Inaliislaboradcarceresestreuocandus.Differentiaedestillationumsuntuariae.Inartemueroreceptaemaximesuntascensoria,inclinatoria,transuersa(quaetamenadascensoriampossuntreferri)descensoria.Haedirimunturinmodosuarios,undedestillatioperbalneummersorium,peruaporem,percineres,arenas,foenumhumidum,fimum,&c.Eststufasiccauelperuesicam:cum&sineserpentinisuelrefrigeriis:multorumalembicorum,unius:pluriumuasoruminunafornace,uelpaucorum:quadrata,rotunda,oblonga:inSole,ueligni:perpatinas,percampanas,perollas,perpannos,&c.Mediataeplaerumqueincatinohabentmedium:aliquaeetiamincucurbitaipsa,utcumthusdestillatur:uelherbissupponiturcharta,utrecrementaeofaciliusafundoliberentur.SedcuminAlchymiageneraliter&specialitermultasintdicta,nerepetamusomnia,saltemdispositionesspecialiumdestillationumnuncrepraesentabimus.Cap.Ix.Dequibusdambalneiascensoriidispositionibus.Ascensoriadestillationecoguntur,uelpotiusmittunturinsublimehalitusresoluti,undeeinomenascensoriae,uelsublimatoriae:estquehicalembicusrostratus,uelfistulatus.Cumuolumuscircacapitellumcolligi&concrescerespiritus,rostratoutimur,idqueconsultiusest,quamcnmiidemoperculumsimulsustinetpartesrecipientislacunisinlimboprofundis&amplisinstarsacci.Ratiomanifestaest,quialiquorcoagulatusperrostrumextraspaciumcalorisfertur,&frigorereceptaculidefenditur.Quanquamenimdicipossit,calorisuicinitateinsuccosimulfiericirculationemquandam&rarefactionem,seuattenuationemmaiorem:tamenidhiclocumnonhabet,necestconfundendapelicanatiocumdestillatione,cumquenontamexacteclaudanturuasadestillatoria,quamcirculatoria,metuendum,nespiritusampliusrarefactisesubducant,fiatquephlegmamagis,quamessentialisliquot.Inaliquibustamennihilinterest.Soletinterdumsimulalterariauttingiliquorstillatitius,positisincapitellotincturis&aromatibus,autrostroadiectis,ueletiamamedioalembicipendentibus.Cumspiritussyncerioresexpetimus,cucurbitaobduciturpapyroquadruplici,uelmembrana;autfarciturspongiaoleomadida.Ingeraniisspongiainmediocolliestmobilis:inorificiocharta.Calxadditarebusnonsiniteleuariacriasaldiuidit,simul&retinetfeces:retinent&glareaesilicum.Utrumquenonfinitinspumamexurgete&ebullireliquoresuiscidosSedhaecinnotescentetiampraxibussingularibus.Capitellumfistulatumrectasursuminserpentinasemittithalitus,quin&aliquemimpetumadditcopiasurgentium&urgentiumantecedentes.Rectaplaerumqueestdispositioutriulquecapitelli.Nonnunquamtamenetiaminclinantur,nonutrostrummodicedependeat(quodomninofieridebet,neinlimboguttaemaneant)sedutspeciesinclinatoriaeperretortamrepraesentetur.Diciturdestillatioobliqua,uelstrata,uelinlatus.Discernitamendebetaretorta,quaeinclinatoriauocatur.Interascensoriassiuerostratofiantcapitello,siuefistulato(primarudimentaartis,utDioscorides&Pliniusreferunt,uellera,patinas,conchas,calicesinuersos,&c.habuerunt)primumlocumobtinetbalneumascensorium(estaliuddescensorium,&inclinatorium,dequibussuoloco)propterprimumignisgradum,&tutissimamadministrationem,praesertimrespectuaquarum,quaefelicissimecredunturbalneodestillari.Idduplexest,mersorium,&uaporarium.Utrumqueuarietatesquasdamhabet,siueresmoneant,siuelocus,tempus,occasio,arbitriumartificis,ignis,uasa,&alia.AntiquaformaapudBulcasimseuSeruitoremextatinaquarosacea,aceto,uinoquedestillandis,ubiadditur,apudmultasgentesoperationemseuconfectionemaquaerosaceaeuigere,nemendacissimiimpudentissimiqueParacelsitaenobisobtrudantauthoremsuumParacelsum.Sednotemusmodum.Rosis(intelligamusherbas,floresquesimiles,utcatholicasitpraeceptio)modoadiicitaquam,modoomittit,(hocest,inbalneoeasdestillat,uelstufasicca,)&utiturigniprunarum,uellignorum.Uulgatioremdiciteam,cuiaddituraquasubditolignorumigni,licetminusodoratam,quauiualentiorestabsqueaquaperignemcarbonumprocurata(proculdubiopriustritismaceratisquesuosuccorosis)cumlignorumignisinstufasiccadetrimentumodoriafferat,utscribit.RegesAbarachsicdestillarunt.Officinamstatueruntsatisamplam.Hancdiuleruntinduaspartes,interuenientemuro,itautunumspaciumproculina&focoesset,alterumproergasterio.Itadiuisusfocusfuitabergasterio,utindeinhocnullusfumuspotueritingredi,neaquarosaceacontaminaretur.Culinamseuhypocauctum,autpyriaterium(uocautlubet)aeneaolla,uelabenomagnoinstruxerunt,itaaltelocato,uelsuspenso,utindeaquacalidapotueritderiuariindestillatorium,quodutcommodefieret,muro,quiinterpyriaterium&laboratoriuminteriiciebatur,abenumapplicaruntfactosubtusfocouelhypocausi,retroueroueletiamsupracaminoprodeducendisfumis.Exilloabenopermurumcanalesepistomiatiinlaboratoriumfueruntimmissi,fereeomodo,quosolentinferinis,quaefococalefiunt,exmagnisahenistubiinbalneumduci.Itaadornatumfuitpyriaterium,&subiectoigniaquaexproximoputeoinabenuminfusacalefactaadferuoremusque&ebullitionemsufficientem.Postmuruminlaboratorio,ubiprominuerunttubi,stetitBerchilemagnum,hocest,cortinaplumbeaquadrata,tantaesaepecapacitatis,utcentumautducentascaperecucurbitas:saepeueroetiamminor,proarbitrioartificis.Sicautemaccommodatumidlabrumfuit,utexfistulisabeniaquaillaberetur:&neexundaretabalteraparte,iuxtamarginemhabuitemissarium&ductum,perquemexundansaquaproflueretextraofficinam.Exahenoitaqueaquaferuenteimmissa,illudquidemrepletumfuitnouaitemcalefacienda:sedcortinacucurbitisordinefuitimpleta,itautrostraeminerent,&liquoreminconceptaculaemitterent,quaenonsolumcircamargineslocatafuisseconiiciendumest:uerumetiaminmediosatisalteeleuatiscollis,sicutnostrisolentunafornacequinquagenascentenasuecucurbitas,capitellaronstrata&receptaculadisponere,Instratumposteaoperculumuitreumuellapideumest,percuiusforaminaprominueruntcapita,iuncturisbenefartis.Intelligerelicet,istudBerchiledistinctumfuisseloculamentis,ferreisquetrabeculis,quibusinniterenturtabulae.Namintantacapacitateineptumuideturadmouendumoperculumuitreumuelterreumunumcontinuum.Inminoreuasefaciliusidlocumhabet.Itaordinatisomnibusrosaeiniectaesunt,capitellaimposita,iuncturaeobstructae,utuaporaquaecalidaeintusopusabsoluerit.Unadestillationeperacta,euacuataecucurbitaenouissuntimpletae,&similiterprogressum,Aquaquoquenerefrigesceret,subinderefectaillapsurecentiscalidae.Sicutautemahenumuelcacabussuperfurnostetit;ita&cortina.Scribitenimseruitor(laborator,quemuulgolaborantem&ministrumuocant)Berchilefuisseconstitutumsuperfurnuminfracacabum,estqueconsentaneum,murum,quapartefocusfuit,habuisseforamina,perquaecalorsubirepossetcortinam,eamquehalitusuoafrigefactioneprohibere,qualisfabricaestinAcediisnostris.Sednonpatuitfurnuscircacortinam,nefumusofficinaminquinaret.Magnamcopiamaquaeitafactamfuisse,proregiamagnificentia&liberalitatenecessitatequemultoruminaula,&populo,tantistotqueuasisapertumest.Sed&laboriosiorfuitadministratio.ItaqueaMedicisinuentusestmodusfacilior,nempeis,quemetiamnumhodieusurpamus.NamutnarratBulcasis,abenum,similetinctorumcortinis,statueruntsuperfurno&hypocausi.Illiaquaminfuderunt,cucurbitasimposuerunt,operculumforaminulentum,perquodcucurbitaeeminerent,accommodarunt,iniectisquerosis,&applicatocapitellocumreceptaculis,obstructisitemcommissuris,ignemsupposueruntflammeumexsarmentisuitium,uelcremiorumaliorum.Hiscumsatisconcaluissetfornax,&admediumdestillationisperuentumesset,furniostiumclauserunt,atqueitasiueruntpersedestillationemperfici.Procremiiscarbonesacceptiaquamexhibueruntodoratiorem.Uerisimileest,auriculamunamatquealteramrelictamfuisseapertam,nesuffocareturcalorinscintilliscarbunculisquereliquus.Matthiolusdocet,similiartificioUenetosstufamsiccampluribuscacabisuentricosisstipatamadornare.Sinonplacetproahenofurnumpeculiaremfacere,indicatseruitor,posseilludetiamnudoinfocosupertripodestatuicumcucurbitis&operculis,maximeexuitro.Sedquomodotuncuasaimmuniaaflammis&fumoessequeant,nonapparet,nisicircundenturcapsa.Alioquinsi&hicpeculiarisestfurnus,nihildiscrepabithicmodusapraecedente,nisicapacitate&loco.Haecilleinaquarosacea,quaepossuntaccommodarietiamcaeteris.NaminacetodestillandoiubetAchannorseufurnumconstruereinstareius,quodestillaturrosacea:uticucurbitauitrea,uelterreauitrataquartaparteuacuatribusimpletis:addererostratumoperculum;ignemlenemsuccendere:necalioapparatuoleum&aquamcamphoratamfacit,quanquamunicacucurbitaseumatula,quamappellatBatamueluentrem.Intelligimusergohuiusbalneiinformationemhabereusummultiscommunem.InsecundaparteEuonymirepraesentaturmodusdispositioquebalneiRegumAbarachaliteracuerbaBulcasishabent.Namfineinterstitiomuraliineodemspaciolocaturfurnuscumollaabenea,excuiuscanaleaquacalefactaindoliumligneuminfluit.Libroprimodeaquerosacea,exBulcasilongeabsurdiorproponiturfigura.Nossequentempicturamexhibemus,inquaintelligendumest,fornacemcumahenopermurumomninoseparatamessealocodestillationis,&ibicaminumitaeueherecumum,utplanenonpossitintrarelaboratorium.308comment.Alchem.Part.I.Lib.Iu.A.Murus,quopyriateriumabergasterioestdiuisus,&incuiusparteanterioreestbalneum,inposteriorefocus&furnus.Uerba.Bulcasis:B.Furnussubcortina,inquemputamuspermurumforaminaseuastuariapenetrare,utaliquiscalor,modicustamensubintret,&balneumfoueat.Berchilesitconstitutumsuperfurnoinferiusabella,itaquodapplicetdecaloreignis.Quanquamenimcortinaplumbeaest,nontamenfacileliquescitaquaprohibente,sicutneccumapudPliniumlixiuiadecoquunturexeodemmetallouasis.C.Berchileseucortinaaquam&uasacontinens.Eamquadratamintelligi,docentuerbaBulcasis,quaeuoluntcompingiinterselatera.Nihiltamenprohibet,quinetiamfiguratotundaexprimatur.Interpresscripsit,paruumfieridebereBerchile,&ollamaereammagnam:&tamenindicatpluribuscucurbitiscapiendisfuisseaptum.ItaqueilludParuumputamushumilialateradesignare.Berchilisadollam.D.operculumtotforaminibusperuium,quotursuntcucurbitae,fuitquetantusapparatusproculdubiononunsusaquealteriusgratiaprocuratus.Sedsensusest,uniratiodocet,balneummuroanterioriiungideberosuperfurnocollocatum,itautcalorafocopermurumsubeatcortinam.Quomodoemineantcucuibitae&alembici,nonestdifficileintellectu.Itaqueeosomisimus.E.Canalesex:henopostmurumincortinamspectantes,possuntquecollocarihumilius.Namfereexfundoaheniprodeunt.F.Aquaeductus,adabundantiamderiuandam.G.Furnuscumaheno.H.Fumicanales.Quanquamautemhaecbalneiratiohodienonestinusu:similistamendispositioexcogitaripotest.Talisfereestilla,inquafurnusquidemsubabenoignemfouet;sedafocoinproximummurumrecessusest&caminus,inquoabenumcumaquacollocatumeodemsemperigniincalescit,aquamquecalefactamperepistomiuminbalneumantemuruminfundit.Gesneriquoquepicturasimilitudinemexpressit:sedomniumaccommodatissimaesuntacediae,inquibusbalneum,unumautpluraturriculaeignem&carbonescontinentiaccommodatumest,utsuprapositaefiguraeostendunt.Quidestillationes&caeterasoperationesadexemplumlapidisreferunt,&rotunditatesmaiorisminorisquemundiamantbalneum,idemqueetiamcinerarium&arenarium(nammediismutatiseademdispositiopluribusinseruit)similiterfaciunt.Extruiturfornaxteresexlaterculis;eiqueadditurcatinusaquariusexferto,abeno,argillatenaci&lapidea,uelsimilimateria,quicatinusueltrabeferreasustentetur,uelansisalabioprominentibus.Spiraculafiantincircuituplaniintermarginesfornacis&aheni.Ethactenusparumdifertabusitatobalneo.Uerumcircaabenumcapsacumostioponitur,uttotumalembicumcumcollocucurbitaeambiat,tantumqueaccessumhabeateaparte,quarostrumprominet,Eategitururaniscoseutestudineconcamerata,inhancformam.Satisapertaesthaecfigura.UbiliteraA.ponitur,intelligaspyriateriumpaulatimcoarctatumesseinuentremangustum,cuiusimaparsseufunduscraticulamhabet,literaB.notatam,quaeutconspicipossit,ostiumlaxauimus.C.operculumfurnicumspiraculisquatuor.Forameninmedioeiusitacapaxest,utcomprehendatabenicollum.D.Capsaexlignouelterrafigulinanonaffixa,sedmobilis.E.Testudo.Quaeriturnonimmerito,sitnesatisartificiosahaecforma.Cumenimalembicusdebeatinaerefrigidoesse;uideturcapsacaloremconcludere,&frigorisaccessumprohibere.Sednonestproquolibetliquoredestillando.Quiinuenit,uideturspiritibusassignassopaucocalorecontentis.Quocircanondesunt,quiuitalemfornacemcubiculoiungant,utelectuloquoqueeampossiratcontemplari.Utiniuriaearceantur,domiciliuminuentumest.Siopusestaerefrigidiore,ostiumadfenestrasuertatur,netamenueatiflatulaedatur,&dissiliatuitrum.Cumincubiculostatuitur,respiraculamutantur,daturqueopera,utpercanalesaereoshalituspronarumperfenestramautmuriforamendeducatur.Quidamlampadesautcandelabtainstruunt,horumqueigniincubiculotutiusutuntur,praesertimubiaequalis&diuturnusrequiritur.Minusidlaboris&halituumhabet,&simulillustrarecamerampotest.image139image140Estaliudbalneumphiolarum,quospiritussubtilissimi,atqueadeoueraquintaessentiaunoopere&curaacrassioreaquosiorequesuccoitasecernitur,utinuisibilispecieperalembicuminconceptaculumdecurrat,ibiquecolligatur.Quicquidinalembicocoagulatutuisibiliterdefluat,idnegantesseuerumspiritumessentiaequintae,tametsialiidissentiant,&utsupradiximus,subtilissimasrectaquedelabentesuenasitemaccenseantquintaenaturae.Sedilliuolunthancpenetraredeberepermembranamchartasque&spongiamabsquemadefactione&ruptura.Itaquefornaculamstatuuntcumolla,uelahenuloaquae.Huicimponuntlongissimicolliphiolamsatiscapacem,curantquetegiollamoperculoperforato,ueltabulumhabente,utsuppleriaquapossit.Mediocolloimpinguatspongiamsiccamfilopraeligatam,utreducipossit.Exitusseuorificiumquadruplacharta.(Membranaeniminutilisest,quiaaspiritibusaduritur,tametsihocfierinondebebat,siueriessentspiritusnaturaequintae)obyoluitur.Imponituralembicusparuus.Commissurafarciturcera.Sedpoteratdilatariorificium,utresponderetcapacitatialembici.Receptaculoannexoignisdaturlenis.Perhasmachinationes&angustiasquodeluctatur,subtileessenecesseest.Nosspiritumuiniuulgaremquartaedestillationisillooperetentauimus:Sedcircaspongiamebulliuit,&breuimadefecitchartas,paucospirituinuisibilitertranseunte,quodtamenuidimusinoleosuccini.Quodtransiit,praeclaraeuirtutisfuit:sednonhabuiteasigna,quaeinuerospiriturequiruntur,dequibussuoloco.Dispositioesthuiusmodi.A.tegumentumfornaciscircularecumquatuorrespiraculis.B.operculumabenicumforamineadaquamimmittendam.C.phiolaecollum.D,spongiaineiusmedio.E.filum,cuialligataspongia.F.commissuracerafarta,&charta.G.orificiumphiolaeprominensinalembico,inuolutumcharta.Plurasimplicisbalneiexemplaproducere,nonestnostriinstituti.Socors&stupidumingeniumesseoportet,quodnonideampropositamexprimerematerialiterpossit,&aliquarationeσκευασίανtepraesentare,estquerestamuulgataenotitiae,totqueexpositacommentariis,uttaederemagistrumdebeatmultorumdeeauerborum.Uariariuerobalneasolent,&coniungirefrigeriis,serpentinis,ahenisseuuesicis,quasstufassiccasuocantuaporariis.EorumpicturaeelegantessuntapudMatthiolum,exquohastranstulimus:◉Balneumcumcapsacircaalembicumrefrigeratoria,quodfereconuenitcumsententiaDiplomatisMariniapudMesuen,&nonnihilhabetdeapparatudestillatorioregumAbarachapudBulcasim.1.focusest,sinepeculiaricinerario.Exeoinmurumpraefurnium,seucaminustendit,cuiusfumuseluctaturperfistulamnumero2.Sunt&inanterioreparteauriculaefumantes3.Numerus4.signatgutturniumconcametataeparietiscauitatiinditum;itaqueaccommodatum,utacaminocaloreifundumtangat&spiritibuscalidisaquafoueatur,quaeposteapaulatimperepistomiumstillat,ueletiamimmittiturinahenumnumero5.utsuppleatur,quoduaporedeperditumest.Ineodemmurosupracaldaimage141image142rium,estinfrigidariumsigno6.idqueextraspiritusferuentes,quorumuiadiuisaestinterstitiosatiscrasso,estquecauumistudapostica&imaparteconclusum,&exuasesibicommissofrigidamsufficitcapsacircaalembicum,exquaiterumcalefactaaquastillattubulo8.Figura9.notatuerticemalembici:10.rostrumeius:11.conceptaculum.12.zonacircularis,ueltabulaSperiensabenum,cuiiungiturperfibulam.◉Dispositiobalneimersorii,cumuaporario.A.pyraterium.B.conisterium.C.spiracula.D.tabulaoperiensabenumsexforaminibuspertusa.E.tubulusadaquamsufficiendam.F.alembicilateralesbalneimersorii:G.globushabensfoenumcoctum,uelscobemserrafactam,cumcucurbita.Ineumuaporsubitpercanalemexoperculobalnei.Soletaliquandooperculohemisphaericoinniti,utuaporcollectussurgatpotentius.Ubicommittiturgloboobiectalaminapertusacrebrisforaminibusest,nequiddecidatscobis.H.alembicuscumcollocucurbitaeuaporemexperientis.Furnograndiusiustodatumestostium,utcratespossitoculisconspici.Nequeueroetiamopuserattribuscinerariiforaminibus.Sedluxuriantnonnunquampictores.Porroiungibalneumpoteststufaesiccaeintaliforma:A.Ahenumcumaqua.B.collareabenoapplicandum.C.Tubulusadaquamsufficiendam.D.Uraniscuscolloaheniiungendus,quiuaporesexcipit&colligit.E.rostrumeius,perquodguttaedestillant.F.collumcucurbitae,cuiusfundusstatinbalneoherbido.Nonenimmeraaquaestinabeno,sedherbisiuncta,exquibusaquaprolicitur,&colligiturUranisco.G.Alembicuscucurbitaeimpositus.Ahenum,collum,uraniscus,exaerefiuntintusplumbocanditoperlito.Cucurbita&Alembicuseuitro,quanquamaliquietiamplumbeauasauelstanneaadhibeant.CaputX.Decinerariis&arenariis.Expluribuslocisiaminnotuit,sicatinicinere,uelarenaimpleantur,cinerariumuelarenariumdici,opusqueappellaridestillationempercineres,uelarenas,quibusplaerumquegradusignisprocuraturillissecundus,histertius,quodcandefactaearenaestabiliorem,fortioremqueimpressionemfaciant,quamcineres.Causaestraritasueldensitasmateriae.Catinisuntferrei,uelterrei,sedfirmi:quadrati,rotundi,quadrangularesiesuxes,proarbitratumagistri,&uasorumcopia.Dispositioconuenitcumbalneosimplici,quanquamluxurientaliquiiungendoarenisaquas,autgeminandocatinos,itautinprimositarena,insecundoaqua:uelinsecundocinis,intertioaqua,quinobisuideturlususpotiuseorumhominum,quiinarteoblectamentumquaerunt,quandoid,quodspectant,aliomodopoterantconsequi.Nonopusestpicturismultis:Exemplumexsuperioribuscapitor.Abacumsubiecissisatisfit.A.Capsaquadrangulaelaterculis,inquaCatinuscorrespondensfictilis,uelferreus,trabibuseferroinsistens,arenisimpletuspuriselotisque,uelsabuloexsilice.Capacitastantaest,utpluribuscucurbitisinseruirepossit.Statuiturinofficinaepauimentolibere,uelsinistrapartemurocohaerens.Tegiturlatere:relictiscucurbitarumforaminibusB.hypocaustum,cuiduplexostium,priusabantico,posteriusadextrolatere,utdigeriignispossit.C.Conisteriumeodemmododistributum.Magnaeampullaerostriscommissaesunt,utintelligaturhocmodospiritus&aquasfortesdestillarisolere.Famulaturtamen&aliisessentiis.Nammutariinbalneum&cinerariumpotest.Cap.Xi.Destillatoruiianguinis.Appellamusdestillatoriumanguinumaformafistularumpermultosflexus,anfractus,circulosqueamoreanguiumintortarum,perquaslongotractumeansspirituspaulatimcoagulat,&inreceptaimage143image144culumdestillat.Procurarieaoperatiopotestuariismodis,balneo,cineribus,arena:Sedprobaruntartificesueficas,seustufassiccas,cumignisimmediateuascontinenstangitid,quodhabetsuccosueloffas,exquibusspiritusautoleumesteliciendum.Uesicaeimponituralembicuscumfistulaexuerticeprodeunte.Eianguiniductusiungunturducunturqueuelstatimindecliueperfrigidaedolium,autcupas:uelinmediooccurruntampullae,exquarursumsurguntperqueambagesanfractuosasinrefrigerium,&hincinexcipulumtendunt.Uasaintelligunturexsuperioribus:Etquomodoessentiaeeliciantur,exquibusrebus,quaspe,&praecellentia,suolocodisputabimus.Nuncfaltemaliquasσκευασιαςdepingamus.Taliformacommuniterutunturaquarumardentium&oleorumdestillatores.Differuntaccidentariisnonnullis.Namfurnumaliquihabentquadratum,ubispiraculaperfistulasseutubosefformantur.Ostiolaquoqueinquadrumconiiciunt,estquecinerariummodouno,modotribusianuisperuium.Alembicusplaerunqueestpileuscaecuscumforamineinuertice,cuiinseriturfistulaanguina.Noseinonacuminatum,sedtuberosumuerticemfecimus,utingaleamuelutiinuerticecristatamdesinat.Prominentiindeconodemuminseriturmeatusserpentinusinpartesdistributus,utpossitseparari,&expurgari.Sedinoperecommissuraesuntexacteobturandae,nequisspiritussubterfugiat.Perdoliumitatendunttubi,utcirculariterindecliueuergant,idqueuelsimplicibusmeandisuelgeminatisseuinorbemsemperreductismoreannulorumintortoum,quodgermanidicuntgeschlungen:lludgekruem¬met.Ibispirafitexcirculisparallelis:hicuicisumprotuberans&cadensflexus.Dolioaliquandosubduntepistomium,utaquaemittipossit.Idempraestatforamencumcono.ArtificiosioremdispositionemproponuntWierus&IohannesBaptistaPorta,quam&CamerariusinsuumMatthiolumtranstulit,praedicantqueeammirisadolea&spiritus.NecmultumdiffertPortaediscriptioaWieriana.Utrobsquefurnustetragonus,&serpentinae,antequamadfrigidariumperueniant,committuntutuesicae.PluresflexusangulososhabetanguinaPortae,eaquecaretnodis,quibusinstructaestWieriana.Ilsauerouesicam,inquamateriaetiamtubuloinformat,utsubmittiplusmateriaepossit:undeintelligitur,Portamliquidamultaposseunooperedestillare,uelauctisaquisuehiculilocoexhaurireoffaspenitius.Nonopusestrepraesentareutramquepicturam.Exemplumcommunehocesto:A.Tubusest,perquemaquauelliquorsufficitur.Isinteropusarctissimeobstruendussuocono.Infigiturcollouesicae.C.B.Alembicushemisphaericusfistulatus.D.serpentinaesemicirculares,quasiudicamusaptioresadlapsumspiritumangulosis.Quiputantinangulosreductos&meliusabopificibusformariposse,&angulosinseruirecoagulationeuelociori,tanquamibimorantesspiritusconsistant,autabimpetunimioprohibeantur,imbecilliutunturargumento.Illudcitiusimplebitampullammediam,quamconceptaculum.Flexusanguininonnihilpropenderedebent,nesubsistantcollectaguttae.E.ampulla,inquamdefinitmeatusprimus,&inquacolligituraquositas,quaeneaugeaturplusiusto,perepistomiumemittipotestinconcham,&aboleoseparari.Quaerendum,sisubmittendaspeciebusaquaest,annonconducathancpotius,quamaliamineumusumconuertere?Ueruntamenrecentemisceripotest.F.caputserpentinaeindolioconuolutaeincirculos,quodexcipitexteriorem,exitqueinreceptaculifistulam.Gforamenemittendaeaquae.Hexcipuluscaecus,neexpirentsubtilesessentiae.Illeexcipuluspotestinaquafrigidalocari,autmadefactispannisuestiri,utresiduispiritusconsistantceleriusNequeenimhicobambularedebent,sedinPelicano.Talisestistadispositio,quaecuidisplicet,iscontempletur,numsequentempraeferendumputet.Inimage145312commentar.AlchempartisI.Lib.Iu.Inhacfigurasaltemformaealembicorumasuperioribusnonnihildiscrepantiumsuntnotanda.Suntenimuesicae,uelampullaebasihemisphaericaamplectentescollumaheni,&apiceinsertaeinimminentemserpentinam.Talisest,quemA.notat.B.eiusdemformaealembicusampullaestanneaeuelaereaestannoobductaeapplicatus.Serpentinaeponticulisiungunturfirmanturque.C&Duasasuntahenea,seufrigidaria,perquaetenduntfistule.Siaquammutarelibet,iuxtafundumepistomiapossuntcollocari,perquaeemittatur.Tabellissectisforatisqueteguntur,utaquainfundiqueat.Certareinterseingeniasubtilitateuarietatequeinuentionum,retentaqueideaoperuminuniuersuminpracticissingularibusquesuaoblectamentaquererepauloindulgentius,exhacmaximearteinnotescit.Quocircaanguinosductusaliiexcogitantalios,inquo&loci,&presentiscopiaeratiohabetur.Quaesequiturorthographia,&utilitate&subtilitatecrediturcumceteriscontendere,quamtametsialiialiterpingant,nostamenhancformamponimus.Destillatoriumcumrectificatorioiunctumest,utquelaboressetcontinuus,sinemolestia,&multematerie,inuentasuntcompendia,additusquesecuritatisseuacediefurnus.1.Turriculacumpruns,2.Eiusoperculum.3.Rima,quainserendaregulaadignemmoderandum.4.Furnicinerarium.5.Pyriaterium,cumostioloclaudendouigenteopere.Incendimusperidprunas,&haerentespromouemus,6.Spiracula;quaetamenetiamforismarginiaddipoterant.7.collumaheni,seuuesiceaheneae.8.Cannaproalembico&cucurbita,intustestudinatofornicetecta,&quarostrumexit,inlimbum,inflexa.9.roimage147image148strumcannae,perquodmeatprimaedestillationishalitus&liquor.10.Tubus,perquemplusmateriaeincorruptooperesubmittitur,debetultralimbumpenetrareincollumuesicae.11.Cannaeparssecunda,quaesustinetuicemrectificatorii,accipitquecaloremcompetentemafundopartissubiectaeperhalitus.12.Operculumfistulatumproalembico.13.Tubus,perqueminfunditurspiritusuelliquorsemeldestillatus,utrectificetur.14.Anguina.15.Fistulacuianguinaiungitur,quaetransitperfrigidarium,16.aliafistula,inquamrostruminseritur,quodexcannaexit.17.Refrigeratoriumahenumsolennibusduobusrectatranseuntibusperfossum,&aquafrigidaplenum.18.Frigidariumsecundum,quocompensaturanfractusserpentinae.19.ampullaspiritusueloleirectificati.20.ampullaprimaedestillationis.Quibusdamofficinisquadratusfurnusaptiorest.TalemaccepimusBabebergaabamiconostroSigismundo:A.Cinerarium.B.Intusexistens,sedforisdelineatacraticulainmediolatitudinisfornacis,quaealateribuspaulatimcircumductaestinuentreminstarperitonaei,cuiusexitus,utinhomineestposticum,itahiccrates,quaecinerescarbonumquerecrementaegerit.C.ostiumhypocaustisupracraticulam.D.sciagraphiauesicaeabeneae.E.Cannaptunarum.Ceterasuntmanifestaexpicturapraecedento.Cap.Xii.DeStufasicca."Stupham"(inquitBacciuslib.7.deTherm.cap.25.)"a,Graecaetmologiaquidamappositederiuant,quasiStipa.quodarctissimehaeconcamerationesproseruandocalorestiparisoleant."UocatnimirumitaThermulas,seubalneacalidaconclauibusundiqueobstructis,neuaporessubterfugerequeant,parata,quasiexGrecoστυφειν,,quodestastringere,obturare,cogere,&c.appellationemtraxerint(autastrigmentis,quaefricandoineiusmodibalneisabradisolent,στύμματαdicta,seuspissamenta)dicitquepriuatasaliasesse,aliaspublicasseumercenariasapudGermanosfamiliaresinhybernis,nonadlauandumtantum,sed&hyemalefrigusmitigandum.c.16.aitstuphamuocaristipatumconclaue,succensisatergo,uelsubcaminoignibusconcalescens,cuiuslocoueteresusisinthypocaustocommuniadcaeterasaediumpartescalefaciendas.Item:"Quocunqueartisicioconcalefactusaercareatnouiaerisspiraculo,fitstupha.StupharumritusapudGermanosuariusest:Solentcommunitercaminumatergostuphaeconcameratumhabere,undecaloresuppositisignibusperfictilemtestam,autuitrumpenetret,foueatqueconclusumaerem,etc.c.17.stuphamsiccamnominatcumincubiculianguloponiturtuguriolumlectisterniis&toralibuscircumtensis,quodnudussubintretaeger,ubiinsellulasedens,moxsubditisperministrosclarisrutilisquecarbonibus,&conspersisodoramentissudetadtolerantiam,adapertasolumafacieinterdumcortina,utaliquemfrigidiaerisrespiratumaccipiat.Stuphamhumidamillamipsamappellatcapsam,sihumidiinsudatoriouaporessint,nempedecoctisincapacilebeteherbarumfasculis,etc.eoquebullientesupposito:autlapidibus(pyrite,molari,etc.)seorsimferuefactis,inlebeteminiectis,extinctisque.utigneiuaporesexcitentur.Talibusstuphisillemaceratmorbogallicoaffectos,etc.&aliquandoindoliosudationesprocuratautfurno."Haecille.AGraecisdidicerintloquiGermani,seuTeutones,analiundeappellationemtraxerint,nonestresmagnimomenti.NosidiomatenostropopulariteruocamusStuben/triclinianostra,&refectoria,potissimumfornacibuscontrauimfrigoris,quodnobisfamiliariusest,quamutilius,autgratius,instructa,utsuccensisignibusaeriscalidibeneficiofruamur.Saxonesforslatinorummoreafinequodam,etDornstenquitostrinasatorrendonuncupant.Indedifferentiemultae,exquibusetsuntlaconica&uaporariaseuhypocausta,balneaquetalia,siuecomclauibustotisinhuncusumdestinatis,siuedoliis,cupis,&paruisquibusdamcellulis:Estquenobissiccumbalneumidemquodlaconicum&sudatorium,quandoincalidoautferuenteaeresudamus,siueidfiathalitu,siueuapore:Balneumhumidumest,cumaquasoliisuellabriscontentalauamus.Adimitationem&similitudinemhorumoperumChymiciquidamsuisdestillationibusnominaimposuerunt,&Germanorumuocabulostuphas(stubas:Itaenimuulgariterpronunciamus)dixeruntdestillatorias,cumfornacecacabaria,uelutiintriclinioignesiccoperagiturdestillatio,qualemMatthiolusscripsitinusuesseapudUenetos,&Neapolitanos,quorumfurnumdepinxitspeciefornacuminnostrisuaporariisexcompactiscacabisconcauisextructarum.Abhacsignificationepropioredigressumposteaest,&stuphaesiccaedestillatiouocata,quocunquefurnoperignemsiccum&immediatum(naminstubisignisadhibeatur,sinebalneo,cineribus&huiusmodi,solatestacacabaria,forniceuelsimilibusinterpositis)destillaretur,maximesisimulres,exquadestillatumpetitur,absquehumoreindestillatoriuminferretur,quopactorosas&aliauulgodestillant.Posteaquaeperuesicamadministraturoperatio,nonnunquamitemstuphasiccanuncupatur,quanquamaquaeadiicianturmateriis.Bacciohaecessetstuphahumida,uti&destillatioperuaporem.Affinisforetitemdestillatioadradiossolares,quiaitemsiccoperagiturcalore.Sedintelligeudamest,stuphastuncmagisuocari,cumfiuntdestillationesinfornace,igneuesicam,autaliuduas,inquoimage149image150image151materia,exqualiquorememungereuolumus,proximetangente,siueaquaadditasit,siuenulla.Nam&nosfornacibus,hypocaustisquefamiliaribusmagnaexparteuesicas&ahenaadiicimus,uthumidumuelsiccumcalorem,cumlibet,usurpemus,necopusesteadereuerbispluribus.Adhancergoclassemreuocamusea,quaeBulcasisdesiccarosarumdestillationehabet."Operatioaquaerosaceae"(inquit)"sineaqua&cumignecarbonumest,utfaciasfurnumquadratum,autrotundum:quihabeatsuperhypocaustosoliumseutectum,cuiincumbantuontresuelcucurbitaeexterrauitreata,utpossintsustinereignem,cumqueaccensifuerintcarbones,&inceperitaquadestillare,tuncclaudaturostiolum,spiraculissaltemrelictis,perquaefumusegrediatur,&itaprocedatusqueadfinemdestillatio,subindemutatisrosis."Huiusmodifurniinueniunturmagnonumeropassimindestillatoriislibris,neclibet&eosdepingere.UidemusaberuditisprobarifornacesMatthiolanas,&amultisrepeti.PertinentautemadstuphamsiccamsecundummentemBulcasisnontantumillaNeapolitanafornax,sed&quadratapluriumalembicorum,quamaliquicochleatamfaciunt,utapudLonicerumuidereest.Talesfornacescumsatissuntcalefactae,posteaclauduntur,utBulcasisdixit,sinunturquereliquumoperisabsquecuraabsoluere.Indemutatamateriaprocediturquousquecalorrespondet,quicumexoleuit,instauratur.RudimentumstuphaesiccaequadrataeproponimusadsententiamAlbucasis,quofacilioremodoidfieriposseputauimus.A.B.C.D.quatuorsuntlatera,exquibus,A.posticumiungimuropotest:C.anticum:B.D.duolateralia.E.Conisterium.F.ostiumhypocausti.G.muruliproreceptaculis.H.alembiciprioresexuitro,uelplumbocandido,autargilla.Adhaerenta.colliscatinorum,quiintelligunturexmateriaterreaessefundoplano,uelsphaerico,nonprofundoita,utignemferrenudumqueant.I.Alembiciauersi.K.alembicimedii,quibusconchaesubiiciendaesuntproreceptaculis.Nosdecemrepraesentauimuspictura.Sedpraxismonstrabitcommoditatemmaioremetiampropluribus.L.nigrapunctainanticosignant,capitatrabiumferrearum,quibuspatinaeseuuentrescummateriainnituntur.Interdumtamenhiscarerepossumus,sipatinarumlabracirculoextantepraefigantur,utinoperculofornacishaereant.Notandumest,posseististrabibuspauimentumsolidumseutabulamtenuemlapideamimponi,tubotamentraiiciente,eiqueinsternicineres,&histandempatellascummateriaadaptari,idquodfacimuspopulariterperuasafictiliastufaesiccaedestillantes:Ettuncfundumpatellatumtegimuscharta,siressiccasinferimus.M.Tubusest,perquemfumusexit.Huicadaptandisuntcirculifictilesseucapitellaadmoderandosgradusignistaliforma:Quibussignaturprimus,secundus,tertiusgradus.Operculumipsum,exquocollapatinarumeminent,sectumsitinpartes,anintegrum,nihilrefert.Illudtemenutiliusest,utcaeterisalembicismanentibus,unusatquealterpossittolli,siquidaduersieuenerit.Atquituncsupponendasuntferramenta,quibuspartesimitantur.Hancstufamaptaminueniesadcinerarium,arenarium,nudumueignemutilibuerit.Eideminferesretortos,uelrectosuentrespronecessitate.Figulipartemtranstuleruntadsuumopificium,&paruoexemplarimaioremdispositionemsuntimitatitalesenimfabricantfornaculas:◉Fornaculafictilisdistinctacinerario&hypocausto.ac.fornaculastuphesiccaeabsquecinerariodiuiso.A.cinerarium,B.hypocaustum,quodcraticuladistinguituracinerarioΓ.spiracula,iuxtahaecintussuntpinneseuparuimuruli,uelcirculus,cuiimponiturlaminaferrea,sicinerariumuolumus.Laminafarciturcinere,&lutoiungiturfornaculae.A.Margopatinae.E.limbusalembici.Z.Alembicus.Θ.Patella,quaechartacirculariinsternitur,cumrosasuelaliasressiccasimponimus,uteofaciliusreliquiaeafundoauellantur,fiantqueplacentaerosaceae.Alembicusquoquesiestrarioriusto,itautmetussit,nehalitustramsmittat,ceratenuiinduciturinhuncmodum.Siniturincalescere.Calefactoiniiciturpilulauelglobusceraealbae,quantusiudicaturoblinendosufficere.Cumeliquataceraest,inomnempartemuertitur,uttotacauitasincrustetur.Quidamalembicocircumponuntuesicamfrigidaplenam,autlinteamadefacta.Dispositionemperuesicas,quaeitemadstubaspertinet,nonlibetdepingere.Namexsuperioribusfacileintelligitur.Etquisquaesoest,cuinonaliquandoinmanusuenitLonicerus,Matthiolus,Sebiciusdererustica,Paraeus&huiusmodiAutoresetiamsturnorumgregibusdensioresnumero?Exillispetanturexempla,autsaltemconsulanturofficinae,&doliariorumuulgiquetabernae,inquibuspopulariterfitaquaardensferenullononinlocopaulociuiliore.Arsenimhaecetiaminpraeclia&uillasreceptaest.Cap.Xiii.Desingulariperuesicamaereamdestillatione.NotasuntillaextriuiisdeplumbeisaereisqueOrganis,numsintaddestillationemadhibenda.PlumbumreiicitParaeusideo,quiaaquaepenulaseucapitelloplumbeodestillatae,acri&uehementiusferienteuaporesintpraeditae,quodsalsuginisilliusportiounadissoluta,&quasiexinteriorealembiciseucapitelliforniceabrasaliquoresstillatitioscontaminet,&insubstantiamuelutlacteamdealbet&inspisset.Accusat&malignasqualitates,quaedicunturplumboinesse,affertqueGaleniautoritatemcontratubosplumbeos:ItaHieronymusRubeusexSauonarolaplumbumrepudiat,quiaeiusfumocerebrum&partesrespirationiinseruienteslaedantur,&plumbumustumuertiginem&epilepsiamgignat:Dioscoridetestelithargyrosafferatintestinis&stomachotormina&grauitatescaerussaquoquemultisincommodisafficiantcorpus.MatthiolusatqueexparteetiamCardanusnegatuiresperplumbeaelici,argumentoaquaeabsynthiiperplumbeaorganadulcis.AdditChymosexpertosesseodoressaporesquestirpiuministisperire,fumumolere&adustionisnidorem:aquasitemexamarisacutisquenecamarorisnecacredinisquicquamobtinere.AutorAgriculturaeGermanicoIdiomatesubtituloSebitiiArgentoratiedita,quaehicdeplumbodicunturtransfertadeassiterum.Sednonparumdulcedinisgustantibusreddere.His&similibusargumentisinuisumfitplumbum,quanquamuideaturParaeusaduersariMatthiolo,quidulcesaquasexireexplumbeistradit,cumilleacres&salsuginepraeditas.Sedrursuscommendaturilludmetallum,quodplusaquaeexhibeat,quamceteraemateriae.Itaque&legimusnonnullosconsiliocertoadiicereplumbeasportioneoleisaliisquedestillandis.Deindequoddeplumbeiscanalibus&noxahuiusmetallireferunt,communirefelliturexperientia,simodononhalitusautresolutiointelligitur;sedipsumintegrum&concretum.Plumbeiscortinisabantiquomultisuccisuntcoagulati.Plumbumnigrumabalboparumdistat,alterumqueinalterumtransit:Etestregulaartisstannariaeplumbumnigrumalbomiscere,imoadditurcantharis&bismuthumplumboperniciosius.Talibuscantharispotamusindiessinenoxa,cumtameninillissaepesatdiumoreturpotus.seustannumlib.6.cap.Ii.QuisautemiamestParaeushicdistillatorabilloChirurgo,quilib.&cap.10.Chirurgiaescribebatplumboesseoccultamquandamcumhumanicorporis,carnosapraesertimmole,sympathiam&familiaritatem;Sedidemsibicontradicit,cumexMatthioloalembicosstanneosprobat.&ideoidseptem,octopluresueannosincorporehaerens,necputrescere,necputrefacerenulloalioquoquesuperuenientesymptomate.cap.14.contendit,neuenenumquidemsuscipereposseplumbum.UeteresinIliacaexobstructionepilulasplumbeasincorpusimmiserunt,nilmetuentestamatrocia,quaeexSauanorolaproducuntur.Uulgareestdestillarecampanisplumbeis.Deinfectioneuerotamprodigiosanihilestinobseruationibus.Aliudestresoluereplumbuminhalitusnoxios,aliudintegrouti.TantaestuanitasinRhapsodissineiudicio.Ueruntamenquiamolliusest,quamutpossitdiudurare,impuriusetiam&mercurialius,quamutinquinamentorumnonsitsuspectum,repurgandumidessemonemus,nonsimpliciterdamnandum.Uidendumitem;neacria&erodentiaperistudmetallumagantur,nisiadmistostanno,imoinuerecorrosiuisnullummetallumsatistutumest,exceptoauro.Deaeresimilessuntcontrouersiae."Cupreaseuaeneacapitella",inquitParaeus,"etiamnocentiorasuntplumbeis.Aquasenimpraeterlabentesaeruginosasreddunt."Sedilleipselib.26..12.deoleisdestillandis,utmaioreliciaturcopia,minorisumtuacsinemeturuptionis,cuiuasauitreasuntobnoxia,probatinuasecupreodestillationemfieri."Nequeenimuerendum"(inquit)"neacupreouasemalignamqualitatemoleumacquirat.Impaditenimidipsumunacumoleomanansaquosushumor,simaximecuprumstannoautargentooblitum&incrustatumfuerit."Illeipseetiammaceratmateriaminuasecupreo:&aquosumliquorem,quicumoleoexit,seorsimseruaripraecipitlongeenimnobiliorexistimatur,utait,quamquiperbalneumMariaehabetur,praesertimille,quistatimabinitio,unacumoleostillat.Haecsiuerasunt,taminoleis,quamaquisdestillandisminimerepudiandumeritcuprum,potissimumstannoseuplumbocandidoinductum.UndefitutMatthiolusuesicamaeneamaeneoalembicoopertamnontantuminaquauite,faciendanonimprobet;Uerumetiamomnibusfereplantarumaquis,utieasmyropoliapublicaautoritatefaciunt.CaeteriquoqueAutoresplurimahabentaheneauasa,utideosiquidautoritaspotest,nonsintabarteeliminanda.Mirumestintalibuscontentionibusplumbum&aestantopereaccusari,&tamennonattendiquothominesuiuantcibis,potibusque,ineiusdemmetalliollis&aheniscoctis,etiamsinestanno.Salesfiuntcortinisplumbeis&aereis.Orichalceis&aereisollismultaerationesciboscoquunt.Cupreisuasispluresbibunt.Etlicetinprincipiostannatisintalembici&uesicae,quambreuitamencrustadeteritur?Sumerecentemabofficina,&manibusfricaeiusstannumquampolluat&inquinet,deprehendes.Deindeuixullussyncerostannoincrustationesperagit,sedplumbumnigrumintermiscetur.Audiuimussenemimage152nemaquilegem,quiaquaeductusfabricabat,affirmantem,setotiamsolenibusplumbeisaquasduxisse,nequetamenunquamquicquamcomperisseexeisnoxae.UeruntamenrectemonetMatthiolusdecaerussaexplumbofacili,cuiusdulcedo&nauseabundaqualitasaquasinficit,utfumumdulcemsapiant,Melioraitaquenonsuntrepudiandasiassint,incaeterisdiligensrepurgatioanteuertetnocumentum:Sitiamconcessumlicereuesicisaeneisindestillationeuti,idquenontamcompendiicausa,quamquiaexperientiadocuit,sialiasnihilpeccetur,uasataliasatistutaessemodorepurgenturdiligenter,&abaerugineextergeantur,siquamforteconceperuntid,quodetiaminorichalceis,totiofficinaeusitatissimisadomnespenesuccoscoquendos,estobseruandum:Quomodouulgaritersoleantcoaptarifurnis,plurespicturisingeniosisdocuerunt,adquorumscriptanostyronemablegamus,quanquametiamexsuperioribusidfacilequeatdiscere.NosiamdamusaereumPentathlum,cumrectificatorio,cuiustantaestdexteritas,utexunareunoignielementauocata;seudiuersaeaquae&liquorespossintelicisimul,&rectificari.Fitautemtotumexaereiuxtahancformam:Haecfornaxetiamminoremodopotestfabrifieri,cumannulisadcircumferendum,qualemmeminimusquendamagyrtamcircumduxisse.Potest&furnusexlaminisferreisconfici;seduasacontinentiaexaereoptimoininterioresuperficieplumbocandidoperlito.A.Pyriateriumstuphae,siccaecumostiolo&ianuamobili.B.Conisteriumcumsuoostiolo&obice.Possunt&huicforiculaeexcuproaddiclausiles.Γ.Uenterabenicontinensmateriamdestillandam.Eaautemestuinum,ueluinispiritus,inquoaromatasintmacerata.Namhacfornaculapotissimumdestillanturaquaecompositae&elyxiriauitae,quorummateriauinispiritus,&aromata,ueluinumnobile.Acetumcupreisuasisnonestdestillandum,utinecstanneis.Raditenimea,quin&aereasquamauitratasigulinaexedit.Isautemuentermodumfornaculaesequitur.A.Spiracula,quibusconiluteidestinantur,utobstruanturcumresexigit.B.Canalisamplusaffixuscollouesicae.Inhoceffictaesuntalembicorumspeciesquatuorfixae;unamobilis.Z.Inferiorisalembicirostrum,perquodexitaquagrauiorignobiliorque.Intuslimbumhabetinquoconfluitliquor.M.Secundialembicifixiineteexpressirostrum,cuminternolimbo,quocolligituraquapaulomelior.Θ.tertiaspeciesalembiciadaquamaeream.K.Quartaadaereaeportionemsubtiliorem.A.Alembicusmobilisexcipiensquintamessentiam.Quodsitamenferuoreignis(namaliquandodispariterregitur,praesertimsilignasupponanturaheno)scanditetiamaquositas;additumrostroestconceptaculumgeminatum:M.N.incuiusretortulamsubtiliorspiritusferturibiquecircumagitur&concrescit;insubiectumuitrumuerocoagulatusliquordecurrit.Silibetoblectamentumcreareimperitis,singuloslimbosaliquocaloreimbues,&profluatexhocrostroalbum,exaliocroceum,extertiosanguineum,exquartouiride.Facilepersuadebissisummoadiecerisextractumsantali,uelcroci,teigneumelementumcumsuocoloreelicere.Z.Suntretinaculaexcipulorum,quaetamenaliquandoomittuntur,eorumquelocofuniculialligatinodisuitrasustentant.O.Rectificatoriaperretortasconcurrentes,suntqueitemexaeresuperiores,iunctaequeipsifornaci;sedinferioresuitreae.Foramenadditumaereisest,utmateriadestillataperinfundibulumimmittatur.StudeatChymicus,utsibicuretillasfieriexduabuspartibusexacterespondentibus&semordentibusmutuo,auttrochleiscoeuntibus,ne,cumrepurgandasuntuasa,perfringereoporteat.Nonautemopusestadrectificationemignipeculiari.Namcalefiuntretortulaeacarbunculis&cineribus.Quiuultminuerenumerumalembicorum,utinhis,quoscircumuehereuolumus,quominorsitmolestia,isinfimumomitterepotest,fietquehumiliorcanalis.Certumautemestuolatiliorempartemmagisqueigneamaltiusscandere,&sicdiuersosliquoresunoignifieri,siaequaliter,utoportet,regatur.Itaquenonerittemerariuslususistahuiusfornaculaeinuentio.Supraproposuimusbalneummersorium,&uaporariuminunafornace.Fundocucurbitaepertuso,itidemduplicefactoalembico,duplexexpectabiturliquor.Loniceruscampaniformemalembiimage153image154cumduplicidistinxitlimbo&rostro,&inbalneouelcineribusperuesicamduplicem(exduabuspartibusformatahenum,itautinferiorcontineatbalneum;superiormateriam)elementaremunum&phlegmaticum,essentialem&coelestemalterum,liquoresprolectat.Delineatioseusciagraphiahaecest:Itafereilledepinxitutrumqueinstrumentum.A.Ahenumseucatinus.Naminbalneoahenumrequirit,incinere&arenaterreumcatinum.Hicabenumpropositumestcumaqua.B.Tubulusuersatilis.Siaquaimmittendaest,orificiumsursumintorquetur,sinemittenda,deorsum.C.Uesica.Uitrummallemus.D.Inferiordiscretioalembici,inquocolligituraquaelementaris,exitqueperrostrum.E.F.Superior,quamrotundumpraeferimus,utalembiciSphaericifiguramaemuletur.Ineaspiritusconsistuntexeuntquerostro.G.Sicuideestcompositus,isafigulispetatuulgarempileum,perfractoqueuerticiimponatalembicumuitreum.H.ahenumahenoimpositumpicturaLoniceri,probalneoabenarioueluesicario.Pluriumautemalembicorumconiunctorumformametiamsupradepinximus.Inabacosequenteuesicaslicetponere,uelpatinasliberoigni,uelinteruentutabellaecumcinere?QuodilledePoetisinartepronunciat,nempeuelle&prodesseeos,&delectare,omnequeferrepunctum,quiutiledulcimiscuerit,iddeChymicorumquoquestudioqueasdicere.Nullanecessitasnoscogituariasistasfiguraseffingere.Ueruntamenquaeoblectamenta,ornamentaquealiiinsuisartibusquaerunt,eaChymico,tanquamplanetetrico&moroso,nonsuntdetrahendae.Exemplumproposuimus,inquogeminatisalembicis,uelpileis&capitellisconiunctisrostrosuocuilibetadiectoperuesicasplurasimuldestillarelicet,&diuersosliquoresunoeodemqueopereexiisdemelicere,alicubietiamtressimul;necmoramurquinetiampluracomponanturuasaautquaeformausitataChymicishicconspiciuntur,uertanturinuultusCyclopum,Sphingum,Melusinarum,aliorumqueseumonstrorum,seunaturaexistentiumanimalium,quemadmodumBacciusdocet,aliquoslocofornacumcacabariarum,auttabuliscompactarumeffingereuariasimagines,quaeuaporemcalidumreddanttubis,ore,naso,hydriis,follibusglobis&huiusmodi.QuiopibusualentinillustriofficinatalesabacosornarepossuntBaccho&Sileno,quiperguttosaquasuitaeeffundantinpaterasuelcalicessubiectos.AliisplacueritNeptunusextridenteemittensliquores;aliisUenusexmammis:nonnullisPhactontiadesexoculis,brachiisye.Quibussimulpietascordiest,illiefformauerintSaluatoremflentem,&saluberrimashumanogenerilachrymasstillantem,uelguttassudantem,autincruceexuulneribustinctamuitaeaquamemittentem,&tc.NecabsonaestaChymicisliquoribusimago.UtenimlachrymaeSaluatorisanimamsanant,itaprosuntcorporimedicaminastillatitia,solentqueartificesaliasmultasexsacrisallegoriassuomysteriodeclarandopetere.IndepictoabacoA.signatpileumalembicoSphaericoauctum,illointusperfracto.B.Pileumpileoimpositumrefert.C.Iterumpileoalembicumrotundum.Sedcumrostrodistomo,utexunooreeffluataquaiamcoagulata,exalterospiritustranseatinretortulamannexam.D.Murulisunt,inquibuslocanturconceptacula.E.Dispositiouesicaeincapiteabacipositaecumsuoalembico,uttyroconnexionemextraignemuiderepossit.Representanturautemhaecoculisruditerinpicturasciagraphica,noninmanusdantur.Itaquenasutulinostrumstudiumnonrideredebent,etiamsinonadamussim,cerebrumqueculuslibetuideanturquadrare.Itareipsafieripossecertumest.Rostrauertetquisquequoiudicabitquamaccommodatissimeinsuaofficinaposse.Cap.Xiu.DeDestillationeperparabolaminSole.Utifitincaeterisartibusantequampublicerecipiantur,probenturque,auttotaeconstituantur,utuariisconcertationibusaliushoc,aliusaliudpraestabiliusputet,donecratio&experientia,uelconsuetudopopularisfinemimponatliti,itainChymiaeuenirenihilestmirum.Cumis,quidicituradexemplumbetae,uelpyrorumdestillationeminuasisplumbeisinstituisse,minusprobaretur,accessumadaliainstrumentaest,magnaquecontentionequaesitum,praestaretneperbalneummersoriumdestillare,anroridum:carbonibus,lignis,bitumine,sole,cineribus,uesica,balneoarenoso,balneocinereo,balneostramineouelherbido,fimosolo,fimocumcalce,rectis,curuis,inclinatisuasis.Inuegetaliumanimaliumqueelaborationepotissimumlishaesit.Mineralibuscessumfacilius.Magnosuperciliopraelatumroridumbalneummersorioest,quodfundusuasisnondeberetferuentemaquamattingere,necontrahereturnescioquidlabismateria&liquorindeprolicitus.Aliimersoriumuaporarioaequarunt,quidametiampraetulerunt.Fuchsius,Manardus.Illisubtilirationeusiuidentur.NamcumChymicusquaeratomnemuimnaturaeinpaucacontrahere:eaueromaximeinhaereatspiritui&humidoradicali,queobsequunturexternocalorifacile,utdocetputrefactioAristotelica,praesertimsifractafueritcompages,resqueitacomminuta,utretinerispiritus,calor&innatumhumidum(quaetriasimuleducipridemdecretopripatisancitumest)nonpossit;Uaporariumprimasdefendereiudicatumest.Relinquisaneelementaremhumiditatem,quodphlegmauocant,inresolutanecesseest.Nonenimhabetuimmedicam,quamspectamus,&suapraesentiaessentialemliquoremretundit,impurumquefacit.Atcalorbalneiresoluitexirequeetiamaquositatemcogit.Repudiandumergobalneum.Sednecrecipienduminsolidioribusquoquetenacioribusque.Exhisenimitemphlegmaelambicat,relictasubstantia,cuieuehendaelongeestimpar.Hincfactum,utinquibusessentialisuirtusinsuperficieest,utinuiolisaliisquefloribus&herbisteneris,quoddigitifrictu,odoreque&saporeexplorant(sienimeuanescit&dissipaturleuitrituhalitus,estintenuipartesindurat,interiushaeret)uaporariodestillareiubeant:Inquibusautemcompactaest,pertinaciusquefixaest,eacommittanturcineribus;Matthiolus,Rubaeus,Paraeus,quiomnibuspraefertbalneumSebiciiagriculturabalneariosdestillatoressanientioresplumbariis&uesicariisfacit.uelarenae,&quiaphlegmaquoqueunaexit,idpostliminioseparantbalneo,utsichocfunctionemplaneseruilemretinuerit,inquepaucis,quaemediaenaturaeessecensentur,adhibericommodeposseiudicetur.Sicbalneumdegradudeiicitur,iubeturqueinpostremisesse.Sedrursusemersitauspicio&propugnaculoeorum,quipericulofactoaequebonasaquasexbalneo&roreuapidoextraxerunt,praetenderuntquetamualidumposseesseuaporem,quambalneum;Etrursustammitebalneum,quamimbecillisestuapor.Utitemnonmediistantumrebusinseruiret,rectificatoriumqueesset,sed&firmioribuscompeteretarenasei,uelstipulas,herbas,cineres,etc.miscuerunt,&ingradusdiuiseruntintensionis&remissionis.HincinpharmacopoliisraroaudiasauulgatisMedicisaliuddestillatumpostulari,quambalneofactum,ipsistamenseplasiariisuesicas&cineresfrequentiusclamusurpantibus.Bulcasisinaquarosacealigna,carbonesqueindubiumuocarifecitcumuoluitbalneosubiectiscarbonibusdestillatamesseodoratiorem,quambalneo&lignis,queaccusanturfumi,&inconstantisflammae.Aliicrimenmitigant,quiamediumnihilominusaequalemcaloremseruet,nisiintermittaturplaneignis.Inuesicauerohaeretconuitium.Hocexsuperioribusfacilepotestdilui,astipulanteindustria&assiduitate.Bulcasisquoqueremediuminuenitprimoignemsarmentisprocurandousqueadmediumdestillationis;deindeclaudendofurnum.Etestreueracontentioleuiuscula,&potiusinertiae,imperitiequeculpammonstrat,quamipsiusignis.ScireChymicumfasest,quandostramine,sarmentis,lignisquedebeatuti,&quandocarbonibus,necminus,quasolertiadefectussitcompensandus.Quilignaideodamnant,quiamodoadurateorumcalormateriam,modorelinquat;modoaquam,modoetiamoleumexcludat&empyreumaprocreet,cogitaredebebant,idempeccatumincarbonibusquoqueeuenireposse,necuitiumesse,sioleumcumaquaprodeat,sedsiidrectefiat,artisuirtutem.Sinonlibetutioleo,separeturabaqua,inquesuosususreponatur.Cineresdicunturaquamconstantioremreddere&aequaliusdispositammistamque.Itaquebalneumiteruminfamatnominefacilecortuptibiliumaquarum.Diciturenimspiritus,quipermediumseinsinuatseconiungerecumspiritibusillius,&afficeredestillatum,nonobstantecompageuitrea.Quocircaaquainstabilis,uitiumhocinferetinaquasherbarum.Cinisautemspiritibussalsisconstantiamdonabit.Illaesaepiusrectificandaeerunt,&aphlegmateliberandae;haeuixsemel.Sedprocliuiuspeccatumincineribus.Ualeathicquoqueindustria&diligentia,delectusquemateriarum,cumususconsilio.Quaeseruandadiusunt,calidaplaerumquesunt&cineribusrecteelaborantursiperite;Quaemoxinusumtransferuntur,suntquetalia,utbalneumelicereuimintimampossit,committunturhuic.Uesicamediamhabetconstitutionemadfrigida&calidaproutmultauelpaucaaquaadditur,&destillationisactusprocuratur.Taliaitaquequiaexternumprincipiumhabent,&abarteindustriaquemagnamueritatempossuntaccipere,nonfacileitasimplicitersuntculpanda.Destillationemperfimumsuspectamredditfoetor.Sedoridiculasineptias.NontalemfimumChymicuslegit,quifoeteat.Ineiuslocummagniscumlaudibuseuehuntaliquioleaeexpressaerecrementa,ueluinacea.Ueruntamenrectificatoria&circulatoriahaecpotiussunt,quamdestillatoria.DeSoliscaloreetiamportentosaquaedamlegimusencomia.Quiaenimessentiaquintaquaeritur,similequefacileelicitsimile&insuamnaturamimmutat,nonaliocaloredeberefieriquintasessentiaspersuasumest.LegeipsumPortamlib.17.SedtalesPraeconesincoelumscanderePrometheimoreiubeamus,utibiimpollutosoledestillent.Magiaeubidecatoptricisagit,&inpraefationedicitustoriaspeculanoninradiorumcoincidentia,sedinlongissimadistantia,nonustiones,sedterrificosignes,&fulgura.iaculari:cap.4.Quiradiusapudnoscalet,inquinationeelementaritantamuimacquirerepotest,uteosdemeffectushabeat,quosignisflammeus.Utimurautemeoinaliquibusdestillationibus,resolutionibus,digestionibus,circulationibus&separationibus.IohannesBaptistaPortaSolemdicitoptimamaquameliceremultisqueremediisconducibilem,quiaignisuerumessecommutet,&calidasadurentesquequalitatesconciliet.Hocargumentocaloremillumigneumfacit.Itaquenonmaioreiureaget,quamaliusignis,sicaeterasintparitercomparata.Siitemconciliatadurentesqualitates,seuprocreat,idquodAristotelesincombustisterrisfieriscribit,&lotiolixiuio,cineribuscaeterisque,uidendumest,quambonafaciatremedia.Sinitaconciliat,utmitiget&adaequalitatemperducat,idnoncalorisolisdeberisciat,sedmodoartificiosoeiusadhibiti.Oculariamedicaminatampraeclaraalioigni,sinonabsitindustria,possuntfieri,quamradiissolaribus,quosaitessemitiores;&dulciores,noncerteitacompertiAethiopibus,&quosferuenscancerdeurit,inzonatorrida:UtinecGermanis,quorumsyluasaliquandoSolscribituraccendisse.AdditplusaqueinSoleexcipi,quiauaporessolutiilicodescendant,secusacinigni,cuiusuiascenderecogantur.Etiamhocimperitiiudicisest.Nonpluspetendumexmateriaest,quaminest.concauiisspeculismetallaliquefacit,&c.Noncopiasspectatmagister,seduirtutesetiaminparuamole.Illudascendere&descendereparuiestmomenti,potestquegradibusignis&mediisaequefacileprocurari.Sidumigniextrahuntur,lateribushaerent&refluuntinfeces,artisprincipiauiolantur.Nequeenimsiidfit,probeinstitutaest&procuratadestillatio.Itac.16.14.15.Tandemuideturideopraeferenda,quiaremfamiliaremnulloafficitdispendio,ficquesinelignis,carbonibus&artificisassistentia.etc.Negligenterergofit,necpotestpluspraestare,quamimage155acediaefurni.Compendiapauperibussuntgrata,sedcauendum,nepereadispendiumlucremur.Quocircanechaecargumentatantisunt,utcaeteraedestillationeslocomoueantur.Retinemusautemsolariuminartepropterantedictascausas,siueascendendo,siuedescendendoautinlatussitdestillanduminquibuseareslocumhaberepotest.Diciturautemdestillatioperparabolam,quiafitreflexioradiisolarisexcentroconisecundumlineamrectam,quaeaequidistatatertiaconilinea,quamdispositionemGeometraeuocantparabolameregionescilicetcorrespondentem,dequalegipotestCardanusin16.desubtilibus;EtBaptistaPortain17.Parabolointerfectioconiadangulosrestos.Magiaecap.15.16.&17.HieroniAlexandrinoοαραβολὴἐστιτομὴτοῦκώνουὀρθογονίουProponiturtriangulusorthogoniusἰσοσκελὴςlococoni,A.B.C.uertexeiusseuapexA.BasisB.C.EtsemidiameterB.D.CentrumconiD.ExhocradiusreflexusinE.Parabolamconstituit,&intersecatconumadrectosangulos,lineaD.E.AequidistantelineaeA.C.InmediosectionisparabolicaeadliteramF.Collocaripotest,quodparabolicedestillareuolumus,imoitaetiamcalorempergradusaugere.Ellipsisintersectioeiusdemadangulosacutos:Hyperbolaeintersectioamblygoniaseuadobtulos.Namdebiliorfitradius,quoaltiussurgit,donectandemabsorbeaturinmedioinani,relinquatqueregionemaerissuperioremfrigidam.InpunctoF.uimcomburendihabet,siaspeculoparabolicorepercutiatur,quodcollocatumsitadcentrumconiubiD.litera.Sicinterspeculum&solemstatuituruitrum,continensmateriam.Eiuscollum,siquidemdestillareplacet,nonrectificare,digerereautsimiliaperagere,extraradiumpositoreceptaculocommittatur,potestquedistinguitabula,&fundusexcipuliinaquafrigidainumbratabulaelocari.Caeterumspeculilocousurpanturetiamglobicrystallini,itacircauitruminarenadispositi,utexillisradiusreflexussimilitercalefaciat.Aliilenticulariauasa,&concauaspelues,clypeosque&similiaadhibent;Siccumperigniariaspecula&tabulaspilasque.Incendipossintcastrahostium,naues,aedes,&c.radiusqueuariaaccommodationepossitgradumaccipere,consequensest,eaarteiteminstruisolariumdestillatoriumposseinexedraSoliOrienti,Meridiano&Occidentiobuersa,sicutinnuimusinprimolibro,quandoChymicoaedificiumparauimus.Quiexactioremparabolaeuelintersectionisconiparabolicerationemuultcognoscere,Portam&Cardanumlocisdictisconsulat,cumEuclydaeiscatoptricisaliisque,quieaderecommentariaediderunt.Uulgoistamακειβειανnonobseruamusstricte.NamquocunquemodoSoliscaloremrebusadaptarepossumus,siueparaboliceidfiat,siuecollectiuenouoquecono,uelaliomodo,utimurpraesentebono.Cognitumetiamplebiestinconcauis,plus,minus,colligiradios,fieriquecaloremualidiorem.Nonsemperscrupulosecentra&axesquaerimus.Gradumcalorisexoptatuminuenissesatest.Ueruntamenneuideamurobstrepereuelleeruditis,resumamusilla,quaedehacretradidisseuolunt.ScribitIohannesBaptistaPorta,ignemaccendireflexione,&refractione,simplicispeculo&composito,dumqueuultareflexioneincipere,exemplaponitspeculiconcaui,uelpotiusconchaeuitreaehemisphaericae,postquampositusfomesignemconcipit,itemcolumnae,&pyramidis;posteasectionisparabolicae.DerefractioneacturusiterumproducitCylindrumcrystallinum&pyramidem:proquibuspossitessecyathusaquaeplenus.PraetereaSphaeramcrystallinam,&portioneseius,utlenticulatemformamperspiciliorum,ec.proquapossitessephialaaquaplenarotunda,uitrea,Solioppositainsuperpatabolamcrystallinam,&nescimusquemaliummodumininfinitumfereignemaccendendi,quodpromiseratetiamperspeculumquoddamparabolicum;uthacrationenonsitdifficilehominibuscoelobelluminferre,&utrumquepoluminflammare.Promissasuntmirabilia;sicut&cumdereflexionepersectionemparabolicamaitspeculumtaleomniummaximeessecombustiuum,&tamenaliquotiesfortioresfacitrefractiones.Quaeitemexemplaposueratinreflexionecap.15.lib.27.eareperunturinrefractionecap.19.eiusdemlibri,UtsicuideaturhicAutornonmultumcurasseiddiscrimen.Sedomnibusconsideratis,patetuelleeumreflexionemfiericumparabolaesectioneinpunctounoabomnibussuaesuperficieipartibuscoeuntradii:hocest,cuminspeculoconcauouelconuexoitacolligunturradiiutunitiinunopunctoreflectantur,indesecundumrectamlineamparabolaeincono,tantaui,utargentumaurumqueignire,plumbumueroetiamliquefacere,combustiliauero&cremiaincenderequeant:Sedrefractionem,quandoinconcauafigura,uelsolidaperspicua,siuetotasitcrystallina,siueexperspicuouitroaquaimpleto;radiiquidemconiunguntur,sednoninunopunctouitricoeunt,uerumquartapartediametriparte,utfingerenecessesit,coluruminuitrofactum;exsegignerenouumconumueltriangulum;cuiusbasisincipiatasuperficieuitriaSoleauersa,uertexuerodesinatinobiectoincensiuo.Esttamendiuersaratiocylindri,pyramidisqueacSphaerae,uelsegmentorumeius.Hiceniminapicempunctumquetandemconcurruntradiiconcepti&transmissi,sedibilinea:Perorbemplanumuitreumsuntimbecilles,nisiductibusinpunctumtendentibusquosetiamradiisequuntur,autcollectisinaequalitatemarginis.Namtuncexorbeuitreosolentinimaparte,quaduplicaturextremitasresplendere;aliquando&inmedio,prodiuersaSolisexaltatione.Paraboleueronontantuminreflexionelocuminueniet,uerumetiaminrefractione.NamtuncSphaeraueluitrumperspicuumSolisuicemsubit,&inconosnouoscolligitradios,quorumintersectionesaspeculo,uelresimili(siueplanasit,siueconnexa)possuntfieriadangulosrectosiuxtarequisitumfiguraeparabolicae.HosergoduosmodosdeprehendimusChymicoaddestillationemparabolicaminSoleutilesesse.Aristotelicialiterdisseruntdereflexione&refractione;EtillamuocantrepercussumradiorumSolarium,quointensiorfitaestus,sifiatrectioribuslineis,quaeestGeometrarumparabole:hancueroimage156image157luminisseucolorum,quafinguntsecundumopinionemopticorumexoculisegrediradios,&inrelaeui,(uelutaqua,aereautsimili)exceptosrefringiadcorpuslucidum,Solemputauelaliamstellam;Undefiat,utnonresuideatur,sedlumenreiterminatuminsuperficieopaci,putemusqueinessealiquidsystasi,cummerasitEmphasisseuapparitiosimilitudinis,utinIride.Lib.2.c.61Lib.33.Pliniusuultmanifestumesse,radiumSolisimmissumcauenubirepulsaacieinSolemrefringi,&colorumuarietateminIridemixtumnubiumaeris,igniumquefieri:Imaginesquoqueinspeculisreddirepercussoaereatqueinoculosregesto.c.9Lib.3.SedAristotelesἀνακλασινuocattamreflexionem,quamrefractionem.Decoloribusenimcoeli,&aerisIridequescribit,τὸἄποντοῦωνπάντωνταὐτόεἶναι.Met.2.πάνταγὰρἀνάκλασιςταῦτ'ἐστι::AnaclasinueroadSolemfieridicituelaliquodaliudsplendens.InI.Meteor.cap.5.coloresaerisstatuiteuenireἀνάκλασινδεχομένουτοῦἀέρος,idemquetribuitspeculotali,utcoloressineformarecipiat.Indesententiadespeculis,quamSenecarecenset.lib.1.Uide&c.150q.nat.cap.5.imaginesnonesseinspeculo,sedipsaaspicicorporaretortaoculorumacie,&inserursumreflexa.Itaqueanaclasishaeceritrefractio,repercussio,retorsio,ueletiamreflexioutloquiturSeneca.InI.Meteor.3.Ubideueraradiorumreflexionesermoest,itidemusurpaturuoxὠνακλάσεως.DicitenimPhilosophusmediamaerisregionemfrigidamesseδιὰτὸμηθ'οὗτοςπλησίονεἶναιτῶνἄστρωνθερμῶνὄντων,μήτετῶν,ἀπὸτῆςγῆςἀνακλωμένωνἀκτίνωναἱκωλύουσιπλήσιοντῆςγῆςσυνίστασθαιδιακρίνουσαιτῇθερμότητιτὰςσυστάσεις.γίνονταιγὰραἱτῶννεφῶνἀθροίσειςοὗλήγουσινἢδηδιὰτὸσχίζεσθαιεἰςἀχανέςαἱἀκτίνεςetc.QuocircaAristoteli,Senecae&aliisquibusdamnihildiffertrefractio&reflexio,&uorutraquetamsystasibus,quamemphasibustribuitur,cumutrobiqueradiihicfingantur,exoculoprodire,ibisint.Uerumhaecnonmultumfaciuntadinstitutum,nisiquoddignumsitliberalitereruditohomineposseuerbaphilosophantiumintelligere&interpretari.Catoptricispermittendumest,utsuoiureutantur.Itaque&nosterChymicus,cuminSolelaboraturusestadminiculoradiorumeius,reflexionemfieristatuet,cumeregionetertiilaterisimaginariitrigoniuelconiabaliquosolidoconuexoautconcauopotissimum,resultabit,radiusattingetqueremdestillandamuelaliterelaborandameositu,utinterSolem,&locumreflexionisinteriaceat,ueluticumpeluimaeneamitadisponimus;Utineacollecti,nectranseuntesradii,repercutianturaduasillisradiisobstans,utinhacfigura:Cumrefractioneagereuolet,operamdabit,utuaspostmediumcollectioniseoinlocodisponatur,quoconustefractuspertinget,utsicglobuscrystallinus,ueluitrumcumaquaquaequesimilissuntusus,interSolem&uascontinensintercedat,quanquam&inhocmodouarietatemquaeratartifex,iamqueperseradiumprocuretsimpliciter,iamexaccidentemultipliciter,quemadmoduminpriorequoquedocuitPorta,posseperobliquum&exlongioreinterualloparabolicamreflexioneminstitui.Itaquecumrectifiareaquasstillatitiasinanimoest,nonunumpunctumradiiapplicantuitro,sedmultaglobiscrystallinismultis,aliquandoparabolamreflexioniiungunt,cauitatesquaeruntSphaericas,uelangulares:Arenisfulciuntspecula,conchas,galeas,clypeos:tabulasponunt:Pilisaeneisferrisuecommittuntuitra&Soliaccommodant,quasuarietatesususdocerepotest.Refractiopostconchamuitreamsicpotestprocurari:Inexedrisuelmoenianissuspendanturcollocenturuecertoordineampullaeaquaplenae,&quaconusradiorumdeprehenditurefficaxesse,ibicollocabiturrectificandamateriasuouitroadmedium,ueltertiampartemcontentanequeenimimplendumnimisest,neperrumpantspiritus.Aliquandoiuuatcolloapplicassefrigidarium,utrepulsihalitusrefugiant,consistantque,praesertimincirculationibuspercucurbitamduplicem,ubietiamtertiaduntaxatparsimplericonsueuit,conusquerefractionisinmediummateriaedirigi.ConuenitautemdestillatioperradiosSolaresmagisdescensoriae;quamascensoriae:Posteaetiaminclinatoriae,cuiusumbraticamdelineationem;inretortadesignauimus:DescensoriaexemplumapudBaptistamPortamest:idquenosposteainhuncCommentariumtransferemus.Ascensoriamsiquisrequiret,inSolariofaciatcapsamconcauamafronteapertam,ecuiusregioneScaphiumexorichalcocollocetproparabola.Incapsaminferatcucurbitam,ita,utcollumeiusposttabellamlateat,capitellumquesustineat,cumrostrodependenteintraparietemsolariiueltergumcapsae.Eomodopluresquoquecucurbitasdisponerelicet,singulisquesubiicerecoronamstramineaminquarequiescant.CumSolsitummutabititautradiinonampliusreflectantureorobore;quoddesideratur,alitercucurbitaecollocabuntur.PraestaretautemcapsamillaminMaenianomobilemesse,ueluersatilemutcumSolecircumagipronecessitateposset.Quodsifimiinteruentuidperagerelibuerit,nondeesteiusprocurandiratio,modoidpriusaquacalentefueritirrigatum,&posteaSolisradiisexmalluuiis,uelspeculis,autalueis,cylindris,uelquibusutilefueritfiguris,repercussisexpositum.Sed&inlocishumilibsapricistamen,&declluibuscumuliarenaruminformampulpitiuelpuluinarisconcinnaripossunt;&tabulacoereeri.Solemrespicientuentres;nasialembicorumposttabulaminumbrampropendebunt,stillabuntqueinexcipulumroresessentiales.Neitemasolelaedanturalembicorumconcretisudores,frigidariiscircumdentur,autobiectisualuisoccultentur.Haecratioiuuabiturrecrementisoliuae,filiquispolentae;gigartis,fimo,&similibusplaneeomodo,utinsolariodiximus.Sinonsufficitparabolereflexionis,addipotestrefractio,utpriuscollectiradiireuerberenturabaliquoconcauosolidoinuitra.Pluraexcogitariartificiainsolationisfacileest.SedcumnullanecessitascogatChymicumsicdestillare,sialiasprobeestinstructus,nonest,utnosfatigemusspeculationibuslaboriosioribus.Cap.Xu.Deinclinatoriadestillatione.Inclinatoriamuocant,cumnonrectasursumpellunturinalembicumspiritus,sedoblique,&uelutiinlatus.Estautem&haecquodammodoascensoria.ItaqueeaminAlchymiaisticlassiaddiximus.Fitdupliciterrectisuasis,uelretortis.Ibicucurbitarectacumsuoalembicoinfornacemobliqueinseritur,utprospiciatcapitellumdeorsum,&nasocurtoiungaturrecipienti.Hicuenterperseitafactusest,utpronusiaceat,cornuqueretortoefornacepromineat,inseraturqueuelaliiretortae,quoduocantdestillationemconcurrentiaeseuperconcurrentes;autBociamcontrabociam:uelampullae.Utrobiqueeadestillantur,quaeessentiamincrassioresubiectohabent,necalteascendunt:autetiamspirituosa,quaemitiignifacilesegregarerectificandouolumus.Interceditpostea&abusus,utaliquiperindehabeant,siuehoc,siueillomodoperagaturoperatio,modoabsittemeritas.Cogitandumsaneest,subtilesessentiasretortisfacileaduri,nisiinterueniatbalneum.Plaerumquen.hocgenusuasorumlutoarmatumnudisignibusinfertur,uelarenis,uelcineribus&maximeseruitgradibussecundo,tertio,quarto.Sedutdiximus,industriepotestetiamprimoaccommodari,utignilentissimo,cumretortanudametallicacaloreobiteracceptoexpyriateriodestillatumrectificat;autsolisradiiadhibentur,autbalneumroridum,mersoriumue.DestillationeminclinatoriampercornuHermetisaliquitransformantinuerelateralem,uocantqueTransuersam&accommodantpropriemineralibus,quaepropterspiritusgrauesdifficulterascendunt,nisimagnisignibus:nequetamenpossuntperdescensumextrahi,quodliquefiantcaloreigneo.Itaqueinlatusproflanturidemquidemperretortas,sedquaerectiorecornuproceduntinaduersumsecundumrectamlineamrespondensconceptaculum.Uteomeliusintelligantursingula,proponemusprimotypuminclinatoriaeuasisrectis;postearetortis,tandemtransuersis.Inprimomodofornaxconstruiturexlaterculiscoctis,quadratauelrotunda,quaeabasscensoriisnullaaliarediffert;nisiquodreuerberatoriaeinstarinsummoclausasit,relictissaltemrespiraculis:Afronteueroiuxtatectumobliquoforaminecollumcucurbitaeexerat,adimponendumcapitellumnasutum.Ostiolacineritii&hypocausticonstituunturalatere:Erkerusindestillationeaquaefortisexhibuitquadratamfiguramcumacedia.PlacetIconemeiusproducere,quaeesttalis.A.Acediaeturris.B.operculumeius.C.Regulaignismoderandi.D.ostiuminferiusclausum.E.furnus,inquocucurbita.F.cinerariiostium&spiritussubeuntis.G.fumaria.H.collumcucurbitaecumalembico.I.conceptaculum.HaecpicturaestErkeri.Inturriforamenpoteratiuxtacraticulamponiadpruhasmouendas.Ubiprominetexfurnocucurbita,satisamplasitfenestraaduentremimmittendum;cuiustamenhiatuslutosuntfarciendipostuasillatum.Tectumdiuisimus,uttabulis(quaeferreaesuntlutoincrustatae,uelfictiles)amotisrectelocaricucurbitapossit.Ubilocuspatituramplioremfornacem,etiamgeminaricucurbitaepossunt,&unoigniopusabsoluiduplex.Quoapparaturetortaeinusumueniant,multadocentexempla,potissimumqueReuerberia,dequibussupra.Illudsaltemaddamus,possemisceridestillationemascensoriam,&inclinatoriam,ita,utpergradusfiatascensio&descensionumeroseptenario,autquiplacuerit.Construendusfurnusestquadrangulus,cum,uelsineturriacediae,eiqueabanterioreparteparticularesfornaculae,instarsellarumgradatimdescendentiumaccommodande,quibusillataeretortae,quodliquorisexprimouasedecurrit,subindereddantmagismagisqueattenuatum,&aphlegmatecrassiorerepurgatum.GradusSalomonishancformamappellarepostumus,atqueitadepingere:Image158322comment.Alchem.Part.I.Lib.Iu.A.Cinerariumcumostiosatisamplo,utaccessussitininteriora.Idobturarilaterculisdebetpromodoignis.B.praefurnium:Estquefurnusquadratusanterioremuroperfossuseapartesupercrate,ubiregulaC.est,utcalorinsellasaccommodatasseucapsasperregulasgraduumdiuersorumimmittipossit.Aliastotusismurussolidusest;&inpartesuperioreubiincipitprimacapsa,nonnihilreductus,utcatinusquicontinetcineres&retortamprimam,inipsiuscapacitateminsertussit,adcommunemafococaloremaccipiendum.Namuesica,&primasellacaloremrequiruntmaiorem,illaquidemnude,sedhaecinteruentucinerum,utraqueiuxtarationemdestillandaerei.D.spiracula.E.tubusadsupplendumliquorem(uinum,cereuisiam,uelquemuisalium,exquospiritumeducereuolumus:Namspiritibusaccommodataesthaecdispositio)F.collumuesicae.G.alembicus.H.primacapsa,infornacempenetrans.I.eiusobliquainsertio.K.sellaesequentes,quaecaloremperregulasaccipsunt,continentqueretortasrostratas,quarumcolla&rostraexforamineprominent;seduentreslutomunitiincumbunttrabeculisferreis,quarumcapitadesignanturliteraL.Debentautemforaminaistasatisamplaesseprouentribusinserendis,reducendisque;&utrespondeantcommissurae,uasisimmissis,farciri.Itasuperiorescaloremaccipiuntintensiorem,inferioresremissiorem,quialiquoresprimisuntmaterialiores;caeterispiritualiores.Utautemexploraricalor&dirigiqueat;laminissellarumadiectumforamenest;quodconosuoobstruipotest,&reserariadlibitum.M.conceptaculum.N.foramenlaterale,quoreclusointeriorapossuntconspici,autetiaminsertamanutangi.Caeterumcumfocussatisestincensusclaudendumpraefurniumest,&sicdestillatioperagendaeomodo,quofaciuntaquasardentes.Cumdefeceritcalor;restaurabitur.Sicalormaiorrequirituradretortassellarum,pertundipotestcinerarium,&cineresferuentesintrudi.Destillatioproflatoriaindirectum,itatamen,utfistulanonnihilinpronumdeclinet,hochabetschema.Furnusestrepercussorius,seureuerberium,A.parsanterior,inquaamplarima,perquamampullaerostrumprominet.Ealutoobiurandaest,insertouase.B.posticum.C.latussinistrum,quodofficinaeparietipotestadhaerere.D.latusdextrum.E.tectumextabulisuellateribus.F.cinerariispacium.G.praefurnium.H.ostiumcinerarii.K.signatrabium,quibuslutoobductisinniriturampullaloricata.Eastrabesexferroesse,&inmediocuruatasadrecipiendumuentrem,utileest.L.ampullaaccipiens.M.ampullatradens,proquapotestesseretorta.N.infundibuluminquodinfluitliquorexampullaefundoperforato.O.Recipienssecunduminaquafrigidapositum.Haecuasafirmoglutinecohaerent.P.frigidarium.Qfenestrae,perquassuperampullamcarbonesimmittuntur.Eisrespondentduospiraculainantico.Inmagnisofficinisreuerberiumtantumpotestfieri,utpluribusuasissimulcapiendissitidoneum,&unoignimultumextrahaturliquoris.Commodumidapparabiturprominentibusrostrisabantico,postico,&unolatere,itautliberofurno&undiqueaccesso;quartumlatusdestineturpraefurniis.Repraesentabimusapparatumgeminisretortis,quaecumrectisampullispossuntpermutari.Cumresreret,quomodotertiolatereaddendasittertiiuasisdispositio,facileestintellectu.image160323DeExtractionibus.Hocartificiodestillarisolentfortesaquae&spiritus,cumoleismineralibus,sedobseruatacuiusquenatura,utinpraxiexponetur.Furnusexlaterculococtoconstat;&potestpyriaterio,cinerarioqueseruatiseffringi,&prouasorumrationemutari.Flammaeluctatur,interlateres,quibustegitur.Quaeasinistrisestampulla;interduminsublimioreuentrisparteforaminepertunditurneuiolentiaspirituumrumpatur.Idautemligneoconoobturatur,&reseratur,cumnecessitaspostulat.Ignisperstipitesligneosprocuratur,postquampaulatimpergradusprunarumadminiculoestincensus,&fornaxconcalefacta.Uasafulciunturbacillisferreis,uelcapistrislutoillitis.Caeterapridemsuntexplicata.Quoniamautemoccasionedataiterumincidimusinmentionemdestillationisinclinatoriae,tytonessciredebent,nontantumimmediate,&percatinoscinerarios,arenariosqueeamsolereadornari,uerumetiamperbalneum,tamroridum,quammersorium.Huiusdescriptionem&picturamdeditIohannesBaptistaPortain10.magiaecap.9.sequeeiusautorem,inuentoremqueappellat:quemnegloriasuafraudemus,suisuerbisloquentemproducamus."Suntquamplurimiflores"(inquit)"tenuissimimoleagenii,utrosmarini,Iuniperi,aliorum,moschum,Ambara,Zibethum,succina&eiusmodi,exquibusoleumeliciturodoratissimum,&medicis,usibuscommendatissimum:Sedadeotenuisessentiae,&consistentiaesunt,utmiruminmodumuiignisurgeripertimescant,quumillicocomburantur,&sineignisuiolentianecpinguiaascendere,necoleumextrudipotest,utiisincommodisoccurramusuasconstituemus,quoabsqueullaustionislabe,&laboreoleumdescendet.Formeturigituruasaeneumouiforme,duumpedumaltitudiniseiusdemquelatitudinis,circafastigiumdiuisum.Illudprooperculousuisit,&intrasuumsinumrecipiatur,&commissuraeadeoquadrent,utapteconcludi,&constiparipossint.Ininferioreuasecircamediumspacioaboresemipedis;quasiseptumtransuersum,laminaaereaaccommodetur,utapteimponi,&extrahipossit,incuiusrotunditatetriaforaminaexcauentur,excepturatriumuasorumretortorumima.Reliquumlaminaespaciumtotumperuiumsit,utefferuensaqua,efferuendissimiquespiritussupraepossintefforri.Euasislateribusaptenturforaminatria,perquaeretortorumuasorumcollaimmittipossintcumsuiscanalibusaegglutinata,utaptestuppafarciri,&uesicisobligaripossint,netantillumaurae,nedicamaquae,expirent:Quumoperiaccingimur,repleanturretortauasauitrearebusextillandis.Collapercanaliculaforispendentiaimmittantur:imaforaminibusseptiinsideant,parumeleuata.Spaciuminane,siquodhietintercollum&canaliculum,stupparepleatur,constipetur,&suprauesicaetaeniolisobligentur.Repleaturuasaqua,utaseptosubsideattriumlatorumpollicumirtercapedine.Tantemoperculatouase,&commissurisoptimesuffarctis,perlinitis,obligatisque,neassurgentiumuaporumuiolentiaoperculuminsublimeattollat,&astantiumfaciesferuoreexcarnificet,succensoignepaulatimincalescat,usquedonecuehementissimus.Sufferuetaqua,&confluentesspiritusintersoperstrepunt,utterroremincutiant.Extillabitprimumaqua:moxcumaquaoleum."HaecaduerbumPorta.Quaedesuccino&ambrascribit,imo&deZibetho,uidenturindubiumuocariposse.Namexistisetiamaliomodositoleumsatisintegrum.Apparatussatisestoperosus.Sicumtantoferuoreperagiturdestillatio,quaerendum,annonexcedatrationembalnei,sitquepotiusstufaesiccae,autcinerisactio.Uultaquamtrespollicesaseptoabesse.Nihilitaqueattingetuasapraeteruaporem,&interdumebullientisaquaeferuor,quicumualdesitinaequalis,nontantuminaequaliterresoluetattenuabitquemateriam,uerumetiamuasainpericulumfracturaeconiiciet.Nullumexuperantiaeemissariumest;nullussupplementotubus,Siergotandemconsumtasitaqua,autadtantillumredacta,utnequeatampliuscaloremsiccumhumoresufficientetemperare,nequetameninsuccino,ambra&similibustamcitodestillatiopossitabsolui,nihileritreliquum,quamstufasicca:tutiusqueessetincineribusopusinstituisse,autdilutocinerum,uelbalneoherbido.Aquampriusexiredicit,posteasequioleum.Sisuccinumunaintelligit,nequetamenliquorestadiectus,uidendum,numsufficiatbalneum,autnumbalneititulummereaturapparatus.Sedcumisscribat,suisseexperientiistaliainuenisse,remiisdemcommittamus,modononignominianotenturaliaeoperationes,quibusidemconsequipossumus,pictutaeiusesthuiusmodi.image161A.Concha,quaahenumoperitur.B.ansaeeius.C.Ahenumefornaceextractumeleuatumque,iucuiuslateribusspectanturretinacula,quibusfulciturhaeretquefornaci.D.retortae.E.fistulaeabeni,perquascollaretortarumprominent.F.collaretortaruminserendaconceptaculis.G.limbusrecauus&perforatusexcisusque,utreciperecucurbitascapsissuispossit&sustentare.Eumadumbrauimusseorsimlitera.L.H.ostiumpyriaterii.K.cinerariitestudoutrinqueperuia.Siquistotundamfornacemcumquatuor,retortismauult,eiusfiguramapposuimus;adiectisspiraculis,tuabo,&foramineinoperculiuerticeadexplorandumcalorisgradum.Inclinatoriumuaporariumsicfacies.Ahenumcumcollopaululumeminenteaccommodafurnorotundo,uelquadratoproarbitratu.Addeeiemissariumefferuescentisaquae.Imponeconchanexaerecumeminentetuboadsubmittendamaquamcalidamcumopusfuerit.Exconchaeuerticesurgacanalisamplusinhemisphaeriumdesinens,cuioccurratiucumbatquealterumhemisphaeriumexglobosuperiore.Etsinthaecduohemisphaeriaconglutinatafirmissime,ueletiamsolidamateria(lignea,stanneaue)fabrefacta,itautseorsimtotum,hocrepraesentetcalicemπλατύστομον(πιθάκνηνπλατύστομονDioscoridis)cumsimilipedamento,inmediocanalisnodooualiexistente,quisitexistishemisphaeriiscompositus.Explicatushinccalixsimilicanaliexnodoprodeuntesustentetur,habeatqueiuxtalabrumquatuorfistulas(inmoremcastelliaquariisiquidemliberamfornacemuolumus)quibusinseranturrostraretortarum.Intuscubiculainlimbofiantsuperquibusretortaequiescant;Etpertundanturforaminibus.Compendiosiusminusqueoperosestatuentursupertripodibusmobilibus,inmediofundiubicanalisincipit,laminaestoforaminibusplenaaduaporemtransmittendum:lamfundusfoenococto,uelherbisaliis,(aliquibusplacentferrataescobescoctae,aliquibusfimuspurus)insternatur,inferanturqueretortae,teganturque&farcianturundiqueeademmateria.Tandemclaudantururaniscointritonemerecto,percuiusosexienstubaesimilisfistula,sempernospossitdecalorisgraducertioresfacere.Cuiornatusplacet,signisstatuisque&picturistotumopusillustrabit,utforisnondestillatorium,sedpotiussumtuosumtemplibaptisteriumappareat,effundaturqueliquorstillatitiusperumbilicospuerorum,hydriasNaiadum,mammasMelusinarum,&similia.Quoniametiaminuerticeponendumforamenestadcognoscendumcalorem;effingiibipotestgallusaeneus,fistuliscolliitainstructus,utuaporetranseunteuideaturquasicantumrepraesentare,utinhorologioArgentinensi.Caeteracoloribuspicturisqueadplacitumdominiillustrabuntur:Etnefumusinquinareopuspossit,praefurniumauersumstatuetur;autpotiuscarbonibusacapnispriuscalefietaqua,posteaadaptabunturuasacumornamentis:uelregumAbarachinstitutointerueniatmurusinterpuoriaterium,&destillatorium,indequeaquaferuensinhocinfluat.Ingeniosospaucismonuissesatisest,Figuramitaadumbramus.A.Collumaheni,quodinoperedebethumiliuscollocarialtiusquemergifurno.B.Canalisemissoriusaquaesuperfluae;Ethicproutratiofurniconueniet,interdumpermarginemeiusprodit.C.Tubusperquemaquademittiturinsupplementumconsumtae.D.Calicispedamentum,operculumqueconcameratumabeni.E.Nodus,quoiungunturcalicispartes.F.patella,parscalicissuperior.G.fistulae,perquasrostraretortarumexeunt.H.Uraniscuscumtritone.K.calixseparatimpictus.L.aliaeiusformasinenodo&fistulisquarumlocosuntforamina.M.patellaintusrepraesentatamediopertusotraiectoriiinstar,uelcribri.Haecrecipituentrescumuenococtocalente.N.ahenumquodinnitidebettransuersiseferrotrabibus;&simulretina,culaansasquehabere,utimmobiliterquiescat,necpondereimpositorumdeprimatur.Sitexaerefirmo;auteiuslococatinusorichalceususurpetur.Simetusest,neparumfirmitersitsustentaturumsuperiora,fulerainauxiliumpossuntadiici,eaquesupponicalicismargini.O.Retortaintegra,P.Retortadiuisaahenea,utsaepiusreuocariinusumpossit.image162Cap.Xui.Dedescensoriadestillatione.Satisapertumest,hocartificiumapraecedentediscerni,&forma&apparatuinstrumentorum,Quanquamenimibiquoquesolenniterconcretusliquordeferatur,tamenexresolutionepraecesseratascensioseurecta,seuobliqua.Hicstatiminimumsesurripit,quodextractumseparatumueest,siueuiarecta,utplaerumque,siueprocliui.Caussaestgrauitasliquorisproliciti:inaliquibusuiolentia,nempequorumessentiaresolutainspiritumascenderenonpotestproptercircumstantesparietes&tegumenta;nequetamencopiapatiturinangustomorari.Ferunturergodeorsum&eluctanturgyris,tanquamproflata,autexnubibusexcussiecnephiae.Quaedamaduersaqualitasinfugamconiicit,quoddeHydrargyrostatuunt,quaeignemferreinsuauolatilitatefrigiditatequenonpotest.Itaquesesubducit.Grauitateidquoquefit,sipriusfueritcoagulata.Sedsaepeformaspiritusprodit,&superaquisuelpauimentoconcrescit,quoduulgomoliunturinsulphurequoque&aliis,quaecompellunturdeferriobstaculissursummeandi.Intelligimusitaqueunanonnullaformaliquorisprodire,aliaspiritus;Etideoapparatumdebereessediuersum.Quiaueroquaeuiolentisignibuscoguntursecedere,plaerumque&liquoris&spiritusconsistentiaapparent,maioriscircumspectioniscaussa,abartificibusitaadaptanturuasa,utneutrumperirepossit.Uulgusmetallicoruminsulphure,stibio&aliisnegligentiusagit,utexsuprapositispicturisapparet,proptercopiamminerarum&uilitatem:imonontamessentiaesicfiunt,quamconfusorumseparationes,quaeessentiismateriampraebent.Interdumuirulentispiritus,autetiamnimisualidicogunt;nenimisobstruamusuasa,dequibuspraxismonebit.Utobtineamusdescensionisformamdispositiouasorumnecessariaest,&agensresolutiuum,siquidemseparatoriaestdescensio.Uasarudiusproponuntur,concinnanturqueinmetallurgia,suntqueplaeraqueexAgricola&aliissuprarepraesentata.Inaliquibusexnaturalocorumconsiliumpetunt,&quauisdispositioneprocliuicolliumautscrobiumutuntur.Chymicisusitatata,moxreferemus.Agenscausaignisest,qui,cumnoninsublime,seddeorsumuergeredebeatresolutum,pyriateriumsuuminsummohabetueluasiscontinentiscircuitu.Undeigniscircularisdictus.Inaliquibusnonignis,sedpotiushumoraereus,uelaqueusrequiritur,utindestillationeperdeliquium,quaehucaccommodaturseparationiscaussa,utessentiampurioremprocliuemqueinresolutionemsegregetabimpuris.Procuraturidemaliquandoperfrigusaereumaquosacongelans:sedidextraartempotius.Supradictumestsubsessumquoquehaberealiquiddescensorii:quemiuuatquies.Sedrectiusinsepatatoriisrelinquitur,uti&destillatioperlacinias.Quaedamadiuuanturadminiculis,siueexcoctionisresolutionisqueperdesessum,dequibusinpraxi.Estautemmirabileinuentumdescensionispercaloremcircularemforisadhibitum,quasicontranaturamduplicimodoarscogat&agere&patimaterias.Ignisuigetinpabulosibifamiliari,cumquoattenuatoassurgit:Etestcaloreleuatiuus,utdocentmeteorica.Debebatergononinfraeumfieriresolutio,sedinlocouigoris,utpoteinmedio,uelcontactusconfiniosuperiore,quatendit.Sediscommunicatiuusestsui.Itaquecaloremigneuminmateriasdiuidit,alteratqueeas&inipsisproducitsimilemformam.Nequehocadeoestmirabileacillud,quandoascensoriedestillantnonsubditoigniexhypocausto,sedcirculari,uasehumidefosso,utnonperuenirepossitadilludignis.Alterahuiusoperisinuentiomirabilisest,sperassealiquem,seposseessentiamobtinererarefactione&resolutioneignea,noninhis,quaeliquataacaeterisseceduntsedaliisinspiritumuersis,cumtamencertumsit,aereasurgere.Sedexperientiauicitadmirationem.Quaeriturnumdestillatiorecteappelleturartificiummetallurgicamautetiampopinarium,quoeliquatadelabuntur.Nonuideturhoc,sedalionomineappellandumesse.Metallicienimuastisfornacibusingestammateriamtotamfundunt&uelperpuncturamemittunt,uelprofluxumcontinentem.Itaquenondestillatioest,ubinullaestillaeseuguttaecadunt,sedprofluitunaliquorcontinuus:Uerumnonputamusdeistisodiosecontendendumesse.CertumestChymicoruminuentoitaoperariplebeios,siuestillatimexeatliquor,siueconfertim,idquodaliquandoκατ’ἄλλαuerisdestillationibusprocurantChymici,ueluticumalembicusestuentricosus,simulquereceptaculiofficiofungitur.Propriehucillametallurgicaactiopertinet,quaeinspecieuocaturdescensio,inquanonconfertim,sedpaulatim,guttatimqueseparaturliquorpurus,haerentibusrecrementis.Illaeueroperpuncturam,&profluxumeliquatototoadsegregationempersubductionemreferuntur.Finisdescensoriaedestillationisestseparare&extrahereessentiamrelictisalienitatibus.Eiastipulaturformaadministrationis,&dispositiouasorumadactionemdescensoriam.Haecubisunt,substantiaoperisest,siueconcurratsegregatiopersubductionem,deliquium,&alia;siuenonstillet;sedfluatseparatum.HincinAlchymia,Destillatioperdescensumaliaestcolliquatoria(συντηκτικὴ)quaefiteliquataessentia,autquodproessentiaest,prodeunterectadeorsum:autresolutoria,seuattenuatoria,ubisubtilitaspriusinspiritumfecisset,moreascensoriae,siueomnino,siuemagnaexparte.Appellauimustamenhancsudatoriam,ueldescensoriamperexudationem,quiaquaeitadestillanturignibscoguntursudare,&liquorememittere,quodnotareestetiaminhypocausiuulgari,cumfocouiridalignainferuntur.Etlicetsitunaconuersioinspiritumdenuocoagulantem,tamennonideoperditnomen;sicutnecnos,cuminuaporariissudamus,stillamusquerore,nonnihilspirituumimpendimus.Deillaspecienonopusestplurib.disserere.Hecdirimiturinmodosmultos,dequibusquamuidenturdesiderari,monebimus.Illudgenericisaddendumest,quodinomnidescensoriadestillationesitnecessariacorrectioetiamsieaaliquandononutamur,uelinlocumcorrectionissubstituimuslabotiosas,purorumseparationes.Namcumresnonunuminsesuccumhabeant,seddisparisnaturaediuersos:quin&nonraroabigniumuialiquidcontrahantlabis;Etunasaepeprodeantimpuritatiselementa,ueltaetcmentaeorum:necnonaliquandopraemittamusinreceptaculomedicamina:repurgationem,sepaqiotrentemrationem,alterationemuedenuoinstituendamesse,nemononuidet.Finirenrefinirenfeinbrennenetc.afine&perfectionedicta.Itametallurgipostquamexcoxeruntmetallaetiamartificiosissime,tamennonstatimobtinentpurasedcogunturpluribusordineignibusfinemperfectionis(quodfinireuocant,GermanisFiniren/refiniren(utdesaccharoloquuntur)feinbrennen/quodafineest,quasiuelintadregulam&perfectionemperducendaesse)eisinducere,licetaliusfinissitususpoliticus,aliusessentialeChymicoruminstitutum.Quaeautemcorrectiones&perfectionescuiquedebeantur,inpraximonetur.Aliasnotumestquaedamdenuodestillari,aliainsolari,aliaseparari&rectificaridestillando,uelapricando;aliaaliterpurificari.Solennefereestperdescensumpraeparata,corrigeresegregatoriisartificiis,&destillationeascensoriauelinclinatoria.Cap.Xuii.DeDescensoriadestillationepermanicam.Cumuarietasmagnasitdescensoriaetransudationis,admethodumtrahendaestdistinctioneaccuratiore.Quoniamitaqueoperatiomaximeindeaestimatur,quodinuersomodoignissursumsit,resolutiodeorsum,quo&stillaeferuntur,appellabimusunamRectam,alteramobliquam:utramqueapertam,uelconclusam.Apertaillaerit,inquauasrecipiens&mandanssimulinconspectumueniunt,hocquidemsuperius,illudinferiusinquodamfornice,uelsuffurnio,hocestsubfocoeiistentecrypta,autcamera,inquamdependetuasinuersum,committiturqueexcipientilibero.Duplexhaecrursumest;unaperaestuarium,alteraperbalneum.Aestuariumuelabigniest,uelasole,Illuditerumcum,uelsineaqua&refrigerio.Absqueaquaperagiturpermanicam,ampullam,cucurbitam,ollam,inquorumlocumsucceduntinterdum&aliauasa.Sineaquaetiamfitsartagineperlintea,uittas,&similia;itemperconchas,&pelues.Iamdedescensoriapermanicam.Huicaptasunt,quaeredduntoleum&aquamsimul,utlignanecnimisrecentia,necarida;sedmediomodosehabentia,nisiabundentoleo.Deindeetiamseminamaiora,rasuraepinguescorticum,corticesipsi,carnesetc.Fiatuasexargillatenaceinstarmanicaehippocraticae,exteretiamplitudineinapicemfistulatumdesinens.Eiadapteturoperculumansatum.Longitudoitadistinguatur,utacumencirculoacaeteroecorporesitabscissum,transeatqueperfornacispauimentum.Deindetriaspaciaformentur,similitercircularibuslineisforisnotata(nonenimdiuisiopenetraredebet,sedforistantumsignari,utsolentmensura)siceruntuestigiatriumignisgraduum.Quartusestinoperculo,sedprimusnatura.Posteaconstruaturfocusinmedioperforatustantohiatu,quantumrequiritmanicaecollum.SubfocositCameraabanticopatensostiosatisamplo.Potest&posticoperuiaesse.Inealocandumestconceptaculum.Cumextruitur,satisaltusfiatfornixutministrareetiamaliisdescensoriispossit.Conceptaculumuerohumiliusautaltiusstatuemussubiectispuluillisaltis,humilibusprorationeoperis.Planumfociclaudaturlateribusinquadrumdirectis,itautmuritamaltisint,utexaequentsummitatemmanicaenontantum,uerumetiamunoatquealterodigitoexuperent.Fococonstructouesicacutuaabaliquibusiubeturfieri,utpereamliquotdecurratindecliue,sicquesimulfiatdestillationispertabulamimitatio.Namsordesinuesicahaerent:liquordelabitur.TaleminaduersariisSigismundSchnitzerideprehendimus.Sednobisconsultiusuidetur;aqualiculumeisubstituere,siquidemoleumtantumexposcimus.Namaquasimuldefensionem&correctionempraestarepotest.Sinautemetiamspiritumdescensoriumuolumusperseexceptum;satisidoneaestuesicasicca,utieamdepingemus.Euitroautfigulinaterrauitrataeamesseconuenit.Nammetallicauiacriumspirituumcalcinantur,fitqueutliquortamentatrhit,tametsihaecinrectificatoriadestillatione,ueletiamseparationesimpliciamoueriqueant,Uesicaistafirmaturreticuloadparietemalligato.Proeaexcisumligneumscabellumseruieritcommodius,itautsubcositrecipiens.Cumopusprocurandumest;manicaimpleturmateria,quaesiminutiorest,quam,uthaerear,ueltransmittatliquorem,iux:aapicemperiusalaminaeritinstruenda,&operadanda,nenimisdensusconsessus,stipatioquemateriaemeatumintercludat.Deindeoperculumaffigiturluto,ignemsustinente,itarimisinterceptis,utnulluspenetratespirituspossit.Posteaaccommodaturpauimentofoci,commissuraequefarciunturluto.Circundaturtandemmanicacineribussiccis,usqueadoperculum,itautcomplanataomniasintcircaeam;tantummuripaululumemineant.Compositisomnibusrecte,&uesicacumconceptaculoagglutinataincamera;paucaeprunaeadmouenturmanicaeoperculo,nimirumtresautquatuor,utsitcalorgradusprimi.Eassuccessiueaugebis,donecappareataquadecurrensperuesicaminconceptaculum,cumquealiquandiudestillauerit;accedesadgradumsecundum,cineresqueremouebisamanicausqneadcirculumuelnotamineadesignatam,&aggeresprunas;inprincipiopaucas,posteaplures,utrequiritgradussecundus.Itaoleumaquaemistumprodibit,quodcumitidemaliquiousquedurauerit,transibisadgradumtertium,iterumcinerestollendo,&prunasordineapponemdo;itaquepergesetiamusqueadquartum.Hacartepaulatimexhaurisquicquidliquidaeinestessentiae,nectamuiolenteragis,utalioquinfierisolet,cumnudastatimuasaignibuscircumdantur.Peractaoperatione,sinesfrigefieriuasa,exemtosquecarbonesinaliouaseterreoigneteuerberiiincineresrediges:transmutabisquesubstantias.NamMercurium,Martem&Saturnum,oportetconuertereinLunam,Solem&Iouem,iuxtaartistransmutatoriaepraecepta,uasorumdelineatiosequitur.327DeExtractionibus.A.Excipulusinmediocametaesuffurnalis.B.uesicacurua;necestreueraaliudabampullafistulata,cuiusrudimentumestadliteram.H.siuefictilissit,siueuitrea.Adliteram.F.adiecimusreticulum,uelfuniculorumcongeriem,quibusalligaturpaxillo,seuhamoinobuersopariete.Sedutdiximusscabelloetiamsustentaripotest,utadnotamG.ElementoC.operculumincumbensmanicaeostenditur;Etilludipsumetiamseorsim.D.planiciescinerum,quibusfocicapsaestreferta.Focumabsquemurisseucapsaquilibetfacileintelligerepotest,simodoculinariumtestudinatumcogitet,quiinmediositperuiusuoragineseucratererotundo.Etsaneutriqueusuiidempotestinseruire.Coquereuolentesforamenlapideclaudemus;seddestillaturiadaptabimusmanicam;&operetumultuariocircumponenteslateresexcitabimusmurosincapsamsatiscapacemdigestos.E.manicacumansis,&circulis,quibusingradusdiuiditur.Cap.Xuiii.Decaeterisdescensoriisapertisaestuariisicci.ContentapoteratessearsChymicaapparatudescensorio,quemrecensuimuspraecedentecapite,Sedcumnonsempereademsintpraesto,consulendumquesittempori,&circumstantiiscaeteris:prudentiaeestinpraxiideamoperispossealiteratquealiterrepraesentare,nonquodpraeceptio&principiumsitmutabile;sedquodsingularisaccommodatiouarietiuxtainstrumentorum&adminiculorummodum.Socraticatholicaintellectusperpetuasunt:sedsensibiliamutabilia.Chymicusnosternontantumχαααpraeciperedebet,&operisideamproponere,sed&manuariassensibilesqueoperationesdispositionesqueinusum&praxindeducere,utsiillomodononliceatdestillare,nihilominusauxiliononfraudemur,sedaliteradidemcontendamus.Sciendumitaqueprimopromanicaposseesseollam,cucurbitam,phiolam,concham,cacabumsimiliaqueuasa&opustuncinstituisinecineribusignecirculari.Focusquoqueuelomninoplanusest,uelmarginehumilicoronatur.Imointerdumnefocumquidemstructumusurpamus,sedperfunctorio&extemporaneoopere,tabellamferream,autlapideamsaxisautscabellisfulcimus:laticolliuasapraeteximusquasicapistro;hocestcribroferreo,seutraiectoriocumtuboadinstarinfundibuli.Resfacilisintellectuest:Itaquepicturassaltemdabimus,Triaexhibemuscirculatoriiappararusgenera,unumquadratum,◉duoorbicularia,◉.◉A.pauimentumfocilapideum,subquocameraseusuffurniumfornicatum.B.margohumilisexlaterumfragmentislutoiunctis.C.foramen,perquodcucurbitademittitur.D.cucurbitauelmatulalapidea,ueluitrealutocrassoarmata.E.infundibulumcribriforme,quodaffigendumestorificiocucurbitae.F.aliudcraticulainstructum,fistulahoruminserendaestexcipuloinfocicamera.G.orbislapideusprofoco,quisustentaturlapidibus,uelmuroincirculumexlaterculisstructo.Ipsapraxismonebitfortuitumdebeasexcitareantemporarium.H.sustentaculalaminaeincumbentis.Notandumorbemillumseulaminamcircundarilutotanquammargine,neprunae&cineresfaciledecidant:K.ollainuersa,accommodatatabulaeplaniciei&foramini.M.eademollacapistroiuncta.N.prunaecirculodispositae,quaeincendunturaridislignorumfacibus.Potestamen&meralignalocoprunarumadhibere.Utrobiquegradustressuntincircuitusignandi;primusestincircumferentia;secundusinmediolaminae;tertiusiuxtaollam;quartuscirca&supraollam,uttotaignisitobruta,quaecumcandescitcessantibusstillis,intelligiturfinisoperis.Nonaliaratioest,cumphiolasusurpamus,nisiquodhicforamensitangustius&interdumfocusaltior.Picturaestlib.10.mag.cap.14sedad12.pertinetNotaeandemdispositionemposseetiam,insolaridestillationeretineri,seduasenonlutato,&parumperinclinatoinradiosprorepercussus.DeestetiamcapistrumseutubuscribriformisIohannesBaptistaPortadescensoriumperampullamsupertripodeligneoinstituitperaeneampeluim,"Nos",inquit,"utaliquidnouiuetustisrebusaddamus,itafaciemus.Fabricetursigneustripes,cuiuspedesduorumpocumlongitudinis.Insummatabulamediumperforeturadexcipiendumcollumdestillationumuasis.SupralignumaereFffimage164image165"aereaconchaconcinnetur,nelignumuratur,atqueferreisfilisfirmetur.Inmediolongitudinispedumadapteturtabella,supraquamreceptaculumcollocetur,quodapteinuersiuasiscollumintraserecipererepossit.Repletouasedestillandarum,circumaccenditurignis."Haecille,uasdestillatoriumesseuitrumtripliciuelduplicicrustaloricatum&resiccatum,indicatinpraxi.Materiaineoretineturfidiumorichalcearumintrusarumglomo,NamPhiolarepraesentatur.Spiramentafarciunturluto.Ignislongiusculedaturpercircuitum;postadmoueturpropius.Nonautemputamusimmunescabellilignumacombustioneesseposse,nisiintereiusfundum&tabulasintercedatcinismadefactus,uellutumcrassum,potest&aliquidcinerisinipsaconchaponi,neignisuehementianimiscitoexuratur,frangaturque.Inpicturadesideramuscapacitatemconchaemaiorem.Praetereaeidemadiicidebetcollumseufistula,perquamtranseatphiolarostrum,sitqueeotutiusabiniuria.Inferiustamenprodeat,utcommitticumreceptaculopossit.Commissuraeexactesuntiungendae,sitqueconceptaculumamplius,&inaquafrigidapositum,utspirituspraecipitatilocumhabeant.Saepeenimmagnauiconfertimprorumpunt,praesertimsimaiorignisuehementiaurgeat.Quauentusspirat,opponendaetabulaesunt,siquidemnegotsumperagiturinzerelibero,uelpatulo.Dispositiopicturaesicexhibetur.PriorfiguraexPortaeMagiatraductaest,quamquilibetpoteritimitari,prouesibiuidebiturconsultissimum.Nosadiecimusnostram.Estrepraesentatiodestillationisdescensoriaeperampullamtalem,qualisadhibeturinaquisfortibuslocoreceptaculorumcumcolloangustoprolixiore.Eiusuicesumipotestphiolamagna,parua,prooperisratione.Siuitreaest,lutoarmandacrassoest:sinaenea,itidemquideminducitur,sedsectilisfieripotest,itautiuxtacolli&uentrisconfiniatrochleis,uellimbismasculis&foemineisconseratur,commissurisarctissimeobstructis.Tuncitemfistulaeprincipiopotestpraetendilaminaforaminulenta,neopussitglomoexfilisaeneis.Deindeinparatoessedebetpeluisamplaadignemcircularemgradatoriumaccipiendummoderandumque.Exferreislaminis,aere,uelargillafabricaripotest,itautinmediocanalemhabeat,perquemdemittaturcollumampullae.Itaqueformaeritmagniinfundibuli.Intuslutoincrustatur.Forisinnititurcespitibusdipositisindisco,uelscamno,cuiuspedesseufulcraiungunturtabulapertusa,utperforamendemittaturampullaefistulainreceptaculum.Sedhaecinfigurasatissuntaperta.A.ambituspeluisseulebetis.B.prominenstubus.C.uenterampullae.D.collumampullaeprodiensextubo.E.conceptaculumsubscabelloconsertumampullae.F.tabulafulciens.G.truncusligneusscrobeexcauatusadsustentandumconceptaculum.H.discustripodis.K.pedesduo:tertiuslatet.L.cespesinterdiscum&lebetem.Descensoriumpersartaginemseufoculumamatribusfamiliasleuioperaperficitur.Namsuperollapriusirrigatauelpeluiaeneaextenduntlinteumtenerum,ueluittam.Eiimponuntflores,uelherbistenellasconcisas.Teguntlinteo.Chartamcineribuscribratistectamimponunt.Insartagineapertauelclausaprunasadmouent.Itaresolutusliquordelabitur.Linteamadefieridebentuti&ollaaliasspiritussubterfugit,neccoagulat.Aquaquoqueabsumitur.Aliquiollaminfrigidariostatuunt.Fieriidem&sicpotest.Inaquisautliquoribusaduulnera,oculos&similiaexterna,licetetiamabeneamortaria,uelorichalceausurpare.Quodattinetdestillationemdescensoriamperlignum,habeteapotiusintentionemrepurgatoriam,quamessentialem,sicut&Cardanusmonetlic.10.uariorum,ubisicresinaspurificat.Deindealteratioaccedererepurgationipotest,&attenuatio,utuinilentioris,aceti,&similium.Quidergotuncaliudest,quamcolatoriumquoddam?Ueruntamenaquas&solutanonnullapossumuseaarte,nonquidemadregulamperficere:Namrectificationeopusest:ueruntamenquodammodopraepatate,idqueuelcaloresartaginis,uelsolis.LignumplaerumqueestTiliaceum,uelhederaceum.Aiutititauinumposseabaquaseparari,sicutaquadulcisasalsapercapsulascereas:image166image167Cap.Xix.Dedescensoriadestillationeadparabolamuelanaclasin.Quandoproignimaterialicalorsolisinuitrumdirigiturparabolice,uelreflexiue,eademdescensoriaperagipotest,sedinrebusimbecilliorisresistentiae,quaeessentialemsuccumredduntfacilius.Possunttamen&firmioranonnullahucreuocari,siingeniosefuerintpraeparata.Sisolariuminaedificioperexedrasautmoenianainstructumest,resestfacilisprocutationis.Tabulaplanastatuitursuperexedraesepto,itautumbrasitinparteinferiore.Eiadangulosrectosaccommodaturalia:uelfiattalisextabuliscompages.Tabulaiacensperuiasittribus,autquatuorforaminibuspronumerouasorum:sederectaintegraesto,utadeamcollectiradiireuerberentseurepercussifortioresaduitraallidant.Foraminibusimponanturcirculistraminei.Ampullae,uelphiolaerebusplenae&septaeinuersooredemittantur,iunganturqueconceptaculis.Siinaequaliterfitoperatio(utifiericonsentaneumest)radiisnonaequerepercussis,artifexcircumagetampullas,&radiispartemintactamopponet.Sinonestsolariicopia,opusinareaaprica,uelcolleinstituaturuelscabella,eomodo,quemPortaproposuit,autnostro.Diographaehaesunt.I.DiscusPortae.2.ampullaeplenaemateria.3.conceptacula.4.Soleregione,cuiusradiinetangantconceptacula,obiectumeisestseptum.5.capsasolaris.6.phiolae.7.recipientessubtabulastrata.8.tabulastrata.9.tabulaerectaadrepercussumradiorum.Duastabulasiunguntangularesduae.10.ostium,uelasseropponendusconceptaculisneradiisolarespenetrent.Possumuseiuslocoumbraculumfacereexfrondibus.Situmcapsaeitaproposuimus,utoculispateantuasa.Aliasfronsopponendasoliest,&tabulareclinatastatuendainrectum.Siplacet,fiatturriculaligneasupertrochleatocodacemobilis,cumtabulainsummodecliui,&cauooperimentoaffixo,utcircumagiadsolempossit,&radiosexciperemultipliciterreflexos.InfratabulamillamsitRiscus,inquoponanturexcipientes.Huicinstitutoinseruitetiamdestillatiodequacap.18.Caeterumetiamaliterdescensiosolarisinstruipotestparuisuasis,&quidemguttoangustiorificiiimpletofloribus;posteainuersosuperaliudcapaciusuitrum;quodincludendumesthumidocespiti,uelcistella,frondibusaliisueobumbrandum.Haecdispositioetiaminfenestrissoliexpositislocumhabet,&taliiconerepraesentaripotest.A.guttusinuersus.B.calixexcipiens.Eiopponiturorbispertusus,&perforamendemittiturcollumgutti.Rimae&commissuraestipanturprobe.Siopusest,addunturfulcimenta.C.Tabulasoliopposita;ueleiuslocousurpeturmuscusterrestrisrecensetc.uelinollastetscutula,&perorbemligneumdemittaturguttus.Cap.Xx.DeDescensoriainbalneoutroque.DescensoriamdestillationemIohannesBaptistaPortasuoinuentoinbalneodocuitprocurari.Nosadiicimusuaporarium,&fimum.Lib.10.cap.9.Illamsuusautorsicdescribit,pingitque:"Semiouumaeneumfabricetur,infundimediopertusum,cuicanalisagglutinetur,quiusqueadsummauasisoraperueniat.magiae.Summumoshietinformamtubae,autinfundibuli,utpercanalemuitreaecucurbitulaeoblongumcollumintroducatur,&uasisinimocollisensimtumescentisparteslatumosrecipiat.Huicuasculooperculumaccomimodetur,utoptimeimmitti&agglutinaripossit,utdiximusClibanusaduasisusumaccommodetur.Namigniscircauasaccenditur,noninfundo.Ususeritrepletofloribusautaliisuaseuitreo,atqueorichalceisfidibusimmissis,neinuersum,quodinuentreassumsitregurgitet.Immittaturcollumpercanalemaereum.UasClibanoaccommodetur,repleaturqueaquasubinfunimage168image169"dibulo.Operculumindatur,&superlinatur.Subfurnoreceptaculumimponitur,utquodstillatimdescenditoleum&aquam,excipiat.Igniscircumaccenditur,utlaterauasiscalefiant.Dumignisuiolentiaurgetur,feruentissimaeaquaeuaporesinsublimeefferuntur,acperoperculifornicessuprafundumcucurbitaereuerberant,quorumferuentiaestuaqua&oleuminuaporemconuersumininferiusreceptaculumexcluduntur."Haecille.Picturamexhibettalem:Quomodoplaceatartificibusistastructura&dispositio,fortassisreligioestquaerere,cumipsiautori,quiproculdubioseproartificegerit,nondisplicuerit.Uideturtamenaliquantoadinstitutumincommodioresse.Nonbalneohumido,sedferuenteaquaeuapore,atqueitapotiusstufasiccaperaginecesseestopus,siquidemincapacitateglobisiccaeminetcollumtubicumuentrecucurbitae:nequeposseidequaribalneouaporariomanifestumestcumcalorisexcessuigneipotiusfianthalitus,quammoderationembalneiseruent,siqueistaerestenerae,quashocmodoelaborariobtenuitatemessentiaepossedicit,nihilatantisferuoribusiacturaecapiuntnecacaeterisdestillandimodis,quibuscalorestsimilis,patientur.Depinxitauteminsuafiguratriaostiahypocaustiaddiditquesingulisignemlignorumexuperantem,&reluctantemmultisfumisflammisque:Etnedicaspictorem,sculptoremueistudaugmentumaddidisse,ipsescribitignisuiolentiaurgeriaquam,cuiusferuentissimaeuaporesinsublimeferanturferuentisaestusetc.Haecnonuidenturteneraesubstantiaecongruere.Deindecumaquaeexplorandaeautsupplendaenullumforamenposuerit,proculdubionecebulliendoexuperaretantisferuoribuspossestatuit,necabsumi,utsicbreuistemporisnecessesitessehancdestillationem,autmoderatiusinstituendam.EleuatcanalemaequatquehemisphaeriiMargini.Siimpositusfueritampullaeuenter,operculumprofundumrequiretur,autuentereritpressus.Siitemuaporesnonsuntignei,sedprobalneirationetemperati,nontutuserittubus&ampullaabirrigatione,sicquenihilominusperfluetaquaexuaporecoagulata;nequiddicamus,tantoaestubullasaquaemarginemexuperaturasesse.Sincommissurastenaciluto;&abaquisirresolubiliputatlinendasesse,iamnullaestratio,curnonuelituentremaquamersum.Canalisquoquedumperpyriateriumtamaestuosumtransit,quomodosedefendetabignitione,autsaltemualidocalore,etiamsilutomuniatur?praestaretextraignemttansitumesse,utincaeterisdestillationibusartificiosis,autaliomodoartificiuminstitui.Ahenumnimisefornaceprominet:simergendumsit,necspaciumhypocaustisufficiet,necidcapietamplitudofornacis.Solaecismusuideturcommitti,cumscribit,uaporumferuentiaestuaquam&oleuminuaporesconuersumininferiusreceptaculumexcludi.Aqua&oleuminerantindestillandononactusedpotentia.Inactumproducuntur&segreganturresolutionecaloris.Uapor&spiritusindefactuscoagulat.Coagulatumatscendit,nisiignisuiolentiacontrascopumnihilpatiaturconsisteresedhalitusmerosdetrudat,autsiquidconcreueritinguttas,idtamendenuoresoluat,&peruimurgentiumsecopiaspirituummotu,quapatetuia,subterfugerecogat,quodcertenonpotestconuenirerebusteneris,&subtilibus,quarumuimintegramquaerimus.Sedhaecmittimus.Balneumuerumaqueum&descensoriumrectauiaaliterestproponendum.Ahenoiungaturextenuiaerecucurbitainuersa,utorificiuminfistulamproductumhabeatforisinahenifundo.Siquisindustriumfabrumnactusfuerit,isprocurabitsibiuentremstanneum,quemcommittetcanaliaereoinahenoagglutinatumferrumine,uellutoinaquadurante,qualesupraproposuimus.Uelpertundaturahenifundusadcapacitatemcolli,quodtransiturumest,itatamen,utbreuilimboreflexoexcipiatur,&lutoinaquadurantedigitalicrassitieiungatur.Hiclocumhabentetiamuitra.Quoddeorsuminfraahenumtenditcollumarmarilutodebet,&receptaculoaccommodari,caeteraqueperagit,utindescensorioartificiofierisolet.Ahenumposteasuofurnoapplicatumaquacalidaimpleatur,adhibitauasormuitreorumcura,nenimioferuorerumpantur.Claudaturoperculo.Hiciamduplexratioessepotest.Namcalornonestexignisubabenoaccensoaddendus,sedimmittendusexfurnolateraliacediae,iuxtamodumregularumadgradumprocurandum.Maiorissecuritatiscaussa,quatransitsistuladescensoria,singularisstatuaturcapsasatisspissa,necalorlaedatcollum&glutenuasorum.Aliaratioest,utahenumaliudsuaefornaciimpositum,calidamaquamsubindedemittatindescensoriumexoppositoabundantiamemittentecanaliculo.Deindeexfocoilliusaheniforamencumregulaadeatspaciumsubabeno,utnihilominusetiamafundocaloremaccipiat,perinde,utsupradiximus,inuetereaquaerosaceaedestillationeobseruariposse.Calefietaquaitem,siduocanalesferreitranseantabenum,&uentremuasisinmediohabeant.Illisautemprunaesuntinferendae.Siitaquenecessitaspostuletdispositionembalneatemaddescensumrectum,taliquodammodopoteritillaprocurati.Uasaexhiberenonestopus.Exemplasumanturexfurnisacediae,&destillationeperbalneumapudBulcasim.Uerumenimueronosnonputamuseuenireunquam,utadhancnecessitatemadigaturartifex,quinpotiusutaturdescensioneobliqua,autrectauaporatoria,quamnuncponemus.Fiatglobusaeneusexduobussegmentisproabeno,&eiusoperculo,quodiuxtatestudineminrostrumseucanalemextendatur,adinstarfollisaeolii.Globusfurnoadaptetur,&aquaimpleaturadpartemmediam,hocest,inferiussegmentummoreaheniloceturinfornace:aquaimpleatur;eiiunimage170gatursuperiusrostratum.Ignistandemsuccendatur.Furnoposteauelfocusconcameratusapponatur,ueltabulaperforatasupertripode.Inhocstatuaturuasligneumduplicisueltriplicisfundi,complectensampullamcummateria,coctofoenouelsimiliinuolutam.Penetretautemcollumampullaefundos&tabulam,occurratqueconceptaculo.Interduosfundosinseraturfistulaglobi&uaporemcontinenterinuehat.Faciliusidemopusinfimoexequipossumus.Uasenimcumfimo&calceinmediohabensampullamexertamperfundum,statuitursuperscabelloforato&sicnonaliarationeperagiturdestillatio,acdigestionisiquodinuersouaseprolabanturresolutaeguttae.Sednequehaecproponimustanquamnecessariaarti.Utpateatcopiaconsiliiadlibitumquoque&oblectamentum,commentandoinhaecquasidiscedimus,utuixsitangulus,quemnonexcusseritdiligentia.Fimiratiointelligifacilepotest:difficiliusaltera.Adumbrabimusutramque,nequiddesidereturacupidotyrone.A.sphaeraaeneaexduobussegmentis.B.uasligneumgeminifundiplenumcucurbita&foenococto.C.rostrumglobiexsuperioreparteindoliumimmissumadperferendumuaporem,qui,cuminaquamtransiensrestagnauerit,emittiturpertubumoppositumubilitera,E.Operculumsignaturlitera.D.Sed.E.unafocum&tubulumindicat.F.conceptaculuminCamerafoci.G.cucurbita;cuisinonsatprolixumrostrumest,agglutineturfistula,uelinfundibulumcumlamellaperforata.H.fundusuasismediustraiicienscucurbitaecollum,&simuluaporemfactisctebrisforaminibus.I.spaciuminterduosfundos,inquoduapotintrat.K.fundusimus,superquoaquacolligitur:Commissuraedebentexacteessestipatae.M.fimicapsa.N.uenteruitri,O.operculum.P.Discusinmediopertusus.Cap.Xxi.DeDescensoriocumfrigidariis.Indescensoriaadsolemdestillationeuasexcipienssaepenumeroinollamaquafrigidaplenamimmitaritur,uteotutiussitdestillatumaradiorumuiolentiaresolutoria.Idprocurareplebeiaeestartis.Cumuerouiolentisignibusoleaperdescensumproliciuntur,utsuccini,bituminisludaici,lithanthracum,Gagataeetc.aquanontantumprimoreceptaculoadditur,sed&doliumadiicitur,perquodmeatusoleumducentestendant;quofit,utsimulspiritus,quiunaprodeant,consistant,&oleumalteretur,segregeturquefexcrassaasubtilioreliquore.Apparatum&formasinstrumentorumrepraesentauitEuonymusindestillationeoleisuccini.Sedquialaboriosaresest,taedetqueartificemuniuscaussaaliquidoperosifabricare,praesertimcumidnegotioleuiorepossitaequefeliciterexpediri:nonadeogrataestinuentio.Proponiturfornaxteresexferrouellaterecoctosesquipedemalta,lataduosdodrantes;duobuslocislongitudinisperforataututrinquepromineanttubiprimireceptaculi.Mandaturfiericucurbitaexaerestannooblito,sesquidodrantemalta:deindeuasexcipienstriumuelquatuormensurarumcapax,utrinquefistulatum,unafistulasursum,alteradeorsumspectante,utperhancexeat,perillaminfundaturaqua:Eiuscollocommitticucurbitaminuersam,praetextamtamenpostiniectammateriam,laminaforaminulentaexferro,uelaere:Ipsamfornacemsupertripodestatuere:recipienscumaquainferre&suisforaminibusapplicare:agglutinarecucurbitam:seiungerespaciainteruentumsepimentiexluto&latere,atqueitafacerepauimentumigni:canalemaquaeinfundendaeobturareligno:emittendiueroconnecteretubisstanneisuelaeris,quiperdoliumrefrigeratoriumtranseantinreceptaculumsecundum.Sicdispositisomnibusigneaccenso,defluitliquotresolutuspersilicumsabulum,quodalterniscumsuccinoeratiniectum,&tangitultimoorbemperforatum.Siquispicturamexigit.Euonymumconsulat,uelhocsimulacruminspiciat.A.Capsaprofurno.B.uentercucurbitae.C.Tubusrecipientiselatus.D.Tubusemissarius,uterqueperforaminacapsaeexiens.De.fistulafrigidarii.F.Frigidarium.G.Epistomium.H.ampullaexcipiensseparatumoleumcumaqua.K.orbisforaminulentusaffigenduscucurbitae.L.ollaintrafornacemcumaquaprimumfluxumexcipiens.Locohuiusapparatusdescensoriumperconchamcapitis18.informaripotest.Nihilenimdiffert,nisiquodfrigidariaadiiciantur.Est&idoneatalisdispositio,image171image172Comment.Alchem.Part.I.Lib.Iu.Frigidarioaliquandoserpentinaeadduntur,utindescensorioexlateribus,Cap.Xxii.DeDescensoriasubterranea.Conclusamdescensoriam&hypogaeamuocamus,cumsecundumuastumulisterrae,fimi,cespiti&similibus,cumuelsineaqua,committitur,obruiturque.Cardanusinuariissubterraneamappellauit,commendauitqueoptimaenota,&durioribusexgenereanimalium&plantaliumdestinauit,utpoteligniscorticibus,medullaesambuci,ramentis,cornibus&caeteris,quaepriussiccatauulteoartificioreddereoleum,medullasquidemuehiementius,corticesmediosleuiter,sedlignamediocriter.RefertadAlbertuminuentorem."Ollampertusamfundopluribusforaminibusuitrononoblitamimpletmediam:fundosubiicitollamaliamuitroinductam,lutoquesapientiaeiungit,utnihilrespiret:defoditutramquesicutpriorislabrasoloaequentur,&aeneumtegmensuperponatur,cuiignisprorationecontentaemateriaemultishorisinsistat,quofiat,utpropterdistantiamignis&circumstantisterraeudum,oleumeliciaturcitraustionem."Haecille,quemsuaopinionirelinquamus.CertumestAlbertumnonesseinuentoremoperis.NampridemidexplicauitBulcasisinaquascillaeadmuresnecandos;&aliamrationemposuitMesuesinoleoligniiuniperini,cuiusuerbarecensuimusinAlchymia.Duplicemomninoeamstatuimus,inuersam&aduersam.Inuersaest,cumollarumorificiaiunguntur,itautsuperioreminuertinecessesit,&interuenirelaminamforaminibuscrebrisconfossam:aduersacumsuperiorisfundusforatus,inferiorisorioccurrit,adaptaturqueita,ututraquerectumhabeatsitum.Necesseautemestetiamanalogiamquandamintersetenere,neabnormisfiatdispositio.Cumressuntspirituosae,inferiorpotestesseuentricosior,&firmioriscompagis;praetereainaqua,quaemedianteurceoinscrobemsitillata,collocari.Sedistaomniaadeonotasunt,utetiamadrusticosperuenerint,quisicexuiridibusiuniperilignisitemexpiceae,abietis,pini,etc.segmentisaquas&oleaconficiunt.Duplexutriusqueestadministratiorationeignis.Autenimtotautraqueobruiturtetra,saltememinenteuentresummo,ueloperculo:autinferiorduntaxat,itatamen,utaggercomprehendatsimulcommissuras.Inprioremodoignispergradusinextanteparteaccenditur,donecartifexconieceritid,quodinuicinoest,exhaustumesse.Deindeterracertointerualloremouetur,uelutiadmediumfereollaesuperioris,ueltertiampartem,prouasisamplitudine;postqueignissimilimodoperprunasaccommodatur;itaprocediturusqueadmargineminferaeollae,planeeomodo,quemsupradocuimusindescensoriaapertapercineres.Modoposterioreextatfermetotaollasuperior,&circumdaturignielonginquoafflantecircumcumcirca,donecgradatimadipsamperueniatur,&fauillaeptunaequetotamcomprehendant.Peractadestillationetransmutanturplanetae,quaemetallaaliquiuocant,HuncmodumexemplariterBulcasis&Mesuesdescripseruntduplici,utdiximus,formainuersa&aduersa.Descensoriaaduersa.MesuaeratioexAlchymiapetatur.Bulcasissicpraecipit:"Accipeollam&perforaeaminfundoforaminibusparuis,&implemateriaeconcisa.Deindefacfoueamrotundaminterra,&sepeliineaollamaliamuitroillitamuacuam,cuiaccommodafundumollaeimpletae,utorificiorespondeat,coniungecommissurasluto,utmutuocontactucohaereant,ollamsuperioremoperculotege,&lutoastringe.Terramaggerecircumcirca,&operiollamdefossam,neigniseamattingerequeat,superioremcingeignecirculari,utsisinmedioeius,tandemqueetiamobrue.Ignisfitexstercoreanimaliumuelsimilifomento,duretquetotanocte.Maneinueniesdestillatuminollainferiore.Incola&serua."HaecBulcasis;cuiusuerbauidenturuelle,utsuperiorollaabinitiostatimnontantumcingaturigni,sed&obruatur.Uerumestcrypticumartificis.Ratioenimmonetpaulatimadmouendamflammamesse,donecferueatopus:Indeintotumuasinferendam,&sicrelinquendampernoctem.Quofirmiorestollainferior,eomeliuscolligunturspiritus.Aquanonpraemittendaest,quiaperitspiritusdescensorius.Sitamenoleimultumexpectatur,leuioreriteiusiactura.Resnecnimisaquosaeessedebent,necnimissiccae.Ibiparumoleiexit,idquesuffocatum&immaturumplaerumque:hicplusfumiconcrescit,necuitaripotestinquinamentumexcombustione.Siterrae,quatumulaturolla,misceasmuscumhumidum;autlentesmarinas,seulenticulampalustremfrigidadelibutam,abignisuiolentiamagisdefendetur.Superuacaneumestquaerere,numsubterraneadestillatiofieripossitetiambalneo.Usussaneeamreliquit.Ueruntamensiquiserearesibiuelaliisdeliciasuelit,ismatulamproimage173receptaculosepeliat.Affigatalembicumprefractirostri,cuiestfrigidariumferrumineiunctum;ueluesicamalliget,&aquamferuenteminfundat;quandiufueritopus.Itabalneumsubterraneumparauerit.Idemprocurabiturceoligneoperfosso,cuiusforamentraiiciatcucurbitaeinuersaecollumtamexacte,utnihilhiet,sedaquaferuenscontineatur.Imosilibet,curatibiexaerefierilebetemexcuiusmediopromineatuenterdeorsumpatensubicommittaturollaerecipienti.Extetautemsuperterralebes,&aquarepleaturtanta,utuentremmatulaeobruat.Circumponeprunas,atqueitaaquamferuefacito.Debetauteminstratusoperculolebesesse.Adhucminoreimpensa,figulustaleuasexargillatenaceconfecerit,&nontantuminuersamatula,sed&recta,fundotamenforaminibusrepleto,instruet,itautnonnihilprotuberansfunduscongruatorificioollaesuppositae.Eritergoambitusproabeno:Cucurbitaintusfixaprouasedestillatorio.quodsuooperculoclaudendum.Quifictiliaduocontinuantinterse,fistulamininferiorisuentrerelinquentes,incommodiusillisutuntur.Satiusestseiunctalutocompingi,utsoluiiterumpossint.A.Adumbratiobalneisubterraneiinuersi:B.Balneiaduersirudimentum.Intelligiturutrobiqueollainferiorinhumataesse,&ignisaccensuscircaollamsupetiorem,suooperculoclausam.HacartePortarectiussuatenuiadestillauerit.Cap.Xxiii.DeDescensoriaobliqua.OmnisdestillatioperdescensumautRectaest,autobliqua:illamconsiderauimusrationedispositionisapogaeaeuelhypogaeae:illiusquesiccae,uelhumidae:SiccaperagebaturIgne,uelSole:ignequidemgermanicam,matulam,ollascapistratas,sartaginem,lignum,etc.Soleperampullas,phiosas,guttos,lignum:Humidauelbalneariaeratmaris,autuaporis:uelfrigidaria.Itasehabebatdescensoriaapogaea.Hypogaeaaduersaerat,uelinuersa,Solaris,ignea,perollas,matulas&similiauasa,cum,uelsinebalneo.Sequiturnuncdeapparatudescensoriaeobliquae,quamnondubitamuscaeterisdescendendiartificiis,quastitulorectarumpercensuimus,anteponere,siueinterraesuperficieuelextraterramtotaperagatur,siuesubterra,cuminhumationeinferiorispartis.Causaexcellentiorisususestcommodioradministratio,quasiuesubtusdeturignis,siuesupra,quodresolutumest,haerentibuscaeterisdecliuisitumodicededucitur,defluitque,spiritibusquoque,quiunadescendunt,sicpaulatimcitraqueuimmaiorem,seproripientibus,minusquesentientibusadustionem,aquanonsuntimmunes,sirectosituuasorumiuxtasuamnaturamcircasummumuasisuoluuntur,necinpraeceps,nisimagnaui,aguntur:seddecliuitasquasimollitramiteeosderiuat.Praetereadumreliquamateriainlatusincumbitnonitacomprimiturpondere,&uiashumoriintercludit,sicutpraecipitilocatione.I.BaptistaPortapermediumpyriateriumducebatcanalemuehentemliquores&spiritus.Idcaueripotestsituobliquo.Quaeautemsitratioprocurandaeobliquitatis,nonestarduumintellectu.Uasaenimeasunteligenda,quaeintransuersumeleuatacanalesexfornacibus,uelscrobibus&capsisemittant,stillentqueguttis,idquefieripotesttotidempenemodis,quotrectadescensoria,ollissaltemhumilibuslatiquefuudidemtis.Includeturergomateriacucurbitaerectaeoblongae,autsilongitudononrespondeat,capistrofistulatofiatproductior.Materiaintuscohibeatur,neprolabipossit,obiceorbiculato,foraminibuspertuso,&uelfilisferreis,sipatiturqualitas,ueltaleolisligneis,autfaculisfirmetur.Deindesitusobliquusprocuretur.Idoneapotesthuicnegotioesseetiamcucurbitaalembicobreuisnasipraefixa:Insuperampulla,phiolaquenonnimisrotundi,sedpotiuspressi&oblongiuentris,necnonretortanonnimisincuruaticornu:Ethaecexuitro,argilla,metallis,prodestillandiconditione&natura.Ignisapplicabitursupra,infra,adlatus,siccus,autmediantebalneo:nudusuelcumcineribus,arenis&similibus.Solarisquoqueratiohicquamcommodissimeinstituipotest,obliquouaseinconcauisreclinatoatqueitaSolisradiosrepercussosmultiplicatosqueexcipiente.Idemfietfimoadhibito.Quodsiuelisrefrigeriaadiicere,horumquoquecopiaintalisituerit.Sedneprolixioressimusinreperseaperta,schemataquaedamoculissubiicimus.Siobliquepercineresdestillaredescensuplaceat,dispositiohuiusmodiessepotest.Apparetstatimoculiscompendiumoperis.Nequeenimopusestconcameratofoco,necscabellis&tripodibus:seddoliumuelcatinusexargillacineribusimpletur;Cucurbitaobliqueinfoditur,itautuentereiusemineatnonnihilinsummo,lutospissioremunitus,ut&caeteraepartes.Prunaeuentripaulatimpergradusdantur:Postegestosensimcinerecircasuperioracucurbitae,caloradministraturetiamprofundioribus,utsicnihilimpediat,quinprimusliquorintegerseproripiat,&deindegradatimquodinimoest,itidemcogatursudareessentiam.A.Uenterextansaliquantulum.B.Foramencapsae&collumcucurbitaecommissumconceptaculo,quodtibilicetinaquamfrigidamponere,uelintusaquainstruere,utrespostulauerit.C.Receptaculum.D.Catinus,uelcapsa.image174image175image176E.Orbispertususnontantuminmediaplanicie,sed&extremitateutsitcirculusincisurisrotundisinterruptusademittendoshalitus&liquores,estquesaltemmatulisuelamplicolliuasisdestinatus,&firmaridebetligneissegmentisintrusis.Imosialiaartenonpotest,fulciaturconosimiliterperforato,&excauato;uelrarastuppaopponatur.Siretortautiuelis,uelcucurbitacumalembico;eodemcatinosicponenturuasa:A.Retortasectilis.Rostrumenimabscissumestauentre,utmateriaintusrectedisponipossit,uasemundari,orbiculusintrudi.B.Retortacontinua,inquamateria,siprolabiposseputamus,retinebiturobiectumphilyraeligneae,uelmembranarumtenuiumextilia;uelmuscosiccoexquercubus,autstuppa.Similiterobturandaest&ampullaD.Sedcucurbitacumalembico,seumatula,orbiculumadmittit.Estauteminconuenientiorhaecfigura,utquilibetaestimarepotest,ueruntamennonabsurda,praesertimbalneidispositione,&cumspirituscopiosiprodeunt,quiexcepticapitello,ibidemcoagulant,consistuntquefelicius.Monstrandaesttyronidispositio,utnonsitinopsconsilii,siueinnecessitate,siueartisostentatione.Balneumdescensoriumdecliuesicfiet:A.Furnulus.B.Ahenum.C.Operculumaheni,D.Cucurbitaedispositio.E.tripes,cuiinnititur.Neautemaquaeuicommoueatur,capitellouelcirculoplumbeodegrauaripotest.F.Spiraculum.G.Exituscucurbitae,ubirimaeintusforisquelutosuntastringendaecompetente.Neitemignisadtransmeantisuasiscollumperueniat,discrimenibifornicatumstatuitur,utignissaltemfundumuerberetpartesqueceterasaddexteram.H.Aliaformatalisbalneicompendiosior,ubimurusinteriectusestinterrostrumuasis&ignem.Siuaporariumuelis,nonopusestnouaarte.Sitaquainfundoabeni.Tripodiimponaturtabulaligneaperforata.Huicinsternaturherbacocta;huiccucurbitaobliqua.Foramenabenimuniriquidemdebet:sedtamennihilrefert,etiamsialiquidaquaepenetret.Sideficit,suppleaturiuxtapenuriam:TalisdestillatioinSoleperarenamprocurabitur.Cucurbitaloceturintumuloarenariodecliuisitu:Etfiantcauitatesadlatera,uellapidesstatuantur,similiaueinstrumentaadparabolicamreflexionemRostrum&conceptaculumlateatsubhumidocespite,uelterra.EtesteademarsinterraetiamcumproSoleprunasusurpas.InuaporariisGermanorumsuperfornacibusadtalemdestillationembonaestoccasio.Sicut&inillislocis,ubinaturalessuntThermae,&hypocaustahydrotica.Inspecubus,uellocis,ubiaquaeferuentesdeferuntur,destillatioperEmbrochamfieripotest,nempesicucurbitauasicumfimouelfoenococtoinclusafuerit,idquestatutumsuperscamno&iuxtafundumtuboperuium:decurrensaquainfimumcaloremsuppetetsufficientem.Ubihaeccommoditasdeest,suppleaturstillicidioaquaeperartemcalefactae,exsuperioreabenocontinuoillabentis.Sicfimo&balneouariepossumusobliquamdescensionemprocurare;necdeestconsiliumetiam,cumsubterraneamrationemexquirimus.Namutdictumest,superiusuascolliculofultummandabitstillatitiumliquoremoppositodefossosimilisitu.Cap.Xiu.DePlanetisseuastris&transmutationedestillatoria.Uidemurabsoluisse,queindestillatorioartificiosalubriter,utiliterquepoterantmoneri:Restat,utdedestillatorumelaborationenonnihiladiiciamus.Triaemerguntuulgariterindestillationibus,aqua,oleum,caputmortuum.Haec,quimysticehancartemtradunr,quodiudicentcoelestidisciplinaeuocabulacoelimaiorismundiadaptandaesse,Planetarumuocabulisassignarunt,appellantesMercurium,Martem&Saturnum,quasihorumqualitatibus&naturisresponderentresdestillationum.Mercurioasscriptaestaquositasfrigida,humida,aptaquealiisexcipiendismateria,utpotecumaquamacerationibusinfusionibus,elixationibus,etc.utplurimuminseruiat,sicutstellamercuriicommunisdiciturnaturaeesse,&assumereuiresquarumlibet,quibusiungitur.Hacrationehydrargytoquoquedonaruntidnominis,quemiudicantextrinsecusfrigidumhumidum.Marsoleumsibiuendicatobigneamuim,magisquecorpulentam,quamsubtilem,quasioleumprimuminelaboratumsitadhucmaterialius,crassiusqueaethereanatura.SaturnusfrigidussiccusobSeniumexhaustum,capitimortuo,&carbonibuscineribusqueasscribitur,quanquamnonsintillaadeoedentula&calorisexpertia,quinigneumsalem&liquoremadhuccontineant,utresdocet.Ueruntamenmystisistisitaloquiplacuit,quiaextractaelementariaquositate,&balsamoprimigenio,nihilrestareuideturcalorisnatiui.Undeconsequensforet,etiamAristoteleastipulatore,ignemsalisacrimoniam&caloremincineribusexcitare,autsaltemuireshasanaturaliessentiaessealienas,pertinerequeadrationemelementarem,cumtaliseuadatexustaterra.HosPlanetasmaterialioresiubemurtransformareinspiritualiores,magisqueaethereos,nempelunam,Solem&louem,nonquodsubstantiahiPlanetaeuincantnaturamSaturni,quiquosublimiorest,eoremotiordebebatabelementisesse;sedquodeffecteoperationesadeosintdissimiles,uthiPlanetaemagisolympici,quintaqueessentiapollentionessintdicendi,illimagisterrestres.ItaqueMercuriustransmutaturinLunam:MarsinSolem,SaturnusinIouemperrectificationesexaltatorias.Aqua,quaeetiamphlegma,destillationecogiturreddereconiunctosspiritus.HisuntLunaeChymicae.Phlegmaexcrementitiumnegligitur.Interduminsolatione,circulatione&aliismodistotaaquaelaboraturadnobilitatemessentialem.Ettuncabsqueullaabiectione,totusMercuriusinLunamconuertitur.MarsinSolemmutaturcumrepetitadestillationepuriusoleumseparaturafeculento,autcumidemtotumattenuatur,redditurqueastrale.SaturnusinIouemtransit,cumcarbones,aliaequereliquiaeexascensuueldescensucalcinanturinuasefictiliforti,&cumaquaexdilutosalelicitur,quiadpuritatemexactamalbedinemquelouialemperducitur.Proindehoctotumnegotiumnihilestaliud,quamprincipiorummagisteriiinarcanamutatio:uel,quodmagisplacet,elementoruminastraconuersio,quopacto&sensualiquiaccipiunttotumid,quodueteresdemetallorumMetaschemasticadocuerunt,utpluribusexplicabimussuoloco.Quaeripotest,quomodohaecconuersioconueniatcumaxiomatequodamChymico,quodiciturdestillatioesseabiectiobinariiseruataunitate,idquedetiamuideturueroconsentaneumesse.Namphlegmateseparatocumfecibus,seruaturessentia.Sedrespondendumest,hicquoqueidemfieri.Namelementalisterraextractosaleessentialiabiicitur;Negligitur&aquositaselementalis,siuesitcumoleo,squeaqua.Triaueroista,quaeretinentur,suntdiuersaepartesuniusessentiae.Quocircapostulantnonnulli,utseparara,postquamrepurgatasunt(quodfitintransmutationeista)denuouniantur,utomnisreiuirtusinunoastrocoelestirecumbat.Sednonsemperhocobseruatur,nequefacileestinomnibusoleoitaiungereaquam&salem,uthomogeneaessentiaconstituatur.Atqueitaabsoluimusquaedeextractionibusproponereuolebamus.Caeterapetanturexpraxisingularium.FinisLibriQuartiCommentariorum.DeoGloria.D.O.M.A.CommentariorumAlchymiae.PartisI.LiberQuintusDeModisCoadunationum,SeuCompositionum.CaputI.DeceatnecomponereChymicum.Nonestdubium,Alchymiamuariasdocerecompositiones.Uerumdisciplinaegratia,utconstet,numetiamlegitimaeprofessionisatisfaciat,suisqueprincipiisconsentaneeoperetur,excutiendaistaquaestioest,&monstrandum,nonesseartemconfusam,&temerariam,quaealiudpraeseferat,aliudfaciat;autquaeexcedendolimitesdisciplinaealienaauxiliainsupplementumperfectionisasciscat,necpossitessesuobonocontenta.Nonautemdeberecomponereuideturhisargumentiseuinciposse.IpsiChymicifatenturcompositionislegemnonrequiri,necobseruandaponderarerumesse,nisiinrelatione,&usu,cumalterumaltericomparatumdiuersitateutriusquerationemconciliapositumhabemus.materiam&instrumentumparauit,relinquereutsuoiudicioutantur&conferentiacoaptent,uelipsummonerepotestuocabulumquodsuccorumexquolibetextractionempolicetur;Estuoxspagiriaexplicaturperdiacrisin&syncrisin,hocest,solutionem&coagulationem,quib.duobusuniuersacomprebusfieriassolet.Deindecumhaecarsnonfaciatsubiecta,sedexnaturasumtaelaboret,utfiantessentialia,separeturquepurumabimpuro,iterumexcluditurcompositio,&adeoquidem,utanaturacoactaconcretaquedissoluat&purificet,neutiquamuerodenuoaliquidcomponat.QuidquaesofamiliariusestChymicis,quamartemsuamseparatoriamesse,&purumabimpurosecernere?Quaeipsanaturacomposuit,soluitlegibuscompositionis,eaquediuiditinprincipia,&elementaelicitarcana&astramysticasqueessentias;quaecausasit,utcomponeretentet,quasiinodium&destructionemcompositorumexcogitatumopus?Quaeitaquecompositionesirrepserunt,peregrinaeuidenturesse,necadartissubstantialemcomplexum&methodumpertinere.EssentiasChymicumpoliceri,notumestextantaartisostentatione,&inuldiaeorum,quiresintegrasusuicommittunt.Dicunthosdareuenenumcumsubstantia,quaeduoinomnibussintpernaturamcommista:Chymiamdocereuenenosublatoessentiismerissalutemadipisci:Scelusessecomponere,cumuelunumsimplexcatholicumomnibussufficiat.Sufficereautemid,quodadsummamsimplicitatemigneam,aethereamquesitarteperductum,quaemagnificanotumueluulgoestpublicefuisseiactata,&adhucextareinscriptiseorum,quisibimaximeChymicamscientiamuendicant.Etquorsumcomponerent,siinsimplicisuntpraesidiaadiuuandumomnia?]EtprideminParmenidePlatonis,tespiritusuitaeunicus.Nonopusitaquecompositioneest.QuodcuraturMedicinisChymicis(hasenimuelsolas,uelpotissimumarteistafieripersuasumest,cumMedicinaeueraehocunicumsitperfectissimumqueinstrumentum)idsimplicissimumessetraditur,utpophilosophorumChymicorumapophthegma:Hipp.Denaturahominis.2.Omniaabuno:Omniainunum.[Arist.2.deOrtutex.17.Ueteresomniaunumessedixisseait,generantesaliadensitate,&raritate:quoduideturessesolutio&coagulatioChymicoruminuniuersum.NobileestilludaxiomaticuminuestibulishenditurChymia,peragiturquesolutioattenuando,coagulatioreducendosolutum,utindestillationichymiamnoninstituerecollationes,sedresusibuspraeparare,mistionesMedicis&alis,quibustionisineundamessemonet,utfinemconsequamur,queminusuprocom.Alch.Tart.A.Lib.U.DeComp.aliisquedialogis,quibusintimaeAlchymiaefundamentacontinenturomniaabunooriridebere;&abunononnisiunumesse,inunumomniadesinere,cumτοενsitαρχηκαιτελοςόντων,estpronuntiatum.Collocaturunumingradusupremo,&principio.Nihilestsuperiussupremo.ItaquenonrelinquitChymicaessentiapostsecompositionem;auersatuream,fastidit,repellit,[τοένκαιειναι/Gr]eiusdemsuntiugi.Essen¬tias(ουσιας)facitChymia.Nonergotranscendereunitatemdebet,&inpluralitateelaborare.τοεν(utestinParmenide)καταπασανκινησιςακινητον.Quocircanepotestquidemhaecarsessentiarumultraunumprogredi,cumnulluseipostunumsitmotus,&exsimplicinonfiatnisisimplex,utpotecuiusmotusquoquesimplexest.SicoelestesessentiasexconcretioneelicitChymia:Illaeuerosuntsimplices;compositionesnegligeredebet.Patetergounum&simplexsummumAlchymiae&solumscopumuideri,utconsequenterinartefrustrasolicitisimusdecompositionibus,quibusnonperficieamnecesseest,seddeprauari,contaminarique.Quicquidenimadditurperfectissimocumnonpossitadeiusabsolutionem&ornatumquicquamconferre,necesseestperegrinumquidadiicere,&sictantumdetrahereperfectioni,quantoaccessoriumestalienius.NumergodiuidendaestAlchymiainpropriamspecialemque,&aliamgeneralempracticam,sicutTheologiaaliapersesynceraest,aliatotumofficiumTheologietiampracticicomprehendit,estqueEuangeliumaliasperseduntaxatlaetumnuncium,inexercitiouerototadoctrinaChristiana,etiamlegemcomplectens?ChymicisaneiunguntMedicinamsibi,&nontantumpurumabimpuroseparant,artesuaseparatoria,sed&adusumpertelationesmultasscoposqueaccommodant.Etiamsiergoprofessionipropriae,quaenihilrefertadaliud,sedomniainseconsideratiuxtapropriamcuiusquenaturam,&inhocnonhabetmistosuariosque,sedsimplicesscopos,nonopusestcompositione,tamenpracticaeprudentiae,quaeconfertomniaaduariosfines,&accidentiacircumstantiarumquemultitudinemitemconsiderat,eanonestadimenda.Sedhaecsiconcedantur,deprehendemurnonartempersedare,necobseruarescientiarumleges,sedpracticumopusexcommunionepluriuminomniPhilosophiaextruere,quodnimisutiuagum,itainconsultumest,&alienumabartiumlegitimaconformatione.Infinitumestτοκατασυμ¬βεβηκος,necpotestsciri.Fortuitamultainusueueniunt.Haecscientiacomprehendinullopossuntmodo.Itaquecumomnesartessintfinitae&constantes,obseruationescircasingulariasuntinfinitae,necullumunquammoduminueniunt,quereseffecit,utSocratessapientiam,noninsingularibus,seduniuersalibus,noninconcretis,sensibilibusque,sedabstractis&Ideisposuerit.Necestullaperfectiosperandainconatucircasingularianumero&passionibusinfinita.Perfectumautemomneterminisperfectionissuaeclauditur,&hisabimperfecto,dissolutoquesegregatur,utdefinitio,quamnolumusabessenostraearti,utinecdemonstrationesscientificas.IamsiAlchymiaarsest,inunum&multaprospicerepossedebet,utiSocratesapudPlatonemostendit.Nequeenimunumaxiomaartemfacit,sedpluriumhomogeneotummethodicaconformatio;Atquisisintmultauniusscientiaeaxiomata,numomniadesimplicibus,utsic,sinonsitplaneunumnumeroinChymia(quodtamenimportunecontranoseuincereconatusestquidam,quasinihilsitChymicum,nisiunumilludtantummodoquodlapidemuocant,reliqua,quaesimiliterparantur,essesimulacraquaedamspuria;nonpertinentiaadartisessentialemcomplexum,quomodoStolcidesuauirtutesolaappetenda,&caeterisaccessoriisdisputabant)saltemmulta,sedsimplicitatisaequalis,tanquampluresindiuisibilesunitates,gradutamen&ordinedifferentes,ponanturextraomnemcompositionem?UerumnehocquidemadmittitAlchymia,inquacertesuntconiunctionesmultae.Quidenimcrebriusinoreetiamperfectimagisteriiprofessoribusest,quammatrimonium,desponsatio,impraegnatio,impinguatio,imbibitio,nutritio,consunctiomaris&foeminae&similia?Contenduntquidemadunum,sedexmultisnaturaehomogeneae.Hincilla,famosi,circuliquadratura&huiusincirculumreductio,sicut&trinitatisadunitatemperductio.Matrimonioiunguntfratremsorori,sulphurhydrargyro;fixumuolatile,spiritum&corpusconciliant:elementainunummixtumcomponunt:Solutionem&connexionemprincipiaartisponunt,quib.aquilamdraconisociant,extribusprincipsis,exquibusmetallanaturalitersuntfactalapidemconficiunt,itauniendo,utnunquampossintseparari.BasiliusUalentinussponsumsponsaeiungit,pascitquepropriosanguine&carne.Uocant&lapidemsuumcompositum,&huiusmodicompositionemfrequentissimeenunciant.Inadminiculisquoqueistiusartismagnusestcompositionumnumerus,dumaquas&menstruacoelestia,clauesquefaciunt,malagmata,electrum,elyxiria,&huiusmodiinnumerafabricaremiscendo,componendoquedocent:Etsane,quiessentiasquoquemeasextrahereartissuesummofinecontendunt,conanturmistanaturaliainprincipiaresoluere,&exhisdepuratisnouascompositionesfacere;QuiddicemusdeElyxiribuscompositis,&aquisuitae?Quiddebalsamis,gemmis,spiritibus,Azothicosublimato&huiusmodi,quaetantasuntfrequentiautarsmaximaexparteconsumaturpraeceptiscompositionum?Dirimuntmixtuminplura,&iterumexpluribusunumfaciuntperagentessimulacraartisLogicae,quaedefinitioneunit,&inductionegenetauniuersaliacolligit,diuisioneexunofacitmulta.Adobiectaresponderenonestnecesse.PerseenimpatetartemseparatoriamdiciAlchymiam,nonquodexmistisunitionenaturalialteratorumelementorum,tantumfaciatsimplicia,sedquodabessentialipartemedicaqueseparetcrudamcrassamque&uiriumexpertem,siueidfiatuno,siuemultisproductis,itarelictis,autdenuounitis:ueletiamdiuersarumspecierumessentiiscompositis,utifitinLullianaillaastrorumadcoelumaffixione,inquacertecompositiofitquintaeessentiaegeneralis,cumspecialiumrerumnaturis,siuesimplicibus,siuecompositis.QuocircadelicatulisistisParacelsicisnonusqueadeoinuisadebetessecompositio,utsomnientsuauiterinomnisuosimpliciesseuimperfectam,necrequiriinMedicinaaliud,quamutimpuriapurosegregationem:Spiritumspiritualisimplicitatesanari,&quaepluraportentatemereeuomerecuminiuriaartisnonerubescunt.Cap.Ii.Quaerescomponantur.Cumintegraintegris,extractaextractis,&haecillispossintmisceri,quidsequendumsibiChymicusproponat,uidendumest,idqueobdubitationesnonnullasnonleues.ContenduntenimaliquiquanquamcompositioinAlchymiamquoquesitrecepta,tamenposterioremeamesse,nonpriorem,utsicnihilcomponendumsit,nisiextractioneexaltationequeelaboratum.Deindecumquaedamsintfixa,quaedamuolatica,simpliciteranmistimhaecintersesintiungenda,interrogant.Plureseotendunt,utputentuolaticafixisiungendaesse,ututraquefacultasuniindeemergentiinsit,utfitinlapide.AliimerauolaticarequiruntMedicinaecausa,tertiimerafixa.Nisienimfixummedicamentumsit,negantstabiliter&cumlaudeoperariposse.Praetereaheterogeneahomogeneisadduntaliqui,plureshomogeneaomniapostulant,cumnegentconcordiastabilicoalescerehoterogenea;adimitationemPhilosophiaeLapidis,quaeprohibetexcluditqueomnealienum&peregrinum:Etlicetheterogeneisquoqueinterdumutantur,seruilitertamenidsefaceretestantur,utinstitutosaltemfamulentur,sedseruitutepraestitaiterumabscedant;utifitcumpermenstruaextrahimus,&exaltamus.Riplaeusscripsitconiunctionemessecopulationemseparatarumqualitatum,ueladaequationemprincipiorum.Hincopinionascitur,Chymicumnonstuderecorporacorporibusmiscere,sedqualitatesqualitatibusaddere,quodfitperalterationeminductauirtutenoua:autexomnibusprincipiaelicere,eaqueinterseexaequareuiribus,uttantumpolleatunum;quantumalterumincompositione.QuitriaAristotelisprincipiaagnoscunt,materiamformam&priuationemmiscent,dumsaltem,sulphur&mercuriumcomponunt,inquare&dictioneestabsurditas.Formaenimmateriaenonmiscetur,sedillahuicagentequodamingeneratur,&nascendoiungitur.Ueruntamenquiqualitatescomponunt,molliuntsententiaeinconcinnitatemAristotelis,atqueadeopotiusperipatiautoritate.Itaenimestin2.depart.an.1."cumtriplexsitcompositio,primastatuieapotest,quaeexprimordiisconficituriis,quanonnullielementaappellantterramdico,aquam.aerem,ignem.Sedmeliusfortassedicipotestexuirtutibusconficielementorum,iisquenonomnibus,sedutinaliisdictumest&priusὑγρὸνγὰρκαὶξηρὸν,καὶθερμόνκαὶψυχρὸνὕλητῶνσυν¬θέτωνσωμάτωνἐστιν.Caeteraeautemdifferentiaeeassequuntur,utgrauitas,leuitas,densitas,raritas,asperitas,lenitas,etc.DeOrtu2&3.cap.Secundaconstitutioexprimisillisnaturasimilariumpartiuminanimalibus,utossis,etc.Tertia&ultimadissimilarium,utfaciei,manus,etc."HaecAristoteles,quiin2.deOrtu,elementaitemconficitexsubiectamateria,&qualitatibuscontrariis,tactilibus,primis:imoignemfacitexcalidosicco,aquamexfrigidohumido,aeremexcalidohumido,terramexfrigidosicco.InI.Meteororum,uestigiaeiusdemdoctrinaeubiprimacompositioinmateriacommuniitaexplicatur,quasiexmotu&immobilitateexuscitenturqualitatescalor,frigus,humor,siccitas,quibusmateriaeiunctisfiantdiuersacorpora.Recenset&Hippocratesinlib.denaturahominis,Medicorumquorundamopinionem,quiomniaunumdixerintspecieacuimutatumaqualitatibusactiuiscalore&frigore.Quinipsesimilariahominiscomponens,qualitatesistasquatuornominat.Uidenturitaque&Chymicirectestatuere,dumasserunt,noncorporacomponi,sedformas,&qualitates,praesertimcumexipsorumdecretiscorpotasintmortua,&omniaabiectanea,quorumseparendorumgratiaarsdiciturinuenta.Neccurantelementa,&compositionesnaturaedestruunt,eximuntqueexarcis&latebrisessentiasformales,&proprietatesindiuiduantes.Quidniergodicanturcomponerenoncorpora,nonelementa,multominushumoresGalenicorum;sedformas,qualitates,essentias,proprietatesspecificas,coelestesnaturas,astra,planetasmysteria,&quaealiaChymicisoperationibusprocudunt.Quaesiuerasunt,multa,quaenosChymicae,praxiimmiscuimus,magisteria,exiliosuntmultanda,equeChymicoagroplaneextirpanda,Totaresexplicarifacilepotestdeclaratisallegoriis,metonymiis,relationibus&similibus.Siintegrumidest,utiinnaturainueniturabsqueullapraeparatione,plurimanoncomponitartifexnoster,nisiκα¬τατι,&finesociaeextractionis,elaborationisue.Neccoquusnecpharmacopaeus,necmetallurgusimparatamiscet,studiooperisperse&absoluti.Seruiliaadditamentaiamnonrespicimus.NequeenimcompositumChymicumest,quoditanonestmansurum&inusumuenturum.Quiaueroinnaturaquoquemultasuntpura,qualiasunt,quaeextractanaturaliadicuntur,haecincompositionesChymicasuenirenihilprohibet.Purapurisiungipraxismultismagisteriis&essentiisdocet,idquesiueprincipalifine,siueciteriore,uttandempuraexiunctisexeatsubstantia.Sicfixafixisuolatiliauolaticis&utraqueintersecertoconsiliomaritantur.Inmagisteriolapidisalterumalteri&iungitur,&inunitatemhomogeneamqueessentiaeadoptatur,utquodindecoalescit,utriusque&utloquiturHermes,superiorum&inferiorumuim&naturamadipiscatur:EtestibisicutnullaGeneratiosinecorruptione,itanullasolutiosinecoagulatione.Dumenimfixumagitinsolutum&contra,alterumabalteropatiturpatiendoqueuniturutrumque.Aliquandodiuersorumgenerumfixa,&uolaticacomponimus.Familiarefamiliarimisceturfacilius&constantius.Quareassertaillaprioraparticulariaessemanifestumest.Studendumtamenhomogeniaeestinomnicompositione,siueeiusdemstatimnaturaesintsimplicia,siueadeamdeducenda.Uinculumenimconstantisunionisestamotexsimilitudinesubstantiaeueluticumduaeaquae,duoquemercuriiconfunduntur.Haecmiscenturexacte,necpossuntiterumseparari.Siitaqueuelisessentiampiperismiscereessentiaerosarum,nihilinpulueribusstabilitatismemorandaereperies,nisiadindiuisibileredactis;quodcumiacturaessentiaefierinecesseest:Sednecoleumaquaerecteaddideris,uerumoleumoleo,aquamaquae;quadecausaGeberusconstantetmetallamisturus,inaquasearesoluit.Namfusiolicetiungataurumargento,plumbo,&caeteristamensacileseparaturpostliminio,necinternamconiunctionemestpassum.Chymicussinonomninointeriuscomponerepotest,saltemoperamdat,neproculabsitabeo,utsicexmultisunumfiatindissolubiloprofacultateartis&naturae,nexu.Tantumestinhomogeniamistilium.Nihilautemrefertsiueseparatimelaborataadsimilitudinemiungantur,siueexpraemistisunitaessentiaeducatur,quanquamaliquasinteiusnaturae,utnonnisiseparatimpraeparata,posteamaximislaboribus,crebrisquerepeticionibusadunitatemessentiaeconformitatemqueperducantur,utspiritusuini&salfecularum:aurum&aquacoelestis,&c.Quaedamhabentrationemtincturaeformalisadaliudmaterialiusutinorichalcoaureo&argenteo,quod&philosophusnonignorauit.Talisensunonestabsurdumdiceretincturas,colores,formas,etc.miscericorporibusdepuratis,uelmateriae.Quaeuerodealiisqualitatummisturis,coniunctionibusquereferuntur,impropriecomponidicuntur,siuesubiectismistisillaunaingredianturcompositionem,siuegeneratione,alteratione,corruptione,producantur&expotentiainactumemergant.Uita&animanullimisceturcorpori,utinecuirtus,nisitropo.Aristotelisprimacompositioexcontrarietatibus&materia,generatioest,Etdeclaratiodependetexmeteoris.Naminmateriaactuscaloris&frigorisprocrearidicunturaliquoalioactu,uelpriuatione.Interpretesdeunioneformae&materiaeaccipiunt,&qualitatesprimasuoluntesseformaselementorum:Sedrectiussentiunt,quiformarumineffabiliumpotestateseasnominant.Naminsensusincurrunt,suntquemutabilesmanentesubiecto,quodestaccidentiumnonsubstantiarum,Nonomittendumest,siforsquisineptientiumParacelsitarumuelitnobisobstrepere,tantumChymicostribueresuismedicinis,utnonreformidentasserereinterdumetiamimpuriscorporibuseasconiungiposse,sedita,utimpuritassimulabillisconsumatur,tanquamabigneauirtute.Multaaliassunt,inquibusimpuritascompositioniobstat,uthydrargyrusferropuroiungitur,sednonimpuro:Omninoueronecinteriusquidemiungiturnisiinprimammateriammercurialemsoluto.Exhocfundamentouti&exhomogeniadependetingressiophilosophorum,&transmutatio.Actusenimefficacissimipotentissimiquesymbolumhabentemmateriam,licetmolemmaiorem,conuertuntinaliamnaturam,transformantque,Etsimulcorpusipsorum(nullaenimcorporalisuirtusabsquecorporeessepotest,)ingreditur,sedattenuationedispersionequeuelutiabsorbetur,utauinidoliopaucaeaquaeguttae,utAristotelesmonuitdesuamistione,quanquamdisparsitexemplum,fiatquecontrariuminChymicisperprincipiummoleminimum,potestatemaximum.Cap.Iii.Quibusagentibuscoadunatio&compositioperagatur.QuaePhilosophusdemistionibus,concretionibusquenaturalibusdisseruit,adChymiamnaturaeimitatricemrecteaccommodanturquandoquidemeamultaefficitnaturaeuiribus.Illeueroterminationesconcretionesquedocuitfieri,cumhumidumsiccocoerceturoperantibusactiuis,nempecalore&frigore.Hisutitur&Chymicus,accommodatisspecialiterita,utcuiusquereinatura,&coadunationisformarequirit:cumqueuinculumcohaesionis,&terminationissithumidum,formacoadunationissiccaabsqueeofierinonpotest,inhisquaecommiscentur,siadmodumpercaloremreuocetur,autfrigoreconstringatur,coerceaturque,siccitateexprimentehumiditatemsuperfluam.Sedsuntalia,inquibusferruminarequiruntur,quorumquaedamconstanthumoretenaci&glutinoso,quiforisprehensacontinet:quaedamaliorumsuntgenerum,utsicuniens&componenscausainternaaliquibussit,aliquibusexternainhis,quaeconcreta,siccaquesuntconsistentia.Quaeliquidamcommiscentur,siuefluidapersesint,&maneantsiueeliquataposteadurescant,propterχμρεααsubstantiaeexactiuscommiscentur:Siquesimulsuntfamiliariasecundumnaturam,congenitusappetituseaindiuullegignit.HincilludDemocriti:Naturalaetaturnatura,naturanaturamcontinet,etc.quasidicatinseparabilisconiunctioniscausaminterioremesseformalemconsensumrerum,naturaequesimilisadsimilemprocliuitatem.Continereestformae.Quocircainuiolabilisesttalismistio,quamformarumconspiratiofirmat.Nonenimtollitur,nisidestructisformis,&cessantibuspartibusidesse,quodsunt.Illamformamaliquiuocantanimametiaminhis,quaeuitacarent,troposicutentes.Inquibushaeccausanonest,deiisantediximus,quodnouqueantaptemisceri,utoleumaquae,spiritusuiniacetum,aquafortis,aquafontis,etc.Itaspiritusspirituicoalescit:Spirituscorporibusdifficulter.Pulueresimitanturaliquatenusliquores,sisintexacti.Namdiuisibiliainminimafacilemiscentur.Uerumistacompositiononcohaeretfineglutine.Priusest,utGebriconsiliocommisceanturspecieliquorumanalogorum,sifieriidqueat:deindecoagulata,uelsolidaforma,uelcalcinatainusumueniant.Necopusestsemperutrumquemistileliquescere.Namunumalteriiungipotestartificioimbibitionis.Uerumdesingulismodisconsulendaesuntoperationessingulae.Constatitaque,Chymicuminternas&externascoadunationumcausashabere,&nontantumfrigore,calore,clauis,glutine,etc.iungereartificummanuariorummore:Uerummaximeinternarerumfamiliaritate&natura,quaeestformalisquidamconsensus,&amorinexplicabilisexsympathiatotiusnaturaeexistens.Talemconspirationemharmoniam,proportionemqueadmodumdesiderantMediciinnaturaeconseruatione,&instaurationeperconfortantia.Aliquamagnoueruntetiaminpurgantibus,quaescripseruntsimilitudineoperari.Attractiones&retentionesimmutationesqueualidissimaexsimilitudine4.Hippocratescomprobauitinnutritioneetiamplantarum.Namsimilessuccicoalescuntfacilius,nutriuntlaetius,&remsustentantfidelius.Omninohicilleamorest,quietiamSocratiinconuiuiopotissimas,stabilissimasquefacitconiunctiones.Undenonimmeritotantoperedepraedicatur,&inculcaturaphilosophisinlapidisartificio.Ueteresaurifices,utexPlinioapparetintellexerunttalemedium,hydrargyrumesseinmetallis.Itaquehuiusbeneficioinaurationesutietiamnumhodie,procurarunt:EtPlatoniciuoluerunttaleuinculumesse,quodcoelumconnectatterrae:anthropologicinonaliocorporianimamconciliarunt.Mediumenimextremisestfamiliarealterutrasuiparte:Ethaccognationesimilitudinequeappetitus&amoresprouocat,quibusabsqueullauiolentiaspontesuainsocietate&permanent,&modocitrauimfieriposset,quamdiutissimeunaessecupiunt.Amansamatoiunctumessedesideratadeo,utetiamcumuiseiunctumest,propendeatadidem.Declararirespotestetiamignisadlocumignis,terraeadsuumlocumlatione,quodutformaleesseintelligas,Philosophusscripsit,quodqueelementumadlocumsuumferritanquamadformamsuam&perfectionem.decoelotext.12.Eoenimacquisitomotuscessat,resqueinsuoloco,uelutiinperfectione&formaquiescit,necinde,nisiuidepellitur.Insuumlocumferriunumquodqueadsuamformamestferri.Chymiciusurparuntexemplummagnetis&ferri,nonincorporibuscrassis,sedessentiis:itemmateriae,quaedicitursuamformamdesiderari:Uxoris&mariti,etc.Etnotandumestquaericoniunctionespotissimumingeneresimilibus,utmetallicis,animalibus,coelestibus,etc.tantumquesuamformamplacuithaecmistionis&societatiscausa,utmagnaparsmagiaeexeasitextructa.Indededucituragentium&patientumregula.(Quiduisagitinsibideterminatum,necquoduispatituraquouis.)Indecoelicumelementaribusaffinitas,&totaratioessentiarumChymicarumcorporibuselementaribusinclusarum.Cap.Iu.Quasrationes,proportionesquesequanturChymiciinsuiscompositionibus.Ignobilisadmodumeacoadunatioest,quaemalleo,clauis,glutine&similibuscorporumsuperficiesiungit.Itaquesermonosternontamdehac,quamdeartificiosiore,quaeestχυμικωτεροςaccipidebet.Hasdummoliuntur,finemquidem&usumrespiciunt,sedeiusdocumentaaltiusrepetunt.Uttuto,cito,iucundeiuuentMedici,suaauxilia,quorummaximaparsestincompositis,conformant.Minussuauibusadduntgrataoccultantquedulcisaporeamaritudinemuelausteritatemmedicamenti.Tadisapponuntceleriteroperantia,actumquepromouentia.Periculosarefrenanttutis,uelociatardisinhibent&similiterincaeterisagunt.Chymicusconfiditistapraesidiaseobtinuissepraeparationesimplicium,utnonopussitadditamentis,idqueinaliquibusnonpotestnegari.Namcopiamadpaucitatemdelectabilemredigit,&hocipsononparumplacet:tarditatemcorporepigro&astringenteabiectosummouet:pericula&noxasmultisanteuertitmodis.Sapores&acrimoniamcogituraliquandoadditamentisdelinire,quandoquideminparuamoleuirtusmagnaualidiusafficit.Necsemperconfidendumestessentiarumspiritualiumcaloribus&tenuitati,utineccumensueneniparatumest.QuanquamergoParachymicitamsintfatui,utimpudentertaliaindiciascoposqueomnesinodiumMedicorumantiquorumausintinficiari&repudiare:UeristamenChymicisiinonrarosuntpropositi.Itaquesequuntursaepenumeroeosdem,&nonaliamobcausamcompositionesinstituunt.SednonomniaadMedicosususfaciunt,necomniaextremofine.Itaqueopera&uiresadaliaquoquecogunturrespicere,utquodsimplicitatesuanonestsatisidoneuminstrumentum,idtaleeueniatsocietate.Huiusproportionessuntinexplicabiles,notanturqueutplurimumexperientiasingularium,quaconstat,quidquaenampossitsolitarium,&quidiunctumhuic,illi.Aliquidfiduciaeinsensibusest:nonnihilinratione.Sedutrumquecomplectiturexperientiaobseruationibuscrebrisconfirmata.Nihiltemetecontrasensum&rationemcommittendumest.Sedexperientiaeplusfidendum,cuminueniantur,queadhocsicsintmiscenda,adaliudaliteriuxtaideosyncrasiasuelidiopathiassingulorum:inquolapenumeroconiecturaprudensexcellit:imprudensuero&temerariaopinionefulta,nonraroqueresasexcitat,&operuminfelicitates,undefit,utMediciimperitisuasformulastumultuarieconsuant,dumquenoluntcomprobatisuti,nonassequanturmaximorummorborumcurationes,dequibuslegimusueterespassimgloriari.Nonnihiltamenestinsimpliciumquoqueneglectione,&Pharmacopeorumuelauaritia,ueloscitantia.Chymicifidelesfaciliuspossuntlectas,uirtutequepraecellentesspeciespromere,quandoquideminanicorporeseparatoreponuntessentias.Inhiscomponendis,quanquampraecedentesadmonitionesminimecontemnant,tamenutsolertius,naturaequeconuenientiuseipluribusunumfaciant,respiceresolentadanalogiammaioris&minorismundi:quorumuelutiparuumsimulacrumessecensentphilosophiammysticilapidis&hyeroglyphicaeunitatis,septemPlanetarum,metallorumquearcanuminsecontinentis,quosPlanetasetiamhominisnaturaeiuxtanumerumprincipaliummembrorumtribuunt.Hinclexcompositionisextruitur,utsicatholicamedicinarequiritur,eaconstetharmoniaseptemcirculorumcoelestium,inquibussol&corprincipalemobtineatuirtutem:Secundumluna&cerebrum,&sicdeinceps.Hancaestimationemappellantanatomiammysticam,eamqueetiamnumerispythagoricisexpediunt:utsummasitinseptenariosimplici,uelmultiplicatoquadrateuelcubiceproutintelliguntconuenire.SinautemnonrequiritursocietasomniumPlanetarumcatholica:Ettamenpluresuno,desiderantur:Iuxtarationemeiusdemanatomiaeiungunt,quosoportet,utlunam&solem:Solem&Martem:Martem,Mercuriumuenerem:Etsicdeinceps:Ethosnonsemperaequaliproportione,nisiaequalissitomniumaffectioincorporehumano.sediuxtanumeros&graduspassionum&auxiliorum:debilitatesquoque&fortitudines,sicutincoelodicuntPlanetasmodofortesesse,modoimbecilles,exaltatos,lapsos,obrutosradiisaliorum,&aliterdispositos.Imbecillissiest,aspectu&societatefortiorisestadiuuandus.Siretrogradus&infelix:dirigiturfeliciore,eiusquenoxaprohibeturbenigniore,SicmistionesChymicaeabaliquibusiudicarisolent,qui&inimicitias&familiaritatesplurimumuenantur.Sinonplacetinsyderibushaerere:Considerantastrahominis,cor,cerebrum,Epar,lienem,renes,pulmones,&c.Hisfamiliariamedicaminadicuntexistereinnatura.Multistisitaquepatientibusuelconsentientibusiunguntmulta,&unumquodqueeaproportione,utexigitpassio,&mutuushabitusiungendorum.Aliquandomorboscaeterasqueconstitutionesdiuiduntinmineralia,uegetalia,animalia.Consideratisuiribusmineraliamineralibusdeterminatogradulegunt:aliaaliis:Admistosaffectusmiscenthaecquoque,utindicatnaturaeuirtus,&ratiopassionis.Nolumuspersequiomnia.Multumenimsubestuanitatis,&superstitionis.Sisimilitudoista&analogiaaffiniumspectandaessetinmedicationibushominum,primauisessetexhumanis,secundaexbestialibus,tertiaexplantalibus,ultimaexmineralibus&coelestibustanquamextremis.Sedfideliorasuntindiciacompositionum,dequibusinlibrisMedicorum,Cumnonhumanaaffectio,sedaliquidexternorum,uelutitransmutatiometallorum,spectatur,sicubicompositiorequiritur,uiresagentis,natura&dispositiopatientis,effectusqueratiocumcircumstantiisinconsiderationemκαθ’όλουueniunt.Sedsuperstitiosioresetiamhicadlapidem,quitanquamregulaLesbiaomnibusaccommodabilissit,respiciunt&unitatemternario,ternariumnonario,quaternariumduodenario&sicdeincepsconferunt.Unitashieroglyphicainsehabetunum,duo,tria,quatuor,quaedenariumconficiunt,finemnumerorumprimorum,sacramqueesseunitatem,dualitatem,trinitatem&quaternitatem,notumest.Deusunusessentia,trinuspersonis:quaternitasineffabiliDeinominicompetit,&signattrinitatempersonarum,itautmediaeaccesseritnaturahumana,inconsortium&unionemhypostaseos:Dualitasinmediarorisrationecontinetur.Haecmysteriaobseruantincompositionibusgemmarum,aliorumquemultarum,quodperfectionisinsehabeantargumenta.Iunguntuolatiliafixisdualitateessentiali:Iniunctisannotantmotus&signaquatuorqualitatum;&Elementorum,quemnumerumolimueneratisuntpythagorici.Utraqueueroparstamuolatilis,quamfixatribusprincipiisconstituitur,sale,Mercurio,&sulphure:Deindetotumuires&rationesexhibetanimae,corporis,spiritus,Sicistinumericomplentunionemabsolutam,coessentialem&homogeneam,dequaphilosopharicredituretiamParmenidesPlatonicus.Istisposteaconciliantetiammysteriummatrimonii,utsintduoinuno,maritus&uxor:quigeneranttertiumsimilisnaturae,nempefilium,quemsuosanguine,lacte,carnenutriunt&educant,tantaquegenerationispraestantiadonant,uttanquamaualidaepotestatisindiuisibiliprincipio,innumerabilisnepotumsoboleseiusdemnobilitatisexistat,Estautemmasculaportiouirtuteexcellens,sedcorporesubtriplaadfoemineam.SiergoiamMedicusuelitcontramorbosinuenireremediumcompositum,respicereiubent&fastidireiudicationesabessentialocoaffecto,uiribusnaturaremediidispositionibuslaborantis,etc.Sedadistatanquamfundamentarespicere,utsitexquatuoromninorebustotumcompactum,basiconstanteexuolatiliastro&fixo(stellafixa&Planeta)quaesitcorincordisaffectuprimario:Stiparumconstellationibuscaeterisadabsolutionemquaternarii,&circuliinquadrumexpansi,indequereducti.Sedhaesmittamus.Cap.U.Deimpulsiuis&finecoadunationumChymicarumQuaedamartesmateriaspraeparant,quaedampercompositionemindustriarummodosartificiosaformasproducunt:aliquaeetiamsibiparantea,quibussuntusurae,siuecomponendo,siuesolerterinformandocitracompositionem.Fabrisaerariismetallicusmateriamconfert,uti&aurificibus,bracteariissimilibusque:Scriniariusaccipittabulasabasseratio:Pistoramolitorefarinas:Sutoracoriario,fartoratextore,hicanetricibuspannos,&fila:Etsicinmultisaliis.Sedcoementariussimullapidicidaessepotest,Medicusrhizotomus,pluresquestatimanaturaaccipereartissuaemateriam.DeChymicodubites,numsaltempraeparetMedico,caeterisquesimplicia,anutPharmacopoeusetiamcomponat.Uidetursaneeiusfunctioτηφαρμακοποιήσειcontineri.Sednondesunt,quicontendant,tamsublimemessehancprofessionemproptermysteriorumdignitatem&admirationem,utnontantumofficinasmedicas,sed&medicinamphilosophiamqueuulgaremlongispostserelinquatmultisqueparasangis.Nihilagnoscuntseruile.Primasartis,mediasque&ultimassibiuendicant:Nihilcommunecumcompositionibusmedicisferunt:Singulariaomnia,sibiquesolisdebitapraedicant.Sedcumnihilominushihabeantergastulasua&medicinamfaciantsuoinstituto,Pharmacopoei&Mediciessedeprehenduntur,quanquamaccessionenouitatis,utsintnouiPharmacarii,nouiMedici,unoquestudioplurescomplectunturpartes,perindeutueteresMedici,quisimulerantPharmacopoei,Chirurgi,Medici(utihodiehaecaccipiunturnomina.)Manetergoquaestio,numpotiusMedicuscomponat,quamChymicus:EtestargumentumplausibileexscopoMedico.Huncenimususmedelaequeratioadcomponendumprudenterimpellit:proptereaquodsingulariuminnumerabilisuarietascitcumstantiarumquefortuitarumuelinhoras&momentamutatiouixadmittatcompositionemanteusuminindiuiduo:nisifortassispersuaderepossis,essealiquidideminomnibus,utunaartiscompositioperpetuumhabeatfundamentum.Sedsimiliter&eodemmodoaffectosnoninueniasmultos.Itaquepharmacopoeiestsaltemsimpliciaadsimplicemusumparare,&itatamenconcinnate,utcompositionispotentiam,cumconsultumuidebiturMedico,inactumproferrequeant,siueiamipseMedicusdigitosuoannularimisceat,siueauthor&praesessitalienaeoperae,quaetamenexipsoprodiisseintelligitur.Quodsinihilreferredixerisrarioneusus,quinammisceat,quanquamdurumsithocauditu,cumaliudsitquomodolibetmiscere,aliudperite&sapienter:tamenadartisessentiamrefert.Nosidantecomprobauimus,doculmusquenonsimpliciatantum.Sed&compositafacereChymicumprofessione&opereproprio.Iamresillustrandaestfine,&impellentibusquibusdamcausis.Cumincaeterisartispartibuspropositumsitartificiroεαααquaesuntinrationefinisperfecti,proculdubioetiamcompositiohuiusgratiainuentafuerit.Athocconcesso.arguuntursimpliciadefectuspulchri&perfecti,quaenihilominusChymicipromittuntinillisquoquecumstatiantnaturaedefectusexcessusuecompensandosesseartificiosaπροσθέσεικαὶἀφαρέσειidquenontammoloaucta,quamuirtute,utπρόσθεσιςsitpotiusqualitatum,quamquantitatum,&sicnonrespiciendasitcompositio,quacorpulentiacrescit,sedquapotestasmedica.Sedaliudestἁπλῶςderebusiudicare,aliudπροστι.Itaqueutrisquesuaperfectiopropositaestelaboratquesimpliciaarsfinebono,&coagmentatcompingitqueproutexperientia&ratiooptimumessedemonstrauit.Itaquehincnataesuntcompositionesdisciplinaesolennes,&polychrestae,quasarsetiamprincipalifinepropterusumcomprobatuminstiruit,&sinequibusipsaimperfectioreratfutura.Deindesuntaliaecompositiones,quasneccessitasinpraxisingularinobisaliquandoextorquet,ueletiamiudiciumexconuenientiore,uelaliquacircausumcircumstantiaimponit,qualessuntfortuitae&extemporaneae,quassaepequidemMedicuspraescribit,nonrarotamenetiamChymicus,siueutfamulenturseruiantquecaeteris,siueetiamprincipaliteragant.Saepeeuenit,utuniussimplicismotusnonsufficiatadexequendum,quodproposuimus,ututglorienturnonnullidecatholicisartis.Saepeid,quodcommodumfuerat,nonestadmanum.Nonrarosicnonplacet,sedaliomodo:Uelutirequiritursaporaliuscolor,consistentia,copiaaddiluendamuirtutisexcellentiam,&c.Interdumuniussimplicisuirtusmaiorest,quamdesiderabatur:aliquandopluresagentissuntpotestates,quaenonomnespraesentiinstitutosuntcongrue,nequiddicamusinciderepossenecessitateshuiusmodi,utetiamensueneniinauxiliumsitprotrahendum,uelutiinexternismorbis,cuiusuirtutifrenumestiniiciendum,neprogrediaturultraquamMedicusintendit.QuaeresergoMedicumHippocraticumcogit,inuitatue,utmodosolennescompositionesasseruet,modoextemporaneasinstituat,eaetiamChymicuminuadit.Uterqueimitatornaturaeestinmultis.Huiusmorem&pulchritudinemcomponendoexprimere,&magicamquandamsapientiammirabilibusoperationibusrepraesentare,nonrarouolupeest&iucundum,idquefeliciterpotestassequi,perarcanasquasdamreruminterseconciliationes.OmninoquodHermesdicebatintabulaSmaragdina,ideocomponitfixauolaticisunitque,utperpetrenturmiraculareiunius,&efficacissimaomniumfiatmedicina,undegloriam&opesinuenireposteaqueatartifex.Hucpertinet&coelestiumcumterreniscoagmentatio,extractioqueessentiaeaethereaepermenstruumcoelesteuirtutiscatholicae,dequamultusestLullius,dumPlanetascoeloaffigit.Clissi&elyxiria,BalsamiqueartificialescoguntChymicumnontantumeiusdeminnaturasimplicisseparatas,elaboratasquepartesdenuoadunitatemperducere:&coagulare:Sed&diuersarumessentiascopulare,utarteexuperetetiamnaturam.Quimagicisattractionibusdirectionibusquestudent,etiamhocfineintersecomponuntmetalla,uelgemmasmetallis,uitra&huiusmodimulta,utfamiliaritatemquandamconcilient,quamsequaturmagneticasuperiorumininferioraattractio,taminuirtutibuscoelestibus,quamutaiunt,spiritibusseuintelligentiis.Sedhicfinisabartissynceritateestalienus.NaturalemChymiamuolumus,quaepotentiasnaturaesequatur,iisqueseaccommodet,nonmagicaesuperstitionisassertricemartem,noncabalisticasnaenias&daemoniorumeuocationes.SpiritusaliisadminiculissolicitanturdequibusTheologia,&daemonicaillamagorumprofessio.Itaergosereshabet,Chymicumcoadunare&componereuelseruitiicausa,utquaedamcompositionesfiantidoneaprincipaliumoperuminstrumenta,uelutiquandofacitaquasgradatorias,soluentes,coelestes,etc.Uelutexhibeatέργονsuaeartisperfectumintentioneprincipali,siueilludposteasalutihumanaecontramorbosaffectionesquepraeternaturamministret:Siueadminiculumsituitaehumanaadnecessitatem,uelornamentum.Illoconsilioegregiamedicamentasuntexcogitataadanteuertendamala,uelpropulsanda:aliquando&nutrimenta,confortantiaqueinomnigenerepraesentisuelimminentisimbecillitatis,ubiexcelluntilla,quaetotamnaturamsartamtectamquecontrauenenaquaelibetpraestantgestando,assumendo.HocfineassecutusestChymicuspraesidiauitae,&ornamentaexterna,ueluticumgemmarumsimulacra,&metallorumuariasmisturasinuenitadpulpitatemplorum,&aularum,splendidarumqueaediumtabulataexornanda:cuminopiamuitesubleuatadminiculislicitisexmetallorumtransmutatione,quaseMusaeolimcontratyrannorumfuroresauatorumquehominuminsidiassustentarunt.Sednonest,utdesingulishicloquamur.Inpracticisseseofferetmagnacopiamagisteriorum&essentiarumtalium.Caput.Ui.Quibusartificiiscoadunatioperficiatur.Utexmultisintersediscrepantibusunumfiat,praeparatiotumaliasrequiritur,tummaximeinChymia,quaeartisarcaneingeniosissimaequeexistimatione,excellensquidpromittit.Noniddicimustantum,quodinpopularibusmistionibusprecipitur,studendumesse,utresiungendesintmistilespossintqueexactarationeinquandamsubstantiehomogeniamperquandampartiumcomminutionem,uelutaliquiuoluerunt,adminimaredactionemcoire:Magisenimmistiliasunt,quediuisibiliamagispossintquetotatotisexquisiteconfundi,utduoliquoressymbolici:deindeutsintgenereeadem,speciecontraria,obtineantquequalitatesactiuaspassiuasque,quibussetangere&agerepatiquemutuoqueant:Queinterdumlectionemagis,quampreparationeingeniosaconstant:Sedomninoutelectioadscopum,&praeparatioChymicasingulisafferatpropioremcongrediendipotentiam,quamplaeraqueanteinabstrusohabebant,necnisiinactumeuocatacompingi,inqueunumconflarirectepoterant.NamChymicusaliquandoquidemetiamexternocontactuiungit,sicutmagnesferrumlibiassociat,&aurifexbracteaaureainducitargentumhydrargyriinteruentu:Ueruminterioressocietatesmistionesquemagisrespicit,utnonputet,exactamcopulationemessesiaurumliquescatinhydrargyro&diffluat:uelplumboargentumilliquetur.SedcumauriMercuriocruduscommititurinseparabiliter,adquamremnonuulgarisfacitpraeparatio,sedquaedamarcana,quenonperagitursineuniusdiligenterepurgatione,&alteriustransmutatione.SiccumuultRhabarbarumcomponerecumZingibere,&Cinamomo,elaborationeessentialilocopraeparationisutitur.Talespreparationesuariisconstantartificiis,quibustamennondumobtinemuscoadunationisformam,sedduntaxatproximam,potentiamassequimur.Inipsacoadunationenontantumualereπροθεσιν,sed&αφαιρεσινmirumofficinisuideripossit.Atquiitasereshabet,utChymicusetiamabstrahendo,seusegregandocomponat,nontantumexhalando,diuaporandoque,quopactoetiamnaturaterminuminducitinterminatoperseparationemhumidiabundantis,autcoagulationemuelcongelationem,tametsi&hicaliquidabscedat:Uerumetiaminprincipia&elementaresoluendo,uariequemutandoformas&qualitates,prouteupraxiaartisrequirit.Uerumidiamnonquaeriturprincipaliter,sedhoc,quaenecessitascogatChymicumnouaprecepta&artificiacoadunationumexcogitare&proponere,cumuideantursuperiorasufficere.Namsolennesfiuntconsociationesperconfusionemcomminutorum,&contritioneminmarmoreuellapidibus:Quedampersesuntliquida.Hecconfunderenonestartisoperosae.Alialiquescuntinliquoribus,dequibusnonrequiriturnouumpreceptum.Sufficitenimsolutio.Multapostquamcontritasunt,autmanibusmoremassarumsubacta,sublimandouniuntur,utusisur,&Azoth:Quedamdestillando,utuinialcool,&Dianaaqua,etc.Nonnullaamalgamando,quaeratiopropositaestincalcinationibus.Sicutenimcalcinamusuniendo,ita&congelandotesteRiplaeo,frustraquefitperplura,quodobtineripotestpaucioribus,amatqueutnaturaitaarscompendia,abutiturqueinstrumentisunissaepeadmulta.Inexaltationibusquoquesuntmaturationes,digestionescoementationes,coloritiacirculationes,&alia,quibussimuloptimascoadunationesperficitChymicus.Naturanobisdocumentaingenerationibus,augmentationibusquemonstrauit.Estaliquidinsaspirationibusinfumationibussudationibusque&aliismodis,quibusinterrecauernisfiuntliquoresmedicati.SolaconflaturaartificiosauideturChymicissuperessecummalaxatione&aliismodis,quospotiusaccommodatosumseris,quamproprieinartehacexplicaueris,nisiuelisetiamfiguli,pistoris,coqui,excoctorismetallici,Pharmacopolae,aenopolae,cereuisiarii&huiusmodiinfinitorumstudiafarturasqueChymiaeobtrudere,&uelAgasonemEquisonemque,quiasinis&equissoleasaffigatferreasinterproceresChymicosarcanosquephilosophosarroganterostentare.Addignitatemartis&professorumeiusconseruandaminexiliummittendacoagmentatio&conflaturaest.Quamcoagulationemueteresagnoscunt,easublimatione&destillationecomprehenditur.InignominiamChymiaeceduntadunationescaeterae.Itaenimuituperiumeiusinpublicoextat.HosuersusnuperGrethserusGhesuitailleIngolstadianusAntimoniideliricoctormalesanusprosuauesaniainalchemiam,quamnosprofitemur,impegit."AlchemiaestscientiasinearteCuiusprincipiumestparscumparteMediumstrenuementiri,Finismedicatumire,UelincrucecoruosnutrireQuodParacelsicissoleteuenire."Istaecompositionesspemfeceruntauarisinfinitam.Itaquequoχυμικωτεροςquispiamest,eocompositionibusadmirandisinhiatmagis,quaecumuanissimaesintdeprehensaequodnullainsitconstantia,sedomnesredarguantur,examinibus,necrem,sedspeciemsophisticamreihabeantnonimmeritouideturnihiltaliumadmittendumesse,EtChymiamueramconstaresolissolutionibus,&coagulationibus,persublimationem,destillationem,aliosqueaffinesmodos.Hecadeocontrapreceptumdecoadunationibusproferrisolent.Sednonsunttanti,utproptereaartislegitimamadplenumusqueinformationemdeseramus.Quanquamenimcoadunationesfiantministerioauxilioqueoperationumquarundamsuperiorum:tamendistinguendesuntformis&fineproprio,cumcertumsitnonomniumesseunamrationem,perfectionemqueultimam.Quisnonagnoscitaliteruniriseparata,uelextensararefactaque,perimbibitionem:iliterpercongelationem:confusionem,colliquationem,incretionem,concorporationemcumsubactione,contritione,fermentatione&ceteris.Quilapidemtractant,contritionescommistionesquemanuariasrepudiant:easautem,quaeinteriorumuirtutumgestione,&concertationeperagunturoperanteignioccultoponunt.Sedhocinparteartisunaatquealterafacileadmittimus.Totamabsquedefectutraditurisopusestsermonemfacereetiamdeceteris.Nontameninficiamur,distinctionesaliquaspetiposseetiamabistisprioribus,utsitcompositiounapercontritionem,aliapersublimationem,nonnullapercolliquium:quedamperdestillationem,&sicdeinceps:Uerumhocnonestuniuocum,necformafinequeprincipalidefinitessentiam&rationemoperis,neclegitimumeiimponitnomen.Sihociudiciumsequiuoluissetlogicuspreceptor,prohfidemMusarum,quantumoperiscompendiumfecisset:Sednonsinecrimineobscuritatis,&imperfectionis?Quatuorargumentiscomplectipoteratomnegenusinuentionis.Quidenimdissentanea,comparata,certa,&inartificialiaaliudhabent,quamargumentacaussarum,effectuum,subiectorum&adiunctorum,modoconsentanee,mododissentanee,iamsimpliciter,iamcomparate:moxsolitarieprincipaliterqueconsideratorum,iamrursuscomplexe&deriuate?Sedunumquodquepropriaformafinequeeratproponendumcitraconfusionem,utsimuluariadispositionum,iudiciiquefundamenta,&rerumipsarumponderamanifestiusinconspectumuenirent.Nonsatiseratdixissedefinitionesfieripercausas,effecta&reliqua:Sedformaeproprietatesqueiuxtaprescriptumregularumscientificarumfuerantindemonstrationemproducende.ItasereshabetetiaminAlchymia.Quaedeaccommodatitiisoperibusuelmutuatitiisproferuntur,nihiladremfaciunt.QuamuisenimChymicusquoquecompingit&glutinataliquid,nontamenobidalienautituropera,autsimiliteromninoagit.Dictum,aliquoniesest,artiuminusuessequandamcopulationem:imoChymiaeuiresfacultatesqueinuariassuntdispersaedisciplinas:Sedinterimipsanunquamdesuoiurecessit.Magnaeartesriuulosquosdammittuntinmechanicasplebeiasque.SedinterimipsaefontiumsuorummanentDominae.ConuitiuminChymiamdepartecumparte,infeliciqueexituuanarumpromissionum,abusus&Parachymicorumest,necullaarsexcellensinuenitur,inquamnoninuolentsophismata&fraudes,quastandemsequuntursuaepoenae.Cap.Uii.NumuiressimpliciummaneantinChymiciscompositionibus,&alianonnullaquaerisolita.QuaeconiungitunitqueChymicus,autsimpliciaperseinnaturainuenit,autipseexmistisnaturalibusseparandoelaborandoqueproduxit.Manifestumestillauirtutesobtineresingulares,proportionales,uelcontrariasprocuiusqueradice&natura,ueluti,quoddampurgat,aliudastringit:Hoccalefacit&siccat:illudhumectatrefrigeratque,Rursuspanisnutrit,quodfacit&caro,&aliamulta,sedquodlibetsuccumdeterminataepotestatispraebet.Quaeexunomistoextractasegregataqueiterumconpinguntur,nonraroanalogiamnaturaeintegraeobseruant,gradusaltemdiscrepantia,cumsaepenumerosintuniusreidiuersaepartesexhomogeniasubstantiaemistaeiisdempotestatibusdotatae:Ueruntamendispariter.Multaadeodifferuntmembris,utplaneaduersaefficiantdiuersis:Uelutisuccospirituquedeleteriasunt:Sedcorporesalubria:Sunccopurgantspirituque:Crassapartesolutionescoercent,&sicinaliis.NotumestquidMediciintalibusobseruent&obtinereconentur.Chymicusnihiluirulentiadmittitinsuascompositiones,utpotecumsimpliciaadessentiasuelmagisteriaperducendo,illasuspicione,potestatequeexuerestudeatnisifortasseuenenumuocesid,quodhominialexipharmacumest,sedmorbodeleterium.Multominusintroducereuenenumcomponendo,cumpriusinsimplicibusnonessetuelnontantograduactuqueexisteret,uolet,simodomedicamentumadsalutemfacit,&nonexotericumquid,autquodforisgestatumκατάσυμβεβηκοςobcognationemmoremagnetis,utquidamaiunt,internumuenenumeuocet,quomodoParacelsusscripsitincantamentisimmissasmateriaseducimagnetechelidoniae,Azothicoraliorumpulueratorum,foliorumquernorum,centroapostematisincantatiappositorum:DephilosophiaoccultaTheriacamithridatiumEl.uelsiparsquaedamexemptaincludaturSambucoautquercui.Sictabulasamuletorumexarsenico,buffonibus,Realgaresimilibusquecomponunt,quaedicunturpestemextrahere,utscorpiusimpositussuouulneri.NotumueroesthacinpartenimislicenterpeccareParachymicos,dumstultesibipersuadentarteSpagyricaperignesnullumuenenummanere,sedomnedissiparirelictaessentiasalubri,cummodouenenumfaciant,utexsale,hydrargyto&chalcanthomercuriumsublimatum:modoexasperent,utcumexsale&arsenicoconflantcrystallinumarsenicum,cuiuspartesanteneutiquameranttaminfestaehominisnaturae.Necfidendumestcorrectionibussublimati,quibusuelAzothicusfit,ueldestillandoinoleum,pulueremuetransit,quanuisstibioadiectoclamenttolliuenenum."Probatispotiuscompositionibusutendum".Hincpatetsimulaliquandopercompositionesnouasuiresemergere,quaepriusinremotioreerantpotentia,autsaltem,quaeinsimplicibuserantexpeditae,spectataequeexasperari.Hydrargyrumperseminusuoxiumesse,inuniuersoinnotuitmundototbestiarum&hominumsanationibus.Salesquisnontutoabsumitmodoseruato?Calcanthumueteresnonreformidaruntaliquandoinuentresingerere:docetqueoleumseuspirituseiususuprudentecommodarepotius,quamobesse.Sednonitamitisestcompositiosublimati,inquononpetiisseuiressimplicium,sedrestare,conspirarequeinunumactumtotiuscompositiunoquolibetagentequodsuumest,&nihilominusadiuuantealteriusoperationem,apertumest.Itaiudicandumdepraecipitatoperaquascausticas,inquosubtilisestcompositiospirituumcoagulatorumcumhydrargyro:Undeidefficitillepuluis,quodnonMercuriusnecaquacausticapersesola.Rursussicumsulphuresocietur,fiatquecinabarismetallica,tamuiolentenonoperatur,imodeprehensumestimpostoriscuiusdamaudacia,istamcinabarim,exquauiuuseductusesthydrargyrus,planenihileffecisse,etiamsatiscopioseuoratam.Iniicitenimeifrenumsulphur.Hincintelligimuscomponendopossealiquasuiresinhiberi,licetnonaboleri.Namargentumuiuumplaneidemreditexcinabari.Manentitaqueincompositosimpliciumuires,modointensioresfactae,modoremissioresexsocietate:Etistaputanturfieriduntaxatinseparabilibus.Reducienimtaliapessunt.QuocircaobiiciataliquismorosiorChymicusimperfectaesseartisadremmedicamopera.Probandamremargumentoirresolubilium,uelutiprecipitatofixo,&lapidephilosophorum,quaequeseparariiterumnonpossunt,utmisturaexMercuriometallorum&crudo,quaequesimiliteriungunturadnouamformampermultasdigestiones&elaborationes,utcumspiritussimpliciumcommiscenturcumuinispiritu.Sed&hicpatetexperientia&ratione,aliquassimpliciumuiresinmixtopermanere.Quorsumenimaliasopuseratcompositione?Coniungantursalesdiuerforumcinerum.Separarihiampliusnonpossunt.Inusuoperaridiuersimodesecundumspeciemcuiusquecompertumest,licetgeneralitersalseomnesmoueant.Sicaquauitaeuniusgeneris,abaliainseparabilisestpostconfusionem:Seduiresrestanteomodo,quempatiturmutuaactio&passio,quibustanquaminmixtonaturaliadcertamquandamformam&crasinrediguntur.Sedquiddecorrectionibus?Annonadiectisquibusdampereuntquaedam,ueluticydoniorumpraesentia,noxaellebori,&BetelesadditamentoperniciesDurionum;Theriacaquorsummisceturpraecipitato?Illasibonaest,purgantibusadimitmotumuacuatorium.Dictumestfrenareinhibereque,nontollere,nisiredestructa,quomodointeritconchauiniconfusamilleamphorisaquae,&interitusimuluimperdit.Nihilominustamensideleteriaresfuit,suspiciomanet.QuocircacumParacelsusadiectohalonitrocorrigitarsenicumcrystallinum,halitucopiosoexcitatodissipaturquidemuenenositatisacumen,sicutcumserpentesassanturuelelixantur:sedcumnonquoduisinquodlibetabeat,uerumindeterminatum,quodinterdumuiresrecipit,utatramentum,seuperse,seuinsublimatoetiamrepresso&domito(uelutantimonium,quoditemreditadingenium)talescompositionesnonsuntsatistutae,siperseinuentremsintdemittendae.AliaratioestTheriacae,quodconstatmundiliberaexperientia,quofuriosiorfuitilleParacelsicus,quiconfictiscriminibuseamuoluitexcutereexmanibushominum,&suadeliramentasubstituere,maleinhocsecutusmagistrumParacelsum,cuialiquandomultumfiduciaeestinistacompositione.deouoaquodamParacelsicoflagellata.Uerumhaecpaucisattigissesufficiat.Dealiiscoadunationibusperconglutinationem,&similia,nonest,utdieamus.Monendussaltemtyroest,utdiligenterattendat,quidcuiallinat,nemoreAegyptioautPersicoeultellosfloresqueiuenenetindetrimentumhumanaesalutis.Itaque&incrustatoresdebentessecircumspecti,&quiuaporibushalitibusqueperaguntmisturas.Sedutdeliciasphysicas,floresqueperspateticosnonnihilcontemplemur,&argutisquoqueingeniis,quodplaceat,proponamus,inpalaestramproducimusdiuisionemcoadunatorumseucompositoruminseparabilia&inseparabilia,cumnonloquamurdecompositioneformarumqualitatumqueinmateriaessenatarum;sedmistilibussubstantiismateriatis,quanquamParacelsiciadeodelirent,utnihilmateriatumautcorporeum,quodquealterari&patiacontrarietatibuselementaribuspossit,admittant,sedmerasformalitatesproprietatesqueadrauimusqueinculcent,quosAnticyrasirerecteiusserimus.Nesepararipossecompositanegemus,magnisargumentisobtineripossepersuasumestnonnullis.Autenimcomponendointeritusfitsimplicium,autsaluismistura.Quodinterit,nullamconstituitcompositionem,nechomogeneam,necheterogeneam.Quomodoenimtotumsit,cuiuspartesnonsunt?Manentergopartes,potentiaquidempersesuaenaturae,sedactusubiure&foederenaturaenouaepermistionemcontemperationemqueproductae.Taliaquaesunt,omniaseparationispotentiamretinent,adeo,utetiam,quaenaturamiscuitinimitabiliterhomini,tandemresoluantur,autuicorrumpente,autnaturaliputredine,quofiente,quodquesimplexadsuamreditclassem,dissipatotermino.Hocetiaminsacrisliteriscelebreest,reuertiadsuaprincipiapartemcompositionisquamlibet.IlludipsuminquolibetmistoperartemprocurantChymici,dumnontantumelementaeducunt,sed&substantialespartesinterioriscraseos,quaeprincipiorumdignanturappellatione.Siid,quodDeus&naturacomposuit,resolubileestinsuaprima,necChymicusobtinetpotestatemsublimiorem;consequensest,autseparabileesseomneeiuscompositum,autoperenullammistionem,sedgenerationemcorruptionemqueprodiisse,inquibusnonredit,exquocorruptumautgeneratumquidest,nisiκατ’αναλογίανκαι?ύος:uelutiexcarnebouisnonexitgramenid,quopridemestpastus;&siexcorruptanascitur,nonestidemspecie,sedgenere.Plurapossuntcontrailluddogmaexcogitari;uerumlibassehaecoblectamenticausa,quiauarietas&digressioadliberalioradelectat,sufficit,utpaucisphilosophemur.Ingensest,&ultraomnemdiffidentiamDei,sacrarumliterarum,naturaequeauthoritas.Hancprimumexcutiamus.SciteadmodumdisputatapudPlatonemTimaeus,mundumasuofabroexomniigni,aere,aqua,terra,itaessecompositum,utnullamcuiusquamistorumpartemautuimextrareliquerit,idqueearationefeceritprimum,uttotumhocanimalquammaximeperfectumexperfectispartibusesset:Deindeutunum:postremo,nequisipsummorbusautsenectusattingeret;quiauiderit,eamessenaturamcorporis,utimportunacaloris,frigoris,aliarumuererumnimisuehementiumaccessionelaedatur,&inmorbosseniumquedepulsumdeficiat:legantur&reliqua,quibusρμμαfactusmundus,animamdicituraccepisseexeodem,altero,&substantiadiuiduaindiuiduaquecompactam(seuexconsentaneo,dissentaneo,ueroqueimmutabiliindefinitione&diuisionecommistam.)HuncmundumPlatoaeternumdurationestatuit,utpotequinonpossitresolui,siuecorpusspectes,siueanimam,siuetotumcompositum,nisiuoluntatepotestatequeeius,quicomposuit.Indemollitersequitur,hominemnonpossemundumreducereinsuaprincipia,nisiuolueritDeus.Quocircanonomniumcompositorummistioneminsuapotestatehabebit,siueDeifatumrespicias,siuenatutam.Quaereiam,sitotumsoluerenequit,numpartempossitpropriauirtute,nisireu.Quaearscompegit,utarchitectonica,quiarationesmagisterintelligit,retexiincomponentiamembraposse,nondifficulterdonamus,quanquamnondeomniartisopereiddonemus.Quaeperputredinemexeunt,nonsuntelementaeprimaecompositionisuniuoca,sedanaloga,idquodartedemonstratur,cumexcipiunturuasis.Sedsecussereshabetinoperibusnaturae."At"inquis,"mistumexelementisineademreuertitur,putredineuelcorruptioneuiolenta,idquesolidum&confessumestintotadoctrinanaturali.QuocircaAristotelesexeotanquammanifestocomprobauitquatuorinmistisnaturasesse."Secundumquidinquimus,iditasehabent;siexemplaperfectorumconsideres,necimperfectefortuitoqueconglutinatisinhaereas.Quamterramillidestructoresexmistoproducunt:mistaadhucest,egetquemagnafideaddemonstrandumextaliterexistentecompositionemprimumfactamesse.Chymiciquoque,quiolea,aquas,sales,terras,explurimismistorumgeneribusextrahunt,segregantque,nonpossuntliquidocuincere,istasingulaantemistionemsicextitisse,multominusdemonstrareilla,quaeprosimplicibushabent,ueresimpliciaesse.Salcerte&oleum,&terraextractaseparataque&mistaadhucsunt,&uiresmistihabent,necaliterdeaquastatuendumest.Imosiiterumcomponas,nonefficiesmistumprius,neomnibusquidemuiribushumanis,quodargumentoest,longealitercomposuissenaturam,quamtuputas:&perconsequens,tuamresolutionemnonesseueraminpartescomponentes,sedineiusdemmistimembradiuerseaffecta,quaepossuntanalogiaquadamelementiscomparari;sedideononsuntillapriscaelementa,uttuiudicas.NeGgg.4Netorqueamusingenia(Estenimillafolicitacontentiotormentumpotiusingeniorum,quamoblectamentum)audiamusiterumphilosophantemnonabsurdeTimaeum,siuerbanaturaliteraccipimus:itaintroducitDeummundigenitoremadortosDeosloquentem:"Quaeamefactasunt,meitauolenteindissolubiliasunt(unchecked)Omnesiquidem,quoduinctumest,soluipotest.Sedmaliest,quodpulchrecompositumest,sequehabetbene,uelledissoluere.Quapropterquiageneratiestis,immortalesquidem&indissolubilesquidemomninononestis.Nequetamenunquamdissoluemini,necmortisfatumsubibitis.Namuoluntasmeamaiuspraestantiusqueuobisestuinculumaduitaecustodiam,quamnezusilli,quibusestistunccumgignebamini,colligati,etc."Itaueroilleastra,quosPlatoprodiishabet,fingiturallocutusesse,quaeetiamPeripateticiuocantaeterna&indissolubilia.Chymicusputetdesuisessentiissimilitereodemuocumtenoredecretumesseeditum.Uocatenimhasastra.Haecumcompositaesintdiuinauirtute,nonpoterunthumanitussolui;&licetpotentiasolutionis,sitollaturuinculumcontinens,intelligaturresiduaesse:tamremotatamenestabhumanisactibus,utdeeaproducendasitdesperandum.QuaeergoDeus&naturamiscuit,nontamfaciledissipauerit,reduxeritqueinsuaprincipiahomo,quanquamdiuersaspartesexeiselicuerit,autetiamterendocomminuerit.Ethuiusmodisunt,quaenonfortuitocoalitu,authumanoglutineconstiterunt,sedquaegeneratasuntsimul&mista.Cumergosimiliteraliquainstrumentaadprocurandasgenerationessimulcummisturadiuinobeneficioaccepithomo,rationemquehabet,artificemqueexperientiam,similiterpernaturamagendo(ipsetuncadministersaltemest;naturaagensprimarium)potestinseparabilitercomponere,nisiseparatiositcumdiuersaeaffectaepartesprodeunt,&noneae,exquibusprimaeratmistura.Haeueroetiamnonrarotransmutationetaleseuaserunt,artificesibiinterimblandiente,mentientequesuauemseparationempriuscongressiadcompositionem&inexistentis.Ueruntamenaliquauereseparabiliaesse,Timaeusquoqueconfitetur.ItaenimDiiipsiusinsuocrateremoribundamiscentanimalia.Etsuntinnaturamistaimperfecte,uelfortuitocohaerentia,&conglutinatauinculomobili.Arsquoquemultacompactasoluit.QuocircadiuisionostranecDeo,necnaturae,necartiaduersatur.Quoda.additur,sinonresoluiturmistuminmistilia,corruptionemgenerationemqueaccessisse,necuerammistioneesse,nonquidemidnegamusκατάπαντος.Inquibusdamenimgenerationemunafieri,nihilestabsoniauero;&similarespartesetiampostnutritionem&augmentumsuntsimilares,inquorumnaturam,quaeestmista,facessitnutrimentum,estquequadamtenusimmistum.Sedaliarationeconstatmistio;aliageneratio,licetreipsapossintesseidem,&simulunomotuassimilationisueltransmutationisfieri.Quidammistionemdixeruntessemistigenerationem,quiaexnonentefitens(hocest,nonmistomistum)quaeratioestgenerationis:euenitunacorruptio,cumnonmaneantsingulaid,quodsunt,sedsubcommuniformainaliudtranseant,cuiussuntmembra,quaesuosactushabentinpotentia.Hactenusergoconciliaturmistiocumgeneratione.Aliusmodusest,cumid,quodmiscetur;anteperfectamunioneminaliudmutatur,ueluticuminnutritionecibusinmistionisfoedusrecipiturnonsubformapristina,sedsanguinissimilisuesucci;uelcumchymicusbalsamosfacitcompositosperdestillationemnonuenienteinmistionemresina,adipe,succino,lachryma,&caeterissedhorumliquoribus:uelexparte,cumcomponitunguentaexpinguedinelactismanente,sedherbainsuccumtransmutata&corrupta.Intalibuspostresolutionem,siquidemeafieripotest,nonapparetprimosumtum,sedid,inquodintermiscendumabiit:ueletiamaliud,quodexeoporrofieripoterat.Exemplaetiamhabetnatura.Namsiueputredoresoluat,siuecorruptiouiolenta,totummistumaiuntsolui,nonquodpropinquiusadmistionemuenit,prodireprimo,deinderemotius,quasiorganicadissimiliariaqueprimuminsimilaria,posteahaecinsanguinem,sanguisinchymum,chymiquepartes;hincinsuccosalimentariosprimosplantalesuelanimales;tandeminelementareciptocomotu,&mercurialiuersutiamdebeantrecedere.Inaliquibustamenetiamproximaredeunt,utinseparationesanguinis,lactis,musti,etc.citrauiolentiam,quesiarteelaboresseparesque,longealiteraffectae,uelaliaeemergentpartes,utindestillationemusti,phlegma,spiritus,tartareaefeces,sales,olea,etc.Refertmultum,quomodoquidresoluatur.Hocsispectareuelimus,aliquandoconcedemusid,quodinseparabileestunoartificiouelmodo,alioseparariposse:sedmanebitquaestio,numinpartescomponentes;primum,andiuersarumhabitudinumsaltemmembra,cumnonexillisconstiteritprimomistum,sedeaposteriusemerserintprogressumutationuminmisto,uelutisuccusuuaenonfactasestexaquoso,uinoso,oleofoqueliquoribus,&recrementiselementaribuscumsale:sedtaleshabitudinesposteaacquisiuit,dummistumadmaturitatemperduceretur,&nutriretur,uariisalterationibusobnoxium.Inhisergoiudicandisoportetnosessecircumspectos.Nonstatimseparabilismisturaest,siexmistodiuersaeliciunturquouismodo,siquecorruptasuntquaedamantemistionem,uelinea,patetinprimareditumnegari,cumexpriuationeadhabitumimpossibilissitregressus:quodsicontendas,nonquaeriilla,quaetuncmiscebantur,quae&ipsapotueruntmistaesse;sedomniumprima:respondemusutante,nempeanalogaexireposse,sednonsynonyma:ueruntamenconsiderandumessemistionisexemplum,cumnonomniasintirreductilia,praesertimartisopera,&fortunaeseucasus,utaesCorinthium.Primumargumentum(ut&dehocaliquidmoneamus)quoduultinmistodeberemanerepartes,alioquinnonfierimisturamexeo,quodnonest,elenchumhabetnonsequentis&particularis.Exeosane,quodsimpliciternonest,siueintermiscendumpereat,siuenunquamfuit,nonpotestconstaremistum:Arbenequodaliquomodoest,etiamsinonampliussitid,quodfuit,utcuminmistioneelementorumaernonmanetsubaerisforma,sedliquoris,aquae,spiritusconcreti,etc.Manereitaquepartesmistionumconcedimus,siuesic,siuealiteraffectas,ueletiamtransmutatas.Sednonsimanent,etiamreducunturomninohumanaarte,ueluticumuinumRhenanummisceturFrancico:ueloleumiuniperinumspirituiterebinthinae,autabiegnaeresinarum.Etantedenaturaemistionibusdiximas,quodeasnemopossatueresoluere,nisiDeus,quicomposuit.Uulgaresfeparationesquomodosintaccipiendae,dictumest."Atqui,inquies,ipseconditorpeccatopollutihominiscorpusinterramreuertiiussit,quodanteeratexterrafactum."lmouero,inquimus.Oraculifidemductumquesequimur:sedillaterranonestsimplexelementum,&expersmisturae.Cap.19.Itaqueetiamcertumest,licetcorpusnostrumconsumatur,desinatquehumanumesse,tamennosresurrecturos,&inhismembrisDeumcumlobouisuros,quodChymicipossuntexplicareperbalsameamnaturam,quaeoccultaturspecieterrae,necdissoluitur,sedsaltemseparaturacrassiselementisperputredinem,siueinreliquiissubsistat,siuealioconcedat.Idartisstudiopotestcomprobare,Aristotelesputredinemaliquandocausamessenouaeconsistentiae,nonignorabat,cumintuereturuermesplantasqueexputrefactisemergere,humidonimirumnatiuoquecalidoiterumcomprehensoinmateriaeparteconcoctaSedututsehaechabent,exemplatestantur,quaedaminseparabiliaessepostcoalitioneminternam,siueomninonon,siuedifficulterseparariqueant,illudquemaximedefenduntphilosophichymieiexemplotincturaeperfectae,insuaarte,inquatotumcitiusinterit,quaminpartescommistassecedat.Cap.Uiii.Deformiscoadunationumpertypum.Utuniofiatsubstantiarum&uirtutumhomogeneaomnino,uelapparenteradaliquamsimilitudinisspeciem&ornatum,uariaesuntexcogitataemethodi,quibustamennonomnibussolenniterutiturChymicus,quemadeouafrumuersutumqueesseoportet,utnonnunquam,nonquidemnecessitatiscausa,alioquinimperfectamhaberetartem,quaenoninseomnesuipraesidiumκαιτοαυταρκεςcontineret,adeoqueτὸτέλειονnisialienisadminiculis,nonpossetassequi,seduarietatisproquecircumstantiaextemporaneeseuperfunctorieadaliasartesrespiciat,easqueinpraxiconsociet,nonrecusaturasmanusauxiliatrices.Quoniamautemid,quodunirestudet,autcontinuumest,autdiscretum,hocest,extenuatumrarefactumque,quodinoppositumtendenscrassumdensumqueeuadit,uelomninoconcretum&coagulatum:autsegregatumpartibusperseconcretis:duosummageneracoadunationisemergunt,quorumunumσύγκρισις,alterumσύνθεσις,coagulatio,compositio,quibusuocibusperspicuaedistinctionisdoctrinaequegratiaitaiamutimur,nonignorantesκαταχρήσειςκαὶτροπολογίαςsaepenumeroeuenire,modoquegenexaliterdicicoagulationemsolutionicuilibetoppositam,modospecialiterconcretionemeam,quaefitcoagulo.Utrumquegenusinsocietatemcommunemrecipitefflationesuelexpirationes,quaePhilosophosuntexhalationeseuaporationesque,seuἀναθυμιάσειςκαὶἐξατμίσεις,sinequibusneccalornecfrigusterminationemsuampotestabsoluere,uthacquoqueinparteuerumsit,quodAristotelesscripsit,nihilfieriexroris,seunatura,seuarte,siquidemexmateriainelaboratafit.Ansittertiumquoddamagens,quodomniasimulinuoluitcomprehenditque,&itacogit;utneminimaquidemaurasubterfugiat,suolocoquaeremus.Nuncsatisestarbitrarichymicostalequoddamesse,fieriqueexpirationesinomnigenere,licetnonomnibusexemplis.Est&aliuscomesinobsequiumutriqueparatus,nempeefformatio,ueleffigiatio,quaid,quodunitur,certamadipisciturformamexarte,quanquamhocnonsitperpetuum,sedinterdumsinaturcoirequouismodo,seuτυχή/Gr],prouteueneritobiter.Sedcoagulatiocumcompe¬scatuagabundaminterminatamquefluxilitatemcorporumspiritalium,uelliquidorum,sitqueobidcoadunatiosubstantiarumfluidarumcumtermino,quoadimiturlicentiauagandi,&admodumcorporisreuocatur,quodammodofixionemsibiuendicat,quaetamennonestsolius;utpotecuiusuissitinpluraoperadispersa,interimqueetiamcoagulationemattingat,idqueprincipalius.Estenimfixioetiamincompositionibus,sedminusexcellens.Estaliarelata,aliaultima.Quoduisenimexlaxoraroque&uolaticoadconsistentiamstabilioremredactumfixumpotestdici:sedabsolutefixumilludest,quodnonampliuspotestmoueri,&uolatilefieri,cuiproximum,quodnonnisidifficulter,autquodincertogenereomneexamenconstantertolerat;sicutaurumingeneremetallico,&lapisphysicus.Porrocoagulatioconcretioneconstat,&congelatione.Necturbabiturtyro,licetuideathaecnominauelaliterusurpari,ueletiamuimsuamcompositionibuscommunicare,essequecumincorporationibus,colliquationibus,aliisqueetiamconcretionem.Propriaforma&definitionisrationedistinguitur,&sicadsetrahitsuaexempla,quatenusinipsisestconcretio,quamuocamuscoagulationemcorporisdistentirariqueadunitatemsubstantiaespissaeaddensataeque,quopactoexliquoribusfacimussuccosinspissatos,exlactebutyrum&caseumitaquedeincepsincongeneribus.Uocantuulgoinspissationem,addensationem,autproarbitratu.Aristoteliconcretionisuox,chymicisgenericecoagulationisplacuit,utsichaecduoconspirentgeneris&specieifamiliaritate,quanquamillesicloquaturperinterpretemLatinum,quodGrecoeratσυμπηξις,nonrato&haecgeneraliorisusus.Nam&congelationemcomplectitur,utsitcommuneopuscaloris&frigoris,atqueeius,quodtacitamutriusqueuimcontinet.Sednossequamurinstitutumpraesenseuidentisdisciplinaecausa,&congelationialiudGraecumaccommodemus,qualefueritκρυστάλλωσις,undeinpracticiscrystalli,nonignotiChymicoDoctori:sedparticulariushoc,nisiκατ'ἐξοχὴνsumtumnonsatisfacitsignificato.Silibet,παγιότηςuelπαγίωσιςappelletur,quodsoliditatem,firmitatem,fixitatemquesignat;qualisestincongelatis,quaeπαγετοί.Potest&[Grκρυμότης]uelκρυμνότηςuocari.Coadunationis(συνενώ¬σεως)alteraspeciesσύνθεσιςuelσύνταξιςestactuseparatorumseudisparatorumcorporuminunumcoagmentatio.Corporadicimusκατ'ἐξοχὴν,quaecrassiorissuntconsistentiae,quamcorpulentiamuocamus.Aereaenim&liquidararefactaspiritualiorasunt,&pertinentadclassemantecedentem,quaetamenabhacdifferthomogeneaattenuationemagis,quamcorpulentiamistilium,cum&inhacpossintessefluxilia,sedheterogenea.Constatingressione&coaptatione.Ingressionisuoxnotissimaestinpenetralibuschymicis;significatquepenitioreminsinuationem,quasubtile&acutumbenequeterminabileteriminoalienoirtepitinalterum,sequepenituseiiungit;idquenontaroinseparabiliamoris&constantiaenexu.Graecisπαρείσδυσιςest,exπαρεισδύω,quodest,insinuome,&irrepopenitus,omnesqueangulosperuado,quodsubtilissimiliquores,olea,spiritusquefaceresolentassumti,uelforisadmori.Itaquioleumsuccinipotant,autiuniperinum,omniamembranarrantpenitusabillisoccupari:sicplumbumhydrargyrussubit.Erititaqueingressiopenitiorcumpenetrationetotalicommistiopropterpenetrantisdiuisibilitatesubtilitatemque,quaetiamperporosminimosadmittitur,&serpitundiquaque.Quocircaaptissimahaeccompositioesttincturis,transmutationibus,&aliispenitioribusinsertionibus,quasaffectionumuelsubstantiaemuntatiosequitur.Necestarduumintelligere,qualedebeatesseid,quodperingressumcommisceriuolumus,nempe(utAristotelicouerbodicamus)διορίστουἢδιαιρέτουDeindefamiliaris,utmutuoamorecohaereant,necfacileseparentur.Uehitidsecumaliasquoqueuirtutesauttincturas.Quocircasifixatoriumest,figit,siinfectorium,tingit,&sicdecaeterisscopis,quorumgratiaistoutunturuehiculoartifices,&habeturingrediensnonraroproformalimagis,quampermateriali,quodagnouitetiamAristotelesintincturaperplumbumcandiduminaere,quitaliadicitψελλίζεσθαικαὶἐπαμφοτερίζειν.Cumresingressumsuscepturaalieniorest,praeparatur,aperitur,extenditur,emundatur,cogiturTurbistis&schytanisPlinianis.Mundumn.amundosuscipiturfacilius:rarumprocliuiusadmittit.Sedhaecinspeciebusexactiusconspiciuntur.Earumunaestcombibitio,quaeconstatinceratione&infecturaseutinctura:estqueliquorispenetrantisaqualitercunqueconcreto,dispositotamen,susceptiopermodumpotationisuelirrigationis,quosorbethumoremaffusum,inspersum,autaliomodoapplicatum.Alteraspeciesestconfluxus,συῤῥήuelσύῤρπαξις,qualiquidaactucommiscenturtotatotis,quantumfieripotest,quaesisuanaturafueruntaqueaeconsistentiaeseufluidaactu,commistiouocaturconfusio:sinexconcretofusaueleliquata,colliquatio:&haesuntspeciesingressionis.Congregatioseucoaptatio(σύναψις,συναρμοσία,ἢσυνόρσις)estcompositiotangentiumperextremitates,siueidfiatcontinue,siuecontigue.Itaquehicconiungunturdefinitabenesuisterminis,utconcretasiccaquepriusdissipata,siueeiusdemspecieisint,siueplurium.Idfitpluribuscontactibus,autuno;seuunadimensioneuelomnibus:&quominutiorasunt,eopluribuspossuntcoire.Itaqueinduasfacessitspecies,incorporationem&compactionemseuconglutinationemillacumulatunienda,facitquemassam:haecnectitglutineuelsimiliuinculo,quanquamnecibidesiuinculuminexactioribus.Sedintelligendumest,haeccompingicommittiquepotiusaliquadimensione,sicutquaeglutinecoalescunt:illamagispluribuscomponi.Incorporationemuocaruntdiuisorumseuseparatoruminunammolem,corpusquecoaptationem,maximequeintellexeruntmalaxationem&misturamillam,quauulgofiuntmassae,boli,&huiusmodi,quaeexcontusiscontritisque&liquoretenaceperfusis,nisieumsecumhabeant,inmassamcoguntur.Sednosoportetpauloliberalioresesseinusuuocum,uthabeant,quoserecipiantmagisteriachymicainmagnacompositionum,etiampuluereorumconcinnatione.Subiicimusitaqueincorporationi(liceattibietiamcongeriemnominare)πρόσθεσινκαὶκρᾶσινappositionemseucoaceruationem,&mistionem,qualemAristotelesexparteuolebat:(namreschymicaerescoguntnonnihilabeiusangustiisdeflectere)conglutinatiouariismodisconnectitdiuisa,utsuolocosequitur.Cap.Ix.Deexpiratione&efformationenonnullaspecialiora.Tyronumgratiadeuorandum&hocmolestiaeest,&nonnihiluberiusdeistiscommunibusincoadunationedicendum.Uocantdiuaporationem,cumaqueahumiditasresolutaexpirat,relinquitquesubiectumsiccius:sedexhalationem,cumsiccumcalidumresoluitur,inqueaurasabit.Itaqueillaestpropriaaquosorum,haecoleosorum.DeutriusquenaturatumPhilosophusmultusest,tumindestillationibussublimationibusqueaguntChymici,quitertiumquoddamgenusadduntexpirationem,quaemediamnaturaminteruapidam&fumidamsecretionemhabereuideturconuenienshis,quenecaqueasunt,necoleosaprimum,sedacribusspiritibus,iisqueuolaticispraedita,undefiuntspirituschymiciacres,&fortesaquae.Communicaturtamensaepenomen,dicunturquespiritussicci&humidi.Nonfitinomnibusresolutio.Inaliquibusenimexpirantinterceptihalitus.Ubiueroresolutioest,eaperagiturcalore,uelfrigore,ueloccultapotestateattenuitoria.Aliquandomotusaccedit:aliquandofermentatio,coctio,etc.Sedcumcoadunatiofitfecedentibusquibusdamspiritaliter,&siccodominiumtradentibusadterminandumhumidum,artificisprudentisestuiderequalesitid,quodexpirandosecedit,&quisἐκκρίσεωςmodus.Namnobilecoagulumseucompagesmaiorismomenti,exquisitioreindigetcura,praesertimsinondumestfixum,ueltotum,uelquadamtenus,cumfieriperoscitantiampossit,utcoagulatonihilrestet,nisiferecorpusmortuum,anima(liceatitaloquitropo)cumspiritusubterfugiente.Tuncergotectouaselentomodosinimusresolui&subducinimiumliquorem,qualequiduasedupliciquoddiplomanuncupant,inofficinisprocurant,commissurismassa,&spleniisinductis.Sinalicuiuspretiiestliquorsuperfluus,excipiatur,quoinlocoministramsepraebetdestillatiouapida,uelmersoria,uelsolaris,cuiusgradustantusest,quantumrequirit&patituressentiaecoagulandaetenuitas.Etestquandoaliquousquedestillationeutimur,uelutiadconsistentiamoleiusque:reliquumlenissimofornacisuelSolis,autuaporariicaloreexaresceresinimus.Quaefixiorasunt,&humoremabiectilemhabent:negligentiusapertouase,uellocoadignesuelSolesexiccantur.Quiplurarequirit,consulatseparationummodos,&speciessingulascoadunationum.Idtamennotandumest,aliquainsensibiliterexpirare:quaedamsatisobseruandodiffluxu:nonnullatamparuacumiactura,utuixanimaduertasaliquiddecessissemoli.Frigusquoquedumcaloremexigit,humidumunaexirecogit.Aristotelespridemscripsit,abutroqueagentecompactainsolubiliaesseutrique.Reductiofitrestitutohumidoperirrigationem,ueluaporationem,similesquemodosinhis,inquibusualetingressus,&commistio.Inaliquibuscalorperresolutionemuiolentamhumidumlatens,inpotentiaactuat,utinsuccino,etc.Sedhaecnonestuerareductio,seuperditirestitutio.Mediciintellexeruntferefierinonposse,uttabefacta,seuinteriorehumidospoliatareducantur,quanquamintumescereacceptohumoreperegrinopossint,utcaroelixatabalsamo,priuatalicetaquaimpleatur,tamensempermanetseipsasiccior.UerumidcauebitChymicusinsuoforoessentiali,ubinonitacoagulabit,unietque,utessentialishumorabsumatur,sedutrelictoperegrinaaquositassecedat,&coagulumrelinquat.Utinnaturaπᾶντὸπολὺπολέμιοντῇφύσει,itainarte.Quocircaquiperseruitiaoperantur,nonrarofalluntspemMedici,dumnimisexiccant,nonobseruantes,cumadhumidumradicaleperuentumest,cessaridebere,etiamsiid,quodunitumuolebamus,liquidiuspermaneat.Sciendumn.est,quasdamessentiassemelresolutas,aegrereuertiadcoagulationem,&priusexolescere,quamcorpusadmittere.Itaquealiqui,quinihilominuscorpulentiamdesiderant,solentadiicere,quaesintlocosubiecti,qualeestsaccharum,mastix,&similia.QuodQuodefformationemattinet,cognitumest,quaedamsuaenaturaemotuincertamcolligiformam,uelutisales,nitrum,atramentum,etc.quaeinterdumetiamsecuminformantsuccosalios,undecredunturfigurariadamantes,crystalli,cornuaammonia,dactyliIdaei,&huiusmodi.Inalioinciditprincipiumuegetale,cuiustamensimulacrumquoddamestinmultissuccismineralibus,marinis&subterraneis,dequarenosalibi.Itaquesiartifexperspectumhabet,talemuiminessequibusdamconcrescentibus,consiliumqueest,formaremornare,itadisponetomnia,agetque,utnoninterrumpaturnaturaeinstitutum.Itaqueiuuantdiluta,exquibusexpectantformassuccorumcoctioneadiustamspissitudinem,quomodoofficinaesigurantsaccharumcrystallinum,alumen,&alia.Aliisformaacceditcasu.Dumenimlabunturguttatim,exhalantque,columnarumuelstiriaruminstarcoalescunt:ueletiamgranorumuariefiguratorum:aliquandotabularum,cuborum,&alioruminfinitorum.Administrare&haecpotestartifex,siquidtaleuelit.Maximeineiuspotestateest,adtyposmodulosqueefformatosapplicatio,sculptura,caelatura,picturaque,quomodosaccharum,succumcydoniorum,&aliamultamirificefigurant,conficiuntquestatuas&imaginesomnisgeneris.Sedquiadehisinmagisteriisdicendumerit,pluranonaddimus.Nihiltameneareshabetnecessitatis,sedestarbitriiuelnaturaesimpliciterperseagentis.Pariudiciumestdeadditionecolorum,saporum,&similium.Arbitriumaliquandoeuaditinnecessitatemexhypothesi,ueluticumpropositumestconcretumcertaefigurae,coloris,&caeterorum,iuxtaartismorem,autpraesentemcircumstantiam,quamplaerumqueusus&uotum,sicuelaliomodoaliquidproopinioneposcentium,exprimit.Aliquandosuperstitio,quomodofingunthomunculos,Gamaheias,utiuocant,&similia.Ingenericisestpraeterea,quaedamuniriperfecte,quaedamimperfecte,quaeexAristotelicismistionibusfacileintelliguntur.Cap.X.Deconcretionismodis.Quaeconcrescunt,uelitacoagulant,uttotumcomprehendant,uelquaedamdimittant.Hincnasciturconcretioinclusiua&exclusiua,quanquamutrobiquealiquaexpiratio,autproeaelambicatiouelsegregatio,sicubicopiosiorestdistinens,diluensqueliquor,sitconiuncta.Inclusiuaeconcretionisexemplumestinnaturametallorum,secundumAristotelem.Halitusenimmetallicilapidummassisimplicati,&iniisetiam,utmatricibusnatiexseminariosuo,unainclusicoagulant.InAlchymianominauimuscoagulationempercomprehensionem:sednuncdistinctiusrepropositadiuidimusmodos,&aliquoscongelationisubiungimus:alios,quicaloreactuali,potentiali,autoccultaproprietateconsistunt,hicrelinquimus.NepracticaconfundamusTheoricis,generalibusquespecialia,remittimusstudiososadessentiascoagulatas,&magisteriaexhocfundamento,ubicognoscent,quaedamcaloreconcrescerecomprehensiue,utouumaquaferuentecoctum,&crystallusoculorum:quaedamcausticis,utliquorplumbi,&oleanonnullauigorgoneiseuorioneisalis:&estinsigneexempluminhydrargyro,cuiutnihildecessisseuideas,pondusperreductionemexcoagulatoredit:arcanaecoagulationisexemplumhabesintincturaphysicorum.Quauiaquaelordanis&rubrimariscoagulataesteterint,noninquirimus.Diuinamfuisse,&remmiraculoperactam,satisest.Caeterumtalisconcretioomnibuseandemdonatformam:estenimhomogenea,nisidiscrimeninterueniat,utmembrana,quaseorsimabalbodistineturuitellus.Aliquandopromoueturconcretioconcussu,compressu,additamentoglutinosorum,etc.Coagulatioexclusiuaest,cumseceduntheterogenea,excludunturque,utcumsanguiscacochymicuscoagulat,quodfitcaloreeducentehumidumsineuiolentiamanifesta:itemcumtransudatliquidum,autaliomodosecernituradiuuantecompressione,contusione,&aliis.Siccaseumfaciuntmulierculaerusticae.Intelligettyro,magistrumartisinofficinasuasimiliteroperari.Satisenimiamest,remetiampopularibus&physicisexemplisdeclarasse,exquibusapparet,quaediuersaenaturaesunt,seorsimconcrescere,utincatinoexcoctarumuenarumseparatimconsistitmetallum,lapis,scoria,quanquamiunetsecessumgrauitatis&leuitatisratio:itemcalorcongreganshomogenea,heterogeneaseparans:&hicunusmodusest,cumseceduntquidem,sedtamenconcrescuntsingula,siueineodemuase,siuediuersis,idqueetiamfitindestillatione&sublimatione.Altercumparsestconcretilis,parsinconcretilis,ueluticumcoagulolacspissatur,serumnoncoit,sedparsterrestris,idquefitetiaminterdumsolacoctione,ut&indilutoouorum.Pulchrioraexemplahabetchymiaincoagulationibuspermedicinam:itemaurificesinreductionemetallorumexaquisfortibus.CaeterapetanturexAlchymia&praxi.Quibusplacetingenuephilosophari,exhoclocoexpacienturaduiridarianaturae,ibiquecoagulationescontemplentur.Nosquideminepistolisnaturaedocumentauariaproduximus:Lib.4.met.5.1.sedutpleniusintelligaturartificiosaconcretio,adimitationemnaturaeinstituenda,hucreuocaripossunt,quaePhilosophusdematutatione,quamπέπανσινuocat,disseruit,ubimaturatiodicituresseὑπὸτοῦφυσκοῦθερμοῦτοῦἐνόντοςὑγροῦπέψιςcoctioinexistentishumidiacalorenaturaliterminuminuehenteperuimdominantem,ἀδύνατονγὰρὁρίζεινμὴκρατοῦνExquibusliquet,consistentiamconcretionemquenostramcoagulatoriamitemrequirerecalorem,eumquenonforisobuersantemprimum,sedintus,siquidemnaturaeutimurductu&ministerio.Aliascumarsprincipiumsitexternum,&adhibeatquoquesuainstrumentaforinsecus,sicubisolaoperatur,accommodariidemetiamforispotest,utifitinsolando,leniterdigerendoiuxtafornaces,uelinuasiscatinorum,&caeteris,estqueetiamsicoperadanda,nedetrimentumaccedatsubstantiae,sedtermineturtantumcoagulabileperabundantishumidiconsumtionem.Estenimhaecterminatiocoagulatoriaτε¬λέιωσίςτις;&coagulatioperfectifinisformaeque.Nihilautemperfectumest,quodinsubstantiaiacturamcapit.Consequensest,coagulatumfierisiccius,&possepaulatimfigirepetitaoperasolutionis&coagulationis,maximesisolutionisactusinstiruaturpermenstruumfixatoriumcitradiscrimensubstantiae&uirtutum.Haecratiodeduxitartificesininteriorisfixationismagisterium,quandoquidemapertumest,ferrumsaepiusagitatumcaloribus,liquatumque&reductum,tandeminsolubile,pereummodumfieri;sedmelius,sisolutiorepetaturcumfluxufixatorio,quaindustriainchalybemtransmutatur.Eisucceditetiamextinctioinfixantibusliquoribus.Uideturhicdubiumincidere,anfieripossittaliscoagulatiouelconcretio;siuecum,siuesinefixione,nullopereuntesubstantiali.Cumenimconniunctasitexpiratio,quahumidumresolutumabit,&cumhocunacalor(nam&uapor&halituscalidus)quisnegetaliquidinnatihumidicalidiquedissipari?Cumsudantanimantia&plantae,nonnihilexiisdeminterit.Quocicaetiaminconcretionibusistis,Philosophushicresponderefacilepotest,maturatione,quodconcrescit,nondumessematuratum&perfectum.Esteniminmotu&uia.Itaquequodnondumest,nonpotestafficidamno,cumquenaturaopusperficiatinterioriscalorisauxilio,nonpotesthicexcessupeccare.Estenimdererminatusiuxtanaturampatientis,licetabexternocaloreiuuetur.Atcumresmaturuit,peregrinusambientisferuormarcoreminducit.Dicamusitaque&nos,siindustriaartificisadnaturamsitcomparata,nihildeberesubstantialishumidicalidiqueinsumi,sedtantumelementaremaquositatemexire:humidumautemproprium.Simaturumiamest,conseruari;sinimmaturum,concoqui,utsicduplicirationeconstethaecperfectio,nempealienihumidieductione,&domesticiexaltatione,inquibusobseruandusestmodusgradusquecaloris,necoagulandoexcedamuslimitespraefinitaeperfectionis.Sednechumoremduntaxatinhocopererespiceredebemus,quanquamutplurimumid,quodcoagulandumest,liquidumsit&dilutum,constanspartibusaqueis,quaediuaporant&essentialibuscoagulabilibus,quaeconsistunt.Philosophusindicat,etiamexhalitibushucperueniri,cumscribit:"ἐνμὲνοὖνπνευματικῶνὑδατώθη·ἐκδὲτῶντοιούτωντὰγεηρὰσυνί¬σταται,καὶἐκλεπτῶνἀεὶπαχύτεραγίνεταιπεπαινόμεναπάντα.καὶτὰμὲνεἰςαὐτὴνἡφύσιςἄγεικατὰτοῦτο,τὰδὲἐκβάλλει.hocest:Exspirituosisigituraquosa,extalibusautemterrestriaconsistunt,&extenuibussempercrassiorafiuntquamaturanturomnia:&haecquidemnaturainseipsamducitiuxtahoc:haecautemeiicit."Hincextruxeruntquidamplantarum&animaliumgenerationemnutritionemquesingularem.Uoluntenim,omne,quodsicconcrescit,priusfuissespiritum,exquopercoagulationemfitaqua,exhaccorpussolidum.SedAristoteleplantarum&animaliumgenerationemnutritionemquenoninchoataspiritu,cumseminalemhumorem,inquospiritusδημιουργὸςutrobiqueagnoscat:&Chymicitammundummagnumexaqueocoaluissedocent,quamexemplareiushominem,magisteriumquelapidisarcanum.Aliquandoueroideueniteostenditinartedestillatio&sublimatio,suntqueetiaminnaturaexempla,uelutiinmetallis,quaeAristotelesprimofuissehalitusdicit,nosqueresolutionetalesesse,nempespiritusmercurialescertaformainformatos,nonnegamus;indecoagulantinliquorem,exquocorpus.Itaquaeperaeremacaloreresolutaspecieuaporisuelhalitusferuntur,ibiconsistuntinliquores,quiulteriuscogiincorporapossunt,utfitinmelleaereo,lapidibus,glacie,pruinis,&c.Inmetallorumspecubus&fornacibusitacoalescuntcadmiae,sulphura,&huiusmodimulta.Arschymicasictractatmercurium,&similia,uelutiplumbunresoluit,&inspiritumsublimando,uelinclinatoriedestillandoagit;hicinaquamcogituradmistisuaporibuscoagulando;exaquareditinpultem,expultepotestduralapideaqueconsistentiauelpuluisfieri.Sispiritussuntsicci,statimetiamcoalescuntincorpus,utcernereestincinabari&hydratgytosublimato,similibusque.Quodergophilosophusfieridixit,iddocumentahabetinnatura&arte.Utrumuerocatholicumsit,difficiliusestaffirmatu,cumipsecontrariumdocueritautor,ostendatquenaturalismaturatio&generatiotamplantarum,quamfructuumexeisunacumnutritione,nocnasciexspiritu,necnutriri.Uniuersaleueroalterumaxiomaest,quoduult,ea,quaematurescunt,extenuiincrassescere,seuexresolutocoagulare,exuolatico&instabilifigi,exindefinitodefiniri,utcertamhabeatformamuirtutemque.Pronunciandumergoest,priuseffatumduntaxatspecialeesse,nempeuelleAristoteleminaliquibusistumsuccessumfieri,noninomnibus,omnibustameneueniremutationemextenui,incontrariumcrassum,spissum,densum,solidumque,quod&terreumappellantaestimationesensuali.Taleenimgraueest,&instarterraesehabet,cuiusputantpropriamessespissitudinem,caeteriselementisrarisexistentibus.SedChymicusremexinteriorenaturaaestimat,&oleaquoqueigneaaereaqueconcresserepossedocet,licetaterraenaturasintalienissima.Porroquodaitphilosophus,intermaturandumnaturamquaedaminseducere,quaedameiicerecongruiteumdistinctionenostra,quaconcretionemcoagulatoriamdicebamusinclusiuam,uelexclusiuam:itemaccommodaripotestadconiunctamexpirationem.Aliassensusest,quaematurescunt,extruderealienatanquamexcrementitia,assumptispropriis,cumnihilfiatextotaquantitateconfusa.Prouidaueronaturaextrusaillanihilominusconuertitinaliquosusus.Namcortices,coria,pili,&huiusmodiexistisexcrementitiisnascuntur.Aliaresolutainhalitus,euanescunt.Ingenereanimaliumetiampeculiaresaliquandosuntsuperfluitates,quaeexeuntinterenitendum.Cap.Xi.DeCongelatione.Gelufrigus&glaciemsignare,maximeuerofrigoreconcretumhumidum,utsitκρυμὸςκαὶκρύος,uulgarislinguaenotitiaderiuatisqueconstat.Taleenimquiduocamuscongelatum,congelabile,congelascere,gelatinas,etc.Quocirca&lapidemcrystallum,quodglaciandogeneratumputauerint,κρύος,utindicatAristophanisinterpres,appellarunt.Indeestcongelatiophysica,cuisupraGraecumnomenexnostroinstitutoadaptauimus.met.c.10.&11.etc.lib.demundocap.4.Aristotelifrequensestπῆξιςκαὶσύστασιςindescriptionemereororumafrigoreconsistentium,utnubis,pluuiae,roris,niuis,glaciei,pruinae,etc.Sonatergogeluafrigoreeffectioneminmateriacongelabili,qualisestuapor,nubes,aqua,hocest,humida,talihumiditate,qualisintelligiturinelementoaqua.Aereniminconcretilisest,&sepefrigidissimussubtilissimusqueseutenuissimusexistitQuaeuerocongelascunt,itidemcrassiorafiuntomnia,excontrariotenuiuelsoluto,agentefrigore.Chymiciutinaliissuntsaepesingulares,ita&incongelatione.Aliquandoabutunturnominelococoagulationisspecialis.IdemususextatinResariophilosophorum,ubicitaturPlatoChymicus:"Congelatio"(inquitRiplaeus)"estmolliumreruminduratioincolorecandidoconfixatioquespirituumuolatilium."Duasrescogitgelando,molles,hocest,dilutas,&spiritus:quodanalogumestAristotelicaeπήξει,quaitemconsistuntuapores&aquae:sedilleChymicusnontantumaqueosspiritusuapidosqueintelligit;uerumetiamaereos&mercuriales.Praetereacalbre,frigore,ueltertiaqualitateidfiat.Omneuocatcongelationem,quauafriciecoruumdeludithiantem,arcetquetenebrisoffusisnoninitiatumsacrischymicisauditorem.soluitelapidem&posteacongelate,etc.Insuperdocet,gelationiinterdumconiunctamessefixationem,&talemseinspecieuelle,cuminstitueritsermonemdeartificiolapidis.Aliasnonomnisgelatiofigitfixioneconstante,quamspectantunicaminopereperfectometallico.Requirit&coloremcandidumincongelatione:nehocquidemsinemysterio,quasinaturaedocumentotuncuelitfierigelationem,cumcolorcyeni,niuis,cinerisadest,quiquidemetiamestcumaliquafixione,sednonconsummata.Inargentoquidemtaliscolorconstantiamaliquamhabet,sedquaeabsolutaefixionicomparata,sitinconstans.Cumillaueroestrubedoignea.Uerumenimuerocumabutaturillouocabuloprocoagulatione,nihilmouemurdatadefinitione.Concretiocalorisestopus:gelatiomagisfrigoris,ibifitconcretum,hiccongelatum.Quodsiquidetiamgelascitoccultapotestate,idobsimilitudinem,adilludreuocatur.Inquibusdamoperibuscoinciduntconcretio&congelatio,nonunoindiuisibiliactu,seddiuisis&succedentibusNihilominusquaelibetsuaconstatratione.Concursusautemistenonfitsineexemplonaturali.Cumenimquaedamspirituaereo,calidoqueueligneoabundent,utproptereanonfacilequeantconsistere,nisimagnauidomita:praemittiturdiuaporatiopercalorem,utincoctioneaquae,quadebilitatursuperfluitas,simulqueminuitur,utposteafaciliusagelantecausapatiatur,&impressionemsuscipiat.Sicdilutasuacoquunt,quinitrum,alumen,saccharum,&similiacoalescereuolunt,quodfieridebetcircumspecte,nepercoctionemuitiumcapiatsubstantia.Estcumfrigusstipatiuumaugemusrefrigeriis.utindestillatione.Interdumadiicimusadiuuantiagelationem,utcoquisolentfacere,&aromatarii,quiuiscidossuccosimmiscent,uelutimucillagines,ichthyocollas,gummata,&c.sisimulpuritatem,colores,sapores,&c.spectamus,etiamtaliaadminicula,quaetamennihildetrahantsubstantiae,immiscemus.Quincomponendointerdumadheterogeneamascendimus,&siccoagulationemcompositionilungimus.Locagelationisartificiosaerarosuntistaaquiloniifrigorisinliberoaere,nisiinpaucisquibusdam,sedpotissimumspecusfrigidi,cryptae,cellae,putei,&c.Uasaueroprocuiusquecongelandinatura,utinterdumalueoli,aliquandoconchae,cupae,cortinae,cucurbitae,scrobestabularum,ampullae,&c.exlapidibus,uitro,plumbo,ligno,etc.inquibusdisponimusbacillosligneos,uelfuniculos,&similia,circaquaeconcrescantcoagulabilia:&siliquorobstatcelericoagulationi,coctioneminuitur.Porrocongelatio,quiafrigorepotissimumfit,hocautemheterogenea&homogeneasimulunit:sciendumestexuagonaturaecursuadartemredactumopusesse,utnoninstituaturproprie,nisiinhomogeneis.NamChymiciestpotiusseparare.Transferturtamenconsequenteretiamadheterogenea.Cumqueperseadunumcontendat,peraccidenstameneuenit,utetiamseparet,faciatqueplura,utinhis,inquibusnonestparratiocongelationis,nempecumspiritusaqueissuntintermisti,uelutiinuino&cereuisia,queuehementifrigorecongelascunt,circumstantespirituminmediocomprehensumglacie.Uideturtamenilleinuinofuisseformasubtiliore,nempehalituosa,cumquehaecnonpotueritsuscipere,congelationemaqueam,&inglaciemuerti,spiritualempassaest,quainliquoremessentialem,moreaquaeardentis,constitit.Malunttamenaliqui,separationemduntaxathicfieri,sinecoactione,quasispiritusuiniantecongelationeminuinicorporefueritformacoagulata.Noslitemsubiudicerelinquimus.Nihilenimrefert,hocuelilludasserere.Cumoleosusspiritusmistusestaquositate,diuersaproditconglaciatiforma,utinoleisexpressitiis,quaetameninspissaricogiqueuultPhilosophus,nonglaciari.SedChymicushocnoncurat,Fitsaneinaequaliscongelatio,potestqueseparariliquorexpressione.Uehemenstamenoportetfrigusesse,utsequaturσύστασις,praesertimoleoabundante,utinmari&lacubus,quibusdampinguibusexoleonaphthae,uelpinguodinebalaenarum,quamnegantconcrescere.OmninolongeampliusextenditChymicussuamcoagulationemperfrigusanalogum,quamphysicusprofessor.Namartecongelanthalitusquoquecalidi,ignei,aerei,utinoleorumdestillatione,&spirituumardentium,licetnonfiatgelatinacoquorum,uelpiscatorumglacies,sedliquor.Deindecongelantpinguedinesmultae,&resinae,etc.itemsolutaignibusmetalla&aquae,quaequesimilissuntnaturae.Congelant&spiritusacresuelsiccauelhumidaforma:utsicutinnaturacongelatiofacitreshumidasactu,nempefontes,pluuias,rores:uelsiccasactu,utpruinas,niues,glacies,drosopachuas:itainarteaquaschymicas,spiritus,olea,crystallos,etc.Multaueroinnaturasimiliterconsistuntartificiosis,utalibimonstratumest.Reduciturcongelatumcalore,sednonsempertotaliter.Cumenimterrestrisnaturaesucciinhomogeneacoagulatiexistunt,utinalumine,chalcantho;&similibus,aliquousqueproceditresolutio,sedtandemcalxirreductilismanet.Cumuerocaloriiungituraquositasdissipata,feretotumeliquescit,nisiintergelandumadmissuscalorassansest.Namquibusterreaestnatura,eaetiamcaloreconsistuntproportionali,utatramentum:sedplaerumqueassanturquaedamparticulae,quaeposteanonpossuntresolui:&inreductioneplusaliquandoualethumor,quamcalor,licetrescongelaueritfrigore.Sedsiuelimusadaquaselementares,utuulgogelascunt,&pinguedines,&similiarespicere,potioruisestcaloris.Nonpraeterireoportet,exrebusdisparatisbeterogeneisqueperresolutionemfieridiuersosspiritus,quicongelascuntinnaturamhomogeneam,siccam,uelhumidam,idquealiquandoprocurarisingulariingenio,Namunaamplafornace,autpluribusacediosisdiuersauasamateriassingulashabent,exquibusuiigniumproflatispiritusconcurruntuelinunoalembico,uelreceptaculo,uelserpentinis,ibiquecongelantinsubstantiamliquidam.Sedhocopuspluslaborishabet,quamcommodi.Sienimomninoexpluribussimilaremsubstantiamchymiaedesideramus,ideminunouasequoqueperagipotest.Metusadustionisimbecilliumconiecitquosdaminillascogitationes.Sedsigraduscalorisobseruentur,quodrariusest,spirituscitiusfundet,donecsecedantcaeteri.Quoniamuerohocquoquemodouerendumest,necaputmortuumdiuersoliquore(namdifferentibusignibusproliciunturspiritus)uitietessentiamquaesitam,utsicconsultiussit,pariaomninounouaseprolectare,impariaalioartificiopraeparare,&seorsimconficere:illudconsiliumfitirritum.Itaquesiplacueritperconspirationemiungere&unireessentias,inaequaliasecretimpraeparentur,posteaconfusaeessentiaedestillenturdenuoexuno,ueldiuersisuasis.Aliquandoineodemuase,quodimbecilliusest,ponituraltius,utsitextraaleamcombustionis;aliquandoetiamalembicocommittitur,ubiexhaustaessentiarapitur,&unacongelat.Nonnunquamspiritibusacribussiccisqueaquacoagulatoriapraemittitur,siquidemeosliquidosuolumus,utinaquisfortibusaccidit.Eaponiturinconceptaculo,fortiqueignicogunturinsinuareseineamspiritus,&unacoalescere,Quodsiaquaretudituimacriorem,separatureiusportiorepetitoopere.Est,cumnonaquamfontanamfaulWasser;itaenimuocantdulcem,quaepotestcorrumpi)sedessentialempraemittimus,&coagulatacogimusspiritumsusceptumitidemcoagulare.Horumexemplaoccurrentplurainaquissoluentibus,ardentibus,&spiritibus.Quaedamgelascuntmedicinapariterillis,quaeconcrescebantitidemadditamento.Nondicimusdegelatinis&uulgariillaaquaeconcretioneperradicemsymphyti,althaeae,&similium.Seddetalibus,quaefiuntperacetum,utlacuirginis,lacanimalium,etc.qualeiushabentinconcretionebalsama.Estinfulmine&halonitrosimilispotestas,quemadmodum&inspiritufrigidoterrarumquarundam.Potesttamendubitari,numacetumturbet,&consisterelac,similiaquefaciatfrigore,analiapotestate.Aquaefortisresolutionescogunturetiamfrigidaaffusa:sednechiceffectusuideturfrigoridebere,cumidemfiatcalida,sicutibicalidoaceto.Pertinacioresinternofrigorieffectumasscribunt.Lib.24c.17.Nosconsiderationemdifferimusinaliasoccasiones.QuaePliniushabetdePythagoraecoriacesia&callicia,quamagiaquasglaciaritradiderunt:itemquaedefloreaquifoliaeeiusdemuirtutissecundumeundemPythagoram,uelmagiamsapiunt,uelhieroglyphicumsensumhabent.Cap.13.Suntsanequaedam,quaesuofrigorehumoresincorporehumanoconglaciant,seucongelascerefaciunt:imononhumorestantum,sed&spiritustorporeastringunturingelatis.SitalequidapudChymicosreperitur,nonstatimdamnetureffatum,sedquosensudictumsit,inuestigeturcandide.Nam&Pythagorasexcusaripotest,quodmysticaeiusphilosophianonintellectasitauulgo,praesertimcumChymicusfuisseperhibeatur,uti&Democritus,quemeodemmagiaenomineuexatPlinius.Sedfortassecitiusreprehensum,quamintellectum,dequonosinnostrissingularibus.RadiceAlthaeaeadditaaquamsubdiuoaddensari,atqueelactesceremirum,scripsitPlinius.Lib.20.8.21.SihocdixissetDemocritus,nemperadiceminaquamconiectam,facere,utdensescatcoaguletque,statimmagicumforetmendacium,quasisensussit,pauculaportiunculainoceanuminditaideuenire,sicutsomniantaegroti,statimremediumfore,uelgustatummomentumoblatimedicaminis.SiPythagorasnarrassetherbasesse,quibusadditiscarnesinollisconcrescerent,magicanominareturinsania.Lib.27.c.6.&10.lib.25.AtididemPliniusdeSymphytoPetraeo,seuAlocentaureochironio,&Holosteopronuntiauit,Gelotophyllinisirrisit:Cap.6.atconstataffectiodeDutroaIndorum,Explositherbampudibundam:Ateamcommentariirecentestotiesconfirmant,ut&Theophrastuspridemdearboresimiliascripsit,&nauigationesdocenttalesesseinprouinciaPudifetania,&apudTroglodytas,&inBurneo,ubiarborest,cuiusramisuntbestiae,utnarratPigafetta.LongemirabiliorestagnusScythicaapudSurium,aliosqueautores.Necestfabula,quaedeherbaincendiariascribunt,quae&artepotestpararimultismodis.Itahominumimperitorumingeniumest.Quaenonuiderunt,noncredunt,&siuident,uixsuiscreduntsensibus,parumqueabest,quinsefascinatosarbitrentur,incredulitateimperitapersuadente,utnegentuidere,quoduident.Cap.Xii.DeInceratione.Ceratiouelinceratioeodemdicitursignificatu,obtinetquenomennontantumacereamollitie,uerumetiamfluxu&insinuatione,utappareatfieriingressuscausa,&ingressionemquoqueoperiipsipraeparationiqueesseconiunctam.Fitenimhaeccompositionisspeciespermodumcombibitionis,unoassumente,alteroseinsinuante,ingredienteque.Hincdefinitur,quodsitreductiohumorissuperterram,caloremediante,utistaterraintercalcinandumhumorepriuataarefactaque,mollefiat,potentiamquefluendiaccipiat,&ingrediatur,quodfieriliquefactioneuulgarinonpotest.Talesdefinitionesautemsuntexemplares,specialesquemagis,quamcatholicae&uniuersales;utpoteextructaeexartificiolapidisphilosophorum,inquoceratiopotissimamuim&dignitatemhabet.Exeodemfundamentoetiamformaoperisproponitur."Laminacrystallina"(inquitilleinRosariophilosophorum)"lucidainfundoteritur.Deindeceraturincerationeultima,quaefitguttatimirrorandoincatino(quodcrusibulumuocant)superigneleui,deaere(ueloleo)alboproprio,donecfundatur,sicutcerasinefumo.Probaturabsolutioeiuslaminaignita.Sienimsuperhacinceratumocyssimeliquescitceraeinstar,necfumigat,perfectumest:sinminus,reuocaturadincudem,additisqueguttisdenuocoratur,adiectooleoalbo,quousquesignumperfectionisappareat.Item:Terracumaquaceratur,imbibitur&temperatadecoctionecaloris,qualisestSolis,siccatur,&intorramuertiturtotamateria,quodestilludHermetis:Uiseiusintegraest,cuminterramuersumfuerit,"Geberdixit,incerationemessereiduraenonfusilismollificationem,utpossitliquescere.Haec&similiaindicant,quidnamuelintessecerationem,exquibusintelligimus,principaliterduasresrequiri,unamsiccam,siuesitformapulueris(idquodpotissimerequiritur.Nampenetraripotest,eiqueresliquidaiungiperminima,seutalisestδιόριστος,maximequeintersiccamistilis)siuefolidior,utinmetallisaliquandoaccidit.Estautemeahumoreitadestituta,utadusumnonsitidonea,nisireceptoeo.Itaqueetmodocalcinataest,autcinefacta,seucalx&cinis:modocapitismortuiinstar,qualesublimando,destillando,&similibusoperibusrelinquitur.Seddilatatopraeceptohucpertinetetaliaresterrena,inquepulueremredacta,quaepraeparandaestirrigationepercertumliquorem.Quocircadiximus,eodemreferriestnutritionemMedicorum.Uocatur&fixa,&terraexhaustailliquabilisqueproptersimilitudinem:sednonsinediuersitaterespectuum,cumnonomneincerandumsitabsoluteterreum&fixum,sedquoddamaliquomodo.Hocuelutisubiectum&materiapatiensestincerationis.Alteraresestliquor,aqua,lac,oleum,aer,&similia,quanquamsaepiusnominepotius,quamsubstantiauariet,&aerappelleturliquoris,subtilitatisqueaereae&penetrantiscausa:oleumueroadhaerendiconstanterfacultate.Oportetenimutliquorincerationeiungendussitreifamiliaris,qualisestaquastillatitia,&oleumseparatumafecibus&sale:quaerepurgataiterumcomponuntur,utfiatessentiachymicacomposita,&clissus.Inmercurialibusmercuriusdicitur,uelutiinmetallicis,quibusargentumuiuumtamestamicum,utdepuratispromtissimeiungatur,siquerectepraeparatafuerint,nontantumessentiaeuisciditateoleosacohaereat,sed&amoremagnetico.Undeestilludmysteriumincerationisarcanae.Mercuriumfixum&calcinatumarte,absqueulloalienopersesolumignesuo&externolibentissimereciperemercuriumuolaticum,quiexeademradiceprodiit,&nonaliterfieri,acsiquisglaciempulueratamaquaeguttisimbiberet,undeexistittalisconsociatio,utseparariposteanunquamqueant.Quandouerohicconsensusinincerandisnonest,noncoalescuntfirmiter.Itaque&talescongelationesinceratiuaepotiusaequiuocaeuelanalogaeiudicantur,quamuerae.Etestinhisquoqueobseruandum,utnonextremeaduersainterseiungantur,sedsymbolumhabentia.Nonenimcoitcalorcumfrigore,igniscumaqua:sedreductaadfamiliaritatem&potentiamsocietatispropiorem.Difficilimeoleumaquaeimmiscetur,&sialiquandorecipitur,nontamenconstanterperseuerat.Itaquigummipinguiaincerareuelitaquisaduersis,infeliciterlaborabit.Porroaquosaeseuliquidaepartiattribuituruolaticanatura,&tamentalis,utfigiperfixum,abeoquepatipossit.Namcompositionipropositaestunioexmultisseparatis.Illafieriuerenonpotest,nisiintertangentiaagentiaquemutuo,&patientia,quefundamentaPhelosophusquoqueinmistionerequisiuit.Quiergoincerareuultquamconstantissime,ei&familiaritasnaturarumestattendenda,&potentiaagendipatiendiqueadunumhomogeneum,inquoomnespartessubunaforma&uirtutefirmitercoalescant,Deanalogisiudiciumestsimile.Idemquidemeidemmaximeestsimile&familiare,siqueplanenihildiscriminisest,nisiquodalterumabalterotanquamhomogeneaparteseparatumest,nihilfitmemorabileinunione,utcumuinipoculummisceturalterieiusdemgeneris.Atsiitasunteadem,utgenereproximoconueniant,affectionibusuerodifferantinspecie,necremotissimesintalienata,sedproximapotentiaconniueant,utaurumphilosophicum,&lacuirgineum,iaminceratioualidissimumassequitureffectum:&tuncpatituralterumaequeacalterum,fitquecommunitasconsensusqueexalienatione&dissensu,quaeobseruandasunttyroni,quiuultinphilosophiaechymicaearcanisuersari,utdeueraincerationenonaliterstatuat,quamfierieamdebereadexemplumcalei&lactisproprii:glaciei&aquae:auri&hydrargyri:salis&muriaepropriae:mercuriicoagulatipersesineulloperegrino,&eiusdemexeademradicefluidisolutique.Efficiensincerationisinternumest&externum.Naminhocoperenaturacumarteconcurrit.Internumdicituruisagens,calorqueconnatus,seuignisinternus,cuinaturarumpropensioastipulatur.Agensexternumestcalor,siueSolis,siuecinerum,quemoportetsiccumesse,nonhumidum.Hicenimmagissoluit&putrefacit:illecoagulat.Deindetamtemperatograduadhiberidebet,utuolaticumafixononabeat,sedconstanterinhereat,sesequeindiesmagismagisqueinsinuet,&admodumpersiccitatemredactum,partesfixitanquamuinculoundiquaquecomprehendat,&sibiagglutinet.Hocdumsit,quiahumidummagismagisquedefinitur,inprogressuoperiscalorquoqueaugerinonnihilpotest,donecadultimumfixionis&calorisperueniatur.Namsemperobtinemushocunaoperatione,quiaterranonpotestconfertimbiberetotamquantitatemliquoris.Itaquecrebrarepetitioadseptenariumusque,uelulteriusrequiritur,prorationenaturarum,&propositoscopo,Sicfixumsoluitur,&solutumfigitursimulmutuaactione&passione,operantibusactiuis.Sunt&instrumentaexterna,uttabulaemarmoreae,mortaria,catini,&huiusmodi.Namaliquandoopusperagiturintabula,aliquandoincrusibulis,uelphiolisdictis,&similibus,inquibusanimaduertendumest,siressitalicuiuspretii,exactiquemagisterii,nonoperistumultuarii,utinnutritionibuspharmacopoeorum,uitradebereconcludi,nequidexpiret.Itaeniminfundoretineturliquoruolaticus,cogiturqueingredi.Aliquieleuationemcauentsuperiusadmissofrigore.Sedsatiusestcaloristantumdare,utnonsublimariseparariquepossithumor:posteauaseangusto,&uixtertiaparteuacuo,totumcoercere,hermeticasignaturaadiecta.Ethocobseruaturinincerationearcana,incaeterisanalogum.Formaoperisfacileintelligitur.Terra(calx,cinis,uelquoduisincerandum,uttabulacrystallinapuluerata)inferturincatinum.Liquordiuiditur,&extraignempaululumirroratur,quantumcombibipotest,itautsitisaliquarelinquatur,&eoauidiussorbeaturhumor.Nonenimadsatietatemingerendapotioest,multominusadsuperfluitatem.Quantitasgeneralilegecontentaest,aestimaturqueiudiciomagistri.Namquaedamterramagissitit,quaedamminus.Estaliacopiosior,aliapaucior:aliamagisignea,quaestruthionicouentredigerereplurimumpotest:aliamagisaerea,quaepaucoalimentocontentaest,utChamaeleon.Haedifferentiaenonindiuersistantumnotantur,sed&inuno,quoddiuersiscoctionibusdiuersimodeestaffectum,Hincininitiolapidiscautaparcaqueadmodumestinceratio:sedinprogressuliberalior,quodunumestexarcanisdisciplinae.Cumpabuluminstillatumest,claudituruasculum,siniturqueirrepeteliquorextraignem.Nonenimstatimadcaloremponitur.Cumseseinsinuauit,quodbiduo,plusminus,euenit:iamadmoueturcalorusqueadunioniscomplementum.Tuncreclusocarcere,nouuspraebeturcibus,itaqueporrousqueadfinem.Saepiusenimestuoluendumidemsaxum,donecadolescatfoetus.Tamenimuafrisuntistiphilosophi,uttotamremtransformentinallegoriaminfantiseducandi,cuiquantumcorpore,calore&uirtutecrescit,tantoplusalimentiestsubministrandum.Aliquiuoluntabsqueuliauitrireclusioneadfinemperducendumesseopus,quiquidemindicant,totumnutrimentumsimul&semelproponendumesse,utindecommutet,quantumpotest.Sednecnegligendumesteorumconsilium,quicauereiubent,nesubmergaturincerandum,siquenaturameorum,quaecrescuntpernutritionem,contemplamur,hocpotiusestsequendum.Obruiturenim&extinguiturcalorinternuscopiahumiditatisabundantis,&debetesseproportiointeragens&patiens,quaabsentedestructiosequiturpotius,quamgeneratio,autplaneinhibeturmotus.Ueruntamenquinoluntphiolamreserari,potiusadunumactumimbibitionisrespiciunt,&primamabsolutionem.Cumenimterrasuumhumoremprimorecepit,noninterpellandusestmotusconuersionisusqueadfinem.Tuncautemidemopusdenuorepetere,artinonaduersatur,imoidfacerecogimur,modomedicinamperfectamcupimus,Finesincerationissuntplures.Ingenerespectaturunioincerati&incerantis:inspecietalisdispositio&contemperatio,utinstarceraefluattotumabsqueseparatione.Principaliteritaqueetiamhomogeneatotiuspropositaest,inquafixumconciliatumsitcumuolatico,&hociterumcumfixo,ututrinqueemersentunanaturaduorumparticeps,sineseparatione,Consequentesfinessunt,mollefactioterreni,determinatioliquidi.Ingressioaequalis&symbolica,balbutiensquetinctura:omninoincerandocomponimus,figimus,soluimus,calcinamus,emollimus,irrigamus,alteramusuirtuteinterna,&medica,adususpharmaceuticos&oeconomicos.Uicinaincerationiestsublimatio,quauolaticumafixotamsaepesublimatur,donec&ipsumfigatur,maneatqueinimo,utinhydrargyrosublimato,&saleammoniaco,&similibus.Quidamitaintellexeruntphilosophiammysticamdelapide,quiapraecipitalequidaudiuerunt.HincParacelsusmagnesiamquandam,&philosophicummercuriumdocuitconficere,saepiussublimatoametallisperfectishydrargyro,donecmollescerentfluerentqueadcandelam,uelinlaminacandefacta.Similiartealiisublimatumhydrargyrumexcarnificarunt;sedspeuana:siquidemlapidistincturamitaassequistuduerunt.Adaliatalislaborfeceritsane:sedadmagisteriumperfectumplaneestinutilis.Hiscognitis,tyrofacileintelligerepoterit,quaepassimdeinceratione,imbibitione,nutritione,impraegnarione,impinguatione,&c.apudChymicosnartantur.InPhilosophorumRosariodicitur,Reducere,esseincerare&impinguare,&c.nimirumintricataphrasi.Uultenimreductionemarefactae&exhaustaeterraefieriperincerationem,qualiquor&oleumrestituitursuocorpori,utquodmortuumerat,reuiuiscat,animamquerecipiat.Quocircaidemnegotiumcomparaturetiampluuiaeirrigantiterramaridam,&resuscitationicorporismortuiperanimaecoelitusimmissionem.Mercuriusmortificaturperresacutas,hocest,peruitriolum,salem,acetum,&similia:deindeperanimantemcaloremreuocaturinuitam,iterumqueperseocciditur:&secundoperanimeinfusionemseuincerationemexuscitatur.Hincδιφυηςdicitur,bisgenitus,bisoccisus,geminaenaturae,etc.Aliitamenprioremmodumuitae&morticomparant,posterioremconceptioni,generationi,educationi,etc.Cap.Xiii.DeInfectura.Adimbibitionespertinereinfecturas,populopotiuscommendatas,quaminarteseruatas,tumrestestaturipsa,tumPlinianaexplicatiocomprobat.Itaenimillenobilissimaminfecturamexpurpuraesanguineuelfloribusdescribit:Lib.9.c.38.39.41."Intingentiumofficinis,purpurislegitimocaptistempore"(postcanisortum,uelantetempusuernum,antequamfoetificent,cumfluxossuccosinfoeturahabeant)"exemtisuenis"(sisintmaiores:namminorestrapetisfranguntur)"addisalemnecessariumestsextariosfermeinlibrascentenas.Maceraritriduoiustum.Quiptemaioruistanto,quantorecentior.Feruereinplumbo:singulisqueaquaeamphoriscentenasatquequinquagenasmedicaminislibrasaequari,acmodicouaporetorreri,&ideolonginquaefornaciscuniculo.Itadespumatissubindecarnibus,quashaesisseueninecesseest,decimofermedieliquatis,cortinauelluselutriatummergiturinexperimentum:&donecspeisatisfiat,uniturliquor.Rubeuscolornigrantedeterior.Quinislanapotathoris,rursusquemergiturcarminata,donecomnemEbibatsanim:Buccinumpersedamnatur,quoniamfucumremittit.Pelagioadmodumalligatur,nimiaequeeiusnigritieidatausteritatemillam,nitoremque,quiquaeritur,cocci.Itapermixtisuiribusalterumalteroexcitatur,autastringitur.Summamedicaminuminlibrasuellerum,buccinoducentae:pelagiocentum&undecim.Itafitamethysticoloreximiusille.Attyriuspelagioprimumsatiaturimmaturauiridiquecortina,moxpermutaturinbuccino.Lauseisummaincoloremsanguinisconcretinigricansaspectu,idequesuspecturefulgens.Dibaphapurpuradicebatur,quaebistinctaesset,uelutimagnificoimpendio,qualiternuncomnespenecommodiorespurpuraetinguntur.Inconchyliatauestecaeteraeademsinebuccino,praeterquamiustemperaturae.Atqueproindiuisohumanipotusexcrementodimidia&medicaminaadduntur.Sicgigniturlaudatusillepallorsaturitatefraudata,tantoquedilacidior,quantomagisuelleraesuriunt.NonsatisestabstulissegemmaenomenAmethystum.RursumabsolutusinebriaturTyrio,utsitexutroquenomenimprobumTyriamethystussimulqueluxuriaduplex.Etcumconfecereconchylia,transiremeliusinTyriumputant.Poenitentiahocprimumdebetinuenisse,artificemutante,quoddamnabat.Inderatioestnata.Uotumquoquefactumesteuitioportentosisingeniis,&geminademonstratauialuxuriae,utcoloraliusoperireturaliosuauioritafieri,leniorquedictus:quin&terrenamiscere,coccoquetinctumtyriotingere,utfierethysginum."HaecibiomniaPliniusinexemplumingeniosarumtincturaruminuelleribus&lanis.Fiunteaarte&colorespictoribus,qualisesthodielaccapictorum,&luteacretaexsuccocotyni,etc.Pliniusdeillisagitlib.35.c.6."Purpurissumfitecretaargentaria,cumpurpurisparitertincta,bibitqueeumcoloremceleriuslanis.Praecipuumestprimumferuentiahenorudibusmedicamentisinebriatum:proximum&gestoeoadditacretainiusidem:&quotiesidfactumest,leuaturbonitaspronumero,dilutioresanie.Quareputeolanumpotiuslaudatur,quamtyrium,autgetulicum,undepretiosissimaepurpurae.Causaest,quodhysginomaximeinficitur,rubrumquecogitursorbere."Similialegunturintincturachrysocollaelib.33.c.5."Naturaest",inquit,"quaelinolanaeueadsuccubibendum.Tunditurinpila,deindetenuicribrosecernitur,posteamolitur.Puluissemperincatinesdigeritur,&exacetomaceratur,utduritiasoluatur:acrursustunditur,deindelauaturinconchis,siccaturque.Tunctingituralumineschisto,&herba,quamLuteamappellant,pingiturqueantequampingat.Refertquambibuladocilisquesit.Namnisirapuitcolorem,adduntur&SchytanumatqueTurbystum.Itauocantmedicamentasorberecogentia.Cumtinxerepictores,orobitinuocant,etc."MateriasitaquePliniusinfecturacolorandasproponitlanas,uellera,linum,cretas,terras.Lib.22.c.2.additlapides&parietes.Necignotumest,telas,coria,membranas,chartas,&huiusmodimultainfici.Nos,quiahoclocononexemplarecitare,sedartemcommuniterexplicarequodammododecreuimus,exillisquaedamdocumentacolligemus,&cumhodiernisconferemus.SuntSuntitaquemateriaetingendaeuulgarestumillae,tumetiamsericum,bombycinum,pilianimalium,pennaeauium,cornua,ossa,dentes,conchae,testudines,ligna,saccharum,&hisaffinia.Haecutcombibanttincturam,nonraropraeparatione,simpliciautmultipliciindigent,qua&detergenturasordibus,fiuntquetenera&auidacolorispotandi.Itauulgotelaslaneaspannosquerudeseluunt,&adiectacimolia(quaeuimsmegmatisnitrosihabet)apinguedineimmunesreddunt:setassuillaslauant,&dilutoaluminatocoquunt:pellesobunctaseluunt,ungunt,exprimunt,expanduntque,idqueoperisetiampostprimamtincturamrepetunt:aliquaspumicepriuspoliunt,quamlauant:ossaaluminataaquapostdulcemcoquuntur&raduntur.Sericumdilutosaponisincoquitur,pannotamoninuolutum:postlauaturaquasalsa;hincdulci:tandemdilutoaluminisimmaceratur,quofactoreuocaturaddulcem,salsum,iterumquedulcem:atqueitaunumquodquetingendumprosuanatura,adpotandumcertisrationibusidoneumreddunt,utinexemplisestuidere.Uteoauidiuscombibant,medicaminaadiiciunturnontantumpraeparantibusliquoribusinterdum,sed&maximecoloribusdilutisqueinfecturae.Easuntalcali,cineresuarii,utclauellatus,fecumuini,tartari,stercoriscaptini,ouini:praetereasaltartari,tartarumipsum,extractusimiequini,urina,lixiuia,aquafortis,alumen:nonnunquamuinum,uelacetum,uelaquacalcis,solurumaluminis,ciniscancrorumustorum,&huiusmodi,quaeabinfectoribuspriscisSchytanum&Turbystumsuntappellata.Uariantautem&haecprotingendorumdiuersitate.Nequeenimomniaconueniuntomnibusseumateriis,seucoloribus.Hosoliminmariquaerebant,extractisindepurpuris&buccinis.Sedposteraaetas,utloquiturPlinius,nonquaesiuitinprofundismurices,sesequeobiiciendo,dumpraeripitescam,beluismarinis,intactaetiamanchoris,scrutataestuada:sedstans&insiccocarpsit,praeterGalatiae,Africae,Lusitaniaequegranumcoccum,herbas,quibusTyrium&Conchylium,aliosqueomnescolorestinxit.Herbasistasrecensuitlib.21.cap.2.nemperosascoccineasadpurpurasTyrias,dibapsasqueLaconicas:deindeuiolam,exqualanthinus&amethystinuscolor:hincheliotropium,maluam,uiolasqueserotinas,exquibussequiturConchyliicolor.Indesequiturluteaherbaamaranthus,cyanus,holochrysis,&reliquae,quasdicitabAlexandriMagniaetateinuentoGraecorumineumusumuenisse,haesissequeapudLatinosseuItalos.Sedutdistinctimproponanturcolorumdiscrimina,plaeriqueflauotinguntauxiliocotyni(scotanumappellant)croci,luteae,geni,stellaetinctoriae(quae&flosinfectorius)chrysonthemi,etc.Aiunt&Prasiliumcitrinumesse,FustetdictumGallis,exquoaureuscolor.Crediturcoccygria,uelcotinus.Miscenturaliquandoaciniligustricroco:aliquandocorticesspinaeinfectoriae,aliarumquequarundamplantarum,succusitemRhabarbari,&corticummalipunici,&c.tincturisimmiscetur.Ruberexgenereplantalipotissimusestincoccoilicis,granisquebibinellaeItalorum(quaeestsanguisorba,cuiusgranapurpureaseusanguineamaceranturcereuisia,donecuermiculosrubrosgignant,exquibuscolor)radicibus,utputant,adhaerentibus:deindeinlignoPrasilinorubro,Santalorubeo,lignoPernambuco,radiceRubiae,Anchusae,Hylgino,florepapaueriserratici,malipunici,lapathorubro,sanguinedraconisarboris,rosisrubris,coridemompeliaca,Heliotropiotricocco,utaitLobelius,cuiusgranorumsuccuschartaeillitusprimouiret,posteacaeruleusfit,indepurpureus:quodeuenit&inPernambucanissegmentis.Aliquicoloremrubrumpurpureum,qui&Tyrius,extomentopurpureoextrahuntopelixiuii,eoqueposteacolorantid,quodtuncfierisolet,cumdeestperegrinarumtincturarummateria,assuntautempanniuelrasuraetales.Magnaetiamsuccorumcopiaest,utuuarumnigrarumBurgundiacarum,rosarum,Rhibium,oxyacanthae,mororum,&huiusmodi.ExCanariisafferturOrizeloherbapuniceotingens.ExCypri(quae&Alcanna&Ligustrum)foliisinAegyptofitpuluis,quicumsuccocitronumrubrotingit,quicolorconspicituriniubis&caudisequorumTurcicorum,utannotauitRhauuolfius.Cocicoloremrubrumextrahuntexpannococcineo,quemTornamSolisuocant.Caeruleusexeyanifloribusest,itemHeliotropii,Iridum,etc.PraetereaexIsatide&Pastello(quitamencolorpurpureusestaduiolaminclinans,petiturqueexIndiaOccidentali,uelinferturexNarbonensiGalliapuluiseius,utaitHollerius)succoacinorum,ebuli,sambuci,ligustri(quaetriainterdumcommiscentur)Indico,(quodtamen,numplantalesit,dubitant;sedadulteriumquoddameiusexplantissumitur)uiola,hyacinthocaeruleo,ueluiolaceo(purpureumuocant)succomyrtillorum.UiolaceoetiamtinguntOriselloherbaCanariensi,&scobeligniPernambuccini,&Prasilii,certanimirumtemperatura.Mirificeenimuariantcolores,&exaliisinaliostranseuntarteinterdumleuicula.Uiridempraebetsuccusspinaeinfectoriae,petroselini,graminis,&c.BibliopegaeexIndico&auripigmentotemperantuiridem,quitransitaetateincaeruleum.Nigeruulgoexcorticibusalni,gallis,&similibuselicitur,adiectischalcanthosis,&cinereclauellato.Animaliumgenusexcellentesquidemcolorespraebetinfectoribus,utpurpureum,rubrum,uiolaceum,conchysiatum,etc.exflorepurpurarum,buccinorum,succouermiculorumcocci,autgranorumsanguisorbae:sedminusestfoecundum.Mineraeamplissimamspemfaciunt,&lucrumetiamproptergrauitatemcopiosum.Indeenimpraestoestuiridis&caeruleusexaerugine,lapideLazuli,argento,plumbocinereo,&eiusuena,etc.Ruberexsulphure,cinabari,ferro,&c.praestoest.Aiunt,exnuperinuentisregionibusterramaduehi,quesitprococco.MirumnisitminiumnatiuumPlinii,seucinabarismineralisnatiua.Talesterraesuntmultae,utrubrica,ochra,terracoloniensis,chrysocolla,lazurium,etc.quaepictoribusinseruiunt,Transit&ochrainrubricam,multaquealiaartemutantur.Inde&nigercolorexramentiscotiumaquariarumpetitur.Aureusexauripigmento,&sicdecaeteris,dequibussuoloco,MiscenturgenerainIndiconatiuo&factitio,inpurpurisso,incretalutea,&similibus,quorumaliquanosinpraxidocebimus.Satisiamest,documentainfecturarumaliquaproduxisse,utmethodusdisciplinaenonuacillet.Magniingeniiestrectetemperare&colores&diluta,illisquesuaadderemedicamina,&coctionesdebitasperagere,quaeinsingularibusrectiusexplicantur.Alliganturcoloressuccistenacibus.Itaquegummiadiiciturmultis.Aliquibuspraemittiturfundamentum,quodplusafferatgratiae&lucis,quomodopanninigrisupercaeruleoautrubrofiunt:sericumplaerumqueluteaherbaprimolocopotatur.Siccolorcoloriinducitur,&,utPliniusait,ipsaadulteranturadulterianatura,nontantumexunogenereplantali,sed&diuersisplantali&animali,plantali&minerali,Iamfila,iamlanae,iamtelaetinguntur,mistaquediuersicolormateriauariataulae.Exdiuersisangulisdiuersicoloresuolaticoliquorefoluti,inaquaconflueresinuntur.Indepingunturapplicataechartae.Seddehisinpracticis.Uasaofficinaeinfectoriaesuntluter,cortina,fornaxlonginquicuniculi,utuultPlinius,cuiusspecimennosinsuperioribusdedimus.Illisminoribusoperibussubstituunturollae,foci,cadielutorii,etc.Refertquaexmateriasintconfecta.Plumbeaecortinaeplacueruntexperientiaeinpurpureatinctura:exaereinuiridi:exferroinnigra.Lignea&uitreaterreaquecommunemhabentusum,sipatiturcalor.Terreatamennonsintincrustatametallicistincturaenoxiis.Praetereasuntinofficinasolaria,prelacomplanatoria,extensoria,&huiusmodi.Sicoperadestinatafiunt,autperfunctoria,autsecundaria.Illismateriaeperse&primuminficiuntur:istisnasciturpurpurissumcoloreaccrescenteahenis,uelinnatantecumspuma:hiscretatingiturinusumpictorum,etc.Formamoperisquodattinet,quaedammergunturcortinis,quedamextentainsuperficietantumcolorempeniculouelspongiaillatumcombibunt:aliamacerantur:aliaunacoquuntur:aliaintingunturextrahunturquediuersisuicibus,doneccolorplaceat.Experimentumrapituranteomnia.Superfluushumorstringiturcultellis,uelexprimitur.Quaedampostprimaminfecturamobunguntur,fricanturque&uelutidenuopraeparantur.DepurpurarumfloreextrahendouideArist.lib.5.RemtotameleganterdescripsitPlinius,quanquamuerbisnonuulgaribusOstenditartisfuisse,utcentumlibrisuenaepurpureaeexmuricibusmaioribusextractae,adderetursextariussalis(estissextaparscongii,&aliquandooctodecimueluigintiunciis,aliquandodupondiodefinitur)misturaquemacerareturtriduo.hist.cap.15.Haectranslataincortinamplumbeam,perfusaestaqua,eatemperatura,utsesquicentenariummedicaminis(florispurpurarummedicatiadiectosale)acciperetaquaeamphoram(quaecontinebatoctocongios,uelsextariosquadragintaocto)sicquelenicalorecoquerenturdecendio,interimiurebenedespumato,&extractiscarnibussolutosucco,seuiniusdeposito.Sextariusheminaeduae:heminadefinituraliquandodrachmissexaginta.Postquamitapurificata&praeparatatincturaest,uellusseulanaelutainlutere,ubisingularimedicamineasordibusfuitextersa,&tenerareddita(quasiquisuulgoeamsmegmate&lixiuiomacerasseteluissetque,&resiccasset)immissafuitintinctaque,utcolorisexperimentumraperetur,quoconstaret,numsatiscoctumiusesset,seuadeummodumperuenisset,quotingereaduotumposset.Sidilutiusdeprehensumfuit,diutiusproculdubio,sedlentissimoignepercoctumest,donecspeisatisfecitliquor.IdurereuocauitPlinpropleniuscoquere.Colorindeeuasitrubeusautniger.Exrubroeniminnigrumuiaest.Sedmeliorexistimatusfuitniger,nempeinsanguineapurpura,seutyria,cuilaussumma,sisanguinisconcretimorenigricaretaspectu,&refulgeretsuspectu.Arist.lib.decolor.cap.5.Intelligimusergo,hucusquecoquidebuissesuccum,donecinexperimentotalisuelappareret,uelindicioquodamtalemfuturumlegibusinfecturaeseruatisostenderet.Indelanapraeparataimmersaest,relictaquehorasquinque:postextracta,resiccata,carminataque,&iterumimmersaadcoloremspissioremrapiendum,Nonenimsatisestsemelintinxisse,sedtoties,quousquecolorplacuit.Pliniusdicitidfactum,donectotamebiberitsaniem,quodaccipiendumestdelanaproportionaliadliquorem.Aliasprimaesummittisecundasolet,&reliquiaeabsumiinditacretaargentariaprofaciendopurpurisso.Iusadsecundaminfecturaminstaurandum,utinteruallodatopossitpotalanasiccari&carminari,seudenuoadtincturampraeparari.Hecergotatiotincturegeneralisest,sispecialemquoquecoloremadgenericumreuoces.Naminomniinfecturaquicunquecolorsit,eousquecoquitur,I.hist.I.hist.an.15.an.15.donecexperimentoconstetadregulamcoctumesse.Purpuraeautemfiebantuariae.Harumdiuersascontemperationesdeincepsenarrareincipit.pelagiaemagnaescabraequesunt,quariumflosmagnaexparteniger.Autsimpliciterpoterantcoloresadtincturamadhiberi,autmiste.InsimpliciinfecturadisplicetBuccinumsolum,argumento,quiaremittitfucum(siuequiacoloremfucimarinilanguidumreddit,siuequiamentiturpurpuraminitio,posteaqueeuanescit,autquianonstabiliterhaeret,sedabstergeturbreui.Paruaadlittorainueniunturflorerubro,etc.)Pelagiusquoquecolorsolusnimisestniger.Itaquecontemperanturbuccinum&pelagium,utexillonimisdiluto,exhocnimisintensonigroquefiatmediusiustaetemperaturae.Alligaturautemei,seucommisceturfamiliaritatequadamnaturae,utretineaturinuelleribusperipsum,necdefluatauteuanescat,&possitobseruatacertarationefiericoccinumnitidumcumquadamausteritate,seumaiestate&specieuenerabili,nesitnimisdelicatumauteffoeminatumtemperamentum,sedseueritateuirilidignum.Utrumquesuccumuirusuocat,quasisaniemexbestiisextractam,dicitquenumeropluriumpermixtisuiribusalterumexcitarialtero,autastringi.Nampelagiumexcitatur,diluitur,splendensquefit,additobuccino:buccinumfluxile&euanidum,constansreddituradmistopelagio.Ethaeccommuniteradmixturampertinent.Utinspeciecoloresfiantcoccineusuelamethystinus,certaratiocontemperationis&proportioesttenenda.Utenimamethysticoloreximiusemergat,ducentisbuccinilibris,miscenturpelagiicentum&undecim(nisimendumestinnumero)eaquetemperaturareuocaturadcertumpondusuellerum(uidetur&hicmendumesse.Namutriusquemisturaeuaditadlibrastrecentasundecim,quibuslibrauellerumunauixrespondet,nisiinsanopretiomultiplicitincturauelisexhauriri,autcocturadiuturnaadpaucumredigi.)Sedtyriuscolornigricans,sanguinisconcretiinstar,nonpostulatmisturamincortina:sedpersetingitursolis,itautuelluspriusinficiaturpelagiononpercocto,sedcrudoadhuc:inficiaturautemadsatietatem:deindetransferaturadcortinambuccini,ibiqueetiamhunccolorempotet.Itafittyrius,quisisemelperfectusdenuotingatur,dibaphusdicitur,undepurpuratyriadibapha.Conchyliatapurpurafitquidemsinebuccino,expelagio,sedproeoadditururinahumanaaequeexdimidio,nectingituradsatietatem,sedrelinquiturcolordilucidior,SicutautemTyriusbisinficitur,ita&Amethystussednoneodemgenere.NamAmethystusabsolutusmergiturTyrio,sicquefitTyriamethystus.Adhuncmodumuariat&Tyriapurpura.Namconchiliataprimum,posteatyrioinducitur,uttyriafiatexcellens.PutatPliniuserroreminuentoansamdedisse.Cumenimdispliceretconchyliatapurpura,incortinamtyriaetincturaeestimmissa,utsinonilla,tamenhaecfieret,deprehensumqueestnouamspeciemcolorissicemergere,quaecumplacuit,cepitregularishaberi,utiamarssititatingere,cumpriusessetfortuna.Mutatasunt&generasuperiora.Nonenimtantum(1.)buccinumpelagiopermistumfuit:(2.)necbuccinuminductumpelagio:(3.)necamethystoTyrius:(4.)necconchyliataTyrio:EtinterhaecTyrius&persefactus&geminatus:Uerumetiamcolorexherbismistusestcoloriexpurpuris.Hysginumenimtinxeruntpriusinfectalanacocco,posteapurpuratyria.EthactenusPliniana.Cuminfecturacognationemhabentplurescolorandimodi,dequibusexemplariterageturinpracticis.Paruismomentiscoloresmutantur,quaemutationescumplacueruntartissuntfactae.Intelligeresanehincestsuperficiecorporisaliteraffecta,lumenquoqueterminarialiter,&sicexurgerecoloremdiuersum.Sedpertinacioressuntopinionumpraeconceptarumuulgatores,quamutabiectisdeliriisadsanioremmentemredeant:necest,utinillismutandismultumopereconsumamus.Pilosmutatlupusnonmentem.Estquaedamimbibitioinuersa,&accidentaria,inquaimbibitumnonmanet,seddecedenssecumtrahitsordes,quopactoperirrigationesdealbanturlintea,lanae,panni,cerae,pili,agaricus&alia.Fumiquoque&ignesaliiquehalitusinsinuantesseconsistunt&tingunt:aliquandouiribusefficacibusmutantsubiectum,coloremqueinducuntalium.Sedhaecadpraxinreseruamus.Cap.Xiu.DeConfusione.Confusiopercausassuaspaucisexpediripotest.Principiumefficiendiesseabarte,usu&experientiapraestabilissimispectata,&confirmata,quaminspeciequoqueusurumhacoperationeinstructumessenecesseest,constat.Materiaesuntfluidaeactu,eaequediuersaequidem,sedtamensymbolumhabentes,&inclinationemadnaturalemconcordiam,cuiusπροφάσεις&momentasinonsuntactupraesto,expotentiaproducendasunt,praemissadiligentipraeparatione,quaremoueanturobstacula&alienitates,&fluxilitasdiuisioque&penetratiomutuaadunionemconstantemconcilientur.Idnontantumfitqualibetdiffusione,resolutioneue,utfluatres:Sed&extractione,separationeessentiaepuraeabimpuritateelementari,deindeexaltationealterantespissitudinem,uisciditatem&crassitiemsubstantiae,uteuadatsubtilis,tenuis&penetrans.Necomittendaestsubstantialishomogeniaeconsideratio,utresconformesreddamusiuxtarequisitamistionis.UariaestmagisteriorumessentiarumqueChymicarumratio,eaqueinaliquibusartitamfacileoboedit,utpatiatursediuersisformiselaborari.Quocircasiexpetimusoleosamconsistentiam,confundendumutrumqueadeamelaborandoperducetur:Sinaqueam,adhanc.Oleumenimaquaenonfacileconfunditur.Naturaquidemlactiinclusithomogeneo&aliismistissubstantiasdispares,undeartifexeasquoquesepararepotest:quin&operaaliquandoimitaturnaturam,&pinguiaaquosisuicissimaliquomodopotestcommiscere:Sedinfideliperennitateconstantiaquenulla,nisialiaeoperationesdestructiuaepristinarumformaruminteruenerint.Numetiamconfusiosit,quandoconcretuminliquoretabescit,diffluit,&abeoassumitur,quaeripotest.Uidebaturenimadcolliquationemquamσύντηξινuelσυνανίησινuocant,pertinerepotius:Ueluticumoleumanisiconcretumremittituralioresoluto:uelHalosanthosDioscoridisoleumsubit:uelglaciesaquamcalidamintrat:autChymicorumMercuriusdiluitaurumeorundem&huiusmodimulta.Sedparuminterestutrouocabulonuncupes.Nequeenimnimiasubtilitasartibusprodest.Alioquindixerisambigere,&partimcolliquationisesse,partimcoitionisperconfusionem.InChymiaoccurritexemplum,quodinformarequeatdiscenteminhacquaestione.CumenimAmalgama(quaeestspeciesquaedamresolutionismineralis&potiusmetallicae)procurandumest,idquenonuulgariaurifabrorumautmetallurgorumconsilio;Sedphilosophorum,quisuaquadamsolertiaineareutuntur,atqueetiammalagmataiubentconficere,sedsua;dubitarequeattyro,quissiteiuspraeceptionissensus,nimirumsatisnesithydrargyrummetallisaddere,atqueitafrangeresoliditatem&duriciameorum,saltempraemissautriusquepraeparatione.Difficultatishuiusexplicatioexartificioconfusionisdextreintellectosumipotest.Namsipraeparesmateriasitautconfusaeunamanerequeant,&alteraabalteratamparumseparari,quamaquaabaqua,siueutrumqueactufluidumsit,siuealterumtantum,philosophicumamalgamafeceris,Paracelsusalicubimetallumpraeparatsaepiusabeosublimandodestillandoquehydrargyrum.Sednequehaecnequeaurifabrorumcommistioartificibusplacet,utsatisdocetinclauiculaLullius.Quocircapraeparariuoluntmetallumita,uthydrargyrinaturamadipiscatur,&sicadmateriamprimammercurialemreducatur,quaeresdeuulgimetallissatisestaperta.Mysteriorumchymicorumcontemplatorsimiliteragatcumauro&argentophilosophorum,inquotamenestaliquidpenitiorisobseruationis.Namsicutaliassolenneest,utfluidumactumtantumrepurgetur,penetrantiusqueefficiatur,&doneturpuranatura,quaenequeatampliusdiuelliacommisto;Sedalterum,quoderatconcretumresoluatur,fiatquehuicanalogum:inmysticoilloapparatuordoinuertitur,soletquemercuriuscrudusquodammodofigiadinstarmercuriisapientum,&deindeuterqueproflari,utreuiuiscat.Nolumushancindustriamuocesconfusionem;Sedexemplumproponimus,quodiscas,nosidemconsequiquiinterdumetiamaliismodis,&tamenphilosophosnonutinominibusdiuersis,proptereaquiafieripotestquidemunioetiamperpraeparatorumconfusionemsimplicem;Sednihilominusaliquaoccultioruisartisintelligitur,quaeinpenetralibuseiusrelictanonsinatartificisautoritatemeuilescere.Quaesitformaconfusionis,faciletibiuidearisassequi&intelligere.Sedcumdeartequaeratur,eaquenonomnibusobuia,uerumsapientibus,nonoportettantumcoquorum,Oenopolarum,pharmacopolarum,&c.plebeiasoperationesintueri,sed&uarietatesnoscereiuxtacuiusqueconfundendinaturam.Facileconfunduntur,quaesunteiusdemconsistentiae,&leniteraffecta.Atignea,spirituosaque&substantiaequadamproprietateoccultainsemutuoagentia,prudentiaindigent.Itaqueeuenit,utalteruminalterumguttatimduntaxatsitinstillandum,ueluticumacerrimispiritus&aquaesortessuntmiscendae,itemliquoresliquoribustalibus,ueluticumspiritusuitriolicommittiturcumaquaforti,&similiteralia,quorumexemplaoccurrentinpracticis.Uidimusaliquandocereuisiamaltericereuisiaeaffusamincantharoefferbuisse,&exundassepropterresolutionemspirituum.Liquoresacresdeliquioexcalcibusuelsalibusfactiadiectisspiritibussoluentibuscoagulant,sicutoleaaffusosalisorioniiliquore.Causamrecensuimusinaliis.Sihocfitinuaseclausofacileeuenitepotestutfrangatur,spiritibusigneisresolutisuiamsibiperuimmolientibus.Quibusuasisfiatsynchesis,nonopusestpraeciperelaboriose,nisiforteualdetemerariis&inconsultis.Inacribussicubiexconfusionehalitusoriunturcopiosi,requirunturampullaespaciosae,uelgrandesuentres,quascucurbitasuocant,exuitrofirmouelduplici,autargillainlapidissoliditatemcocta:Etfitconfusioguttatim,statimobturatoorificio,utspiritusresolutusinspaciouacuoadcoagulumredeat.Quamobremcapacitasinanisdebettribuspartibusexcederespacium,quodcontinetliquorem.Caetera,quaemodestesehabent,dumconfunduntur,contentapossuntesseconchis,hydrochois,calicibus,etc.attendendo,netalissitmateria,quaeliquoribuscontagium&pollutionemalienamqueafferrepossitqualitatem.Quaedamfrigidepossuntconfundi:quaedamrectiuscalide,utmercurialia,&sicubialteriusconsistentiaestignauior&glutinosior,utcumTerebinthina,ueluernixoleoconfunditur,etc.Aliquibusopusestagitatione,successione,uersione.Quaedamfacileconcordant:quaedamfermentationemdesiderant.Nonestnecesseaddisputationemillamdeclinare,sitnemistiouelconfusioueracumunaguttaspiritusuitrioliinfunditurinsextariumaquaerosaceae.Etmaterialis&formalisratiospectaturanostroChymico,hocest,tamsubstantialisesimplicibuscompositio,quamalteratiointirtute,&qualitatibus.Itafacimuselixyrianonnulla,&huiusmodi,inquibusnihilattinetannotareistauulgariadebasi,&adiuuantibus,corrigentibus,refrenantibus,&c.Transferendahucestmedicinaepraeceptio&prudentiaperexperientiamconfirmataconsulenda.Quaeconfundunturconsiliometallico,utinseruiantoperibusnonnullis,dehissequetursuolocoadmonitio.Porrosunt&aliaeconfusionesnothae,inquibusnonspectaturunitassubstantiae,sedaliudquid,ueluticumoleapraebenturexuinofaciliorisdeglutitioniscausa:cumeademliquoribusaffundunturdefensionisaputredine,difflatione&aliisgratia,ec.Dehisdogmatacondere&decretasancire,nilattinet.Cap.Xu.Decolliquatione.Colliquatioestingredientiumsemutuo&comprehendentiumperigneamfusionemcompositio.Haecpraesupponitnaturaeadfundendumpropensionem.Artifexmodumoperipraescribitiuxtapraeceptaartis.Eiusinstrumentumestcalorigneussiueabigniuulgariterdictopetatur,siuealiunde,isqueaccommodatusadrerumnaturam.Adminicula&uasasuntuariifurni,praefurnia,catini,conchae,ollae&huiusmodi:praetereaetiamrutabula,unciuersorii,detractoriifolles&caetera,dequibussupra.Suntetiamquaedamoperafusoriahuiusmodi,utnontantumdiuersasrequirantofficinas,sed&infactionesmagisteriaquesingulariadiscedant:Etestpotissimumillustris,quaeConflaturadicitur,inuariasdistributaofficinarum&artificumclasses,utpotequautanturmetallurgidiuersi,aurifices,fabriaerarii,ferrariique,magistrimonetalesdocimaste,uitrariispecularii,cannarii,stannarii,statuarii&omninouariaeofficinae,inquibusquodsubtilissimumartificiosissimumqueest,idtotumexChymiadependet,hincqueortuminmultasabiitfamilias,ubipeculiariaccommodatione,&adminiculisColoniaspeperitnouas.Sednonparumexeohaesitinsuasolumarte,inquaintelligiturproprietasexcognominePhysicaecolliquationis,quae&sapientum&Philosophorumnonnunquammystica&parabolica.PraxisdocebitChymicumcolliquefactionisope&Enchyriamodouniformiaefficere,seuplanesimilaria:mododissimilaria.Ibinouafaciesexorituretiamincolore,siisdiscrepauitinsingulis:Hicinterdumretinentur,utcernereestinuarietatesmaltorum,distinctaeformae,&communiuelutimateriacomprehendunturdiuersaetincturae.Formammixtionis,sequiturexterna,quaeestconcretionisingenere:sedarsplaerunqueadditetiamspecialem,perακτυπωσειςκαιδιαμορφώσειςuarias.IndeexurgitEnchiriaeffigiationis,uelfigurationisexparte(nam&aliispotestessecommunis)quaintyposeffusamateriacolliquefactafiguratur,quodtamenaliquando&extratypos,proutplacetartifici,&respostulat,perficitur.Typosintelligimus,quasformasuocant&matrices,siueconstantessint,siueextenporariae,utpotedescriptae&expressaeinluto,terra,cineribus,gypso,ossesepiae,&similibus.Seddeefformationepluradicenturexemplariterinpracticis,quorumtamennecesseestradicesponere&fundamentaexhibereinEnchiria.Huicaffinisest,quaeperunamtantumautetiamalteramfitdimensionem,dequainincorporatione&conglutinatione.UeraUeraecolliquefactionisspecieshomogeniamessentialemprimumrequirit,aquatameninterdumadquandamheterogeniamdeflectit,&colorestanquamindiuersissubiectisrepraesentatiuxtaexemplumnaturaeingemmispictis,sedita,utnihilominusomniumsitcontinuata,cohaesio,quasinonmateriamdiuersamdicas,sedeandemalicubidiuersesehabentemformaliter,autperdispositionemaccidentalem.Nihilautemrefertetiamsidicasconcurrerehicnonnunquamglutinationem,cumprincipaleopussempermaneatartificiosacolliquatio.Diximusmateriamdebereessefusilem,hocest,colliquatilem.Nequeenimprincipaliteruolumusfundiduntaxatdebere,quodfieripotestuelabsquecompositione:sedindicamusfusibilitatem&fusionisencheriamministrarecolliquationi.Quaeergoinistaoperationedefundendiadminiculisdicuntur,eahicpresuppositaunaintelliguntur,nempeut&incolliquationisoperesiquidaegrefluit,adhibeamusmedicamina,quaenonesseuniusmodiconstat.Maximehucfaciunt,quealienitatemterminitollunt,&sorberecogunt,hocest,auferuntimpuritatessiueinteriores,siueincuteherentes,utconfluxuspostea&uniofiatexuotoartis,qualequidfierisoletetiaminglutinatione,quaauribracteeeriuelferroperhydrargyruminducuntur.Chymiciingressusprocurationemuocitantinmisturistotalibus,&huiusgratiaaliquandodiligenterpreparantpurgantquecolliquando,quofideliusseamplectanturmutuo&hereant,quanquamrepurgatiointelligaturetiamnecessariaadcolliquefactiprestantiam&nobilitatem.Aliquandospectantfamiliaritatem,quoddeclarariexemploposset,nisideingressu&proiectionepeculiarisessetsuolocodoctrina&preceptio.Commentatorilicetprudentiemethodouti.Itaquesicdicimus:Siquismiscereconflarequeuelitconstanter,quodisdebeatquereretertium,quodutriquecolliquandositfamiliare,quomodoPlatodocetterrenacoelestibuscoherereinterpositouinculodupliciterdisposito:nempealteroextremofamiliarimedio,alterocircumferentie,&talisestspiritusagloboterreno&aqueousqueadambitumcoeliextentus,aereaigneaqueconstansnatura.Hancrationemsequimurintransmutationepermedicinamcoelestem,quenonheretcorporibusimperfectisfacile,nisiinteruentumedii.Sedhecalieniora.Porroutiexfusione,ita&colliquationealiquandonempesicubiimpuracommittuntur,autμαfiuntquasiperextractoriamquandamliquationem&translationeminsubiectumnouum,quodfacitexcoctoriaargenti&aurirecrementaexistunt,quequopactosintseparanda,suisindicaturlocis.Cap.Xui.Deconcorporatione.Concorporatiogeneraliterincorpuscoactiouelcoaptatioestiniis,queobtenuitatemsensibilissubstantieuidenturquasiincorporeaesse.Corporisuoxnonuniusestsignificationis.Mathematici&Physiciidaccipiunt,quoddimensionibusconstattribus,&naturaliterappellaturmateriasensibilis.Undecorpusmateriatum&subiectumpotentiepassiuequodopponiturformetumsubstantiasi,tumaccidentali.Hancsubtilitatemiamnonobseruamus.Est&cumopponiturformisabsolutis,quasTheologiuocantspiritus.Nehocquidemiamrespicimus.UeteresPhilosophi,quisensu&insensilitate,potissimumaduisumdiscernebantentia,&nonensuocabant,quodnonadeomanifestumeratsensibus,uelutiaerem&aerea,igneosquespiritus:sedensquicquidessetaspectabile:aliquidlucispossuntpreberehuicdoctrine.NamChymiciquoquenonnunquameodemrespiciunt,uelutiincoagulationibus&solutionibus,quibusfaciuntspiritus&corpora,quorumtamenutrumqueforetPhysiciscorpusnaturale.Hocsensuincorporatioforetspiritusincorpusreductio,hocest,reueracoagulatio,uelcongelatiodequibussuoloco.Etindeexplicaturdictum,quodiubetexcorporibusfacereincorporea,&hecincorpusreducere,quodestexfixofacereuolatile,exuolatilifixum,soluere&coagulareuicissim,Aliteraccipiturcorpusinseparationibus&extractionibus,ubicorpusopponituressentieuocaturqueelementum,sicutessentia,coelum,ether,astrum&quintanatura.Nequehociamuolumus.QuanquamenimChymicusinterdumspiritusuolatilesfixoquodamsubiectocompescere,&retinerestudet,&sicdiciturcorpusdarespiritibus:tamendiffertsensusaquaesitanuncconcorporatione.HaecexMedicorumPharmacopoeiaprodiit&physicochymicamsignificationem,quasinatura&arteconspirantibus,itaενσωματοποίησιςutnihilaliudsit,quamcompositioquaedamcomminutorumminimeadsensum,utsubacta,impastataqueperfermentationemadformam&corpussolidum,seucrassumuisutactuquepotissimumexaminandumredigantur.Itaqueprimumincorporatioapponiturcomminutioni,quaeestmaximearidorum;siuefiatpilisaliisquecontritionibus,siuecorrosione,dequibussupra.Deindecorpulentiam,siueopocam,siuetransparentem(Nihilenimperspicuitasobstat,quanquamconcorporatautplurimumnontransluceant)requirit:Tertiounionemadsimilitudinemmistionisnaturalispercontemperationemexfermentatione,licetexarbitrioartificis&ususrationeeanonsemperabsoluatur,sedinaliquograduimperfectionissubsistat.Hocdiffertabappositione&conglutinatione,quanquaminhacenchirianolimusadsuperstitionemusqueaccuratiesse,utnonliceatapposita,quaesimilitudineformaeadincorporationemproximeacceduntetiamincorporatauocare,ueruntamennonexquisite,sedquadamtenus,utartifici,&Mediconihilominusliquidumsitiudicium,&indiscernendiscompositionibusaccuratadiligentia.Nequeenimomnisappositioestincorporatio,cum&farragopuluerumistonominecontineatur.Agentespotestateshicsuntprimuminternaequaedamuirtutes,quaeinmateriamagendocrasininducunt,&homogeniamessentiae.Nequeenimsiabsolutusmotusest,iureobiicerequeasextaliincorporatione,uelutiexpastaseumassa,reducipossepartesmisturae,&ideononuideriunionemsubstantialemfactamesse.Reducerepotesindeparticulasquantitatis,sednonsubstantiae,queestintusinhumidoradicali,seuessentiaChymica.ItaquedicetChymicus,tequidempossecorpora,hocest,reliquiasmisturaesegregare,sednonexincorporationeresultantemcrasintollere,simodoadformamhaecestperducta.Corporaautem,quaeexeunt,nonsuntilla,undehaecoperationominataest,sedelementariaquaeappellamusextractionumelementa,&excrementa,seuimpuritatescrassas.Quanquamergohocfieripossit,&incorporatamassa,quaepostmotumiamnonampliuscongestumchaosest,sedquaedamsimilarisnatura:extrahiadessentiamChymicamconstituendam:tamen&ipsaperseChymicaest,gradunimirummagisteriiabessentialibusspeciebusdistincta.Sicinternumilludagendimouendiqueprincipiumuerammistionemperagit.Sedexternumestpartimadiuuans,utlocus&uasa,etc.Partimitemefficaxadterminum,utsiccitascumfrigoreuelcalore,licetdiscrepanter.Omninoconcorporatanecesseestterminari,quodfitsiccitatesuccedentehumiditatiagentepotissimumcaloreanalogo:exparteueroetiamfrigore,hocest,planeaccidentaliter,cumnonfaciatadsubstantiamperse,ueluticumcalorinhumidumagendoeiterminum,quemartifexsatisesseiudicat,conciliauit:neamplius,quamfaserat,consumat,frigussubmittitur,&siccoercendoconstringendoque,imo&priuandomotuminhibet.Modiincorporationumsuntplures.Cumpartesomnessuntaridae,humidumdeterminatumadcopulam&uiresaddendumest,&tuncsolentinofficinissubigere,impastare,agitare,etc.manibus,spathis,&similibusinstrumentis.Popularesinaliquibusutuntur&marculis&fustibus,uelpedibus&diligentersubiguntmassam,quoadtactuuisuquehomogeniamacquisiuerint,quoargumentosolentMedicimassaspilulares,electuaria&huiusmodicensere:sedinsuperetiamodoris,saporisqueconformitate.Sanesirequirunturmistiliaadsensumminima,hocspontesequiturexincorporationisdescriptione.Incoloretamennonnimissuperstitiosidebemusiudicesesse,cum&ipsanaturaexhibeatexactemista,seddifformiacoloribus.Chymicusexincorporatoessentiameliciturusnonsemperexpectatterminumultimum.Namcompensatdefectumexaltationisartificio,&siccirculandoperficitcrasin.Si&populariumstudiorumuocabulanossenonofficitliberaliinformationi,discettyrouas,inquosubigunturmassae,Magin,uelmactramnuncupari.Pharmacopoleplaerumqueutunturconchissuis,mortariis&pistillis.Dealueis&lintribussubactoriispistorum,(undenomenpistationi)disciplinaconsulaturdomestica.Aliusmodusincorporationisest,cumresolubilialiquoribus,quibuscontinuatumcorpustanquamuinculoseuterminoastringimus,diluuntur,&posteacaeterisingeruntur,ubi&imbibitiopotestseruilemoperampraestare.Itapoteramusresinas&gummiaridiorainpulueremcomminuere&speciebusimmisceredemoreofficinarum:sedsilibet,liquorecorporisresolutaitemintrabunt.Idemfieripotestinsalibus,&calcibusliquabilibusinhumido:quin&omnibus,quaecorrodiacutispossunt.Affinequidfit,cumresolutaintegris,perquorumporosseinsinuant,itaincorporantur,utobliterataueterenaturaefficiantnouam,quomododicunturplantaeinlapides,&ferrummutariasuccistalibusreceptis.ExemploremChymicodeclatarequidprohibuerit?Siuolescornua,ungulas,ossauealcesmiscerecinereexligniscedrinisuiscoquerno,colurno,&c.&simulcomponerecumciystallischalcanthinis,utfiatmedicamentumadepilepsiameximium:proeo,quoduulgoramenta&puluerescomponerenturexceptiextractoliquidioreliliorumconuallium,seuuiscoexpaeoniis,&c.hiclicetfacerelixiuiumexcineribusistiscumaquacompetente:&inhocsegmentacornuummaceraretamdiu(ueletiamcoquere,)donecsalininteriorapenetrauerit,totamquecornucompegeminferserit,eiqueinduxeritlapideamnaturam,Hincalterabiturita,utposteaetiaminlapidepossitteri,&addistributionemceleremproistomorboquamaptissimepraeparari.Esseautemhancsolertiamquandamincorporationemsubspeciecombibitionis,manifestumest,quiacorporisincorpusfitinsinuatio&commistiopertotum,abundantiorehumoreexcluso,&adterminumredacto.Unaessecontemperationemadcrasinmedicam,quidopusestdemonstrare,cumagentiapatientibuspercontactumcorporalem,uirtualemquecommissanouumquidinducant?TertiusmodusoccultioraChymicorummagisteriainauxiliumaccersit,&sublimando,destililando,coagulando&similibusincorporat.Inpracticisdocebimusitacomponiuaria,utusifur,Azorh,arsenicumcrystallinum&huiusmodi:quibusconiunctasimulestessentialisquaedamelaboratio.Namrelictaimpuritatepuratantumconiunguntur,siquerepetaturopera,itatandempartessociantur,uttandemuelomninononqueantseparari,ueldifficulter:Etquodseparaturpriori,nonrespondetainplius,nisianalogiaquadam,quiaquodlibetnoninquoduistransit,sedindeterminatum:quaoccasionephysicisconsiderandumrelinquimus,numquaeexmistoprodeuntelementa,eademsintsimplicitercumcomponentibus,ananaloga.Cap.Xuii.Deconglutinatione.Compactiocircasuperficiemperglutinumuocaturconglutinatio,quaeGraecisestσυγκολλησις,quanquamexprincipaliore,uelnotioresitnomen.Noneniminomnibusmodisinteruenitgluten.Cumautemsuperficietenustantum(uellongo,uellato,uelprofundo,aliquibusautuno)fiatconiunctio,puramhancesse,&soliuscorporisabsqueinquinamento&sordibus,utileestarctioricompacturae,quaesibiproponitunitatemconsistentiaenaturalisinhis,quorumpartesmaximeiunctaeessedicuntursiuecontigue,siuecontinue.Eademaliquandointerraditur&exasperatur,utretinaculisexipsocorporeproductissolidatioadiuuetur,sicubifieripotest.Nonnullaexcauantur,punguntur,uellacunissulcantur:quomodoPlebeiartificiiestlateresmurariosintritisferramentisuelglumiscoquere,undorelinquiscrobiculas,quibuscoementasecommittunt,necesseest.Sedutmodosdistinguamusinduosdistribuipotestomnisagglutinatio.Autenimcontiguitasfit,autcontinuitas:quarumillaappellariusuemgllitouocabuloposset,contiguatioσύναψις,quaeestcontiguorumτῶνἐχομένων:haecσυνέχειακαὶσύμφυσιςcontinuatiolatinisnuncupatur,&aliquandoetiamperpetuitas&continentia,cumextremacontinuorumsintunum:sedcontiguorumsimul:sicutphilosophusloquiturin5.Phys.tex.26.(ἐχόμενονὃἄἐφεξῆςὅἅπτηται.)Etlicetibidemrecenseanturquatuorcoalitionummodi,inquibusomnibusquidemnecesseest,fieritotumunumiuxtacontactumextremorum:seddifferenter,nempeἢγομφῳἢκύλλῃἢἁφῇ,ἢπροσφύσει:nihiltamenobstat,quinadduosreuocemusomnes,πρόσφυσιςnaturaeest,cumalterumalteriinnascendocoalescit.Sedarsimitatrixnaturaesimilitudinemagnoscitineaferruminatione,quacommittunturextremainunumcontinuum.Germaniuocantangeschweist/quasiresolutisinsudoremextremisconfluerentpartesfierentqueconcrescendounumintegrum&solidum.InuitrisChymicenuncupaturHermeticasignaturaueliunctura.IdAristoteliestσυνεχὲς,cuiusextremasuntunum.Huicergoconuenitingenereἁφὴinspecieueroπρόσ¬φυσιςuelσύμφυσις.Naminomnicontinuitateestcontactus:Sedσύμφυσιςκαὶἕνωσιςτῶνἂκρωνtantuminsynechia.HancrursusdistinguereinduopotestChymicus.Namauteiusdemhomogeneidiuulsaepartesperse,uniunturabsqueullomedio,nisiforteexterno,ueluticumauripartesauroiungunturadditachrysocolla,quaenihilaliudpraestat,quamfacilemextremorumfluxum,&posteacoalitionemcontinuamipsanonmanente,seddiscedenteexclusaqueseruitioperacto:Auteiusdemueldiuersorumfragmentaglutinanturtalimedio,quodcontinuequeatcohaerereutrique,ueluticumferrumchalybiiungiturperaeramenta:uelplumbumplumboperstannum,&similia.Chymicitalemediumgeneresubstantiaefaciuntidem,itautabutroque,cuirectesecundumcontactumpurumcommittitur,nequeatampliusseparari,utMercuriusPhysicus.UerumenimuerosubtiliushaecdisputantPhysiciperipatetici.Neequeenimfiericontinuitasullapotestheterogeneismanentibus:sedperseomnisesthomogeneorum,itautalterumarguaturaltero,sitquehomogeneum,quodcontinuum,&continuum,quodhomogeneum.Quaeclauoiungunturaglutinatisabsuntlongius,possuntqueaffixadicirectius.Sedquoniamutnatura,ita&artifexnonfacilemultiplicatrerumgenera,ponatursaneetiamaffixioinaliquaparteconglutinationis.Comprehensiouelapprehensio,uti&coarticulationumspecies(dequibusMedicianatomicipraecipiuntexactius)gomphosiadiungipotest.QuartaratioAristotelisδιακολλῆςmagisestartificiosa,&innostraartesecundummodumconstituit,quiproprieappellaturconglutinatio,cuiusglutenestautfamiliareutriqueglutinando,autingeneresaltemcontinensproptersubstantiaetenacitatem,qua&apprehenditextrema,&coarctatiungitqueutfiattotumcontiguum.Adiuuareutrobiquecalorsolet,ibi,utextremacolliquescant:hic,utglutinishumidiaquositateabsumptaterminussuperueniat,siccoquecontineat&stabiliatcompacta,seucoagmentata.Exaccidente&frigusconducit,quomodocomperimuslinguamaeramentisfrigidissimisadhibitamadeoeisadhaerescere,utnonnisicumdetrimentoreuelliqueat,idquenontamobfrigussit,quamexuccumcorpus&excessufrigorissicciexiccatumquodcombibitpartim,partimglaciathumorem,quemattingit.Alias&determinatumfrigusest,quodcaloriartificiososuccedensconstipateliquata,facitqueutterminatacohaereant.Bracteariiargentumauroincussumalleisoloiunguntita,ututrumquesimulextensumtanquamglutineaffixummaneat.Fabrimollefactumferrumeodemmodoinfocietatemcogunt:Etestubiplanaetabulaeundiquaquesibiaequalessoloaffrictuexclusoabomniparteaerecompinguntur.Innonnullistantauisestabsumentisattrahentisquecaloris.Contiguitatemfieriinhisnonestdubium.Quodergoglutinum?Inauro&argentoexprimihalituosaspeciequiddamfamiliare,tanquamramentum,uelutperipateticedicamus,ἀποκριμα/Gr]seuἀπόκρισινstatui¬mus,idquebeneficiocaloris,exmotu&compulsione.Hoccumnaturamuisciditatismercurialisretineat,glutinosumest&hydrargyriuicemsupplet.Quidubitatdehisapocrisibus,contempleturmembranasbracteariorum.Alluuionumuimquandamsentiet&ueleffectuipsoinbestiolisinterficiendiscomprobabit.Atquaecausaiungittabulasexaequatas?Numfugauacui?Frictuexclusumomnecorpusest.Necaditusestaerisuccedentiproptersuperficiessibiexacterespondentes.Nonfitdiuulsio,nisisubeuntequopiam.Sedhaecagglutinationonsoletesseconstans,nisiobturenturexternaecommissurequamexactissime.Itaque&raroabartificibustentatur:necsempersucceditoptime,utintabulisgemmarum,quasideofeliciusmasticheuelsimilibuscoagmentant.Quaeuidenturigneocaloreiungi,similiasunthisquaeinbracteisdiximus.Resoluitenimcalornonnihil.Resolutumquodest,intussubsisterepotest,&denuoconcrescenscontinerecompagemproglutine.Quocircainhocartificioexercitatumoportetessemagistrum,&attentissimumadcalorisgradus,&euentum.Sedadpriorareuertamur,inquibusquoduinculilocoest,uelsimplicemhabetnaturam,uelestmultiplex:hocest,auttantumglutine(glutinosammateriamintelligimussiueuiscumsit,siuelutum,uernix,gummi,resina,pix,etc.)fitcoagmentatio,autunacumglutineadhibenturligaturaepersplenia,tenias,clauos,etc.NonignotumhocesttyronibusChymicoruminapparatudestillationum,sublimationum,caementationum&huiusmodi.Quodadmateriasattinet,quaedamglutinanturcalide,quaedamfrigide.Aliquandosiccasicciscommittimus:nonnunquamsiccishumidautifitinlutationibusillitionibus,picturis,encausibus,trullisationibus,&c.Incrustatiosiccis&humidisestcommunis.Praetereaaliquainplanotantumglutinantur:aliquaextremislongitudinis:quaedametiamundiquaqueseuomniextremo,uthaec,quaesaccharo,&similibusincludunturutfianttabule,rotulae,etc.NonfrustradehissermonemfieriinarteChymicaisdemumintelliget,quisibipersuasumhabebitfundamentamechanicarumartiumadChymiamreuocaridebereinhis,quaeChymicaesseprimumrerumcumpraeceptishomogeniadocet.Itaquedelectabilephilosophofuerit,nossesaltemglutinationesfabtilesnihilessealiud,quamriuulosfontisChymiaeliberalis,cuiusgratiaetiamillaenonsuntplanesordidae,sedaliquidingenuitatishabent.Sed&Chymicusperseutiturconglutinationetuminmagisteriis,tumadminiculiselaborationum.MagisteriorumexemplaoccurrentinefformationibusseufigurationibusquibusornatnonullaChymicusadcomplementumfinisinquoestτοκαλόνκαιαγαθον.Huiusmodisunttabulaeamuletorum,gemmarum,etc.Est&inmagisterioquantitatisaugendaeinterdumnecessariaconglutinatio,neccareteaoblectamentoquodamexingenioartis,ueluticumgranaargentitudisplumbeiinmensaiungunturbeneficiosalispetraei,&c.Suppleteaaliquando&defectusformarum,farcitquelacunas.Quantiuerositinopereseruiliaduitraaliaqueuasamunienda,coaptanda,signanda,reintegranda,etc.experieturquisquisChymicostudiomanumadmouerit.Finislibriquinti.D.O.M.ACommentariorumAlchymiaePartisI.LiberSextusDeEnchiriaExaltationumCaputI.DeNotaexaltationisplebeia.Solentartificesaliquandoauulgosumtauocabulasuaedisciplinaeaccommodare,quoduideanturpeculiaremquandamEnergiamadoperumdesignationemafferreposse.IdeuenisseetiaminExaltationeChymicaomninopersuasumestnobis,etenimconsiderantibusrationemartis,&significatiususquepopularisuocisistius,mirificaconsonantiaapparet,adeouttyroadintelligendosactusmotusqueactisnonimmeritolucemexlinguaconsuetapeterepossit&debeat.Abaltodeduciexaltationisuerbum,uerbalequemanifestumest.Altumoppositumhumiliest,signatqueGeometrisidprimum,quodacentroadsuperficiem,seucircumferentiameleuatumest;sicuthoc,quodadcentrumest,correlatumilli.PosteaueroutrumqueetiamrespectusaliosinlocationeMathematicasubit,utlicetadunumtertiumutrumquesitaltum;tamenintersehocaltum,illudhumileexistat.Indealtum&humilesolstitia;coelestiainaltosunt,tertenainimoseuhumilia.Physiciillorumimitationematerialiterusurpantutrumque,&asublimioresitualtumdicunt,abinferiorehumile;idquenontantumindiscretis,sed&continuis,utaltumaliquandoidemsit,quodprocerum;humile,quodbreue&minutaestaturae.Catachresticumquiscenserepossitcumaltumdiciturproprofundo,sicutuicissimhocproillo;utmaris&coelialtitudo&profunditas,quomodoGraecisτοβαθοςaliquandoestidem,quodύψος.SedneGrammaticorumscriniaexcutereuelle,&confunderenotatiunculasrebusChymicisperhibeamur,illudnobisadlumenartisnostraeinseruiresciendumest.QuaeenimMathematice&Physiceexsitu&rationesitusformalideducuntur,admonentinitiandumsacrisChymicis.Utmysteriasuaedisciplinaeagnoscat.Quodaltumestformaleest;quodhumile,materialemagis.Itaquequodinaltumcontenditsuanatura,quiaadlocumformaeperfectionisquefertur,&tantofitcoelopropius,quantomagisestaethereum,&formatumnobilitatemassequitur:tantoestperfectius&nobilius,itautChymicoruminstitutoastralefiat,atqueetiamastrumpossitnominari.Illudipsumetiampositioni,Entelechiae,habitui,Categoriae,&omninoEntisecundumformamrespondet,&inLogicisaffirmationiconsentit,Humilecontrasehabet.Materialeenimmagisest,&hincignobilius,&analogumpriuationi.Illudactiuius&subtilius:hocpassiuum&crassum.Illudcaloris&animaeuimrepraesentat:hocfrigoris,&corporisinanimatiaestimationemsubit.Illudluciconformeest&substantiaediscretae:hoctenebris&chaoaequiparatur.Emerguntitaquehinciudiciaprouidadediuersisentiumhabitudinibus,&quoinnumerosithabendum,quodexaltatumdicitur.Exeodemfonteallegoriaeprodeuntdecoelestibus&infernalibus:quintisnaturis,&elementis:spiritualibuscorporeis:absolutis,concretis,&quaealiaChymiciexPhilosophiciscontemplationibussumtaadsuamartemmysticamtransferunt.HabernitautemPhysicietiamexaltataqualitatibus;&quibusdamaffectionumgradibus;quopactocaloresexaltantur,uulgoetiameximiosappellante&exaltatos&sublimes.SedEthici&Theologihocsignificatudelectanturmagis,&saepenumeroineminentedignitate,gloriaqueconstitutos,eleuatosquedicuntinaltolocatos.UndeillaePoetarumMetaphoraedealtisfugiendis.Inaltosicquodest,praerogatiuisexcellit,estqueinadmiratione,&suspicitur:quin&pluspotest,quamcaeteri;lucem&nobilitatemhabetmaiorem;profidedigniorehabetur.Logicipariatribuuntsuiscatholicis&abstractis.Principiumtemotiusestillisaltius;quodindeexplicatur,aboriginerepetidicitur,habetquetantoplusfundamentimenti,quantoprincipiauetustiora,cumquodconstantiusdurabiliusqueest,insuanaturasitsolidius&credibilius,nulloleuiculohumiliquetantamferenteuetustatem,quamobcausamPlatoniultimaindiuiduasensibiliaquesuntsuspecta,necsustinentuimscientiae&dignitatem.Intelligimusitaquetripliciargumentoaltum&exaltatumdeclarari,causaessentiali,undeestrebusesse,effectu,&adiunctispotestatibus.Quocircasidefiniendasitexaltatioadnobilioremessentiamdicetureuectio;uelacquisitioqualitatum&uirtutumdigniorumpraestantiorumque,quodaccipiturcorrelate.Quodenimexaltatur,exhumiliprocedit:siueabsolute,siueκατάτι.Autenimnullampriushabuitdignitatem,autaliquamquidem,sedminorem:Etsicuelutianonenteadensapotentiaadactumemateriaepotestateadformam&speciemfitmotus.Graeciseauoxestανυψεσις,καιαξιωμα,seddifferenterutfacileuident,quilinguamcallent.Latinihabentetiamaliasuoces,qualessuntcelsus,excelsus,sublimis:eminens,etc.Sedquoniamhaecnonlinguae,sedartiscausainmediumproducimus,reliquanominainsuorelinquimusloco,consensumqueartificumspecialiumpotiusrespieimus,quamuulgi&oratorum.Cap.Ii.ExaltationisuocabulumetiamChymicisessefamiliare,&quointellectu.Quiartemmethodocomplectiuult,saepecuminopiauocumidonearumconflictatur,cogiturquealiquasexmediosumere,aliquasexHoratianasententiacomminisci,itautGraecofontecadantparcedetortae,&rebusquantumfieripotestrespondentes.Nonitaquenecessitasnnobisimponebaturulla,quademonstrarecogeremurChymiaeprofessoresutiexaltationisnomine,simodoidindustrieaddocendumperspicuequeadhiberipossepateat.Sednedefugiamusetiamhacinparteiudiciumexautoritate,sciendumesttyroninontantumnostra&pattummemoriacrebrosfuisseinexaltatori,praeceptimysteriomagistros,sed&superiore,quanquaminterpretesremeandemnonsempereodemuocabulorumsonoexposuerint.InRosarioPhilosophorumBelinussicloquitur:"Scitote,quodpatermeusSoldeditmihipotestatemsuperomnempotentiam,&induitmeuestimentogloriae.Egosummaximus.Iamsciueruntuirtutammeam&altitudinem.Egosumexcellens,quiexalto&deprimocuncta,etc."Turba."FundamentumhuiusartisestUnumquid,quodomnibusrebusfortius&sublimiusest,sedapudincipientesuilissimumomniumrerumutacetumacerrimum,etc."dehoc&Hermes:Haecesttotiusfortitudinisfortitudofortisetc.Uerumnontamhocnecesseestostendere,quamquosensuacceperintartificesistudsuumexaltari,&sublime,excelsumquefieri.Parachymicosuerbisimmodicisefferreetiamsterquiliniasua,&quisquiliaspridemInnotuitGermaniae.Lulliusinsuaquintaessentiaextollendaadpudoremusqueesthyperbolicus,quomodosuspectisunt&hi,quidelapidefereincredibiliascribunt.UsitataequidemsunthuiusmodilaudesChymicis;SedextraarteminEncomiisadalliciendumtyronesadremdifficilimilaboris,&commendandumoperumdignitates,quodmagisestOratorium,quamPhysicum,cumscientiaeseipsassuobonodeberentcommendare,siueTheoriamrespicias,siuepraxinpropterhonestatem,pulchritudinem,&utilitatem,quaeestexipsis.Malohominumeuenit,utsicutinsanitatisconseruatione&restitutioneadrationemsuaeuitaesalutisquehabendumsuntsoliciteadmoduminterdumpersuadendiaegrotantes:ita&inscientiarumstudio,quodcumcontingatdiuinaesapientiae,cuiusclamorperpetuusaurescircumsonat,quidnihumanae?Huiusmodiexaltationesquodaliquandohyperbolicaeesseuideanturetiamextrafallendipropositum,uitiis&pertinaciaeauditorum,quorumanimimalisobtuti,uanitatibusqueoccupati,uerumnonadmittunt,meritoasscribitur.Aliaestexaltatioinipsiusartiscomplexu,&haecmodogenerica,modomethodica&determinata.Quicquidexrudi&informielaborandoformamaccipit,&expolitureuaditqueullarationeartificiosanobilius;exaltaridicituriuxtaeosmodos,quosantecedentecapiteindicauimusexpopulariconsuetudine.Hincnequeunumnomenestreieidem.Iamenimextractiouocatur,iamsublimatio,utapudArnoldum.Riplaeusait:"Exaltatioparumdiffertasublimatione,siuerbaPhilosophorumintelligis.Siuotuacorporaexaltare,illasublimaprimumspirituuitae,donecterrasitbenesubtiliatapernaturalemrectificationemomniumelementorum.Tuncpreciosioramultoeruntauropropterquintamessentiam,quamretinent,etc."Specialiterquidemisloquiturdemagisteriolapidis:Sedquiahocestueluticompendium&IdeaomniumcaeterorumintotaChymia,siueplantaliasintsiuemineralia,siueanimalia(undetreslapidesducti)uimsuamextenditinomnequodChymiceestelaborandum,seuChymicoartificioexaltandum.QuidamChymiaeinseruntetiammagicasillasexaltationes,inquibusputantcertamuimsyderumcertopositu,hora,opereuerbis,etc.indeterminatammateriaminfluere,proptermagneticamquandamattractionem.EtdehisagitLulliusinprimodequintaessentia.Sedcumistaadextractionesquintarumessentiarumaccommodet,doceatquecoelosuoaffigerestellas,easqueexaltare;adartemacceditpropius:Quin&coelumistudsuumpraeparandoexaltatpriuspermodosexaltatorioscirculationem&rectificationem."Haecquintaessentia"(inquit)"siccirculata&rectificatanonhabebitillumodorem"(hyperbolicum)"nisicorpussitdestillatuminea.HaecquidemuocaturaPhilosophisclauistotiusartisPhilosophiae,&tamcoelum,quamnostraquintaessentia,quaeeiusadiutoriouenitadtantamsublimitatem,nobiliformasuntimpleta,&subtilissimammateriamhabent,utpersesolum,&cumstellisterrenisfaciatoperatorhuiusoperismiraculasuperterra,etc.Exquibusitemintelligisexaltationemspecialemquintaeessentiaeuini,&aliamgeneralem,quaenihilestaliud,quamextractioomniumessentiarumcaeterarumperessentiamprimam,&simulnobilitatioperrectificationem&circulationem,quibusduobusuocabulisitemsaepedesignaturexaltatio,nonminusacextractione,quamaliquotiesineoopererepetitLullius.Aliquando&separationemuocat,&affixionemstellarumterrenarumadcoelum:Alisetiamsubtilisnaturae,quaeestinreinclusamanifestationem:nonnunquamplusquamperfectioest,&ascensio"graduatio,etc.Sedexaltationisuocabulumtamennonestprimumhuiusartis,quandoquidemidChymiciabastrologismutuosumserunt.InhorumdisciplinaessequasdampropietatesPlanetarumessentiales,quasdamaccidentales,&interessentialesetiamexaltationem,quamaltitudineminterdumnominant(utCardanus,quiseptemgeneradignitatumsicrecenset:Carpentumseusolium,domus,altitudo,Trigonus,finis,persona,gaudium)notumest.""Est&aliaratioeiusdemperascensiones&emersionesultraHorizontemusqueadmediumcoeli,quodcormeridieiuocant,decimaedomuiplaerumquetributum,cui&fortitudinesundecim&coloremrubeumassignantsicuiHoroscopoduodecim&coloremalbum;quanquamChymicispotiusdebebathoroscopusalbumtenerecumundecimfortitudinibus,sedmediumcoelirubeumcumduodecim:(congruunthaeccumartificiolapidis,&uidenturindeessesumta:quandoquidemsextaedomuiascribiturunafortitudocumnigro,quodpotestaccommodariadprimamsolutionem,etc.)Illaeipsaehabitudinesoxplicantur&partibusdiei,ortunempe&meridie,inquoestexaltatio:itempartibusanniuere&aestate,quandoquidemauereincipitSolexaltari&inaestatisinitioinsummofulget.Ita&congressibusSolisLunaeque&ecclipsibus.HincsuntillainDialogoPhilosophiae:UirtuteignisSoltuusdepuratur,quaedepuratioaPhilosophisproExaltationeintelligitur.EtquiainArieteSolincipitascendereadsuumfastigium:SimilimodoSoltuussemperexalteturusqueadfinemoperis.SinonsitmixtusSoltuus,nonpotestexaltari,etc.""Item:SolPhilosophorum,quiestunaresuilis&paruipreciiperilludmagisteriumpotestexaltarisuperaurumgradibusinfinitis,&efficiturThesaurusincomparabilis.Item,QuarePhilosophidicuntSolemexaltariinarietedebere?Solsuperiusexaltaturinarietissigno,quodestSaturnicasus,&domusMartis,quiestCholericus.OportetergoutSolinfernus,exquoopustuumfit,exalteturindomoMartis,inArietescilicet,quiesttuusclibanus,inquodeprimiturfrigiditasSaturnina&calorexaltatur,quiestcausaexaltationistuiSolis."Haecilledelapidepotissimum,sedconsequenter&deceteris.Intelligeuerononfrigiditatemsimpliciter,sedinsubiectocumcaeterisquoquemotibusadperfectionem.Itaquehucpertinetacolorenigroprogressusperalbum&citrinumusqueadsanguineum:itemmutatioexSaturnouelplumboperstannuminargentuminoperealbo;autinrubeoexferroperaesinaurum;Eteademestmutatiopartiumanni,&qualitatum;itemseparatioelementorum,destillatio,ablutio,circulatio,sublimatio,&c.ExhocpotestexplicariParacelsicumistud;QuaereLeonemtuuminOriente,&aquilamuersusmeridiem:siuerouelisdeunitateperdualitatemintrinitatemcumaequalicuiusquepermutationeperducere,uersusMeridiemteuerte:"Item:"OptimummetallumforisinfiguramagnimundiestinOrienteastriSphaeraeSolis:alteruminastroMeridionaliestinsuoprimoflore,etc."quaetamenpeculiarehabentiudiciumSolem,Mercurium&LunaminhocoperePhilosophinominantpotissimum.InitiumestMercurialissubstantiafrigida,humida,quaetamenintusestSolariscalidasicca.ExhoroscopoMercuriali&Saturninopromouendumopusest,utperueniatinLeonemquiestdomusSolis,inquahabetdominium.Leoabestabarieteinterualloquatuorsignorum,undeorituraspectustrinusquitrigonodesignatur,situsinistro.IdemSolcaditinlibra,quaeestdomusUenerisaltera.Hincillaeallegoriaedeexaltatione&casu;altitudine&humilitate,quaeinartenihilaliudsunt,quamgradusquidam&dispositionesmateriaeinopere;cumquehaeccirculosaepiusadincudemreuocantur,&elaboratumdenuoexaltaturuteuadatabsolutissimum,subtilissimumqueuirtute,circulatioPhilosophicasibinomeninuenit,quaemodoestidemquodexaltatio,modoeiusquaedamspecies,utsuolocodicetur.EademastrologiaMercuriodeditnomencoeli,cordisSaturni;hyemisOccidentis,sudorisSolis,etc.EtposteainaliadispositioneuocabulaLunae,Meridiei,mediicoeli,utestapudPantheum,quanquammirumsit,dicereproeodemesseMeridiem&nigredinemseutenebras.Transferunturadhocopus&phasesLunae.Cumadoleositatempostfermentationem,ueletiamsecundamcoctionemperuentumest;AstronomicanominasuntOriens,Sol,oleumMartis,etc.proptercalidamsiccamquecomplexionem,utaitPantheus,quadiciturinternumuersumesseforas,&incutemtractumexcentro.Caeterumsolent&Geometriciterminihucaccommodari.ItaquealiarationeAltitudolapidisappellaturcuminprimasuicreationeestalbusfrigidushumidus,&c.Nesimusprolixiores,nobispropositamiamesseexaltationemChymicameamdicimus,queinmethodoartisestsubalterna,&subgenerinsrationecontinetspeciesquasdamdequibuspauloinfra.Interimautem;utuiresteiexaltataeintelligat,&mysteriispaulatiminitieturdiscipulus,illafueruntpraemitttenda.Cap.Iii.Inquibusrerumgeneribussitexaltatio.Exaltationemesseexhumiliinaltumprogressumseumotum,nonestobscurum.HumileinChymiaesttenebrosum,latensqueinchao,quod&inpotentiamateriaediciturexistere,&eaoccultari.Quicquidergoinseabsconditumgeritaliquidnobile,lucidum,uirtuosum,itautineotanquamcapsulaconclusumlateat,sicutincinabariargentumuiuum,inuenismetalla:Secundoquicquidexindignofieripotestdignius,&actumaccipereperprogressionemmotusexpotentiamaterialiadEntelechiam&actumidsubiectumeritexaltationis.Idautemuelrelatiueconsideratur,uelsimpliciter.Hocmodoquaenaturadeditintegraelaborandoexaltantur,&quanquamsuomodosintperfecta.nempeformanaturali:tamenartisususqueoptimirespectuimperfectadicunturita,utpropensionemhabeantadperfectionemdeterminatamsuscipiendam.Relatiuaetiampossuntesseresartis,utquaepriusmotumChymicaeindustriaeexpertaesurt,sednondumadcomplementumperductae,seusiconferanturcumarcanismaioribus,possintimperfectionisiudiciumincarrere.Illustrarihaecpossuntetiamconsiderationepriuationis&habitus;PrincipiorumAristotelistrium,materiae;priuationis,&formae:tertiocategorematumseusummorumgeneruminomniPhilosophia,&tandemetiamtransmutationisPlanetarum,praeterea,quaeinpraecedentibussuntindicata,depotentiaactu,rudielaboratoimperfecto,perfecto,obscuroilluminato,Chaoessentia,specifica,casu,exaltationemAstrologica,etc.Suntitemartificibususitataeallegoriaedecentro&superficie;deinuersione&productioneexinterioribusincutem,exmedullaincorticem,&c.quibusdeclaraturexaltatiosatiseuidenter.IuxtaAristotelisprincipiaid,quodexaltatur;materiaest,cuiadiacetpotentiapassiuaperpriuationeminexistentisformae,&susceptionemeius,quaedeincepssequiturnaturalidispositione.IndePhilosophicaistadeomniremateriatasubaliquaformaexistente,quaeamobilitateadimmobilitatemperducitur,&successiuasmutationesexformainformam,imperfectioneadperfectionemsustinerepotest.Notaretamenconuenitnoneandemessemateriamoperisomnino,&operisdeterminati;seuartis.Ratioest,quiaartifexmateriaminquaproximeinciperedebebat,nonsemperinuenitadaptatam,sedcogiturexmaterianaturaemateriamartisdeterminataefacere;ueluti,siexaltareaurumuelletnequetamenhocpraestoesset,nisiinsuauena:cogituropusperegrinumnonnihilseualiquatenussuscipere,utperueniatadproprium,Nequeenimuenaeratmateriaexaltationisinauriessentiasedaurumrespectiueignobilius.Itacumquaeriturexaltatiolapidisantequamincipiathancmagister,debetsibimateriampraeparare,&resolutionerepurgationequedebitaprimameducereexeo,inquoest.Hocautemnihilaliudest,quamexremotione;seugeneratione,facerepropinquiorem,quomodocoquusexrebusnaturaeparatciborummateriam.Nihilominusillaeressuntnaturaeaqua&dispositionessuashabent,estquehominiimpossibilesubstantiamnouamfacere,&crasinintroducere,quaenonpriuseratinnaturaepotentia.Hincaliquiitaloquuntur,quasiarsnonpossetfacerenouasspeciessedtantumdispositionesmutare,utunaeademqueresdiuersisformis&faciebusconspiciendamsepraebeat.ReueranouumsimplicitersolusDeusfacerepotest,uti&momentoremotissimampotentiaminactumuocare;idquemodononnaturali,sedmiraculoso.Atκατατιnouaexhiberenihiluetat.Sicategoriasperipateticorumsequiuelis,exaltationisubiacetcorpusmobileadaliquidexcellens;itaquedistribueturiuxtacategorias,inquibusestmutatiouelmotus,&respectusubstantiaeexunocorruptogenerabituralterum,primum&nonsecundumaccidens.Estenimgeneratiopotiusadformam:sedaformamotus,destructio:quanquamaliasreciprocesehabeantgeneratio&corruptio.Respectuqualitatum,subiectoeodemmanenteeuenietalteratio,exmaterialibusadformalia,fietqueid,quodanteeratfrigidum,calidum,quodhumidum,siccum,quodcrassum,subtile,quodignauum,agile;quodobscurum,lucidum,&tc.Uerumhicmotusconiungiturnonnunquamilli,dumquesubstantialimutationeuelutiexnonente,ensproducitur,spectantemotuartissimulfinem,inquoestsummumreibonum,omnequepulcrum&conducibile:alteratiomutationieritcomes.Itagenerabile&alterabilesimuleritid,quodestexaltandum.Est&motusinquanto,iuxtaquodexaltandumforetminus.Rariushocspectatartifex,utquicontrapotiussoleatstudere,utquodmagnumeratmolecorporis,hacdeminutafiatmagnumuirtute.SedtameninmagnomagisterioPhilosophorumaugmentumquoquehabetaliquamdignitatem,ubiduplexesteiusratio,uelpercorporisperfectiaccessionem,uelrepetitionemexaltationisinmateriaprima.MotumlocalemperseparuiaestimatChymicus.Exaccidenteueroeoutitutindestillationibus&sublimationibus,&indeuimtrahentecirculatione.Planetariaratiosuppeditatnobissubiectaexaltationistria,nempe,Mercurium,Saturnum,&Martem,quorumilleLunae,mediusIoui,tertiusSoliopponitur.Aliquihaecaccommodantadprincipiaartissalem,mercurium&sulphur:exsalemagistraliparantessentialem;exmercurioaquaslunares;exsulphureolea&tincturas.Sedhaecinprocessuartispracticoelucessent.Numunumidemquesubiectuminspecie,sitducendumperomnesexaltationummodos,suolocodicetur.Cap.Iu.Curinuentaexaltatio.Quaestionishuiussolutiofacilepatetexpraecedentibus.Quiaenimnoninomnibusindiuiduisnaturaassecutaestpraestantissimumabsolutissimumque,seddiuersissubstititgradibus&quedaminchoatadedit,quaedamaliquousquepromota,sednonabsoluta:quaetamenuiderenturdenuoinductoperartemadhibitisadminiculisnaturalibusmotuperficiposse;uelutiutadexemplumauriarabicielaborareturquoduisaliudauruminferius:Etomninoadperfectionemauri,autadregulaminqualibetspecieprobatamperducerenturimperfectametalla;unafuitinuentaeexaltationisratio.Deficereueronaturaminaliquibusuelquiainterrumpitureiusmotusantematuritatemuiolentiaquadam:ueldebilitatur,autmaterianonestsequax,sedprauaueldeprauata;uelaliquoddeestadminiculum;autetiamdegradudeiicitur&damnumpatiturexternisiniuriis,experientiaestcognitum.Hincgradationes&interpolationesmultiplicesinuentaeartemhanclocupletarunt,maximeomniuminmateriaminerali,&metallica,cumhorummateriauariosartismotusfaciliussustineat.Sednontantumnaturaeimpuritates;alienitates&erratacompensarearsstuduit,utresintegranobilissimasuispecietumdelecter;tuminusumueniat:Uerumetiamplusquamperfectareddere,atqueitaingenionaturamexuperaresuntconatimagistri,ueluticumaurumabsolutissimuminnaturaaestimeturid,quodestuigintiquatuorcaractarum:illiaddereportionesunam,duas,autplures&studuerunt,&uidenturassecuticonatuumsummamesse.Itamotisunttermininaturales;factumquefinituminfinitum,&quodAristotelesquoqueagnoscit,exemplodeclaratum,inaliquibusnaturamabartesuperari.MignificehocpraedicantinperfectomagisterioChymici,estquereueraadmirabilisingeniispecies,quaeseinhocισοθεονquodammodoessedeclarat,indicatquehominemadhucessesimulacrum&imaginemDei,dumumbramquandamautsiuis,radiumdiuinaesapientiaesapientertractandoelaborandoqueresnaturaeultraquamactuseiuscontenderat,repraelentat.Tertiacausaest,utfamiliariusfieretid,quodnaturarudiminuseratfamiliare&amicumnobis.Quartamedicinaspeperitadmalacontumaciahabiles,quaeuincipersenaturalibusnonfacilepoterant.Ethaesuntfrequentiores.Adderelibetetiamlususquosdam&oblectamentasapientuminimitandapraestantianaturali,ueluticumadexemplumauriexaltamusargentum,utaspectueipossitaequiparari.Sic&aesfaciuntaureum,&argenteum,quorumilludinterThesaurosquoqueRegumPersiae,locum&autoritatemtemplisanctissimiquondammeruit.Sic&gemmaeignobilioresstudioiucundissimoexaltantur,&uitra,utassequanturpenegemmarumadmirationem;necparuahuiusmodiinuentisinestgratia,siabsitimpostura,cuiusfrequentia&foeditasfereexcussitsapientissimisartificibusoperumilliusmodiamorem&commendationem.Quocircacumolimistaimitaminaessentpraeclaramirabiliaqueartiseffecta;hodieabipsisartificibusnonquidemexulareabarteiubentur:Ueruntamenindignioreuocabulosophismataappellantur;abaliquibusetiamuixadmittuntur.Utsummatimdicamuscausae,quaeimpulerunt,autansamdederuntexaltationibus,fueruntprimonecessitasquaedamcorrectionisoperumnaturaeuitiatorum;deindereifamiliarisillustratio;hincalimentorumcondimentorumquefacilitas:inquibusipsisinestquoquealiquamagnificentiae&splendoriscommendatio;maximampartemsibiuendicatMedicina;aliquamimitationisnaturaecupiditas,nonnullamdefectusadiumentorumuitae;aliquamitemgloriaecertamen.Abususexortusestinuitiosisnaturis,quicumnonassequerenturquodcupiebant,&tamenexcellerestuderent;aliquietiamincommodauitaeuincere;adieceruntexaltationummodosaliquos;caeterosuarieprosuoinstitutoaccommodarunt.Cap.U.Demodisexaltationum,&persespeciebus.Exaltatioautsuisperse,propriisqueperficituroperationibus,autmutuatitiis,seuCatachresticis.Expropriisquaedamsuntἐκτελειώσιος,quaedamἀναβάσιος.Perfectionempoteramusillamappellare,quaeestperfectiua,exaltatioinnaturasubstantiae.Quodenimsicelaboraturinmateriaexaltataaccipitformamnobiliorem,&respectuoperumnaturae,plusquamperficitur,nontamexternisadiunctisseuaccidentalibusdispositionibus,affectionibusque,quamτῷεἶναι,utsiceximperfectionum,tuditatisque&immaturitatisformispaulatimmotuabarteacceptoforis,insemoueaturamplius&proficiatadspeciem&actum.Quanquamautemhaecperficiendiratiounapromoueatetiamaffectiones,&dignitatesexternasproducat;quin&inaliquibusexemplispotiusharumgratiasuscipiatur,quamutinsubstantiamutatioeueniat:tamenexprincipaliestdescribesda,&indeexplicanda,undesuampersepraerogatiuam&rationemobtinet.Quiopuslapidismagnumquemagisteriumtractant,Sublimationemuocant,&plusquamperfectionem,inquaetsiuariahominaoperationumpronuncient,nihiltamenreueraaliudsubest,quamexaltatioistaprogressiua,cuiusfinisestsubstantiaexuperansoperanaturae.Caeteraexuariisallegoriis&respectibussuislocisadhibenturproconsuetudineartiummysticarum.Duplexesthaecsublimatioperfectiua;coctionempe,&instauratio.Coctionisuoxquanquampollutasitfumisfulginibusquecoquorumuulgarium,metallurgorum,pharmacopolarum:nontamenistosensuadhancartemuenit,sedutialia,ita&haecadmysteriadesignandaadhibeturexuulgariloquendimorepetita.Ususeaest&Philosophusaddesignandumopusquoddamnaturale,quoduocatτελείωσινὑπὸτοῦφυσικοῦκαὶοἰκείουθερμοῦἐκτῶνἀντικειμένωνπαθητικῶνHincPhysiciChymici,quialicetipsimotumprimumperartemprocurentforis,dirigantqueopustotumadfinemsibipropositum,tamenpotissimamuimponantinmotuprincipiiinternisolerterprouocandi,regendique,nondubitarunt&ipsicoctionisnomineuti.Nequeueroreprehendendisunt,quodderemineralisicloquantur,utaliideuegetabilibus,&animalibus,cumanalogiaerationealterumalterisitcomparabile.Parimodo&caeterasuoces,perquasspeciesquaedamcoctionumintelliguntur,insuamdisciplinamtraxerunt,utsitineodemstudioetiammaturatio,assatio,tostio,etc.Nihilrefert,inquitPhilosophus,"innaturalibusorganisistafiant,anartificialibus,cumobeandemcausamutrobiqueprocedatmotus."Seddecoctioneetiamalias.Nunchocsaltemseuiure,seupraecario(nequeenimmoramurausteritatemquorundam&morositatemnimissuperstitioseinuocabulissuishaerentium,&capitaliabellaobeaintendentiumaliis)obtineamus,unamexaltationumperfectiuarumesse,ueluocariposseCoctioneminspecie,quamexaltatoriamartisexgenereintelligimus,siplacet,uterepotiusmaturationisnomenclatione.Nequeenimremanifestaidprohibiturisumus.Quaeriueroabargutispoterat,dumitanominamusperfectionemquandam,utrumafinepotius,anmotuuelimusappellatam,quandoquidemutrumquequidemacciderepotest;sedsimotusaterminoadquemmagissortiunturuocabula,quamaterminoexquo,uelformaagitationis,quidniconsultumsitetiamcoctionemindenuncupare?Ueruminpraesensnihililludinterest.PermittimusPhilosophantiumamori,utcoctionemuocentcruditatisabiectionem,sicqueeamexplicentpriuatione:uelcoctiacquisitionem,utfinis&formaappareat:uelabutroqueexcrudoincoctumprogressumagentecaloreinterno,fouenteexterno,dirigentemagistroartis,utsicintermediusmotus&causaeoperantesunainconspectumueniant.Coctioreueraestmotus,quoadcoctumtenditur;suntquesubtilesadmodum,modum,quisolumfineminhisconsiderant,quasiexhoctractasitappellatiomagis,quamexmotusnatura,utGeneratioagenerato,corruptioacorrupto,augmentatioabaucto,deminutioademinuto,&sicincaeteris,cummirabilesitmotumdenominariafinepotius,quamessentia&gestionepropria.Curquaesononcontradicendumest,coctumideodici,quiacoctionesitfactum,&generatumquiageneratione?Cumfinisest,quiesestmotusquedefinit.Eximmobilitatemotumappellarequidnisitabsurdum?Quiergonostrisartificibusobstreperefuerintausi,sciredebent,nonusqueadeooboesaenariseosessequin&istassubtilitatesqueantludere.Nostracoctioestexaltatioperfectiua,quaabiectacrudiorisrudiorisqueseuimperfectiorisnaturaeforma,induciturperfectioragenteinternapotestatecalorisadiuuantearte,inilloipso,quodcoquitur.Eaestduplex;Digestio&circulatio,dequibussuoinloco.AlteraperfectionisspeciesestInstauratio,incuiusuocabulielectionenonminuslaborauimus,quaminillo;EtpoteramusutietiamRenouatione,regeneratione,transplantatione,&c.Differentiaformalisest,utsignificeturperfectioperplusquamperfectuminalio,quodinseformamimperfectionishabet,itautcoctiositperfectioinipso,quodcoquitur,sedinstauratiomotusadperfectioneminalioperid,quodpriusinsefueratperfectum.Utexemploreselucescat,sicutinnaturacoctioest,cumexnodopomipostfloremfitperficiturquepomumagenteintusprincipionaturali,&foriscaloretemporis:itainarteprimamaterialapidisinternauirtute,auxilioqueartis&caeterisbenedispositisproficitexcrudoincoctumcoctionismotu,necfittransitusuirtutis&operationisinaliudsedmanetinipso.Siccumuiniquintanaturaparatur,ipsapersesoladebitisadminiculisperficitur,necagitinaliud.Atcumhaecipsaiamadsummumexaltatacommittiturcumaliisdispositis,ut&haecexaltet,&suisimilemuimillisconferat,autsaltemidproducatinnobilioregenere,quodaptumestsicprodire:instaurationemuocamus,quaeestexaltatiouelperfectiotransitiua,quapermedicinamperfectamid,quodimperfectumest,perficitur,&innouumgenustransscribitur,eoquodnaturaaptumeratadsuscipiendumtalemmotum,sedaccidentequodamfueratprohibitum.Ethaecestprimumuishuiusperfectionis.Deindeest&analogaaltera,utinfradocebitur.PermittimusliberaliterPhilosophanti,uttransplantationemuocet,exeo,quodinhocgenereexcellit.Aliisplacebitinterpollatio,μετασχημάτισιςμεταμόρ¬φωσιςetc.Sedutpedemfigamus,innouationem,uelinstautationemretineamus.EaestFermentatio,&proiectio,quaeconstattransmutatione,&Tinctura,dequibusspecialiterdeinceps.SecundaspeciesexaltationisestGradatio,quasiingraduexaltationemdicas.Inhacsubstantiamponimuseandem,tanquamscalamquandam.Sedcumhumilitatis,&altitudinisrationes,easqueoαapermutatimuelalterne,(Logicisubalternedicunt)persuccessionemitaadmittat,utantecedensintermediumhumileuelaltumsitrespectiue,quodfierinonpotest,nisiindispositionibus,uelpartibussubstantiaedeincepssehabentibus:InChymiaueroexaltatoriasubstantialesrationesaliigenerisintdicatae:relinquiturinaffectionibusnobilitatio,quagradatimeuehiturreslocaturqueinsublimioredignitate;ueluti:Aurumidemmanetinsuanatura;seddifferuntgraduaurumGarumnae,Americum,Indicum,Arabicum:uelinauroeodemmanenteidemquoqueestcolor,sedremissiorhuius,intensiorillius.Itafixitasdiscrepatgradibus.Intincturisrubedogenericeeademest,sedquaeinpurpuradibapha&hysginoaltiorest,quamtyriasimplici.HancexaltandirationeminnuimustituloGradatoriae,quam&simpliciterGradationemuocant,utsitExaltatioadgradumqualitatissublimioremsubstantiamanenteeadem.Quamobcausametiamitatractandaest,utsaluaessentiadignitasinaccidentibusfiatsublimior.Quodsinontamfirmasubstantiasubiectumqueest,utidsustinere,queatsecundumrationemspecieisuaecompetentem,docimasticumindenascituriudicium,utsicgradationiaccidaetiamexameniusti&iniusti,seulegitimi&illegitimi,idqueiuxtaperuulgatamprobandiconsuetudinem.EstquidemomnisRectiregulasimuletiamimprobiElenchus:sedhicspecialequideuenitiuxtarequisitaartisprobatoriae,quaminmetallis&gemmisexperientiaconstituit,&gentiumconsensuscomprobauit.Huiusoperationisspeciescumsintplures,artificiosadichotomiaeasesuogenerededucere,nonparuiestlaboris.Tentemusquantumpossumus.Caeterosdecetdefectibusnostrisueniamdare,&aliquidexactiusproponere.DuplexestGradatio;Perustiouna,Emundatioaltera.IllamGraeceappellesδιάκαυσιν,hancκαθάρισιν.Discrimeninhocest,quoddiacausismagisinteriusgraduet,sedcatharisismagisforis,quanquamperindustriameuenirepossit,ututrumqueemergatexutroqueincertisspeciebussingulariqueingenio,qualisabususualdefrequensestinhacarte.DeindeDiacausistotumscrutaturundiquaque,nihilqueomittitintactum.Catharisisnonnunquamitempenetrat,sedmagisincorticecutequehaeret.Illainterioraabsolutioraquehabetexamina,haecadoculumsatisfacitmagis.AcciditautemDiacausi&fixatioquaedam.Eademsustinere&aliamuniapotest,&ministramopemporrigereproartificisarbitrio.Distinguiturεκπυρωσει,seuignitioneacuta,&illuminatione.Illasordes&alienitatesfortiterdelet,atqueideointerexaminaultimaest,siremmetallicamspectes&perfectionisargumenta,exquisitequaeras.Sedilluminatiorestituitdignitatemeuidenter&detergetetiam,siquidperuehementiamuiolentiamqueignitionisacutaepollutionis&inquinamentihaeret,quandoquidemfierinonpotest,uttamualidagradationenonaliquidpyreumatissitcontractum,autalienuscolorinductus,authalitusexacutisMedicinisattractus&labeculaassumta.Indenomenestilluminationi,quiaobfuscatumlumenrestituit,luminaribusquidemmetallicisprincipaliter,caeterisexanalogia,siquaesunttalia,utsicgraduariqueant.Nonenimomniaomnibuselaboraripossuntmodis.Ignitionisacutaespeciessuntcementatio,&descensioinRegulum:sedilluminationisFulminatio,&affinatio,quaeestadregulamgraduatio.EmundatiohabetAblutionem&Expolitionem.AblutionisuoxnoninusitataestChymicis:sednonunoaccipiturmodo,uelutiinlapidispraeparatione,ubiestnigredinisinalbedinemmutatioabsqueomnimaterialiaggressione,duntaxatpercibationem&coctioniscontinuitatem,quanigrum,inquoalbumlatuerat;producitur;sicutsidiceresabluiceram,quaeexcitrinaperinsolationemtransitincandidam.Hocinlocoaliquantopopulariushabetsignificatumexsimilitudineeorum,quaeablutaputrefiunt,utsitemundatioseparansimpuritatesabluendodetergendoqueperquoddammedicamenliquidum:Etfitdupliciter,Coloritio;&Restinctione.Dehisuti&expolitionesequenturdeincepspraeceptaspecialia.HaesuntspeciesexaltationisChymicae.Quaeripotest,numhaecarsitasehabeat,quemadmodumuoluntaliquiinLogica.OmneenimhuiuspraeceptumcommuneessecontenduntomniEnti&nonEnti.Numergo&omnisspeciesexaltationisomnisubiectoChymicodebetcompetere,autnicompetat,negandumestinformationemessecatholicam,seudicendam,quodrepugnetregulaeκαταπαντοςκαικαθ’όλου?Sedanteinsinuauimus,ChymiamnonesseinstarLogicae,quaecommuniterrationisEntiacomplectitur;imonimisidmorosumestetiaminDialecticaexigere,quandoquidemargumentumdistributionisinspecienonpotestcompeterespecieiultimae,necaccidentiumabsolutaconsideratioinDeumcaderepotest,quodquefinisest,quaestnonsimulestefficientisuelnotationis.Lexiustitiaeunicuiquedistribuitsuum,etiamsubiectistenus&exemplaribus.Uerumenimueroetiamsisitistudingeneralibusartibus,nontamennecesseestpariterponiinspecialibus:quialitersentiet,eumasacrisChymicisarcebuntmagistri.Fulminatioergogradatioestquidem,sedeorum,quaefulminaripossunt;cementatioeorum,quaecaementari.Quodsistipulasuelisilloiudiciosubiicere,quanquamueruminuenies,nempeeasnonsustinereexamenmetallicum,necinigniconstare;sedconflagrarecorrumpique,undepateatminimeesseaurumuelsimile:tamenrisumnoneffugles,quicementationisopereuelisspectareid,quodaliismultismodisinnotescat,oporreatqueimperitumualdeesse,quichartamauricolorempatiatursibiproauroobtrudi,quodnonalio,quamcementiiudiciositcognoscendum.Ualetinaliquibusetiamarbitrium,quin&reieuentus,utnonsempernecessesitadsuperiora&exquisitaascendere,quiaassecutisumusuotumperinferiora.{{Digestio.[Exaltatio{{Perfectio{{CoctioPhilosophica.{Circulatio.{instauratio{{Fermentatio.{Proiectio.{{Transmutatio.{Tinctura.{{Cemmentatio.{{ignitioacuta.{Descensioregalis.{{Perustio.{Iluminatio.{{Fulminatioseucopellatio.(Gradatio.{Affinatio.{(Ablutio{(Coloritium.{Restinctio.Emundatio.{Expolitio.]Cap.Ui.Dequibusdamaccidentibusexaltationi.Quaepersesuntexaltationis,quodammodopraecedentetabularepresentauimus.Sedinterimeuenirepotest,ut,siuearbitriumartificisinducat,siuepersuadeatnecessitas,aliaequecircumstantiaeferant,nonistis,sedaliisoperationibusinstituatur,perficiaturqueexaltatio,quaeoperationespersealiiserantdestinataefinibus.Quaedametiamfamulanturexaltatori.Exillispotissimaesuntsublimatio,&destillatiocumsuisspeciebus:Quamquamenimsublimationisfinisultimussitsublimatum,seuessentiapersublimationemabimpuritateelementorumseparata:tameneadempraesertimcrebriusrepetita,procuraripotest&maiordignitas,subtilitas,constantia,cumeiusinstrumentumsitCalor,quiagensadsimilitudinemsui,unacumsuosubiecto,nontantumeleuat,sed&eleuatumattenuat,rarefacit&subtiliat,maximesiintersublimandumaddanturmedicinaeuelpraeparationesadexaltandumcomparatae,qualisestpraemissamaceratioinmenstruonobili,reuerberatio,ablutio&aliaeprocuiusquemodo.Hocingenioelaborariexaltariquepotestmateriamercuriiphilosophorum,sulphur,arsenicum,aquilauolansexsaleammonio,flosstibii&huiusmodi.Parratioestdestillationis,exaltatoriae;quafiuntessentiae,quintaeexmagisteriisliquidishacarte,utsemperadpaucioraperueniatdestillatum,relinquaturqueidincucurbita,quodadElementaacceditpropius.Itafitquintauininatura&aquaecoelestespluresrepetitisdestillationibusperalembicum,uelretortam:Itanobilitanturolea&rectificantur,succeditquesicdestillatioinlocumdigestionis,&circulationis;quin&saepehascomitatur,utcirculatio&destillatioperuicesobeantur.Perseuerodestillationislationisfinisultimaqueperfectioeratpuriliquoriseximpurisextractiopermodumuaporisiterumcoeuntisinsummo,&stillatimdelabentis.Sedaccediteidignitasexaltatoria&correctoriautdictumest.Aliquidpraestat&perlacinias,destillatio:nonnihildeliquium.Namquodsaepiuscoagulatumsoluiturdeliquescendo,tandemrelinquitomneid,quodadterrestremnaturameratpropensum,remanetqueessentiasubtilissima,quaeinaliquibuseoperducitur,utnonpossitampliuscoagulare,cumtamenaliasuulgariasolutaexdiliquiopossintpercoagulationemreduci.Exaltamus&pernutritionem,seuimbibitionem,cuiusprincipaleinstitutumeratcommistio.Idtuncfit,cumignobilenobilioriconiunctosimulnobilitamusnontantumsocietate,sed&quiaaliquidpatiturabeo,quodpotauit&fitsubtilius.Unde&hicaliquandoeuenitcoagulationisimpotentiapropterattenuationem&mutationemnaturaeuniusinalterius.Praetereainsiccisreuerberationes&calcinationesrepetitaepotissimumcummedicinisalterantibusfiuntexaltatoriae,quanquamignisperseadformaliusexcellentiusqueaspiret.Huicacceduntnonnunquam&fusiones,excoctionesmetallurgicae,&aliaeoperaesegregatoriaemaximeinmineralibusquaeignemfusionissustinent,quopactoexaltantursalesfusiles,uitrea,metallica&c.Quoenimsapiusfusioexcoctioquerepetitur,eopuriorreseuadit,uitiis,quaeintusrestiterantpleniusconsumtisSedesttameninhisetiammodussuus,quemarsostendit.Adiuuanthicquoqueexaltationemcertamedicamina.Peculiariterdescriptaestetiaminfectura.Haectincturamexaltatoriamaliquandoaemulatur,&eiusuimrefert.Aliquidpraestantetiamuariaeabstractiones,dequibusnonopusestdisserere.Sicutautemexaltationespossuntministrareelaborationibusaliquibusinspecie,utfermentatiodestillationi,cementatiocalcinationi&c.Itauicissimillaehis,idqueetiamiurequodamdebent,Namlicet&integraexaltationumpossintfierisusceptiua:tamenprincipalitereaedebenturpriuspermagisteriaquaedamelaboratis,utsicillaehasantecedant,eoquesintinferioresexistimatione,quoinrudioremateriaoccupantur,nisiexaltatoriaminduant.Uideturhocesseperipateticaedisciplinaecontrarium,inquagenerasuperioradebebantessedigniora,quiaintellectuiuicinioratanto,quantoamateriaremotiora,magisqueabstracta.SedChymiaphysicarumartiumestuna,quaecircasensiliaexercentur.Aristoteliformaestpotiornatura,quammateriaSpeciesergogeneredignior.Itaquerespectuoperumpraxeosaliteraestimatlabores,quamrespectuTheorematum.Deindesubtiliterpoteramuslogicaeistipersuasioniobulamire,dicerequenonomninoformalius&digniusfieri,quodgeneralius;imopotiusmaterialius.Namgenusmagisestmateriae;sicutspeciesmagisformae,obquamcaussamaiuntinspecieplusesse,quamingenere,quiaspeciesuiciniorestEnti&Entelechiae;sedgenuspropiusnonEnti.Atquiscibilius&demonstrationiaffinius,quoduniuersalius.Ideoque&principiiimmobilisuimtandemassequitur,exquoillasaepientiaelexpraeclaraκαθ’όλου.UerumhanclitemrelinquimusingeniosisDialecticis,&interimChymiconostrosuademus,neinpraeceptionibushuiusartisnimiumuelitsapere,quiapotesteuenite,ut&ueritatemnimisaltercandoamittat,&desipientiaenotamincurrat:InnostradescriptioneExaltatiotamestinChymicocomplexu,quamelabotatio.Quocircapariiurepoteratfrul,quiapariterabestaprimo.Sedsirespiciasfinemeius&subiectum,analogicepotiuseicomparabiturelaboratio,quamsynonymice.ExaltationesporroChymicaeseminariasuahabentinmultisartibusmechanicis,utpatetinaurificio,pictura,interpollatione,&similibus.Cap.Uii.DeDigestione.NonunamessesignificationemuocisDigero,&Digestio,Grammaticisnotumest.Utplurimumsignatδιάταξιν,ήδιακρισιν,quomododiesfastiqueordinanturdigerunturqueOuidios&Plinioarbores&seminaetc.Interesttamennonnihilinterδιαταττειν&διακρισειν,estquehaecuoxcumseparationequadamsuccessiua,qualemipsanaturapotiusprocurat.Illaueromagisestconsilii&collocationisexproaeresi,qualisfitinaciedispositio,&ordinumassignatio.NonraroquodGraeciuocantunchecked,idLatiniredduntDigerens,utapudGalenum"intertiodecompos.med.sec.Genera."Sedaliihocuocantdiscutiens,cumquoestuisquaedamincidens&diuidens,autetiamdistribuens.Chymicuspotiushocuocaretattenuationem,exhalationemresolutionem,expirationem,difflationem,&similiter,quiadiaphoreticainuaporemhalitumqueresoluuntpotius,&sicdiscutiuntdissipantquecollectioneshumorum.Ideo&insudoribusadhibenturinternadiaphoretica.Aliquandoidemest,quodπέψιςseucoctio,quanquamcomitediuisione&distributioneseuδιαδόσει.IlludindicatMacrobiusinsaturnaliorumseptimocap.4.Ubiquaeritpraetextatus,utrumsimplexanmultiplexcibussitdigestufacilior,quoddecoctioneintelligendumesseindicantsequentia,utcumaitDisariusbestiascompositauarietatecrudescere:nonsufficientenaturaadomnia,quaecongestasunt,coquenda:Quianonomnium,quaeesuisunt,unanaturaest,nonomniasimulcoquntur.Itafitutdigestionumsequentiumordoturbetur.NumeratquatuordigestionesI.inuentriculo,uirtuteallooeticainsuccumuertentequicquidacceptumest2.inlecore,ubisuccustransitinsanguinem;3.inuenis&arteriis,4.insingulismembris,dumquodunicuiquemembrodatumest,ipsifitnutrimentum.AdimitationemMacrobiietiamaliiutunturineademredigestionisnomineproconcoctione.IndenosinChymiaartificiosamdigestionemcumcoctionenaturaliinanimalibuscomparauimus.Sed&indiagraphepauloantedata,genuseiusconstituimuscoctionemPhilosophicam:sednolumustamenexcludietiamcaeterassignificationes.NamindigestioneChymicaunafitquaedamδιάκρισιςκαιδιάταξιςφυσικηcaloresegregantediuerseaffectaspartes,incidentecrassas&attenuante,quin&reiicientegrauioraterrestrioraqueinlocumsuum,subtilioreeleuante:utsictotanaturaartificiosaedigestionisperficiatur,incisione,distributione,ordinatione,&subtiliatione.Exaltatioueropotissimumest,quiadigestumestsublimiorisnaturaeefficaciorisque,quamcrudum&indigestum.ItaqueChymicanominisratioest,abexcellentioreterminoimmutationisadstatumpraestabiliorem,quanquamcoadiuuentquaedamuirtutescomites.Ita&quatuorsuntuirtutesindigestioneMacrobiana,quaeadministrandamalimoniamreceperunt;Ettamenuoxestexdigniore,finequeallaeosiosinnaturampraestantiorem,quadigestumestconcoctum,immutatuminsuccumnaturaeanimataeconuenientem,indeinsanguinem,&substantiammembricuiusquematerialem.Ulstadiodigerereinterdumestidem,quodfermentare;utcuminquit;"Estdifferentiainterfermentandumseudigerendum,&circulandumetc."Uocaturaliquando&maceratio,propteraffinitatem,ueletiamconcursum.Similitudinesfacilegignereallegorias&catachreses,notumest.Differunttamenmaceratio,digestio,&fermentatio.Maceratiopotiusestpraeparatioquaedaminputrefactioneaddissoluendamcompagemcontinentiamquepartium,utfaciliusextrehaturessentia;ueletiaminseruitdeliquio,puluerationi,amalgamationi,&aliis.Quodmaceratur,proprietaberesoluitur,seuextabescit,fitqueexile&tenue,consumitur,attenuatur.Quocircacompetithocopusrebuselaborandisseparandisque;sednonelaboratis&exaltandis.Digestiouerononillispotissimumdestinataest,sedessentiisnobilitandis.Necrefertdicialiquandodigestionem,ubipronunciandaeratmaceratio,&contra.Aliudestpraeceptionispropriaeius;aliudestprecaria&amicaiurecessio.Uulgomacerantur&ea,quorumsaporesmutatoscupimus,utsalsamenta&lupinifumoquedurata;itemquaeuolumusmollefleriutpiscesarefactos.PharmacopoerChymicimacerantherbassiccas&aromata&c.adaquasindeeliciendas,addissoluendagummi&sicinaliis.Abomnibushismodisalienamesseueramdigestionem,indicateiusdescriptio&dignitasadperfectionemexaltatoria.Fermentationemsignificaremotumafermentoinaliquosubiectomobili,moxcomprobabimus.Soletautemindigestioneagentecaloreexisterepartiummodusquidamalteratoriusagilisque&discessio,quodsimileestfermentationi,qualisfitinelectuariis&opiatisofficinarum.Sedhaecfermentatioestmotusadmistionem,nonadperfectionem,quamquaerimusexaltando,itaquealieniuspauloDigestiofermentatioappellatur.Porrocirculatioquoqueuideturaliquadigestioesse,Etsanenonnullasuntcommunia.SedUlstadiusrecteinteresseinterutramqueannotauit.Aliudestuitrumdigestorium,aliudcirculatorium,sirationempropriamspectes,quanquamalterumproalterosubstituipossiturgentenecessitate.Quocircaprimodifferuntinstrumentoconcipiente.Deindedigestiosegregationemhabetcomitem;sedcirculationihilpersesegregat.Exaccidenteueroetiaminhacpotesteuenireseparatio.Tertiodigestiuumuitrumtotumestincalore,sepultumque.Sedcirculatoriumaliquaextat.Unde&quartoillaperficiturcaloresolo;haec&frigorealiquaadmisso:QuintodigestiomagisinfimoperagituruelAthannorem,proquibus&balneum&c.potestinstrui:sedcirculatiopersefimumrespuit.Ueruntamen&inhisdominaturoccasio,necessitas,arbitriumartificis,&prudentia.Alioquinfimusinseruitrectiusputrefactionibus.Sextopropriaforma&finedistantdigestio&circulatio,cumhicinorbemsitreuolutio;ibietiaminrectumprogressus;imodigestioabsquemotulocalipotestperagi,quodnoncirculatio.Sedhaecpatebuntmagisinsequentibus.Cumputrefactioinstituitur,unaestmaceratio,siquidemhumorsubestueladiicitur,nonautemdigestio,quanuis&hiclicentialaxetforescatachresium,Etestuixulladisciplina,inquapracticioccultandicaussa(Paracelsicisobrepitetiaminscitia&ruditas)tammutentuocabula,&similiaaffiniaquetransforment.Digestioestperfectiodigestiua:seuestexaltatiopercoctionemPhilosophicamcumalterationeimmutationequeadformamdigesti.Caussaforisagenscalorestartificiosapienteadministratus.Intusdominanturuirtutesperfectiuae&allooeticae,quibusfitmotusexcrudo(quodrespectiuedicitur)adconcoctumdigestumque.Uasaadiuuantiacomprehendentiasuntsuigeneris&quidemdepinguntaliquicucurbitamcumalembicocaeco;aliquiouumPhilosophicum;nonnulliphiolam:quidammatulasmutuoiunctas&commissas.Sedabutipossumusetiamcirculatoriis.Uasacalorisadministrandiregularitersuntfornaces,quaeAthannoresdicunturadsimilitudinemhumaniuentriculiexpressae.Sedadhiberipossunt&digestoriumuapidum,balneummaris,inhumatioincordomadente,inuinaceis;itemfimus,soliscalor,dispositioadfornacemuaporarii;diplomaparticulare&hususmodi.Athannor&siccis&humidisdigerendisconducit.ItaqueuascoctionisPhilosophiaeprimumdicitur.Debetautemuitrum,uelquodcunqueuascontinensundiquaqueacaloreambiri,utsicreuerberatioquaedamfiat,&aequalishabitudoactioque.Namquoddigerendumest,minussubtileest&uirtuosum.Debetitaqueundiquaqueabagentisuirtutetangi,ut&maturescat,&excellentiuseuadat.Hoccumprobefiatfiguracoelesti,uelsphaerica,nonimmeritoclausas,cameratasquefornacesdigestionidestinant,quarumformaspotesexsuperioribusdiscere.Nequiddesideres,apponimusfiguramtalem.372Comment.Alchem.Part.I.Lib.Ui.◉Digestoriafornax.A.pyriaterium.B.aheniadumbratio.C.Tubulusinahenumdemissusadaquamsupplendam.D.corona,cuiinnititurcirculusligneus.E.capacitas,inqualana,uelstramen,autfoenumetc.quibusinuolutasuntuitradigestoria,F.uraniscus;G,gradariumcaloris.Caeterumcongruithaecdescriptiobalneouaporario.Siincineribusresperagendaest,proabenoimponeturcatinuscinereus.Sininbalneomaris;aufereturcirculusligneus.Sedconsultiusfueritretinerehancfiguramprodigestioneinuapore.Adreliquasinueniessupradescriptasfornaces.◉.Circulusligneuspertusus.◉.&◉.uasadigestoria.Materiadigestionumesthumida,uelsicca:rectiusperagiturcumhumore,siuemproprio;siueascititioiuxtaprudentiamartificis.Nequeenimrepudiatdigestioexternaadminicula.Finisestabsolutioexindigesto,utdefinitioneexpressum.Caeterumabutimurdigestioneprouariis,utmaceratione,separatione,mistione,fermentationeetc.adquaeetiamsaepenumerorequirituradiuuantisuelministrimerito.Cumitemindigerendouariaesuntpartes,itautnonomnespariterpossintdigerendoexaltari,peractotemporelegitimo,inhabilessegreganturacaeteris,uttandememergat,quoduolumus.Cap.Uiii.DeCirculatione.Circum,&diminutecirculumquiddicantGrammatici&quinotationesexlinguisexplicant,nullilatinoestobscurum.UeruntamenexaequiuocosignificationumqueuarietateillustrataundeadChymiamuoxperuenerit,intelligipoterit.Dispositioneminorbemcircumductacircumferentia,ambientequeundiqueaequalitercircinatamareamlinea,circumappellantplaerumquequomodo&mathematiciabstrahendosuamfiguraminplanodescribunt:Etdesignaturresnonnunquametiammotu,utsiccirculatioforetinorbemuersio,eodempunctoredeuntesubindeadidprincipium,undeprodiit:sedrationemdispositionissecundumfiguram,περιβλημαseucircumpositio,&structuraperambitumcircularem.Cummotusunacomptehenditur,uariahabetnomina,qualiasuntuertigo,rotatio,circumactio,gyratio,κυκλοφοριαc.Necabestalatinaconsuetudinealiasuerbum,circulare,quodestcircumducere,ingyrumagere,caputhincindecircumagendomouereetc.Malequoqueaudiunt,circulatores,quicirculossectandonugasagunt,gesticulandoque&fabulandopopulumdetinent:qualessuntcircumforanei,Chymicisitum&motumexpresseruntinsuaarte.Utenimsupradictumest,circularemsuumigneminorbemdisponunt&acircumferentiauersuscentrumpromouent.Sedactusagitatioqueplacuitincirculationeexaltatoriaseuperfectiua,nequeiditanude,quastnihilabstrusiussubesset,tantumqueintelligendaueniretrotatioquaedamuelingyrumcircumductio,quomodocircumuoluisphaeraecaelestesdicuntur,planetaequecirculoconuerti;uelmarisfluiusabortuinoccasum,indequeadeundemortumreducitur,quemmotum&aeremsequiobsetuatumest.Propiusadsensumartisaccedit,quoddefontibus&fluminibusreferunt,omnesnimirumamariprogredi&eodemredire,quodfitcumattenuationequadam,&impuritatumdepositionedumtranscolantur,labemqueinterarenasbibulatexuunt.Sedpleniorillustratioestinmagno,paruoquemundo.Sicutenimexfocisaestuariisquesubterraneisprofectuscalorresoluitinquasagit,quasquetangitmaterias,&insublimeeuehitita,utquicquidsubestspirituosum,adspiritusconcedatigneosuelaereosproanalogia;crassioracoagulentdeferanturque&sicseparenturasubtilibus;quin&frigidislocisoccutrentesspiritusibiinduantcorporiscompagem,consistantque,&alicubiadusushumanosdeferantur,utifitinmanna&melle:feresimiliterinarteperagiturcirculatio,nisiquodibifortunaquoque,&interpellatapollutio,reditusqueadimpuritateselementales,coincidat:inarteueromagisdomineturratio,&intellectusexperientiapraestabilissimiinductus.Inhominecircularemresolutionem&coagulationemdicunturperagereuasacoctionibus,&quaeillisrespondent,utuentriculus&cerebrum:Cor,uenae,eparetc.Auentriculoproditsuccusalimentarius,&circumductusperEpar&coradeundem,quantumconseruandonecesseest,redit,noneademfacie,&qualitate,sedimmutatusadtationemanimalis,seuexaltatuscalorecordis,&praesertimineo&arteriisspiritualiorfactus,utsiccalore&spirituhumidiqueessentianobilitatustriaillainuentriculo&quolibetaliomembroaptepossitcustodire,&nutriendosaluapraestare.Nonineptedicashancexaltationemcirculatemperindeesseacperimperfectionumsubordinatatumformascrebroadincudemreuocari,&adEntelechiamcontendere.ItapatetillaChymicorumduplexcirculatio,quarumunaestPhilosophiaehuicinterior,nempedigestiofrequenterrepetita&auestibulopereademartificiaofficinaqueadspeciemformaliorisessentiaereductio,itautsempersuccendensprioremuincatefficaciacoelestisquepuritatisgradu.Hancinlapidisconfectionepotissimumcommendant,atqueetiamcirculariElementorumineoipsomaimage178image179image180image181gisterioadimitationemnaturaeconuersionitribuunt.Alteraestexaltatorianostra,quaeunocontinuooperemateriamuasisuocirculatorioinclusamperficit,necinterpolatuelmutatartificia;sedcontinuatidem.Uocantabinstrumentopelicanumreferente,Pelicanationemlicentiaquadamartificibusinmysteriissuisdesignandiscondonanda.Definitur,quodsitexaltatioessentiarumpercirculareminuaseHermetisreductionemadsublimitatemaethereisessentiisproportionerespondentem.Materiaenimestpridemelaborata&abelementiscrassioribusseparatasubstantia.Integranoncirculantur:sednecfixa,solidaque&sicca;uerumea,quaeresoluicoagularequeuicissim,&agilemfluidamqueacciperepossuntnaturam,cuiusmodisuntliquores,aquae,olea,spiritus.Haecattenuaturcalorecompetente,&expotentiainactumfluentisspiritus;quiundiquaquequauiaest,permeat,uocatur;&interimoccursucontrariorumdiuersimodeafficiturseparaturqueabhis,quaeheterogeneatandemeuaderepoterant&homogeniamsimplicemuiolare,quanquamnonsempercomessitseparatio.Duoitaqueagentiaexnaturaadhibetmagister&circulationisprocuratoradimitationemminorismundirerum;nempecaloremcircafundum&latera;sedfrigusauertice,quomodospirituscalorecordisresolutusadsummumcontendit;sedoccursufrigidicerebri&pulmonumattemperatuscoercetur,&quodammodoretrocedere,sesequeetiaminferioribusinsinuarecreditur:Hincfacileestformamartificiiexplicare.Intelligiturenimpotentiasolutionis&coagulationisinstructaessemateria;&abagentibusdiuersisuelutidiuersisactibusdiscerni,itautincirculumredeantcoagulationessolutionesqueperpetuousqueadfinemcontinuatae.Huicformaeaccommodatumestinstrumentum;quoduasHermetisautpelicanumuocant,uelutiuentre,capite&brachiisperuiiscompositum,quibushominempotiuspedibuscarentem,quampelicanumrepraesentat,idquelongerectius,quandoquidem&interiorgestioartificiihumanasimilitudinedeclaratur.Sedcumnontamhaecinstrumentalisincirculum,eodemquereuersiospectetur,quampermutatiocontinuacoagulationis&solutionis:nontantumidansatumuasinusuest;sed&oualesfigurae,&globi,qualesfiuntexphiolishermeticesignatis:Deindeetiamdigestoriauarsarumformarum,quasexhibentUlstadius,Lonicerus&aliimulti.Intereasaltemduopingimus.Pelecanus.Geranium.Huiusmodiuasaplaerumquemandanturincludifimononputrido,sedsingulariteradiddelecto,iuxtarequisitumformae,itautabimo&lateribuscalor;acapiteaerfrigidussecundumproportionemaccedat.Profimoessepotestuaporosumdigestorium,sednoninstratumoperculo.Inphiolacirculareuti&globononusqueadeobenepossumus.Itaquehaecmagisdigestioniinseruiunt.Locariquidemphiolaitapotest,utfistulasuaaeremtangat,porrectaqueappareat;sedtuncrectiusorificiodilatatoimponeturconcha,uelphiolabreuisinuersainhuncmodum.Refertspeciempelecaniabsquebrachiis.Excogitari&aliauasorumratiopotest;inquadestillatiocircularisperagaturmotucontinuo,nempesiquisalembicirostrumignimollefactumiuxtaartemuitrariam,inuentremcucurbitaefistulatumreflecteret,atqueitafistulaerostrumadaptaret,uelquidexpiraret.Aliafigurarostrumhabetfissuminuncicuspidatimorem,cuiusparsreflexainuentremredit,parsporrectacommittiturcucurbituleexceptoriae,quaartequicquidattenuatumest,segregatur;Elementariauerorelabunturincirculatorium,sustinentqueuimignisdenuo.Picturaesunttales.Est&circulatioscalaris,uelgradaria,quaefitperretortasrostriduplicis,unafistulasursumreflexa,alteradeorsum,quaesuntinmediointercucurbitamexceptoriam&retortamsimpliceminteriectae.Formahaecest,Sipluressintbicolles,circulatiofitfrequentior,potestquereciproceessentiasursum&deorsumagi,proutcalorsuperioriuelinferioriuasiadmouebitur.Opusautemprohacdispositioneestpeculiaristationefimi,uelstructurasellari,cuiushocfueritrudimentum.374Comment.Alchem.Part.I.Lib.Ui.Portofinemsummumquebonumcirculationisinuentaeessenobilitatemessentiae&uirtutisadsimilitudinemaethereorum,iamdictumest.OperculumCapsaetetartanumFimilocusuelfocusConceptaculiSebesOperculum.Sedobiter,&quasiexaccidenteconcurruntetiamfinesalii,qualisestdigestio,rarefactio,separatio,rectificatioturbidi,&sicdepuratio;quin&aliquandofixio,qualisetiamspectaturnonnunquaminsublimatione.Indeeuenit,utdispositionecirculatoriaabutamuraddigerendum,depurandum,separandum,figendumetc.SupramentiofactaestcirculationismisticaeinopereperfectimagisteriiprotincturaPhilosophorum,Dehacaliquandoitaloquunturartifices,utuerbauideanturcirculationemalteramdescribereueluticumRiplaeusinquit:"Quandofrigusuicitcalorem,tuminaquamaerconuertitur,&sicduocontrariasimulobuiamfiunt,doneccuiquecumalterorecteconueniat.Hocmodoigiturfac,utcirculeturunumquodqueinalterumfestinanterexaltans,acinunouitrobenesigillatohaecomniaperaguntur,nonmanibus.Conuerteaquaminterram,quaeestprotinusnidusaliorumelementorum.Namignisinterraest,quaeinaerequiescit.Istamcirculationemdebesincipereinoccidente,tumpostmeridiemuersusdonecexaltentur."Haecille,inquibusrecteintelligendisdebetexercerityro,utpaulatimassuescat,sermoniartificum,&mori.Dictumestincirculationepropria,superiusessefrigus,inimo&adlateracalorem,utsicsolutio&coagulatio,uersioquemateriaeadexemplarelementorummutuoperagantur.Sedsymbolicacirculationonhocomninouult,sedcaloremconsideratinsubiecto,uti&frigus,Quandopermotumartis&instrumentorumid,quodintuserat,forasestuersum,&frigidumhumidum,qualisestabinitiomercuriusphilosophorum,transiitincalidumsiccum;primaoperatioestconsummata.Sedhincreuocandusinorbemlaborest,&repetendumopus.Quocircamateriaillaiamcalidasiccaconiungendaestaquaefrigidaehumidaehacproportione,utcaloruincaturafrigore,&siccitasabhumiditate:quofactoaeridestaerealapidisessentiauelnatura,(quaediuersorespectusiccauelhumidadicitur)coagulareinaquamdicitur,quoditemestresolui,&uolatilemfieri.Haecduocontrariacommissaagunt&patiunturmutuo,donecinunamcoeantnaturam;quaeresaliquandoetiamgradatio&fermentatiodicitur.Idestetiamunuminalterumcirculari,seureciproceuniusnaturaminalteriusmutaricumexaltationeinferioris.Sicaquatandemabitinterram,seuinduitnaturamaeris,quiinterraexistit,tandemqueetiamignis;quaeterra,aer,ueligniscoactusfueratinhuiusmutationisprincipioaquaenaturamassumere,utsiccircumactuscirculoafineadprincipium,hincquerursusadfinemsednobilioremcontendat.Considerenthaec,quinegantregressumesseapriuationeadhabitum.Quodautemterramuocatnidumcaeterorumelementorum,facileintelligipotest.Namperindeestacsidiceretinterra,seulapidesubformaterraeexistente,potentiainesseelementacaetera;utpotecumillaterrasitinaquamresolubilis,hincquepossitcoctionematurari&inaereamessentiam(nonquidemspecieaerisinuisibilis&transparentis,seddefiniti&coagulati)haecquerursusinigneamconuerti.Inoccidenteubitenebraesuntiuxtahorizontem,iubetincipere,quibusnotaturdispositiolapidisfrigidahumida,itatamen,utperputrefactionemsolennemocculteturaspectuseius,quodmergitur,oriaturquenigredo,quaeestcaputcoruiexterrauelaquaptospiciens.Eademregioestortusplanetarumproprius.Quocircacontrasignorumordinemadmeridiemexaltatioprocedit,quaplagaanteiudicatumest,significariprogressumcoctionisusquedumexfrigidohumidoobscuroquelapisfiatcalidus,siccus&manifestus,tanquaminsummomeridieauerticalipunctorelucens.Ettantumquidemdecirculatione.Cad.Ix.DeFermentatione.Duplexinueniturfermentatioinusupopulari,quarumunaestdomesticaalterareirusticaecompetit.Illainpanificioestinsignisfitqueperfermentumadditummassae,quodestuelsimilareuelheterogeneum.Similarenihildiffertaconspersionissubstantia,sedtantumaccepitalterationem,attenuationemqueadspirituosamsubstantiamcumacorequodam.Quocircaquodammodopriusfermentatur,quamfermentet.Dumcaloragitinsubactamcoctamueaquafarinamiuxtaproportionem,exuscitatuiminternam,resoluit,rarefacit,&dumeducereinsitumcaloremammolitur,quoddamputredinisuestigiuminducit,sicutinhis,quaeacescunt,sedantequamseparatio&fugafiat,inusumconuertendumfermentumest,quodtamdiunoncessatinmassamagereadsimilitudinemsui,quamdiunonterminaturhumidumsicco,sedexuperat.Fititaquetuncitemalteratioinmassa,&attenuatio,quaexcitatispiritusundiquaquepenetrant,incidunt,&auctishalitibusintumotemattolluntmateriam,utsictandemtotumfiatfermentum,nisiinhibeaturmotus.Dehacrationeetiamalibidisseruimus.Heterogeneafermentasuntnonquidemplanealiena,sedanaloga,ueruntamennonperse,sedspirituum&caloriscaussaprofermentousurpantur:cuiusmodisuntfecesuini,uelcereuisiae.(Haeenimetiampisturaeinseruiunt&nonnihilalienisaporiscommunicantmassae;uelutmagisexartisintentoloquamur,quaesiueruntprimiinuentores&fermentationem,&condituramquandammedicamsimul.PraetereaquaeexDidymoIohannesBaptistaPortarecenset,nempeNitrum,quodaiuntfacerepanesfriabiliores(Fermentiratioinhocexilisest;sedpotiuscondimenti.)Uuaepridiequampanisfiat,aquamaceratae,cumqueintumoremabierint,expressae,quodindeexit,profermentoadhibitumscribiturpanesfacereiucundiores.Praetereaannuumistud,quodsicconficeredocet:cumindoliismustumebullierit,spumosumillud,quodefferbuit,acceptumcumfarinamiliicommiscetur,&diligentertrituminoffascogitur,quasinsolesiccataslocohumidoreponunt,&quantumrequiriturposteadiuiditurinmassas.Pliniushordeaceospanesolimfermentatosaitcicerculaefarinaeadmistione,quodfieripotest&aliisflatulentiscalidis,utaquaardenteexuino,cereuisia,medone,similibusque.Exaltaturautemhisduobusmodismassa,uteomeliusdigeri,concoqui&mutrirepossit,fiatquepanissapidior,&aptioradspiritussanguinemquemeliorem.Inaliquibusnullumexternumusurpaturfermentum,sedcalorehumorequedato,exuscitaturexpotentiainterna;siniturqueadsuumterminumcontendere.Sedtempusrequiriturprolixius,quodideonotandum,quiaindicattalesesseresquasdam,utinoccultosuumhabeantfermentum.Sedcummoramabrumpereuolumusopusqueaccelerate,actualefermentumaddimusatqueitaetiampotentiamintusinconspersioneexistentemmaturamus.Fermentatiorusticainterdumasolanaturaperagitur,interdumarteadiuuatur:estquealiquando,adeosimplex,utpotiusferuefactioueldigestiodicendasit,quamfermentatio.UeruntamenPlatoindicaturrumquenomenaccommodarieidem,cuminTimaeoscribit,"τὴντῆςνοτίδοςγεώδουςὁμοῦκινου¬μένηςκαὶαἰρομένης,ζέσιν,καὶζύμωσινἔπιληνκληθῆναι,,humiditerreiinsemoti,&tumefactiferuescentiametiamfermentationemdici."Ethaeccongruitetiamsuccis,&misturisquibusdamhumidis.Sedagriculturaedoctoresindicanttaleminaruisfierisoloexarato,egesto&humefacto,ueletiamstercorecalido(locofermenti)admisto,undesequiturattenuatio,rarefactio,tumor&dissolutiotanquamexemploputrefactioniscuiusfinisestκόπρος.Nonautemmanetillaspirituositasinsubiecto,quaeperfermentationemexortaest,sedsecedit,terminanturquehumidasiccis,tandemcaloreexternopromouente.Hincintelligiturcumnonadcorruptionemtotaleminstitutasit,sedutmotuspraebeaturuelutiinprimamateriaadessentiam,inquaacquisitaestpermanendum;quandamfixationem,&generationemunaesse.Nonopusest,utagentia&instrumentaexpediamus.QuomodoauulgoadartemChymicamperuenerit,consideremus.Uoluntaferuoreseuferuescendofermentumdictumesse,quodmassaferuescendocrescat;imopotiusmotuconceptoagitetur,spiritibusexaltetur,&hisinterseobtritisexuscitatocaloresimilitudoferuentismustiexoriatur.Fititaqueunaattenuatio,&reserationaturarumseucontritioquaedamocculta,quaecumaptissimasitadextractionesChymicas,inartemestrecepta.Sedsimanetinsuahacforma,potiusdiciturPutrefactio,quamfermentatio:estquenonexaltatoria,sedpraeparatoriacum&sepatet&adseparationemresprocliuesreddat.Hocautemestpotiusdestruere,quamgenerare.Quodenimsoluiturputrefactione,corrumpitur.Atquipersenondebetcorrumpereartifex.Aliiergoinseruitoperi,adquodpercorruptionemestpenetrandum.UndesolennisestinChymiaillasaluatorisuox:"Nisigranumtriticiinterramconiectumfuerit&computruerit,solummanet,necfoeturamultiplicigenussuumaugetetc."Estsecundo,ubinecputrefactioiureappellatur,sedpotiusdigestio,quaspiritusexcoaguloresolutusadsegregandumeuadatmaximeprocliuis;qualequideuenitinuino,&succissimilibus,qualequeadimitationemnaturaeinstituuntilli,quiaquasardentesconficiunt.Hicfitἑπανάστασιςquaedamκαὶοἴδιμαadeo,utinterdumrumpanturuasa,nisirespiraculasintrelicta.ObseruatumestitauenamquoqueMarcasitae,quamBismutumuocant,efferbuisse,uttriplicigenerirerumpossithaecfermentatioessecommunis,&sicquoqueinarteusurpari.Bifariamdiscerniturexfine.Cumeniminstituiturspirituumperrarefactionem&resolutionemexcoagulatoexuscitandorumcaussa,unaesteiusratio:alteracumadcrasininmistocontendimus,qualequidfitcumelectuaria,pilulas&inChymiaelixyria,clissosquesolidosfabricamus.Sedestadhucinteriorquaedam&mysticafermentatio,quamproprie&principaliterinopereexaltatoriointelliguntPhilosophi,quamqueexaltationemperfectiuaminstauratiuamqueperfermentumpossisdicere.Riplaeusait,Ueramfermentationemesseanimaecumcorporeincorporationem,quaerestaurateinaturalemodorem,saporem&colorempernaturaleminspissationemrerumseparatarum:quaedescriptioindicatillamarcanamcompararipossecummanifestadigestionefermentationeque,quaeinmistofitadformammistionisinducendam,quasisitspeciesquaedamcertosubiectodefinitam.Resfermentandauocaturhiccorpus,quodaliassulphurazymum;tanquamconspersio,seuφύραμαἢμάζα.Fermentumestid,inquouisanimaedelitescit,cuiuscorpussimuluinculinaturamhabet,praestatqueconiunctionisrationem,quaerequiriturexactissimaperfamiliaritatemquandamnaturarum:"Sicutmagnes"(inquitidem)"adseferrumtrahit:sicnostraterra"(resfermentanda,Elyxir,sulphurazymum,corpus;uariaenimhabetnomina)"pernaturamdeorsumadseanimam"(nempeinfermentoexistentem)"eleuatamcumuento"(quaeanteeratextractainsublimatione,quafixumfiebatuolatile)"trahit".MemorabileestilludDemocriti;"Naturanaturamcontinet;Naturagaudetnaturaetc."quibusintimamillamconformitatemfamiliaritatemquesubstantiaeinterutrumqueuultdesignare.Hincetiaminseaguntmutuo,quiasetangunt,suntquedeterminataadpatiendumpropteraliquamabinitiodissimilitudinem,exquamotusfieridebetadsimilitudinemactu.Agensenimspecieaduersatur,sedgenereestidemcumpatiente,contenditqueadsimilitudinemsuiinquaacquiescit.Hoc&magisterindicauit,cumscripsit,"Terrasinedubioestfermentumaquae&uicissimaquaterrae.Aquaminquitesse,esse,quaomniacorporainoleumreducuntur,&quamedicinafitfluida,quaeest&quintaessentia;&oleumsolis,lunaeque.Uerumenimuerononnecesseestfermentumhocomninohabereformamaquaeuelolei,quanquamitadicaturpropteruimaquae&olei,illiusnempe,quiaestgluten,quomediantecohaerentnaturae;huius,quiasubiectumestuirtutis,quaeanimaecompatatur,tanquamforetcalidumhumidumqueprimaeuum,&seminariacoelestisquenatura,cuiusmeritofitmotusadformamuiresqueexerendas.Aperteloquuntur,quidicuntinarterequiriduplexfermentum;Masculumunum,quodestsolare,uocaturqueaurum,quomateriaambiguaindefinitaqueadcertamformamalligatur,&disponiturita,utaliteragerenonpossitperse,nisiadauruminsubiectodeterminato:alterumfoemineum,quodestlunare,contenditqueadalbum,&argentumnuncupatur.Quicquidseminabis,illudmetes,&fietexcorpore&fermentosolisnaturasolifica;excorpore&fermentolunae,lunificamedicina,sinihilerraueris.Nammetallorumconditioest,utfacileeorummateriapossitinaliudabire,&cumauruminstitutumfuerit,adargentumdeclinare&delabi.Procuratioformaquehuiusfermentationisnonestuna.Quidameliquatometalloimmiscentfermentum:quidamresoluuntutrumqueunotertio,&postearesolutaiungunt;aliquibusplacetunumtantumresoluereinliquorempenetrantem.Quocunqueagasmodo,operadandaest,ut&fermentum&resfermentandasitrectepraeparata,depurataque.Purumabimpurononfacilerecipitur,utmercuriusaferrosordido.Deindenecesseest,utalterumsitpenetrabilepertotum,&sicενοριεον,utagensseundiquaqueinsinuet&minimispartibustangatamplectaturquecorpusperminima,quodfierinonpotest,nisiinanalogis&familiaribus.Insuperutconstanssitmatrimonium(uocanthancconiunctionemfermentatoriametiamconiugium,quanquamnonsemperunosensu)Arnoldus:matrimoniumnihilestaliud,quamconiunctiofermenticumcorpore,superquoproiicerecupis:ubisignattincturaeaurificaeuelargentificaecumsuocorporeconiunctionemetc.)&indissolubilisnexusnecesseestinipsafermentationealterumalteriaequarifixitate,uolatilitatenobilitatesubstantiae&caeterisita,utfermentumuelutianimetmateriam;materiauicissimcorporesuoanimam,indesumat,astringatquepraecisiseialisneampliusqueateffugere,quodestunasecumfigere,acciperequeuirtutesinde,&suasuicissimillicommunicare,utfiatplanetotumομοιομερεςκαιομογενες,quodsubunaformaacquiescat,sedcumpotestatemultiplicandisuumgenus.Agenscaussahicestignisduplex;internus&externus,quandoquideminfrigorenullapotestfierifermentatio,utpotecumquoestgeiis,potius,quamactuscaloris.Sedinprincipioexternusnondesideratur.Namhaecfermentatiogradusquosdamsuoshabet,&distinguitursolutione&coagulatione,omninoqueitaregitur,utininitioElixyr,incuiusoperationeprimumdominaturfrigushumidum,internotamencaloreuimsuamexerente:sedposteaincoagulationeadiuuandusilleest,ut&inmanifestosuperiorsitcalor.Sicinciditcumhacfermentationedigestio&gradatioquaedam.UasAthannorest,&globusPhilosophorumadcirculationemmysticam(quaeitemcoinciditsimulperagendam.Differttamenuascontinensmateriamdumfermentatur,&uas,inquofitconiunctio.Illudclausumnecesseestesse,quousqueomniainunumsintredacta.Aliquitamenfinuntinterdumrespirare;Etsisequendumforetuulgarisfermentationisexemplum;nonitaconcludendiforentspiritus,quinseparariposset,quicquidflatunimiodistenditdiuellitquecorpora,necitaestaffectum,utcoireinunionemqueat&constantermanere.Uerumhicaliaestratio.NampostulantPhilosophihancproportioneminterfermentum&fermentandum,utaequaliasintomnia;&summauolatilisinteruniendumnonsuperetsummamfixi,nisiquadamtenus,nempecumadhucinmoturesest;seditadebetessecomparatanaturauolatilis,utabsqueomniexpiratione&secessutotafigatur.Quorsumergoopussitrimis,&adeuadendumporis?Interdumtamenaliquidindustriaeartificumestrelinquendum.Namsiignembenerexeris,nonfacileaufugletspiritusamoresuicorporisdetentus.Finishuiusoperisestpersequidemcorpusfermentatum:sednonultimus,quemspectatartifex.Etenimfermentatioabeoinstituiturcaussaaltioriscuiusdamessentiae,utsicnoncontentussitfermentasse,sedperfermentumefficacem&plusquaminnaturafactumestperfectammedicinamsolificamuellunificamconsequi;quainnaturamineraliquidemutaturadformammetallioptimi:sedinhumanaadconstitutionemsolaremlunaremuecontraplanetascorruptores,seumorbosaffectionesquealienas.Abutiuerofermentationeadmiscendum,digerendum,circulandum,soluendum&huiusmodi,quorumquaedametiamcoincideresolent,prudentiaeartificisdebetur,quiperunumsaepeadmultacontendit;saepepluribusuiisidempetit&consequitur.Caeterumfermentationihuic,quadiciturcorpusanimari,(undemercuriusanimatus)&adcoelestemformamperduci,respondetillaLullianaastrorumterrenorumadcoelumPhilosophicumaffixio.SicuteniminmagisteriomercuriusPhilosophorumcommunemhabet,&adomniametallaancipitemnaturam:itaquintaessentiaLulliiadomneuegetabileuelanimaleuelminerale:Etsicutmercuriusfitsolaris,siiungitursoli;seuauro:ita&quintaessentiauinieuaditaromaticacumaromatibus:utsicfermentumsitessentiaexmistisextracta;sedresfermentandauiniessequintum.HucpossuntreferriistaRiplaei,"Siuelistuacorporaexaltare,illasublimaprimospirituuitae,donecterrasitbenesubtiliatapernaturalemrectificationemomniumelementorum.Tuncpretiosioraeruntauropropterquintamessentiam,quamretinent."Sedhaecetiamsymbolicumhabentsensum,potestquehaecresreferriadextractiones.Iamsityrouelitpericulumfacere,quamprofeceritistadefermentationedoctrina,isexerceatcaptumsuumuerbisPhilosophorum;experiaturqueueritatemopere.Fermentationes,inquitRiplaeus,perquasmedicinanostraperpetuatur,fiuntdiuersismodis.Agnoscitillefermentationemnontantumadmedicinam,utsit,sed&utsuppetatcontinue,possitqueaugeri&multiplicari.Ideaenimmodusest,quofitexElixyre,&quoaugmentatur.Resoluiturmedicinaperliquoremmercurialem,&additureifermentum;siniturquemotuinteriorepullulascere&adperfectionemperuenire.Itaquiaugereuoluntmassaspanum,dilutumfermentantdenuo;Etnotandumquodutrobiqueetiamtotumfermentumfieripossit,cumsitactio&passiomutuaexconformitatenaturarum,seddiuersimodedispositarum.Exfermentationepostea,quamedicinaaugetur,ratioprioris,quaexaltaturElixyr,intelligipotest.Indicatautemidemautor,quosdamsolueresolem&lunam(quaedicunturfermenta)inaquamclaram,&cumeorummedicina(quaeestfactaexElixyre&aurouelargentoperfermentationemprimam)coagulare:qualemfermentationemipsesibinonproponat.Insinuatnimirumaliquamspeciemfermentationisesse,quandofermentuminaquamlimpidamdeducitur,(qualequidfitindeliquiocalcium,utsicauricalxuelargentiinliquoremdiffluat;uelquandohaecsoluunturaquissuis)&posteamedicinainhacsoluitur,uelprius&ipsasolutacommisceturinstillando,uelaliaarteconiungendo;totumuerocoagulatur,utinformamcorporisredigatur:putatqueGeberus,itamisceriintimenaturasposse,quiahumoresmaximesintpenetrabiles;&sibimutuocohaereantperminima,nonaliteracsiaquaaquaesimiliconfunderetur.Sedhancfermentationemrepudiatilleinartelapidis.Alibiuerolocumhabereposse,nonestdubium,nempeincommistioneessentiarumadElixyrcompositum,ueluticumoleummacisexconcretioneresolutummisceturoleochariophyllorum,&adunamnaturamdeducitur;quoditemfieripotestpersolutionemuniusinalio,uelimbibitionemetc.Ueriusautemhaecforetcommistio,uelimbibitio(proutformamhabet)cumdigestioneadunionemsubstantiae,quamfermentatio,inquafermentumestmaiorisactiuitatis&insuamnaturammutatremfermentandam:Sedquamilletandemfermentationemprobatinmysterio?"Hoctotumest"(inquit)"denostraintentione,utpriusatteras;quamfermentes.Figetuamaquam&terramsimulstatim,&cummedicinatuafluitutcera,tuncuide,utsupraamalgamaeamproiicias;Etcumomneilludsimulestmixtum,supratuumuitrumbeneclausumfacignem,donectotumsitfixum.Tuncfacproiectionem,sicutplacettibi:quiaeaestmedicinaomninoperfecta.Itafaciesfermentumtuumtamrubrum,quamalbum."Itaillepraecipit.Tyroprimumconsideretfinemoperis&intentum.Uultmagister,uteuadatmedicinaperfecta,quaeproiectasupermercuriumuelmetallum,possittransmutare.Quocircaantenihilerataliud,quammaterialeElixyr,nondumhabensistamdefinitampotentiam;sedexfermentodesiderans.Iubetergohancmateriampriusatterere,quodestsubtilemreddere;&talem,utpossitinigniliquariuelfluereadinstarcerae,quodestsignumElixyrisconstantis,siidsimulfitsinefumo.Inseruithuicconctio.Materiaestmercuriusmasculus&foemineus.CumergoiampraeparatumestElixyr,signumqueilludinessedeprehensumest;fermentumeiaddendumesthocmodo,Siadrubrumaspiramus,Aurum,sinadalbum,ArgentummiscemuscumhydrargyroPhilosophico,utfiat,quodamalgamauocant.Huiccalentiinsuocatinoadiiciturcalefactum&eliquatumElixyr;uasequeclausoignisadmoueturdemoreartis,hocest,utaliiexponunt:Totaillamisturainuitrum,artisconiectaoccludenda&obsignandaesthermetice,posteasoluenda,coagulandaqueeoingenio,utinitiodomineturfrigiditascumhumiditate;posteacalor&siccitas,quaeadiuuanturcaloreexterno.Hocfitcontinuoopereineodemuaseabsqueullamanusattritionem,sednaturaliactione&passione,donectandemmedicinaseutincturainsuaformasubsistat,&possitadtingendumutiliteradhiberi.Notatamen,quodaliihancfermentationemaliterdescribant.Nammetallumeliquant,&tritumElixyrineliquatumimmiscent,utfiatpastaexfermento&massa.Hactenusestprimaaggressiofermentationis,quaeconstatcommistione.Posteaadduntlacuirgineum,seumercurialemaquam,instituuntquefermentationisarcanaeprogressumsolutione&coagulationeuelfixione,(uocant&elementorumseparationem,circulationem;gradationemetc.)constantem.Quaerihicpotest,annonfermentatiotantumsitillamistura;nonautemconuersio,quaemisturamsequitur?Sedresponderi,potestinterdumquidemilludopustantumdesignari;sednonposseabessemotumsubsequentem.Nequeenimfermentatioestfermentimistioqualiscunque,sedperfermentumadspecialemnaturam&uimexaltatio.Adhuncmodumexcuterepotes&Arnoldinaista:"sinefermentonecsolem,neclunampotesefficere.Ergoaddendumaliquidest,quodmaneatinessentia&qualitatenaturae,utsiaddascorpusid,cumquoprimumestpraeparatusmercurius,hocest,solemuellunam,etc.Itemsiuisfermentare,miscecorpuscumsulphure,utumniafiantfermentum:Etfermentumreducitsulphurnostruminsuamnaturam,colorem,saporem,qualitatesqueomnes.Fermentumadrubeumestorubeum,adalbum,album;solisadsolem;lunaeadlunam,necsuntplurafermenta,necpotestfigi,nisiperfixum."HisuerbisexplicatfermentationemPhilosophicaminoperelapidis,quaElixyrgeneralismercurialisquenaturae,adcertimetalliuirtutemprocreatiuamalligatur&simulfigiturpercorpusfixum.Sedaliaratioest,cumscribit:"Pondusfermentidebetsuperarepondussulphuris.Sulphurnonpotestingredisinemedioaquae,quaeintersulphura&fermentainterceditinquauisdispositione.Itaquesumendaestprimumterra,quaeuicinaestfermento,deindeaqua,quaeappropinquatterrae,tertioaer,quiacceditadaquam,quartoignisadrubeumElixyretc."hocest,plusdebetesseauri&argentiadlapidemproiiciendum,quamtincturae.Uocatenimaurum&argentumnominefermenti,quiaquiainalligationepriorehocuocabulumacceperat.Negantingreditincturam,nisipriusmillopartibussuicorporisconiunctasitmedicina,atqueitaexuolatilifigaturamplius.Quantoueroitaconiunctasuntfermentum,&Elixyr;uultordineprogrediendumesse,utsignaelementorumappareant,&fiatexterraaqua,exaquaaer,exaereignis,perquaetanquamperseparationemElementorum&exaltationemproficitlapis&acquiritnaturamigneam.Ettantumquidemdefermentatione.Cap.X.Deproiectione,&ingressu.Proiectioartificialiterestspeciesexaltationis,exmodo,gestuquemanualinomensortita.Nonestartisproiiceretelamanu&aliasimiliterfacere.Sedquiainartemotustalisinstrumentariusadperfectionemexaltationemqueprincipaliiurefacit,proiectiodictaest,quamGraecusἐπίῤῥιψιςuelεπιπασμονappellaretabἐπιπάσσειν,(dicitur&συνεμπάσσειν)quoutiturinsimilibusartificiisDioscorides.Aristoteliforetquaedamσύνθεσις,ἢμίξις,qualisestψελλιζόντων,&formalitertingentium.Requiriturinproiectioneprimumid,quodproiicitur;deindealiud,superquod&inquod.Utrumquedispositumpropinque,&insemutuoprocliueesseoportet.Quocircaomniueraeprogressioni,quaeestprincipalis&exaltatoria,comesestingressio,seuproiectiinalteruminsinuatio&comprehensiotalis,utsepenetrentmutuo,necpostcomprehensionemfixionemquequeantdenuoseparari.Manetergoproiectumcumsubiecto,eiquequasianima&formaest,autformamineoprocreatpermotumsuaenaturaeadsimilitudinem,uelid,quoddeincepsest,quemmotumarsadiuuitsolutionibus&coagulationibusadhibitoquaoportetcalorecompetente.Sires,inquamproiicitut,nonestpuraκαὶἐνδιαίρετος,nonfitsusceptio,&cohaesiolegitima&constans.Quidamtamenuolunt,siproiectilesitigneaenaturae,quaomnealienumextergeat&consumat,nihilreferre.Ingressioaliquandopersefit,aliquandocummedicamine,quodirrepereuelcogat,uelinuitet,cuiusmodisuntpinguia,quibus&aurifabrinonnunquamutuntur,utsebum,ceraec.Uulgooleumingressiuumfaciuntexlithargyroalboexacetoinferreolebetecocto,donecerubescat,quofactoproiiciuntidinoleum,sinuntquetriduomacerari;posteadestillant,&resingressurashocpotant,seuutloquunturartifices,imbibunt,&nutriunt.Idempraestant&sales,quosquefluxusuocant,exquibuspotissimumingeessiuusdicituressehic,quicapit"SalisGemmae,ammonii,alcalisingulasuncias,balenitrisextantem;saliscommunisquadrantem;salistartarihessem.Cumutiuoles,coqueinaceto,&hocirrigaperluitoquemedicinasproiectiles."Salammoniusingressumpraebetspiritibusincorpora,praesertimfactitius,quiadetergetfoeditatesimpuritatesque&nigritiemsulphuristollit,purificatquecorpora.Procuratioproiectionisfit,postquamressuntpraeparatae,modoperinstrumentum,uelutcochlear,catinumetc.modomanibusita,utinspergaturmedicinasubigaturqueligno;uelcuculisinclusa,autcerademergatur;idqueautsola,autcummedicamine.Fititeminterduminfluxu,hocest,eliquatamateria,inquamestproiiciendum;interdumsaltemignita;nonnunquamimmistione&c.Tunccaloradhibeturmagisexsuperioreparte,quaminferiore,quanquamnoninomnibusparsithuiusobseruationisnecessitas;sedtamenualetpotiusinprincipaliseuarcanalapidis.Finessuntproiectionumuariarumdiuersi.Inexaltatoriaadperfectionem,inquaproiectummanetcumeo,inquodprolicitur,estnobilitatioinsubstantiauelqualitatibus:Etinterdumprincipalisest,aliquandosociaturalterielaborationi.Principaliterfit,cuminlapidemedicinaproiicitursupersuumcorpus,utmeliorindeconsurgattinctura;deindecumsupermetallaignobiliauelhydrargyrumaduertendumeainnobile&perfectum.Aliassociaturetiamfermentationi&multiplicationi.Aliaeproiectionesalioshabentfines,ueluticumsuperaurumfusum,utfiatteneriusproiiciuntnonnihilhydrargyrisublimati,uelplumbi&c.Excoctoresquoquemetallorum,&probatores;cumadregulamcoquuntuelspectantmetalla,proiectionesquasdamsuarummedicinarumhabentquibusdetersio&puritasaliaqueargumentapraestantiorisconciliantur.Hincnonraroestseparatoriaproiectio,utcumaurumacaeterismetallissegregamusinfluxu,infusaueliniectamedicinaseparatoria:Itemcumcalcesmetallorum&similiumexaquissoluentibusec.Cap.Xi.Detransplantatione&tinctura.Quamtransmutationem("μεταβολνκαὶμεταμὸρφωσιν,μετάπλασιν,μετάβασιν,μετάλλαξιν"etc.)appelglantuulgo,Chymicieruditiorestransplantationem,quodutopinamur,inuegetabilinaturareshaecualdesitillustris,indequetransferaturetiamadmineralem;quaealiquodrudimentumuegetabilisprincipiialicubisoletexerere,&motuquodaminternoprodere.PertinetautemadgenerationemsimplicemAristotelispotissimum,estqueualdeinuisahis,quinegantspeciesrerumtransmutariposse,quasibellumillaturitotiElementorumnaturae,quaesublunariambitucontinetur.Aliquicoquorumartepersuasi,negantmetallicamtransmutationem.Sedcumrursusdamnenturperfigulinam,&metallurgiamferriinchalybem&cuprumtransmigrantis:tandeminauro&argentohaerent,quaenonputantexhydrargyro,&imperfectisfieriposse,tametsi,cum&hicautoressefidedignosofferantImperatores,Comites,Respublicae,Iurisconsulti,Medici,Physici,Philologi,debebanttottestiumcumulopermotiueritaticedere,erroremqueillumabiicere.Quidamfatentur;fierialiquidposse:sedcumnonuideantexuotosuarumcupiditatum,fictaequepersuasionisremsuccedere;nihilominusintransmutationum;studiaperguntiniquiesse.Uerumdehisalibiactumanobisest.Transplantatio,quamhicdesignamus,nonestquaelibetexsubstantiainsubstantiammutatio:sedexaltatoria,quaequegeneratioκατ’εξοχηνprimumsoletappellari,quaecuminnaturacreberrimeeueniat,etiamcuminreciprocomotu,tameninarteintelligiturexproaeresiabartificeintendi,&sicgubernari,utmotusfiatadformamabartequaesitamexaltero,quodpotentiahoceratquidem,sedactuignobilius,&uiciniusmateriaepriuationique.Nonautemsemperspectatartifex,quidnaturaeaestimationeeratpraestabilius,sedmaximequidsuaearti,cumquainciderepotest,&unarespicietiamnatura;uelutiinnaturameliuserat,exnonuiuenteprocreareuiuens:meliusenimuiuere,quamnonuiuere,quodidsitactusexcellentioris,quiquemagisfacitπροςτοειναι.Atartiinterdumnonuiuereestsatius,ueluticumexplantaquaeritessentiammedicam,ubidestruendaplantaeuitaforet,quodPhysiconongeneratioest,sedcorruptio.Aliquandoutrumqueconcurrit,&intenditetiamartifexuiuensexnonuiuente,sedalteriusgratia,uelutiingranissanguisorbaeSarmaticaeadeliciendamtincturamperuermiculosprocreatos.Itaestquaedamultima,quaedamalicuiusultimiadministra,&subalterna:Quaedamnaturaepropinquior,quaedamarti,quanquamsinedispositionenaturalihaecarsparumualeat.Fitinmultisrebus;sedexcellitmaximeinproiectionibuscumingressumedicinarum,uelutiinartificiotransmutationismetallorumeximperfectioneinperfectionem,Quomodoadaptatamedicina&restransmutandapraeparatadebeatesse,expiicatumestinproiectione&fermentatione.Immutandumsubiectumestueladformamagentis,uelaliam,quaesicagentepotestinduci.Autergomedicinahabebitseminariamfacultatem:autactiuamadaliudquidem,seddeterminatumtamenproartificisinstituto,quomodoignibusnonsemperignesfacimus,sed&panes&fictiliaetc.utraqueexnaturaeprocliuitateest,&abartificeadagendumtaliterintalipatienteidonearedditur:uerumpriorexconformieducitur;posterioretiamexaltiterdisposito.Illamreferuntadmutationemsolificam&lunificam.Haecualetetiaminaliis,uelutiinablutionibus,macerationibus&recoctionibus.Suntautemcertamenstrua;seuaquaeablutoriae,quas&gradatoriasuocant,quibusidperagitur.Aliquandofittransmutatiorestinctione;nonnunquamcaementatione,&reuerberatione,utcumexmartefitessentiamartis&crocus.Est&cumaliaegradationesadhibentur;&interdumputrefactionesautsolutionesaliae.Nammodomultaconcurruntadunumopus,modopaucioribusresperficitur,utexemplatransmutationumdeclarabunt.Estaliatransmutatiopercompositionem,quafitexsimilaribussimplicibusqueseparatis,uelsimilarealiud,ueldissimilare,adiuuanteartemnatura,&uicissim.Seddehacabundeactumincompositionibus.QuiaueroAristoteliplacuitetiamgeneratioκατάτι,quaeestalterationis,&interdumtampropeaccenditadsubstantialem,utnonbenediscerniqueat,fiatquequasiformaecummateriaconiunctio,utineo,quemchromatismumaerisperplumbumcandidumuocat:ideosubiungeretransmutationiphysicamtincturampossumus.Haecaliquandoidemest,quodtransmutatioignobilis&imperfectimetalliinperfectumpermedicinaeplusquamperfectaeproiectionem.Seditanonaccipimusiamuocabulum,utinequeest,dequasupraegimusInfectura.Uerumsignatformalemquandampertotumalterationem,quaecalore,fixione&caeterisdotibusquamproximereferatillamprioremessentialem.ExemplositaesilludPersicumseuBabylonium,cuiusAristotelesmeminitinmirabilibus,&liberEsraeindiuinascriptura.Hocomneauripriuilegiumobtinuissescribiturpraeterodorempostquamexcanduit.Sinonfuitaurumartificialeiuxtatransmutationisnegotium:tincturahacnostrafuitconciliatum.Quodautemquaedamtincturaesintformaliores,itautdistribuanturpenitus,&constanteradhaereantpropterfixitatem:magisteriaillaChymicadocent,dequibussuoloco.Fitautemitidemprolectione;caementatione,extinctione&aliismodisgradatoriisperaquas,pulueres,coloritiaetc.dequibusingradationeAlchymiae.Quanquamautemusurpemustincturaenomen,tamennonsolumχρωματισμονintelligimus;sedcaeterosmodosfulgore,praecellentiorescomprehendimus.Itainpracticiseruntexemplamagisteriorumadpondus,adfixionem&similia.QuamobremetiamFixatioquodammodohiclocumhabet.Aliudessearcanumtincturae,quodinspeciebusChymicisetiamsimplicitertincturamuocamus,patebitsuoloco.Quoniamadeouicinaesuntproiectio,transmutatio&tinctura,utnonraroinunoopereconcurrant;exemplodeclarariunopossunt,donecplurainpraxiproponantur.ItascribitquidamdemodoProiectionistransmutatoriae;"Capeuas,inquomeicuriusdebetcongelare"(itauocatfixationemeiuspertincturamcumtransmutationeinmetallum)"&aliquapinguedinebeneintusunge,neuisignis&siccitasabsorbeantmedicinam"(saeboadeamrem,quidam&saponecrebroutuntur"cumunctumest"(intelligeuasistud,quodplaerumqueestcatinusfictilistriangularis)"imponemercurium,&subiiceignemsatislentum.Debet&medicinainuolutaessecera"(ingressuscaussa,&neexcutiaturmotu,resiliatque.Adaurumrubramaccipereconsueuerunt)"&cumincipitfumaretuusmercurius:apponeredebes""debestuammedicinam,&eleuareuasmodicedeuiolentiaignis,quiamercuriusobuiolentiamabignisaltando,expuitmedicinam.Undeesterrormaximenoncogitantibuscausasrerum.Sitigiturignistemperatuspostappositionemtuaemedicinae,Etsitsupra,nonsubtus:Ethocintelligesdeperfectamedicina;quiainmedicinisnonperfectistotumestoppositum,tenendum.Postquamigiturignissteteritsupraperaliquodtempus;tencasbeneperoctauamuniushorae:deindeponasinignemfusionis;sciasque,quodhabebisLunam"(nempeexmedicinaalba"quaenonindigetcineritio,quiaperfectaest,perfectionetotali.Quantumautemfermentiposuistiinpasta,tantummedicinaedebesproiicereinmercurium,communiternimirumunampartemsupercentumetc."Cap.Xii.DeCaementatione.Absolutaexaltationeperfectiua,adgradationemaccedimus,quaminAlchymiaplurescontineremodosdiximus,interquostamenpeculiariterexcellantcaementatio,fulminatio&consimiles:Uehementerstuduimus,uthosadlegitimarumspecierumexistimationemperduceremus.Sedtantaestuarietasususquemultitudo,utspeciesfactasinsuogenereretinerenonparuussitlabor.Uidenturtamenquidammodiadspecierumnaturamaccedere.Itaqueexorandisuntmethodici,utartiscaussanobiscondonentlicentiamillam,quaquodferesimileest,proeodemaccipitur,interimhaudgrauatelaturissiuecaementationem,fulminationem&caeteragradatoriaexcellenter,gradationessynonimiceuocent,siuegradationespercaementationem,fulminarionem,extinctionemetc.cumhaecipsanontantumgraduandoinseruiant;sed&aliisartificiis,quanquamsubtilediscrimeninuenerimus,dicentes,perseessegradationes,utpoteabexcellentiorefrequentiorequehabitu:sedperabusum,seumutuamaccommodationem,quasiexaccidente,ministrarealiis.Septemauteminspeciegradationesdescribemus,nonprohibentes,quinaliquis,quiforteetiamgenusipsumgradationisampliauerit,&omnibusexaltationibusfeceritcommune,pluresnumeret,&fatemur,quampauloanteTincturamdiximus,&transmutationiadiunximus,posseiteminconsortiumgraduationumtrahi,inquatamennosmagisrespeximus;Aristotelicamcensuram,quihuiusmoditincturasambigentesformales&sicessentiaepropinquasfacit.Earumaemulaequidemsuntaliaemultae,quaepergradationummodosquoqueprocuraripossint,itautpertineantetiamadfinesgradationum,necsintpersemotusadfinem:uerumexcellentiorismaiorhabitaestratio.Illudsequunturminusexcellentia,&eaitemadeoimparia,utgenusipsuminanalogisrelinquantpotius,quamsynonymumfaciant.Haecdifficultas&hinodiGordiiinterdumAlexandrigladiosuntdissipandi.Alioquinexillisnunquamnosextricabimus,potiusquedeartisinformationedesperabimus,quamexcultamdemus.Ualeathicilluduetus:"Estaliquidprodiretenus,sinondaturultra."Caementationemacaementando,&hocacaementoprimordiumsumsisse,nonnegabuntGrammatici.Caementauerouocantlapidesruditercaesosinlapicidinis.Aliquitransferuntetiamadintritaexarena,calce&aqua,quibuscaementainformamredigunturiungunturqueinspeciemmuri,uelsimilisstructurae.Chymiciquidspectauerintexillisuulgatisfortassenonmultumrefetaurifabri,&aurirepurgatoresdocimastaeque,quipronunciantCimentum,abAlchymiaeprofessoribusacceperuntuocem.ExtatautemintranslationeGeberi,ubisimulindicatur,quodoperatiohaec,seuprobatio(namreferturinterprobationes)denominatasitabincementando,hocest,commiscendoresadurentesacrialiquoliquore,utfiatpasta,qualisestintritumcaementariorumadmurosextruendos.Itaenimloqultur:"Fitexrebusinflammatilibus,quaedenigrantetc.haecomniaincemenranturcumuiriliurinaetc."quodnihilaliudest,quampermiscere&subigere,ueletiamincerare,conspergere,madefacere&c.Quocircapatetexpopulariminusqueusitatoeruditiscaementisignificatu,Chymicossuamcaementationempetiuisse.Sednihilprohibetetiamexsimilitudine&analogiacumilladucere.Namsicutlapidescaedendofrangunturinpartesadaedificandumhabiles,indequecaementadicunturita&resacresChymicae;quin&id,quodcaementandograduatur,spectaturque,secariinlamellascurtassolet.Sedexhisoriunturstudiosohuiusartisnonnullaedifficultates,quas,quiaTheoriamitemamplectimur,uolumusqueliberaliumdisciplinarumrituetiamdeChymicisdisseri,paucisdeclatabimus.I.Sicaementareestinterere,immiscere,subigerequeliquoribuspulueres,noneritcaementatiospeciesgradationisquaenonmistionemspectat,sedexaltationemingraduaffectionum&uirtutum.Necesseautemest,utspeciesfinemgeneriscommunemassequantur,quandoquidemcommunisessentiae,cuinaturaliterfinisadhaeret,suntpartes.Ii.DeindecumaGebroprobationisseuexplorandaeperfectionisinsoloaurocaussasitproposita;nonautemgraduationis,seudignitatismaioris,quiatotuseiusapparatusperseaddestruendumtenditmagis,quamadexaltandum:quamobremcaeterametallaplanecorrumpunturcaemento;solumautemaurummanetquidem,sedadeodebilitatum,utinstaurandumsitaliisartificiis:longeuideturabesseabomniexaltationisinstituto.Iii.Quin&extraartemChymicamproptereaesseiudicaripotest,quianonadfaciendumsitcomparata,sedadfactaiudicanda.ArtemautemuericumrationeeffectiuamessepridemdecretumestinconsessuPhilosophorum,Aristoteledicenteesseἕξινμετὰλόγουἀληθεοῦςποητικήν6.Nicom.4.Sedadprimumdicimus,quoduocabulumcaementationisexapparatusquadamparteadtotamoperationemsitaccommodatum,utsicnonampliussignificetmisturam&confectionemcaementi,sedartificiumtotum.Sicdestillationominataestexdelapsuguttarum,sublimatioexascensu;cuminterimtotaeoperationeslongecontineantplura.Nonignorandumtamenest,nonnunquamrespiciadillammisturam,&procaementatione(quanquamparticulariter)dicipercaementumprobationem,quasiopusartificissitprobatio,sedperillammisturamrerumacrium,quaecementumuocatur.Hocmodonihilobstat,quin&Gradationempercaementumappelles.Notandum&hocest,nonsemperfieritalemimpastationemincaementatione,sedsaepetantumpuluerescongerere,&posseuelunumsufficere.Parumitaqueualetargumentumamistione.Secundum&tertiumcommunehabentresponsum.Namuniuseiusdemquepraeceptiuisest&adfaciendum,&adfactumindicandum.Siergocaementatioestfactiprobatioquaedam,hocipsocenseturinterpraeceptaesse,quiaiudicatrectum&obliquum,nisiextraessentiamartis&peregrinoquodammodoiudicet,hocest,aliene&inscite,quodreligioestasseuerare.Nequeenimquicaementoprobat,inerterprobare,&alienepraesumitur,sediuxtaartispropriarequisitainstitutaque.Iamsiprobarepotestcaementatio,etiamaliquidpersefacerepotest,quodsitarticonsentaneum."Quid?Ergonesiprobataurum,etiamaurumfacit":Nonignotumest,apudalios&Paracelsuminueniriaurificiapercaementationes:similiteritemtincturas&huiusmodimulta.Sedattendendumest,finemauriprobatoriumpropteraffinitatemaliunde(hocest,exeiusdemoperisdiuersoinstituto)translatumesse;Etquanquamnonomnisetiamcoctionemcaementatoriamassequaturarte:tamennonsimplicitereanegandaest,possibilisesse,&innaturaexistere,cumcaementatioartificialisquoqueualdepropeadeamaccedat.Modestiusergoiudicandonolumusnaturaepraescribere&praeiudicare:cumqueartifexnonagatinhacarteabsquenatura,consentaneumestetiamartialiquidtalecompetere.Ueruntamenobdifficultatemreipotiusgradationibusexaltationibusqueestdicata.Utinsummamcontrahamusargumentum:cumcaementatiositopusquoddamartis:necesseest,utalicuiussitfactiua,quodformam&entelechiamfinemqueartificiosioperishabeat.Deindecuminartesitprobatoria:necesseest,utetiamsitfactiua,sinonhuius,tamencognati.Atsolaprobatiopercaementumdestructiuapotiusest,&asubstantiaadnonsubstantiammouet.Quocircanecesseest,utnonhuiusfinisgratiapotissimumsitinuenta,&inartemrecepta,sedaliorumcausa,quanquamadprobandumposteasingulariconsilio&uelutiextrarioopereadhibeatur,nonaliter,acsiquisfictileprobaretaquaeinfusione,cumitadebeatilludfactumesse,utaquamnontransmittat;aututinigniduret,nontabescat.Sedhaecmittimus.CaementationisexemplumextatapudDioscoridemlibr.5.cap.43.ubideaereusto."Fit",inquit,"aesustumeclauissolutarumnauiumfictilicrudocompositis,subspersosulphurecumsalepari,omnibusuicissiminspersis.Fictilecircumlitofigularicretaspiramento,fornacibusinditur,donecfiglinumpercoquatur.Quidamprosale&sulphurealumeninspergunt.Aliisinesulphure&salefictilimultosdiesurunt.Aliisulphuresoloutuntur,etc."HaecPliniuslib.34.cap.10.sicretulit:"Uriturcypriuminfictilibuscrudiscumsulphurisparipondereuasecircumlitospiramentoincaminis,donecuasaipsapercoquantur.Quidam&salemaddunt:aliialumenprosulphure:aliinihil,sedacetotantumrespergunt,etc.Adminiispeciemdebetperduci."ItaPlinius.OperaepreciumestetiamGraecaedisciplinaeuocabulaaudire"σκευάζεται"(inquit)ἐκτῶνἥλωντᾶνλελυμένωνπολοίωνσυντιθεμένωνἂνὠμῇκυθρᾳὑποπασομένοῦθείςμετὰἁλῶνἴσων,καὶἐπιπαθομένωνἐναλλάξ,πιομαθεῖσαδὲἡχύτρα,καὶὑποχρισθεῖσαπηλῷκεραμικῷδίδοταιεἰςκάμινονἀχριςτοῦοὗτελείωςὀπτηθῇetc.ManifestiorestGraecusinterprere.Sienimexuerbisreddas,uult,aesustumparariexclauisnauiumsolutarum(olimaereisclauiscompingebantnaues)compositisinollacruda,substratosulphure&saleaequali&instratouicissim.Ollauerooperculotecta,(obstructaπῶμαestσκέπασμαoperculum,undeπωμάζεινoperculotegere&claudere)&lutofigulinoinducta,seusublitainditurincaminum,donecperfectesitcocta.Siuelisaestimareoperationemhancexparticularumcompositione,nomenσυνθέσεωςpraestoest.Sedpotiusquidestinalternationeillamutuaexinstratis&substratis,unde&artificesstratificationemdixerunt,iusseruntqueincaementationefieristratumsuperstratum;quaeresGraeconostroessetἐπιπασμὸςκαὶὑποπασμὸςὁἐναλλάξ.Nescimus,annongenericeappellaripossetκαταμασμὸςtotumnegotium.Praetereaexeodemautoreetiamaliaadconfirmationemnostraesententiaeargumentaseseofferunt.Siconferamusdescriptionemistamexemplarem,inueniemuseaminapparatuconuenirecumpraeceptioneGeberidecaementatione;utpotequi&ipsedicitstratificationemfiericumrebuscombustilibus&acribus,qualessuntsulphur,sal,alumen,acetum,etc.Deindemonetquosdametiam,absquecaementotantumreuerberare,seddiebuspluribus.Ollaeuelpyxidiuterqueresincludit;uterqueutiturcaminoseureuerberio.Etinterdumillinitmetallapastis,interdumtantumcomponit,sicceuelhumide.Utrobiqueergocaementatiointelligitur.SedeamGeberusspecialiteraccommodaturadspectandumaurum&argentum,&redarguendasmisturas&Sophisticationes:AtDioscoridesexaltat&quodammodoetiamtransmutataesinpulueremcroceumminiifacieadbenemedicandum.Nonergotantumauro,&corruptionidestinataestcaementatio,sed&aliis,generationique&exaltationipotissimegradatoriae.Itapatetnonmisturaetantumconuenire&pastisdictis,sed&pulueribussiccis,rebusquesimplicibus.ItemconstaremaximaexparteReuerberationeincaminouasequesuo,quaeadsingularemspeciemreuocaturpercaementum.Nequeueroetiamresnouaest&aParacelsoprimumintroducta,cumDioscoridis,Plinii,Geberi,etc.aetatefueritinusu.EtPliniussaneetiamalterumexemplumdeaurohabet,dequolib.33.cap.4.itascribit."Torretur&cumsalisgrumo,ponderetriplicimisso,&rursumcumduabussalisportionibus,&unalapidis,quemschistonuocant.Itauirustraditrebusunacrematisinfictiliuase,ipsumpurum&incorruptum."Haecestcaementationostraexaltatoria,&siPliniiuocemsequiuelimus,appellabimushancoperationemconcrematuram.Huc&simuladprobationis,separationisqueconsiliumspectant,quaehabentur"capitepraecedente",ubiinquit:"Necpondereautfacilitatemateria""materiaepraelatumestcaeterismetallis,cumcedatperutrumqueplumbo:Sedquiarerumuninihilignedeperit,totoetiaminincendiis,rogisquedurantemateria:Quinimo,quosaepiusarsit,proficitadbonitatem,auriqueexperimentoignisest,utsimilicolorerubeatignis,atqueipsumobryzumuocant.Etpaulopost:Iamcontrasalis&acetisuccosdomitoresconstantia";quasidicat,aurumincaementoexsale&acetodurare,nequequicquamiacturaeaccipere.Adhancoperam,uti&fulminationem(quamuocatcumplumbo,utpurgetur,coctionem)referripotestillaarsprobatoria,cuiusmeminitlib.33.cap.9.circafinem."Arsfacta"(inquit)"denariosprobare"(aes&ferrumauroargentoueadmistumfuissepraemonuit)"tamiucundalegeplebi,utMarioGratidianouicatimtotasstatuasdicauerit,mirumqueinhacartiumsolauitiadiscuntur,&falsumdenariispectaturexemplarpluribusqueuerisdenariisadulterinusemitur."Sedquidsitcaementatio,&quomodoadministrandatumiuxtaueterestumrecentes,postquameiautoritatemexantiquitateconciliauimus,consideremus.Nobis"caementatioestpercaementumGradatio,seucrematuraexaltatoria."Itaenimafinepotissimodefiniendamcensemus,quamuisutinfradicemus,concurrantetiamaliiplures.ExGebro,"Caementum"(procaementario,utenunciantposteriores)"estgenusexaminismetallorum,quodconstatexrebusinflammatilibus,ideoinuentum,utomniacombustiliaadurerentur,unosoloincombustibiliremanente."Omnibusmetallisaccommodumcaementumest:seddiuersimode.Quaedamdiutiusdurant,quaedamminus.Solumaurum,&quodpraeparatumestadaurinaturam,constatincaemento.Itaqueeiadiudicaturfixitassumma,&unumargumentumpraerogatiuaeseuexcellentiaepraecaeteris.Argentumestilliconstantiaproximum.Itaquesipraeparatumperfixationesfuerit,percaementationempotest&exaltari,&spectari.Tertioordineestferrum,quattostannum,quintoaes,ultimoplumbum.Uerumenimueroetiamsihaecnonomnesustineantcaementum,necconstantiaelaudempossuntperidadipisci,tamenexMedicinarumuarietatesingulismetallissuacaementagradatoriapossuntaccommodari.AugustinusPantheusUenetusUoarchadumiamnominauit,definiuitqueartemduarumcaementationumperfectarum,inqualicetcementationesponatinstrumentaliter,seumotuuminseruientiumUoarchadumicaeexaltationititulo;tamenidemuult,quodnosuocabulocaementationisexaltatoriae.Trianamquedicit,peculiariternosistaartecaementationumduarum(repositarum)consequioperando,quaemaximumpraestentdominis&mercatoribusemolumentum,scilicet,maioremauriportionemexcaementationeextrahere.2.Magisaurumdepurare.3Paucioribuscaementationibus&expensisaurumperficere,cumaliimagnislignorumcaementationibus&expensisminusdepurentaurum,&multiplicent.HifinesnimitumomnessuntexaltatoriiitautprobatioGeberi,tanquamobiterunafieriintelligatur.Quodenimcaementatur,elaboraturideo:uteuadatpreciosius,purius&auctius:interimdumseceduntcommistaignobilia;etiameuenitiudiciumexploratorium,&separatorium.Nobileenimaurumcensetur,quodnonuilius,sedexcellentiusexitexcrematuracaementorum.Docimastaetamennontantumansitaurumid,quodproauroexhibeturcaementandocognoscunt,sed&utseparatiofiatacommistis.Chymiciadieceruntgradationesuarias,utsicpateatdiuersisartificibusunameandemqueoperationemaddiuersainseruireinstituta.HincErkerusdocimastesinsuoprobatorioitadefinitcaementumseucaementationem:"Caementatioestpraecaeterisexcellensartificium,quoargentum,aes,orichalcum,aliaquemetalla(imperfecta)perpulueremquendammadefactum,abauroseparareuicorrodendiconsumendiquepossumusauroipsoabadditamentissegregatointegroque&illaesomanente."Separationemquidemilleintenditprincipaliterinsuacaementatione:sedmoxadditindescriptionecementi,deberesumitalesres,quaesimulcoloremaurobonumpraebere,idquegradarepossint,undeintelligitur,exaltatoriumscopumduplicemetiamdocimastisplacuisse,unum,quograduspuritatissimplicitatisqueregularisquaeritur,cuiconiunctaestsegregatioheterogeneorum:alterum,quograduscolorisfitexcellentior.Hisaccedit&fixatioquedaminauroiustomolliore,quemadmodumhancinuenisquoque&aliismetallisaliquandospectamus.Sedsatisperspicuumest,rementationemesseartificlumquoddamexaltatorium,&Gradationibusmagiscompetere,quamtransmutationi.Causaagens,quautiturartifex,estduplex;unaigneuscalorineaforma,quamReuerberantemuocamus:alteracaementum.Hocuocaturresuelmedicameninflammatile;acre,corrosiuum,denigrans,fugiens,penetrans,comburens,utestapudGebrum:sedhocpotissimumincementationeauri,inquodispiciendumestdiligenter,quousqueprogrediuolumus&numetiamsimultingere,uelaliampraerogatiuamexaltare."Sciredebes",inquitErkerus,"quodcaementumtuumdebeatcomparatumessepropaupertate,uelabundantiaauriinmisturacaementanda":InspecieGeberusponituitriolum,salemammoniacum,floremaerisseuaeruginem,testasfictilesueterestritas:sulphurisminimum,autnihil:Uirilemurinam&similiaacria&penetrantia.Pulueressiccoscommistosirrigaturinauirili,&posteaaurocementandoadmouet.Erkerusait:"adcaementariumpuluerempertinenteiusmodires&materiae,quaesuaacrimoniaargentum&cuprumcorrodant,qualessuntacressaliumspecies,quibusmiscereoportetaeruginem,aesustum&similia,proptereautconcilientauropraeclaramtincturam,idquegraduent:uelproiishaematiten,crocumMartis,Tuthian,Colcotar,etc.quaeexarbitrioartificisapponuntur,tantummodocauendonequidauroinimicumaquocorrumpaturautmaculeturinquineturqueaccipiatur"(Quenamheressint,nonperindeconstatapuoomnes.Agricolascribitnonesseaddendasresametallisortas,qualessuntaerugo&atramentumsutorium.Sienimhaecfuerintincompositione,aurumaliquamuilismetalliparticulamsolereconcipere,uelsieocaruerint,ipsisinfici.Sedaliiartifices&aeruginem&chalcanthumaddunt,quin&cuprumipsum.Cementiuisnonsinitistaintegraesse&metallumpolluere.Prohibenturueroilla,quefixamtincturamhabentabauroalienam,auttampertinacem,uteluinonnisicumiacturaqueant,&quaeaurumquoqueconsumunt,utcerussa,hydrargyrussublimatus,floressalisammoniaci,Marcasithaimpura,stibiumacre,etc.Sedaliasuntaliarumcementationumconsilia.Itaquenontemerequisqumdamnandus.)"Farinalaterum"(hisuntillelapisfictilisGeberiantiquus)"ideoadlicitur,utquicquidspeciuscaeterain""teraeinaurocorroserunt,separaruntque"(uelutiargentum&cuprum)"recipiatassumatque,quodaliasadhaereuetauro.Itaqueadiuuataurirepurgationem."Notandum,quodGeberusmonet,quosdamhocopusperagereetiamabsquemedicaminibus,&similiterrepurgare,sisintperfectacorpora.Sedrequiritamenadhocinstitutumlongiusspaciumcombustionis,solooperanteigni,&imperfectametallaincalcemredigente,idquodfieripossemetallurgisnotissimumest.Nam&insoloigniquamdiutissimemanereabsquedamno,estauripraerogatiua.Caeterorummetallorumunumquodqueeouolatiliusest&minusfixum,quocitiusseexigniproripit,autcomburitur,quodfieriaiuntproptersulphur&mercuriumimpurum,foedum,combustiuum,nonfixum.Quoniamautemdiuersiscopisuntartificum,&diuersaquoqueauritummistura,tumdispositionaturalis:Praetereaetiamcaeterismetallis,aliquando&gemmisadhibeturcaementatio,efficitur,utcaementaquoquesintmutanda,&tumscopis,tummateriispassiuisaccommodanda.Geberusquidemquiadocimasticoconsiliocaementat,resantedictascommiscetadaurumintegraefixitatiscomprobandum.Sedquipurificationem,&separationemmagisspectant,seliguntmateriasnontantumrespectuauri,sed&auromistorum,uthaecquidemexilloextrahantur,uerumcumspefacilisreductionis.Erkerusergoadaurumrhenanumtalefacitcaementumquodconstat"farinaelaterumbesse",(lateremoportetesseantiquum,aridum,nonnimisustumnecatenosum)"Salistriente,uitriolialbisextante,contritiscommistisque&irrigatisaceto,uellotiouiriliadinstarcineritiicatillorum."Hocpuluereaurumrhenanumad23.caract.perducitur.Exaltaturmagis,sireddaturoperiadiectonouocaemento,hocnimirum,quodhabet"farinaelaterariaeunciasocto,salisquatuor,uitriolialbiduas,salispetrae&aeruginissingulassemuncias."Quantumquolibetcaementoassecutussis,examenindicat:siqueopusest,repetiturcaementatiouelcumeodemuesacriorecaemento.AliudcementumErkeriproaurouiliore:"Inprimacaementationefacmisturamexfarinaelaterumduabus&salisunaparte:Insecundapraedictisaddeparesaeruginis,haematitae,&colcotaris.Perfundemisturamurina&coagulaadignem.Coagulatumcontere,&utereeoiuxtaartem."Exhismanifestumest,nonstatimacerrimocaementodiscruciandumaurumesse,sedleniorisubmittendumacrius,idquetale,utsimulexaltetcaloremauri,aliasqueinferatdotes.AliudErkerianumquodcommunedicituresseomniauro.Capefarinaelateritiaeunciasseptem:uitriolialbitres:haematitaeduas,salispitraessescunciam:CrociMartis&aeruginissemunciassingulas.Commisceanturexacte,&cumaurourinamadefactoprosecundariocaementoseugradatoriouicissimsternantur."Quidamadduntantimonium&salemgemmae,sedputatErkerusfrustrapluracapi,ubiscopumattingerepossumuspaucioribus.[UidepluresformasapudAgricolamindecimoderemetallica:ubiadditsolumpulueremlateritium&salemmaximefossilemtotumargentum&aesexauroelicere,utnonopussitfarraginecaeterorum.]Quodcaementumcapitsalemammonium,idRegaleuocatur,&ponitureiustaleexemplumabErkero:Capefarinaelateritiaepartesquatuor,salisammonii,salisgemmae,saliscommunispartessingulas,commistauniantur&madefianturina."Ideoueroregalecaementumhocuocatur,quiasoliauroprobatissimoparcit:quemadmodumaquaregiasolumaurum&hydrargyrumsublimatumdicitursoluere.Admonetquidamantiquusscriptor,salemistumnonessenequeaquaeregiaemiscendum,nequecaemento,proptereaquodaurumipsumquoquecorrodat,&uitiet.Sedidintelligendumdenatiuo,&nondefactitioesse,dicuntalii.Erkerusoccurrithuicobiectioniita,utdicat,salemammoniacumcrudumidnonattentare,praesertimsimixtusfueritsaleuulgariexaquaexcocto,quofactopotiusrepurgetiduelociterita,utnullumaliudmetallumsubsistereinauropossit.Quocirca&ultimolocosolethoccaementumadhiberi,utsitquasiultimumimperfectoruminaurosupplicium.PorroParacelsici&aliiChymicimultisuntinuariiscaementistransmutatoriis:Aliquiaurumcaementandosaepiusquecumcuproremiscendoadsummamrubedinemstudentproducere,itautpossitesseprotincturainproiectionesuperLunam.Utunturautemadhocsingularicaemento,dequonosalibi.PoteslegereErkerumindocimastilibro2.capitedeaurograduando.Lococaementisunt&coloritiadicta,&aliipulueres,dequibussuoloco.Reueracaementumdicituromnemedicamen,quodadcaementandumusurpatur.Decaementisargenti,Gemmarum,etc.ageturinpraxi.Nonomittendum,quodrescaementiquaelibetpersepraeparandasit&inpulueremredigendaantequammisceatur.Nontamenomniumeademestpraeparatio;quaedamrepurgantursolatione,filtro&coagulatione:quaedamcalcinantur,&tc.mistiofitpercontritioneminlapide,uelcolliquium,confusionem,&c.Ethaecdecausisagentibus.Materiacaementandaestaurumtumnatiuum,tumartificialequodcunqueproaurooffertut,siueutsegregeturgradeturqueadsummum,siueutappareat,numsitaurum,etc.Posteaetiamargentummaximepriusfixum.NamutGeberait,cumargentumanaturaaurinonmultumdifferat,paucomodoadministrationiscumilloquiescit.InsuperElectrum&quodparscumpartedicitur:Praetereaallaquoquemetallaincaementainferuntursiuepraestantiae,siueessentiae&magisteriiexilliscausa,quomodoaes&ferrumcaementandofigere&colorareseutingerequaerunt;itemplumbumcandidumdurumreddere,uelcalcinare,etc.TandemGemmaequoquecaementisconsuenereseumutari,seutingi&explorari.Uerumunicuiqueestsuusmos&apparatus.Notandumestinaurononsempercorroditotumargentum;&nonnunquamitailludcalcinari,utsimulaliquidexauroabradatur.Quocircataleargentumubireductumfuerit,aliquidaurisecumuehit.Quimagisfauenttransmutationibus,negantauroaliquiddetractumesse,sedipsumargentumexpartesimulmaturuisse&inaurumabiisse,quodposteaexnonmutatocolligitur.Quodsisupereodemargentorepetitafueritcaementatiogradatoriaueltransmutatoria,arbitranturetiamtotumfacessereinaurum.Quaedamrespraeparandicausainferunturincaementum,quaedamtransmutandiexnonmetalloinmetallumutcinabaris,inquaprocaementoestaurum&argentum.Patetergohancoperationemmultisrebusessecommunem;dequibusexemplacrebraoccurruntinmagisteriistincturarum,&transmutationum.Porromateriaecaementandaealiquandointegraerelinquuntur,utGemmae,Coralia,Unionesetc.interdumfranguntur,&attenuantur,utundiquaqueuismedicamentitangere&penetrarequeat.Exemplopotestesseaurum,iuxtaquodstatuendumdecaeterismetallis.Huiusnummipossuntquidemita,utsignatisunt,incaementuminferri;necperitsignatura,silegitimefueritadministratacaementatio,sedpondustantofitminor,quantomaiorfuitcommistioimperfectorum,quamtamennonoportetexcederelegibussancitamalligationem:sedsaepiusinbracteasextenditur,siquidemmalleoresistit&tractabileest:Aliquando&colliquefactumingranulacauahemisphaericafundituridquebisautterrepetitur,utsiquidrotundicorpulentiqueremansit,itemattenuetur.DehocapparatusicscribitErkerus:"Quidamcummagnaquantitasestcaementanda,nequetamenconsultumipsisuidetur,utattenueturinbracteasaurum,incatinoeliquatumeffunduntsuperaquamagitatamutfiantconcauagrana.Haccaementorepurgant,cumqueintegragranacorpulentaquefuerintcommista,postsecundumcaementumconfunduntomniadenuo,&granulant,tertioquepermedicaminaexigunt.Haecratioaccommodatissimaestaurouiliori&intractabili,quodsubmalleodissilit.Etquanquamrepetendaestbisueltergranulatio:Conducibiliustamenhocest,quammultocumlaboreantecaementationemaurummitigare,&tractabilereddere,&deindetandeminlaminasdiducere.Quin&quicquidcausaestfragilitatis(utplumbumalbum,uelorichalcum)excoquituruna,caementoquaterautsexiesadministrato.Uerumenimuerotaleaurumpotestetiamcolliquefactuminlaminasfundi,haequeposteaconcidi,&semelatqueiterumcamentari.Deindecummalleabileseuaserint,extendi,iterumquecaementoexagitari,repetendodilatationem&caementationemusqueadregulamcaementi,seudonecsatispurum&tractabileexcellensqueeuaserit."HaecdepraeparationemateriaeaureaeErkerus.Deargentosimiliterstatuipotest.Ueruntamenobseruandumestquidnamtibiproposueris.Namquaedamideocaementantur,utpertotumcorpusundiquaqueimmutentur,quaedamuttantumsuperficietenus.Illanecesseestitaimponi,utMedicinaundiquaqueambiat&tangat.Hicsatisestsuperficiemcingi.Notandum&hocest,quodaurumrepetitocaementoexaltandumseugraduandum,subindeinsinguliscaementationibusdenuoremisceaturpariaerecyprioadregulamexcocto;attenueturinlaminas,&inportiones.qualesconueniuntcaementationi,consecetur.Itacoloremacquiritexcellentem,&quiconuenitigneometallo.Sedadformamcaementationisperueniendumest,quaecumintelligisatisnonpossitabsquecognitioneuasorum;haecpriussuntdesignanda.Exceptispraeparatoriis&ministrantibus(qualiasuntcatini,canaleseffusorii,instrumentagranulatoria,mallei,incudes,unci,pyragrae,cera,sebum,filaferrea,etc.)duopotissimumuasainseruiuntcaementationi,pyxisseuollacaementariaexferro,uelfigulinafirmissimanoninductauitro:&deindefornaxpeculiaris.Ollarumformamoxexhibebitur.Fornaxreuerberiiest,&abartificibusdocimasticisplaerumquepeculiaridispositionefabricatur.Potesttameninseruirehuicnegotiofereomnereuerberium;imo&inusumChymicumtrahiClibanuscaminusqueuitrariorum,calcariorum,figulorum,etc.Sunt,quicaementatoriuminstruuntcinerario,pyriaterio&ergasterio.Etcaeteraequidempartessuomodosuntconformatae,sedergasteriuminmediosuipauimentirotundumuelquadratumforamenhabet,perquodpenetrareflammapossit,&exinstratatestudinereluctari,cuiusmodifornaxfitinterdumextemporecoaptatislaterculiscoctis,quadrangulis&crassisquidemadparietes;sedlatisadinterstitiumpyriaterii&ergasterii:Praetereacraticula&ferreistrabibusadtegulassustinendas.Est&cumfornaculadocimasticacaementatans.Nonnunquampyxiscaementatoriaobruiturprunisinfoconudo.Huiusmodicompendia&catechresesipsedocebitusus.IamexAgricolaprimam,exErkerosecundamformamcaminicaementatoriiproponimus,exquibussibiquisquefingeresimilemaptamquepotest,autetiamexsuperiorefornacumdisciplinaunamseligere.ItadescribitsuamcaementatoriamAgricolaindecimoderemetallica."Fornaxtrescamerashabeat,quaruminfimasitaltapedem.Inhanc&auraperoseiuspenetrat&cinisdecidit,&ligniscombustis,quaelignasustinentbacillaferreasiccollocata,utcratisfiguramrepraesentent.Mediaealtitudositduorumpedum,percuiusosineamimmittunturligna,quaeuelquerna,uelroborea,uelcerreaueliligneaessedebent.Exhisenimignislentus&diuturnus,qualiadhancremnobisopusest.Atsupremacamerasuperiuspateat,utollaeineamdomittipossint,quarumaltitudinemhabeat.Eiusdemfundusconstetexbacillisferreistamualidis,utollarumpondus&uimignissustinerequeant,tantointersespaciodistantibus,uthicbenepenetrare&ollascalefacerepossit,quaeetiamipsaeinferiussintangustae,utigniinmediumintereasinteruallumreceptoincalescant;superiusamplae,utconiunctaeeundemaliquantulumarceant.Quinetiamfornaxsuperiuslaterculisnonadmodumcrassis,ueltegulis&lutoobturetur,relictistantummododuobusueltribusspiramentis,perquaefumus&flammaeeluctaripossint."Haecilledefornace,lignis&olliscaementariis:ubiquoddelignisait,intelligaturnondeuetustis;sediunioribus,aquibusflammacopiosa&aequalispraestetur;eaquesuntarefaciendaprius,&intruncospedalesautbreuioressecanda.Pyxidumformanonestsemperilla,quamponit,utinecsemperlignalumimus,sedinterdumetiamprunas.UeruntamenadinstitutumAgricolaeillasatiscongruunt.Picturafornacishaecest:385DeExaltationibus.CommodiorestfurnuscaementatoriusErkeri,sirespicimusinstitutumdocimasticum&segregatoriumauricommistorumquemetallorum.Lateresquibustegiturfurnus.Eumdescribitpingitqueipse,cuiusuerbaexteutonicoinlatinumtranslatasichabent:"Cummagnaquantitascaementandaest"(uelcumcrebrocaementandumest,itautmagistersaepeadeundemlaboremredirecogatur)"nullacommodioruiaest,quamutcaminusiuxtasequentemdiagraphenconstruatur.Quanquamenim&aliifurnipossintparari:hictamenmeaopinioneestutilissimus.Fouetenimignemhorasuigintiquatuoreaconstantia&continuitate,utnonmultumineiuscurasitlaborandum.Ollacaementatoria.Fitauteminhuncmodum.Exlaterculococtoextruequadratum,quodinternaamplitudinehabeatcubitum,tantundemquealtitudine.AgricolaecongruenscumUitrariisStibiicumplumboutroquecognatio.Deindereducaturmodiceadangustiasobliquatislateribusinaltitudinemdimidiaticubiti.Hinceducaturinaltumturriculaacediaeusqueadsesquiulnamuelduas,cuiusinternaamplitudositsesquicubitalis,&longitudototiuscaminitresuelquatuorulnae.Inanterioreparteduoefformenturorificia,inferiuslongumtrientem,altumsextantem,utaurapossitpenetrare:Superiusamplumquatuoruncias&dimidiam&eiusdemaltitudinis.Iuxtahocdispositaestocraticulaferrea,quaecontineatlaminamfictilemintrafornacem.Superlaminaloceturtegula(qualiutunturprobatoresinsuafornacula)quaeexaequetorificiialtitudinem,subquamcaementuminferri,&intutoessepossit:ueletiamsinetegulaollacaementatoriaponatursuperlaminam.Quaseobliquatfornax,quilibetparietumhabeatunumspiraculum.Turriculaeaccommodetursuumoperculum,subquofereiuxtamarginemaliudparuumrespiraculumexpressumesseoportet,nesuffocenturprunae."HaecdesuafornaceEtkerus,cuiuspicturasequitur.Additautem,sicaminusaptusdefuerit,possecaementationemperagiinterlateresdispositossuperfocoita,utollacaementatoriainillosinferatur,adiectisprunis.Sedhicopusest&attentionecuraquemaiore,&prunispluribus.A.Spaciumpyriaterii&ergasterii;quaeduodistinguunturcraticula.B.Obliquatiofornacis,incuiusparietibussuntquatuorfumaria;Etesthaecergasteriisuperiorueluticoncameratioseutestudoadreuerberandumcomparata.C.Turriculaacediae.D.Eiusoperculum.E.spiraculaseufumaria.F.Conus,quoobturantur:GPrunarumrespiraculuminturricula,amplitudinedigitiauricularis.H.Ostiolumsuperius,cumansatisualuis.K.Trabes,quibusinnititurtabulafictilis&craticula.Eaehicprominentforas,utitemimponitabellapossit,uelreclinarisupereasualuulae.L.ostioluminferiuscumualuisansatis.M.Foramenauraeingredientissubansa.N.Ollacaementatoriauentricosa.O.Ollahumilior,sedlatior.P.Testa.Q.Pyxiscaementatoriaferreacumnodis,utconstringioperculumfilisferreispossit.R.Aliapyxis,utraquesoletincaementoregaliinsummohabereexiguumforamen,utuiolentispiritussalisammoniisubterfugiantcitrarupturampyxidis.Infigendotamenforaminaetiamobstruipossunt.SintiaminabacoChymicaeofficinaedispositapyxis,auribracteaepronecessitateextensae,uelgranalia,&deindemedicamenritemistum,&siuesiccum,siuemadefactumaceto,uellotio.Quidamauribracteasantequamcomponantur,candefaciunt,sinuntqueperserefrigescere,utsiquidinquinamentiincutehaeseritidconsumatur,&liberioremaccessum&impressionemrelinquatacuminimedicaminum.Omnibusriteparatis,ollaecaementatoriaeinspergiturmedicamen,seupuluisaequalitercrassitiedigitali.Huicimponunturbracteae,uelgranahemisphaerica,priusacetouelurinairrigata,eoordine&modo,utaequalisitusenoncontingantmutuo,possintquespiritusmedicaminumetiamextremitatilatitudinisadhaerere,&indequoquecommistaimperfectaextrahere,quanquamcontactusetiamideodispliceat,necorpuscorporicohaerensidaccendat,calorequeauctoorascolliquet.Dispositaeprimoordinebracteaeobruunturmedicamine,quodDioscoridieratἐπιπάθειν,sedofficinisdiciturfacerestratumsuperstratum,&signaturtribusliterisinitialibusSss.Dimidiidigiticrassitieplaerunqueistudstratumseritur,utsitsubduplumadprimuminfundo.Sequunturbracteaeuelgranadenuo,atqueitauicissim,usqueadollaemarginem,quamimpleredebettantummedicamen,quantumestinfundo,nempeadcrassitiemdigititransuersi.image183Ultimoimponiturtestaueloperculumaliascum,aliassinerespiraculoproutexigitratiomedicaminis;nonnunquamitemlutoaffigitur;alias&uinculisefiloferreo.Communicaementationeseuuulgariprohibeturomnisspirituumexitus.Nequeenimadeouehementiasuntmedicamina,utincaementoregali.Haecdumfiunt,dumquegluteninpyxideperarescit,fornaxincenditurpaulatim,itautaliquandoduobushoriscalefactioanteuertatimpositionnemollarum.Nonnullitamenillatispriusollismodicecaloremprocurant.Ollaeplaerumquesuntplures,&supercraticulam,uelpauimentumcollocanturdiuiduaeabsquecontactumutuo.Siplacetuticatinistriquetris,pedamentiseospotesstabiliresedperuiiscalori.Siturritaestfornax,perturriculamprunisincratemdemississubmittunturcarbones,&operadatur,utpaulatimgliscantostiolisspiraculisqueapertis.Moxutsufficereiudicaturflamma,clausisceteris&obstructisluto,unicuminsummaturrirelinquiturforamen,perquodexhalentprunae.Quantitascaloris&graduatiodependetexfineoperisproconsiliomagistri.Cumseparatiouulgarispercaementuminstituitur,tantuscontinuocalorest,quantonondiffluantbracteae,quofactoperitseparationisconsilium&sumtus,caeterismetallisiterumcoalescentibuscumauro.Agnoscuntidiudicantqueexternosigno,satisputantestantumadministrasseignis,utollaecontinuorubescant.Nigritiesuelinquinatiocalorisdefectumarguit:candefactioexcessum.Nequetamen,liceteiusdemcalorisperpetuitasrequiratur,planeabestgraduatio.Initioenimlenisdebetesse;posteainaugmento&statupersistereaequaliusqueaddecrementum.Pantheussuaecaementationitribuitaugmentationem,fixationem;&alterationem,nimirumtriabonainauroquaerens,primumutaugescatpondere:Deindeutfigatur;tertiouttingaturaltius;quigraduspossuntaccipipotiusderepetitionecaementi.Aliiuulgariacaementagraduantsenishorisiuxtaordinemgraduumignisproconditionereicaementandae.Hancgradationemsequitur&tempus.Namuigintiquatuorhoraeasscribuntursinguliscaementationibusinquatuorpartesdiuisaeproptergraduscaloris.SedPantheusaliterdiuidit,nouemhorasaugmentationiassignans,totidemquefixationi;sedalterationisextantum.Geberustriduumtotumrequirit,unacumigniforti;sednonseparationisproposito,uerumexplorationis,numuereaurumsitid,quodproauroestexhibitum,&numartifextransmutatorscopumassecutussit,naturamqueriteimitatus.Nihilenimdebetauroperfectodecedereetiamtrimestriigni,utpotequodnondeteriusullanota,sedgenerosiusnobiliusquefitcruciatibus,utisentitPantheus,&caeteri,quiauripraerogatiuasdefendunt.Uerumenimuerolicetuulgaribusmedicaminibusnihileipossitiacturaeinferri;sunttamenalia,aquibusdestruipotest,ueletiamintamtenuiaramentacorrodi,utenectauispirituumdissipentur.Deindenonomneaurumaequeestfixum,quodexploratummagistroessedebet.Agricolasifornaxnonfueritpraecalefacta,horisdieinaturalisadiicitduas,utsicuigintisexsintimpendendae.Usurpaturinterdumcaementummiteadaurumtractabilereddendum,&planerepurgandum:(geschmeidigzumachen)utcumhalitibusimpurisfuissetafflatum;Tunchorauna:atquealterasufficit.Quitransmutationes&tincturascaementandospectant,etiammensesinsumunt.Decursospacio,quantumoperidestinatumerat,prunae,uellignaardentiaefornaceextrahuntur,ipsaqueremotistegulisperfractaeximunturollae.SedErkerusomniaclauditspiracula,sinitqueeampaulatimdeferuere.Tuncpyxidibusreclusisaurumcolligitur,&aquacalenteemundaturabluiturque:aliquando&lixiuiocoquiturtartarisatisueaquis,utquicquidexcaementopenitiusseseinsinuauitsegregetur.Poterislamellasextergerepriuspedunculoleporino;posteaaquacalenteabluere,iterumqueextergere,siuulgarisfuitcaementatio.Granaliaexcoquunturaquasalsanonnihil,ueltartarisata.Raptoexperimentoperfornaculam(ueletiamsirectificatumreductumqueaurumest,exlapidelydio)siadregulamperuenitpuritas,absolutaoperaest;sinminus,repetiturcaementum.Inbinariouelternarioacquiescuntuulgo,itatamen,utsequentesnoneodemhorarumnumeroconstentnecessario,utineceodemcaemento,sedproiudicio&scopoartificis.ItaquealiquicumaurumRhenanumadnobilitatem&ualoremUngariciperduxerunt,cessant.Aliquietiamulteriuscontendunt,solentqueParacelsicipromittereetiamuigintiquinqueueloctocaractas.Monetariispropositusestpessuus,quirequirituradmonetaeualorem.Sedquomodorepurgetur;&reducaturaurumexcaemento,quidqueporroeummedicamineagendum,audiamusuberius.Uultagricolaelapsocaementitempore,siresmoramfert,paulatimrefrigesceredebereopus:sinminusexemtaspyxideseffringendas,extractasqueordinelamellas,(uelgrana)inuasculoligneouelabenosensimurinauelaquarestinguendas:Omninouerorutellouersandasutmedicamencomminuatur,separeturqueabauro:deindepercribrumtraiiciendospulueres:aurumperseiterumuersandum,abluendumque:puluereseluendosperalueolum,utaurigranulauelramentaseparentur;Aurumporroextergendum,etiamsetaceis&abluendumcrebriussempersuperaliquouase.adexcipiendadetersaramenta.Tandemquumresiccatumfuerit,experiendumcoticula,numadregulamsitcaementatum;sinon,restituendumopericummedicaminibusnouis,praesertimhis,quaecareantaerugine&chalcantho.Aurumsatisexagitatum&aduotumrepurgatum,cumborace,uelsalealcalirecoquitur,&inbacilloseffunditur.Erketusidablutumconiicitincatinumboraceillitum;fulminatqueuelantefollesinfoco,uelinanemia;&considerat,numeuaserittractabile&mite,cuiusindicium,sisustinetflaturam.Tunciniicitchartamsaeboinductam&cera,quaeincipitflagrare,dumqueadhucardet,effunditaurumincanalemceraperlitum,tandemquedigitumfactumurinarestinguit.Ideouerochartaadhibetur,utaurumintereffundendumcalidummaneat,noncoeatincutem,&pureeffundipossit.Caementumexaurorepurgatorecoquiturcumfornacumrecrementis,&plumboexcipitur,reduciturqueinargentumquodexauroassumsit.Agricolaexiccatpulueres,lignoterit,cummolybdena&plumbodepauperatoremistosexcoquitinprimafornace,plumbumargentatumfulminatinfococinereo:fulminatumadregulamurit.Quaeriturnumcaementum,seumedicamenetiamaurumrecipiat.Negantaliqui,quodmedicaminadebeantessehuiusmodi,utsolumaurumnonadmittant,caeteraueroutaes&argentumsorbeant,qualesetiamaquassoluentespromittunt,utsintaliquae:quaenaturaequadamfamiliaritateomnemetallumimperfectumadoriantur,aurumsalteminquinent:quaedamcaeterisomnibusparcant,soliueroauro,&hydrargyrocrystallinoinsidientur.Esseueroaliquashuiusmodiaffectiones&sympathias,antipathiasqueautdyspathiasinmetallis,sinoncognatio,stibii,ferri&sulphurisindicat,hydrargyrumsatiscomprobat.Siergomedicamenexhisconstat,aquibusalienaestaurinatura,&inexpugnabilis:nihildetrimentiautiniuriaeafferriaurocensendumest:sinexaliis,quaeaurumdemoliuntur,secusfieri.Nequeenimadmittitnaturaopinionemeorum,quisibipersuadent,aurumplaneesse&simpliciterextracorruptionisaleam,quandoquidemuiolentissimorerumigniresistit.NeillisopponamusSpiritussanctioraculumlongeuerissimumi.Pet.1.aurum&argentumappellantisφθαρτα,satisexploratum,idest,Chymicisexperimentisdemedicamineillo,quoictuoculi,utloquiturMirandulanusauruminsuaprincipiadisiicitur,exquibusnisipertransmutationemreducinonpotest."Unasolaresest",inquitquidam,"quaauruminterramcorrumpitur,nosqueuidimushocinoperephilosophorum&exhydrargyromysticoeamconstaronouimus."Erkerusscribitmedicaminecaementi,inquoestsalammonius,aurumaliquiddetrimentipati,&argentumexcaementoreductumadhucaurumcontinere.Notumquidemest,illumsalem,praesertimnatiuum,inaurumagereadmodumuiolente,adeoutaliquieumetiamrepudient.Sedtamennondestruutnaturamauri,nisiiunctusfueritargentouiuopersublimationem:undeposteafiuntaquae&pulueresmercurialesaurinaturaeinfestissimi.Incaementoideoabraditaliquiddeauro,quiainargentum,ceuiaurummistumestperminima,agit,&sicquicquidresistitimbecilliter,corrodit.EomodoMercuariusperseantimoniumnonrecipit,necinidimpressionemfacit.Sinautemilliquatumargentofuerit,tuncobiteretiamilludinuadit,&postactionemexpuitterrenaspartes,seruatismercurialibus.Undeillehydrargyrusextalimalagmateextractuslongeestaquosiorcrudiorque&fugacior,quammineralis.Stibiumsaepiuscumaurofusumafferreeidetrimentum,publicaconstatexperientia,eiquetestimoniumperhibetErkerusindocimasticoscribensnisisingulariartecaueatur,plusdecedere,quampercaementum.Finiscaementiestuarius,officinaemonetariae&similesseparationemcommistiargenti,cupri,orichalci,plumbi,stanni,etc.Spectant,idquenonsemperexactissime,sedadlegempedispraescriptiautoritateprincipali.Dumhocfit,etiamexaltaturaurumgradupuritatis,&coloris.UndequidamhocconsilioexauroRhenanofaciuntUngaricum.Chymicieodemetiamexplorant&iudicantmetallum,&artificialeaurum,&adexemplumnatiuielaborantinimperfectis.Ergopraestitutushisfinisestetiamtransmutationis,&tincturae.Interimquiamultaesuntpraerogatiuaenotaequeperfectionis,modoinomnesintenduntcuram,modoinaliquas,utsictresordinesGebriinperficiendismetalliscaementandoinstituipossint.Quocircauolaticumaurumseuinuenaobimmaturitatem,seualiascumperseinuenitur,figerecaementopeculiaritentant.Aliquiuoluntadhaereretaliauroaliquidargentiuelmercurii:sedcumutrumquehorumiteradaurumsit,modononsituulgiMercuriusrecteimmaturitasuocatur,utsiccementuminseruiatetiammaturationi,&excoctioni.Abutimurcaementoposteaadreuerberandum,calcinandum,colorandum,colliquandum&similia.Exdictisdiuisiocaementationisfacilepotestinstitui.Quaedamestuulgarissegregatoria:aliaexaltatoriainomniuirtute:Quaedamtransmutatoriaetc.Estunametallorumperfectorum,aliaimperfectorum:aliagemmarum&similium.Potissimadistributioestincaementumregale,&commune.PotroincaementationisopereoccurruntaliquandoetiamsingulariaquaedammaximeapudChymicos.Resexemplodeclararipotest.AdargentumsaleAlembroth,quifixionisdicitur,figendumtaleextatpraeceptuminteruetusta."Capecineresclauellatos&paremcalcemuiuam.Faccapitellum,seulixiuiumforte,inquosolueuitriolumanalogum.Colaperfiltrum,&coagulalentoigni.Tunchabeaspyxidemeferro,quamcalceuiuaimple:uelsalegemmae.Inmedioeiusfoueauelscrobiculaesto,inquamponesalfixioniscumlaminislunae:uelinpyxideexargentoponesalemfixionis,&superhunccalcemuiuamcumsalegemmae.Claudepyxidem&daignemperhoram,utfluat.Reducincatinocumlithargyro,cumrepetitioneoperis."Primumapparetsingulariscaementiconfectiopersolutionem&coagulationemadhibitaunarepurgationeperfiltrum.Secundomateriampyxidisinseruirenonnunquamsingulariscopoadfixandumprorubeatinctura.Estautemaliquauisfixatoriainferro.Tertioformaostenditurdiuersa.Nequeenimmutuaeststratificatio,sedinhumatio&sepulturainmedicaminummedio,ambeuntibushincindealiismedicinis.Quartoaliaformaoccurrit,Sienimrecteintelligimusbarbarumscriptorem,ferreapyxisimplendaestcalce&salegemmae:Deindeimponendainmediumeiuspyxisminorexargento,quaeimplendasalefixatorio,quaeresstratificationemcompensat.Quintocoementatioproducituradfluxum:Sextoadmodumestualida,quandoquidemunahoraperagitur.HuiusmodisingulariaoccurruntinexemplisChymicorummultis.Quoenimquisqueestingeniosior,eosolertius&multipliciuspotestunumidemqueopusaccommodare,autetiamuarieadministrare.Cap.Xiii.Deexaltationedescensoria.Interexaminaauri,eiusquepraestantiae,estapudGeberumcommistiosulphurisadurentis,quoretdarguiturquicquiddenaturaaurinonest:consumiturueroomnisimpuritas,&caeterametalla,quaeunafuerunt,segregantur,itautaurumreductionerestituaturlongesyncerius,nobilius,planequesuum,Separatoriumhocartificiumesse,&hocconsilioetiamamonetariis,aurifabris,docimastis,&c.adhiberiberinonnegamus.SedcumGebrositdocimasticum&exploratoriumconstantisnaturaeauri,undeercellentiusergreditur,tantumabestutcorrumpatur,entexaltatoriumesse,quisnonuidet?lmo&transmutatoriumest,cummetallaimperfectapossitdestruere&inaliudmutare.ItaenimperexperientiamGeberuscomprobauit,sulphurcorporibuscommistum&unaerematumexartequaedammagis,quedamminuscomburere,&quaedamacombustionereduci,qundamnon:Aurumminimecomburi:Indeplumbumcandidum,hincargentum,plumbumnigrum,aes,ferrum,quodfacilimediffluitdestruiturqueuisulphuris.Sihincperspicipotest,quodnamminus,&quodmagisaperfectioneabsit,entnobilitatioobtinerieodemoperepotestdeletisexnaturaoptimihis,quaeeamlabefactabant.Aurumsulphureexagitatumualdecitrinumeuadit,autrubeumlucidum,inquoargumentumperfectionisinest,cumqueperfulmenreducitur,magnaeestpraestantiae.Quodsisulphurpeculiariartepraeparatumfuerit,argentumquoqueexhibebitexcellens.Nam&hocreducipotest.Inaliisidemassequemuringenio,quanquamcumiactura.Nambeneficiosingulariterpraeparatisulphuris(quanquamaliquandoantecedit&ipsiusmetallimedicatiopercaementum&aliamagisteria)exferro,&aerestannoquepromittuntsibialiquiaurum.Obiterueroeueniunt&alia.Argentumenimpotestmutariinceruleum(undeGeberaitasulphureeuadereargentumnigrumcaeruleomistum)sedaes,sinonnimiscomburatur,nitidissimumamaenumqueuiolaceumreddit:ferrumincrocumtransitexcellentem.Stannuminreductioneabitinclarumantimonium,sedplumbuminfuscum,undeliquet,quamuicinummetallissitstibium,utquodDioscoridespridemuoluitustioneinplumbumabire,&hiccognoscimustransmutationemreciprocam,necignotumest,regulumantimoniiaccedereadplumbumcinereumcuicumargentoestcognatio,sicutstannumhabetsignumperfectionisauri,quiaasulphurepostaurumminimepatitur&acquiritcoloremrubeummistanigredine.ItaMercuriusexantimonioelicipotest.NonimmeritoigituraliquidperfectionisChymiciquaesiueruntinhocmetallo,&exeoelicitumMercuriummaterialemexaltareinnaturamauriexcellentisstuduerunt,cumdeprehenderintcognationemeiessecumauro&argento.Sed&aesexaltarihacipsaoperaidemcontestaturGeberuscumait,reductionemcupriexcombustionesulphurisesseponderosam,citrinam,fuscam,mollemcumaliquanigredine,&augmentoponderissuicorporis,quaeargumentaconcernunteicumaurocognationem,quaerespersuasit,posseinaurumabiresinoncrudum,sedpraeparatumsulphuradhibeatur.Saneetiamaliasutriusquemetalliconspiratiosatisestnota.Uerumenimueroquoniaminantimoniopluspraesidiiesseadauriaugmentum&exaltationeminpuritate&coloreanimaduersumest:prosulphureinopusuenitantimonium,ultimumaurisuppliciumdictum,quodeiusuirtuteeuaderepossitpurumputumcaeterisomnibussegregatis,ueldestructis.Quomodohocpercaementationemadhibeatur,praecedentecapiteestexpositum.Sedestmodusquidamdescensorius,quemcommuniteruocantfusionemuelseparationemperantimonium,quaealiquotiesrepetitauulgoquidemestseparatoria:sedChymicismysterioruminteriorumscrutatoribusetiamexaltatoria.Sedrefertcumquofiatantimonio.Duplexeststibium,louialeunum,quodestnitidum&purum&aureaenaturaeparticeps:alterumsaturninum,nigrum,impurum:Etpauloantediximusexdupliciplumboutrumquefieriposse.Stibiumlouialeaurumexaltat&adsummumsuigradumperducit&ipsumquoquefixamlunamtingerepotest,&exaereferroquecertaartenobilemetallumproducere.Exaltatioinbonitate,puritatequenotaestetiammonetariis.ItaenimscribitBudeliuslib.I.demonetiscap.9."Hicegorecordoristius,quodreuerendissimusatqueillustrissimusprincepselectorColoniensisErnestusBauariaedux,etc.nuperaurialiquotunciasperme,nostrumquespeculemDocimastamaurifabrumitatractari&perantimoniumaliquotuicibusmaiori,utfit,cumfoetore,quamfoenore(expiratenimantimoniumhalitumfoetentem,&aurumdeminuittollendoexeoalienitatem)liquefieri,acadhibitocatinoferreofundi,acrefundiiussit,utabomniextranea&alienamateriameracissimum,&excoctissimumfimplex,&purumputumexisteret,dubioproculoptimeintelligens,utistarumrerumabstrusarumdiligentissimusindagator&inquisiter,multisusibustaleaurumsepties,utscripturaait,purgatum,&exploratum,accommodariposse.NequeetiamilludgenusexperimentidisplicuitexpertissimomedicinarumDoctoriAdamoKnausfio,cuisimiliterDelectorumRhenensiumZygostatesgeneralisTilmannusWickraid,uiroptimus,&integerrimus,mepraesente,&negotiumdirigentenummumquendamduorum&ultralotonumadculmen&absolutissimamprobitatemaurireduenimus,&deincepstriumsanctorumregumimaginibusstampariprocurauimus.Haecrarasunt,&nonpassimobuia,reueratamen,nonaspernandasecreta."HactenusBudelius,cuiusuerbaintegraproponereuoluimus,uttumredarguerenturilli,quiexPlinionegantaurumadpurumexcoquiposse&adultimumpunctumexaltari:tumaperteconspicereturantimoniouimesseaurinobilitandi.BracteariinegantadextensionemitapraeparatumaurumaequefacereacuulgareUngaricum,cuialiquidargentiuelaerissubest,cumfiatfragilius.Imoinquam&Pliniushoccognouit&ideolatiusextendiuoluitsubiectisargentibracteis,quanquamhocnontamideo,utdilatetur,quamutstabiliussit,uacillantealiasnimiasubtilitate.Quidametiamcontenduntpurumnonbeneformariinmonetam,sicut&deplumbocandidonarrant,eademqueopinioargentumfabrileprocreauit.Sednonestprincipalisinextensionepraerogatiua,&nescio,annonhumidiusiustositid&ideoetiamfugacius,quodextenditurlatius.Plusestinfixitate&caeterisdotibusquassiassequimurantimonio,satisestadgradumexcellentem.Mollitieshumiditasquefacileprocuraturadditaparteplumbiuelhydrargyrisublimati,undedicituraurumfieritractabile,seuobsequensmalleoaurifabrorum&monetariorum.Sedindesimulfitimperfectius.Estautemuariaantimoniiperdescensumadministratioprouarietateuotorum,quaespectantur.Uulgarisratiohaecest.Eligiturprimostibium,estqueinelectioneaccurataplurimummomenti.NamsicombalticumseusaturninumimperatumquesumserisproIouiallelecto,uixuotorumfiescompos.Praeparaturautemutplurimumpertartarumpariquantitatecolliquefactum&uersumunco,donecutliquorfluat.Itacumlinquuntur,subsidetregulusstibiiargenteus.Aliquandotantummisceturtartaruminusu:Aliquandofigitur,&c.Idmodopersesolumuenitinopus,modocumaliis,sulphureputa,uelaere,uelfluxudescensorio,autexaltatorio.Eligitur&aurum(siinauroelaborareuolumus:Estautemhuicpotissimumdicatushiclabor,aliissecundumanalogiancompetit.)Idprimodebetessepaucum.Nammagnaquantitashocartificiononpotesttractarisimul&unauice:Deindeualorisasedecimcaractisaduigintitres.Pauperiusenimcummagnaiacturasentitantimonium,suntqueprioraquaedamsegregatoriaartificia,quibusexmagnamoleargentiseparaturaurum,ueladpaucaredigiturutifitinfusionepersulphurcumaereingranaliis.Praetereapraestodebentesseinstrumentaoperis,utfornaxanemia,Catinusfusorius,Catinusdescensorius,coniformis:malleus,&reliqua.Iamsisolumstibiumadhibetur,&aurumsitdiues,eiusduplumcumaurosimploincatinuminiicitur,&inanemia,uelfocoantefolleseliquatur.Cumprobefluxerint&confusafuerint,arreptuscatinusfusoriusinconiformemferreum(uelexorichalcofabrefactum)effunditur,marginequeimpulsadepelliturauruminmetaeapicem,undepostquamrefrixitdecutiturmalleo,MetatruncatauocaturPlachmalium(itanosoportetartificumsermonemproptereuidentiamexptimere.)Sedaurumdecussum,Regulusappellatur,habetquetunccoloremcitrinummistocinereo.Idemrepetiturcommunimoreter:sedChymicosepties.Ultimoquiaaliquidhalituumastibiocohaesitauro,proflaturantefollesinipsumaurumdirectoflatu,quemsifertrecte,purumtractabilequepronunciatur,cumqueconcreuit,urinarestinguitur.UocantaurumFinumuelgraduatum,Quodsiaurumpaupersit,augendaquantitasstibiiest,idquemiscendumquartapartesulphuris.Plaerumquetriplaproportioeststibiiadaurum,&primaduntaxatuicesulphurintermiscetur,sequentibusomittitur.Agricolamonetadditresstibiiadunampartemauricumaerissemunciaadbessemsiaurumuacatere:sinparticepsest,sufficeresicilicumseuduasdrachmas.Erkerusuultquosdamadiicereaescolorisaltioriscausa,&tuncideostibiumaugeri,utaestotumpossitexcoqui&consumi.HabetetiampeculiarequidAgricolaincommistione.Namauropriuseliquatoinfictilipraecandefactocumingyrummouetur,immittitpaucumstibium,neexiliat,cumquecolliquefactumagitaturinorbem,submittitreliquum,&catinumoperculosternit,&coquit,donecquistrigintaquinquepassusambulandopossitconficere.Hocperacto,inconumferreumpraecalefactum,saeboqueillitumfiteffusio,concussuqueadfundumpellituraurum,quimotusadiuuaturnonnunquammedicaminedescensorio.Iubeturrecoquimassulaseuregulusquater,seddeminutostibio,itautultimouixsitduplum.Regulumintestafictiliadiectopuluerefusorio(exrecrementisuitri&duplotartaro)recoquunt&fulminant.Plachmaliumincoquuntplumbo,&incineritiorepurgant,separantque.SialiquidaurirestititinPlachmalio,recoquiturcumtertiapartestibiicrudi,&eodemmodosegregaturregulus.DehisrecteconsulesErkerumindocimastico.Semperaliquidinuulgatipraxiretinetstibium.Quocircacumprimafusiodecussioquereguliestperacta,Plachmaliumincatinuminiicitur&additoplumboferriquescobeperinteruallaimmissatamdiuexcoquitur,donecuncusuersatoriuseferrononampliusastibioraditur.Indefitregulusargenteusauriferax,siinconumeffusumfuerit.ItaPlachmaliumsecundaedescensionisincatinoliquaturperqueuicesiniiciturlimaturaferriutante,Regulusseruatur.Sednihilominusstibiumdenuosegregandumest(mußgeseigertwerden/)siueitautinplumbumincoquatur,&submittaturregulusexPlachmaliisincineritio,fulmineturque&tandemquartetur(utiloquisolent)separeturqueaquaforti:siueutstibiotaliaddanturnempelibrali,sextansferrielimaticumtantundemplumbi,&lithargyri,semunciaqueaeris:quaecolliquataeffundunturinconumproregulo,quifulminaturincineritio&aquaefortitraditur,quaeomniaabErkerorequirerepotesttametsiuernaculoGermaniaescriptore.Uerumcumhocopusfrequentiusinstituaturseparationis,quamexaltationiscausa,caeteradifferimus,adpraxinsegregatoriam.Coinciditautemetiamaffinatioquaedam,utiuocant,quaeestadfinemabsolutumquebonitatisterminumexcoctio.Deindeeodemopereetiamfixatiocontingit,&exploratio&transmutatioutiiamdictumest.QuocircaChymicuspersulphur,uelantimoniumuariaprocurarepotest:Quin&eademoperatioantimoniumipsumexaltat,facitqueexeoquoddamgenusplumbi,quemregulumuocant,adiectoferro.Itamaturatur,quiestineo,hydrargyrus&fixionemacquirit,potestquedeincepsstibiumtransmigrareinhydrargyrumeaarte,quamutaturplumbuminMercurium,quanquamSuchtheniusuolueritidnoneuenire,nisiopeMercuriiseuargentiuiui,utiexminerislegitur.Idemartificiumpotestaccommodariadelectrum&augmentaauriadiectismedicaminibussingularibus.Potest&congruereaurophilosophorum,hocest,usifuri,&quamuocantcinabarimfactitiam,postquamexpertafueritsuumcaemmentum.Est&reductorium,sednoncumantimonio,uerumcumaliismedicinis.Interdumnonperseexaltatioultimaest,seduiaquaedam&gradusadultimam,potissimumsispectamusessentialesmedicinas,quarumsubiectumtumaliistumhocquoquemodopraeparamus.Sedinmetalliciscognatisquemineralibuspotissimumualet.Utrumautemregulushicfiatponderismerito,anmedicinaepraecipitantis,nondifficileestperspicere.Inmineralibussanemetallicispondus&firmitassubstantiaehabetaliquodperfectionisargumentum&iudicium.Ignisseparatheterogenea,homogeneacongregar&attenuat.Itaquaadiuuatpenetrationemtotiuspertota.Indestibiumassumitfamiliaria,&consumitimbecillia.Elabunturfirmaponderequesuosecedunt.Sedsuntquidampulueresdefensorii,quibustumaurumimbecillius,tumargencumetiamperstibiumexigiqueunt,qualisest,quihabetferriscoriam,uellimaturam.Aliicitiusdiuiiunt&separant,dequibussuolocoinpraxi,Lll2Cap.Cap.Xiu.Defulminationenonnulla.DehacoperationealiasinAlchymia,epistolis,&docimasticoabundescripsimus,&plaeraqueinstrumentaeiussuprainterfornacesexhibuimus,exquibusartificiiquoquerationemperspicerehaudestdifficile.Itaqueeopaucioribusegetuerbisdeclaratio.NomenaffinxerunteiChymicialienius.Cumenimfulmensitictusimpetuosusspiritussulphurei&nitrosiexnube,quaconclususeraterumpentiscumflamma,percutiensobuiaquaequenonsineingentifragore&aerisconculsu:allegoricaattributionomenfulminationisdecermitpotiusexcussionimetalliecatinoproptercontrariaaestus&frigidi,spiritunempeforisaliquofrigidoincidenteinaltacompulso,indequecumimpeturesiliente&secumrapienteliquoremmetallicum,quodnonfitsinecrepitu,percussione&sicubicremiaattingit,incendio.Sedquamintelliguntfulminationem,potiusfulgur&irradiatio,seusplendorquidampurisolisexnebulisuelnubeculisdilapsisest,undeGermaniuocantblicken/abemicando:opusueroipsumabtreiben(quodimpuritates&commistacummetallisperfectis,uelaliisiuxtaanalogiamproflentur&depellanturapuroputoqueliquore,undeproflaturapoteratdici,)uelquiaperplumbumfit.Apuddocimastas,BlenProb.UocariuerosoletaCatinocinereoetiamCineritium:ItalisLaCopella:Undefactacopellatiouelcupellatio,quiacatillumcinereumnuncupantcupellamuulgo,acapiendonisifallimur,quasisitsubtesta&concameratofornice,quamtegulamdicimusincatinocinereoexcoctio,tegulaambiente,&capientecatillumcummateria.SedinuerteruntGermaniuoces,&quodiuxtahuncsensumeratdicendum,underderCa¬pell/enunciantauffderCapell/&proilloaiuntunderderWuffel.Describi&aliisuocabulispotest,uelutiquodquidamappellantexcoctionemuelrecoctioneminfornacesecunda:uelexamenfornaculae:examenplumbiapraestantiore,&c.Anautemsitoperatiogradatoria,cumuideaturseparandipotiuscausainuenta&celebrata,dubitetquispiam.Seddubiumponet,quiconsiderationemnonessefinemultimum,quamuisconcurrat.Idenimspectatfulminator,utmetallofulmineexagitato,afflatuqueigneoeliquato&excoctopraestantiamcoloremquegenuinumconciliet&perfectionemhomogeneamimperfectisheterogeneisinunoquoquegenerecuicompetitillelabor,segregatisinducat,quaeestexaltatioquaedamingradubonitatisNamaurum&argentumcupellatum(utiloquuntur)nonproculabestapuritate,quanquammagis,minus,proinstitutoartificis&operisadministratione.Nequeenimdubitandumestperplumbumposseadexcellentempuritatemperueniri,modointestaquicquidadhaesithalituumpenitusprofletur.BudeliusexMolinaeotresgradusargentibonirecenset:quorumprimusestabsolutiutpoteduodecimdenariorum:Secundusdeficientissex:tertiusduodecimgranis,quorumutrumquecineraceumdicitur,cumdiligentiaartificumeoascenderepossit,utuix,duo,triauelquatuordesintabapiceperfectionisgrana.QuidquodipseBudeliuspalamultimampuritatem,quaeest12.denatiorum(seu16.lotonum)argentoexcatilloseucopella,modotracteturopusindustrie&periteascribat.Haecenimsunteiusuerba:"Equidemconstanteraffirmo"(contraeos,quinegantargentumposseadpurissimumexcoqui)"mesaepissimeexmeracissimo&puroputoargentonumulosanimicausa,&utaliisgratiscarerobraritatemcudiprocurasseCuiusreietiameuidentissimumpotestesseexperimentuminmassulisillisexcatillumcinericiisdesumptis.Namsieaedemdenuoadhibitaaliquaplumbiparticula,uteocitiusliquescant,catillisnouisimponantur&alterauiceinigni,donecsistant,sesequeconstantes&immobilesexhibeant,agitaripatiantur,productaemassulaeeiusdem,cuiusanteafueruntponderisprodibunt,dequoperaequilibriumadoculumconstabit."Haecillelibr.1.deMonetiscapiteundecimo,Lege&Parag.13.14.16.etc.Ubifundamentumartisprobandiargentiincopelladocetessesententiamsummaepuritatis:Granumargentifulminatiestasperuminsuperficie,absquemacula,inigniquieuit,&beneemicuit.Item:"Eccehicincatillisoffertsemateriaillaargentespurissimaexcoctissima,meracissima,&abomnifeceextraneaque&impertinentemundata,immobilis&praedura,stansatquepersistens:GermaniceuocamuseinreinSilberkorn/etc."EodemmodoChymiciargentumdecupellaseucineritiopurissimumdebereesseindicant,cumeisummaepuritatislaboremperfulminationemassignent,quasinullasitaltiorargentiexaminatio.InhancsententiamscripsitPancirollusparte2.nouorumtitul.7.Incupellaaurum&argentumpoliendum&abomnimaculaexpurgandummittitur,utnihilpraeterpurumputumaurumibimaneat,etc."Etmox:"IdqueaurumDicopelladicitur."Quanquamigiturresistantquidam,inficienturqueadsummumexcellentispuritatisposseexcoquiargentum,uelaurum,&uulgopraetendaturmaiorisCineritiiimperfectio,utpoteinquoargentumminimeassequiturfinem,sedinustrinamdeferendumest,inquanecipsafitperfectum:tamenreiectishisopinionibusexaltatoriumuereessehocartificiumstatuamus,siueprimastatimuiceprodeatabsolutio,siuepluribus:Etsiueantefinemcessetmagister,siuepergat.Metallurgicaesaneofficinae&monetales,uti&fabrilesnonexpetuntultimumpuritatis.Itaquesatisipsisestassecutumesseconsiliisuigradum,licetporroprocederepotuissent.Sedhismissis,quaeriturquampridemsitinuentacupellatio.Pancirollusinternouarepertaponit,cumdeAlchymiaait:"NouiterquoquerepertafuitLaCopellasiuecupella:Uasculummirabileexbubuloossefactum.Inhocaurum&argentumtenuibracteaplumbiinuolutum&uasculoilliimmissum,igniimponitur.Tumcupellasiueuasculumistud,quicquidinestmetalli,absorbet.Ipsumueroaurumautargentum,quodinfundo"absqueomnimixturaresidetintactumrelinquit."Itaille.Difficileestdictu,quamillenobisnouitatemcopellaefingat.Platoquoqueinpoliticomentionemfacitseparationisaeris&argentiabauro.Excoctionempercineritiumquidopusestprobare,unumesseexuetustissimisinstitutis?PromitBadeliuslocaBiblicatriaquorumunusestPsalm.11.alterHierem.6.ubi&artisuocabula."Inigneconsumptumestplumbum,frustraconflauitconflator,etc"tertiusMalach3.EademtractauitMatthesiusinSarepta,concioneXiii.Quisautemetiamputet,uetustissimasexpuroargentomonetasabsquecopellaseucineritiopouisseconfici?Sedaessecerniturcopella.QuidnihaecarsprobandiargenteosnummosfueritapudPlinium,quaeistotemporeRomaenonfuitnouainuentione,sedtranslatione&cognitione,quandoquidemamaioreoperecineritiiadcopellamseucatillosfacilisestaccommodatio,estquefulminatiofornaculaeparuumcineritiimaiorisexemplum,&examploinparuumcontractio.Deindealiudest,persenouumesse,aliudRomaenouum:Aliudinartificumpenetralibuslatere:aliudaduulgusperuenire,&singulariteradaliquodinstitutumaccommodari.CumitaquecopellaeinuentumaetatePancirollinouumperseuiderinondebuerit,nelapsummemoriadicamus,referamussanenarrationemaduulgationem&cognitionemspecialem,quarationecuilibetimperitonouumest,etiamTroiaeexcidium,&arcaNoae.Hocconfirmaturmirabiliilladescriptioneuasculiexossebubulo,&absorptionemetalli,quicquidinest,relictosoloauro,&c.uoluitnimirumdescriberecatillumcinereum,cuiusmateriapotestessecinisossiumcumcaeteris,inquoiuxtaartemproflaturafacta,parsplumbiinfocumcinereumirrepit,quammolybdaenamuocant,parsconsumitur,parsadorasdeducitur&secedit,relictoaurouelargentoinmeditulliopuro,nisiquantumunaincineremfeseinsinuauit.Materiaquaefulminationidestinatur,&circaquamconflatorfulminatoriusoccupatur,quamqueperficiendamsuscipit,principaliterestargentum.Namhocsolumsummumpraestantiaeperfulmenaequirerepotest.Accommodatur&auro,sednonadapicemsynceritatis.Nequeenimfulmentransscenderedebetargentiperfectionem,cumnondestruendihuius,sedperficiendifitinuentum.Ataurumsaepenumerononestsineargento.Deindeulterioraquaedamsuntaurodestinata,inquibusargentumcedere,&detrimentumpaticogitur,utantimonium,caementumregale,aquaregis,etc.Manetitaquefulminationiadargentumproprietas&praerogatiuasua.Necest,utdicas,aurumquoqueposseinferriincatillumseucupellam,sinihilargentihabeat,ibiqueperfici.Namtuncabusioquaedamfit,&argentodicataoperatioapplicaturadaurum,quoditemaccidit,cumid,quodpropuroauronobisoffertur,numfittale,cognoscerefulminecupimus,nempeimproprioexamine,cumcertumsit,excatilloseucupellaomninodeauriexactapuritatepronuntiarinonposse.UideatergoillebonusPancirollus,quorumsententiam&persuasionemsecutussit,cumaurumdecopellaputauitessepurissimum,Sedutinaurofitabusiohuiusoperae,ita&inelectro,&quampartemcumparteuocant,uariisquetincturis:imo&aerenonnunquam.Uerumdiligentersuntcauendaetechnaesophistarum,quaeadeononnunquamsuntingeniosae,utetiamdecipereartificemperitumqueant.Fuitolimpersuasio,illudoptimum,omniqueiureprobandumargentumesse,quodsustineretfulmenaliquotiesconstantecolore,&caeteris,quaeinfulmineunaspectantur,qualiasuntemicatio,quiesinigni,concretio,malleatio,etc.Sophistaeergoinhocuniceincubuerunt,utaesautferrumeoperducerent,sicqueseargentumfecisseperartemgloriarentur.Sedsuntfulminisdiuersaeprocurationes,quibusfacilepotestobuiamirifraudibus.Sunt&quaedammedicaminamitia,quaedamacria,quaedammediocria,quorumadministratiofaciledetegitueritatem,praesertimsiutinquartatione,ita&hic,amplificeturmassa,adiectoargentoindubio.Tuncenimsoluiturconnexiofucataetincturae,&exponiturignium,plumbi,&aliorummedicaminumpotestati.RecteGeberusdisserit,ferrum&aesnonfacilemercurialestincturas,quin&aurumargentumque&molliarelinquere,proptersiccitatemterream,quacombibuntretinentquetenacissimehumoremanalogum.Perindefitinargentosophistico.Sedsuperinductonatiuoargento,satiatumfamiliariorelquoreaesautferrum,alieniusmedicamenomittit.Itacalxuiuasitiquadaminternacohibetpartes,utperstetformalapidisconcreti.Sedsaturataaerehumido,uelaqua,dimittit,&conciduntpartesinfauillampulueremque.Aquaeuerositmateria,exquaconstatcineritiumseucupella,&quomodoitemsiuemagnosiueparuooperesitapparanda,aliisinlocisestsatisexpositum,&nonestdocimastauelmetallurgicusscriptor,quiniddoceat.Hicquaedamsaltemattingemus.Itaquidamefformantcineritiummaius.Statuuntaltitudinemfociusqueadlumbos,eamqueinorbemducunt.Medium,relictisspiraculistribus,farciuntscoriis.Deindeinsololutumpraeparatumsternunt,posteacarbones:hinciterumlutum&carbones,usqueadmetaeformam.Lutumueroestinpilasconformatum,&arefactum.Accensiscarbonibus,paulatimquedescendenteigne,lutumuritur.Ustumrepurgatur,&misceturdimidiapartepulueriscarbonarii,cribratur,subigituraqua,inqueglobosreducitur.Itaparatumestlutumcarbonariumadcatinum.Huicsuperstructurapraemittiturfundamentumexlutobono,quodscoriisimponitur,utsitpauimentum.Exiccatur.Huicimponiturnouumlutum,utprius,idqueadiustamaltitudinemusquefituicissim.Sirimaeextiterintexiccando,eaediligenterfarciuntur.Pauimentumabsolutumconspergiturcineribus:&superhisextruiturefformaturquecatinusfulminatoriusexlurocarbonarioaltitudinedodrantali,foueainmedioimpressa.Catinustegiturlaeuore,quifitexlutiustirepurgatilibiiii.&cretaelib.i.uelprocretaponiturfarinalaterum,&pollencarbonum.Inminoreopereoptimumolimcineritiumprocupellishabitumfuit,quodfitexcinerecolurnopraeparato,cinereossiumbubulorum,calceossiumhoedicastrati,arietumqueparibussingulis,quibusadditurparsdimidiaossiumsepiae.Horumpulueressubtilissimiurinamadefactisubactique,&nonnihilresiccatiinmodiolumcoguntur,exactequesolidantur,autprooperismodofigurantur.Inmedioefformaturscrobiculaferramentoexcilorio,pauimentumque&lateraaequanturlaeuiganturqueaccutate.Totaposteasuperficiesinteriorcretaepulueresigillatimpraeparatoinsternitur:paulospissiustamenmeninmedio,sednonultramodum,neplumbum,quodsoletimmergi,excludatur.Cretaautem(uelsimilislaeuor)ideoinspergitur,quiaperfectiscorporibussplendoremlegitimumperhibeturconciliare.Catillosformatos(uocant&testas)adcalidamfornacemarefaciunt,utpraesiccitateimpulsiresonent.Haecopellaeinususolentpraecalefieri,&pauculosaebouitulinopotari,utmetallumindefiattractabilius,ipsequecatinusduret:quodcretae&saebiuitulinibeneficioacceptumreferunt:atqueinsuperetiamcretaeasscribuntmortificationemrealgaris,seuarsenici,&alicuiusplumbireceptionem.HincCarnorumpraeceptioest,utcineritiumseufocusfulminatoriushacmisturaperlinatur,quaemedullambubulamrecentemtemperatcumaquaalbuminisexouisperspongiamdiscussi,donecfiatunguentiinstar.Illitioterquateruerepetitur,semperinterpositaresiccatione.Aliquiidempolicenturmyrrhauelthure,liquorealbuminumsolutis.Tamforteindefiericineritiumuolunt,utsupereoteruelquaterrepetiidemopusqueat.SeddehisconsuleetiamAgricolam,Erkerum,&caeteros.Quaedametiaminfraoccurrentinpraxispeciali.Procatillocinereoministratfulminationialiquandotestafictilis,seupatella,inquaaliasfitaffinatio,autetiaminplumbumimmersio.Quipraetereamarginescatillorumfirmioresuultefficere,isiubetureossaepiusillinereaquasalsaintusforisque,quodsicsolidentur,&indurescantcohaereantquefirmiter.Prosalsatamenaliisplacetaquasolutionisgummiarabici,quaemistasitdimidioliquorealbuminumdiscussorum.Requirunturautemadperfectionisregulamconsequendammedicaminanonnullaprouarisscopis,nempefaciliorisfusionisconsumptionisimpuritatum,distributionis,separationis,defensionis,collectionishomogeneorum,liberationisatesta,colorisboni,tractabilitatis,fixionis,&aliorum.Istadiuidunturinplumbum,&quosfluxusappellamus,siueeaseparatim&solitarieadhibeantur:siueconiunctim,simul,autordinedeincepsperuicescertasalterumalterisubmittendoaugendoque,Quareplumbum(eodemreferto&lithargyrum,molybdaenam,plumbaginemque,quaeexplumbosunt:nonsempertamensineplumborecenteadhibentur,uteofaciliusinplumbumredeant)usurpeturinfulminationeseucineritio,nonautemcaeterametalla,siquandoaurum&argentumelaborantur,nisidefensionis&aliorumgratiainterdumopussitaere,uelelimatoferro:subtiliterinquititGeberus.Ratioeiusest,quiaplumbumfacilequescit,citoquedecedit,proptereaquiahabetmultumterrei,parummercurii(tametsialiasdeprehendimusparumdistarenaturamplumbiabhydrargyro,facilequeinhuncmutari)mercuriiuerobeneficiocredunturmetallaperfectiscohaerere,itautperfectiusidsit,quodcummercuriocoitcohaeretquemagis,undefamiliarissimusaurodiciturhydrargyrus.Familiariaautemobamoremmutuumnonfacileseparantur.Atplumbumprompteabauroargentoqueproflatur.Ideoneminushabeatmercurii?Imoimbecillitassubstantiae,&humiditasuolatilitasquemercurialisutrumquefacit,nimirumutcorporaperfectalibenterintrentinplumbumobcognationemmercurialem;sedfacileiterumseparenturpropterhumiditatemplumbiinconstantem.Stannumfixiusest,&excoctius.Itaquenontambenepotestsegregari;imoquiaargumentoquodaminternoadperfectionemauricontendit,aegriusauellicommistumpotest,&ferenonnisicumiacturaabargentodifflari.Geberait,stannumessepurius&subtiliusplumbo,&habereplusmercurii,minusterrestrisnaturaeseusulphuriscombustiui:&ideoseruarimagisincommistione.Intelligendumueroargentumuiuumpurius,maturiusconstantiusqueest,cumsulphurequoquestabiliore&synceriore.Quamobcausamalicubietiamargentumteneritate&splendoreaemulatur.Purumpuroamicum:&constansconstantiadhaeretfortius.Ueruntamentandemabirecogitur,quanquamcumiactura,nisisolertiamagistriidpermedicaminadefensoriaanteuertat.Diciturrapere&auferresecumaliquidargentiitidemproptercognationem&immistionempenitiorem.Cumenimproflaturintenuiaramenta,&halitusdiducitur,quiattenuanttrahuntquesecumetiamargentum;idemfacit&stibium&marcasitha,nisifigantur.Undeminorargentiportioperfulmeninseparabilisestacopiosostanno.Dissipaturenimtota.Ferrum&aesinutiliasuntadfulminandumproptertardioremfusionem,quin&nimisferuenscombustiuumquesulphurhabent,neceamhumiditatem,quaefacileseinsinuare,iterumquerecedereposset.Idautemcolligituretiamexcopiaatramenti&scoriarum,quaeexutroqueelicitur.Geberusait,medicamendeberecitiusfluereargentouelauro,nimirumutfluerefaciat&haec,insinuandoqueseperuageturtotumcorpus,&indeassumatfamiliaria,abluatsordes,dissipetfuligines,&unasecumauehat,nullodamnoillatoperfectis,sedpotiusrecreatishumiditatemercuriali.Cumitaquehaecpraestarenequeantdurametalla,ineptasuntadsulminisadministrationemprincipalem.Interdumtamenadhibentur,utmanipulusfuruminbello,nempeutinseauertantimpetumconiunctistibiiuelsulphurisdestructiui,itemMarchasitae,Cobalti,&similiumrapaciumferuentiumqueminerarum,quaenisifatigarenturferrouelaere,nobilemetallumconsumerent.Aguntautemmagisindura,quamincaetera,proptersingularempropensionem,quaeestinnaturaferri,aeris,stibii,sulphuris,&similium.Ferrum&argentum.nonfacileseparanturcupella.Ferrumobpenuriamhumiditatisreiicitur,&interaliascausasetiamobhanc,quiaualdesitithumiditatemmercurialem(undesihydrargyruseirectefueritunitus,nonfacilerecedit)quaecumsitinauro&argentopraeclara&constans,nondimitteteam,nisiplaneiugulatum&consumptum,quodfieretcumdetrimento.HaecestpotissimumsententiaGeberianarumrationum.Cumautemplumbiuicemobeant,ueletiamsuppleantfluxusdictiseumedicaminaexminoribusmineralibus,similibusquerebus,qualessuntplurimae,utuitrum,salesuarii,borax,alumen,tartarus,&c.facileintelligimusaptaadfulminationisprocurationemesse,quaecunquefacilifluxusuitabefaciunt&eliquantmetalla,simulqueextergunt,fugaciaineiscorrumpunt,uelsecumauferunt:tandemque&ipsarelictometallotersopuroquediscedunt,siueinfauillamabeundo,siueseorsimconsistendosubeundouecatillicinerem.Loquemurdehiscopiosiusinpurgationemetallorum.Interimnotetursaltim,quodsalattincar(Altincarseuboraxquidamquifitexsaleammoniacofactitio,halinitro,&alcalicoctisinurina(siquidemadaurumexpetiturfluxus)uelinaceto(siadargentum)&coagulatis,apprimeinoperefulminationiscommendetur,utpotequieliquetmetalla,ingressumpraebeat,lithargyrumdemat,&plumbouniat;defendatetiamaurum&argentum,nedifflandoexhalent,reddatqueeademtractabilia;praetereaetiamsitardafueritincoctiopropterferriuelaerispraesentiampromoueateandem;quaeomnesdotesinunumconferunturstibiumrectepraeparatum.Diciturenim,posseomniaimpedimentatestaedepellere,siquaeobstantpuraeexcoctioni,siuesintexfrigoretestae,siueaere,stanno,ferrosuperfluo,siueetiamcaliditatemetalli.Satiustamenest,praedictiboracis&praeparatistibiisocietateminire,uelalterumalteridebitaportionesubmittere.Praeparatioeiusestfixio,necopioseconfertimqueexpirandorapiatsecumperfectacorpora.Aliquitamenpariterlaudantantimoniumcrudum&reductum(Lunareillud,quodcumparitartaroexcoctumnitescit)itemmineramplumbi,uellapidemplumbariumbenetostum,tritum,elutumqueperalueolum.Uitrumdiciturstannumoperisubtrahere,&aessegregare,sibiquesociare,praesertimsiadieceristartarumcrudum,stercusequinum,uelsegmentacoriorum,quibusetiamnodiaerisferruminatifluunt.Quicupiuntcitiuslithargyrumabstrahere,iniiciuntglobulosexcinerecatinorumseucineritiifulminatorii.Naminhosirrepitplumbago,sicutinfocumcineritii.Cutisinterfulminandumrumpituradiectamisturaextartaro,&pariuitroUenetointermistopaucohalinitro.Cumfumigatopusualde,inditurpuluistartari&salis;quoreceditaurum&argentumasuperficie,necunadifflatur.Itasistibiumualderapaxsubest,prohibeturhocnocereadditamentoexsulphure,salepetrae,salefuso,atramento:coctisurinauellixiuio,quoadfoetorsulphurisabeat.Potes&inlixiuioexcinere&calcecoquere&coagulare.Sedinnumeraesthorumfarrago.Formaadministrationisnonestinomnibuseadem,soletquealiquidetiampermittiartificisarbitrio.Infraquideminpraxiexemplaexhibebimus,&aliasinAlchymia&docimasticoeademderelocutisumus:uerumutaliquidclaritatishicquoquesitpraecepto,unumatquealterumsubiiciemus.AurumfulminandosicpurgantexaltantqueChymici:catillusinfornaculaperduasueltreshorasanteopusestincendendus:posteaimponendumparumsaebiuitulini,uelsimilisunguinis,donecconsumatur.Resiccatocineritioinferendumplumbumascoriis,lapillisquerepurgatumtantaquantitate,quantaestaurumfulminandum.Hocubidelicuit,&purumincatillofluit:submittituraurum,excoquiturqueeodemcaloreusqueadfulmensecundum.Deindeperserefrigescat,Itafittractabile&nitidumproptercretam&saebum,quorumillarealgarcoercet,hoccupellamfirmat.Fulmenauriintelligitur,cumpostnubeculasdigressasemicatgramineonitore,autuirorelazurino,consistitqueaequalitersinemotu.Geberuscineritiopuluereuitriconspersoimponitmetallumprobandum(autgraduandum)prius.Additispruniscolliquat,sufflatque,cumquefusumnatat,proiicitplumbumperuices,quousqueidestnecesse.Totiesauteminstaurandumplumbumest,quotiesidestconsumptum,adhucmobili,necdumquiescentemetallo.Illaenimtrepidatio&concussiosignumestimpuritatum&immaturiratisexhalabilis.Quandoueroconsistit,&clareinsuperficieresplendet,absolutaestfulminatio,Fulmenenimargentilucidampraesefertalbedinem,serenitatemquelunarem,sicutauruminbarsolareuirensinambitu.FulminandiargentirationemcompendiosicdescripsitBudelius:"Fornaculacandentibuscarbonibusinstructa&perspaciumuniusueldimidiaeplusminushoraeaccensa,catilloquecinereoimposito,&feruenticalorecalefacto,actegulaseuoperculoadamouendumundequaquecarbonessupraposito,eidemcatilloprimumplumbinonnihiliuxtaapparentemintrinsecumualoremmetalliadexaminandumpropositiimponito.Deindecumfumareplumbumceperit,planequeliquefactumfuerit,iamtempusest,utargenteasmassulaslibrapensilipriusappensascatillisbinisiniicias,quasuoluireuolui,coquiignecandentiacrecoquiitaquepurgarisinas,idqueforteperhorulaequartampartem,uttandemulteriusibidemnihilsit,autuideripossit,nisipurumputum,sesequeofferenspromptumqueacparatumexhibensargentumcoloreadmodumhilari&grato,supraquemodumnitidoexcellenti&splendenti,etc.quaemassulaeforcipeexcatillisextrahuntur,etc."Hocilleadprobationesaccommodate.Similiterautemdesimplicifulminandistudioiudicandumest.Est&cumaespercopellamspectatur.Eiusfulguruiridisest&aeruginosus;quanquamsicommixtumfueritcaeteris,utaurouelargento,antequamsegregatumsit,catillicineremsoleatinquinarefuscedine,sinonpeccatumsitfrigore,uelaliudquid,undetalismaculaeuenit.Interdumaurumuelargentumproualore,quemcolligimusexcoticula,iungimusplumbicertoponderiperexperientiamcognito,&uelinuoluimuslamellis,uelgranaliacomponimus.Itafundunturuna;decaeterosubmittiturfluxusaliquis,uelplusplumbi,sinecessitasrequirit,&pertinaciorestimpuritas,quamutpaucoplumbopossitexcoqui.Cumadsummumargentigradumcontendimus,septuplumueloctuplumplumbumapponimus.Seddehissatis.Finesfulminationissuntuarii.Principalisest,utrepurgatummetallum(aurum,argentum,aes,electrum,&alia)quampurissimespectetur,euadatqueinsummosuigradupraestantissimum.Sedhuncfinemsequunturaliimulti.Namindeposteaiudiciumsumiturtum,quantumpuriinmassasit,&quantumquoquemodoexcoquiadregulampossit.Praetereadiscernimusprobumabimprobo,eademoccasione,conferendonaturammoremquebonicummalo.Insuperseparareeodemmodoalterumabalterolicet;quin&ministratfulminatioseparationiauri&argentipurae,estquehuicpraeparatoria.Copellainseruit&commistionibusmetallorumbeneficiofluxuum,quoslocoplumbiapponimus.Nonnunquamreducendiscalcibusaccommodatur;interdumfixatoriaest,praesertimadiectismedicaminibusfigentibus.Fulminationemaplumboplaerumqueexcipitaffinatiosupertestauelpatellafictili,proptereaquodetsiadsummumgradumperductumsit(sinimirumhucaspiramus.Namantedictumest,possenosetiamcitrasubsistere,&diminutoauctoueplumboigniqueagere,quousqueconsultumest)tamenadhucalluuio&nubeculaexhalitibusplumbisitconiunctus.Iubentergomagistriproflareilloshalitussuperpatellahumiliantefolles,dequareinsequentibus.Cap.Xu.DeAffinationespeciali.UadeSalmuthinotasinPancirol.UoxAffinationisbarbaraquidemest,&aPantheoinremetallicausurpaturproabsolutionefinali,quemadmodumetiamofficinisillaplacuit,quibussolenneest,finireargentum,affinaresaccharum,&alia:seditacomparataarschymicaest,utnonbarbariesterminorum,sedconsuetudoartificum,ipsaquererumsubstantia,&operumratiopotiussintrespicienda.parte2.tit.5desaccharefine.Nonestbarbarumartichymicae,quodexperientia&consensuartificumcomprobatum,&pluslucisaffertdoctrinae,quamsielegantiasTullianasnobiscommendares,nihilquenisiauribusCaesarianis&foroeloquentiaeRomanaegratumsonares.Intricauititametallurgiampotius,quamexplicauitAgricola.PliniusnonreformidauitLatiodonareetiammetallurgorum&officinarumuocabulaillamucida&fuliginosa,Seythanum,Turbistum,Segullum,Alutationem,Canalitium,Apilascudem,Arrugias,etc.Uerumenimueropermittimusdelicatulis,ut,cumincidentinsermonemderemetallica,cumCicerone,CaioCaesare,uelAugusto,usurpentnomenabsolutionis.Estenimaffinationihilaliud,quamabsolutifinisopera:seuadultimumfinembonitatistamintrinsecae,quamexternaeexaltatio.Haecgenericosignificatuadmultaartificiaseextendit.Quodcunqueenimopus,siueperse,siueperaccidensidassequatur,diciistopotestuocabulo.Sednoseamconsideramusnuncinspecieinterexaltatoria:&quialicetapopulosumereuocabulacongrua,respeximuspotissimumadillosmetallurgorum,docimastarum,monetalium,etc.labores,quibuspraeterfulmen,caementum,&huiusmodidicunturaurum,argentum,aes,&c.affinare,&adregulamcoquere.Hociamnobisestprincipale.Affiniafacimuscaetera,quibusaliquidaffinaridicitur,quaecunquealiisnoncomprehenduntur.Pridemindicauimusdifficultatemmethodi,quodquecogamuroperationesaliquasadmodospotiusdistinctosreuocare,quamspeciebusessentialibusdiscludere.UeniamitaquedebebuntnobisrigiduliGrammaticicumLogicisillis,quiCriticipotiussunt,quamoperumlaudatorumeffectores,quorumsaliuaequicquidnonaccedit,idrespuitur.Est&usitatumRectificationisnota;sedgeneralior,quamproaffinatione,proutlaxumusumsibipermittuntcondonantqueatifices.Aliasproprierectificaturid,quodinterelaborandumabopereuelauxiliisaliquidinquinamentiaccepit,uelnondumpenitusestsegregatum,uelcuiposteaaliquidsuperuenitalieni.Idadrectumdeducimus,seuadregulamelaboramusid,quodcumaffinationeinaliquibusexemplispotestconcurrere.Utpressiusintelligas,quidsitaffinareinspecie,consideraexcoctionemmetalliadregulam,&ustionem;itemsacchariaffinationem,quaacquiritcandoremeximium,&teneritatempuritatemqueexcellentem.Itaaffinantursales,nitrum,chrysocolla,borax,atramentum,hydrargyrus,etc.Talisaffinatioautabsolutaest,autrelata.Nam&finisaliasultimusest,aliasπροςτι,suntquefinesmultiintermedii,seusubordinati,&deincepssequentes,inquibus,quiamotusartisexproaeresi&arbitrioartificisnonnihildependet,potestquesisti,cumuidetur,&bonasibisuccedunt,nonomniasuntultima,euenirequiespotest,tametsipateretprogressusadulteriora.Exemplilocoestargentum,quodcumperfulmennondumestabsolutum,utifitinoperemaioriscineritii,traditurustori,quiiddicituradfinemurere,hocest,adregulampuritatisperduceresubcaminopercrematuram.Atquiisfinisnonestultimus,seddeficitdrachma,itautbestalisargenticontineatsemunciasquindecimcumtridrachmo,cuiusabsolutapuritaseratsedecimlotonum,uelduodecimdenariorum.Itaimparitasfinitionisestinsaccharoquoque,&succismineralibus.Deindehocopereuelinternafitexaltatio,uelexternaillasimulacciditdigestio&maturatio,quaamittiturcruditas:itemsegregatioabalieniscommistionibus,utsubstantiaplaneexeathomogenea:Hacsordes&inquinamentaforisadhaerentiatolluntur,utinhis,quaeinsesuntabsoluta,sedsuperficietenusnondumdetersarepurgataque.Prioremodoargentumuiuumaffinaturexaltaturque,quosensuGeberusscripsit,intentionemcomplementi,seuinstitutum&consiliumabsolutionisultimaeesse,utLapis,seumercuriusPhilosophorumpersublimationismodum,perfectissimemundetur,utquoduolaticumest,figatur,etc.uelutsuperfluahumiditastollatur,&sulphurimpuritasqueterrenaseparetur:quemfinempostquamestconsecutushydrargyrus,iaminaurumargentumqueagit,&eainmercuriumconuertit,potestquecoagulare.Aurumfinumestpustulatum,uelobryzum;quidametiamlotigGolotuocant,quasiadcomplementumregulaeexcoctum,autfactum,utponduslothonumsuorumhabeatintegrum.Aliasidestpurumputumque,ut&argentum.UideBudeliumlibr.I.demonetis,cap.24.ubi&meracissimum.Aurum&argentumtumintustumforisaffinanturpercaminum,ubiduplexmodusproponitur,priorsublignis,posteriorsubtegula.UtriusquefornacessupraexEtkerorepraesentauimus.Aliquandouerotantumforisaffinantur,ueluticumcaemento,uelantimonio,sulphure,plumbo,etc.suntpercoctaquidem,&intusadregulamperducta;sedforisadhaerentexmedicinisadhibitisalluuiones,&sordes.Uocaturdeflagratio,uelproflatio,quaeplaerumquefitsuperpatellafictili,antefollesuiuocarbone,donectremore&nubeculatranseuntepurusfulgor&constantiaemergat.Argentiaffinatiindiciumest,siexperimentuminbacilloestcandidum,aequale&malleoobsequens.CandorautemintelligiturpuraeLunaeadmodumexcellens.Aeesadregulamcoquiturpeculiarifornace,quanquamprosuabonitatenatiuadispariter.Quoddamenimindeeuadittractabile&sanguineum:aliudduriusaspersumquemanet,necbenefertmalleum.Affinatur&stannumiteratisexcoctionibus.Inomnibusexperimentumrapisolet,immisusincatinum,ubisudormetalliseuliquorestbacillisferreis.Idiudicaturmalleiictu,colore&caeterisbonitatisargumentis.Nonnunquaminauxiliumexactioriscognitionisassumiturfornacula,&fulmenprocuratur.Porroidquoquesolenneest,utuelperseelaboremusremaffinando;uelaccessumedicaminum.Quocircainmetallisnonnunquamadiiciendumaesest,aliquandofluxus;aliquandoplumbum.Siargentumaerosumest,proualore&copiaargentiplumbumdaturdecuplum(siestoctolotonum)octuplum(siusqueadduodecim)sextuplum(siaduodecimadquindecim)ueletiamquadruplum,nisiadultimumprocedereuelimus,ubiconuenitpauloplus,utquintuplumuelsextuplum,adiicerepropterdiuturnioremcoctionem.Hicaffinationemustoriamsequiturproflatoria.Namquoddeplumboadhaeretinpatella,proflandumest,adiecto,siopusest,paucoborace,uelsalepetraeo.Dehisautemspecialispraxisestplenior.Nameuenitinterdum,ut&hicplumbumsitapponendum,&patellaseutestapuluerelithargyriinducenda,dequareleganturdocimastarumcommentarii.Quicquidinteraffinandumapparetsordium,idquodinmetallissoletemergereadsuperficiem,instrumentopeculiariestdetergendum:Quicquidadimumconcedit,medicaminibusconsumitur;&saepeeuenit,utcatinidemissisuncisafundosintexuscitandimouendique,utisingulorumdocumentaostendunt.Potissimaquidemaffinationisratioestinstrumentoignis.Ideoetiampropterexcellentiusfrequentiusqueinstitutumaffinationemexaltationicausticae&illuminationiasscripsimus.Sediscalornonseemperestinparigradu,accommodaturqueadnaturasrerum,uticernereestinaffinationesuccorumresolubilium,quicalidasoluuntur,filtrantur,adpurumperdiuersacola,reducunturquecoagulando.Quaedametiamsubigere,fricare,&accurateabluerenecesseest.Etestquandoetiamhicadiicimusmedicamina,utestdetersoriasalsilagocalcisuiuaeinsaccharo,sedquaestudioseestseparanda,magnoscelereeorum,quiutcandidiussitsaccharum,quodfinumdicunt,ramentatincturamquecalciscumeorelinquunt,&sicmagnisinremedicaerroribusoccasionempraebent.Quaedamutaffinenturpenitius,adiectissuccis,aliisquedetersoriis&combustiuiscalcinanturinreuerberio,&excalcibusreducuntur,quomodoexaltatmetallaimperfectaGeberus,utpossintaliquapraerogatiuaperfectioniscommendari,ueletiamcapaciafieritincturaeperfectorum.Sedhiscompetuntetiampraeparationesmundificationesquealiae.Dicunturquaedamaffinarietiamsineigni,utcumuerainsolationerepurgatur.Quaeabluendo,igniendo,restinguendo,etc.fiuntmunda,absolutaequebonitatis,adaliasclassesreiecimus.Affinationicognataestsuccorumextractorum,&decoctorumsimiliumquedepuratio,quamadministrantpharmacopoeiperuariossegregationummodos,utdesessum&effusionem:Clarificatio.clarificationemperalbumina:colaturas:destillationemperlacinias,&huiusmodi,dequibusinspeciesuoloco,sicut&operationesipsaesuprapersequidemsuntexplicatae,sedhicfamulariintelligunturuarie,concurrentibusnonnunquamaliis,utablutione,mistione,subactione,destillatione,etc.Istaclarificatioadaffinationemadeopropeaccedit,utaliquandositidem.Suotamenuocabuloindicatremclaramfieriexobscura,quodfitextenuatione,rarefactione,remotioneterminantium,seuadmistaealienitatisimpurae,uelfecum,etc.itautcalorSolisuelignisetiamaliquidmomentipossitconferre.Inchymicisaliquandotalequidpraestantmedicaminadescensoria(KellpuluerundniderschlagenesStuckutsales,aliiquesucciacres.Aquafortisclarificaturargentiportione:uinumetiaminiectopulueresilicum,uelsale,uelcalceIouiali,uellacte,&aliis,utinexemplisuidebimus.Germanorumfein/aLatinofinis,utfeinGold/feinTuch/einfeinerMensch/etcquaealiquandoetiamironica.Sedaffinatioaliquidampliusrequirit,quamclarefactionem,&perspicuitatemliquidorum,utitestaturopussacchari&reliquorum,quaeindenuncupanturFina,seuaffinata(Germanisfinirt/affinirt/feingemacht/hocest,meracissima,puraputa,consummataepraestantiae,uelfinisregulaequedeterminatae)itautquicquidfinumcensetur,idadexactiiudiciifinemperductumintelligatur,&omneshabereabsolutionissuaedignitates.Animigratiaquaeritur,quaesitsententiaPsal.apudEbraeos12.U.7."EloquiaDominieloquiapura:argentumigneexaminatum,probatumterrae,purgatumseptuplum"(exustuminuasefictiliinterramfusamsepties,utaliiinterpretantur.)ProculdubiointelligendumestargentumFinum,meracissimum,&summaeperfectaequepuritatis.Atnonuidtunseptiestransirecaminum,testamquesentiredebere,cumpossit,postquamexcoctumest,paucioribusignibusdepurari.Exuenaexcoquitur[ss1]perpyrimachum,aliaqueadditamentainplumbum;abhocseparatur[ss2]tumaliisartibus,tumusitatissimecineritiomaiore.Hinctransfertur[ss3]ainustrinam:aquareditpurum,usqueaddrachmam.Hancquoquesitollereuelis,coqueturaffinabiturque[ss4]ineademustrinasubtegulauellignis;&tandem[ss5]fulmineexaminabitur,proflabirurque[ss6],quaeoperaesenariumperficiunt;sednonomnessuntnecessariae.Namineademustrinaadsummumaffinaripotest,&sicinquaternariouelquinariodesini,uttaceamprimamexcoctionemnonesserepurgatoriam,sedconfectoriam.Nodusnumerorumseptenariusest.Itaquehierophantarummoreperfectissimamconsummatissimamqueuerbidiuinipuritatemintelligimus,inquanihilsitalieniautimpuri,nihilhumanaetraditionisuelconsilii,(QuisenimconsultorextititDomino2)sedconstantissimorumDeidecretorum,uoluntatisquesyncerissimapraeceptio,merusquespiritusdiuinusnus.IndeaeternumDeiuerbumconstantermanetcumpiisinomnitentatione,quiqueeoimbutusestanimus,nonfathiscitullisprobationum,crucisqueseuexagitationumignibus,adinstarargentiabsoluti.Quidamuolunt,tuncdemumargentumcensendumessefinum,cumseptemgeneraexaminumsustinuit,qualiaforent,fusio,ignitio,extinctio,fulmenseuplumbum,caementum,calcinatio,reductioque,&sulphuruelstibiumfixum.Aliquibusplacetseptenarepetitiocupellaecum&sinemedicaminibus,&hissemperacrioribus,adhibitaaliquando&quartatione.Hincillacensura,uerumargentumfore,siseptiesperplumbumtraiectumfuerit.Sedsophistaenihilominusinueneruntadulteriispeciem,quaeitemsexseptemueignestoleret.Satiusitaqueest,illudargentuminPsalmonondetotidemomninoignibusintelligere;sedplaneabsolutaepuritatis,cumuerboDeisummaomniumexaminumcompetat,quodlicetsummostudiodeprauaresophismatibussuisattentauerinthaeretici&sophistae,sempertamenutpurumSolisiubaremicuit,&noninseadmisitpollutionem,sedforisiudiciahominummentesquenubeculaprauitatisinquinataeeiusfulgorempurumsaepenonperceperunt.Sedhaecobiter.Cap.Xui.DeRestinctione.Αποσβεσινuocantrestinctionemuelextinctionemindiscretaeinterdumsignificationisuocabula,utcumignisrestinguitur,seuincendium,ueletiamextinguitur.Sedproprieextinguunturinflammatalucidaque:restinguunturardoresiccoferuida.Extinguituruitahominis,restinguitursitis.Inhacnostraarterestinctioestferuentiumactuuelpotentia,siueunasitflamma,siueabsit:Quaecumuariapossitesse,tamenprincipaliterintelligiturinhocartificioexaltatoriagradatoriaque,quauelinternaaliquadosacceditreirestinctae,uelexterna,uelutraque.Omnerestinguendumpriuspaticalorisexcessumdebet,seuferuorem.Quocircaprimaadministratioestperigneumagens,quosimulaperiunturcompagesporique,&actuanturspiritus,caeteraquemobilia,quaedamattenuantur,&rarefiunt,utimpressioaccipiuelinferriprompteinterrestinguendumpossit.Agitenimhicnonunacausa.Partemperficitcorpusipsumqualitatibuspotentibuspraeditum;partemspiritus&humorincorporeresolutus:nonnihilferuorpotest,eiqueoccurrensfrigusincorporealiosimiliterpotentiissuisinstructo.Indeaccipitrestinctumaliquid,autdeperdit,redditque,&patiendoreagit,reagendopatitur.Sed&siquaerecrementaexincendiouelcromaturaresultant,absistuntque,eaquoquealiquidconferunt,&aresolutionepermateriamrestinctionisredeuntincoagulum,haerentqueinsubiecto,inquodsunttransplantata.Excontemplationehorumextititrestinguendiartificium.Certaenim&determinataexcertiscertomodomensuraqueprocuratisprodeunt,quaecumsapientumusus&experientiacomprobauerit,apopuloinartemassumptaestRestinctio.Requirunturprimumineaid,quodrestinguitur:secundoalterum,inquo:quorumcumutrumquesitsuomodoactiuum&passiuum,alterumtamenaliquatenusestactiuummagis,alterummagissusceptiuum.Duoueroessedicimus,quiacumsuasponteincensumreditadcontrarium,frigefactioest,autdeflagratio,nonrestinctio,quaenonnaturalis&spontanea,seduiolentaintelligitur.Esttamenaliquando,utcandefactumautferuefactumpersesinimusdeferuescere&extingui,seuintermori,utdeflammaloquuntur,quaedefectupabulideficit.Earescognatarestinctioniest,uelellipticarestinctio,certoconsilioalicuiusperfectionisinstituta,&substitutarestinctioniintegrae.Similimodosuffocatioinflammatiprorestinctioneest,cumnonfitfomentis,utlinteis,puluere,aquacopiosa,&c.tantum,sed&negataexpiratione,permeatuumocclusionem,quopactofiuntfomites,&oleanonnullaparantur.Inspecieresinchymiarestinguisolitaeingeneremineralisuntmetallanontantumignemcitrafusionemsustinentia,uelutidura&media:sed&mollia,quaeferuerepossunt,quo&duramediaqueinterdumadducuntur,sicutcontramolliaindurari&figipossuntadaliquemignitionisgradum.Indegemmae,saxa,succiuarii,etc.Ingenereanimalisuntossapotissimum,quaequeinflammantur,seuperse,seucumaliis.Inuegetabilibusinueniunturligna,cortices,&totumcremiorumgenus,etiamcarbones,stipulae,antequamdeflagrent,&huiusmodi,perindeutresinae,cumsimilibus.Idinquositrestinctio,uelactuliquidumest,ueleliquabile.Ibiestaquasimplexelementaris,aquamineralis,medicata,liquorresolutionissimplexcompositus:essentiaeliquidae,fucci,etc.utoleumoliuarum,&alia:liquortartari,salresolutus,tincturasoluta,oleumphilosophorum,aquamercurialis,uinum,urina,acetum,cumcaeteriseiusdemclassis.Interconcretaliquabiliaquaedamplanesuntsicca,utsulphur,pix,etc.quaedammolliahumecta,utadipes,saebum,unguenta,emplastra,etc.Quaedamsapaliconsistentia,utsuccispissiores,pastae,coloritiahumida,&c.Num&terrarestinguimus?Nihilprohibetetiamhocfieri,praesertimsisitcertomodomedicata.Constateaardoresbituminumcomprimi,uti&sulphuris,picis,&pinguedinumflagrantium.Eodemrefercineres&arenas,pulueresquemedicatos.Caeterumcumferuereactuplaeraquesoleant,quaerestinguimus;solatamencalxuiuaetiamactufriget,cumrestinguitur.Numetiammustumferuensaffusaaquarestinguitur,utiaquainahenisebulliens?Reprimiturpotiuscontrario,autsaltemdisturbaturemissospiritutumoremexcitante,utifitinfermentoconfixo.Formaerestinctionumsuntuariae,exquibusnonnullaeuulgaresfortuitaeque,quas&ipsasaliteratquealiterfierinihilprohibet:sedaliaesuntsolertiores,licet&illisarsinterdumutaturprorerumdispositione&necessitate,ueletiamarbitrio.Fabriferrariiaerariiqueprehensasmetallicandefacti,autferuentismassasinlacusseuaqualiculosimmergunt.Idemfit,cumferrumrecoctuminchalybemmutamus,cumaerisexcoctoresabscissospanesaerisrestinguunt,&c.Imo&cummedicatospotusfacimus,utpoteauratos,chalybeatos,ferratos,&c.Aliteretiamtemereillisiacentibusaquasaffundimus,quomodo&caminiflagrantescarbonesquerestinguuntur.Sedinmetallurgiafabriliqueoperecatinisferuentibus,metalloqueplenisitaaffundendaaquaest,neexiliat.Quamobremobseruatisarticulisadparietesaffusaaquanonnihilincalescit,&tuncanteuertiturluctaqualitatumcontrariarum,spiritusquenonitauiolentecoercentur.Itainfocofulminatorioaquauelcereuisiamodiceimmittiturinmassampercineritiumuacuum.Aliaestratio,cumprunasaffusoliquorerecreamus:aliacumriuosincaminosuenarumustarum,imoadhucflagrantiuminducimus,utemolliantur:quodcumdocimastaequoquerequirantaliquando,inuertunt.Tostasenimuenasplaerumqueinliquorem(urinam,acetum,uelsimilem)praecipitant:seddigitospriusincanalifusoriodeferuerealiquantulumsinunt;postearestinguuntcoloris&tractabilitatismelioriscausa.Perfunduntaquisrogosaluminarii&atramentarii,sicubisaxasunttractata.Supplethancoperam&pluuia,ueletiameisuccedit.Calxuiuautirestinguaturuulgo,notumest;sedtamennonusqueadeo,quinsinegligenssis,periculumeuenirepossit,utieuenitilli,quinonpenitusrestinctam,sedincensampotiusaquiscumulauit,&inangulumadlignacomposuit,quofactoUulcanustabulatacorripuit,aediculamqueconsumpsit.Bituminea,quaequesimilissuntnaturae,possuntquidemitemaquisrestingui,sedconfertimadprincipiumflammaeimmissis,nondesuperasfusis;ueladmistaterrainlutummutatis;quodpraestant&madidicentones,fimushumidus,terra,etc.ChymicusMedicusnonsempertractatuastammolem.Itaquecumaquasbituminosas,uelexcalcemedicatasrequirit,etiaminiicitpugnos,uelardentesportionesindoliaaquarum,uini,uelalteriusliquoris,&saepeuersat,iterumquefinitclarescere.Sibalneauellotionesmedicatasrequiritextitionibus,uelprunis,uelcinereferuente:iteminlabrumaquainstructumdemittit.Quaeferuefactaeliquescunt,utplumbum,etc.praecipitariquoqueinlintresaquarumpossunt,sicutfit,cumgranaliaconficiunturexplumbo,auro,argento,aere,uelmisturismetallicis.Omninoinhisperspectadebetessenaturarerum,&ratiofinisqueoperis.Nonenimtantumrefertinmultis,quomodoextinguas,sed&quograducalorisresferueat,&quidconsequiuelimusrestinguendo.Itaque&saepiusinarteaquasmedicatas(naturauelarte)aliosueliquoreseireiassignamus.Aliusmodusest,cumirrorandoautguttasinstillandorestinguimus.Etestcumtotacandefactaitatractamus;estcumsaltemaliquatenus,quodobseruandumetiaminpraecedentibusnonnullis,ueluticumapices&aciemcultrorumduntaxatrestinguendofirmatam,nonautemdorsaquaerimus.Quaedamoblinimusmedicaminumpastisanteferuefactionem,simulqueincensarestinguimus,siuetotoidfiat,siuealiquaparte.Quaedampersecandefactainpastaspraeparatasdemittimus,uelobruimusiisdem.Nonnunquamasseminamuspulueresfusiles,ueliniissepelimusmateriam.Quaedamdefiguntur,quapartecandent,interram,autemplastra,uelunguenta,uelradices(raphani,etc.)uelcaules,uelsuccosextractos,autliquorescalcium,saliumue.Quiexrestinctioneoleaquaerunt,utexossibusferuefactis,exlateribus,expyrite,&aliis,iubenturartendere,utperinteruallaportionespyragracorreptaeiniiciantur,niuelintexardescereoleum,quanquamsihocfactumfuerit,madefactispannisreprimiflammaqueat;sedtameniacturafitinspiritu.Fiunt&medicinaerestinctasaccharipuluereaquaardenteincalyce.Sedinhis,siquaesuntsingularia,expracticiscognoscetur.Quodadcompositionesmateriarum,operisquerepetitionesattinet,dehisitemsingulariasuntpraeceptainpraxi.Genericenotandumest,inaliquibusscopumcontingere,unainaliispluribusrestinctionibus;&interdumliquoresmedicatospraecedereaquassimplices;interdumsequi;interdummisceriuaria.Finessuntuarii.NoshicpotissimumrespicimusGradatorium,utseuresferuens,seuliquorautmateria,inquafitrestinctio,aliquafacultatequalitatuealteretur,uelimmutetur.Dubitaritamenpotest,nummutatioinessentiafieriperrestinctionemqueat,analteratioduntaxat;&numtranseataliquidcorpulentiexrestincto,anueroqualitasnouaaccedat,uelexalteturpristina.Nonuideturmutatoriaesseextinctio;utinecPhilosophiconcedunt,qualitatemmigraredesubiectoinsubiectum.Corruptoriamesseposserestinctionem,inmedicatispraesertimliquoribusmanifestumest.Ignitiouelferuefactioforesaperitmedicaminisubstantiaminuasuro.Quin&solaignitiorepetitacombustiuasubstantiaeest.Siaccedatinsuperrestinctioualideagentibuseffectiuis,mutatioeritprocliuior.IndeexamenignitorumdependetapudGeberum,quoniamsuntquaedam,quaeatalibalneoreceduntmeliora,autsaltemillaesa,quaeestperfectionisnota.Uniuscorruptioalteriusestgeneratio.Sequiturergo,restinctionempossemutaresubstantiam,sidetotoopereremaccipias,&nondiuellaspartes.Philosophideprehenderuntmysticamillaminoleosuorestinctionemuelillitionem,autinspersionemtincturaeinimperfectummetallumignicandefactum,producerenobilius,&perfectumreddere,seuessetransmutatoriam.Hocarduumcredituuideturinauro&argento.Inaere&ferropeneestresludicra.Namferricandefactiextinctiquestomomaseuaciesprochalybehabetur;&transireferrumetiamtotuminchalybem,istaartenotumest.Restingueidsaepiusaquisatramentosis,inaesmutabis,quodperficieturcoctione.Quidampersuasumhabent,siaurum,argentumueignitumsaepiusinhydrargyrumimmersumrestinctumquefuerit,idabireposseinargentumuiuum.Mollitiemsane&tincturamindecontrahet.Iamautem,siexilloparauerisaquammercurialem,quaeingressumhabeat,&fixamtincturam,nonnondubitauerim,aliquidinhocgenereposserestinctionemaerisuelferri.Notumautemestetiammetallurgis,quampertinacitercohaereattincturaargenti,corpusquecumferro,sieiperminimafueritconfusa;quamquecontumaxsitmistioargenti&stanni.Sedhaecalibidisputantur.Numaliquidcorpulentifecedatrestinctione,noruntfabrilisartismagistri,&excoctoresaeris,Ideohisuospanesaqualiculisrestinguunt,utquodabscedit,colligatur.Quaeferuefactionesunteuocata,uelcombusta,uelabscedunt,uelabsistunt.Sulphur,inquorestinguiturargentumaerosum,extrahitargentum,Magnaomninouisestmedicaminum,quibusimperfectacomburunturseceduntque.Opusauteminaliquibusestauxiliomallei,quodecutianturextractacorruptaue.Spiritusuerotransirequidnotiusest?Sed&nonotiososhosesse,uerumunatransferrequalitates,quidintotametallurgia&medicinaexploratius?Disputentiamscholae,qualitatesnonmigraredesubiectoinsubiectum,quiainseparabiles.Atmediospiritumigrant,adeoutetiamquodrelinquitur,cadauerisitaffinius,quamsaluaerei.Nontamenquaelibetuirtusseutransit,seuitamigrat,utrationemhabeatinnouosubiectoeffectumque.Nonenimquoduiscuiusuisestsusceptiuum,quiquespiritustransferuntur,saepedissipanturdenuo,nisicoagulent.Uerumdehisamplapotestessedissertatio,quaenoncongruithuicinstituto.Exaltatoriamesseextinctionemseurestinctionemincaeterisdotibus,utcolore,calore,sapotibus,fixitate,mollitie,uolatilitate:quin&internistotiussubstantiaeuiribus,resipsaloquitur."Aquaenimchalybeataaerataquepurganditurbandiquealuumpotestatemacquirit."Ferrummolleueldurumredditurdiuersis,inquibusrestinguitur,liquoribus.Itadecaeteris,inquibusaliquampraerogatiuam&eminentiam,siueαπλωςquaerimus,siueπροςτι.Hincfiuntmagisteriauariaprousudomestico,&medicinaecontramorbos,&prophylacteriasanitatis.ApudGeberumdocimasticusestfinis."Multiplex",inquit,"estrestinctionisexperientia,utpotequacognoscitur,utruminperfectioneconsistatmagisterium,annon".Aurumliquoreextinctumcitrinumfulgidumqueeuadit:argentumalbum.Fucushissuberit,quibusalienuscolorafflatur,conciliaturquerestinguendo,dequopronuntiaturexactius,sirepetitafueritignitio&restinctioinaquisacribus,saleuelalumine;&metallaillainscabiemsquamasquehiscantnigras,quodarguit&extinctioinsulphure.Deindequodabextinctionemalleumnonsustinet,imperfectumesseiudicatur,siproperfecto,quoddebetdesuamollitienonremittere,autparumsaltemrecedere(argentumduriustandemefficiturrestinctioneacrium&sulphuriscrebra)eratexhibitum.Euidentiusadhucestiudicium&examenacrius,sihispraemissafueritcaementatio.Exquonotandum,nonomnia,quaerestinguereuolumus,simpliciigniincendi;sedinterdummedicato,utincaemento&affinibus.Praemittiturautemaurocaementumregaleexaerugine&ammoniacosalepueriliurinamistis:argentocaementumimperialeexpuluerelaterum,sale,tartaro,&similibus.Siitainflammatummetallum,restinctumqueacribusaquis,ceditmalleo,frangiturque,&coloremnatiuummutat,autaliampraerogatiuamamisit,improbumiudicatur.Docimastaehocingenioexplorantetiamtostasuenas,certissigniscognoscentes,siinurinauelacetoextinguantur,numquidmetallihabeantNonmirumest,restinctionemessedocimasticam,cum&ignitio,quaeillamindurioribuspraecedit,estqueparstetiusoperis,sit.Aliaueroestignitioauri&argenti;aliaaeris&ferri,quibusacceduntcoloressequaces;&tractabilitas.Aurum&argentumfundunturcitiusmetallisduris;sedantefusionemigniuntur,exhibentiaamoenoscolores,utinitiocaeruleum,posteafulgoremigneumoculismolestum,dequoinfulmine,Auruminperfectaignitionecoloremhabetrubeumintensum.Quodcitiusfunditur,quamigniatur,siabsitmedicamentabefaciens,pronuntiaturimperfectum,uelimmaturum,autfucatum.Itasinonnisilaboriosefortiqueignicandefiant.Uerumhaechactenus.Aliusfinisextinctionisestsolidatio&recreatio,quamGermaniuocant,abkuhlen.Eaetiamsineliquorefitapuduitrariosincaminosingulari,ueleiussecretacamera.Fabriferrumitasolidant:prunasnonnullisic&firmant&restaurant.Balneatoresuaporariaincendunt,aliofinerestinctissilicibus,ueldiphygeexcatinisferrariis&aerariis.Restinctioetiamseruilisestinuenispraeparandis,incalcinandisgemmis,ingranulando:infulminandoetiamadiuuatperfectionem.Obiterparitbalneamedicataquorumnoneratprimariaintentio,utcumscoriaeabiectaneaecupisaquarumrestinguuntur,ueletiampanesaerosi,etc.Itaseruitoleistenuissimisparandis.Quisenimignoratuimignismaterialisinsingularisubiecto?Nonignistantumperseestattenuatoriuscalefactoriusque,sed&materia,inquoest,praesertimacris&diuidendipotestatemhabens,&segregandiheterogenea;ueluticumexclusiscrassislateresigniticombibunttenuemliquorem,eumqueattenuantmagis.Inde&separatoria,ablutoria,percoctoria,seumaturatoriapotestesserestinctio,cuiusexaltatioapparet,quiapriuationisubmittithabitum,formamque&actumperfectioniscalore,tenuitate&aereanaturaprocuratainducit,&uelutiexmateriaepotentiauirtuteeffectiuainanalogoeducit.Motumautemrarefactiuumunaesse,&quodammodoetiamlocalemperconfrictum&colluctationempartiuminterebulliendumresolutisinspiritumaereumueligneumnonnullisuelipsityronesphysicorumnonignorauerint.Motushuiusmodiquantumpossit,pridemexplicauitmagisterperipatiinmeteorissuis,etiamadalienioremphysicaminhocdelapsus.Nonest,utdicamusdecomitanteextinctionemstridore,fulmineque,&huiusgratiatonitrua,SolisqueinOceanumlabentisiuxtapriscamfabulamstrepitusreponamus.NumextinctioetMedicosodores,uaporesqueprocrearepossirquamrereutiliusest.Iama.itadentesputridos,uermesque&humoresineosdecumbentesaliquiperuaporesindeexuscitatos,&tubuloexceptosdirectosquesanareaggrediuntur.Aliiitamedicanturuaporaria.Etquidopusestpersuaderemedicatoshalitusextinctaexpirare,cumidnonignorentpopularesbalneae?Restinctionibuslicetestefflofescentiasmetallorumprouehere.Exhiscaeteraecommoditatesperspicerentur,praesertimsi&naturamrerumintultifuerimus,quamnobisuelmiraculainardentiummontiumcauernis&craterib.exhibet.Undeenimestfragorincendiorumquorundamnisiexluctaaquisrestinctorum?Undethermaenaturalesnonnunquam?Tametsienimhaecestaliascausashabeant,tamenpossunt&indeeuenire.Cumsubterraneaincendiafatigantlapidesmetallicoserosos,ferrosos,aluminosos,atramentosos&similes,superueniensaqua&restinguensrogos,trahitsuccos&ramentacumspiritibusmirificequealteratur,utferesuamdediscatnaturam.Siinterroges,quaecausasit,alicubiaquasessenitrosas,&aluminosas,sedsineuirib.densandi:restinctioneimpressionemspiritalem,nona.corporalemsimiliterqueablutionemtalemfactamesse,nonimmeritoresponderis.Iamatenuesspiritusaquacoagulantquidem&consistuntfrigoreaqueo,ita,utaliquandiucumliquoribusmanerepossint:sedexpiranttandemcoloreexuscitatiiterumqueresoluti.Prodestitaqueextinctionumdoctrinamultipliciter,itaut&scholephysicorumhabeant,quodargutecausisreddendisqueantproducere.Esttameneaetfraudibusobnoxia:&aliquandouariasfigurasefformarepotestnempemotudissilientibuspartibus&consistentib.formalocisquediuersis.Imposturaminuexeruntilli,quicallideintellexeruntabradialiquidrestinctioneincertisliquoribusexcorporibusperfectorumposse,quodcumitaminutumsit,&uelutiατομον,utnonledatfiguramimaginemquemonete:arteminueneruntsulpendiodignam,quaaureisargenteisquenomismatibusaliquidsuffurantur:Pondusautemrestituunt,medicamineminerali.Dehacsatiusesttacere,quammultauerbafacere.Docimastis&Zygostatishaecnotitiainseruietadimprobitatesdeprehendendas,iudicandasque,quandoquidem,utPliniusait,inhacsolaarteuitiadiscunturimpune.Cap.Xuii.Decoloritio&bullimentis.Coloritiumbarbareacolorandotingendoquepotissimumincutedictum,itidemnotumestinaurifabrica&docimastica,ubiadhuccorruptiusenunciaturKellericzlinguaGermanorum.Farb:gold¬farb.Antiquitusdicebanturpulueresuelmedicaminaexsalecommunifuso,atramentousto,saleammoniofactitio&alumineplumoso.silberfarb.Uidepauloinfra.Hosintercaementaretulimus.Nuncintelligiturliquoressedetersiuusobacrimoniam,inquomaceratametallaperfectaenitescunt.Estinterdumspissiorisconsistentiaemellis,uelpulticuledilutiorisinstar.Omninomedicamenestcolorisdandiincutepotissimum,humidemisturae.Sicciusueletabsquehumiditate,transitabusuincementum,atqueetaliteraccommodatur,necrarorestinctionibusministrat,quopactopotestuimetinprofundumdemittere.Intelligituretcoloritiiuocetotumopus,nontantummateriamedicaminis.Agenscausainipsocausticaquaedam&corrosiuauisest,saepenumeroadrescertascerta&determinata.Adiuuariexternocalorepotest:Sedquononindigemussemper.Regiturartisprincipiisperindustriam,experientiamprudentiamquemagistriutalia7.τεχνηματα.quibusdirigitur&producituractioquoplacet&necesseest.Materiainquahaecuis,potestquidemsimplexesse:Sedplerumqueexmultiscomponiturutexalchymiapatet,fitquediuersaadrespatientes&scoposdiuersos,sicut&mistionismodusuariat.Adaurumpleriqueaeruginem,halonitrum,salemuulgarem,Gemmeum,ammonium,chalcanthum,certisportionibusaceto,uelurinamiscent:adargentumsaltartari,communis,halonitrum,uitriolumalbumcumaquaueluinosatissunt:Etquiainaequalitasmagnaestistiusmodiauriuelargenti,ususquediuersus,prudentiaeestuidere,quaequibusconueniant,&mitiaacrioribuspraemittere.Materiapassiua&sublectumquodcolorareplacet,utplurimummetallumestperfectum,habitarationemisturesimplicitatis,crassitiei,subtilitatisseutenuitatis&c.Posteaeodemreferri&gemmepossunt.Forma&procuratiooperisestnonuniusmodi.Quodaurumuelargentumperseest,utnummiaureietc.Sepultumcoloritioaliquousquedetinetur:moxexemtumabluitur,detergetur,perfricatur.Sininpoculispermoduminaurationis,autbracteistenuib.cauendaerosioest,nisitexaminandiconsilium.Hocenimlapidilydioafricatursatiseuidenslinea,inductoquecoloritioparuospaciodetergetur.Perfectimetallicolorheret;euanescentemisturaimperfecti.Finisquoqueestdiuersus.Nosprimumexaltatorium,gradatoriumquequarimus,quoexprofundocolorinsuperficiemseucutemtrahiturquomodoloquunturartifices:Euenitinterelaborandum(fulminandum,cementandum,igniendum,extinguendum,etc.)utmetallum,uelgemmauelsordidetur,uelalienumcoloreminduat,idquodnotumuelplebiest.Namhalitibusigniumfumisque,uelaliauiferrum,aes,argentum,etc.Fuscantur,ueltingunturcaeruleo,rubroaliouecolorepraeterconsuetum.Natiuuseisrestituicoloritiopotest.Estdeindecumaurumpallidiusestiusto,&argentumsolitonitorenonresplendeat,atqueitadeficiatgradu,quemsuppeditatcoloritium.Synceruma.estuerorumartificumstudium,sophistaeutinaliispraeclarisoperibusspeciemuerirepraesentantfucis,itainhocquoquedumperegrinastincturasincuteminferunt,saturantqueaemulisauriargentiueliquoribus,uelmalagmatis,halitibus&caeteris.Proximusexaltatorioprimumseueuocationiadcutemestdetersoriusimpuritatumsplendoremnubeoccupantium.Tertiusdocimasticusintelligitur.Ettuncsoletplaerumquecoticulaunaadhiberi,definiriquecoloritium,quodsit"liquorcompositusexcorrosiuismetalloruminimicissimisquematerialibus,quoprobaturaurumadlapidemlydiumaffrictum.Definitiocoloritiidocimastici."Einullummetalluminauriexaminepotestrecoloritiudosisterepraeteraurum:inargenti,etargentum.Siitaquealiudhismistumest,idstatimeuanescit,auroarmastici,gentouesuumseruantibuscolorem.Indecapiunturexperimentamisturarum,estquehiccertiorlapidisherculaniususcoloritio,quamabsquehocpronunciaredecolore,&consistentiatantum.Patetsimulcoloritiocommunemessemateriamcumcaementis&descensoriismedicaminib.expartequantumnimirumattinetadfluxusacriumsuccorum,quorumsudoraquisdiluitur.Huncfinemcomitaturquartus,quiestsegregatorius,aliasnonquaesituscoloritioperse.Quintuscelatorius.Namcumimperfectametallacorrodanturmedicaminibuscoloritii,ferreis,aereisuefunduminducimuspigmento:&ineoexpressaslacunas,ductusquefarcimusmedicamine,quodplacet.(Namdiuersaeestuirtutisdiuersumquepostserelinquitcolorem.)cumexesumest,quodtetigitaduotum,deducitur,abstergiturque,&posteapolituraemendaturexornaturquespecies.Hocconsilioproacetouelurina,miscemusmedicinasnonnunquamaquisimperialibus&solyentibusseufortibusquasgradatoriasuocant.Unde&caelaturaipsaapudquosdamnomentrahit.UocantenimGradierungGermanorumidiomate,maximesicertoscoloresinterdicimus,utalbumperaquammercurialem,uelsolutiargenti,&c.Eodeminstitutomagisuariarequoquepotestcoloritium,utiamnontantumillasuperioramisceantur,sed&salcapitismortuiuelipsumcaputmortuumexaquisregiis:hydrargyrumsublimatum,borax,alcali,&c.incorporatisspirituchalcanthiaquaforti,spiritusulphuris,aquacorrosiummellis,acetostillatitio,spiritusalistartari,&c.Sextopotestcoloritiumesttransmutatoriumesse,sedreductioneopusest,utinferroinaesmutando&similibus.Idempotestcornua&ossauertereinlapides,sipaulositliquidius,&alumenlixiuiisexcalcecinerequeclauellatodilutum.GemmasitamutariposseexantiqtateannotauitPlinius,crystallotranseunteinsmaragdum:sardainsardonychenetc.SedhaecartificiarectiusconsequimurBullimentisuocatis:quamsuntdilutaacria,inquibusbullientesrescolorantur,uelaliudquidinsubstantiaquoqueacquirunt.Facileestpulueremuelmalagmaauctohumoreinbullimentummutare.Quocircaeiusdemsuntquidemnaturae:sedobuarietatemaliudaliisaccommodatius.Argentumitaenitescitaquaincoctitartari:aurumincoctumurinaeruginediluta.GemmarumexeplaapudPlin.suntmulta,utpotecuiushistoriagemmaeomnesnitescuntdecoctumellisCorficipropteracrimoniam:Smaragdiuino&oleofiuntmeliores:carbunculiaethiopiciacetoduodecimdieb.maceratifulgent.Similiingeniosplenderecoguntursuccinaadipehaedorumcocta.Bullimentis&lignatinguntur:ueluticumindoliouicissimcomponunturcorticesalni&ferramenta(squamaferri)affusoqueacrilixiuio,ueltenuicereuisia,aliquothebdomadibustincturaelicitur,inquacoctalignanigrescunt,ablutaquedulcimodiceexiccantur,nehiscant.HacarteadmontemCarpathumexferroesfaciuntatramentosisaquisilloinlutumredacto,recoctoque.Sednonsemperadhibeturcoctio.Satisest&maceratio,quiintelligimusprobullimentoaliquandoesseposse.Porrocoloritioaffinisestillainauratio&inargentatioperpastaspulueresueaffrictos:ueletincoctionem&macerationemintalibusliquoribusspecieauriargentiueinducta.Huiusexemplaoccurrentinmagisteriis.UideAlexiumlib.6.desecretisdealboadnumismataetc.Utdebullimentisnonnihiladdamus,declarationiscausa;&uttyrouideatartificummorem,sermoniqueassuescat,referemusquamdeauro&argentopraecepitPantheus.Itaille."Bullimentumproargento.Sumanturdeaquacoelesti"(pluuiali)"libraedecem:detartaroalbotusolibraunacumtribusuncius.Etoperaipsaargenteanigrificata"(nigrata,fuscataueuelinfectanigritiefuliginosa)"adigneminuaseaeneopositaomniasimulbulliant,quoadniuisinstaralbescant.Tuncextractabrustienturadaquamfrigidam"(exterganturSetaceometallico)"limpidamqueTandemtripoloeburnita"(expolit.)"seruentur."(Aliiartificescalcemtartariseutartarumustumcontritummiscentaqua,utfiatpulticula.Hacoblinuntresargenteas,&candefaciuntbene.Repetuntidemsecunde.Posteafaciuntdilutumexaqua&paribustartaricrudi,salis&aluminis.Inhoccoquuntistaprobe,&niueareddunt.)"Bullimentumproauro.Delotiohominislibraedecemsumantur:sulphurisunciarumquinquetartaridecem.Misieanturomniatusainuaseaeneo.Etinhocoperaaureaigneprimumcalefactaimpositabulliant,doneccroceareddanturutauripigmentum.Reliquaadpraemissumordinemdeargentoomniariteseruentur.Notandumesta.quodparsunaflorisaeriscumanachalcanthiRomani&partibusduabusnitricumanasalisarmoniacibullitaomniasimulcumdictolotio,utdictumest,coloremauriuixacissimamdantauroultracharattosoctodecim.Idemestiudiciumredactisinbitumenpraedictissimplicibuscumacerrimoaretoslireaerisscilicet,chalcanthoromano,nitro&saleammoniacopermodumrecoctionis."Haecille,Bitumenglutinisuimhabet.Compositionemitaquehuiusmodinotatqualisestcoloritiumuelcaementum:&qualisfitcumboracem,quamestaliaschrysocollafactitia,paramus.Istapastasiaurumoblitummaceratur,exaltaturcalore.Tandemcoloritium&bullimentumaliquandoconcurrunt.Fitcoloritiumuirideexsaleammonio&aerugineaequalibusadiectaportionesalispetrae(uel:aeruginis,salisammoniacisingulassemunciascomponecumhalonitridrachma,&stibiidimidia.Conterecumaquasuperlapide:Primouiret:posteaflayescit:uelaeruginis,uitrioli,halonitri,salisammoniiparesmisceaceto:uelsalisammonii◉.iis.aeruginis◉.ii.halonitri◉.is.uitrioli◉.i.misceaceto,)uel:uitrioli◉.i.aerug.salisamsalisPet.an.◉s.aq.q.s.Pellesciti.uelaerug.salisaman◉.i.salispet.uitriol.an.◉.s.alumin.◉.ii.acetiq.s.conterunturinlapide,&misienturadformampulticulae:uelmisce&contereparesaeruginis&salisam.aerugoueropraeparatasitaceto.Addeparumcarbonumtiliae.Utcinerescat:Ettandemhaematitaequantumplacet.SiitaqueauriRhenanicoloremplacetexaltare,candefactumcoquedilutosalis&tartari.Deindeimmiscecoloritio,&indoliouelalueohucillucagita&euentila.Uelaurumcandefactumimmitteinpastamexpuluerecarbonumpuro&aqua,itaqueextingue:posteacoqueexaquatartariadditosale:tandemmistumcoloritioagita:Adargentumcoloritiafiuntexsaliscommunispartibusduabhalonitri&aluminissingulismiscenturaqua.Parimodoiungunturrestinctio&caementum,utsupraexpositum.ExaltationemperbullimentauocantaliquiGermanorumartificeskrane/quasigranisaugere:Exemplicausa:siaurumrhenanumexligamisturaueprodiit,idquedeficitgranobonitatis:fundeidinbacillos,&concideinportionespaulograuiores.Cudemonetam:quamcandefactamcoqueexdilutosaliscommunispartiumduarum,&tartariuna.Itabessiseuaditmeliorgranouno.Sedexemplarequirantur,inmagisteriis.Exaltatioincuteseudepuratioestaliquandoseruilis,&probullimentisutimuraquisdetersoriis,quasGermanorumartificesuocantgrundwasser/uerquickwasser/quiafundamentumponuntinducendoaurouelargento,&faciuntutmalagmaexhydrargyrohaereat.Talisfitexaquaforti,inquaplumbumestsolutum,&adfundumsecessit.Quodindesuperest,usurpaturadmetallorumsuperficiemdetergendam.Detersaabluitaquasimplicipura,tandemqueadmoueturamalgama.Idemfitsolutosalisammoniaci.Alexiuslib.6.desecretisuitrioliRomani&salisammoniisingulasuncias,aluminisduasinpulueremredigit,additaquesemunciahydrargyrisublimati&florumaerisdrachmacoquitaquacommuni.Indecoctoferrumpriusmundatumleuigatumquenonnihilbulliresinit:tandeminducitamalgama.Itaquiaautumfloridiusnitetexsuperficieaerosa,ferro&argentoinaurandotalemconciliataceto,inquoperdimidiumhoraecoctasitchalcanthum,salammoniacus&flosaerisinpulueremcomminutasingula&remista.Coctionepactaferrumuelargentuminollamdecoctionisiniicitsinitqueunarefrigescere.Aescoquiturexdilutotartari,raditur&periculofacto,numhaereathydrargyrum,sinoniungit,repetituropusuelabluiturmisturaexaquaforti&fontana.Acriorfitexquatuorpartib.aquaefortis&unahydrargyri.Sihaerethydrargyrus,argentimalagmainducitur,distribuitur,aequat:immittiturinsaebumferuens:candefit:coquiturterexaquatartariadalbedinem.Itabullimentumconcurritcumextersionealbutoria.Cuprumfitaureum,sicoquaturinsolutoaluminisusti&salisexaceto.Haec&similiaexemplilocoposuimusutintelligaturuarietasoperationis.Caeteraexpracticispetantur.Bullimenta,&detersioneshuiusmodipermacerationemaliquando&uenispraeparandisaccommodantur,autentauriargentiuegranis,quampuraperseinueniuntur.Corroditurenimistiscutisimpura,utposteasaltempersalempetrae,uelcalcemsaebicombustiexcoqupossint.Quodsihydrargyriopesuntsegreganda,utintrentitemcoriumestdetergendumaquisdetersoriissiuemaceratiotantum,siueunaetcoctioadhibeatur.Hucfaciturina,acetum,lixium&similia,quamexasperaripossuntsalibus.Cumexferro,aesfaciunt,bullimentumfitchalcanthosum,quodsimulmutat&corticedetractoimmundiciaqueseparatafacit,utesrecipiatabhydrargyro.Omninousushorumestuarius.Cap.Xuiii.Depolitura,caelatura,interpolatione&similibus.Motu&dispositionuminsuperficierationesitusmutationemultaefiuntelaborationes,quarumIplaerasquetamenChymicisuisseruitis&exotericisartibuscommiserunt:cumquepossintrectiusexemplisintelligi,quamgeneralipraeceptione,nonmultahicsuntdicenda.Aliquaduntaxatattingamus.Polituramuocamuscumdetersasordib.&inquinamentissuperficiesnitoremaccipit,siueeffigiesimulconformatasit,siueaequalistota.Fiteaquidemcumperfrictumotuqueagili&peritomanuum:sedinterdumentagitationeindoliisinquib.resminutaeueldeteruntsuassordesinuicem,ueladditispulueribusdetersoriis,utarena,sale,cineribus,etc.idempatiuntur.Inaliquibuspraemittiturcalefactio,uelbullimentum:quaedamsiccapoliuntur,quandammadefacta.Instrumentis&adiumentisresperagiturperfectis.Eauocaripossuntdefrictoria,ueldetersoriaexgenereuegetaliumaliqua:pluraexmineralibus.Poliunturquandamlignis,quandamasperisherbis,utequiseto,muscoarboreo,straminibus,pannislineis,etc.aliacineribusplantarumdiuersisprograduasperitatis,siccis,dilutis,adhibitaagilimanucumaffrictuperpannum:uelinconcauisagitatione,ubinonnunquammaceratioaliquaconcurrit,quamcumsintpopularia,tamenaliquandocogeturtyroChymicusadministrarecumsuainstrumentaperpurgabit.Eiusmodiest&detersiopersetassuillas&lixiuia.Exgeneremineraliuariaesuntatenae&sabulateneritate&asperitateduriciaquediscretaepronaturaexpoliendorum,Differunt&subtilitate&crassitie,necdifficileestsecernereminutasacrassioribus.Adsubtilissimaoperaconducuntcineresmetallorum,inprimisstanni&plumbi:calxuiuacollapsa,gypsumtritum,alumenustum,saltostuspulueresustiluti,laeuorophitae,crete,adamantis,haematite,pumicis,&c.Inseruiuntexhocgenereetintegra,utsmiris,pumex,cotesuariae,setaceametallica,ferramentaglabra,nodischisti&similes:itemtuberaexuitro,marmore,alabastro,gypso,etc.Glebeustaeexargillauellutae,testaefictiles,haematiteshispanus,filicesglabri,stibium,plumbum&huiusmodimulta.Probetnonnihil&genusanimalium,utcineresossium&cornuum,ueluticornuceruinum,ustumintegrumuelcomminutum,ossepiae,etc.Spongiequoquesuntdetersoriaecyndaeueluste,itempannilanei,cilicia,poliunt&conchisleuibussetissuillis,pilisequinis,unguibusdentecanino,aprugno,suillo,ouillolupino,eboreustouelcrudo,&c.Quin&coriisutunturadtenerrimasacies,quibustamenasseminaturnonnunquamlaeuorquidam,utcinisplumbi,uelcretamollis,auttripolitonaterra,&siquesuntsimilia.Omninoartificisestconuenientiasuisoperib.eligere,atqueetsinonsatisfaciuntsimpliciamiscerenontantumsicca,sed&humidauelutiaquas,lixiuia,olea,etc.Undecotesaquarie,&oleariaepropolituris.Nonnullisacceditscalprum,aliquibuscoloritium,ignitio,restinctio,&c.inseruiunt&circumactusrotarum,&orbium.Refertquamsuspensa,autgrauimanuutaris,&quibusductibusuersionibusapplicationibusquotempore,quoquibusiungas,praemittas,submittas.Sedquoniampolituramaximeexcellitinregemmaria,&speculismetallicis:cotemgemmariorumdescribamus,&posteaaliquiddespeculispoliendisadiiciamus,undefaciledealiismetallicislaeuigandis,extergendis,illustrandisqueconiecturacapipotest.ItaexaduersariisDoldianisdecotegemmariorumpraecipitur."Fiatlaminaueltabulaexquatuoruelsexlibrisplumbifusiquadrangula,longasesquipedem,latapalmum,profundaseucrassadimidiumdigitum.Formaentorbicularisuelquadrataessepotest.Affigeeamlaminamtabulaeligneaeeositu,utalterapartenonnihilindecliueuergat,alterasiteditior.PlaniciemeiusmadefactamaquaconspergepuluereSmiridis,quemaequaliterdistribue&digitisformaapprimetur.Itaadaptatacosest.Sedrequirituradgemmamprehendendamtenendamquebitumenseuglutensingulare.Idconcinnaturhacsolertia.Facpollinemexlaterculofractocontusoquepermodumelutionis&traiectionispercolum,itautpulueremexcutiasperpannum&aquacopiosadilutumsecernascrassioresedimentorelicto,&tantumhocassumto,quodestinmedioaquae,quopactoterrassigillandaspurgant.Idarefactumtritumqueinmortario&subtilissimeexcussumcribroqueangustissimosecretum,autperpannumtraiectummiscecumduploresinaepercolatae,quamsuperpruniscalefacies&laeuoreseupollinelateritioremiscebisprobeimmissostipite,&agitatocircumactoquedonectemperamentumplaceat,possitquegemmaperhancmisturambaculomolitorio,seucircumactorioaffigi&constanterretineri.Uideuthyemebitumenhocsitremissius,aestateastrictiusseudurius.Cumiungeregemmamstipitiseubaculocupisremitte&mollefacitoglutenadignem,&exportioneexceptafacglobulumuelpilulamtantamquantaestgemmaeextremitas,quamagglutinatamquaris.Hancergocapitebacilliagitatoriiprehende,utadhaereat,attendensnepilulaexcedatamplitudinemapicisseucapitisbacilli.Deindeaduersaepilulaehaerentispartegemmamrapequamdebetinprontuiaceresupelaminaferrea,&actucalere,ueltepere.Itaglutinabiturstipiti:sedtamendumadhuccaletglutem,digitisadaptata&comprimeextremitatesutfirmasitcohaesio:quofactouelaerefrigidouelaquaindura.Itaparasticotem&stipitemgemmaeiunxistiadpoliendum.Corripecotem&disponecommodeGenmamaffrica&circumagesolerter,quosimulincalescat.Namutinperforationeterebellirotaingyrumuiolenteducti.calorplurimumiuuatponetrationem,quiaenonnihilattenuat,rarefacit,&emollitduriciam,anteuertitquerimas&fissuras:itainpolitura.Quodutfatiliusassequanturalique,solentgemmaspriusmedicaminibusemollire,quodtamenstudiumaptiusestadcelaturasscalpturasque.Utiuerolubet&lexgemmaeratioque(Namcerteformecertisgemmisantiquitussuntdestinate,notamexarbitriomagistri,quamquoditarequitatluminissplendorisquecomprobatimodus,dequoapudPliniumsuntmulta.)"Postulat,formainplanum,sphaericum,angulosum.Cumattigistiscopum,abluecotem&Smiridislaeuoremcolligeinaliosusus.Gemmamuabacillorefixurus,admoueprunisaduersumtecollocatis,remollitoquenonnihilbitumine,cultellosoluegenmam,&aglutineauelle.Siquidglutinissequitur&adhaeret,idabrade,&aliapartegemmamprebensameidemrestituout&ceterispoliatur,sedoporteteamdenuosuperlamellaferreacalefacere.Sicenimiungiturtenacius.Cumabsoluistpoliturasadcotem,&abundeLapsasti"(Esthaecartisuocabulum,quolapsaridicunturgemmae,quaeductibusuariissupercoteplumbeauoluunturreuoluunturque,quasilapsaerelapsaeque)"transferendaestadlaminamsucotemaliamubisplendidissimonitorediscatrefulgereEaestexaerepuroeiusdemformae&quantitatiscumplumbea,nisiquodspissitudositminor.Superhaclapseturgemma,priusconspersapuluerecandidosubtilissimo."(autoroccultandigratauocatpulueremsubtilissimumcoloristripolis,quisitalbus,magniprecii,exIndiaueniens,diligentercustodiendus:Intelligita.calcemstanni,quam&albumhispanicumappellantinsubtilissimumleuoremredactum)"quipuluispropterpreciumlapsationepactadiligentercolligaturabluaturquedetahulaperaquaminscutellamstanneam,uelpatinamexuitro,Reducatura.exaquapercoagulationem,seudecoctionemusqueadconsumtionemaquaReponaturinablutauelpellefilopraeligata,serueturqueadususnouos.Istapoliturasupecalceiouialiintabulaaereafitinteruenienteaqua,utnitoreositaequabilior.Neueropossitacrimoniaaeruginisamaraegemmaladereedulcorandaanteusumest,quodsit,sicandefactaimmergaturinaquamchelidoniae.Indedulcescitamariciepeunte&euaditmalleabilisabinstarargenti."Adhuccosistagemmariorum&ratiopoliturae.Adspeculametallicaquodattinet,inspiciCardanus,BaptistaPorta&alii,quieaderescripserunt,possunt.Artefusoriainectypofittabulaspecularis,planauelconcaua.Eaaffigiturasseriuelabacoligneopergluten,&primumexaequaturaqua&arena,utruditasprimacedat:DeindepoliturpumiceuelSmiride:tertiocalcelouisaccipitteneritatemsplendoremque,quiquaeritur.Siinlongumlatumqueduxerismanum,funditurimagospargiturque:siingy.umcolligitur:siinlongumtantumcylonesapparebunt:siinlatum,ossparsum&dilatatumerit.SiloquentemaudirePortammauis,eccetibieiusuerba:"Politurassupesseuideo,utpostquamconflata&constructafixerint,laeuigentur,&perpoliantur,utexeoresiliensradius,simulacrumqueredundetfluat,&imaginotspeculum"(ineoimaginemeffigiemquerepraesentet)"multumquelaeuor&partiumconcinnitasrefert.Siu.laeueminimefuerit,scinditussimulacrum,uthincmaior,minorappareatfigura,&diuersa.Rudea.postquamfueritspeculum,rotaeaccommodeturubiarmaexpoliuntur,&adpartiumlaeuitatem,&aequalitatemreducaturomnium.Siconcauum,uelconuexumpoliernerotaemotusspeculumfrangat,lignumdolabis,&adspeculiformamreduces&piceglutinabis,nemoueatur.IndeSmirisubtiliterinfracto,pannouelcorioualdeperfricabis.IndepumiceinPollinemredacta(Facileenimpuluerascit)ritepumicabis,utaccommodetur,&leuioreminducas:Uelubifixumadhaerettabulae,stannicalxtripoliimmittatur"(submittatur)&"extricetur.Inextremaa.polituratartaro,fuligine,salicisueliunipericineribusutipoteris,&maximepraenitebit.Smirisa.sicpraeparatur.Optimusquaeratur:quemconteres&perpannumincernes:aquamadeat."Haecilleinquartomagiaec.19.editionisueteris.Sedinauctismagiaelibrisspecillauitreaglutinatcolophonia(nempeubipriuscalefactafuerint)moxtripolipuluereperfricat,utexactissimamaccipiantexpolitionem:Perfecteexpolitisperspicuitatemaddithocmodo:Pannumlaneumextenditsuperligneatabula,aspergitaquamseparationis&tripolitanumpuluerem,affricatquediligentissime,quomodo&lenticulariaspecillaUenetiisfieriait.Capitesequenteplanaspeculagypsoagglutinattabulaeplanae,itautinfrasubiaceatlaminaferreapolitissimaplana:arrenamdictaminiicit&innixobaculoaffricat,quousqueperfectissimamconsequaturplaniciem.Indeetabulaseparat,&exalteraparteagglutinat,quaesimiliterperfricatur.Demuminduciturperspicuitas,utspecilliscap.23.Speculametallicapumiceperfricat,moxSmiripuluere:cumqueperfectesuperficiesfueritadaequata&perpolita,tripolidemulcet,tandemquisnitorem&luceminducitstannousto.Hactenusille.Nihila.refertsiuefixospeculomanummouendocircumducendoqueadmoueas,siuequiescentemanuspeculumtorqueasrotaeaffixum,siquidemductusingyrumsuntuoluendi.Itagemmae&speculaseuuitrea,seumetallicapoliuntur.Quaeiactatione,indolis,ueluanniscribrisque,utiresminutae,aciculae,uncinuli,cathenae,&c.poliunturpuluereuelcineremiscentur,ueletiamadditoextersorioliquoreagitantur,dequib.accurateagere,nonestnostriinstitutidecoelaturis&interpolationibussatiusestconsuleremagisteriasingularia,ubiexemplaeruntcaelationumpercaelumuelscalprumpunctim,caesim:uelproscalproestaquagradatoria.Quaesecateuolumus,interdumpraemolliuntur,utuitra&crystallus,hircinosanguine&aliis,dequibusinmagisteris.WeckerusexUillanouanoannotauitcrystallisectionemuersibusdescriptam.Sedeaesteiuspolitursquaefitsupertabulaplumbeaclauisaffixaconspersaquepulueresubtilissimolaterum,addintaaquaconuenienteutfaciliusformenturanguli&planicies,sanguinehircinopraemollireiubet,quo&adamasuincatur.Ettantumquidemdepolitura&cognatis.ItaDeioptimimaximibeneficioabsoluimusprimampartemcommentariorumAlchymiaesexlibrisconstantem.Cumidemilleautor&auspexuoluerit,sequeturmagisteriorum&essentiarumcopiosa,quamundiquaquecongessimus,&expparteetiamipsiexpertisumus,farrago,intermistisphilosophematibusnoniniucundis.Interimhisgerneralioriombenepiequefruaturlector.FinisprimaepartiscommentariorumAlchymiae.DeoOptim.Maxim.GloriaEtHonorInAternumPerChristumIe