DISQUISITIO DE HELIA ARTISTA, In quae de metallorum transformatione, adversus HAGELII & PERERII Iesuitarum opiniones, evidenter & solidè disseritur. Editio postrema corectior & melior. Accesserunt recens CANONES HERMETICI. De Spiritu, Anima, & corpore maioris & minoris Mundi, cum appendice. HERMES. MARPURGI, Typis Hutvvelckerianis. Anno clc. Icc. IIX.

De~~HeliaArtista,Inquaedemetallorumtransformatione,aduersusHagelii&PereriiIesuitarumopiniones,euidenter&solidedisseritur.Editiopostremacorectior&melior.AccesseruntrecensCanonesHermetici.DeSpiritu,Anima,&corporemaioris&minorisMundi,cumappendice.Hermes.Ταῦταμὲνἐννοοῦντιἀληθῆδόξιεν·ἄγνοοῦντιδὲἄπισταMarpurgi,TypisHutuuelckerianis.Illustrissimo,potentissemoqueDn.Mauritio.HassiaeLandgrauio,ComitiCattimelibocorum,Dietz,Zigenhain&Nidda,&c.Diuinae&humanaeSapientiaeParenti;Diniuosnesclementisimo.HancceReuisirecusiqueopisciulisubcisiuidiatribenChemicam,Honoris,amoris,debitaequeobedientiaeergo,Cliens&seruushumilimus,D.D.D.AuctorHeliophilusPhilochemicus.clc.Icc.Ui.PhilochemicisHeliophilisHeliophilusPhilochemicus.~~S.Adasserendamueritatemartischrysochemicae(quanquameamultorumimposturapessimeaudit,&aprudentibusaccaeteradoctis,quasinullaessetplaneproscribitur)hancdisquisitioneminstituereuisumest,quacausaeaperiuntureiusdifficultatis,acquidsentiendumdeeasit,certisindiciisostenditur,Heliaartis(quemuocant)inlucemproducto.~~ItaquepatientemLectorhuicdisquisitioniauremaccommodabit,dumquidsibiHeliasuelit,perpenderit,utmetallorumtransformationemrectiusintelligat.Constatintereos,quorumsententiachymiaeaduersariaest,nullosmagisobniti,quamPhysicos&Theologos.Itriquequaeexprincipiis&fontibusnaturaehauriunt,quibusefficereconanturtransformationemmetallicampartimaboraeeresse,partimordinicreationisaduersari,inprogressutractationishuiusdisputabimus.QuaeautemmereTheologicasunt,&cumprincipiisPhysicisparumautnihilcommunehabent,eapaucisnuncpraesandoquasidelibabimus.Suntautemfereduumgenerum:abExemplo&usu.Exemplasingularium&uniuersorum.Priorisgenerisargumentumpraebethuiusmodi."OmnesscientiaenaturalesaclicitaenotaefueruntSalomoni:Scientiaartischemicae.transformationemmetallorumdocens,Salomonifuitignota:Ergoscientiaartischemicae,demetallorumtransformatione,necnaturalis,neclicitaputandaest".Propositionisuisindedependet,quodomniummortaliumsapientissimusfueritSalomon,nonsolumrectiiudiciiexcellentia,&act.oneacprudentiapolitica,sedetiam,quoddeomniquaesitorerumnaturalium&contemplationisphysicaedisseruerit,aCedroLibaniusqueadhyssopumparietis,&derumentisuolucribus&dereptilibusacpiscibus?undeRegesuniuersaeterrae,&imprimisAustriReginaillasagacissima(utpriscisolimphilosophisapodemicisusuuenit)adeumaudiendumaccessit.3.Reg.4.10.Itaquemaiorpropositiouideturplaneἀνἐνστατος.Minormultisprobaturargumentis.~~Namexsacrisliterisperspicuumfit,(contraquamchymicinonnullihallucinantur)Salomonidiuitiarumaffluentiamtantam,nonquidemexchymia,sedexinnumerisprouinciarumlocupletissimarumtributis,exactionibus,uectigalibus,Regiisdonationibus&largitionibusconstitisse:~~maximeueroexauroOphirTharsisadrecto.Nampraeauricopiaargentumuiluit,cuiustantum,quantumolimessetlapidum,Hierosolymaesuppetebat.3.Reg.10.Quodsihaecauriaffluentiadominascebatur,autulloartificiochymicopararipoterat,quorsumforisquaerereturperegrinationistriennalispermariapericulo?quorsumpretioanimarumredimereturpretiumterrenum,quoddomigratishabereliceret?Sicenim2.Paralipom.20.legimusnauesattritas,sublosaphatdiuinaultione.Consequensigitur,ChymiamUanamesse,acproindenecnaturalem,neclicitam.Respondemusadmaiorempropositionem,eamἀπλῶςadmittinonposse,sedcumconditioneesseintelligendam.Pendetenimacircumstantiaoptionis&Uoti,quoSalomonnecgloriam,necdiuitias,necinimicorumanimassibi,neclongaeuitatempostulauit,sedmoderandipopuliSapientiam.EtsiigitureiDeusadsapientiamultroetiamgloriam&diuitiasadiecit,quantaeRegumnullicontigere:tamenlongeestdiuersasapientiaeeiusdonatio,acdiuitiarumadiectarum.Illaenimnonstudiisdisciplinarum&institutioneparta,sedplaneθεόσδοτοςMfuit,&extracommunemrationemcollata:Diuitiaeuerocommuniditescendimoreadiectae,exactionibus&tributis,&aurocumRegeHyramaliundeimportatoconstiterent.QuodsiuerodiuitiaspostulauissetSalomon,locoSapientiae,quisnonuidet,Deumsingularemipsimonstraturumfuisseparandarumopumuiam,peraequeacexsortiSapientiaeumornauit?Itaqueargumentumnontamdiluitur;quamretorquetur.~~Hincenimapparet,essealiquemconcessummodum,&rationemDeononaduersantemditescendi,quaaurum&argentumnonmorecommuni,sedperscientiamexiortem,δέοσδοτονnonDiabolicam,multiplicaripossit,licetSalomoni,sirespiciasconditionemipsiusuoti,haecscientiaatqueexsorsditescendiratioperindefueritignota,atquehodiepaucissimisestperuia.~~Atquehincsuspicarilicet,curdefossilibus,&rebusmetallicis,sicutdeuegetabilibus&animalibusexpressedisseruissenonlegatur.~~Cuiuerositdubium,Deimunereexstareexsortemscientiamrerummetallicarumtalem,qua&aurum&argentummultiplicari,noncertecontraordinem,sedexordinenaturae,aequepossit,atquemultiplicatiosoletfieriinuegetabilibquaeratiosicuiabipsoDeoimmediate,siueperhominespatefactafuerit,isrecteillam,naturaeuestigiisinsistens,pertractarepoterit.~~Quicquidenimextranaturaeordinem&motumsuscipiturinhacarte,uanum&inconcessumesseipsimetagnoscinus,&ultroauersamuracdetestamur.Occurruntuerohicnonnulli&aiuntnonpossenosadderecubitumadstaturamnostram,neccapillumunumalbumautnigrumfacere,utestMatth.5.&6.Luc.12.Siigitur,quodminimumest,nonpossumuspraestare,quomodotransmutabimusmetalla?Responsiofacilisest:Haecquoadnostramuoluntatemsicdici,nempe,quodiurandopercaputsolliciteuecogitandonihiltaleexpotestate&uiribuspropriisfacerequeamus:interimmedicamentisnaturalibusnihiluetatexatriscapillisfacerealbos:noncontra,sedexordine&uiribusnaturaeipsius,utlippis&tonsoribusnotumest.Similehuicest,quodnonnullidictitantDeochymistasaduersari,quiquaeinsuoordine&iuxtasuamspeciemperfectacrearit,ipsiuelintingenusmelioristransmutare.Uerumeademrationenonlicebitpyrispomainserere,autsyluestriaincicuriatraducere,autfructusexossatosarteproducere,autexuermebombycinopapilionemelicere,&quaesuntidgenusuarianaturaemiranda.Nosnihilhiccontraordinemnaturaetentandumesse,iterumatqueiterumprofitemur.Quodsinaturaipsapropriosuomotumetallatransmutat,utferrumincuprum,lignainlapides,utnotumest,etc.Quidnilicebitetiamartificio,naturaeaemulo,corrumpereformamuniusmetalli,&pernaturaemotumacdebitamedia,pretiosiusexuiliorimetallo.producere?quaderepostea.Alterumargumentumabexemplo,estuniuersale,idquehuiusmodi."Sichysochemicumartificiumaliquoaesset,quorecteditescereliceret,aliquodeiusuestigiuminscriptura,autintotaAntiquitateextaret.Atnihiltaleextat.Ergo"etc.RespondemusScripturanonideodatamnobisesseaDeo,utinspeciedoceat,quinammodiditescendisintliciti:Sedingeneresatisesseeamtradere,Nihilsinelaboreparari:NihilsinebenedictioneDei(quodploriquechymistaeplussatisexperiuntur)Neminemscienteressedefraudandum,NecmediacumlegeDei&charitatepugnantiaessetentanda:Deniquenonusum&possessionemdiuitiarum,sedabusum,&mentisdeprauationemdamnari,utperniciosa&Deoaduersa,ec.Talequidemcumnihilinnaturalemchymiampersecadat,quodcumscripturapugnet,certealegitimisditescentimodisexcludinequit,licetinspecienulloscripturaeexemplo,ueldocumentofiateuidentior:imolicetPatriarchae&caeteri,quifueruntdiuites,nonexchymia,sedaliundeditatifuisselegantur,cuiusreicausapostassignabitur.AtqueidemsanedetotaAntiquitatedicipotest.Etsienimnullumprorsusextaret,chymiaedocumentumueluestigium,tamennonefficeretur,nullamproptereaesseacfuisseartem,uelproptereaeamforeperseillicitam.Itaquetotumconnexuminseestinfirmum;quodalibipluribusanobispertractatumest,productisantiquitatistestimoniisintractatucontraCardanum.Sedrespondebimustamenadminorem.~~QuumScripturaestudioseadhibeantnonsolumsimilitudinesmetallicas,sedipsiDeiseruiresmetallicas,insuper&gemmariastractarint,satisapparet,studiumearumrerum,quatenusductumnaturaesequimur,nonposseinquoquamrepraehendi.~~Quodadsimilitudines,certeD.Paulusi.Cor.3.deauroargento,&pretiosislapidibusagit,quaenonexuruntur.Manenteniminigne,omnibusaliisinfumumabeuntibusmetallis;ligno,foeno&stipulis,nominecombustibiliumrerumpropositis.Quamquidemsimilitudinemafulminationeperplumbumfactam,sicut&Esa.1.deexplorationemonetaria,cum"Excoquam,inquit,adpurumputumscoriamtuam,&auferamomnestannumtuum",quamdiutheologinonintelligunt(ut&aliaepraefatio.iusmodilocaplurima(intersacrum,utaiunt)&saxumhaerent.SicMosimandaturpurgatioauri,argenti,aeris,ferriplumbi&stanniperignem,quaeperignemtransirepossunt:reliquorum,quaeignemsustinerenequeunt,peraquam.Num.31.QuiduerodeeodemMosedicendum,omnisapientiaAegyptiorumerudito?Heb.7.licetmaioresarbitratussitdiuitias,probrumChristi,quamAegyptiorumThesauros,Heb.11.Namueterestestantur(utauctorestSuidas)adDiocletianiusquetemporaChrysopoeiaminterAegyptiosfuissecelebrem:&utrefertAugurellusimperioRomanoDiocletianumexarteillametuisse,anSybillinismonitisnecne,parumcompertumhabemus.LicetautemquoadchymiaminspeciedeMosenihilconstet,tamenaeneumserpentemiussuDeifecit&fuditMoses:aureumuerouitulumiussuDeicombussit&contriyit,usqueadeo,utinspersumaquae,populobibendumpropinarit,Exod.23.Quodanulliuspiamaurificeshodiepraestarepossint,utaurumcomburendofiatpotabile,ipsiuiderint.lamueroRegesChristumadorantes,&"Aurum,thus,Myrrham,RegiquehominiqueDeoque"offerentes,nonfrustraMagos,nempenaturales,donorumquesuorumscientes&gnarosfuisseconstat:sicut&ArabeshacipsascientiaChrysochimicalegunturpraediti,quorumnonnullaadhucextantmonumenta.Sedinquies,nihilhaecadRhombum,necdumliquetdetransmutationemetallica.Age,dumigitur,uelexS.Scripturisaliquidpromamus,tincturaePhilosophorumnonabsimile,undeconstetaliquidauropretiosusextare,aurificaetamennaturae.Habetur.Apoc.21.u.18."urbemsanctamfuisseaurumpurum,similemuitropuro":quaepersimilitudinemdicta;summamexcellentiamgloriaecolestisHierosolymaedenotant.Hinctalededuciturargumentum:Siurbsestaurum,&eademestpellucidautuitrum,Ergoquiddamquodestsubstantiae&naturaeaureae,estpelluciduminstaruitri,idquesummumapicemgloriaedenotat.Antecedensuerumest,ergo&consequens;nisiuelimusSpiritumSanctumarebusuanis,pucrilibus,&commentitiissimilitudinempretiosissimarum&uerissimarumrerumdesumpsisse,quodabsit.Taleautemaurumpellucidumutuitrum,quodgloriaesummumsplendoremexprimat,insolatincturaPhilosophorumextat&aParacelsoitadescribitur,Metam,suae9.~~"Nostratincturarubea,(inquit)quaeinseastraauricontinet,estsubstantiaefixae,incorruptibilisessentiae,summaerubedinis,cuiuspuluiscrociinstar,sedtotocorporeinstarrubini,fluxibilisinmodumresinae,translucidainstarcrystalli,fragilisutuitrum,&superabundantisponderis".Nequisigiturhaecaduitrarios,autuulgaresartifices,quiaurumuitrificatopurpurantcolore,referat,omnesuelimapicemgloriaeattendant,quiinScripturahoclocoexprimitur,&perconsequensnullaaliare,quamaurificaillasuperabundanti&clarificatatincturaerubeaesubstantiafixaadumbrariintelligent.~~Itaquecuminhacrenihilpraeternaturaminquiramus,&omniametallaaliaaliiscitiusinigneeuanescant,&propriesolumauruminignedurabilissimumsit,acproindeperfectionismetallicaesimplicisterminus:~~licebitsaneaminusperfectisadperfectioracontendere,adeoqueadsummampuluerisphilosophiciclaritatem,inquanonestperfectiosimplex,sedmultiplicata,uiribus,qualisestintincturarubea,siueaureaillasubstantiacrystallizante,acomniaimperfectaperficiente,nempeexMercurioNaturae,quitotusquantuspotentiapropinquissimaaurumest,&inaurumpraeparatus,transit:~~&semineaurifico,siuesulphurefixo,nonexaurocommuni,sedeiusdemcumMercurioradicisexreunica,cuiproximesalexeademstirpeextractumiungitur,conflataUiauniuersali.~~Meritoigiturnegamusconclusionem,quainferturartificiumchrysochimicumautnullumautillicitumesse,nontantumproptermaiorispropositionisimbecillitatem,sedetiamproptersubsumptionisignorationem,utiamdeclaratumest.~~Restatutadusumaccedamus:undemTheologicapromunturargumentahuiusmodi:"NemopotestseruireduobusDominisDeo&Mammoniae:ErgoChristianisnonlicebitoperamdareartichrysochymicae."Respondeo,haecsimpliciterintersenonopponi,sedrespectuabutentium,&quatenusduohaecintersesuntcontraria.NamalioquinullisChristianisliceretessediuitibus.NonigiturpossumusseruireDeo&Mammonaetunc,sidemergimusanimum&coradthesauroscorruptibiles,iisfisi:simalis&iniquisinproximumartibusopescumulamus:sideniquemalepossidentes;dispensamuspessime,quimosesthodietotomundouulgatissimus.HincApost.1.tim.6."Quiuoluntditescere,inquit,inciduntintentationem&laqueum,&cupiditatesamentes&damnosus,quaedemergunthomineminexitium&interitum.Siquidemradixomniummalorumestpecunia:quamquidamdumappetunt,aberraruntafide&seipsostransfixeruntribusmultis".~~Haecuulgousuueniunt,mutisetiampseudochymistiscausafuerunt,cumsecretaNaturaeperseindagarenonpossent,utsesedederentmalisartibus,autetiamillicitis&diabolicismediisseistaadepturossibipollicerentur,quorumfinisestiuxtaoperaillorum.~~AtidemtamenApostolusnonomnemdiuitiarumusumtollit,automnestudiumparandiopesexbenedictioneDeiimpedit.Additenim:"lisquidiuitessuntinhocseculo,denuncia;neefferanturanimo,nequespemponantindiuitiisintertis,sedinDeouiuo,quipraebetnobisomniacopioseadfruendum".&caeteraquaesequuntur.Rursusinstant,&uerbisSalomonisnosurgent,sicorantis;"Mendicitatem&diuitiasnedederismihi,tribuetantumuictuimeonecessaria:Nefortesatiatusilliciar.adnegandum,&dicam,QuisestDominus?"Prouerb.30.etc.Ergonecnobisdiuitiarumaffluentiaperchrysochymiampartapoteritesseutilis.Respondemus,nonquidemnosSalomoneesseprudentiores,&illisipsisdiuitiisabusumessescimusSalomonem,quaseiDeussupraomnesReges,communirationediuites,concessit:adeoefferus&procaxesthumanusanimus:Interimtamenabususnonususillisuerbistaxatur,&scimusinDeogloriatosessePatriarchasopibussibidatis,&istannonsecusessequamutcuiusqueestanimus.Sed&certisdecausisfactumaio,utincommunefidelibuschrysochymiaantehacnonduminnotuerit,sedinAegyptiorumacinfideliummanibusferehaeserit.Animaduertendumenimest,distinctaessetempora,&sicutApost.ICor.7.inquit:"Hocautemaiofratres,quoniamtempuscontractumestinposterum,utquihabentuxores,sintutnonhabentes;quiflentutnonflentes;quigaudentutnongaudentes;quiemuntutnonobtinentes,&quiuotunturmundo,utnonabutentes":Itaprodiuersiscasibusaliteratquealiterhaeccontingerepossestatuendumest.CertePaulusipsePhil:~~4.~~"Nouissesedicitdeprimi,nouisseitemabundare,initiatumubique&inomnibusesse,&adsaturitatem,&adesuritione,&adabunduntiam,&adinopiam".EtDominusnosterIesusChristus,quipropternospauperfactusest,cumessetdiues,utnosillispaupertateditescerem,nempediuitiisspiritualibus.(2.Cor8.)incasunecessitatisexsortirationesubleuatusestthesaurisMagorum,profugusinAegyptum:posteaueroapiismatronis,&mulieribusinreliquauitacommuniter:Quidergouetatpiisidemcontingere;utexsortialiquaopesubleuenturperartificiumδεόσδοτονChrysochymicum,quotemporeCatastrophenTragoediaeclaudetAntichristus?Seddehisinprogressudiiudicationis&disquisitionisHeliaenonnulladicentur:NegamusigiturchrysochymicumartificiumhominiChristianoperseillicitum,autnonnaturale,adeoquenullumesse,quodfuitdemonstrandum.Haecpaucispraelibatauolui,Lectoramice,adeorumretundendasuoculas,quasmultiperinscitiamspargunt;neperliporemdicam,derebusincompertisiudicium,utcoecidecoloribus,ferentes.Tuumeritquidquerectissimumsequi,&compertisincompertanonanteferre,Uale.~~De~~HeliaArtista.SuperMetallorumtransformationeetc.~~PhilippusBombastEremitanusilleHeluetius,quiseAureolumTheophrastum(fortemoreAcademico,atqueabartequam,factitauit)&quidemParacelsum,utconiecturafert,gentilitionomineaGermanoHohenheimducto,nuncupat,primus(quodsciam)HeliaecuiusdamArtistaepostseuenturi,inlibrissuismentionemfacit,quosdechymia&rebusmineralibusscripsit,quem&AlexanderaSuchteninsuodesecretisAntimonilibellosequitur,eidemadstipulantenuperBasilioUalentino,scribenteslibroschymicosperHeliam,quiuenturusest,nobisaperiendosesse.~~HacoccasioneductusDisquisitionemdeHeliaartis&metallicametamorphosiinstituereuolui:Nempe,quidnamHeliaenomineSpagirussignificet.Quaetemporaeiassignet;&quidindeemolumentisitsperandum,Deindeproductisaduersus.Hageli&Pererilesuitarumopiniones,rationibus&experimentisostendemus,nonomne,quodueteriprouerbiodicitur,oleum&operamperdi,quodinstudiumChrysochymiaeimpensumfuerit.Etsiautem,quodadHeliamTheophrasteumattinet,disquisitionemtantumeius,molimur:tameninterponereiudiciumnondubitamus,ubiTheophrastiauthoritasuacillat,autnobissuspectaest.Interimquaenaturaeconsentanea,&multorumexperientia,multoqueusucompertaidemprofert,quatenusfideinonaduersantur,accipimus:ipsumfatofunctumdiuino,committimusindicio,necnisicaute&cumiudiciolegendumarbitramur.QuodigituradHeliamartificemattinet,bifariamferedeeoTheophrastusinsuislibrisloquitur:Semelingenere,utlibrodeMineralibusc.8.cumdeuitrioloinhaecuerbascribit:"QuoduiliusestDeuspatefierisinit,quodautemmaiorismomentiest"(nempetransmutatioinaurum)"uulgoadhuclatet,usqueadHeliaeArtistaeaduentum"(quaedamExemplariahabent,"usqueadartemHeliae,quandoisuenerit").Quibusexplicationisergoaddit:"AequeenimartesHeliamhabent,acdecaeterointelligitur".Haecille,quaeindefinite&generatimdicta,nemononadperiodostemporumreferendaintelligit,quibusadsuamἀκμὴνsiueflorem&maturitatemomniaperueniunt.Itaquedenaturaeabsconditis,&artiumarcanisperindeaccipiendauidentur,atqueinEuangeliodeEuangelioDominus&Seruatornosterait."Nihilessetamabsconditum,quodnonsitretegendum.Et"Euangeliumregniomnibus,gentibusintotoorbeannunciatumiri,ipsisintestimonium,&tuncforefinem".NamutisestHeliasEuangelicus,cuiusuirtute&spiriturestituenturomnia,quiinpraecursoreDomini,IoanneuidelicetBaptista,inquoprimuminnouoTestamentopromulgatumEuangelium,iamtumquidemuenit&emicuit;sedinfinemundiidemlonge,latequeinspiritucorruscabit:itaadeundemmodumnobisParacelsuschymicarumartiumHeliamquendamdepingit,quarumocultainapertumsitprolaturus,quandoillaemagnoquaestuuigentespassimflorebunt,quaenuncradicesagunt,quaderepostea.~~IterumParacelsusdeistoHeliaartiumdefinite&inspecieloquideprehenditur,generaliusdictumadhypothesinreferens,&uniferesingularihominiaccommodans,nonutsignificationemgeneralemtollat,sedutdoceatcollectiuumilludnomenHeliaeadcertumusqueindiuiduumpropagari,[Gr]κὰτἐξοχήν.~~SicutenimCiceronisseculumaureumfu¬issedicitur,quoLinguaeLatinaepuritas,elegantia,nitor,adsummumplanematuritatis&uenustatisapicemperuenit,quaetameninuno,&quasicumulouniuersasnaturaeopesprofudit:itasiquisHeliamLatinaeLinguaetumuiuissedicat,hocesttemporeCiceronisinquam,plurimis,inipsoueroCiceronepraecipue,nihilinquamasententiaTheophrastidiuersadixerit.Heliamigiturartium,acpraecipuechymiae,sicproponitκατ’ἕναinlibrismineraliumTractatuprimo:"Uerumquidem"inquit,"est,multainterrisadhuclatentabdita,quaeiuxtacumaliisignoro.NamhocscioDeumdeincepsmirabiliamultapatefacturum,&multoplurainlucemproditurumesse,quamantehacnobisomnibuscognitafuerint.Hocitemuerumest,Nihilestabsconditum,quodnonsitretegendumideopostmeueniet",inquit,"cuiusmagnalenondumuinit;quimultareuelabit".Haecilleμαντῶ¬δηςdecertoacsingulariquodamhomine.Eademcap.4.Tincturaephysicaeexplicareuideturcuminquit:"Horumarcanorumadhucplurasunt,quaetransmutationemefficiunt,licetperpaucissintcognita.NamsicuiquamaDeopatefiunt,laustamen&praeconiumeorumnonstatiminuulguspercrebescit,Deocumarteprudentiamalioscelandipraestante,usqueadHeliaeArtistaeaduentum.Tuncenimpatefiet,quicquidestreconditum".Haecille.Quinimotuncaureum;&gratiaeilludseculumpollicetur,cumdonaSpiritusadeoluculenteseseexserturaasserit,utabomniaeuotantumscientiae&sapientiaenegetauditumfore:quadarepostea.Mirumsanehominisaugurium,praesertimdequodamunohominesingularipostipsumuenturo,cuiusutinquit,magnaleseuiuentenondumuiuat,hocest,quiinrerumnaturanondumextiterit.Facenimingenereilluduerumesse,utstatotempore&Helianaperiodoinlucemproditurasint,quaeuulgoadhuclatent:~~imoquaenuncAegyptiorumferespoliasunt(itaenimappellare,istorummanibusnuncconclusa,placet)eademaduerosIrraelitasdeuoluendaesse,&aduerosNaturaemagos,quiutolimChristo,siceidemnuncinsuisfidelibusprofugituroinAegyptum,aperturisintthesaurossuos,quaecertemeimpulitcausa,utistamihiputaremperuestiganda:~~undetamenistapeculiaris.Theophrastofuturorumdenunciatio?unde,&aquospirituprofectaPersonalisnesciocuiusHeliaepostipsumuenturidesignatio?AnutinprognosticoTheologicoAdamusNachemoser(itasonatinscriptio)reformatoremquendam,quemmundiseptimumillenumerat,part:4.lib.4.cap.6.abanno1580.certo&sineexceptionespiritumHeliaegestaturumasseuerat:~~itaquoqueconsimilitersuumHeliamChymicarumartium,&naturaemagistrumnobispraedicitTheophrastus,naturalinesagacia,&apprehensionementis(praesertimpuluerelapidis&tincturaephysicaeperpurgatae)anprognosticationequadamsyderali&influentiacoelesti?~~anpeculiariafflatu,nescioquo,cuiusuespiritus?PossentexParacelso&Suchtenoplurainhancsententiam.ueldisquiri,ueldisseri:Sedquiamihinecprobantur,&deincompertisiudiciumtemerariumest,illislibenssupersedeo.TranseamusadalteramQuaestionispartem,inquatempusHelianumexplicandum.&eiusemolumentum.DistinguitParacelsusseculum,quoipsemetuixit,utprofitetur,ArcanorumMonarcha,aseculopostipsumuenturo,quorumpriusintermedium;postremumhocaureum&gratiae&ultimumuocat,inlibrotincturaephysicae(Frustraenimsunt,quihostractatusTheophrastiessedubitant).QuinquagesimoigituroctauoannoipsiusTheoriamforeinfloreait:quotemporeeiomnessintadhaesuri,&innaturaeperuestigandisarcanisipsiussecuturiuestigia:Praximitemconsecuturamadmirandamoperibus&signis,itautinuulguspassimatqueinfimamplebemabeat,&probetur.Haecille.~~Quaeinquinquagesimumoctauumannumnonseculi,quoipseuixit,sedsubsequentis(istonempemillesimosexcentesimo)euenturapraediciapparetexlibrisMineralium,cap.deUitriolo,ubi&desuoseculo,&desubsequentiinhaecuerbascribit:~~(excessitenimexhacuitaannoDomini1541.)"Longe",inquit,"satiusessetetiamhachorasiuenunctemporis,hiscerebusoperamdari"(nempearcanisnaturae)"quamindulgereebrietati,scortationiatquealteriusmodinequitiae.Sednuncitaferttempus,utscortationiincumbatur,tantisperdonectertiaparsmundioccideturgladio;alteraabsumptapeste:tertiamuixresidua.Tuncinlocumsuumatqueinintegrumresrestituetur.Sedproutnuncressesehabent,fieri.idnequit.Etiamordines,interire,necesseest,&penitusemundotolli,aliasfieriidentidemnequit".~~(haecpostremapericopeinexemplariColoniensiinquartaformaeditoabArnoldiBirkmannihaeredibus,anno1570abest),"Tuncuero",inquit,"aureameritseculum,tunchomoadsanumintellectumperueniet,uiretquehumansmore,nonpecudumritu,necinstarporcorum,nequeinspeluncaputalatronum").~~Hisprotasis,Epitasis,&Catastrophe,quoadtempusHelianum,Theophrastoconstituitur.Protasisestinseculisuimoribus,quibus.nonmodofit,utnaturaearcananegligantur&aDeoplerisquesubtrahantur,iustoiudicio:Sedetiamquodeograuiusmalumaccersatur,(persceleratamuidelicetuitam)internecionisnimirumtertiaepartishominum,utEpithasisdocet,lincinlibrisMineraliumc.7.cumdeSulphureParacelsusageret."Nisi",inquit,"contraDeumesset(sicsentionequiuisdiressit;NamnouitDominuscurcaudamcapraenonpromiserit)compendiomultiiuuaripessent:sedquiaopulentia.pauperemseducit,abeohumilitatem&modestiamaufert;innebulonemeum,transformat,satiusesttacuisse,&talesinpaupertatedimisisse".Haecille.Sicnosipsiuidimus,cumaliquotiesinparticularibus(quaeuocant)fructuosumaliquidoperationechymicaproductumesset:~~tameneundemartificemidemopusrarenterinstaurasse,anobmaterialiumdiuersitatem,praesertimsinonattendaturunderespendeat,anobcoeliinclementiam,anobuassoruminaequalitate,anpropterignismoderationem(quainreplurimumsitum)anueroquodnonuisumessetDeoplantatis&rigatis,incrementumdare?~~SolusenimproinfinitasuasapientiaDominusminimosnaturaemotusregit,utueleffectumsortiantur,ueldispereant.Nonesigiturutinficiaseamusmoressuaecuiquefortunaefabrosesse,uthaecinuulgusnonconducant,QuiddeEpitafidicendum?cumtertiampartemhominumpriusoccidendampraedicatTheophrastus,antequamhaecuulgentur&passiminnotescant?Sanesiuelexsibilandussit,Theophrastus,neceiusaugurationesattendendae,tamen;utexSacrisLiterisapparet,postclademingentempiorum,quamors&infernus,(quaesuntportaeinferorum)quadrantemterraeoccidentgladio,fame,peste,perqueterrestresferas(utestApoc.6.)quandoiacebuntcorporasanctorum,acpraecipueEcclesiaetestiuminurbismagnaeplateis,quaespiritualisestSodoma&Aegyptus.Apoc.11.finitonempeillorumtestimonio,subdesinentisbestiaetempus,quodanteforesexcubat,tuncinteribittertiaparshominum.Soluentur,enimAngelialligatiadueteris.RomaniterminumEuphratem,paratiadhoram,diem,mensem&annum,utoccidanttertiampartemhominum(nempeimpiorum)Apoc.9.Sane,siquaest,hucreferendauideturTheophrasteaillaordinumabolitio,idestordinumrestiae,nonMagistratuum&Principumpiorum;sedquatenusbestiaplenaestnominibusblasphemiae,quaesimulcumpseudoprophetaexureturigneuira,utanteIchannemsanctissimusprophetaDanieldisertisdebestiauerbistestatur,c.7.Tuncnimirumiresinintegrumrestituetur.TuncenimEcclesiaefacies,renouabitur,&regnamundisubilcientursceptroChristi;Iudaeisetiamadfidemconuersis,utantehancdisquisitionemnobisalibitestatumest.AtquehucTheophrasteaCatastrophequoquepertinereposseuidetur,quadicit,tuncfuturumaureumseculum,quandohomononbelluinomoreuiuetinstarsuum,&inspeluncalatronum&usurariorum,seduthominemdecet.HucenimParacelsicatemporumdistributioquadrat,licetnescioquoSpirituabipsopraedicta&adaxumHeliaeartistaeabipsorelatasit:quandoipsiusTheoriacumPraxiflorebit,&passim,utait,inuulgusdispergetur.Exhissatisanimaduertimus,quidcausaesit,curinuulgushaudquicquamferehodieperueniatexchymia,quodalicuiussitmomenti:licetomnianonsolumplenasintlibrorum,sedinterChristianos&Mahumetistasnihilfrequentiuspassimexerceaturatquearschymica.adeonullusnonorbisangelusredoletfumischymicis.Quidigitur?omnisnespessublata?&anteHelianumillumtemporisarticulumnonlicebit.perTheophrastumartichymicaeullisuacare,nisipenitus&se&suaperditumireuelint?NonitaTheophrastus.Nametsinihilinuidentiusesthochominumgenere,nihilmagisuarium&fallax:tameninlibroTincturaePhysicaeaperteidemscribit,Nonsolummodoultimumseculumgratiae&aureumsibiadhaesurum,cumistainuulguspassimcelebrabuntur:sedetiamnuncintermedioseculopromouendosehaecscribereait,quoueritatisamantibususui&ornamentoessepossint.EtinManualiPhilosophorumdisertisuerbisait:"Quaenuncscribo,itascribam,utastralesdiscipulieaperciperepossint,iisqueuti&frui,&deiisgloriari".Etaddit,"Haecetiamalteriusdiligentia,quemdiscerenonpudet,percipipossunt,cumitagrauianonsint,quinlabore&industriapercipiqueant".Haecille.Quaesiattendantur,appparebitTheophrastumnonhuicsolumreinatos,quosnonsolumexAngelicissuperiorumastrorumnaturis,sed&exastrismetallorumPhilosophicorumAstrales.~~SuchtenusueroMentales,uocat,uerumalios,labore&industria,quibuscarbonesutalibiTheophrastusloquitur)nonsordent&quiexperiendicupiditateflagrant,posseistauicunqueconsequi,quoruminnumeromeumnomenhactenusprofiteor,quatenus:~~exofficio,&Naturaelegibus,&charitatiDei&proximihaecnonrepugnant.SedmissoHeliaTheophrasteo,cuiusexquirendicausaistasolumattigimus:(fidesenimpenesipsumesto)nosiamtertio&postremonostraeDisquisitionislococontraeoscontendemus;quitransmutationemmetallorumuelfieripossenegant;uelordinicreatorisaduersari,tanquamsipotentiaDeiattentaretur,affirmant.Grauisaccusatiosiuerasit.Sedpraecipiteshascecensuras,rationibus,&adoculumpropositisdemonstrationibus,hocest,experientia,quae,utdicitur,etiamstultorumestmagistra,refellemus.Incuiusreifidemsyncereanteomniaprofitemurnosnihilhicnisinaturalibusmediisattentare,cumsinemotunaturaearstotasitinanis,&naturaeartisexduntaxatfamulus&ministerexistat,nihiladeamdesuoaddens.Petimusergoprimonepraeiudiciopremamur:~~deindenesquodinomniscientiafiericonsueuit)illotismanibus,&ἀναλ¬φάϑητοιlectores,hocest,rerummineraliumprorsusimperiti,&criteriorummetallicorumexpertes,hucaccedant,neueliniudicandoseipsosfallant,uelinreprehendendisalissuamprodantignorantiam&liuorem,cumproprieartificesdearteiudicare&possint&debeant,utuetushabetprouerbium.Principioigiturcitraambiguitatemdehisiudicareuolentibus,abaurificibus,&argyrocopis&metallariisprobatoribus,discendaesuntsolennesillaeprobae&examina,quibusadrum&argentumareliquismetallissecerni,&reipsasequestrarisolet.~~NecenimLydiuslapishicsufficit,&inoperibusSophisticisinponerepotest;sinonaliaaccedantadaffricatumcoloremcriteria.~~Proinde&principatus&RespublicaeomnesplurimumdebentnontamGuardianis&aurificibus,quiexaminahaecusurpant,nefalsanummorum&aerisnoncusimerceadulterinasimpliciorescircumducantur,quamipsishorumeximinuminuentoribus,quiquidemrerummineraliumperitissimifuerintnecesseest,quando&causasharumreruminuestigareoportuit,&experientiaprobari,quodsinenegociationechymicafierinequiuit.~~ItaquenonomnesAlchymistaesemelinuniuersumsuntproscribendi,licetimpostoribus,&circulatoribus(hocestcalchymistis)nonsitpatrocinandum:cumnonparuminterhos&uerosnaturaeindagatores&philosophosintersit,quod&inipsamedicinalifacultatesatissuperqueresipsacomprobat.Pridisquisitio.PrimumigiturCriteriumestignisCineriti,quod&fulmendicitur,&ptobatioperplumbum.Quaequoseueriorsit,sumanturcineresexsolisossibuscombustisadalbedinem:aliasuerotertiaexossibus,binaeueropartesexcineribusuulgaribusperlixiuiumdefecatis&exustisdenuo,&caueaturneossasuillasubintrent,quaeomniacorrumperent.Omniaautemsubtilitertritapersetaceumtranseant:posteainspersaaquatantisperhumescant,utuelinmodellis(quae&mortariolauocantur)catilli,quae&capellae,perse,uelparopsidesinuasistestaceisfiant,&probeleuigentur,desuperimpactopistilloadidformato.Sedhaecnecesseestabexperientidemonstrari.Postquamigiturinteriectahoraunaatquealtera,superimpositategula,utuocant,incanduerintinfornacula,imponaturduplumplumbi,ueltriplumuelquadruplum,rationemateriae,quaeimponitur&quaeprobandaest,idquesensim.Nonnunquamquindecimponderaplumbiadhibendasunt,inextremisexaminibus,sialiarationeedomari&quicquidestauri&argentiacaeterismetallis&scoriasecerninequeat.Itafiet,utcumplumboreliquametallaexurantur,&infumumabeant,acscoriamadexteriorapropellant,auro&argentosolisresiduis;quaeproptereaquodinignesolaperdurent,perfecta&superioradicuntur,reliquaueroimper31fecta&inferiora,exfixouelnonsixosulphure,utpostintelligetur,etc.Alteraprobandiratioestperaquamualentemsiuefortem,quamuocantquartationem,eoquodminimumtribuspartibusargentiopussit,siquartaparsauricumargentomixtaritesitindeseparandaperaquamfortem.Quodsiminusargentifuerit,aquafortis(nisimodumexcedatprobationis)idnonsoluetdebitaratione:siplusargentifuerit,solutionempromouent,sedaurumferelancinat.Fiatergoaquafortisexunaparteuitriolicalcinati,alteracrudi,tertiasalisnitri,Haecferecommunissimaestratio.Potesttamentantundemsalisnitrisumi,quantumestuitrioli,quaeerittantofortiornisifaecumparsadiciaturexaquafortiiamantesemelfactaquodcaputmortuumuocatur.Sedhisderebuseditisuntlibriamonetariis,aurifabris&metallistis:quoablegamuslectores,inprimisadGeorgiiAgricolaederemetallicalibrum10.CumhaeccommitterenturpraeloincidimusforteineruditissimosLibauiiuiriclarissimilibros,quiomniumfacileprincepsestquosnobisuiderecontigit.Isabundeomniapraestat.Aquafortispurgeturabomnifaece:nempesoluendoargentidrachmaminsemunciaaquaefortisinampullauitrealeuicaloresupposito,quaedissolutoargentomoxiniiciaturinreliquamaquamfortem,siueuna,siueduaeDisquisitio32duaelibraefuerint.Fiethaecinstatlactisalba&turbida:moxresidendispatiumdeturpernoctem,&aquaeritclarificata,omnifaeceadfundumuasisdepressa.Hacutimuradseparandumargentumabauriramentis,suppositocaloreampullaeuitreaeitautunciaemetalliintenuesbracteolasextensi&conuoluti,morecylindri,superfundanturunciaeduaeaquaefortis:residebit,siferequartaparsauriargentopermixtaest,infundointegra:~~sinminusplaerunqueramenta&nitellaepuluerisnigrispeciemreferent,quaeexemptaeaquatepidasunteluendae&posteaigniendaeincrucibulo,aurosese,qualeest,subicienteuisui,quodexemptumaffricetur,coticulaeprobatoriae,autfundatur.~~Sedhaecnonestnostriinstitutilongiuspersequi,cumundepetipossintostenderimus.TertiaaurificumuulgataratioestperAntimoniumfaciendiReguliexpermixtiscumaurometallis,undeeliciuntaurumpurum.siimpositumcatinoperprunarumsuperinductamflammam,iuuantefolle,mundetur.quoadomnestybiumsiteAntimoniumeuaporauerit.Residuumperaridas,uinifaeces&Halinitrumreducitur.~~Ultimaprobandiauriratio,&quicquidfixumnonfuerit,separandi,estCementumregalecumlateribusminutissimetritis,quantifateduplaadreliqua,&salepisto,&uitriolocascinato,itautstratumsuperstratumfiatsuperlaminassiuebracteolastenuissimeextensasintigillouelcatinofornaculaeimposito,&probelutato.~~Ignistandemcarbonumexcitatur,utcrucibulumpostcalefactamfornacemcontinuorubeat,itatamenutlaminaenefundanturnimiaignitione,quodadaliquothorassoletcontinuari,tresquatuorue,undeaffinaturaurum.Haecspecilla&criteriainternoscendiauriargentique(quaesolainignemanent)proptereaperdiscendasunt,quodsinehisomnisratiositcaecademetallisiudicandiacdisputandi,nedumtractandi.~~Itaquerelegandiomninosuntnasutiliistihomines,quicensoriamuirgulamsumuntsibiaduersuschymicos,priusadmetallarios&aurifabros,undediscant,quaesitratio&uismetalloruminigne,&quaeexaminandorumratio,necumrationeinsaniant,sicontraexperientiamcontendereuelint.~~Sedhispraemissisadinstitutumaccedamus.Quitransmutationemmetallorumdarinegant,orsiaprincipiismetallacomponentibus,negantChymistashydrargyrum&sulphurcomponentiaeorumprincipiarectestatuere.SicBalthasarHageliusIesuitaPhilosophiaeinAcademia.IngolstadianaProfessor,ineaquamdeeoetallo&lapidedisputationemedidit,prolaurearespondenteAndreadeLuchisAustriaco,anno1588.Thesi.7.~~poscribittitulodemateria(libetenimSectaecausa,quaesolaphilosophiaepenetraliaiamsibiuendicat,indearcesceredisquisitionishuiusfundamenta,quibusrefutatis,caeteritumueteres,tumneotericiquorumuestigiaHageliussequitur,suaspontecorruent)Sicigiturinquit.~~Thesiiamdicta:"Alchymistaenouum&maximesuperstitiosumgenushominum,metallorumomniumprincipiapertinacissimecontenduntessesulphur&hydrargyrumsireargentumuiuum".Eademexplicansthesi12.addit:"Resadchymicosredit.Hiquodipsiseseexsulphurem&hydrargyrometallafabricareputent,exindemnaturamconflarenonsinemultofastidiocontendunt".HaecIesuitanouummaxime&superstitiosumgenushominum,contrasuiordinisprofessores,qualisestDelrio&alii.Atquomodosusceptumprobareconatur?"Quodmetallaexsulphure,inquit,&argentouiuononfiant,itaprobandumest.Siresitahabentutuoluntchymici,cursulphur&argentumuiuuminuenismetallicisomnibusautplerisqueautmetallainputeisipsorumnonreperiuntur?"Haecestprimalesuitaeratio,abortumetallorum,siuelocquepotiusducta.Arguitdeindeexproprietatecomponentium."Etcur",inquit,"proprietatessulphuris&argentiuirinonhabent?Quidenimsulphureadflammamconcipiendamaptiusest?Atmetallanonsuntφλογισά".Item,"Nullumargentumuirumconcrescitfrigore,utexperientia&arist.Meteor.c.8.,auctorest.35"Metallumautemnullumest,quodnonfrigisdensarit.Quomodoigiturexhydrargyrofactumsit?"HaecsuntIesuitaeprincipia,quibusmetallanegatsulphure&argentouiuoconstare:quibusfortasserectiusobuiamiremus,siadoculumstatimadhibitademonstratione,hocest,ipsofacto,euanidasistas,ratiunculaseuerteremus,iuxtailludPoetae."Neclocusingenioest,oculiteiudiceuincent."Ueruntamenadobiectabreuiterrespondebimus,priusquamremfactofirmemus.Quodinmetallifodinisomnibus,autplerisquesulphur&argentumuiuum,negatreperiri;ubisuntuenaemetallicae,&contrainputeissulphur&argentiuiuinegatmetallaesse:~~quisnonuidetindefieri,quodhicseminaduntaxatmetallicasint,&quidemextrusaanatura&dispersa,antequammetallafieripotueruntubiautemuenaemetalli,suntargentumuirum&Sulphurnonitafrequentercomparent,eoquodprincipiacomponentiaincompositaiamtransierinthocestinmetallaconcreuerint.~~Atsiquiduellet,efficere,probaret,nulluminuenismetallicis,uspiamrepeririargentumuiuum&sulphur.~~Hocenim(tametsiprobabilitertantumarguit)nonsolumPhysici&Philosophantescaeteriasseuerant(quodcallideIesuitadeclinauit)uerumetiamChymistaequidamnonnonignobilesaminerarisminusexperientibusdeceptisenserunt.~~Sedhocalitersehabere,stibusoculatis&fidedignis&mineratumperitismonstramus,&quodadremfacit,abAlchymiaalienis.PrimusestChristoph.EnceliusSalueldensis,quideremetallicatreslibrosscripsit,quospraefixaepistolaadChristianumEgenolphumciuemFrancofurtensem.Dn.PhilippusMelanthoncurauitedendos,quitamendemumimptessisuntanno1554in8.formaabhaeredibusChristianiEgenolphi.Islibro,primocap.iinhaecuerbascripsit:"Fuerunt",inquit,"quinegaruntprincipiametalorumesseargentumuiuum&sulphur".Causamaffertabiisadductam:"Quiaolimtaliascilicetargentumuiuum&sulphurinnaturasuanonreperiridicebanturinfodinis."Sedhimaximeerrant,addit,"Namreperiunturinnostrisfodinisinnaturasuatumargentumuirum,tumsulphurueremetallorumprincipia".Haecille.~~Cuisimilladocet,experientissimusuir,IohannesMathesius,quicumPastoremageretinualleIoachimicanobisexplicationemlocorumsacraescripturaeexhibuit,quaedefodinis,mineris&metallificoagunt,theologice&physiceistapertractans,ipsetestisoculatus.~~SicigiturinPostillisSareptaeluculentissimostyloGermaniceeditisNorinbergaeanno1562.intertiaconcione,deortu,incremento,&decrementometallorum,parumquidemaequusAlchymistis,sedtamenquaeuideratfidelitercommemorans;"Alchymistae",inquit,"propositumabipsistraditumadopussiueprobamperducerenonpossunt,hocuerumest:nihilominustamenexperientiaetestatur,inquit,ubiuenaesuntdiuites,&mineraeuberes,quodsinesulphure&argentouirononsunt".Haecille.Quaenominatimregionibus&fodiniscitatisprobataddens,"ingeneratione&incrementometallorumoportetutsinamusadesseargentumuiuum".Eademdocumentasulphurisadducens,multislocistestata,tandemconcludit:"Hisadductisignisminerarumperiticumiissentiunt,quimetallaexargentouiuo&sulphurenascidocent;sicutelegansdistichonPhilipriMelanchtonisinhacipsauallefactumtestatur,nempe":"Lacteaubifumishydrargyramixtacoquuntur.Sulphureis,uenaesemineprimanouae".HaecMathesiusUbiistaMelancht:luxGermaniaeuidensindigneaquibusdamumbratilibusPhilosophis&PseudoMedicisflagellatur,quositascriberenonpudet:"UaleantsomniaMelanchtonis,Titelm.&chymicorumquihisadhaerereuidentur,quidumponuntMercurium&sulphurproximaprometallorummateria,omniaconfundunt".Utrumsomniapotiussint,quaeistiexcerebrosuocomminiscuntur;anquaesensus&experientiaPhilippodemonstrarunt,&testesoculatifatentur,iudicetaequuslector.RerefutataIesuitaeratione,delocoortusmetallici,adalteramepropriisconsequentibusaccedamus.Metalla,inquit,proprietatessulphuris&argentiuiuinonhabent,ergo.exhisnonsuntorta.Priusquamdeproprietatibus,&antecedenteagamusplacetconclusionemreapseeuertere,&ipsofactodemonstrare,metallaexargentouiuoconstare,inquodresoluuntur,&exquocomponuntur.DuaesuntuiaeapudAlchymistas,alteraquaedicitur,humida,quaefitperaquas&solutiones:alteraquaedicitursicca,quaefitperpulueres.Utriusquedocumentumedamus,quomodometallauelhoraespatiotammollia,quamdurainargentumuiuumcurrensconuerti&resoluiqueant.Priorisexemplumesto,inplumbo,quodlimetur,uelrasilefiat,scalprodetritum:uelfusuminterduaspatellas,ligneaspulueriseturminute,qualisestarenaplumbeafeteclepshydrarum.Adhuiusanalysininsuaprincipiaralispraepareturaqua.Recipeaquaefortispurificataeunciasduas;dissolueineaargentiuiuicommunisunciamunaminampullauitreaprobeobstipata,leuicarbonumignesupposito,donecinaquamlimpidamabierit.Postearemoueacaloreignis,&apertooresensiminiiceunciamunamplumbirasilisuelpuluerizati.Efferuescitenimaquasponte,&tumultuatur,sisimulomniaautnimisingeras,indeiterumobturaorificiumuitri&aliquatisperdissolueresineaquam:~~moxuidebisuulgareargentumuiuum,quodpriusinaquafueratdissolutum,subsidereinstarcalcis&puluerisalbi,plumbiueroramentaoculisspectatibus,siagitentur,resoluisensiminargentumuiuumcurrens,adeoutduae&quandoquetres,partesunciaeexplumbosintfuturaeargentumuiuum,quartaparscirciter(siriteomniaperactafuerint)scoria&faexsulphurisplumbisuperstes.~~Quibusperactis,effundeaquamforteminaliuduasuitreum.Reliquumargentiuiuiexplumbofactiexime,&traiicepercoriumuellinteumcumchorda(utimorisest)compressum&constrictum,&uidebis,quantumexplumboelicuerisMercuriuiui,&quantumrestetfaecisterreae&sulphureae.~~Calcemquoquealbamexdissolutioneargentiuiuiprimoinaquamimpositisubsidentemcollige,quaeuelulteriuspraecipitaripoteritinpulueremrubeumperaquamfortem,uelreuiuificariinpristinumargentiuiuipondus,persublimationem&decoctionem,chalybisfrustoimpositoaquaecommuni,utterumchymicarumperitisnotumest.Itaadoculumeuidenterapparebit,quomodoplumbuminargentumuixumredeat,exquofueratabinitiocreatum,pondereetiamresiduaefaecisidtestante,quantumplumbiinhydragyrumabierit,quodacommuninihildiscrepatnisiquodsitliuidiuspaulo&segnius,proutcuiusquemetalinaturapeculiarispostulat:~~sicutcontraidquodexferrofit,omniumuiuacissimum&agilimumest.Nequehicdisputo,curunusMercuriusalterumresoluat,uulgatis(inquaminaquamtransparentemresolutus,eumquiinestplumboeliciens,&uiuumpermittens,cumpriorexresolutioneincalcemtotussubsidat.~~Hoctantumanimaduertiuelim,distinguimanifesteduoshosMercurios,nequispermisceriputet,&proximummetalliesseuiuum,alteruminaquamresolutumremotiorem,quippeperquemillemetallicuselicitur,&noninaquamnubisauttranspatentem,sedinhydrargyrumresoluitur.~~Sunt&aliaeuiaeresoluendiplumbuminMercuriumcitraomnemMercurium,maximepersalia,plumbopriuscalcinato:sedquiamomentofierinequeunt,idcircocommemorandishissupersedeo,nealiquotdierumspecimenafferatlectoritaedium.Accedamusadduriorametalla,quaerebussiccisdissolemus.Deligamuschalybem,ferridepuratinucleum.~~Huiuslimetursemuncia,&ponaturinCrucibulo,acsuperimponatursemunciasalisarmoniaciminutissimetriti,cumunciaMercuriisublimati(quinoncumarsenico,sedcumsalibus&uitriolosublimatussitpermisti&priuspistimoxcrucibulumcolloceturinmedioleniteraccensarumprunarumidquesubcamino,autacrelibero.~~Quamprimumcaloremsenseritsalarmoniacumcumsublimatoincipietsublimari(Cauendusautemestodor,propterMercuriiuenenositatem:neimprudentiusnaribusexcipiatur).Paulopostincipietsalarmoniacumcumsublimatofundi&fluere,quoadtriauelquatuormomentaperacto(uisuenimtutopercipitursubcamino)statimcrucibulumauferatur,&sponterefrigescat:~~posteasuperpatelladiffractummonstrabitchalybislimaturammagnaexpartesuiinargentumuiuumabiisse,quodpatellaueluitroexceptumperlinteumexigatur,undeperspicieturlimpidissimum&itauiuacisnaturae,utinplanodecurrensquasisubsiliat)adeoigneaenaturaeestMarssiuechalybs.~~Quinnecinuaseligneo,nesensimeuolet,peneullaobseruandirationeconseruaripotest,sedinsolouitrofirmiterobsignato.Esttamenuerum&naturalehydrargyronomniproprietatehydrargyriconstans.Sedapprimecauendumest,neinterresolutionempaulolargiormoraintercedat.Statimenimsubuolat,longequecitius,quamaliudquoduisdurorumautmolliummetallorumacetiamseimmiscetsalisarmoniaci&Mercuriisublimatimassae.quodsifitinmortariocumaquaferuidaeluendaeritmassa,donecpurussecernaturMartisMercurius.~~Quodsiforequisdubitet,uiuumhuncmercuriumexsublimatodefluere,issiuelitperalembicuminreceptaculumexhalationemexcipiat,&inphiala,uitreahaeceademfactitet,uidebitquesublimati&armoniacipristinumpondussuperesse,demptisfaecibusferti,siuesulphureterrenoso,chalybis,&indeproductihydrargyri.Sed&aliarationeprobari,potestexsublimatonondefluere,nempesilocolimaturae,frustumchalybisimmittas,facileexperimentocognosces,nihilexMercuriosublimato(quitameninaquadecoctussineferrononfacilereuiuificatur)Mercuriiuiuirelinqui,acproindeex,chalybelimato,nonautemsublimatoidhydrargyronfieri.~~Idemiudiciumesto,decupro&argento.Parienimmodoparantur,nisiquodpaulodiutiusflueresuperiectospulueresoporteat,quaminchalyberesoluto.~~Acexhydrargyrocupri(separatoiamsulphureuiridanti)pretiosissimumparaturTurbitminerale,cumoleouitricli,&spirituuini,quodsaltemcumsacchatorosarumsumptuminquantitategranieximium&expertumestcontraPestemremedium,etiampostinfectionem,&quidemcitraomnepericulum,priusquamelabantur24horae,quodipsemetcogentepericulo,cumcaeteraomniadeficerent,inmeisexpertussum.~~NequecuroquodSuchtenusintractatusuoantimonialidirissimumuenenumpronunciatmixtumMarti,nescioanulloexperimentoedoctus,necne?.Hocenimmeumcertumestexperimentum&hactenusinnoxium.medicanontractamus.Diximusdemollibus&durismetallis.~~Aurumenimuelutimediumest&extremitatumcentrum,acproindetemperatum,inquoactiuanonpraeualentpassiuis,&contra,ubialiusmodusineundusestseparandiMercuriiipsiusperMercuriumArgentumuero,sororauri,&ueluticompar,pondere&coloredeficiens&aequalicomplexione&fixionisinfirmiorepermanentia.~~Inexcessuuerodurasuntcuprum&ferrum;indefectuueromolliastannum&plumbum,quorumhocmollitierespondetduricieiferrieregione.stanniantemmollitiesduritieicupri.~~Sedest&aliudinstarmetalli,sinonmetallum,quodnequedurumperseest,nequemollesubmalleiextensione,sedduntaxatfriabile&fusile,qualeestAntimonium&quodabeodegeneratBysemutum(Hydrargyronenimprincipiumestmetallorum,nonmetallumproprie.~~)Distinguunturautemmineraliainmaioia&minora.Maiora,quaeexMercurio&sulphureoriginemducunt.Minora,quaeMercuriocarent,utSales,alumina,sulphur&c.Antimoniumigiturquoniamargentouiuo&sulphureconstatlicetnoninmetalumduratumsit.necductile:tamen&ipsummetallicumesseconuincitur.PotestenimbeneficiouitriUenetiexeopuluissubcinericiusinalembicumsublimari,quitritusprofunditMercuriumcurrentemadmadefactumdigitum.Ostendimushactenus,utMetallainMercuriumresoluantursubiiciamusquomodoexMercurio,beneficiosulphurismetallici,metallacomponantur,utconstetdeeorumgenesi,quodinefformationeplumbipatebit.Fundaturplumbumintesta,&reuerbereturagitandosupercarbonesdumincalcemsiuepulueremflauescentemabeat.HuictritoaffundePhlegmaacetidestillatitantumutspitamamsupereminat,&simulpermittanturitatriduum.IntereadulcesetacetumperextractamanimamSaturni.~~Limpidum,quodfueritperinclinationemacalce,effundaturHuiusacetisialiquantumdecoxeris(saltemcrucibulumplenum)donecacetumtotumeuaporauerit(leniterautemidfiatpropterimpetuosumtumoremaceti,neebulliensdispereateffluendo)uidebisinfundoresidereinpalpabilempulueremsubcroceum,quiestanima,sulphur&essentiaplumbi,nullopondere,neforteplumbumipsumcorporalerestareexistimes.~~Hocadoculumsubiecisselibuit,utsulphurextractumexmetallis,quodtamenadaliquamfixationemperuenit,cerneretur.~~Reliquumacetisiueextractionemillamexplumboanimamcontinentisserua,&dissolueinaquaefortiscommunisunciasemiunciamargentiuiui,(utmorisest)cuidissolutoinfundesensimtantumreseruatiaceti(eiusputaquodanimaeprumbiextractioneminsehabet)quantumestaquaefortis,&uidebisstatimMercuriumresolutuminstarpuluerisresideretractainseanimaSaturni.Effusoigiturliquore,residuamillammateriamMercuriiinpulueremredactiincrucibulopersefunde,&habebisexMercurioplumbumuerum,naturale,perartemfactum,itautnemonegarepossitmetallaexMercurio&sulphuregigniatqueeffici,naturaliacueragenesi.~~Sedtempustandemest,postquamreipsaostendimus(utquiuisexperiripotest)metallaexhydrargyro,contrauulgaresPhysicos&philosophos,prtoximeoriginemducere:utadIesuitaerationem,expropriisconsequentibusdictam,respondeamus:quodquanquamopusnonerat;quippeconclusioneipsofacto&demonstratione,quoadsensum,euersatamenuthominibussibiplacentibusinsuisargutiarumuanitatibus,satisfaciamus,nonpigebitetiamhaecsomniabreuibusdiscutere.Nonhabent,inquit:proprietatessulphuris&argentiuiuimetalla:Curobsecro?quiainquitsulphurenihiladflammamconcipiendamaptiusest,atmetallanonsuntφλογιστὰ.Ridicule.Namsulphurinmetallisadaliquamfixationemperuenit,itautinimperfectiscumMercuricruditatesulphurquidemeuaporet,licetnonsitinflammabile,inperfectisautempenitushydrargironfixauit,utneceuaporet,neccremetur.Quodquomeliusintelligatur,sciendumest,τόφλογιστὸνessequidempropriumomnissulphuris,adde&soliussulphurisinomnibusrebusinsiti,atnonsempereiestproprium:Quippefixariporest,idqueimperfectefixum&materiaeimmixtumnonincenditur,tameneuaporatininigne:perfectefixatummanet.Atquehincmetalloruminigneeuaporantiumuelpermanentiumperfectio,uelimperfectiomaximeoritur.HuiusreidocumentuminsignepraebetAntimonium,nondumadextensionemmalleiusquefixum,sedtantumfriabile&fusile,utidiximus.~~Ineoenimsulphur,quodcongelauitargentumuiuuminmassamterrenosam(extrareuerbationisartificiumputa,quandiumanetcompositum)noninflammatur,sedcumMercurioeuaporatinignepenitus,nempeipsaamboinmassamnaturasimulconiuncta.~~AtsisulphurexAntimonioelicianturperextractionem,tuncestsicutsulphurcommune,&perindesicutilludφλογιστὸν.Nonloquorderubedine,quamchymistaeextrahunt:seddeueronaturalisulphuresubuiridi.Idhocdocumentoprobabis.Rec.Aluminis&salisnitrianaquantumsufficit;Facaquamualentem,ueletiamcommunemaquamfortemsumeutmorisest,cuiponderataimmitedimidiumsalistosti:PosteatereAntimoniumsubtilissime;&immitteinpauxillumhuiusaquaetantumAntimoniitriti,uteisupernatetaquaadquatuordigitos:Sensimautemimmitte,neaquaefferuescatinsolentius.~~Cumuiroremaquaconceperit,inphialaextractosulphuresubtilissimo,statimeffunde,&aquacommunitepidaineamimmersasubsidebitsulphur,ueluticommuneuiride,quodipsofactoprobabisesseφλογιστὸν,&nihilauulgarihacinredifferre.~~Colligamusigiturargumentum&lesuiticamproprietatemsulphuriseuertamus.~~SienimsulphurinAntimoniononestinflammabile(quodtamennondumductileestmetallum,&aquoseparatumardet)quantominusincaeterissiueperfectis,siueimperfectismetallisnecesseestinflammationisproprietatemseruare,inquibusiamadmalleationisusquefixationemperuenit?~~Priusestuerum,utexperimentopatet.FundaturenimAntimoniumantefollem,&euaporabitsineinflammatione.Ergo&posteriusuerumest:idquetantomagis,quantoadmaioremfixationeminmetallo;quaminAntimonio,sulphurperuenit.Namseparatumametallisnonampliusinflammaturpropteraliquamfixationem,utpatetinplumbo,quadereanteegimus.Eademratioestargentiuiui,quodfrigorenonconcrescit,scilicetperse&solum.Atcuminmetallumcumsulphureconcrescit&fundipotest,&frigorecongelascit,utuidereestingenesiplumbiexMercurio&uelinAntimoniopatet,inquotamenfixionispermanentianullainmetallumperextensibilitatemfactaest.Apparetigiturelumbiaesselesuitaeargumenta,&adspeciemsophisticamsolumcomposita,acnescioquidfutilis,sedplanenihilsolidaerationispraeseferre.Hoc&illi,&eiuscompliciPererioresponsumesto,quiinsuislibrisdecommunibusomniumrerumnaturaliumprincipis&affectionibusitascribitlib.8.cap.19."Quidam,"inquit,"rerummetallicarumperitissimi,dequibusetiamsubtiliter&accuratescripserunt,affirmant,trimumacsummumfundamentum,quonititur&sustendaturarsAlchymiae,nulumesse:quointelligerelicet,ipsamartem(simodoarsdicendaest,quaeinsenihilueriac,certihabet)inanemacfalsamesse.EtenimAlchymistaeputantmateriamomniummetallorumessesulphur&argentumuiuum:quamobremprofitentur,seexuariasulphuris&argentiuiriinuicemcommixtorumtemperatione,possequodlibetmetallorumefficere,inquosane,uehementerfalluntur.~~Namsisulphur&argentumuiuumestmateriaauri&argenti,ergoinuenis,inquibusgeneraturaurum&argentum,apparebuntaliquauestigiasulphuris&argentiuiri,similiteretiaminrenissulphuris&argentiuiri,reperirenturaliquaindiciaauri&argenti:~~Sedipsiquitotampeneuitamcuriosissimolustrandisconsiderandisqueuenis&locismetallorumconsumpserunt,nunquamtalealiquidreperirepotutrunt.QuarefalsaestopinioAlchymistarum,&aurumquodabipsisfitexsulphure&argentouiuononestuerumaurum.Nonenim,uidictumfuit,talisestmateriaueri&naturalisauri,etc".~~Haechypothesisprincipiorum,quaemetallacomponunt,utrumaIesuitaPereriorectenegetur,&proindeueri&naturalisaurieffectio&generatioperchymiamexplodatur,satissuperqueiamostendisseputamus,undenonmirumest,eumpraeconceptishuiusmodifalsisopinionibusfascinari,ignoratisprincipiis,&eundemintotareliquadisputatione,quod&Hagelioaccidit,nihilsolidiposseasserere.~~Sedpergamusadreliquamtelampertexendam.AlteraaduersusChymistasabHageliosuscipiturdemetallorumdistinctionedefendendaopinio:quaspecieacdifferentiaessentialieauultdistingui,acproindemetallainmetallanonpossetransmutaricolligit.Tertiadeindedirectecontrachymistasintenditur;demutuametallorumtransmutatione,inquanullamsubstantialemmetallorumtransmutationemartefieripossestatuit.CuiopinioniPereriussupracitatolocoquartamadiicit,nempenullamperartemnonmodotransmutationem50fieri,sednecdeintegroeffectionemsiueproductionemueriaurinaturalisesse:quibusexplicatis&discussis,Disquisitionisnostraefinefaciemus.Quodigituraddistinctionemmetallorumattinet,cumomniapariterexsulphure&hydrargyroconcreuerint,utdemonstratumest,&ipsofactodeprehenderimus,easolumquoadhydrargyronpuriusuelimpurius;~~&quoadsulphurfixumuelcremabiledifferre,iuxtadiuersamcontemperationemeorumpersalsiueterrammetallicamconcurrentemcumsulphure,nonquidemeorumopinionemimprobarepossumus,quinegantessensificadifferentiaspecialimetalladifferte,sedtantumrationeaccidentiumdiuersorum,inminerissuperuenientium,quaediuersametallafaciunt:~~sedtamendiciscausasupponamuseadifferrespecialiforma,nunquidunaformacorruptaalteraminducerearsnequit?nempesisubsternaturmateriaformamappetens,&impulsucausaeefficientisnaturalis,acdebitisadminiculisinactumprorumpens:Nonenimspeciesinspeciesmutaridicimus,uelutargenteitateminaureitatem,sedindiuiduaspecierumcorruptioni&generationiobnoxia&mutabilia.Uideamus,igiturquomodoIesuitasuamsententiamtueatur.~~"Communis",inquit,"multorumestopinio,solumaurumin51termetallaperfectamspeciemhabere,caeteraomniaeessequasiquaedamrudimenta&initiaauritantum,acproindeintermetallaaliuddiscrimennonesse,quaminterperfectum&imperfectumineademspecie;~~uerumcontrahancopinionemsicagerepossumus.Ferrumnonestmixtumimperfectum,qualeestNix&caetera,quaeἐντῷμετεώρῳfiunt.Quisenimcredat?Ergoestmixtumperfectum.Egregiasaneratio,sihocestratiocinari,praesertiminphilosophia&scientianaturali.Quisenimcredat?inquit;Annonprincipiumhisapertiepostulat,&mixtumesseperfectumcolligit,quiaipsecumsuisnoncredit,quodsitimperfectum?Atcumsaepeferrepluisselegatur,sanequaeinμετεώρῳfiunt,lougeuerosimiliusest,ferrum&reliquametallaimitari,quamsecus.Itaquequodaddit,idemlicebitdiceredeauro,argento&caeteris;tantundemponderishabet,quantumpriorratiohabuit.Reliquaargumenta,ut&alteriuscuiusdam,quiexsuppositioneterminorumLogicorumarguit,metalladifferespecie,nontenent,nisiaddicanturpropriisprincipisnaturalibus.Etsienimdeindiuiduohocplumbopraediceturplumbuminspecie,&despeciehacmetallumingenere:tamenistanonreipsa,seddistinctioniscausadicipossunt,exusuloquentium,nonreinatura.SedpergitIesuita."Et,uelunicametallorumsubstantiaest",inquit,"&qualitatesdipersae:uelnonestunicasubstantia.Siunicaestsubstantiae,tumueraeeruntillae,plumbumestaurum,&uiceuersa,aurumestplumbum.Tumquoquenoneritdifficileexplumboaurumconficere,cumnonfitdifficile,qualitates;quaeanullapeculiariformacobibentur,aplumbotollere,&quaeaurisunt,inducere.Ettamenhactenusnullusomninorepertusest,quemaurumomniexparteprobatumconfecisseliquidoconstet."Exquoconficitnonessemetallorumunicamsubstantiam.~~Respondemus,satispatuisseexsubstantiahydrargyrisupraadductisexperimentisomniametallaconstare,&penessulphurisfixiuelnonfixidifferentiam,&diuersamcontemperationem,uelimperfecta&ignecremabilia,uelperfecta&fixaesse.~~Proindecumadoculumistapateant,nonestopusdehisconquisitisratiunculiseristice&sophisticecontendereForrohaepropositionessiuulgusspectes,paradoxissimilessunt:plumbumestaurum.Atsinaturamintrinsecus,spectes,nonitaeruntabsurdae.Undechymistisplumbumdicituraurumleprosum:Iteminterioraargentisuntaurum:&similespropositionesrecteintellectae,exnaturarerum,nonuulgiloquela&opinione.Undeetiamfacilisestqualitatumpurgatio,&aurificaeformae,ministetioartis,introductioperprincipiummetallicumfixum,quodimperfectumtollit,&mateamperficit."Atnemohactenusrepertusest",inquit,quemconfecisseaurumexomniparteprobatumliquidoconstet".Nimirumhucomniaredeuntdenique,uthisPapistisapistisreipsademonstremus,contrainanesargutiasphilosophantium,metallorumtransmutationeminaurumpossibilemesse.~~itemqueuerumaurumnaturaleexprincipiismetallicisproduci,quoddeincepspraestabimus,Namquodnullushactenusrepertussit(utaitIesuita)quemaurumomniexparteprobatumconfecisseliquidoconstet,nonestcurrefutemus,praesertimcumdeArnoldoUillanouanoscribat.~~Ioh.Andr.inaddit.adspeculat.tit.decriminefalsi."NostridiebushabuimusArnoldumdeUillanora,incuriaRomanasummumMedicum&Theologum,dequoscripsideobseru.ieiun.consilium,qui&MagnusAlchimista,uirgulasauriquasfaciebat,consentiebatomniprobationisubmitti".Enexemplum!SedhacdereextantArnoldilibri,quitestanturexplumbofactumesseaurum.~~Possemadduceretestimoniaclarissimorum&fideomnidignissimorumuirorum,quihaecfuisuideruntoculis,&manibuspalparuunt,acnonitapridemcumunatincturaeparte,triamilliaquingentaoctuagintaquatuorponderaplunbiinaurumuersasunt,cuiusportioetiannumBasileaeasseruatur.~~Sednolumusinartificialibusargumentisagere:sedadnobilisEualdiHohenlandiihistoriamtransmutationismetallicaelectoresremittimus,prodefensionechymiaesuperhisexperimentis.IngerunttamenhoclocoseseMedici,nequeullumedoctioribuschymiaeassensumpraestitisse,audacterasseuerant.SedquidFerneliusdeabditisrerumcausisdeElixiriArabum&detotahacrestatuatlib.2.c.18.&MarsiliusFicinus(duoquouisHerculesuperiores)lib.2.deuitaCael.Re.c.3.anteoculosomnium&inoredoctorumuersatur,quosrefutarenimistemerariumest,quibusComitemMirandulanumComitemaddo,utsilentiopraetereamaliosatquealios.~~Nosuerotransmutationemmetallorumpossibilem&naturalemesse,experimentonaturae&artisprobabimus,siadilludpriusresponderimus,quodnonnullispecies,rerumperfectioresnegantfierinisiunomodo,hocestabagentenaturali,eoquodgenerationeshuiusmodirerumdeterminataesint,tamsecundumactiuumprincipium&materiam,quamsecundumlocuminquofiunt.~~Idhactenusadmittipotest(utrectePetrusBonusFerrariensisnotat)quatenusadartemeademnaturaeproximaprincipiasuntadhibenda,quaesuntpenesipsamnaturam.Namsialiauelsimiliaadhiberentur,nonidemcumnaturaliauroproduceretur,seddiuersumuelsimile.Nonloquimurdeoperibussophisticisdealbationumuelrubificationumincolore:seddeeoquodinipsametallorumnatura&essentiaest,indefinitioneuniuoca,simetallaspeciedifferant,&omniacriteria&omnesproprietatesauri,argenti,aeris&c.sustinet:UndeParacelsusaperteinlibrodeuexationeAlchymistarum,ueramAlchymiamnonconstarenisidemetallis,exmetallis,permetalla,&cummetallis,testatur.Sedquodadlocumattinet&genetationismediaresalitersehabet,utex9.Met.Arist.constat,quifateturexagente&materiasimilibus,operationessempersimilesessequamuismediasintdiuersa,ut&antenosaliidemonstrarunt.Namista&materiaduosunt,maximecumhabeamusaequipollentiauasa&mediaadeundemistumfinem.Haecquomeliusintelligantur,placetexPererioipso,sententiamAlbertiMagnidescribere,idemtestantis.SicigiturPereriusIesuitalib.8.c.20."Albertus",inquit,"inlibrosuo30.deMineralibusc.9.~~hancdefacultateAlchymiaequaestionempertractans,primumexponitsententiamAuicennae,quaefuithaec,Sciant(inquitAuicenna)artificesAlchimiaespeciesmetallorumpermutarinonposse,quamuisaliquidillissimilefieripossit.~~Quodenimdifferentiaspecificaaliquotollaturingenio,noncredopossibile,sedexspoliatioaccidentiumnonestimpossibilis,uelsaltemdiminutioeorum.Nonenimpermutanturspeciesmetallorum,nisipriusinprimammateriammetallicamreducantur,&siciurnamineartisdeducunturinspeciemmetali,quoduolueris.Atqueidemquoquesensisseait,Hastemphilosophumpraecipuminphysicis&Mathematicis.DeindeAlbertussubiungiteaquaesequuntur.~~OportetnosdicereAlchymicosperitosnonaliteroperari,quamperitosMedicos,quipermedicinaspurgantmateriascorruptas&nocentessanitati&posteapermediaconfortantianaturam,iuuantuirtutemnaturalem,utdigerendosanitateminducant,quaesanitasesteffectus&naturae&artis:~~sedilliuseffectiue&principaliter,huiusauteminstrumentaliter&organice.~~SicAlchymistaeprimobenepurgantesmateriamargentiuiui&sulphurisinsitaminomnibusmetalisconfortant,deindededucuntuirtuteselementares&coelestestalimateriaeinhaerentesadproportionemmixtionismetalli,quodintenduntinducere,&tuncipsanaturaoperatur&nonars,nisiorganiceiuuando&exspoliando,utdiximus,&sicuerumaurum&argentumeducere&facereuidentur.~~Quodenimuirtuteselementares&coelestesfaciuntinuasisnaturalibus,hocetiamfaciuntinuasisartificialibus,siartificialiaformenturadmodumnaturalium;&quodfacitnaturacaloresolis&stellarum,hocfacietarscaloreignis,dummodosictemperetur,utnonexcedatuirtutemsemorentem&informantem,quaeestinmetalis.Huicetumcoelestisinestuirtus,quaeprimocommiscuiteam,&haecinclinaturadhocuelillud,perartisiuuamen.Alchymiaigiturperhuncmodumprocedit,idest,corrumpensunumasuaspecieremouendo,&cumiuuamineuerumquaeinmateriasunt,alteriusspe67cieminducendo.~~QuareomniumoperationumAlchymicarummeliorestilla,quaeproceditexiisdem,exquibusproceditnatura,sicutexpurgationesulphurisperdecoctionem&sublimationem,&expurgationeargentiuiuihorumquebonapermixtionecummateriametalli.~~Inbisenim,&exuirtutibushorum,omnisspeciesmetalliinducitur.Quiautemperalbaalbificant,&percitrinacitrinant,mamentespeciepriorismetalliinmateria,proculdubiodeceptoressunt&uerumaurumatqueargentumnonfaciunt,&hocmodofereomnesuelintoto,uelinparteprocedunt.PropterquodegoexperirefeciaurumAlchymicum(putomanentespeciepriorismetalli)quodadmedelatumest,&postquamsexuelseptemignessustinuit,tandemampliusignitumconsumitur&perditur,&quasiadfaecemreuertitur."HaecAlbertus,quibusPereriusaddit:"EccesupradictisuerbisAlbertusnonsolumdocet,uerumaurumpossefieriperAlchymiam,sedetiamquismoduseiusefficiendisitpossibilis,&quisimpossibilis,manifestedeclarat":Sedinquamego,AnnonhocipsimetPererioestcontrarium,quodeiattendendumerat&priusexperiendum,quamexagitandum,siueraAlbertumdicerefatetur?Sedtempusest,promissaexsoluendi,antaquamadobiectareliquarespondeamus.Quodigituradmetallorumtransformationemattinet,scribitIohannesMathesiusuirexperientissimushacinreidem,quodParacelsusdeferro&chalybeincuprumtransmutato,tumpernaturam,tumperartem.Sicenimhabetconc.3."QuodinfonteCypsensiexferrofiatcuprumcertumest(Enopusnaturae).Item,quodartificessciantmineralelixiuiumfundere,inquoferrumitidemabitincupruminmonteKuticensi,probatumest"(Enopusartis!)Sednosalioruminuentanolumusreferre:~~tantumhincapparetMathesium,chymistarummaximumaduersarium,eoipsoloco,ubieosoppugnat,perimprudentiamnonpossereticeremetallorumtransmutationemessentialem(siquidemspeciedifferunt)possibilemessenaturae&arti.~~Nequehicdisputamusdemodisefficiendicuprumexsetro,quosdocetParacelsus,quosnonpersefieri,putamus,siquidemcumuitriolofiuntexquopersecuprumpotestelici.UnumafferimusnostraeMineruae,&nostraeeffectionis,ubiexferrouitriolum,exhocrursumcuprumgeneratur,beneficionaturae&ministerioartispersulphurcommune.Sumaturunciaunaoleisulphurispercampanamfacti,utimorisest,licetnonrectificati,cuiimmisceanturunciaeduaeaquaefontanae.~~Moxchalybissiueferrilaminastenuissimasignias&multotiesrestinguasinuaseplenoaequaefrigidae,donecitaindutentur,utnullonegotioforcipibusdiscerpiqueant,quasinmodumunguiculilancina,&ficcasimponemixtioniaquae&oleisulphuris.~~inphiala,quamobstipatamcollocainuaserepletocineribus,subquoignemcarbonumtantisperexcitabis,utbulliatlenissimeadhorassex:moxinfrigidarispontepermitte,&inueniessuperneinuaserefrigeratogeneratumuitriolumsplendens,uiride,optimum.~~Hocinaquacommunidissolutumbulliat,donecsupernecuticulamcontrahat,moxaquaeimponelaminasnitidas&recenteschalybis,&paruomomentoadhaerebunteisnitellaeaeris,quascollectasfunde&habebiscuprumnaturale,ductile&fusileadomnemaerisproprietatem.~~HocunicoexperimentodifflanturomnesrationesAristotelicorum,quomodoparschalybispossitretromeareinuitriolum:&iterumexuitrioloreduciincuprum,atqueitauereperartisministeriumbeneficionaturaegenerari,nectantumtransmutarimetallum.Aliudbreuiusexprimentumsedminorisquantitatisappono.~~Calcineturlimaturaferricumtantundemtritisulphuris,&reuerbereturagitandosupertesta,donecsulphurcomburatur,residuuminaquamferuentemitacandefactumimmitte,&imponelaminaspuraschalybis,&adhaerebiteiscupruminformamucillaginis,quoddetersumfundatur,&eritnaturalecuprum.~~Hoc,aitParacelsus,minusestquamferrumautcuprumtransmutareinaurum,quodDeusuulgonondumuoluitinnotescereomnibus:sedquidquidsit,abundesophistarumcauilloseuertit.Proprocedamusueroadargentitransmutationeminaurumnaturale&omnispecilloprobatum,iuxtaomnesproprietatesauri.Itatamenprocedamns,utpossibilitatemduntaxatartis&naturaealiquamostendamus,nonutilitatem.Namindignisuntutampliusaliquidconsequantur,quiistaimpugnant,quippecumnemoadpropriumcommodum,utaiuntiurisperiti,sitcogendus.ParacelsuscumhacderecontraAristotelicosageret.lib.Mineralcap.7.desulphure,paulopostprincipiuminquit;"Sciendumquod(nisiDeusimpediat)insulphurenegotiummirabileinest,acitaexcellens,utlumennaturalehominisobstupescat:autsiDeusnonimpedit,errorestpenesartifices,quisulphurtractant,quodfacilefieripotest.Sedututsit,eauis&facultasinsulphureinest,utnemoperituseamexhaurirepossit,talisquoqueuirtus,utcuiuisadmirationisit.Confunditenim"(inquit)"Aristotelem,quidicit,speciesnonpossetransmutari.Sulphurtransmutat.SiuecorsAristorelesadhucuiueret,eumexstultoinsanumredderet,plusquamabullafoeminaestuictus".HaecParacelsus.~~Sednonostendit,quarationehaectransmutatiofieridebeat,nisiquodagensdesulphuremineralidocetexeocumoleoliniepaticamconficere,quarectedistillata&rectificatam(modumeiusdocetsecundolibroArchidoxorum)imponaturineiusoleumrubeumquoduisargentum,&permittaturaddestinatumtemporisterminumusque,itafietutnigrescat,&calcemauriprofundat,nempeinaquaforti,sednondumestfixumaurum,seduolatile,inquit:~~quodsiautemperfectumterminumsuumassequatur,omnia,inquit,efficit,quaeefficiendasunt,dequononestexusupluradisserere.HaecParacelsus.Pluradesulphurefixoinlibellodemortificationererum,eiusqueMetamorphosiextant.SednosmissoTheophrasteoprocessu,monstrareuolumusquomodouelcrudumsulphurcommunetransmutet&uerumaurumnaturaleprogignat.Recipeergopartemunamplumbi,quodliquescatincrucibulosupercarbonibusaccensis,posteacumpyrolabeeximecrucibulum,&priusquamplumbumcongelescatimmittetantundemMercurii,crudiacuiui&leniteragitabacillo.Habeasdeindesulphuriscommunispartemitemunam,quodfluatinaliocrucibulo,cuifusoiniicefrustulatimsuperiusmalagmacoagulatum,acagitospatula,&cauenesulphurflammamconcipiatautaduratur,priusquamomniainieceris.Indesponterefrigeratumteresupermarmoreuelsaxo&iterumcrucibuloimpositumfundatur,doneccomburatursulphur,&materiaimpositatantisperfluat,utinuirgameffundipossitmetallicam,similemAntimoniofuso&friabilem.Huiustritirecipepartemunam,&argentilaminatiunam&facstratumsuperstratumincrucibulo,&desuperminutimpistumuitrumuenetumimponatur,adspissitudinemdigiti,necnimiumrepleaturuas,neuitrumeffluat:Itaperhoraespatiumcontinuefundanturomniaigneintenso,utuitrum&reliquasintinfluxucontinuo.~~Posteapermitteinfrigidari,&diffractocrucibuloeximereguluminfundo,&componecineritium,cuiimponaturplumbumdemore,donecintensecurrat,indeimmitteregulum,&fulminamoreaurifabrorum,donecargentummundumsubiaceat.Idlaminatumuelgranulatummoxinaquamfortemimmissum&dissolutum,nitellasauriprofundet,quaepuluerisnigriinstaradfundumsubsidebunt,quaselotasaquatepidaincrucibuloignias&fundas,&nabebismicasauriuerinaturalis,puriputi,omnesproprietates&examinaaurinaturalistaminMedicina,quaminreliquoususustinentes.~~Etsiautemnondocemustotumargentuminaurumtransmutare,sedportiunculamduntaxatleuissimam&minimam;tamenquiaomnespartesargentisunthomogeneae&similares,etiammicamargentisatisestinaurumuerumnaturaletransire,adtransmutationemmetallicamoculisdomonstrandam.~~Nequisautemputet,anteainfusumforte&admixtumargentoplumboueautMercuriofuisseaurum,autinipsohaesissesulphure,sin63gulapriusscorsim,silibet,perignis&aquarumfortiumcritereaexaminabit,quocertiussciatnonaliunde,quamextransformationeaurumhocexistere,perartisexperimentum.~~Quodsiquisautemsulphurpercalcemnonnihilfigat,indequeaquacalidaextrahat&inspersoacetoseparet,acdeniquequintaessentiaUinitartarisataadrubedinem&adoleitatemedistillataimbibat,maiusoperaepretiumfecerit:Haeccommemoramus,utprincipianaturaliametallorumproximaparticularitercognoscendatradamus,&iurisconsultosinreceptasententiaconfirmemus&constabiliamus,quicontraAngelumchymiamdefendunt:quoquidemablegamus&Principatus&Respublicassuperhocnegotioueldubitantes,uelminusrectesentientes.~~Postquamigiturpromissaadimpleuimus(utipsofactoexperirilicet)reliquumest,utadmanesobiectionesbreuiterrespondeamustamHagelii&Pererii,quameorum,quinospotentiamDeiattentarefrustraclamitant,cumnihilhiccontranaturam,neccontraessentialiametallorumprincipiatractemus,&proindeordinicreationisnullomodoaduersemur.~~Illudtamenpraemittimus,Deumopusquamuisnaturalepossedestruere&impedire,nonminusacsationemuegetabilium,&generationemanimalium:idquod&Mediciinsuispharmacissaepeexperiuntur,naturanonsemperoperante,sedinterdumasuperioricausarepressa.Quinimouimomnemcrescendieisolitribuimus,quidixitFiat,sinecuiusbenedictioneomniaadnihilumrediguntur.Atquehaudscio,an&istudeodemreferendumsit,quodHageliusdeuirgulabifurcataindagatricemetallorumattingit,nonomnibusscilicetmobili.Namomniuitioremcarere,exusuostendemus.Caedaturuirgabifurcatahorna,idest,uniusanni,excorylouelquercu,cuiuscornuasintaequalia&sineuitio.QuidamtameneandemputantanteSolisexortummaximecrescenteLuna,&quidempotissimumcircadiemAnnunciationisMariaecaedendam:Sednosconsultonihilhorumobseruauimus.Hocfactosumanturduaesurculaeinutramqueobuersammanum,coelumuersusdigitiscompressis,utrinqueuidelicetextremitatibusflagellorumfurcaeadutrumquecompressumpollicemextramanumprominentibus:Ipseautemfurcaecaudexextrinsecusintraduasmanusuergat.Quodsiquisargenteosglobulosthoracipraefixosgestet,etiamsiomninixucomprimat.uirgamutraquemanu,tamengyrummouendopersefaciet,&uersusthoracemseseintrorsumusqueadgloboscaesaillacaudicis.parsuertet.Sinueroomnimetalloexutusargentum,autaurumponasinterram,tuncetiamtenitente&inuitote,quitenesuirgam,parscaudiciscaesaextrorsumuerget,donecualidissimoindicio&motumetallumpercutiat.Quaesithuiusreiratio,Physicoslatet:adeomirandaestnaturaesympathiatamen&ipseuerumessereipsaexpertussum,&inaliisidentidemuidi.Quodsinoncuiuismoueturinmanu(utHageliusait)saneinDeipotentia&hocreseruariquisnonuidet?SediamadumbilicumnostramDisquisitionemperducamus.QuaeenimHageliuspraetereaaffertargumenta,nulliusponderissuntnecualoris.Primumconceditabiisdemcausisproduci,&easdemoperationestantumsecundummaius&minusdifferenteshaberemetalla.Atsiproprietatessequunturnaturam,multomagishaeconuincunt,metallaproprie&constitutiuenondifferre,tantumabestutipsipatrocinentur,quiuultdifferreeaspecieperessentialemdifferentiam.Namquoddelapidibusexcipit,noneademestproximaessentiaeorum.NonenimexMercuriouiuooriginemproximeducunt.Quaeautemdeelementisadfert,magisimperfectammixtionemarguuntὩςἔντῷμετεώρῳ.Quodautemaddit:"Naturanecuultnecpotestcaeterametallainaurumtransmutare.Nonuult:tumquianunquamidfecittumquiaproptercertosacnecessariosususomniaacsingulaproducit,quosexsubstantialiimmutationeomninoamittinecesseest.Respondeomeagnoscerenonnaturam,sedDeumnaturaemoderatoremprospexisseusibushumanisdiuersitatemetallorum;~~acproindenonomnemetalluminaurumterminari,sedexsulphurisfixi&uolatilisdiuersitatecumMercuriopurouelimpuriore,&bonamixtionediuersaproducimetalla,quatenusatemperatoabsunt,aliaperimpuritatisduritiemcremabilem,aliapermollitiemeuaporabilem:~~sedsiaccidentiaistaseparentur,nonmagistransmutationiseruiunt,acusibusmedicinalibus.Nectamenmetallaeximmutationeomninoamittinecesseest.Etenimauropraeferroadcertosususcomparatonemoutipotest.Proindenonestmetuendumabolitionieorumperartem.QuidequodTheophrastusidemoperisesse&laborisfatetur,siquismeliorametallauelitmutareinuiliora;adeonihilattinethorumabolitionitimere.Quodautemnaturamnunquamfecisseait,tantumabest,utetiamscarabaeumhalitusaurocorreptumtransmutarit,qualiamultamirandainminerisreperiuntur:nisiquisdicatoccupatumillumhalitumauriabolitione&exustionesacrabaeiexternameiusfiguraminduisse,cuilibensadstipulor.Sedquisinhiatusnaturaedescendit,autquisitaLynceusest,quinaturamhocnunquamfecissedicat?CertePetrusBonuscontrariumprobat:&plumbumomnegranumargentinaturacontinet,&stannummodicapraeparationegranumargentipostserelinquit;quaesuntnaturalisinclinationisindiciamauifesta.Nonposseautemnaturammetallatransmutarepercalorem&frigus;frustraimperit,utiamantedeferroincuprumpernaturammutatouisumest.Haeceademargumentainquaestionedemutuametallorumtransmutationeidemodioserepetit,cumnegatsubstantialemmetallorumtransmutationemhisinterrogatiunculis,thesi88."Anquiageneratioestopussoliusnaturae?Anquiaquodnaturanonsolet,abartefierinonpotest?Anquianihilfrustrafitinnatura?"Itemthesi89."Praeterea"(inquit)"metalluminmetallonecactunecuirtutecontinetur".Sedquamhaecomniasintfalsa&futiliaperhydrargyronexmetalloelicitumapparet,&perplumbiexMercurioconstructionem,caeteraquesuperiuspatefacta."Athorumcorruptio",inquit,"fitindeterius".Idquidemuerumest:sedChymicusnoncorrumpittantum,sedgeneratetiampermedianaturaeconsentanea,ministerioartis.Quodautemaurum,quodfacitAlchymia,nonsitfrigoreconstitutum,utpyrotechniadocet,sanedicimusfrigusnonessepropriererumgeneratiuum,sedpotiuscalorem.Acmetallaigniexemptafrigoreconsistunt,idquod&Chymicoaurononminusconuenit,utipsafusiodocet,atqueidemnaturaliaurocompetit,quodusufacileperdisces.~~Superestunaquaestio,partimPhysica,partimTheologica,anaurumperartemproductum,situerumnaturale,&omnesproprietatesaurinaturalistaminMedicina,quamincaeterisrebustetineat,&sihocnon,ansitillicitum,&ordinicreationiscontrarium.~~NegatiuamtueturPereriuscapite19.supracitatoloco:"Aurum";inquit,"quodfitabAlchymistis,licetsimilimumuideaturueroauro,falsumtamenessemultismodiscognosci&iudicaripotest;nempeuelexpondere,uelexeo;quianonsustinetuimignis,uelexeo,quiainiectuminurinamamittitcoloremsuum;uelquianonestductileintenuissimaslaminas;ueldeniquequianonhabetnaturalisauriproprietates,quaruminprimisillacommendaturconfortandicorhumanum"HaecPererius.AtmeminissedebebatexuerbisAlbertiabipsoproductis,aliudesseaurum&argentum(aequiuocesicdictum)eorumquiperalbaalbificant,&percitrinacitrant,quiproculdubiodeceptoressunt:aliudeorum,quiexiisdemprocedunt,exquibusproceditnatura,praesertimcumipsemetsubscribat,Albertummanifestedeclarare,quismodusueriauriefficiendisitpossibilis,quisimpossibilis.~~SedinmagnooperedormitarepernosquidemPereriolicet,praesertimcumeiusexphilosophiadepromptumiudiciummultositsanius&aequiusquamHagelii,etsiproculdubioadPereriumrespexitHagelius,cumthesioctuagesimaquartascribit:~~"Ultimonondesunt,quiaurumquidemullaartehactenusfactumnegent"(haec.enimestPererianaedecisionissumma)"sedtamenquinabsoluteartificiofieripossit,noninfitiantur":&tamenidemHageliuscontracomplicemPererium&Delriostatuere&deciderenonerubescit,hocfierinullomodoposse.TaleestingeniumomniumLinguaequamnaturaestudiosiorum.RespondemusigituradPereriiaurumAlchimisticum,omniaquaedicitesseuera,sieademdesophisticatoauro&argentointelligath.~~e.~~dealbificationibus&rubificationibusduntaxatincolore,manenteineodemessentiaestatusulphure&argentouiuopriorismetalli.Ettaleapparens&sophisticumaurummaximumestuenenum,&peccatumtaleuenderepropterarsenicales&narcoticasqualitatesinmedicina:quodqualecunqueest,ignitumconsumitur&perditurtandem,imoquasiadfaecemreuertitur,postiustacriteria&examinaignis,qualefuitaurumabAlbertosexiesuelseptiesprobatum.~~ApparetautemexPereriiindiciiseumpernebulamdeauriexaminibusloqui,cuiopponimusiudiciaseuerissimaaGebro&PetroBonoFerrariensiphysico&chymicoineorumoperibuspraescripta,&quaecunquepraetereaadueriaurinaturalisproprietatesexaminandasadhiberidebent,utsuntIgnitio,Fusio,submalleoperomnemdimensionemextensio,cineritium.~~Expositiosuperuaporesacutos,&peraquamRegalemsolutioextinctio,Cementum,commixtioreiadurentis,postcalcinationemreductio,susceptioargentiuiuifacilisueldifficilisetc.~~Siigituradomnespecillumprobatumaurumfiat,necutsophisticatumperdatur,sedsubstet,habensomnesproprietates,aurinaturalis,omnesoperationes&passione(qualenostrumessedicimus)nonsimile,sedidemcumnaturalierit,quicquiddeliret,cumAegidioPererius.~~Namquoddeserpentibus&dracunculisaMagis&Mosefactumaffertur,illerumfuitdiabolicaeillusionis,huiusadiuinauirtute.Nosueroneutrumpraesumimus,nectalequidattentamus,seduires,naturalesduntaxatsequimunt.Iamquoddemuribusexputredinenatisacdifferentibusspecieamuribusgeneratispersemenobiicitur,undeinferunt:Sicaurumchymicumdifferreanaturali,licetproprietatesaurinaturalishabeat,prorsusestalienum.Siquidemexaliisprincipiis,quamnaturalibusmetallorumueraarschymiaenonprocedit,necquicquamaliudusurpat,quamquodnaturagene71tauitacgenerat,adhibitamixtione,&debitapraeparatione.~~Itaqueutdiuersaemateriaesuppositiositinmuribus,inmetallificiocertenullaestQuoduerononnullieousqueprocedunt,utsiomnesquidemproprietatesaurinaturaliscontineatid,quodfitperchymiam,tamenistudreciperenolint,quisnonuidetdimittendosessetales,acbonameismentemprecandam?~~Quodcunqueenimprincipiaessentialiaeademhabet,&passionesatqueoperationesalcuiusrei,ididemestcumeare,uttestatur,deformisagens,Aristoteles.Sicenim4.Metaphys.arguit,exoperibusrerum&accidentibussuperipsasformas:"Quodenimfacitoperationesoculi,estoculus,quodueronon,nonestoculus.Itaqueoculuslapideusuelcaecus,quianonfacitoperationesoculi,nondicituroculus,sedimagooculi:&setralignea,nondiciturserra,sedimagoserrae".IdemtestaturtotumNaturaelumen.Atsophisticationes,fateor,nonhabent.talesproprietates:uerumautemaurumchymicaoperatione,exuerisprincipiis&essentialitermetallacomponentibusproductum,continetomnesproprietatesauri,utexperimentopatet.Itaquesiquidaurumadmedicinamfacit(putacrudum)etiamhocaurumchymicumpraestabit,putalaetificare&confortarecor,&multomagishoc(uttestaturchymicusPlatoin3.stellicarum&Hamech.incommentoibidem,&similiterHalyinsuissecretis:ItemquechymicusAristotelesinsuolibrodesecretosecretorum,&lapidibuspretiosis;licetsophisticatumaurumchymicumfaciatcontrarium,dequosupradictumest.ItaqueuerumabAlchymisticoaurofucato&duntaxatalterato&adulterato,estdiscernendum.Neclibetsophisticationumponeredocumenta,qualialegunturapudAlbertumBrunumintractatuaugmen.&diminut.&incorrectorioRichardiAngelici,acdeniqueinlibrisdesubtil.Cardani(sihaecestsubtilitas)&passimapudalios,partimalbificationis,partimrubificationis,hocestadulteriniauri&argenticoloremtantumpraeferentiumquaeprorsusdamnamus.~~Exprincipiisautem&criteriisproprietatumomniuminuerochymicoaurolicetcolligere,nihilcontraordinemcreationisanobisattentari,quiaaurumnostrumestnaturaleacuerum,beneficiosoliusnaturaeperministeriumartisproductum,ideoquenecexsuppositionediaboliocculteadditum,utuultAegidius&Angelus,duosoliexiureconsultisartemchymicamfrustraimpetentes&posthosuirquidaminGermaniamagnus,sedharumrerumimperitus,&abaliisdeceptus,siquidemexessentialibus&naturalibusmetallorumprincipiis,nondiabolicisoperibushicproceditur;~~licetDeusOpt.Max.73inhibereatimpedire,autprorsusdestruereetiamopusnaturae&artispossit;~~Necuerodiuinaepotentiaemunusproptereainuadimus,cumnoniussu&uoluntate&uerbisidproducamus,utinmiraculisdiuinisfitiussudiuino,sedtantumperinsitamnaturaegenerantisfacultatem,cuiseruimustanquamministri,nihiladeamdealieno,necdeproprioafferentes.~~Quodsihaecnonsufficiuntadprobosartificesdiscernendosabimpostoribus,&adartisueritatempersedefendendamauanitatesophistices,autDiabolicarumartiumimposturis,&calumniantiumlinguis;doceant,quicontrasentiunt,meliora,&uerioribusultroparebimus:autrespondeantsaltemApologiaeClauaeiaduersusThomamErastummedicumscriptae,uelsolutionesBoniFerrariensisPhysiciAristotelici:quodanonnullisattentatumquidem,sedplanepraestitumestanemine."Quodsiidfiatbonafide,exuaria&diuersarerumuentilatione,tanquamexputeoemergetueritas,&itaHeliasartistandeminlucemprodibit;Cuihancdisputationemimpendissehactenuslibuit.~~"~~ConclusioExHieronymodeZanetinis,quadisputationi&argumentisAngelirespondeturincap.1.Ext.deaccusationibusAnAlchimiasitpeccatum,&arsreprobata?Alber.inDict.iurisciu.inuer.Alchimiaarguit,&Ioh.Andr.inaddit.Spec.intit.decrim,falsi.Ioh.deAna.inc.2.desortileg.&Pet.deAnchar.inc.1.eod.tit.Bald.inc.1.quaesuntregal.&Tho.secundasecundaeq.77.ar.2.&finaliteruidentur,tenere,quodnonuidenturpeccaresiattribuuntDeo:quianonmutantunamspecieminaliam(uteisimponitur)quiahocestimpossibile:seddicunt,quodexunaspeciemetalli(scilicetstamno).potestaliaspeciesmetalli(scilicetaurum,uelargentum)produci.Nechocestinconueniens.Oruidemusquandoquequodexremortuaproducituruiua,utinuermibus,exquibusproducitursericum.Namomniametallaproceduntexeodemprincipio,scilicetexsulphure,&argentouiuo:sedexuirtuteelementorumquadamhabentmaioreminfluentiaminunoloco,quaminalio,&inunacontratafitstannum,inaliaargentuminaliaaurum&ideoestlicita:dummodononfiatperartemmagicam,uelaliamlegibusodiosam.leg.1.Cod.deThesaur.librodecim,inuerb.Alchimia,quaetenet,quodarsistasitillicitaexmultisrespectibustumprimo,quianullusinueniturquihabeathuiusmodiueramartem,licetdicaturdemultis:sedfalsumessepatetexexperientia:tumquiauidemus,quodcommuniteripsamfacientesmultaconsumant,&acommuniteraccidentibuseststandum.UndedeipsisdiciturilludadTimot.cap.tertio,&d.~~c.~~necmirum.26.quaest.5.Semperaddiscentes,&nunquamadscientiamueritatisperuenientes.Experientiasmultasfaciunt&nunquamadperfectumattingunt:tempusuitamqueconsumunt,necidquodoperantur,habetueritatemcumaurouelargento,sedsolumapparentiam.EtideosimplicitersuntcondemnandiAlchimistae.Ethoceuidenterprobatur:quianemotaminpublicouultfacere:utappareatquodmaleagunt:~~quiaodiuntlucem&sialiquandouerumfaciunt,autfitcumdamno,computatisexpensis,uelexaliquadeceptione,imponendoaurumuerum,uelaliquadiabolicafallacia,quaeuteosattenderefaciathuiusmodifaciteisuerumaurumexappositioneauriuerioccultealiquando.~~Cumergosittaleexercitiumcontrautilitatempublicam,utpatetexconsumptionererum,&quiautcommuniterfaciuntexhismonetamfalsam,ideosimplicitersuntcondemnandieamfacientes.Egoueroteneocommunemopinionem:artemistamesselicitam,quiarationessummaeAngelicaenonconcluduntartemipsamesseillicitam,eiquodnullushabeatartemueram:quiahocnonestexdefectuartisnecetiamaliaeratiunesconcludunt,utdesepatet.EtidemtenentTho.&Alber.AnautemlutrumexAlchemiasitlicitum&uenditioreddatur.iniusta,dicitTho.ubisup.quodsiperalchimiamfituerumaurum,nonestillicitumipsumprouerouendere:quianilprohibetutiartemaliquibusnaturalibusadproducendosnaturaleseffectus:autnonhabetueramspeclemauri,&estiniustauenditio,postquamestaurumsophisticatum.Thom.ArsonciniIu.DoctorisdeiureAlchimiaeresponsum.AdpropositamquaestionemutrumarsAlchimiaesitlicita,breuiterrespondeosicommunisDoctorumopiniofacitius(utinteromnesperitosconstat)sequiturutAlchymiasitlicita.Uerumestautemantecedens:quiaOlrad.Bald.Ioh.And.Panor.mitant.And.Isernin.Alber.deRosat.Alb.Brun.Guid.pap.&aliicomplurestamciuilistaequamcanonistaeillamcomprobarunt.UnussoluscontradicitAngelus,insuasummaangelica.SedpraeterquamquoduniusDoctoriscontracommunemnullaestauthoritas,utomnessciunt,certefuitunusmagnusCononistaHyeronim.deZanetin.quiinc.1.deaccusat,omnibus&singulisipsiusargumentisexactissimerespondit.Hocestfundamentumadamantinumexauthoritatemagnorum&clarorumDoctorum,&iurisconsultorum:utomittamauctoritatemThomaedeAquino,quiduobusauttribuslocisAlchimiamapertissimecomprobauit.Pliniusquoquelib34.cap.4.scribit.Caii.Imp.temporibusfuisseAlchemistas.Nequeadrempertinetquoddicit,illorumartificiumnonfuissequaestuosum.Primumquiainquaestione,anAlchemiasitarslicita:nonquaeritur,ansitlucrosa,&fructuosa:sedtantum,aniurediuinouelhumanoprohibeatur.Deindequiafieripotest,utilliartifices,dequibusloquitur,nonsatisperitifuerint:cumaliiperitioresessepotuerint;atuulgodicimus,interartifices.ff.desolut.Mirasuntpraeterea.quaeSuidasdeAlchemia&artificiosaauriconfectionenarrat:quodAegyptiipotueruntalerebellumdiuturnumcontratyrannumDiocletianum,fretiartesuaidest,aurificio.Seduideamusaliaquaedamargumenta.ScribitenimAristot.libro.Metaphys.2.&4.quodarsnaturaminquibusdamimitatur:Etquodmultanaturaliaconfici&perficiartepossunt:&Colchotar&Calchantumexemplicausanominat,dicens,quodilladuoatramentanontantumnascunturinmineris,sedetiamconficiartepossunt.TertiumexemplumponaturdeSale.Nam(utaitPlin.lib.13.salautfit,autgignitur.InPoloniaestsalminerale,inGalliaestfactitium,&huiuseademestproprietas,natura,efficacitas,quaeillius.Quartumest,ElectrumquodPlin.lib.33.cap.4.&multialiiscribunt.nontantumnaturale:sedetiamfactitium.Dequofactitio&artificialitextusloquunturinl.4.ff.delegat.I.l.7.§.uoluntas,ff.deacquererumdom.§.siduorum;Inst.dederer.diuis.Quintumestargentumuiuum,quodpraedictusPliniuslibrotrigesimotertiocapiteoctauodicitessealiudnatiuum,aliudfactitium&hocadalteriusdifferentiamnominatHydrargyrum.GuillesmusPhilanderincommentariisUitruiiquatuoreiusgeneranumerat:duonatiui,&duofactitii:atqueibidemostendit,&chalybem,&sandaracham,&aeriginem,&calchantum,&cinabrium,alianaturagigni,aliahominumarteconfici.Quaecumitasint,nonabsurdeconcluderepossumuisicutarsintammultisaliisnaturamimitaripotest,nonesseinconueniensdicere,illametiaminauri&argentioperationenaturamimitariposse.CerteCardanuslibrodeSubtilitatedecimosextoscribit,&multidicuntsibihocessecognitum,quodexferropotestfiericuprumchalchantoadhibito,&Sardanuseodemlib.testaturpharmicariumquendamTreuisanumcoramillustrissimoprincipeUenetorum&sapientibussenatoribusargentumuiuuminaurumconuertisse.~~UerumestquodIuliusScaligernegat,seidcredere,sednititurargumentoinfirmo,uidelicet,quodsiUenetihocuidissent,quitantasuntauaritia(utipsescribit)utetiamcumTurcahosteChristianinominisfoedusfaciant,nunquamillumpharmacariumdimisissent:~~sedtormentiseumcoegissentartemsuamreuelare:&forteeuminSabatosuspendissent.Seduerisimileest,pharmacariumallumfidepublicafortassisetiamobside,autaliasecuritatesibicauisse&prouidisse.Neccertedeomnibusomniasuspicarihonestumest.Illudconstat,innumeros&superioribusseculisfuisse,&nuncessegrauesuiros,quieamartemfactitarunt,&sibisquaestuosamfuissepraedicarunt.InquibusfueruntAlbertusMagnus,ComesTreuisanus,Augurellus,Auicenna,Geber,Lullius,BonusFerrariensis,Morienus,acTotod.&praesertimArnal.de.Uillanoua,summusMedicus.UidemusetiamnostristemporibusIohan.FerneliuminartemedicaprincipemexistimatuminsuolibrodeAbdit.Rerumcaus.eandemartemadunguemtenuisse&ineaexercitatumfuissequamuiscircafinemioculariterextrib.Augurelliuersibusincautumlectoremeludat.UniusautemilliusFerneliiauthoritasadiorummultorummedicorumcontradicentiumauctoritati(utquidamdicunt)praeponderat.Sedprincipaliter&anteomnia,inquaestione:Anarsaliquasitlicita?considerandumest,andiuinoauthumanoaliquoiuresitprohibita.Namlicitaautillicitaitadiscernuntur.~~l.r.~~ff.deconcubin.~~l.~~cumsenatusff.dereb.dub.l.1.&pertot.ff.decolleg.&corporibus.Quantumaddiuinamscripturam,certenullumtextumreperio,ubiAlchemia&auriconfectioprohibeatur:cumtameninnumerauitia&criminalegislatordiuinusMosesinLeuitico&Deuteronomiopersequatur.Nequeputoillummagisprohibuissedistillationes&alembicationes,&auriargentiueconfectionem,quamiocalium,&annullorum,&caeterorumeiusmodiornamentorumconflaturam:quib.Salomon.&aliiregesornabantur.Quantusetiamlaminarum&bractearumauriususapudpopulumDeifuerit,praesertimintemploIerusalem,neminiignotumest.Quantumautemadiusciuile,certenullaliterainDigestisCodice,Inst.uelNouell.ostendiposset,quaeinprohibitionemAlchimiaepertineat,quinpotiusFusorumarscomprobatur,&laudatur&praemiisdecoratur.~~l.~~I.C.deexcusat.artific.SicUasculariifusoresfrequenternominantur,quasiartem(sinecontrouersia)legitimamexercentesinol.apudLabeonem§.ult.ff.depraescript.uerb.l.ult.ff.deobligat,&action.~~l.~~penult.ff.deaur.&argent.legat.EtdeMetallariis,quodlegitimamartemexerccant,dibitarinonpotestextit.Cod.deMetallariis,lib.Xi.QuantumadiusCanonicum,opponisolentduotextus:sedfacileestutriquerespondere.Primusestinc.spordent.Extrauag.decriminefals.UbiPapaIoannesXxii.Alchimistasreprobat,nontameneos,mortedamnat,sedtantuminfamiaperpetua.Sedtextusillenonestinfinite&generaliterscriptusdeomnibusAlchimistis:uerumspecialiter&propriedeiistantum.qui(uttextusuerbaproferam)aurumuelargentumSophisticatransmutationeconfingut.Quareadeos,quinonreprobum,&adulterinum,sedprobum&uerumaurumconficiunt,textusillenonpertinet.SicutIoh.And.inaddit.adSpecul.testatur,ArnoldumdeUillanouasuotemporefaceresolitumuirgasauri,quasomniprobationisubmittebat.ItaqueomnesDoctorestamciuilistae,quamcanonistaenoncuraruntillamextrauagantemPapae,utsuperiusdiximus,quinetiamIoh.Augurellusmagnuspoeta,opusculumsuumdeAlchimialiberededicauit&praesentauitPapaeLeoni.X.cuigratissimumilludmunusfuisseconstat.Haecigituradillumtextumresponsiosufficiat:utilludomittam,quodmultihodienonrecipiuntauthoritatemilliuslegislatoris,quifuitPapa:&dicent,quodsiinunocapiteauthoritasilliusapprobatur,etiaminalterocapiteproximo,ubideFranciscanis&aliismonachisquaedamprosuolibitoconstituit,&approbandaesset.~~l.~~quinoncogitur.ffdeiudic.Altertextus,quiopponitur,estinc.episcopi.26.q.5.quitempusdiciturexconcilioAnquirensi,&sicscriptumest:Quisquiscreditpossefierialiquamcreaturam,autinmelius,autindeteriustransformariinaliamspeciem,uelaliamsimilitudinem,nisiabipsocreatore,quiomniafecit,infidelisest.Primumridiculosaestallegatioexconcilio.Anquirensiquodnunquamfuitnecessepotuit.CorrigendumestAquiliensi:sedmagisderidiculaestallegatioilliustextusubidamnanturquicredumtransformationemfieriinaliamspeciem.Certenihilomagishocpertinetadnostramquaestionem,quamquodImper.scribit,possibileesseresomnesinpecuniamconuertileg.2.C.deconstitut.pecuniamtextusillenonloquiturdespeciebusmetallorum,autsimiliumrerumseddespeciebuspersonarum:hocest,demulieribussortilegis,quaedicebant.quodnoctutransformabanturinuariasspeciesanimalium,&persyluasacnemoracumDianauagabantur.Itaquein§.siquidemsathanas(inquittextus,transformatseindiuersarumspeciespersonarum.~~Quarederidiculumest,textumquidediabolicatransformationepersonarumloquiturcontorquereadtransformationesmetallorum,quaeindustria&solertiaquorundamartificumfieripossunt,sineullodiabolicouelmagicoartificio:~~utThomasdeAquinoinpraedictislocisostendit.Quinetiamtextusestsubeademquaest.inc.necmirum:ubisicscriptumest:Insuntrebuscorporeisperomniaelementaquadamoccultaeseminariaerationes:quibus,cumdatafueritopportunitastemporalisautcausalis,prorumpuntinspeciesdebitas.~~Addametiamillud,quodlegibusnostriscomprobaturmedicamentumfactumexuenenisautrebusuenenatis,quasiea,quaenaturaueuenosasunt,arte&solertiaemendari&commutariadsalubritatempossint,utdeMithridaticoinnuittextusinl.~~quodsaepe.§.uenena,ff.decontempt.Restatilludargumentum,quodmultiAlchimistaefaciuntfalsammonetam:multietiamfueruntsortilegi,impii,athei,necromantici.DicituretiamquodRamundusLullus&Paracelsusfueruntmagicisartibusinquinati.Horumdisputatorumlaudandaestpietas&probitas:sedtamenrogandisunt,utcogitent,artificumuitianequaquamartiimputandaesse.Quoniamaliudestars,aliudartifexAliudestususartis,aliudabusus.~~l.~~quicunque&lib.seqqadleg.Corndefals.Ubiarsmonetariaprobatur:sedtamendamnaturquinummosaureosautargenteostinxerintautfixerint.Sicinl.~~t.~~ff.deextraordecognit.artismedicaeprofessoreslaudantur:interquostamendicunturesse,impostores,quiiacantationibus&imprecationibus&exorcismisutuntur.SicMathematicaesimpliciterdamnaturinl.2.C.demalefic.cumtamennonomnesmathematicidamnandisint,sedimpostoressoli.Sicuenenariicapitepuniunturinl.capitalium§.uenenarii,ff.depoen.cumtamenneuenenaquidemipsadamnentur,utmododictumestexl.quodff.decont.empt.Quodsiartespropterartificumabusumdamnandaeessent,quaenamhodieprobaretur?AnIurisprudentia,inquatotsuntrabulae?anMedicinainquatotsuntuenefici?antheologiainquatotsuntSophista?Iudiciumigitur&delectusadhibeatur.Separenturpaleaeagranisinarea:malipiscesabonisinsagenaAdulterininummiaprobisinRep.Sophisticantesaurumuelargentumaperitisartificibus:acerrimae,contrafalsarios&monetaecorruptoresanimaduersiones,inquisitiones,informatio,constituantur.Sed(utaitIurisc.)alieniadmissipoenaeabiisquosnullaculpacontingit,remoueatur,leg.ult.debon.demnat.Hermetici.DeSpiritu,Anima,&CorporeMaioris&MinorisMundi.~~I.HermesτρισμέγιστοςobtriplicisregniMineralis,uegetabilis,Animalis,imoobtriplicisinunacreataessentiasubsistentiaeindagationem,inquauimomnemuegetabilis,animalis,&mineralisNaturaeexplorauit,PaterPhilosophorumdicimeruit.~~Ii.UisuegetansinnaturaMercuriiuolantis,instarniuiscandidi,concreti,nonuulgarisinest;quitamMaioris,quamMinorisMundiquidamSpiritusest,undeNaturaeipsiushumanae,secundumanimamrationalemimmortalempendetmobilitas,atquefluxibilitas.Iii.Animansautemuis,tanquamMundiglutinum,interSpiritumatquecorpusmediumest,atqueutriusqueuinculuminSulphurenimirumrubentisatquetransparentisoleicuiusdam,uelutisolinMaioreMundo,&corMicrocosmi.Iu.Mineralitasdeniquetanquamcorpusinstarsalisobtinet,mirabilisuirtutis&odoris,ubisalaScoriaterraefeparatumfuerit,aMercuriononnisicorporiscrassitie,&consistentiaferedistans.U.Haetressubsistentiaeinunacreataessentialimbumminoris&maiorisMundiconstituunt,exquoformatusestprimushomo,cumfingereturepuluereterrae.HicacceditanimarationalisMicrocosmiimmortalisaDeoimmediateinspirata,horumtrium&omniumfunctionuminhominemotrixatquedirectrixcaussa,uelutiRegina.Ui.~~CaeterumutequatuorelementisrumnostrorumatqueuitaintegraestsiSpiritusMercurialis,tanquamhumidumradicale,&animasulphurea,tanquamealidumnaturale,unacumsalisconsistentiaaputredineasseruantis,suauiterinunumconspirent:~~itauiceuersaanimamimmortalemacorporeconglobatipulueristerraesepararinecesseest,siuelinunoPrincipiorumtrium,pluribusuedefectusoboriatur:intotoquidem,undemors;Inparteuero,undemorbus:quodinseptemPrincipaliummembrorumanatomiapraecipueuidereest.Uii.~~Huictriplicidefectuinihilaequemederipotest,quamillalimbi,exquoprimushomoconflatusest,conglobatainunumeternisPrincipiismassa,quaeadquamuisnaturaepotentiamatqueuimexcitandamacfouendumualet,siincorpusastralefixumdebitefuerituersa.~~Iix.ExquointelligiturBalsamumsubiectiHermeticicumcorporehumanosingularemharmoniamhabere:~~undeHelueticusillePhysicorumMonarchaPhilippusAbHohenheimsiueParacelsus,librodeLapidePhysico,Manualidicto,hacMedicinaMicrocosmum,quiinlimboterraesitus,&expuluereterraeformatusest,RadicaliterTanquamaSuoSimili,nonautemsecundumopinionem,seduereacproprieadsanitatemposseperduci&conseruarirectissimeasserit.~~Ix.Tantoueroidmagisattendendumest,quantoMedicinauulgarisdebiliorestadtriaillaprincipiaMicrocosmi,eorundemqueharmoniamradicalitertuendamatqueinstaurandam:quippeuelutiexaccidenti(quandoquidemtotafereinquatuorhumoribusoccupatur)tribusillisprincipiisobstetricans.X.MineralisautemMedicinaChymicaemetallis&mineralibusrarouelrecteparaturueladministratur:undeParacelsuseodeminlibroMedicinumsumomnibuspraefert:negaretamensesenegat,magnaArcanaitemaliisinrebusMineralibusinesse,sedlongiorisoperae&laboris,nequefacilerecteusurpari,praesertimabimperitioribus;quiinhaecincidentesplusdamnidentquamprodessequeant.Xl.QuaeramusigiturLimbumMicrocosmiinquoissitusest;hocest,globumillumuiscidumterrae,exMercurio,sulphure,&Saleconcretum:quiquidemquoniamexhumidoquodamexsistit,pulchreUiscidahumiditatishumiditassecundumGebrumdicipotest.Xii.SicutenimMundus,licetexNihiloconditus,originemdebetAquae,cuiSpiritusDominiincubabat:rebustamCoelestibusquamTerrestribusomnibusindeprodeuntibus:itaLimbushicemergitexAquanonuulgari,nequeexrorecoelesti,autexAerecondensatoincauernisTerrae,uelinRecipienteipso:nonexabyssoMaris,fontibus,puteis,fluminibusuehausto:SedexAquaquandamperpessa,omnibusobuia,paucissimiscognita;Quaeinsehabet,quaecunqueadtotiusOperiscomplementumsunteinecessaria,omniamotoextrinseco.Xiii.EstautemNaturahaecquaedammediainterMaiorem&MinoremMundumubiquerepertitia,&tamadpauperem,quamaddiuitem:utiadseruntomnesphilosophi.Proiicitureniminuiis,&conculcaturpedibus:licettamadmitandarumoperationumsitforis:undetriaillaCorporisnostriPrincipia,diuersisproprietatibusgaudentia,suntinstauranda.Xiu.Haecmateriaresolutainsuampropriamaquam(abAquaenimomnisGeneratioprofluit)per4.Elementarotatur,donecinnaturamAstralemfixamabeat,inOuoPhysico;quodafotuGallinaeindesinenterouisincubolisperiret.Xu.SicauisHermetissemelinclusaCaueae,quaeFurnusest,uaparosiIgnisnostricalorecontinuatogradatimexcitandaest,donecseipsamexcludat,&suopartuomnessanet.XviUtautemintriumprincipiorumperpessaehuiusAquaepraeparationenihiladdimussubstantialiMateriei,nihilquesubsistentibustribusproprietatibusineaaddimus,sedsolapraeparationesuperfluaremouemus,hocest;heterogeneasiueTerramemortuam,&aquaminsipidam:ItaopusHermeticumtriumprincipiorumpraeparationumconiunctioneinchoatursubcertaproportione;nempeponderecorporis,sesquialteraparteSpiritumAnimamquepropemodumaequantis.Xuii.Exindefotucontinuoregendasuntomnia,utNaturaAgensInterior,nequecesset,nequeexcessumpatiatur.Fiatigiturinitioignismitis:&filorum:donecMaterianigrescat.Postaddeutsitquasi14.filorum:donecseabluat,&IrisapparensincoloremGryseumdesinat.Indeurgequasi24.filis,usqueadAlbedinemperfectam,Niuesuperiorem,fluentem,fixam,quaeestLunaMicrocosmi.Xiix.Quodsiprocedere:cupisadRubedinemperfectam:perdies70continuabisignem,donecLapisuertaturinRubinumpellucidumgrauem,atqueponderosum:quiquidemestSolMicrocosmi.Eodemmodoaugmentandus,quofuitinchoatus.Huiusunumgranum,sexmillegranisaequipollet.undeintenuissimaDosiestadministrandus.RadixElixiris.ΔR.E.I.Entheusestolliuigor,&colestisimago.UndefluitnobishaecMedicinaDei.DeMateriaEtPraxiLapidisPhilosophorumAnonymi:ExGermanicisLatinitateAdLectoremPhilochymicum.Artisopusrectum,uerum,certoqueprobatumAssiduistantumtradituratquepiis,QuirectoinsistuntNaturaetramiteducti.Nonserui,uerumhincefficiunturheri.Festinarecaue,neurectumdeserecallem.Hincoperaepretiumlaetitiamquemetes.SiquetuaeDominusdabithoctibitemporeuitaeMunificamdextramporrigepauperibus.Estofidelis,&artemmenterecondesilenti,EtcertoreputesiduoluisseDeum.Pactafidemquedatamserua;memorestomeique.Tutus&absomniscommatelibereris,DeLapidisPhilosophorum~~.~~Omihidilecti,quotquotpetamamantes,UirtutiataqueArtiuosstuduisseiuuat,Arti,quaequeDeononestaduersa,neculliPartihominum,publicoseruit,atillabono.Discendiardetisstudio?uoseccedoceboThesaurumingentemquemcoluissedecet,PostpositumUerboDominitamen,atquesaluti.Fonsargenteushinc,auriferitqueTagus.Ipseegosum,dequosermocinor,omniaMundiNonmihiregna&opessesimilarequeunt.Simlicetimmundusuermis,plenusqueueneni,GutturedistentoterrificusqueLeo.Omniamemetuunt,quaesuntubicunquemetalla,Namqueinfrustraabeuntquaetetigissedatur.G3SiSitamenartificissolertiadoctamanusqueMeliget,&nodisurgeatimplicitis.Summamedelaexmenascetur,munereDiuum.Quantumuisspirodiriueneneprius.Omnegenusmorbidepello,prorogouitam:Niltamenaduersuscoelicaefataqueo:Sumueterumunicornu:quimefinderenouit.AtqueiterumincorpusrestituissepotestIrresolubile:naenimiummirabiturilleUimquemeam,necnonquidqueosolusego,Qudreliqusimpossibileestcompluribus.ErgoSimeformeliusperdidicisseuelis.Utquepatefaciamtibimedistinctusoptas.Permenecstabit:neueeritullamora.Tumodomentemacuas,animipulsesquerecessus.Nectantumexteriusme,sed&interiusPeruideas.NihilhicmemoraturmanesnecesthicQuodscriptumiustoplusueminusuefiet.AsseroueridicenonullotemporemultisHaecadeoclarescriptafuisseSophis.Sedquaemeimpuleritlongumessetdicere,causaDistinuisseanimumuololoquendotuum,EtEtprimumquaesimspeciespectandus&Nuncinterualloproloquarexiguo.Naturaindutusgryseosumcorpore,lector,Corpus&estuestisconcolorunamihi:Nectamenautmassum,necfoemina:sumsedutrumqueNaturasgeminaspossideoquesimul.Idcarodemonstratmeasanguis&indicat:isteMasculeustotus,sedcarofoeminea.Uistamenamborum,uirtusqueestspiritualis;Quodqueuirilegeram,foemineumquegeram.Hermaphrodita,uocor:mororintellure,metalla,Etmineralia,&hissuntubisyngenea.Nectamenunumexhis,utmultiforteputabuntSum;uerumunitusspontemeaquephysi,inspeciemmineraepropriiformamquemetalli,Humidus&siccus,frigidus,&calidus.Nonsumductilis,Impositussumfusilisigne,Exemptufragilisconglacioquegelu.InmeclaudunturbisbinaelementafluuntqueSulphuraiunctasimul,Mercuriusquesimul~~.~~Effe¬G4Efferus,asper,lethalis,plenusqueueneno.Constans,inconstans,fixus&aerius.Sednequeflorensherbaanimalue,autdulcebutyrum,Uitriolum,Arsenicum,Sal,necAlumen.adhaecSulphur,&hisnonsyngeneumminerale,necaurum.NecquaepraetereaquinquemetallauidesInfecta:atpropriosumnomine,requesophorumMercurius,radixunaduplexquemihiSurculus,abiectacunctissumuilioralga,Exteriusquianonestmihiformapotens.Uestemeagryseasumdecolori&tamenilludMelsumquodRegesdegeneresquesimulDiues,egens(nullomihisuntdiscriminecuncti)Tros,Rutilusquesolentexpetiissesemel.Sedlicetabiectussim,necnonuilisinOrbeRestamenextrametingerenullapotest.Mercuriumgestointramepurum,atquecoactum.Mobilishaudequidem,sedsoletesse,fugax.Sitamenestclaruspuraquealbedinesplenmortuusexterius,uiuusatinterius.Rexrubeusconstarefacitme,aurumquesophorum.Idquaereinmeipso,uisceribusquemeis.Hocsulphurrubeumfixumuocitaturubique:Caeterapraetermecunctarepelleprocul.Omnianampossumsolus,quantumlibetunus.Sumlapis,Argentummoloego,moloChryson.Mercurioinfestussumprincipio,medioqueAtqueinfineoperis:Cunctamegosolusago.Imbibenilalieniinme,sedsolue,deindeCoge,caputcaudaeiungesimulameae.TotiushaecArtisconsummatispinasummaest.Quisineuimeulladissoluissepotest,Inuenit&Rubeum,sed&Albumrepperitinme.Tumodomesineaquis,tusinepulueribus.Instationelocatepidehumescente,subindeExmeprosilietcandidauena,uelutLunaG5Lucamicans:CoruussedporroinnasciturFelicesatrumquotquothaberequeunt.InstaneccessesignemqueteneremementoAssiduum,nequapraecipitesuecaue.Luminacontinuepascesuariantecolore:HincniueamFixamconcelebrarepotes.Mercurium,Uenerem.Saturnumquippe,louemqueArgentiuirgamuertetinaetheream.Pergebonisauibus,donecsuperignerubescat.TunclaudessummodicitoiureDea.Omnianamquemetallapotesttraducereinaurum.OmnibusinrebusglorificatoDeum.Omnibusanteoculosuersatur&unicaresest,Insequaeformamsuscipitaurificam.Formamarispartes,sedfoeminamaterieObtinet:illamanetfixa,sedistafugit.Ettamenortueadem,duplexlicet,unaquesolaest.Res,Mineraefinis,principiumquesuae.lungemariuxorem,coniunctossolue,putrefac,Ablue,condensa,fige,fitindelapisAureus:huncalelactesuo,totiesquerefinge,Tingatut,&penetransceunouacerafluat.BracteolistandempurisociabiturauriSicfermentatusspiritusintratopus,Caeterasiueuelismutareexartemetalla.Seulibetaffectisapplicuissemanus.HaesuntAlchymicaemysteriatotiusartis,Nonnisidiuinisexperiundasophis.DeCapiendaUtilitateExInimicis.QuumSatyrusprimumfulgentemcerneretignem,Amplecti,simulhuicosculaferrecupit.Cuicatus,Heus(inquit)nisicauerishirce,Prometheus,Ambustomentomoxdolituruseris.Uritenimtactus,nonhosualetignisinusus:Sedlucempraebet,resquecalorefouet.Est&πάντεχνονπῦρcuilibetorganonarti,Siquiseumdiscatriteadhiberemodo.RadixElixiriaΔ~~