NOVVM LVMEN CHYMICVM, & NATVRAE FONTE ET MANVALI EXPErientia depromptum, & in duodecim Tractatus diuisum: Cui accessit, Dialogus Mercurij, Alchymistae & naturae, perquàm vtilis. COLONIAE, Apud Antonium Boëtzerum, ANNO M. DC. XIV.

~~LumenChymicum,&NaturaeFonteEtManualiExperientiadepromptum,&induodecimTractatusdiuisum:Cuiaccessit,DialogusMercurii,Alchymistae&naturae,perquamutilis.Coloniae,ApudAntoniumBoetzerum,AnnoM.Dc.Xiu.PraefatioOmnibusChymicaeArtisInquisitoribus,GenuinisuidelicetHermetisfiliis,autorsalutem&benedictionemaDeoprecatur.Cummecumperpenderem,CandideLector,multosadulterinoslibros,falsaqueutuocantAlchymistarumrecepta.~~Impostorumfraude&auaritiacomposita,inquibusnescintillaquidemueritatiselucet,internaturaliumoccultarumqueartiumindagatoresuersari,quibus&quamplurimideceptisunt,&adhucdecipiuntur,nihilmeutiliusfacturumexistimauiquamsiTalentumaPatreluminummihiconcreditum,cumfiliis&haeredibusscientiaecommunehaberem;~~ut&posterianimaduerterent,nonsolumprioribusseculis.uerumetiamhocnostro,singularemillamDeibenedictionemPhilosophicam,quibusdamhominibusnonfuissedenegatam.Nomenmeumcertisdecausispublicarenonconsultumuisumest,dumnonmihilaudemquaero,sedPhilosophiaeamatoribusprodessestudeo:Ideouanamgloriaecupiditatemrelinquoillis,quimaluntUideriquamEsse.~~QuaehicinueritatisPhilosophicaeindubitataattestationemscribo,pauciscomprehensa,aManualiexperientiomihiabAltissimoconcessa,depromptasunt,utii,quiinhaclaudatissimascientia,prima&realiaposueruntfundamenta,haccohortatione,pulcherrimarumrerumexercitationemnondeserant,&sicascelerataFumiuentulorumturba,cuidulceestdecipere,tutisint.~~Nonsuntsomnia,utignarumuulgusloquitur,necmaniaotiosorumhominumcommenta,utstulti&insipientes,quiartemrident.ueritasestipsissimaPhilosophica,quamutUeritatisamator,inueritatisChymicaimmeritoproclamataesubsidium&confirmationem,occultare,autsilentioinuoluere,nondebui,necpotui:~~quamuishiscemalignistemporibus(ubiuirtus&uitiumaequiparantur)proptersaeculiindignitatem,hominumqueingratitudinem&infidelitatem(nequiddePhilosophorummaledictionibusloquar)inpublicumprodiremaximoperepertimescat.~~PossemadducereChymicaehuiusueritatistestes,autoresuidelicetgrauissimos,iuxtaunanimemuenerandaeAntiquitatisintotdiuersisNationibusconsensum:At,quaeexperimentooculariuidentur,probationenonindigent.UideruntillamsineuesteDianam,hisceelapsisannis(sciensloquor)multi&suprema&infimaesortishomines:~~&licetreperianturquidammaleferiati,quiautexinuidia,autmalitia,autmetudetectionisimposturarumsuarum,clamitentaurosuamanimamposseextrahi,&pomposaacuanaostentationisdelusionealienoreddicorpori,nonsinetemporis,laborum,acsumptuumiactura&detrimento:sciantprocertoHermetisfilii,eiusmodianimarum,utloquuntur,siueabauro,siueaLuna(quacunqueuiauulgariAlchymistica)extractionem,meramessepersuasionem,quodquidemamultisnoncreditur,sedtandemperexperientiam,unicam&solamueritatismagistram,cumdamnouerificatur.~~Econtra,qui(uiaPhilosophica)hocsinefraude&fucopraestarepossit,utuelminimummetallumsiuecumlucro,siuesinelucrorealitercoloreSolisuelLunae(inomnibusexaminibusrequisitispermanente)tingat:Illumiureaffirmarepossum,habereforesNaturaapertasadulteriora,&altioraarcanainuestiganda,&cumDeibenedictioneacquirenda.~~PorropraesenteshosTractatus,meaexperientiaconscriptosscientiaefiliisoffero,utdumomnicogitatione,motuqueanimiinNaturaeoccultisoperationibusinquirendisuersentur,indererumueritatem,ipsamqueNuturamperspiciant,&cognoscant:~~InquaresolatotiussanctissimaArtisPhilosophicaeperfectioconsistit,modouiaRegia,quamnaturainomnibusoperationibuspraescribit,progrediantur.IdeohicCandidumLectoremadmonitumuelim,utscriptamea,nontamexuerborumcortice,quameNaturaeuiribusintelligat,neposteatempus,laborem,&sumptumfrustraexpensumdeploret:ConsideretSophorumhancessescientiam,nonimperitorum:~~EtlongealiumessePhilosophorumsensum,quamuteumpercipiunt,uelThrasonesgloriosi,uelliteratiirrisores,autcontraconscientiamuitiosiquidumuirtutibusemergerenonpossunt,sceleribus&honestorumuirorumtalumniisidmoliuntur)uelimperiticircumforanei,quisuisdealbationibus&rubefactionibus,cumindignissimalaudatissimascientiaChymicaediffamatione,uniuersumferemundumdeceperunt.~~Deienimdonumest,siquidemadeam,nonnisisolaDeiintellictumilluminantisgratiaperpatientem&religiosamhumilitatemperueniripossit,autperocularemexpertipraeceptorisdemonstrationem:QuapropteraDeoalienos,meritoasecretissuisproculabigit.Quodreliquumest,filiosartisunicerogo,utmeumbenedeipsismerendistudium,animogratoaccipiant,&cumOccultumfecerintManifestum,~~atqueDeinutis,constantilaboreinoptatumportumPhilosophicumappulerint,Philosophicomoreomnesindignosabhacarteexcludant,amorisqueergaproximumegenumintimoreDei,postpositauanaostentatione,memores,OptimoterMaximoprospecialihocmunere,sineabusu,intacito&piegaudentisinu,sempiternasgratitudinislaudesdecantent.~~Simplicitasueritatis.sigillum.TractatusPrimus.DeNatura,QuidnamEasit,&qualeseiusdebeantessescrutatores.~~MultiSapientes,doctissimiqueuiri,antecomplurasaecula,imoHermeteteste,antediluuium,multascripseruntdeconficiendolapidePhilosophorum&totnobisreliqueruntscripta,utnisiNaturaindiesoperareturcredibilianobis,uixiamaliquisuerumexistimaretesseNaturam,quiasuperioribussaeculisnontotinuentoresrerumfuerunt;~~necetiamantecessoresnostri,aliudquicquamconsideraruntpraeterNaturamipsam,&Naturaepossibilitatem:EtquamuisilliinsimplicitantumNaturaeuiamanserint,eatameninuenerunt,quaenosnuncintotrebusuersantes,uixnostrisingeniispotuissemusimaginari:Hocfit,quianobisNatura,&Generatioreruminorbeiamuilissimplexqueuidetur:Etideoingenianostranonadrescognitas,sedadtalia,quaenon,ueluixfieripossunt,intendimus:quapropteritaetiamnobissuccedit,faciliusexcogitareressubtiles,&quasipsiPhilosophinescirent,imaginaripossumns,quamaduerumNaturaecursum,&Philosophorumsensumperuenire:EtsicNaturahominumcomparataest,uteaquaescitnegligat,aliasemperquaerat,multomagisingeniahumana,quibusNaturasubditaest:Exempligratia,uidesquemlibetartificem,cumiamadsummamartificiisuiperfectionemperuenerit,aliaquaerit,auteoabutitur,autplanedefinit:itaetiamgenerosaNatura,semperagit,usqueinipsumIliadum,hocest,Terminumultimum,posteacessat:~~NaminditaestNaturaepromissioquaedamabinitioutpercursumintegrumpossitadmeliorauenire,&requiemhabereplenariam,adquamomniconatutendit,&gaudetsuofine,nonaliter,utFormicasenio,cuiinsenectuteNaturacreatalas.~~Itanimitum&nostraingeniaeousqueprogressasunt,praesertiminArtePhilosophica,seulapidispraxi,utiamfereinipsumIliadumperuenerimus.NamArsChymiaeeiusmodisubtilitatesnuncinuenit,utuixmaiorespossintreperiri,&eatenusdiffertaueterumPhilosophorumArte,proutFaberHorologiorum,asimpliciFabroferrario:Etlicetambotractentferrum,nihilominusneuterseiretalteriuslabores,quamuisambosintinsuaarteMagistri.SihodiereuiuisceretipsePhilosophorumpaterHermes,&subtilisingeniiGebercumprofundissimoRaymundoLullio,nonproPhilosophis,sedpotiusprodiscipulisanostrisChymistishaberentur:Nescirenttothodieusitatasdistillationes,totcirculationes,totcalcinationes,&totaliainnumeraArtistarumopera,quaeexillorumscriptishuiusseculihominesinuenerunt,&excogitarunt.Quicumtantumnobisdeest,utidsciamus,quodipsifecerunt,lapidemuidelicetPhilosophorum,seuTincturamPhysicam.Nosdumillamquaerimus,aliainuenimus,&nisiitausitataessetprocreatiohumana,&naturaineosuumiusteneret,iamuixnondeuiaremus.Sedutreuertaradpropositum:PromisiinhocprimoTractatuNaturamexplicare,nenosasimpliciuiauera,uanadeflectatimaginatio.Naturamigiturdico,Unam,ueram,simplicemintegram,insuoesse,quamDeusanteseculafecit,&spiritumeiinclusit:scitoautemNaturaeterminumesseDeum,qui&naturaeprincipiumest,siquidemnullumfiniturinitiumnisiineo,inquoincipit.Dixiunicamessetantum,perquamDeusomniafacit,nonquodDeussineillaoperarinesciret(siquidemipseNaturamfecit,&omnipotensest)seditasibiplacuit,&fecit:ResomnesexillaNaturaunicaproueniunt,necestinorbealiquidextraNaturam:~~Etquamuisaliquandoabortusfiant,hocnonestNaturae,seduelartificis,uellociuitiumNaturahaecdiuisaestinlocaquatuor,inquibushaecomniaoperatur,quaeapparent,&inumbrasunt,siquidemrespotiusinumbrasunt,quamutuereappareant:~~Mutaturinmare&foemina,&Mercurioassimilatur,quiaseiungituariislocis&secundumterraelocabonauelmala,resproducit,licet,nonsintlocamalainTerra,proutnobisuidetur:Qualitatesautemsunttantumquatuor,&haeomnibusinsuntrebus,nequeconcordant;semperunaexceditaliam:~~Maturaautemnonestuisibilis,licetuisibiliteragat,namestspiritusuolatilis,quiincorporibussuumagitofficium,locum&sedemsuamhabetinuoluntateDiuina,nobishoclocoadnilaliudipsaprodest,nisiuteiuslocasciamus,quaesintipsiconuenientiora,uelpropinquiora,hocest,utsciamusconiungereremrei,secundumNaturam,nemisceaturlignumhomini,autBosuelanimalmetallo,sedquodlibetagatinsuumsimile,&tuncetiamNaturasuumpraestabitofficium.~~LocusNaturaenonestalius,quamutsupradictum,inuelleDei.ScrutatoresNaturae,talesessedebent,qualisestipsaNatura,ueraces,simplices,patientes,constantesetc.&quodmaximum,pii,Deumtimentes,proximononnocentes;Posteadiligenterconsiderent,numpropositumsuumcumNaturaconcordet,ansitpossibile,abexemplisdiscantapparentibus,exquibusuidelicetrebusquidfiat,quomodo,&inqualiuaseNaturaoperetur:NamsitumsimpliciteraliquiduisfaceresicutiipsafacitNatura,sequereNaturam,sinueropraestantiusquidmoliris,quamNatura,idanimaduerte,inquo,&perquidmelioratur,&semperinsuoidfietsimili:~~Exempligratia,sicupismetallum(quaeestnostraintentio)ulteriusquamNaturafecit,inuirtutepromouere,NaturamaccipereoportetMetallicam,&hocinmare&foemina,aliasnilefficiesSienimintendisexherbiscreareMetallum,laborebisinuanum,sicutietiamexcaneuelbestialignumnonproduces.~~TractatusSecundus.DeOperationeNaturaeinnostroproposito&spermate.Naturamiamdixiesseueram,unicam,ubiqueapparentem,continuam,quaecognosciturexrebusproductis,lignisuidelicet,herbis,etc.DixietiamscrutatoremNaturaeesseoportereueracem,simplicem,patientem,constantem,unicaesaltemreianimumapplicantemetc.Nuncdenaturaeactuincipiendum:sicutiNaturainDeiuelleest,&Deuscreauitillam,uelimposuitomniimaginationi,itaNaturafecitsibisemen,hocest,uellesuuminElementis:Illaestquidemuna,&tamenresprofertdiuersas,sedniloperatursinespermate,quicquidspermauult,operaturNatura,namestinstarArtificisalicuiusinstrumentum.Spermaigituruniuscuiusquereimelius&utiliusestArtifici,quamNaturaipsa:NameNaturasinespermateefficiestantum,quantumsineigne,autouelargentoAurifaber,autsinegrano&semineagricola.Habitospermate,Naturapraestoaderit,siueadmalum,siueadbonum.Operaturillainspermate,utDeusinliberohominisarbitrio,&hocestmagnummiraculum,quodnaturaobeditspermati,noncoacta,sedpropriasponte,sicuti&DeusomniaconceditquaeHomouult,noncoactus,sedexpropriouelle:Ideohominiliberumdeditarbitrium,siueadmalum,siuebonum.SpermaigiturestElixircuiusquerei,uelquintabssentia,seuperfectissimareidecoctio,&digestio,uelsulphurisBalsamum,quodidemest;quodHumidumRadicaleinMetallis.Magnusquidemhicdehocspermatepossetinstituisermo,sednostantumadproposituminarteChymicatendimus:Quatuorelementagenerantsperma,uoluntateDei&imaginationeNaturae:quemadmodumenimuirispermahabetcentrum,seuuassuiseminisinrenibus,itaquatuorElementamotuindesinenti(quodlibetsecundumsuamqualitatem)proiiciuntspermainterraecentrum,ubidigeritur,&permotumemittiturforas:Centrumueroterraeestquidamlocusuacuus,ubinilquiescerepotest:~~ItiExcentrum(utitaloquar)seucentrimarginem&circumferentiam,quatuorElementasuasproiiciuntqualitates,sicutiuirsuumemitritsemeninuterummulieris,inquonilmanetdesemine,sedpostquamdebitammatrixaccepitportionem,ceterumeiicitforas.~~Similiterincentroterraeaccedit,utuisMagneticapartisalicuiuslociremadseattrahat,conuenientemsibiadpariendumaliquid,ceterumeiiciturforasinlapides&aliaexcrementa:Namomnesresexeofontehabentoriginem,necquicquamintotomundonascitur,nisiperhuncfontem:Exempligratia,Habeaturinaliquamensaplanauasculumaquae,quodloceturinmensaemedium,&circumcircaponanturresuariae,&coloresuarii,itemsal,&c.quodqueseparatim:effundaturposteaaquainmedium,uidebisillamaquamhincindediffluere,&dumriuulusunusattingetcoloremrubeum,rubefietabillo,siadsalem,salissaporemmutuabitur,&sicdecaeteris.Aquaenimlocanonmutat,sedlocorumdiuersitasmutataquam.Similimodoecentroterraesemenuelspermaaquatuorelementisincentrumproiectumaduarialocatransit,&secundumlociNaturamnaturaturres;siperuenitadlocumterrae&aquaepurum,fitrespura,semen&spermaomniumrerumestunicum,&tamenuariasresgenerat,utiesequentiapparetexemplo:Uirisemen,estsemennobile,&saltemadgenerationemhominisestcreatum;nihilominus,siuirabutatureoquodestineiusliberoarbitrio,nasciturabortus:~~Nam,sicontragrauissimasDeiinhibitionesuiriniretuaccam,autaliambestiam,facileconciperetbestiauirisemen,quiaNaturanonestnisiuna,&tuncnonnascereturHomosedbestia&abortus,siquidemlocumnoninuenitsemensibicompetentem.~~Taliinhumana&detestandacommixtioneuirorumcumbestiisuariaebestiaeproducerenturhominibussimiles.~~Itaenimfit,sispermaintratcentrum,nasciturquodindenascidebebat,sedcumiaminlocumuenit,&concipit,nonampliusmutatformam,uerumdumadhucincentrospermaest,aequefacileexillospermateproducipotestarbor,quammetallum,tamcitoherbaquamlapis,&unuspretiosioraltero,secundumpuiritatemloci:~~sedquomodoElementaspermagenerent,nuncnobisdicendumest,&hocmodofit:Elementasuntquatuor,duosuntgrauia,&duoleuia;duosicca,duohumida,sedunemmaximesiccum,&alterummaximehumidum,suntmasculina&foemininaetc.Horumquodlibetperseestpromptissimumadproducendumressibisimilesinsphaerasua,&itauoluitAltissimus.Haecquatuornonquiescunt,sedsemperinuicemagunt,&quodlibetperseemittitsuumsubtile,acincentroconueniunt.IncentroueroestArchaeus,Naturaeseruus,quieaspermatamiscendoeiicitforas.Quomodoautemidfiat,inEpilogohorumduodecimtractatuumcopiosiusuidereest.TractatusTertius.DeUeraPrimaMetallorummateria.PrimaMetallorummateriaduplexest,sedunasinealterametallumnoncreat:Prima&principalisest:Humidumaeriscaliditatemixtum,hancPhilosophiMercuriumnominarunt,quiradiissolis&lunaegubernaturinmariPhilosophico:~~Secundaestterraecaliditassicca,quamuocaruntsulphur,sedquiaomnesueriPhilosophihancmaximeoccultauerunt,nospaulolucidiusillamexplicabimus,ponduspraesertim,quoignorato,omniadestruuntur,indefitutmultiexrebonaproducantabortus:~~Suntenim,quitotumcorpuspromateriaseusemine,uelspermatesumunt,aliifrustrum,&hiomnesarectodeclinanttramite.Exempligratiasiquisuiripedem,&mulierisacciperetmanum,&uelletexhaccommistionecrearehominem,nonessetpossibile.Esteniminquodlibetcorporecentrum,&locusuelseminis,seuspermatispunctum,&semper8200.pars,etiaminipsogranotritici,&hocaliteressenonpotest:Namnontotumgranumuelcorpusuertiturinsemen,sedtantumestincorporescintillaaliquanecessaria,quaeasuocorporecustoditur,abomniexcessiuocalore&frigoreetc.~~Sihabesaures&sensus,hicanimaduerte&securuseris,nontantumabillisquilocumspermatisignorant,totumquegranuminsemenreducerenituntur,uerumetiamabhisomnibus,quiinsolutionemetallorumuersanturuana,&metallapertotumsoluereuolunt,utposteaexillorumcommixtionemutua,nouumcreentmetallum.~~Athi,sinaturaeprocessumconsiderarent,uiderentremsehaberelongealiter;Namnullummetallumesttampurum,quodnonhabeat&suasimpuritates,unumtamenalteropaucioresuelplures.Sedtu,amiceLector,primumobseruabisNaturaepunctum,utsupradictum,&satishambes,sedhanctibihabetocautelam,neinmetallisuulgiilludquaeraspunctum,inquibusnonest;namhaecmetalla,praesertimaurumuulgimortuasunt,sednostrasuntuiua,spiritumhabentia,quaeomninosumendasunt:scitoenimmetallorumuitamesseignem,dumadhucinsuisminerissunt,&mortemetiamignem,fusionisuidelicet.~~Primauerometallorummateriaesthumiditasquaedammixtaaerecalido,&estinformaaquaepinguis,adhaerentisunicuiquereipuraeuelimpurae,inunolocotamenabundantiusquaminaltero,quodfit,quiaterraestinunolocomagisaperta,&porosa,uimattractiuamhabens,quaminaltero:~~Prouenitaliquandoperseinlucem,indutauestealiqua,praesertiminlocis,ubinonhabetadhaererealicui,cognosciturita,quiaresomnisextribusprincipiisestcomposita:Inmateriauerometallorumunicatantumsineconiunctione,exceptaueste,ueleiusumbra,scilicetsulphure,etc.TractatusQuartus.QuomodoMetallaInterraeuisceribusgenerantur.Producenturmetallahocmodo,postquamquatuorElementauirtutessuasproiiciuntinterraecentrum,Archaeusdistillandosublimatcaloremotusperpetuiinterraesuperficiem:Estenimterraprorosa;&uentusstillandoperporosterraeresoluiturinaquam,exquaresnascunturomnes:sciantergodoctrinaefilii,spermametallorumdiuersumnonesseaspermatererumomnium,scilicetuaporemhumidum;ideafrustraquaeruntArtistaemetallorumreductioneminmateriamprimam,quaetantumuaporest.~~Philosophinontalemintellexeruntmateriamprimam,sedtantummateriamsecundam,sicutiBernardusTreuisanusoptimedisputat,quamuisnonitalucide,quiadequatuorElementisloquitur,nihilominusiddicereuoluit,&solummodocumfiliislocutusest.~~EgoueroutclariusTheoricamdetegerem,omneshicpraecauere&monereuolui,uttotsolutiones,totcirculationes,totcalcinationesacreiterationessinerent,namfrustraidquaeriturinreduracumpersemollisubiquesit:Nonprima,sedsecundatantumquaeraturmateria,talisnimirum,quaesimulacconceptaest,inaliammutariformamnonpotest.Atsiquaeras,quomodometallumintalemreducaturmateriam,sequorineoPhilosophorumintentionem:Hoctantumpraecaeterisuolo,utfiliiartisintelligantsensumscriptorum,nonsyllabas,&ubiNaturadesinat,inmetallicisuidelicetcoramoculisnostrisperfectiscorporibus,ibiarteesseincipiendum.Sedutadpropositumreuertar(siquidemhicnonestintentionostradesololapide)agamusnuncdemateriametallorum.~~Pauloantedixi,Resomnesnasciexaereliquidoueluapore,quemElementaperpetuomotuinuisceraterraestillant,huncpostquamNaturaeArchaeusaccepit,perporossublimat,&unicuiquelocosuasagacitatetribuit(sicutiinpraecedentibusretulimus)&siclocorumuarietateresetiamproueniunt,&nascunturuariae.~~Suntquiopinentur,Saturnumhaberealiudsemen,aurumquoquealiud,&sicconsequentermetallareliqua,seduanasuntista,unicumtantumestsemen,ideminSaturno,quodinauroinuenitur,ideminLuna,quodinMarte.Sedlocusterraediuersusfuit,simerecteintelligis,quamuisinLunaNaturacitius,quaminSoledesierit,&sicdealiis,quandoenimexterraecentrosublimaturuaporille,transitperlocauelsiccauelcalida:~~Siigiturtransituaporperlocacalida&pura,ubipinguedosulphurisparietibusadhaeret,uaporille,quemPhilosophiMercuriumPhilosophorumdixerunt,accommodatse,&iungiturillipinguedini,quamposteasecumsublimat,&tuncfitunctuositasrelictonomineuaporis,accipitnomenpinguedinis,quaeposteauenienssublimandoadlocaalia,quaeiamuaporantecedenspurgauit,ubiestterrasubtilis,pura,&humida,impletporoseius,&iungiturilli,&sicfitSol:~~siueropinguedoillauenitadlocaimpura,frigida,fitSaturnus,siuerotalisterrapurasit&mixtasulphuri,fitUenus,&c.Quoenimmagisdepuratuslocusest,eopulchrioraredditmetalla,namsciendumest,quodilleuaporcontinueegrediturexcentroadsuperficiem,eundopurgatloca:Indefitquodhodiereperianturmineraeinlocis,ubiantemilleannosnullaefuerunt,namprogressusuosempersubtiliatcrudumimpurum,purumsuccessiuesecumtrahens;~~Ethaecestreiteratio,&circulatioNaturae,tamdiusublimaturresnouasproducendo,doneclocusdeputaturoptime,&quomagisdeputatur,eoetiamnobilioresresproducit,hyemeuerocumaerfrigidusterramconstringit,congelaturetiamilleunctuosusuapor,quipostearedeunteuere,unacumterra&aquamiscetur,&fitMagnesia,trahensadsesibisimilemMercurium,aeris,quidatuitamomnibustribus,perradiosSolis,Lunae&stellarum,&sic,gramen,flores&similiaprofert;~~Naturaenimnemomentumtemporisotiatur:Metallauerosicprocreantur,longadestillationepurgaturterra,posteaaccessupinguediniseagenerantur;aliomodononproueniunt,sicutiquorundamPhilosophorumscriptasinistreinterpretantiumuanaopinioest.TractatusQuintus.DeGenerationeLapidumomnisgeneris.Lapidismateriaesteadem,quae&aliarumrerum,&secundumlocorumpuritatemhocmodonascuntur.~~QuandoquatuorElementasuumuaporemstillantinterraecentrum,&Archaeusnaturaeeundemeiicit&sublimathic,dumtransitperloca,porosqueterrae,trahitsecumomnemterraeimpuritatemusqueinsuperficiem,quamposteacongelataer,namquodaercreatpurus,aercongelatcrudus,quiaaerinaeremhabetingressum,&seiunguntinuicem,namNaturaNaturalaetatur,&sicfiuntpetrae&monteslapidei,secundummagnos&paruosporos,&quomaioresterraepori,eoetiammeliuspurgaturlocus,dumenimpertalerespiraculummaiorcaliditas,&aquaemaiorquantitastransit,eocitiusdepuraturterra,&sicposteaineiusmodilociscommodiusmetallanascuntur,sicuti&ipsatestaturexperientia,utaurumnonalibi,nisiinmontibusquaeratur&reperiatur,quodinplanitie,nisiraro,fierinequit,namsaepissimetalialocahumidasunt,nonuapore,sedaquaElementali,queadsetrahituaporemillum,&itaseseamplectuntur,utnonfacileseparentur,posteaSolcaelidigerensillamfacitargillampinguem,quafiguliutuntur;~~inlocisuero,ubiestarenagrossa,&uapor,nonhabetsecumpinguedinemuelsulphur,herbas&grameninpratiscreat.~~Sunt&aliilapidespretiosi,utAdamas,Rubinus,Smaragdus,&reliquaegemmae,generanturomneshocmodo,quandouaporNaturaepersesublimatur,sineaccessupinguedinissulphuris,&uenitadlocumaquaepuraesalis,fiuntAdamantes,&hocinlocisfrigidissimis,adquaenonpotestperuenirepinguedoilla,quiapinguedononpermitteretista.~~Sciendumenimest,quodspiritusaquefacillimesublimaturcalorefacili,sedoleumseupinguedononnisimagnoeleuaturcalore,&inlocacalida,etiamsienimexcentroprogrediatur,leuicongelaturfrigore,&sicsubsistit;uaporueroadlocadebitaascendit,&congelaturinaquipurainlapidesgranulatim.Quomodoueroingemmiscoloresfiant,sciendumestilludrationesulphurisinhuncmodumfieri;sisulphurispinguedocongelaturmotuilloperpetuo,posteaspiritusaquaetranseundodigerit&purificatilluduisalis,20NouumLumen~~doneccoloredigestorubeouelalbocoloretur,quicolortendensadmelioracumillospirituquiasubtiliatusest,totreiterationibusdestillatiseleuaturcumspiritu,spiritusposteahabetpotentiamintrandiresimperfectas,&sicintroducitcolorem,quiposteaiungiturilliaquaetuncpartimcongelatae,&sicimpletporoseius,&sixaturcumeafixationeinseparabili.~~Congelaturenimomnisaquacalore,siestsinespiritu,congelaturfrigore,sihabetspiritus,sedquiscitcongelareaquamcalido,&spiritumcumeaiungere,certereminuenietmillesiespretiosioremauro&omnire.~~Efficiatigitur,utseparetur,spiritusabaqua,utputrescat,&appareatgranum,posteareiectisfaecibusreducatspiritumexaltoinaquam,&faciatconiungeresimul,illaenimconiunctiogenerabitramumdissimilemformaparentibus.~~TractatusSextus.DeSecundaMateria,Etputrefactionererum.Diximusdeprimamateriarerum,&quomodonascunturresexNaturasinesemine,hocest,quomodoNaturaabElementisaccipitmateriam,exquageneratsemen:Nuncuerodesemine,&rebusgeneratisexsemine,sermoneminstituemus.Omnisreshabenssemenmultiplicaturineo,sedabsquenaturaeauxiliononfit,semenenimnihilaliudest,quamaercongelatusinaliquocorpore,seuuaporhumidus,&nisihicresoluaturcalidoetiamuapore,nulliusestulus.Sciantergoinuestigatoresartis,quidsemensit,nequaerantrem,quaenonest,&sciantilludessetriplex,quodexquatuorelementisproductumest.PrimumestMinerale,dequohoclocosermoest,alterumUegetabile:TertiumAnimale.MineralesemenaPhilosophiscognoscitur,Uegetabilecommuneacuulgareest,utuidemusinfructibus:Animaleeximaginationecognoscitur.~~Uegetabilenobisostendit,quomodonaturacreatilludexquatuorElementis,sciendumenimest,quodhyemsestputrefactioniscausa,siquidemspritusuitalesinarboribuscongelat,&quandohicaloresolis(inquoestuismagneticaomnishumiditatisattractiua)resoluuntur,tunccalornaturaepermotumexcitatus,pellitadcircumferentiamuaporemaquaesubtilem,quiporosarborisaperit,&guttasstillarefacit,semperpurumabimpuroseparando;praecedittameninterdumpurumimpurum,purumdat&congelaturinflores,impurumabitinfolia,grossum&spissumincorticem,arboriscortexmanetfixus,foliacaduntfrigoreuelcalore,quandoobstruunturporieius,florescongelanturintalicolore,qualisestipsicalor,&adfertfructumuelsemen:~~uelutipomum,inquospermaest,exquononnasciturarbor,sedinillospermateestsemenuelgranumintrinsece,exquoetiamabsquespermatenasciturarbor,nammultiplicatiofitnoninspermate,sedinsemine;sicoculariteruidemusNaturamcreareexquatuorelementissemen,nenosinhocfrustraoccuparemur;namquodcreatumest,creatorenonindiget.Hocexemplilocolectoremadmonuissesufficiat,sedadpropositumMineraleredeo.SemenMineraleuelMetallorumoreatNaturainuisceribusterre,proptereanoncrediturtalesemenesseinrerumNatura,quiainuisibileest.Atnonestmirum,quodignaridubitent,siquidemid,quodpraeoculisest,nonpercipiaturabillis,multominusistud,quodinuisibiliterabsconditumest;seduerissimumest,quodsuperiusnonest,nisiutistudquodestinferius,&uiceuersa,idquodnascitursupra,nasciturexeodemfonte,sicutiilludquodinfrainterraeuisceribus.Etquampraerogatiuamuegetabiliapraemetallishabent,utDeusillissemeninderet,&haecimmeritoexcluderet?NonneeiusdemdignitatismetallaapudDeumcuius&arbores?Hocprocertostatuatur,nihilsineseminecrescere,ubienimnullumestsemen,resestmortua.Necesseestergo,utuelquatuorelementacreentsemenmetallorum,ueleaproducantsinesemine:siabsquesomineproducuntur,tuncperfectafierinonpossunt,siquidemresomnissinesemineimperfectaest,rationecompositi;quihancindubitataeueritatifidemnonadhibet,nonestdignus,utnaturaesecretascrutetur,nileniminorbenascitur,quodseminedessituatur.Semenmetallorumuere&realiteripsisestinditum,generatioautemeiusitafit.~~QuatuorelementainprimaoperationenaturaestillantperArchaeumNaturae,interraecentrumuaporemaquaeponderosum,quiestmetallorumsemen,&diciturMercuriusproptereiusfluxibilitatem,&uniuscuiusquereiconiunctionem,nonpropteressentiam,assimilatursulphuripropterinternumcalorem,&postcongelationemesthumidumradicale.EtquamuiscorpusmetallorumexMercuriositprocreatum,quoddeMercurioPhilosophorumintelligidebet,tamenhinonsuntaudiendi,quiputantMercuriumuulgisemenessemetallorum,&itacorpuslocoseminisaccipiunt,nonconsiderantes,quod&dictusuulgiMercurius,suuminsehabeatsemen.~~Etroresomniumhorum,esequentipatebuntexemplo.Manifestumest,quodhomineshabeantsemen,inquomultiplicantur:HominiscorpusMercuriusest,sedsemenoccultumestincorpore,&rationecorporisquantitasinpondereexigua,quiigiturhominemgenerareuult,nonMercurius,quicorpusest,sedsemenuaporaquaecongelatusaccipiatur:~~sicinregenerationemetallorumsinistreprocediturauulgaribusChymicis,corporametallicasoluunt,siueMercurium,siueaurum,siueSaturnum,siueLunam,&corroduntillaaquisfortibus,&aliisrebusheterogeneis,adueramartemnonrequisitis,posteaconiungunt,nescientesquodexcorporehumanodissectonongeneraturhomo,quiacorruptiocorporis,&seminisdestructiohocpactopraecessit.~~unaquaequeresinmare&faeminamultiplicatur,utintractatudeduplicimateriamentionemfeci.Diuisiosexusnilcreatuelproducit,seddebitailliusconiunctioprofertnouamformam:Seminauelspermataergo,noncorporasuntaccipienda:Resp.ergomaremuiuum,&foeminamuiuam,hosconiungesimulutinterseimaginentursperma,adprocreandumsuaeNaturaefructum.Primamenimmateriamnemomortaliumcredatsefacereposse.~~Primamateriahoministerraest,&nemohominumexillahominemcrearepotest,solusDeushocscit,atemateriasecunda,quaeiamcreataest,siinlocumdebitumpositafuerit,facileNaturaoperantegenerabiturid,cuiusformaesemenest:~~Artifexhicnilfacit,nisiuutsciatsubtileaspissoseparare.&inuasimponeredebitum.Namhocconsiderandumest,proutresincipitur,itafinitur,exunofiuntduo,exduobusunum,&nonulterius.UnusestDeus,exhocunoDeofiliusestgenitus:Unusdeditduo,duounumdederuntSpiritumSanctumabutroqueprocedentem,sicfactusestmundus&siceritsiuiseius.Consideraprioraquatuorpunctaexactissime,habesinillisPartem,Patrem&Filium,ultimoSs.habesquatuorElementa,habesquatuorluminaria,duocoelestia,duocentralia:Nilampliusest,fuit,&erit,quaminhacfigurapatet,sideberemomniamysteriahinceliciendaconsignare,magnumorireturuolumen:tedeoadpropositum,&tibidicouerum,filimi,noncreaturexunounum,quiahocsoliusDeiestproprium,sufficiatteposseexduobuscreareunumtibiutile,sciasergospermamultiplicatiuum,essemateriamecundam&nonprimam.Primaenimmateriarerumnonuidetur,occultaestinnaturauelinElementis,secundauerointerdumfiliisdoctrinaeapparet.TractatusSeptimus.DeUirtuteSecundaemateriae.Sedutfaciliuspossis.compraehenderequalissithaecsecundamateria,uirtutesexquibusillamcognosces,describamtibi:Acprimumscias,quodNaturaintriaRegnadiuisaest;DuosuntRegna,quorumquodlibetpersestarepotest,&sialiaduononessent,estregnumMinerale,Uegetabile,&Animale.Mineralepersesubsisterepotest,etsinullushominuminmundoesset,necarbor,uelherba.Uegetabileitidem,etiamsinullummetallumnecanimalesset,persestarepotest,haecduosuntexunoperunumcreata.~~Tertiumueroexdictisduobus,uitamhabet,sinequibusessenonposset,&estnobiliusacpraestantius,quamduopraedicta,sicutietiampostremumestinterilla,&dominatureis,quiasemperintertiouirtusfinitur,&insecundomultiplicatur.~~UideninuegetabiliRegno:PrimamateriaestHerbauelArbor,quamtucrearenescis,Naturahocsolummodofacit:Inhocregnosecundamateriaestsemenquodtuuides,inhocmultiplicaturHerbauelArbor.InRegnoAnimaliprimamateriaestBestiauelHomo,quemtucrearenescis,sedsecundammateriam,uelspermatunosti,inquomultiplicatur.InRegnomineralimetallumtucrearenescis,&sigloriarisuanuses,&mendax,Naturahocfecit,&quamuishaberesprimammateriamsecundumPhilosophos,illudsalcentraletamensineauromultiplicareimpossibiletibiforet:semenautemmetallorumfiliitantumdoctrinaenouerunt.Inuegetabilibusseminaapparentextra,Renes,digestioniseiusestaercalidus:inanimalibussemenapparetintus&extra,renesdigestioniseiussuntrenesuiri:Aquainmineralibussemenestincentrocordiseorum&uitae:scenesdigestioniseiusestignis.Uegetabilisseminisreceptaculumestterra:Animalisseminisreceptaculumest,matrixfoeminae:Aquaemineralisseminisreceptaculumestaer:&easuntseminumreceptacula,quaesuntcongelationescorporum:eaestdigestioquaesolutio:eaputrefactioquaedestructio.Uirtusautemcuiusqueseminisest,unicuiquereiinsuoRegnoseconiungere,quiasubtileest,&nihilaliudquamaer,quipinguedineinaquacongelatur:cognosciturita,quianonmiscetseextrasuumRegnumnaturaliteralicuirei,nonsoluitursedcongelaturquiasolutionenonindiget,sedcongelatione.~~Necesseestergoutporicorporumaperiantur,utemittatursperma,incuiuscentrosemeniacet,quodaerestilludquandoinmatricemuenitdebitamcongelatur,&congelatquodreperitpurum,uelimpurumpuromixtum,quamdiuincorporesemenest,uiuitcorpus,quandototumconsumiturcorpusmoritur,omniaautemcorpora.~~postemissionemseminisdebilitantur.Experientiaetiamtestatur,hominesuenerinimiumindulgentesdebilioresfieri,ut&arboresnimiosfructusferentes,fieriposteasteriles.Semenigitur,utiammultotiesrepetitum30NouumLumenest,resestinuisibilis,sedspermaestuisibile,&fereestanimauiuens,noninueniturinrebusmortuis:Eliciturdupliciter,suauiter&cumuiolentia:sedquiahicdeuirtuteeiussaltemsermoest,dicoquodnilsineseminenascatur,uirtuteseminisfiuntomnia,&sciantartisfiliiinarboribusamputatisfrustrasemenquaeri,quodsolummodoinuiridibusreperitur.TractatusOctauus.DeArte,EtQuomodoPerartemoperaturnaturainSemine.~~Omnesemenpersenulliusmomentiest,sinonponatur,uelabarte,uelanaturainmatricemdebitam,&licetsemenpersenobiliussitomnicreatura,tamenmatrixeiusestuita,quaefacitputrescerespermauelgranum,&puripuncticongelationemcausatur,insupercalorecorporissuiilludnutrit&crescerefacit,&hocfitinomnibussupradictistribusnaturaeregnis,&fitnaturaliter,permenses,annos&tempora.Sagaxueroarsillaest,quaeinregnominerali&uegetabili,aliquidabbreuiarepotest,sednoninanimali,inmineralisolummodoperficithoc,quodnaturanonpotest,propteraeremcrudum,quisuauiolentiaimpleuitporoscorporiscuiusque,noninuisceribus,sedinsuperficieterrae,utanteainpraecedentibuscapitulisdixi,sedutfaciliusintelligaturhoc,adhucadiungereuolui,quodelementacertanterinterseproiiciuntincentrumterrae,quasiinrenessemensuum,centrumueropermotumemittitilludinmatricem,matricesuerosuntinnumerabiles,quotlocatotmatrices,unapurioraltera,&sicininfinitumfere.~~Sciasergo,quodpuramatrix,purumdabitfoetuminsuosimili:Exempligratia,inanimalibussuntmatriceshominum,uaccarum,equorum,canum,etc.sicinminerali&uegetabilisuntmetalla,lapides,salia,namsaliainhisceduobusregnissuntconsideranda,&locaeorum,secundummagisuelminus.TractatusNonus.DeCommixtioneMetAllorum,ueldeeliciendosemineMetallico.DximusdeNatura,deArte,decorpore,&despermateacsemine,iamadpraximdescendamus,quomodouidelicetmetallacommisceridebeant,&qualiseorumsitintersecorrespondentia.~~Sciasergomulieremnondiscrepareauiro,exeodemsemine,&inunamatriceambonascuntur,nihildefuitpraeterdigestionem,&utmatrixpuriorestinsanguine&sale,sicLunaexeodemseminecumSolem,&eademmatrice,sedmatrixmagishabuitdeaqua,quamdefanguinedigesto,secundumtempusLunaecoelestis,utueroeofaciliustibiimaginaripossis,quomodometallacoeant,utemittant&recipiantsemen,intuerecoelum&planetarumsphaeras:~~uidesquodSaturnussupremussit,cuisucceditIupiter,huicMars,posteaSol,quemsequiturUenus,hancMercurius,ultimolocoLunastatuitur.~~Consideraiam,quodplanetarumuirtutesnonascendant,seddescendant,dedithoc&ipsaexperientia,quodexUenerenonfitMars,sedexMartefitUenus,utpoteunasphaerainferior,sicetiamIupiterfaciletransmutaturinMercurium,quiaIupitersecundusaFirmento,&Mercuriussecundusaterra,Saturnusprimusacoelo,Lunaprimaaterra,Solmiscetseomnibus,sednunquamperinferioresmelioratur.~~Nonautemtelateat,magnamessecorrespondentiaminterSaturnum&Lunam,quoruminmedioSolconstitutusest,sicutiinterIouem&Mercurium,inquorummedioSoletiamconsistit:EodemplanemodointerMartem&Uenerem,quiduoSolemetiamhabentintermedium.NoueruntChymistaeferrumincuprumseuUeneremsineSolemutare:noueruntetiameIouefacereMercurium:sunt&aliqui,quieSaturnoconficiuntLunam,sedsiscirenthismutationibussolisadministrarenaturam,certeremomnithesauroinuenirentpretiosiorem.Proptereadico,nonignorandumesse,quaemetallainuicemsintconiungenda,&quorumnaturanaturaecorrespondeat:proptereaunumdaturmetallum,quodhabetpotentiamaliaconsumendi,estenimfereutaquaeorum,&foremater:unicatantumres,humidumradicale,Solisuidelicet&Lunaeresistitei,&melioraturperillud:~~sedutdetegam,Chalybsuocatur,siundeciescoitaurumcumeo,emittitsuumsemen,&debilitaturfereadmortemusque,concipitChalybs,&generatfiliumpatreclariorem,posteacumsemeniamnatiimponiturinsuammatricem,purgatillam&facitmillesiesaptioremadpariendumoptimosfructus.~~Est&aliusChalybs,quiassimilaturhuic,perseanaturacreatus,quiscitexradiissolismirabiliui&uirtuteelicereillud,quodtothominesquesierunt,&operisnostriprincipiumest.TractatusDecimus.DeGenerationeSupernaturalifiliiSolis.Tractauimusderebus,quasNaturacreat,&quasDeuscreauit,utscrutatoresartiseofaciliuspossibilitatemnaturaeintelligerent,sednediutiusdifferam,modumacartemconficiendilapidisPhilosophorumaggredior.LapisPhilosophorumseutinctura,nilaliudestquamAuruminsupremumdigestum,namAurumuulgiestsicutiherbasinesemine,quandomaturescitproducitsemen,sicaurumquandomaturescit,datsemenseutincturam.Sedquaeretaliquis,quareaurumuelaliudmetallumnonproducatsemen?ratioredditurtalis,quianonpotestessematurum,propteraeriscruditatem,nonhabetsufficientemcalorem,&contingitinquibusdamlocis,utrepertaturaurumpurum,quodnaturauoluitperficere,sedimpeditafuitabaerecrudo.Exempligratia,uidemus,quodpomorumArantiorumarbores,inPoloniaquidemcrescantinstaraliarumarborum:~~InItalia&alibi,ubiestillarumsolumnatiuum,dant&feruntfructus,quiasufficientemhabentcalorem,inhisuerofrigidioribuslocisminime,ubienimmaturesceredeberent,desinunt,quiafrigoreopprimuntur,&sicnunquamaNaturahiscelocishabenturearumfructus,licetaliquandoiuueturnaturasuauiter&cumingenio,tuncarsiamperficit,quodnaturanonpotuisset.~~Idemplaneinmetallisaccidit.Aurumpotestdarefructum&semen,inquosemultiplicatindustriasagacisartificis,quiscitnaturampromouere,sedsiabs36NouumLumen.quenatura,iduelittentare,errabit:~~Namnonsoluminhacarte,sed&inomnire,nihilpossumus,quamNaturamiuuare,&hocnonaliomedio,quamigneseucalore,sedcumhocfierinonpossit,siquidemincongelatocorporemetallicononappareantspiritus,oportetutpriussoluaturcorpus,&porieiusaparianturquonaturaoperaripossit,qualisautemilladebeatessesolutio,hiclectoremadmonitumuelim,duplicemessesolutionem,licetmultaesintaliaesolutiones,atinutiles,unatantumestueranaturalis,secundaestuiolenta,subquaaliaecompraehendunturomnes.~~Naturaliseiusmodiest,utporicorporisaperianturinaquanostra,quodigestumemittatursemen,&matricisuaeimponatur:Aquauero,nostraaquaest:coelestis,nonmadefaciensmanus,nonuulgi,seduerepluuialis:Corpusestaurum,quodsemendat:Lunanostraest,(nonargentumuulgi)querecipitsemenauri.~~Regiturposteaignenostrocontinuo,permensesseptem,&interdumdecem,donecaquanostraconsumattres,&relinquatunum,&hocinduplo,posteanutriturlacteferrae,uelpinguedineeius,quaenasciturinuberibusterrae,&regituruelconferuaturaputrefactionesaleNaturae,&sicgeneraturilleinfanssecundaegenerationis.~~NuncaTheoricaadpraxinaccedamus.TractatusUndecimus.DePraxi,EtConfectionelapidisseutincturaperartem.Pertotcapitasparsaestoratio,derebusperexempla,uteofaeciliusintelligaturpraxis,quaefieridebetnaturamimitandoinhuncmodum.RecipeTerraenostraeperXi.gradusXi.grana,aurinostri&nonuulgarisgranumI.LunaenostraenonuulgarisgranaIi.~~sedhocadmonitussis,neaccipiasaurum&argentumuulgi,namhaecsuntmortua,accipenostraquaesuntuiua,posteaponeinignemnostrum,&fietindeliquorsiccus,primumresolueturterrainaquam,quaeMercuriusPhilosophorumdicitur,&illaaquaresoluitillacorporaSolis&Lunae,&consumitea,utnonremaneatnisiparsdecimacumunaparte,&hocerithumidumradicalemetallicum:Postearecipeaquamsalisnitrideterranostra,inquaestriuulus&undauiua,siadgenuamfoderisfoueam,accipeigiturexillaaquam,sedclaramaccipe,huicimponeilludhumidumradicale,&imponeigneputrefactionis&generationis,nontali,utinprimaoperationefecisti,regeomniamagnocumingenio,doneccoloresappareant,instarcaudaePauonis,regedigerendo,nectetaedeat,doneccessentcolores,&unuspertotumappareatcoloruiridis;&sicdecaeteris,&quandouidebisinfundocineresbrunicoloris,&aquamfererubram,aperitouas,madefacitopennam,inungeferrumaliquod,sitingethabeoinpromptuaquam,dequaposteaeritsermo,&infundetantumeiusaquae,quantumaerisintrauitcrudi,iterumcoquitoprioriignedoneciterumtingit.~~Hucusqueperuenitmeaexperientia,nonpluspossum,nonplusinueni:AquaueroilladebetessemenstruummundiexsphaeraLune,totiesrectificatum,quodpossitcalcinareSolem:Hictibiuoluiomniaderegere,etsisensummeuminterdumnonsyllabamintelliges,cunctareuelaui,praesertiminopereprimo&secundo.Deigneueroadhucdicendumrestat.Primusignisseuprimaeoperationisestignisuniusgraduscontinuus,quimateriamcircundat;secundusestignisnaturalis,quimateriamdigerit&figit,dicotibiueritatem,quodpatefeciignisregimen,sinaturamintelligis:deuaseadhucrestatloquendum.Uasnaturaeessedebet,&sufficiuntduo;Primioperisuasrotundumfieridebet:Insecundoueropaulominusuitruminstarphiolaeueloui,sedperomniascito,naturaeignemesseunicum,quicquidoperaturdiuersum,locorumdistantiaefficit.Uasitemnaturaeunicum,sednospropterabbreuiationembinisutimur,materiauna,sedexduabussubstantiis:siigituranimumintendisadrescreandas,consideraprimumrescreatas:~~hasutpoteobuersantesoculistuis,sinonpotesassequi,multominusrescreandas,quasproducerecupis,scitoenimtenihilcreareposse,quodsoliusDeipropriumest,sedresoccultasinumbralatentesfacereapparentes,&umbramabillistollere,hocPhilosophointelligentiaDeopernaturamconcessumest.~~Consideraobsecrosimplicemnubisaquam:Equisunquamcrederet,illaminsecontinereomnia,quaemundushabet,lapidesduros,salia,aerem,terram,ignem,cumtamensimplexperseappareataqua.Quddicamdeterra,quaeinsecontinetaquam,ignem,salia,aerem,&persenudaterrauidetur?Omirabilemnaturam,quaenouitexaquainterrafructusproduceremirabiles,&exaereillissuppeditareuitam:haecomniafiunt,&uulgariumhominumoculiistanonuident,sedoculiintellectus&imaginationispercipiunt,uisuuero,uerissimo;oculienimsapientumnaturamuidentaliter,quamoculicommunes.Exempligratia,oculiuulgiuidentSolemessecalidum,oculiueroPhilosophorumecontrauidentSolempotiusessefrigidum,sedmotuseiuscalidos:Actusenim&effectuseius,perdistantiamlocorumdeprehenduntur.~~IgnisNaturae,unus&idemcumipsoest,sicutienimSolintersphaerasPlanetarumcentrumest,&exhoccentrocoelideorsumcaloremmotusuospargit,sicincentroterraeSolterraeest,quimotusuoperpetuocaloremuelradiossursumadterraesuperficiempellit,iscalorintrinsecusmultoefficacioresthocigneelementali,sedtemperaturterrenaaqua,quaededieindiemporosterraepenetrat,illamquerefrigerat:~~sicSolemcaelestem,&eiuscaloremtemperataer,quidedieindiemcircumuolatorbem,&nisihocesset,caloretaliresomnesconsumerentur,necquicquamnasceretur.Sicutiautemignisilleinuisibilis,seucalorcentralisomniaconsumeret,sinonintercederetaqua,sicsoliscaloromniadestrueret,sineintermedianteaere,sedquomodohaecElementainterseagant,breuibusdicam.IncentroterraeestSolcentralis,quimotusuo,uelsuifirmamentidatcaloremmagnum,quiextenditseusqueadterraesuperficiem.Illecalorcausaturaeremhuncinmodum:~~Aerismatrixaquaest,quaeparitfiliossuaenaturae,seddissimiles,&multosubtiliores,namubiaquaeintroitusestdenegaturaer,intrat,quandoposteaillecalorcentralis,quiperpetuusest,agit,facitdistillareaquam&calefacere,&sicillaaquauicalorisuertiturinaerem,atquehocpactoerupitadsuperficiemterrae,quiaseincludinonpatitur,ubipostearefrixit,resoluiturinaquaminappositislocis:~~interdumetiamfit,utnonsolumaer,uerumetiamaquaexeat,sicutiapparet,dumnigraenubesuiolentiainaeremattolluntur:cuiusreitibisithocexemplumdomesticum,faciasinollaferuereaquam,uidebisigneuehementioriapparebuntnebulaecrassiores:eodemplanemodocaloroperaturcentralis,subtilemaquaminaeremeleuat,quodspissumestexsaleuelpinguedinedistribuitterrae,underesuariaenascuntur,residuumsaxa&petraefiunt.Possetaliquisobiicere,siitasereshaberet,tunccontinuoidfierideberet,cumtamensaepenullussentiaturuentus.Respondeo,sinonuiolenterinuasdistillatoriuminfundituraqua,nonfituentus,namparumaquae,paruumexcitatuentum;uidesnonsemperfieritonitrua,etiamsipluuiasit&uentus,sedtantum,quandouiaerisaquaturbidaferturadsphaeramignis,namignisnonpatituraquam.Habesanteoculosexemplum,dumincalidamfornacemeffundisaquamfrigidam,undetonitruaexcitantur:~~sedquarenonuniformiteraquanonintretinillaloca,&cauitates,ratioest,quodmultasunteiusmodiuasa&loca,pellitinterdumunaconcauitas,uentos,aquam,aseadaliquotdies&menses,doneciterumfiataquaerepercussio,utuidemusinmari,cuiusfluctusaliquandomultamilliariaagitantur,antequamrepercussionem,utregredianturoffendant,sedadremnostram.Dicoignemuelcaloremessecausammotusaeris,&uitamomniumrerum,&terraesthorumomniumnutrix,uelreceptaculum,sedsinonessetaqua,quaerefrigeratterram&aeremnostrum,tuncterraexsiccaretur,propterhasduasrationes,nimirumobmotuscentralis&soliscoelestiscalorem,nihilominuscontingithocinaliquibuslocis,quandoporiterraeobstruuntur,uthumidumpenetrarenonpossit,tuncpercorrespondentiamsoliscoelestis&centralis,quiauimhabentintersemagneticam,accenditurterraaSole,sicqueetiamaliquandocadetgrauisorbitamundi.~~Eacigitur,ut44NouumLumen~~operatiotalisinterranostrasit,utcalorcentralisaquampossitmutareinaerem,utinplanitiemmundiegrediatur,&residuum,utdixi,perporosterraespargat,&tuncinoppositoaeruerteturinaquammultosubtiliorem,quamfuitprima,&hocsicfiet,siseninostroaurum&argentumdeglutiredabis,utipseconsumatilla,&tandemilleetiammorituruscomburatur,cinereseiussparganturinaquam,coquitoeadonecsatisest,&habesmedicinamcurandilepram.Hocsaltemanimaduerte,nefrigidumprocalido,uelcalidumprofrigidoaccipias,naturasnaturismisce,sialiquidest,quodcontrariumnature(siquidemunatibiestnecessaria)separaillud,utnaturanaturaesimilissit,hocfacignenonmanu,&scito,sinonsequerisnaturam,uanaesseomnia,&hictibidixipersanctumDeumquodpaterfiliodebet,quihabetauresaudiat,&quihabetsensusanimumaduertat.~~TractatusDuodecimus.DeLapideEtEiusuirtute.Inpraecedentibussufficienterdictumfuit,deproductionererumnaturalium,deElementis,&demateriasecunda,decorporibus&seminibus,deusu&uirtuteeorum.ConscripsietiampraxinconficiendilapidemPhilosophorum:deeiusuerouirtutetantumquantummihinaturaconcessit,&experientiapatefecit,nuncreuelabo.Sedutpriusadhucsummatim&breuibusuerbiscomprehendamomniumhorumtractatuumargumentum,utDeumtimenslector,mentemmeamassequatur&sensummeum,itasereshabet.~~Dexeritateartis,siquisdubitat,legatcopiosaPhilosophorumantiquissimorumratione&Experientiauerificatascripta,quibusutfidedignis,insuaartefidesnonderogandaest,quiueroillisfidemnonadhibet,tunccontraprincipianegantemnonessedisputandumnouimus:~~Surdienim&mutiloquinonpossunt:Quamenimpraerogatiuaminhocmundoresomneshaberentpraemetallis?Curhaecsolaperdenegationemseminisimmeritoasummicreatorisuniuersalimultiplicationisbenedictioneexcludemus,quamsacraelitteraeaffirmant,omnibusrebuscreatisstatimaconditomundoinditam&impertitamfuisse?siuerosemenhabent,quistamfatuusest,quinoncredatinsuosemineillapossemultiplicari?InnaturasuaarsChymiaeueraest,ueraetiamnatura,sedrarouerusartifex.Unanatura,arsuna,sedmultiartifices.Quodautemnaturacreatresexelementis,generateasuelleDei,exmateriaprima,quamsolusDeusscit:naturacreatresillasquemultiplicatexsecundamateriaquamPhilosophisciunt.NilfitinmundosineuelleDei&naturae.~~Elementumenimquodlibetinsuasphaeraest,sedunumabsquealteroessenonpotest,unumexaliouiuit,&tamenconiunctanonconueniunt,sedaquaestomniumelementorumdignior,quiamaterestomniumrerum,hancsupernatatspiritusignis,causanteigneaquafitmater:aprima,certationeuidelicetigniscumaqua,&sicgeneranturuentiueluaporesapti,utcongelenturcumterraperaeremcrudum,quiabinitioseparatusfuitabillo,&hocsitsinecessationemotuperpetuo,quiaignissiuecalornonexcitaturaliternisimotu,quodfacileuidereestapudfabrumferrariumferrumlimacomminuentem,quodeatenusmotuuehementioriincalescit,acsiigneincanduisset.~~Motusergocausatcalorem,calormouetaquam,aquaemotuscausataeremomniumuiuentiumuitam.Crescuntigiturreshuncinmodum,utsupradixi,exaquauidelicet,namexilliusuaporesubtiliori,ressubtiles,leuesproueniunt,exoleoueroeiusdemgraues&maiorispretiiexsaleautemresprioribuslongepulchriores.Ideosiuelis,utnaturamelioreturinactu,soluecorpusquoduis,&illudquodnaturaeaccessitheterogenium,separa,purga,coniungepurapuris,coctacoctis,crudacrudis,secundumnaturaepondusnonmateriae.Namscito,quodsalnitricentralenonaccipitplusdeterra,nisiquantumopushabet,siuesitpura,siueimpura.Aquaeueropinguedoalitersehabet,namnunquamhabeturpura,arspurgatillamperduplicemcalorem,&denuoconiungitillam.48NouumLumenEpilogusSeuConclusiohorumduodecimtractatuum.~~Conscripsi,amiceloctor,praecedentesduodecimTractatus,ingratiamfiliorumartis,utantequammanumadhiberentoperi,naturaeoperationemhaberentcognitam,quomodouidelicetillaoperandoresproducat,nesineclauibusportamingrederentur,&cribroaquamhaurient,frustraenimlaboratille,quisinecognitionenaturaemanusadlaboresporrigit:~~inhacsancta&uerissimascientia,innocturnisuersaturtenebris,cuisolnonlucet,indensaumbraestcuidenoctenonapparetluna.~~Habetnaturalumenproprium,quodnostrisoculisnonestperuium,umbranaturae,oculisnostriscorpusest,sedsiquemlumennaturaeirradiat,illiconfestimnebuladeoculistollitur,&sineimpedimentopotestconspicerepunctummagnetispostricorrespondentisutriquecentroradiorum,solisuidelicet&terrae,eousqueenimnaturaelumenpenetrat&internapatefacit,cuiusreitaletibisitexemplum.~~Induaturuesteuniformiadolescensduodecimannorum,&puellaeiusdemaetatis,siiuxtaselocentur,nemocognoscetquismasculus,quaefaemellasit,oculienimnostripenetrarenonpossunt,ideodecipitnosnosteruisus;&falsaprouerisaccipit,sedcumuestibussublatisdenudantur,utitaappareant,qualesnaturaeosformauit,facileuterqueinsuodignoscitursexu.Similiplanemodonosterintellectusfacitumbrenaturaeumbram:Namcorpusnuduminhomineestseminisnaturaeumbra,sicutiigituruestimentistegiturcorpushumanum,sicetiamtegiturcorporenaturahumana,quamsibiDeusreseruauit?tegendam&detegendam.Postemhicprolixe&Philosophicedissereredehominisdignitate,creationeeiu,&generatione.Sedcumeiusmodinonsinthuiusloci,silentiopraetereundasunt,deuitaeiussolummodopaucisagam.Creatushomodeterra,exaereuiuit,esteniminaereoccultusuitaecibus,quemnosroremdenocte,dedieaquamuocamus,rarefactamcuiusspiritusinuisibiliscongelatusmeliorest,quamterrauniuersa.Osancta&admirabilisNatura,quaefiliosdoctrinaeerrarenonpermittis,sicutiinuitahumanaindiesdemonstras.~~PorroinhisceduodecimTractatibus,totrationesnaturalesinmediumattuli,uteofaciliuscupiens,&Deumtimenslector,intelligerepossiteaomnia,quaeoculismeisDeobenedicente,uidi,manibusfecipropriissineullasophisticationisfraude,sinelumineenim&cognitionenaturaeimpossibileesthancassequiartem,nisisingularireuelationediuinaalicuicontingat,uelpersecretamamcidemonstrationem,Resestuilis&pretiosissima,quamaliquotiesdescriptam,nuncdenuorepeto.RecipeaerispartisX.AuriuiuiuellunaeuiuaepartemI.haecomniaimponeuasituo,coqueaeremhuncinprimisutsitaqua,&posteanonaqua,sihocignoras,&aeremcoquerenescisomnidubioerrabis,siquidemhaecestueterumPhilosophorummateria,idenimacciperedebes,quodest,sednonuidetur,donecartificiplaceat,estaquarorisnostri,exquaextrahitursalpetraePhilosophorum,quoomnesrescrescunt,&nutriuntur:~~Matrixeiusestcentrumsolisuellunaetamcoelestisquamterrestris:&utapertiusdicamMagnesestnoster,queminpraecedentibuschalybemessedixi:Aergeneratmagnetem,magnesuerogeneratuelfacitapparereaeremnostrum,sanctetibiueritatemhicmanifestaui,rogaDeum,utcoeptatuasecundet.EtsichoclocohabebisuerissimamexplicationemHermetisasseuerantis,Patremessesolem,matremuerolunam,&quoduentusportaueritilluminuentresuo:nimirumsalAlkali,quodPhilosophiSalArmoniacum&uegetabilenominarunt,occultatuminuentremagnesiae.Operatioeiustalisest,utsoluascongelatumaerem,inquosoluesauridecimampartem,hocsigilla,&ignenostrolabora,donecaeruertaturinpulueres,&apparebunt,habitomundisale,coloresuarii.~~DescripsissemintegrumprocessuminhisceTractatibus,sedquiailleunacummultiplicatione,inLullii&aliorumuerorumPhilosophorumlibrissufficientercontineatur,proptereasatismihifuit,tantumdemateriaprima&secundatractare,quodcandidefactumest,necarbitrerisullummortaliummeluculentiusilludpraestitisse,siquidemidnonemultislibris;~~sedexmearummanuumlabore&propriaexperientiafeci.~~Siigituiuelnonintelligis,uelnoncredisueritati,nolimeumlibrum,sedteipsumaccusare,&credeDeumtibihocsecretumnollereuelare,huncigiturprecibusfatiga,&multotiesreiteratislectionibushunclibellumeuolue,praesertimhorum12.~~TractatuumEpilogum,considerendosempernaturaepossibilitatem,&elementorumactiones,&quodnamsitinillispraecipuum,&praesertiminrarefactioneaquaeuelaeris,itaenimcreatisuntcoeli,&totusmundus:hoctibisicutPaterfiliosignificareuolui.Nemireris,quodtotTractatusscripserimnonmeacausafactumest,cumlibrisnonegeam,sedutmultosquiinuanisrebuslaborant,monerem,nefrustrasumptusexponerent:potuissentquidemomniapaucissimiscomprehendilineis,imouerbis,sedperrationes&exemplauoluiteadnaturaecognitionemdeduccre,utanteomniascires,quidquaereredeberes,anprimamuelsecundammateriam.Haberesetiampatefactamnaturam,eiusquelumen&umbram:nolimoueri,quodaliquandocontradictoriainmeisTractatibus,morePhilosophorumusitatotibioccurrant,opushabesillis,siintelligis,nonreperiturrosasinespinis.Perpendediligenterquodsupradixi,quomodouidelicetquatuorelementastillentincentruterraehumidumradicale,&quomodosolterrenuscentralismotusuoproducat,&sublimetilludadterraesuperficiem.Dixietiamsolemcoelestemhaberecorrespondentiamcumsolecentrali:namsolcoelestis&lunapeculiaremhabentuim&uirtutemstillandiperradiossuosinterram:calorenimcalori,salsalifacileiungitur.Etsicutisolcentralishabetsuummare,&aquamcrudamperceptibilem,sicsolcaelestishabetetiamsuummare,&aquamsubtilem&inperceptibilem:Insuperficieterrae,radiiradiisiunguntur,&producuntflores,&omnia.Proptereaquandopluuiafit,accipitexaereillamximuitae,&coniungitillamcumsalenitroterrae(quiasalnitriterraeestinstarcalcinatiTartari,suasiccitateaeremadsetrahens,quiaerineoresoluiturinaquam:~~Talemuimattrahendihabetillesalnitriterrae,quietiamaerfuit,&estconiunctuspinguediniterre)&quoradiisolarescopiosiustuncferiunt,eomaiorsalisnitriquantitasfit,&perconsequensmaiorfrumenticopiacrescit,&hocdedieindiemfit.~~Tantumdecorrespondentiareruminterse&efficaciasolis&lunae,&stellaruminnuereuoluiignorantibus,namscientesnonindigenthacinstructione:Uersatursubiectumnostrumtotimundooboculos&noncognoscitur.Ocoelumnostrum.Oaquanostra.OMercuriusnoster.OSalnitrinostruminmarimundiuersans.Quegetabilenostrum.Osulphurnostrumfixum&uolatile.Ocaputmortuum,seufaecesmarisnostri.Aquamanusnonmadefaciens,sinequanemomortaliumuiuerepotest,&sinequanilnoscitur,&generaturintotoorbe.EthaecsuntauiculaeHermetisepitheta,quaenunquamquiescit,uilissimaest,nemoeacarerepotest:~~&sichabesremomnimundopretiosioremdelectam,quamplanediconilaliudessequamaquamnostramponticam,quaeinsole&lunacongelatur,&extrahituresole&lunachalybenostro,artificioPhilosophicomirismodis,perprudentemartisfilium.Consiliummeumnoneratpropterrationesinpraefationecommemoratashunclibrumpublicare,attamenuicitmedeliberalibus&Philosophicisingeniispromerendicupiditas,utiisquimenorunt,animumostenderembonum,simulillis,quiartemcallent,manifestarem,meillisparemesse&socium,eorumquenotitiamappetere.~~Nondubito,multosbonaeconscientiae&uoluntatishominesilluddonumDeiclanculumpossidere,himeoadmonitiexemplo,&meispericuliscautiores&prouidentioresfacti,Harpocratissibicommendatumhabeantsilentium:quotiescunqueenimmemagnatibusdetegereuolui,semperautindamnum,autpericulummihicessit.HocscriptomeadeptisfiliisHermetispatefacio,&ignorantesacerrantesinstruo,acinuiamueramreduco.Credantscientiaehaeredes,senunquamhabiturosme.lioremuiam,cuiinsistant,quamquaeipsishicdemonstrataest,omniaenimapertedixi:~~ExtractionesaltemnostrisalisArmoniaciuelMercuriiPhilosophici,&exaquanostrapontica,eiusquetantumusumnonitaapertereuelaui,quiaamagistronaturaenonhabuiulterioremloquendilicentiam,&hocsolusDeusreuelaredebet,quinouithominumcorda&animos,quemsidiligenteroraueris,perreiteratamhuiuslibrilectionem,poterittibiintellectumtuumaperire.~~Uas,utsupradictum,unicumestaprincipiousqueadfinem,ueladsummumduosufficiuntuasa:ignisetiamcontinuusinutroqueopere,quonomineleganterrantesTractatumX.&Xi.siintertiamateriaoperatusfueris,nihilefficies:hanctractanthi,quiextrahocunicumsalnostrum,quodMercuriusest,laborantinherbis,animalibus,lapidibus,&mineris,exceptosole&lunanostraquaeobductaestsphaeraSaturni.Etquioptatumdesideratfinem,sciatconuersionemelementorum,&leuiafacereponderosa,&SpiritusfacerenonSpiritus,tuncnonlaborabitinreextranea:ignisestregimen,quicquidfit,ignefit,utsufficienterinpraecedentibus&hicconclusionislocosatisdictumest.Ualelectorbeneuole,&hisceperexperientiammeamuerificatislaboribus,diuadnominisDiuinigloriam,animaetuesalutem,proximiquecommodumperfruere.EiusdemAuthorisAdFiliosueritatis,AenigmaPhilosophicum.Iamuobisfiliiscientiae,escaturigineuniuersalisfontisdetexiomnia,utnilsitampliusresiduum.NaminpraecedentibusmeisTractatibus,naturamperexemplasufficienterexplicui:Theoricam&praxinquantumfasfuitmanifestaui.SednequisdeLaconismoconqueripossit,quodaliquidomiserim,totamartemaenigmaticeadhucuobisdescribam,utuideatis,quousqueDeiductuperuenerim:~~Infinitisuntlibridehacartetractantes,uixinulloreperietisueritatemeatenusuobispatefactam,quodhancobcausampraestareuolui,quiacummultis,Philosophorumscriptasebeneintelligereputantibus,sermonemcontuli,seddeprehendiilloseademscriptalongesubtiliusexplicare,quamnatura,quaesimplexest,requirebat,imoomniameadictaueridica,ipsissemperaltasapientibusuidebanturnimiumuilia&incredibilia:~~Aliquotiesaccidit,utquibusdamdeuerboaduerbumarteminsinuarem,sednequaquamassequipotuerunt,noncredentesaquaminmarinostroesse,&tamenPhilosophiuideriuolebant.Cumergouerbameaoretenusdictanonpotueruntintelligere,nontimeo(utialiiPhilosophitimuerunt)utquistamfacileconciperepossit,Donumest,Deidico.Uerumquidemest,siinstudioChymicorequireretursubtilisingeniiperspicacitas,&reseiusmodiesset,utaboculisuulgipossetconspici,satisaptauidiillorumingenia,adindagandatalia;~~seduobisdico,utsitissimplices,&nonnimiumprudentes,donecarcanuminueneritis,quohabito,necessarioaderitprudentia,tuncuobisnondeeritlbrosinfinitosscribendifacilitas,quodlongefaciliuseritilli,quiincentroest,&remuidet,quamhuic,quiincircumferentiaambulat,&nilpraeterauditumhabet.~~Omniumrerummateriamsecundamlucidissimedescriptamhabetis,sedhancuobiscommendocautelam,quodsiadarcanumhocperuenireuolueritis,scitote,quodinprimisDeusorandus,posteaproximusamandussit:deniquenoliteuobisresadeosubtilesimaginari,dequibusnaturanilscit,sedmanete,maneteinquaminuianaturesimplici,quiainsimplicitateremcitiuspalpare,quameandeminsubtilitateuiderepoteritis:noliteinlectionemeorumscriptorumsemperinhaereresyllabis,sedtegendoutiqueconsideratenaturam,&eiusdempossibilitatem.Antequamueroadopusuosaccingatis,imaginaminidiligenterquidquaeratur,&quissitintentionisuestraescopusacfinis,nammultomeliusestcerebro&imaginationepriusdiscerequammanu&sumptibus.~~Ethocuobisdico,quodopusesttemquaererealiquam,quaeoccultaest,exquafit(miromodo)talishumiditas,quaeaurumsineuiolentiaseustrepitusoluit,imoitasuauiter&naturaliter,sicutiglaciesaquaecalidaebeneficioliquesci,sihocinuenistis,habetisrem,exquaaurumanaturaproductumest:~~&quamuisomniametalla,&resomnesexillaortumhabeant,niltamenitaamicaturei,sicutaurum,namaliisrebusadhaeretimpuritas,auroautemnulla,proptereainstarmatrisestipsi?Etsicfinaliterconcludo,sihiscemeisscriptis&admonitionibuscautiessenonuultis,habetoteme,benedeuobismerericupientem,excusatum:~~fecifideliterquantumlicuit,sicutibonaeconscientiaeuirumdecet,siquaeritisquissim,Cosmopolitasum,simenostis,&boniachonestiuiriessedesideratis,tacebitis,simenonnostis,nolitedemeinquirere,nullimortalium,quamdiuuixero,plusamereuelabitur,quamhocpublicoscriptofactumest.~~Creditemihi,sinonessemhuiusmodistatusacconditionishomo,sicutsum,nilmihisolitariauitaforetiucundius,uelcumDiogenesubdoliodelitescere:uideoenimomniaquaesunt,uanitatemesse,fraudem&auaritiaminualuisse,ubiomniauenaliasunt,&iniquitatemuirtutemsuperasse,futuraeuitaemeliorapraeoculisuideo,hiscegaudeo.Iamnonmirorutanteafeci,curPhilosophihabitatalimedicinanoncuraruntabbreuiarediessuos,quiaomniphilosophoitaestpraeoculisuitasequens,sicutiinspeculoapparettibituapropriafacies.QuodsitibiDeusdabitoptatumfinem,posteacredesmihi,nectereuelabismundo.SequiturParbolaSeuAenigmaPhilosophicum,Coronidis&superadditamentilocoadiunctum.Euenitaliquando,cumpertotannosuitaemeaenauigaremaPoloArcticoadPolumAntarcticum,utsingulariDeinutueiicereradlittusmagnicuiusdammaris:&licetmarisilliusmundiaditus&proprietatesoptimecognitas&perspectashaberem;nihilominusinseiusfui,anetiaminillisorisgenerareturpisciculusilleEcheneis,quemtotmagnae&paruaeconditionishomineshactenustamsollicitequaesierunt.~~DumauteminlittoreMelosynashincindenatantescumnymphisconspicio,fessusetiamapraecedentibuslaboribus,&cogitationibusuariisgrauatus,abaquarummurmuresomnocorripior,&dumsuauiterobdormisco,occurritmihiinsomnisuisiomirabilis:~~UideoemarinostrouenerandaecanitieiSenemNeptunumcumtridenteegredientem,quimepostamicamsalutationeminIusulamdeducitamaenissimam.HaecInsulapulcherrimauersusAustrumsitaerat,acrebusomnibusadhominisnecessitatem,&adeiusdemdelitiasspectanterrefertissima:UirgiliiCampusElysiusuixcumillapotuissetcomparari.TotumInsulaelittus,undiqueuirentibusmyrtis,cupressis,acRoremarinocinctumerat.Pratauirentiauarietatisfloribustecta,iucundissimoaspectu,suauissimeredolebant,CollesUineis,Oleis,&Cedrismiromododecoratierant.NemoraArantiorum&Limoniorumarboribusreferta:UiaepublicaelaurorumacGranatorumarboribussingulariartificiointertextis,utrinqueconsitae,gratissimamperegrinantibuspraebebantumbram.Utpaucisdicam,quicquidintotomundoest,ibiuidebatur:InterambulandummonstrabanturmihiadictoNeptunosubaliquarupe,latentesduaeilliusInsulaeminerae,Auri&Chalybis.Nonlongeillincdeducoradpratum,inquopeculiarisHortusuariis&spectatudignissimisarboribusplantatuserat:~~IntercompluresArboresautemostenditmihiseptemArboresnominibusinsignitas,acinterhasduaspraecipuas,aliiseminentioresobseruaui,quarumunaferebatfructuminstarSolislucidissimi&fulgentissimi,&foliaeiuserantinstarAuri.~~Alterauero,producebatalbissimosLiliiscandidioresfructus,&foliaeiuserantsicutargentumfinum:Uocabanturautemhaearbores,aNeptunounaSolarisArbor,&alteraLunaris.EtquamuisinhacInsulaomniaadnutumessent,unicumtamenipsideerat,Aquanonhabebatur,nisimagnacumdifficultate:Erantquidemmulti,quipartimtentabantillucAquamFontispercanalesdeducere:partimetiamexuariisrebuseliciebant:sedfrustraneuseratattentatuslabor,quiilliclocorumnullopoterathaberimedio:&sihabebatur,inutilistamenfuit&uenenosa,nisieradiissolisuellunae,quodpaucipraestarepotuerunt,&quiinhocperficiendofortunamhabuitpropitiam,nunquamultradecempartespotuitattrahere.EratenimeiusmodiAquamirabilis,credemihi,quodoculismeisuiderim&palparimAquaeilliusniueumcandorem,&dumillamaquamcontemplarer,ualdemiratussum:Interimfatigatusillaconsideratione,euanuitcoramoculismeisNeptunus,&apparetmihiuirmagnus,cuiusfronti,nomenSaturnieratinscriptum.HicacceptouasehauriebatAquaepartesdecem,&statimdefructuArborisSolarisaccepit&imposuit,&uidifructumArborisconsumi&resoluiinstargaliceiinAquacasida:quaesiuiexilloDomine,uideoremmirabilem,Aquamessefereexnihilo;uideofructusArborisinillaadeosuauicaloreconsumi,adquidista?Atillemihigratioserespondit:Filina,uerumest,quodreshaecestmirabilis,sednemireris,itaenimoportetesse.NamhecAquaestAquauitae,habenspotentiamfructusarborishuiusitameliorare,utposteanonplantationeautinsitione,sedsolosuoodorefaciatsibicaeterassexarboresuniformes.InsuperhaecAquaest,huicfructuiinstarfoeminae,inrenullapossuntarborishuiusfructusputrefieri;nisiinhacAqua:Etlicetfructuspersesitmirabilis,&respretiosa:~~attamensiinhacAquaputrescit,gignitexhacputrefactioneSalamandraminigneperseuerantem,cuiussanguisomniThesauropretiosiorest,habensfacultatemsexarbores,quashicuides,fertilesreddere,illarumquefructusmelledulcioresproferre:~~Ategopetii,Dominequomodofitistuc?Dixitibi,inquit,ArborisSolisfructusesseuiuos,dulcex:atubinuncunussaltemexillosaturatur,quandoinhacaquacoquitur,possuntposteamilleexcosaturari.Quaesiuiporro,Dominecoquiturneigneforti,&quandit?Atille;~~Aquaissahabetintrinsecumignem,&siiuuaturcalorecontinuo,comburittrespartescorporissuicumhoccorporefructus,&nonremanebit,nisiparsminutissima,quaeuiximaginaripotest,sedinsummauirtutecoquitursagaciingenioMagistri,septemmensibusprimo,posteadecem:~~Sedintereaapparentresuariae,&semperindiequinquagesimoplusuelminus.Adhucinterrogaui:Domine,nonnepotestetiaminaliisaquiscoquihicfructus,ueladditurneillialiquid?Respondit:nonestnisihaecunaAqua,quaeutilisestinhacregioneuelInsula:NullaetiamaliaAquapotestpenetrareporoshuiuspomi,nisihaec;&scitoArboremSolaremetiamexhacAquaortamquaeexradiisSolisuelLunaeuimagnetisextractaest.Proptereaintersemagnamhabentconcordantiam:sedsialiquidperegriniipsiadderetur,nonpossetidprestare,quodfacitperse.Relinquendaigiturperse,nihilqueeiaddatur,nisihocpomum:Postdecoctionemenimestfructusimmortalisuitamhabens&sanguinem,quiasanguisomnesarboressterilesfacitportarefructuseiusdem.Naturaecumpomo.Rogaui,ulterius:Domine,HauriturneAquahaecaliomodo,uelhabeturneubique?Etille,Inomnilocoest,&nemosineeauiuerepotest,hauriturmirismodis,sedistaestoptima,quaeextrahituruiChalybisnostri,quiinueniturinuentreArietis.Dixi;adquidutilis?Respondit,antedebitamcoctionemestsummumuenenum;sedpostcoctionemconuenientemsummaestmedicina,&datuigint:nouemgranasanguinis;quodlibetautemgranumoctingentossexagintaquatuorsuppeditabittibifructusArborisSolaris.Quaesiui;nonneulteriusmelioraripotest?TestescripturaPhilosophica,ait,primumaddecem,posteaadcentum,deindeadmille,&decemmillia,etc.potestexaltari.Instabam,Dominemi:noueruntnemultiistamAquam,&habetnenomenproprium?Illeclamabatpalamdicens:paucinouerunt,sedomnesuiderunt,&uident&amant.Habetnomina,sedmulta&uaria.AtnomenpropriumeiusestAquamarisnostri.Aquauitaenonmadefaciensmanus.Petuadhuc.Utunturneeaaliiadresalias?Utitureaaitomniscreatura,sedinuisibiliter.Nasciturneineaaliquid?interrogaui:Atille:exeafiuntresomnesinmundo,&ineauiuunt:sedineaproprienihilest,sedestresquaesemiscetomnirei.Quaesiui,estnesinehocArborisfructuutilis?Adhocdixit,inhocoperenequaquam,siquidemnonnisiinsolohocArborisSolarisfructumelioratur.Incepiadhucrogare,Dominequaesonominamihiillamtammanifestonomine,utnullumpossimampliushaberedubium.Atillesublatauoceclamauit,utmeesomnoexcitaret,ideononampliuspoteramquaerere,necilleulteriusmihirespondereuoluit,necegotibipluradicerepossum.Contentusestohisce,&crede,quodnonestpossibilelucidiusloqui.Namsihecnonpercipis,nunquamaliorumPhilosophorumlibrosassequeris.PostSaturniinsperatumacsubitaneumdiscessum,nouusmesoporinuasit,&denuomihiformauisibiliapparetNeptunus:PraesenteminHortisHesperidumcongratulaturfelicitatem,monstrandomihispeculum,inquototamNaturamdetectamuidi:Postuariosultrocitroquecommutatossermones,gratiasipsiproexhibitisbeneficiisago,quodsuouidelicetductu,nonsolumhuncamoenissisimumHortumingressusfuerim:uerumetiaminoptatissimumSaturnicolloquiumuenerim.SedquiapropterimprouisumSaturnidiscessumdifficultatesaliquequerende&inuestigandeadhucrestarent,rogauienixe,uthacexoptataoccasionemihiscrupulumeximeret.Hisautemuerbisillumcompello:~~Domine,legilibrosPhilosophorumaffirmantium,generationemomnemfieripermarem&foeminam,&tamensolumfructumarborissolarisuidiinsoniis,SaturnumMercurionostroimponere,credoetiamtibiutDominoMarishuius,quodistabenescias,respondequestionimeae,queso.~~Atille,uerumest,filiomnisgeneratiofitinmare&foemina,sedpropterdistractionemtriumNaturaeregnorum,aliomodonasciturAnimalquadrupes,aliomodouermis.Licetenimuermeshabeantoculos,uisumauditum,&reliquossensus,tamenperputrefactionemproducuntur,&eorumlocusuelterra,inquaputrefiunt,foeminaest:ItainoperePhilosophicomateresthuiusrei,repetitatotiesillaAquatua,&quicquidexeanascitur:moreuermium,perputrefactionemnascitur:IdeoPhilosophiPhaenicem&Salamandramcrearunt:Sienimeduorumcorporumconceptionefieret,essetresmortiobnoxia:atquiasetantumreuificat,destructocorporepriori,emicataliudincorruptibile.Siquidemmorsrerumnilaliudest,quamseparatiouniusabaltero.EtinhacPhoeniceitafit,quodseuitaacorporecorruptibiliperseseparat.Insuperquaesiui:Dominemi,suntnediuersaeresrerumuelcompositioinhocopere?Atille,Unicaresest,cuinonmisceaturaliquidaliud,praeterquamAquaPhilosophicatibiinsomnoaliquotiesmanifestata,quaeindecuploessedebetadunamcorporispartem:~~Etfirmiteracindubitatecredas,fili,quaepersomniainhacinsulapromoreregionis,tibiame&aSaturnofueruntpatefacta,nullomodoessesomnia,sedpurissimamueritatem,quamexperientiaunicarerumMagistratibiDeiassistentiadetegerepoterit.~~Ulteriusquaerentemsineresponsopostualedictionemdiscedens,measomnoexcitatumindesideratamEuropaeregionemsistit.EtitatibietiamamiceLector,satishactenusamedictumsufficiat.Uale.SoliTriunoLaus&gloria.LectoriBeneuolo.QuisquissitTractatulihuiusauctor,amiceLector,quareredesine:quodautemeumconscripserit,hanchabetocausam.Egoquoquequissim,quodsciasnonopus.SciusautemcertocertissimeAuctoremopusculihuius,LapidemPhilosophorumperfectissimetenere,fecisse,habere.~~Cumautemmutua&synceranosprosequamurbeneuolentia,petii,utinamorismeisignumtriaprincipiaprimadiscuteret,Mercuriumnempe,Sulphur&Salsiiniiscommunibus,autaliisLapisPhilosophorumquaridebeat,indicaret,idqueuerbisfaceretsimplicissimis,&stylotenuissimo.Postquamautemhoctractatuloraptimconscriptomihiannuisset,certomihipersuasi,foreuteoinlucemedito,etsiminusgratumidAuctorifuturumuerear,Comnisenimambitioabilloproculest)optimemihiuelintueraePhilosophiaeamatores,minusenimiacturae,sumptuum,&damnorumabimpostoribus,temmporis,bonaefamae&honoris,illolecto&beneconsiderato,passurosnondubito.~~Quodsimundumprobum(prophanumenimuulgusAlchymistarumodi&arceo)prohocmeobeneuoloanimogratumsensero,enitar,ut&reliquaduoprincipia,&aliapluraabeodemAuctoresequantur.Interimhocfruere&uale.DialogusMercurii,AlchimistaeEtNaturae.InillotemporeconueneruntChymistae,&consiliumfeceruntquomodoLapidemPhilosophorumfacereacpraepararedeberent,&sicperuoraquilibetsuamopinionemutdiceretconstituerunt.Etconcursusillefuitsubdioinptatoquodamdieserenaquadam.EtmulticoncordaruntMercuriumesseilliusprimammateriam,aliiSulphur,aliialia.SeddeMercuriomaximaillorumfuitopinio,praesertimexdictisPhilosophorum,quoniamilliproueramateriaprimahabent,&etiamproprimamateriaMetallorum:clamantenimPhilosophiNosterMercurius.Etcumitaintersecertatent.laboribusuariis,(quilibetenimillorumexpectabat.cumdesiderio&laetitiaconclusionem)sutrexitinterimtempestasmaximacumprocellis,nimbis&uentoinaudito,quiillamcongregationemdispersitinuariasprouincias,quemlibetseorsimsineconclusione.Quilibettamenillorumimpressitsibiqualisdebebatesseilliusdisputationisfinis.Coepitigiturquilibetlaboressuossicutprius.unusinhac,alterinaliarequaerentesLapidemPhilosophorum,&hocfithucusquesinecessatione.Unusueroillorummemordisputationis,quodnecessarioinMercurioquaerendussitlapisPhilosophorum,dixitadse:Etiamsinonestfactaconclusio:tameninMercuriolaborabo,faciamqueegoconclusionemfactolapidebenedicto,eratenimhomo,quisempersecumsolebatloqui,sicutsolentAlchymistae.CoegitigiturlegerelibrosPhilosophorum,&inciditinLibrumAlani,quideMercuriotractat,&sicfactusestilleAlchymistaphilosophus,sedsineconclusione.EtacceptoMercuriocoepitlaborare,posuitilluminuitrum&deditignem.Mercuriussicutsoleteuaporauit.Alchymistamiser,nesciensnaturam,uxoremsuamuerberauit,dicens:nemohucuenirepotuitpraeterte,TumihiaccepistiMercuriumexuitro,Uxorflendoseexcusat,dicitquetaciteMarito:faciestumerdamexhis.AccepitAlchymistaMercuriumdenuo,&iterumimposuituasi,&neuxoracciperet,custodiebatillud.SedMercuriussuomodoiterumeuaporauit.Alchymistarecordatus,quodmateriamprimamlapidisPhilosophorumuolatilemesseoporteat,gauisusestualde,sibiomninopersuadensnonseiampossefalli,habitahacmateria;~~coepitiamaudacterMercuriumtractare,didicitposteaillumsublimare,calcinaremirismodis,iamsalibus,iamsulphure,iammetallis,iammineris,iamsanguine,iamcrinibus,iamaquisfortibus,iamherbis,urinaaceto,sednihilpotuitinuenireadpropositumsuum,nihilinorbeintactumreliquit,cumquonontractassetbonumMercurium.~~Etcumomninonihilproficereposset,inciditinhocdictum,(quodinsterquilinioinuenitur.)Coepit.Mercuriumcumstercoribusuariistractare,simul&seorsim.Etcumitasatigatusfuisset,&plenuscogitationum,obdormiuit.Etinsomnisapparuitilliuisio:uenitadillumuirsenex,quisalutauitillum,&dixit:Amicequidcontristaris?respondit;libenteruellemfacereLapidemPhilosophorum.Tuncille:AmiceexquibusuisfacereLapidemPhilosophorum?Alchum.ExMercurioDomine.SenexExqualiautemMercurio:Alch.NonestnisiunusMercurius.Sen.Uerumest,unumesseMercurium,seduariatumuariislocis:unaparspurioraltera.Alch.Odomine:Egoillumsciopurgareoptime,aceto&sale,nitro&uitriolo.Sen.Dicotibi,haecpurgationonestuera,necMercuriussicuerusest:aliumenimMercuriumhabentUirisapienteamqueeiuspurgationem,&siceuanuit.ExcitatusesomnoAlchymista,cogitabatqualisessetillauisio,cogitabatqualisessedeberetilleMercuriusPhilosophorum:nihilpotuitexcogitarealiud,quamhuncsuumMercuriumuulgi.Sedtamendesiderabat,utcumillosenelongiusloquipotuisset,laborauittamenassidue,iam&instercoribusanimantium,&puerorum,postea&insuopropriostercorelaborarecoepit.Etquolibetdieinlocumubiuisionemuidit,ibat,utsenemillumiterumalloquiposset,interdumsimulabatsomnum,clausisoculisiacebat,expectandosenem.Sedcumuenirenollet,putabatillumtimere,nequecrederequoddormiret,iurabatergodicens:MiDomineSenex,nolitimere,certe,egodormio,respiceoculossinoncredis.EtmiserilleAlchymista,posttotlabores&consumptionembonorumsuorum,iam&indeliriumcadebat.semperdeillosenecogitando.Etexillafortissimaimaginatione,apparuitilliphantasmapersomnum,informailliussenis,&dixitilli:Nolidesperareamice:Mercuriustuusbonusest&materiatua,sedsitibinonuultobedire,coniuresillum,nesituolatilis.Tamen&serpentessolentconiurari,quare&nonMercurius?&sicdiscedereuoluitsenex.AtAlchymistaabillopetiitdicens:Domineexspecta;&praeclamoreexcitatusestmiser,tamennonsinemagnaconsolatione.AccepitposteauasplenumMercurio,&coepitillummirismodisconiuraresicutillumdocuitsomnium.Etrecordatusestuerborumsenis,quoddixerit:Serpentesconiurantur,&Mercuriuspingiturcumserpentibus,cogitauit,certesicdebetconiurarisicutserpens.EtacceptouasecumMercuriocaepitdicere:UxUx,Ostas&c.Etubidebuitessenomenserpentis,Mercuriiposuit,dicens.EttuMercurinequissimabestia,etc.AdquaeuerbaMercuriuscaepitridere,&loquiadAlchymistamdicens:quduisquodmeturbasmiDomineAlchymista?Alchym.Oho,iammeuocasDominum,quandotibiuiuumtango,iamtbiinuenifraenum,expectapatum,moxmeamcantilenamcanes,&caepitadillumstrenue,loqui,quasicumira,TuneesilleMercuriusPhilosophorum?Merc.quasitimeretresponditegosum,miDomine,Mercurius.Alchym.quareergomihiobedirenoluisti?nectefixarepotui?Merc.OmagnificeDomine,rogo,parcemihimisero;nesciuienim,quodsistantusPhilosophus.Alchym.Nonnehocsentiebas.exmeislaboribus,cumitaphilosophicetecumprocodebam?Merc.ItaestmiDominemagnifice,attamenoccultaremeuoluiseduideomiser,qnodmeoccultarenonpossumcoramDominomeomagnifico.Alch.IamergonostiPhilosophum?Merc.maximemiDomine;uideodominationemuestrammagnificamphilosophumesseexcellentissimum.Alchym.Laetusincordesuodicit:certeegoiaminueni,quodquaesiui.IterumadMercuriumdicituoceterribili:NuncEia,iamergoestoobediens,aliasnonbenetecumerit.Merc.LibentermiDomine,sitantumpossim:namiamdebilisualdesum.Alchym.Quidiamteexcusas?Merc.NonmiDomine,sedlanguesco:Alchym.Quidtibinocet?Merc.Alchymistamihinocet.Alch.Quidtuadhucmerides?Merc.ODominenon,deAlchymistaloquor,tuautemPhilosophuses.Alch.Obene,beneitaest.SedquidfecittibiAlchymista?Mer.OmiDomine,multamalafecitmihi,namcommiscuitmemiserumrebusmihicontrariis,undenonpossumperuenireaduiresmeas,&sumferemortuus:cruciatusenimsumusqueadmortemfere.Alch.Odignusesistis,quiaesinobediens.Merc.NunquaminobediensfuialicuiPhilosopho,sedexnaturamihiestriderestultos.Alch.Etdemequidsentis?MeODominetuesUirmagnusPhilosophusmaximus,tuamagnitudineexcellisHermetem.Alch.Certe,itaest,egosumuirdoctus,sedmenololaudareipse,sed&Uxormeadixitmihi,quodegosimualdedoctusPhilosophus,illahoccognouitinme.Merc.Credofacile:namtalesoportetessePhilosophos,quipraenimiaprudentia&laboreinsaniant.Alch.Agedicasmihiergoquidfaciamtecum?quomodoextefaciamLapidemPhilosophorum?Merc.OmiDominePhilosopheegonescio.TuesPhilosophus,egoSeruusPhilosophorumquodilliexmefacereuolunt,faciunt,egoillisinquantumpossum,obedio.Alch.Tumihidiceredebes,quomodotecumprocederedebeo,&siextefacerepossumLapidemPhilosophicum.Merc.Siscisfacies,siueronescis,nihilfacies:amenihil,addiscessipriusnescismiDominePhilosophe.Alch.Tumecumitaloqueris,sicutcumaliquosimplicihomine,fortasseignoras,quodegoapudmagnosPrincipeslaboraui,&apudillosphilosophusfui.Merc.FacilecredomiDomine,namistaoptimescio,adhucsordeoexhuiuslaborismixtura.Alch.Dicergomihi,TuesMercuriusPhilosophorum:Merc.EgosumMercurius,siautemsumPhilosophorum,tescireoportet.Alch.Dicmihisolummodo,situesuerusMercurius,uelsiestalius:Merc.Egosummercurius,sedest&alius,&siceuanuit.Alchymistaclamat,&loquitur,sednemorespondetilli.Etcogitansintersedicit:Uere:egosumuiroptimus,mecumlocutusestMercurius;~~certemeamat,&incoepititerumlaborarediligenter,coepitMercuriumsublimare,distillare,calcinare,turbisare,praecipitare,solueremirismodis&aquisuariis,sedutprius,frustraconatusest,inaniterconsumitsumptus&tempus.~~QuaproptertandemincipitmaledicereMercurio,&Naturamblasphemare,quodcreaueritillum.Naturauerocumaudiuitista,uocauitMercuriumadse,&dixitilli:Quidtufecistihuic?quidmihimaledicitpropterte?&blasphematme?curnonpraestasquoddebes:sedMercuriusmodesteseexcusat,atNaturaiubetutsitobediensfiliusdoctrinequaerentibusse.Mercuriuspromisitseidpraestiturum,aitque:MaterNatura,sedstultisquissatisfaciet?Naturasubridensdiscessit:MercuriusueroiratusAlchymistae,etiamadsuumlocumuadit.Dostaliquot.dies,inciditinmentemAlchymistae,quodinlaeboribussuisalquidomiserit,iterumadMercuriumrecurrit,&illumcumstercoreporcinocommiscereconstituit.SedMercuriusiratus,quodillumsinistrecoramNaturamatreaccusauerat,adAlchymistamait:Quidtustulteexmehabereuisacurmeaccusasti?Alch.Tuncesille,quemegodesiderauiuidere?Merc.Egosum,sednemomecoecusuiderepotest.Alch.Egononsumcoecus.Merc.Maximecoecuses;namteipsumnonuides,quomodoergomeuideredebes:Alch.Oiamsuperbuses,egotecummodesteloquor,&tuitamecontemnis:nescisfortasse,quodegoapudmultosPrincipeslaborauerim,&apudillosPhilosophusfuerim.Mer.AdPrincipumaulasstulticoncurrunt,illicenimhonorantur,&precaeterisbenehabent,fuistituetiamapuaulam?Alch:Otuesdiabolus,&nonbonusMercurius,situitauisloquicumPhilosophis:nam&priusitameseduxisti.Merc.NostinetuPhilosophos?AlchEgoipsesumPhilosophus.Merc.EccenobisPhilosophus,subridensdicit,&coepitcumilloulteriusloqui,dicens:MiPhilosophe,dicergomihi,quidquaeris,&quiduishabere?facerequidcupis:Alch.LapidemPhilosophorumMerc.Exquaigiturmateriauisillumfacere?Alchym.ExMercurionostro.Merc.OmiPhilosophe,tuncegodiscedamquianonsumuester.Alch.OtuesnonnisiDiabolus,&uismeseducere.Mer.CertemiPhilosophe,tumihiesdiabolus,nonegotibi:namtupessimemetractasti,morediabolico.Alch.Oquidaudio.Certehicestdiabolus;namegoomniasecundumPhilosophorumscriptafacio,&sciooptimelaborare.Mer.Optimescis,nam&magisfacis,quamscis&legis:Philosophienimdixerunt,naturamnaturismiscendam,&extranaturamnihiliubent;tuueroiammecumomnibusfererebussordidissimis,&stercoribusmisces.Alch.Egonihilfacioextranaturam:sedseminosemeninterramsuam,sicutPhilosophidixerunt.Merc.Seminasmeinstercus&temporemessisegoeuanesco,tuuerostercusmeteresoles.Alch.TamensicPhilosophiscripserunt,quodinsterquiliniomateriaillorumquaeridebeat.Merc.Uerumestquodilliscripserunt,&tuadSyllabamintelligis,&noneorumsensum&mentem.Alch.NuncuideoquodtuesMercuriussortassis:sednonuisobediremihi.Etcoepitillumiterumconiurare,dicens:Uxux.sedMercuriusridensrespondit:nihilproficies,miamice.Alchym.Nonfrustradetedicunt,quodmirabilises.&inconstansacuolatilis.Merc.Tumedicisesseinconstantem,hoctibisicsoluo.Constansegosumconstantiartifici:fixusfixoanimo:sedtu,&tuisimilesinconstantessuntuagantesexunareinaliam,exunamateriainalteramAlchum.Dicergomihi,situesilleMercuriusdequoPhilosophiscripserunt,quemcumsulphure&sale,omniumrerumprincipiumdixeruntanueroaliusquaerendus?Merc.Certefructusabarborenonproculcadit,sedegomeamgloriamnonquaero:sumidemquifui,sedannimeidiuersisunt.Abinitioiuuenisfuitamdiu,quamdiufuisolus.Sediamseniorsum,sedidemquisuiante.Alch.Iammihiplaces,quodmihidicas,quodiamseniorsis:egoenimsemipertalemquaesiui,quisitmaturior&fixior,uteofaciliuscumilloconuenirepossim.Merc.Frustrameuisitassenem,quimenonnostiiniuuentute.Alch.Nonneegotenoui,quitesempermirismodistractauiuttuipsedixisti,&adhucnondesinam,donecperficiamLapidemPhilosophorumMerc.Omemiserum,quidsimfacturus?quifortasseiterumcumstercoribusmiscebor,iamcruciordenuo.Omemiserum;rogoteoDominePhilosophe,nolimetantumporcinostercorimiscere,namaliasiamperibo,foetoreenimhoc,cogormeammutareformam.Etquiduisutampliusfaciam?nonnesatiscrucior.tenonneobediotibi?nonnemisceomerebusquibustuuis?nonnesumsublimis?nonnepraecipitatus:nonneThurbit?nonneAmalgama?nonnemasca?quidiammagisamecupis?meumcorpusiamitaflagellatumest,iamsputatumut&lapismeipossitmisereri:exmehabeslac,exmecarnem,exmesanguinem,exmebutyrum,exmeoleum,exmeaquam,&quodunquammetallorumautmineraliumidpraestarepossit,quodegosolus?&nonestmisericordiamecum.Omemiserum.Alch.Oho,nonnocettibi,tuesnequam,licettequouismodoinuertas,tunonmutaste,nisiformamtibifingis,iterumsemperredisinprimamspeciemtuam.Merc.Egofaciosicuttuuis,siuisutsimcorpus,corpussum;siuisutsimpuluis,puluissum.Nescioquomodomemagishumiliaredebeam,quamcumpuluis&umbrafio.Alch.Dicergomihi,quistuesincentrotuo?&nontepluscruciabo.Merc.Iamcogortecumexfundamentoloqui.Siuispotesmeintelligere,formammeamuides,dehoctibinonestopus.Sedquoddecentromeointerrogas,centrummeumestcoromniumfixissimum,immortale,&penetrans,inilloestrequiesDominimei,egoueroipsesumuia;&cursor,peregrinus,&domesticus,fidelissimussummeissociis,nonrelinquocomitantesme,cumillismaneo,cumillispereo.Sumcorpusimmortale:moriorquidemcumoccidor,sedadiudiciumcoramsagaceiudiceresurgo.Alch.ErgotueslapisPhilosophorum?Merc.Matermeatalisest,exillanasciturartificialitetunumaliquidfraterueromeusquiinarcehabitat,inuellesuohabet,quodPhilosophusuult.Alch.Esnetusenex:Mers.Matermeagenuitme,sedegoseniorsummatre.Alch.Quisdiabolustepotestintelligere?cummihiadpropositumnonrespondeas?semperparabolasdicis.Dicmihi,situesfontina,dequaBernardusComesTreuisanusscripsit?Merc.Fontinanonsum,sedaquasum,fontinamecircumdedit.Alch.Soluiturneaurumintecumaquasis?Merc.Quicquidmecumestamo,sicutamicum;&quicquidmecumnascitur,huicnutrementumdo;&quicquidnudumest,alismei:tego.Alch.Uideoego,quodtecumnonestloqui,egoaliaquaero,tualiadicis,sinonuisbenerespondere,certeiamtecumeoadlabores.Merc.ODomine,rogoteestomihimisericors,iamlibenterdicamquodscio.Alch.Dicergomihi,situtimesignem?Merc.Egoipseignissum.Alch.Etquareigiturabignefugis?Merc.Spiritusmeuscumspirituignisamantse,&quopotestcomitaturunusalterum.Alch.Etquorsumsolesire,quandocumigneascendis?Merc.Scito,omnisperegrinussemperinpatriamsuamtendit,&quandoillucundeegressusest,uenit,requiescit,&semperreditsapientior.quamexit.Alch.Reuerterisneiterumaliquando?Merc.Reuertor,sedinaliaforma.Alch.Nonintelligoquidhocest,nequedeignequidquam.Merc.Siquisignemcordismeinouit,uiditignem(caloremdebitum)cibummeumesse:&quodiutiusignemspirituscordismeicomedit,pinguiorerit,cuiusmorsposteauitaomniumrerumest,quaecunqueinhocregnosunt,ubiegosum.Alch.Esnetumagnus?Merc:Habesmeinexemplum,exmilleguttulisunusero,exunomultamilliaguttarumdo,&sicutcorpusmeumestinoculistuis.Simecumluderescis,potesmediuidereintantuminquantumuis,iterumunusero:quidigiturspiritus(cormeum)intrinsecequisemperexminutissimapartemultamlliaprofert?Alch.Etquomodoigiturtecumfacereoportet,utitasis?Merc.Ignissiintusignisestmihicibus,uitaueroignisaerestsineaereignisextinguitur:ignispraeualetaeri,proptereanonquiesco,necmecruduspotestconstringereaer,addeaeremaeri,utsintambounum,&teneantpondus,cumignecalidoconiunge,temporibusdaadcustodiendum.Alch.Quidposteaerit?Merc.Subtrahetursuperfluum,refiduumcomburesigne,inaquampones,coquespostea,coctumaegrotisinmedicinamdabis.Alch.Nihilmihidicisadmeasquaestiones.Uideoegoquodtumetantumparabolisuiseludere.Uxor,afferstercusporcinumegoistumMercuriumnouismodistractabo,donecmihidicat,quomodolapisPhilosophicussitfaciendusexillo.Mercuriusauditishisce,incipitlamentarisuperAlchymistam,uaditqueadmatremNaturam,accusatingratumlaborantem.NaturafilioMercuriocredit,quiueraxest,iracommota,adAlchymistamuenit,&illumuocat,heustu,ubies?Alch.Quisestquimeuocat?Natura.Quidtustultecumfiliomeoagis?curillifacistantaminiuriam?curillumcrucias,quitibiomnebonumfacereuult;sitantumintelligereuelles?Alch.Quisdiabolusmeincrepat,tantumUirum&Philosophum?Natu.Ostulte,plenumsuperbiastercusPhilosophorum,nouiegoPhilosophos,&omnesSapientes,quosamo,nam&illimeamant,&omniamihifaciuntadplacitum:&quoegononpossum,illimeiuuant.UosautemAlchymistae,exquorumordinetuquoqueunuses,absquemeoscitu&consensu,imoomniacontrariamihifacitis,proptereauobisetiamcontrariumeuenit.putatis,quodbenefiliosmeostractetis,sednihilperficitis:&sirecteconsiderareuelitis,nonuosillostractatis,sedilliuostractant:namuosnihilexillisfacerepotestisnequescitis,illiueroexuobis,quandouolunt,faciuntstultos.Alch.Nonestuerum,egoetiamsumPhilosophus,&sciolaborarebene,fuiegoapudPrincipemnonunum,&fuiapudillo:Philosophus,quod&uxormeascit,etiamiamnunchabeolibrummanuscriptum,quierataliquotcentumannisinmuroquodamoccultus,iamcertosciamfacereLapidemPhilosophorum,&etiamhiscediebusreuelatumestmihipersomnium.Oegosoleouerasomniahabere:Uxortuscis.Nat.Faciessicutfeceruntaliituicollegae,quiinprincipioomniasciunt,&scireseputant,infineueronihil.Alch.Tamenaliiexte(situesueraNatura)solentfacere.Natu.Uerumest,sedsolummodohi,quimenouerunt,quipaucisunt.Quimeueronouit,noncruciatfiliosmeos,nequemeimpeditsedmihifacitadplacitum,&augmentatbonamea,&siliorummeorumcorporasanat.Alch.Tamen&egosicfacio.Natu.Tumihicontrariaomniafacis,&contrameamuoluntatemcumfiliismeisprocedis:ubidebetesreuificate,tuoccidis:ubifigere,tusublimas:ubicalcinare,tudistillas;praesertimhuncmihiobedientissimumfiliumMercurium,quemtotcorrosiuisaquis,totuenenosisrebuscrucias.Alch.Tuncegosicprocedamcumillosuauiterperdigestionemsolummodo.Nat.Beneestsiscis,sinminusnonilli,sedtibinocebisipse,&sumptibustuis:namidemestilli,itacumstercoresemiscetsicuticumauro,gemmasemperbonaest,&stercusillumnonminuit,etiamsiinilludproiicietur,quandolauatureademestgemma,quaesuitantea.Alch.SedegolibentersciremfacereLapidemPhilosophicum.Nat.Ergononsicfiliummeumtractato:scitoenim,quodegomultosfilios&filiashabeo,&adsumpraestoquaetentibusme,sisuntdigni.Alch.DicergomihiquisestisteMercurius?Natura.Scito,quodestmihiunustantumtalisfilius,unusexseptemest,&primusest,ipsequoqueomniaest;quiunustantumerat:nihilest,&numeruseiusintegerest.InillosuntquatuorElementa,quitamennonestElementum.Spiritusest,quitamencorpusest:Uirest,&tamenuicesfoeminaeagit:puerest,&uiriarmagerit:animalest,&tamenaliasauishabet.Uenenumest,&tamenlepramcurat:uitaest,&tamenomniaoccidit:Rexest,altertamenpossideteiusregnum:fugitcumigne,&tamenexilloparaturignisaquaest,&nonmadefacit:terraest,&tamenseminatur:aerest,&uiuitaqua.Alch.Iamuideoego,quodnihilscio,sednonaudeodicere:namperderembonamexistimationem,&uicinusmeusnonimpendetetampliusinme,sisciret,quodegonihilsciam:egotamendicam,quodsciocerte,aliasnemouelpanemmihidaret:multienimillorumsperantamemultabona.Nat.Etsiinlongumpertrahes,quidposteaerit?interim&uiciniquilibet,repetentsuossumptusate.Alc.Alamspeomnesquousquepotero.Natu.Ettandemquidultimo?Alch.Tentabotaciteuarioslabores,sisuccedetsoluam:sinminus,iboinaliamprouinciam&hocidemagam.Nat.Etposteaquiderit?Alch.Ha,ha,ha,suntmultaeprouinciae.multiquoqueauari,quibusmagnamcopiampromittamauri,idquebreuissimotempore,&sicdiesdiemsequetur,interimautRex,autAsinusmorietur,autEgo.Natis.Laqueus(merito)talesPhilosophosmanet:apagete,&finemtibi,&talituaephilosophiae,malacruce,quamocissimeimpone;hocenimunicoconsilio,necmihi,necproximo,nectibiipsifraudieris.~~