Demonstratio veritatis doctrinae CHYMICAE. Aduersus IOAN. RIOLANI COMPARATIONEM veteris Medicinae cum noua, Hippocraticae cum Hermetica, Dogmaticae cum Spagyrica. Auctore ISRAELE HARVETO Medico Aurelian. HANOVIAE Typis Wechelianis, apud Claudium Marnium & haeredes loan. Aubrii. MDCV.

~~DemonstratioueritatisdoctrinaeAduersusIoan.RiolaniComparationemueterisMedicinaecumnoua,HippocraticaecumHermetica,DogmaticaecumSpagyrica.AuctoreIsraeleHaruetoMedicoAurelian.HanouiaeTypisWechelianis,apudClaudiumMarnium&haeredesloan.Aubrii.NobilissimoAtqueEruditissimoUiroHieronymoGroslotioDominodeL'isle.IsraelHaruetusS.Iamanteuigintiannos,bellumaRiolanoChymistisindictum,exeiusscriptisapparet,uirnobilissime.Ipsumautemquamparumprospereaggressussitannosuperiori,exeiusuelitationumsuccessuliquet.~~AprimoenimiaculoquodinChymiaestudiososcontorsit,eorumtelisperterritus,nullasalubrioriuia,quamfugae,sibiconsulerepotuit,utcuiuis,eiusApologiamproHippocratis&Galenimedicina,cumomnibusscriptis,quaeeamsubsequutasunt,conferentifietcompertissimum:~~Easdemenimprincipiorumpetitionesubiquerepetitasinueniet.Credideramitaquefugaeeumpertaesum,tandemconquieturum.Uerumnequidintentatumrelinqueret,estenimuictoriaecupidissimus,experirimaluiteuentumpugnaestatariae,quamreceptuicanere.Quamobremsuiscopiis,iamsaepiusfusis,inunumexercitumreuocatis,&collatis,hancultimampugnamdaresibiproposuit.Atsanesoluscumsuaumbradepugnasset,nisiuidissem,nuncmihioblatamoccasionemoportunissimam,eiusiactationum,&minitationumHydramopprimendi,hacunicaueritatisdoctrinaeChymicaedemonstratione.Ueritateautemcumnihilinuidiae,atqueodiositmagisobnoxium,eamtuaefideiatqueclientelaecommittendamiudicaui.Scioenimnullum,telibentius,hoconussubiturum.Quandoquidemteadidimpellet,nonsolumtuasingularisamicitia,quameiamabaliquotanniscohonestauisti,uerumetiamtuasummaeruditio,atqueprobitas,quibusinterdoctos,&probosmaximeeluces;~~Etobligatio,quateChymiaedeuinctumlibereprofiteris,quodeiusopera,superioribusquatuormensibus,teliberariuolueritDeus,atamgrauidysenteria,uteiusleuiorasymptomata,nihilminusquampraesentemmortemintentauerintspatioquadragintadierum?Quidenimaliudexpectaripoteratexexcretis,primahebdomadecruentis,&uitellinis,tribusuerosequentibus,prassinis,&instarpicisliquidaenigris,&postremopurulentis,quorumeuacuationonnisipostmensemintegrum,cessauit?~~Quidaliudquaeso,quammorspraesagiripoterat,exdeiectionibusadeofrequentibus,utspatiooctodierumcogererissexies,autseptiessingulishorisdesidere?Aliisuerosequentibus,octodiebuster&quater,reliquisuero,bis&semel,itautspatioquadragintadierumnullailluxerit;quaminusquamdeciesautduodecieselectosurrexeris,atqueexcrementadeieceris?~~Atquehaec,cumsubsultusconuulsificiferesempersintcomitati,cumdecimasextadiesuperueneritsingultus,quisedarinonpotueritantediemdecimamquartam,cumdelirioduorumdierum,borborygmoincredibili,frigorebrachiorum&tibiarum.~~Etpostremocumsingultuiuomitussuccesserit,cumuentriculiacutissimodolorequotiesiusculum,autaliquidaliud,etiamoleumamygdalarumdulcium,ingerebatur.Quiddetuasalutesperaripotuisset?Tottamengrauissimasymptomatasuperarianatura,Chymiaeopera,Deusuoluit.Anatura,inquam,iamasaeuissimanephritidesexdierum,cuisuccesseratilladysenteria,ualdedebilitata,sedcuisuccurreruntexcellentissimacumalimenta,tummedicamentaChymica:interquae,cumaduiriumomninoferelabentiuminstaurationem,nullumpraesentiusremediumobseruarimlaudanocumtincturiscorallorum,margaritarum,&aliorummedicamentorumparato:huicpraecipue,tuaesanitatis,atqueuitaerestitutae,laus,siquamlaudemmereanturmedicamenta,debetur.~~Eiusenimusu,singulisnoctibussedabaturillefluxusimpetuosissimus,fugabanturuigiliae,atquedesidendi,&electosurgendilaborassiduus,somnusconciliabatur,atqueassumptorumpraecipitatioimpediebatur,sicqueinanitis&exsiccatispartibuslicebatattraherequodutile&necessarium,eoquefrui,humectari,refici.~~Sedquorsumhorumomniumcommemoratio?Anutintelligas,uirNobilissime,quantumChymiaedeuinctussis?Minimesane,uerumutnorintomnes,doctrinamChymicamtetantodefensorenonindignam:&Antichymistasimmerito&ingrateeamdoctrinameuertereconari,cuiusoperatotbonorumsumusparticipes.10DemonstratioueritatisPrimaSectio.QuodAlchymiasitparsphilosophiae.CaputI.Alchymiaenomennoneadem,&unicasignificatione,abomnibususurparicertumest.Aliienimhocnominemetallorumtransmutationemintelligunt,utCarrerius.Aliiueronihilaliudpraetermedicamentorumpraeparationem.Chymistispeculiarem,utquidamGalenistae.Aliipostremo,utquiParacelsiciuulgonuncupantur.Eamscientiam,quaenonsolumillammedicamentorumpraeparationemdocet,uerum&eorumcaeterorumquecorporumnaturaliumcausas,partes,&affectionesinquirit,atquehumanocorporimedetur.11DoctrinaeChymicae.HaeceaestdequainstitutaesthaecDemonstratio,&quammeritointerphilosophiepartesnumeraricontendo.Omnisenimcognitio,quaeuersaturcircacorpusnaturale,ueleiusaliquampartem,eiusquecausas,&affectionesinquirit,estparsphilosophiae,cuiuspropriumest,utinquitArist.4.metaph.possedeomnib.speculari;&substantiarumprincipia&causashabere.At,quisconcedetChymiam,dicetaliquis,quamscribitRiolanusortamabinferis,illiuscognitionis,quaecoelitusaDeohominibusconcessafuit,partemesse?HanccalumniamaRiolanopassimobtrudiuideo,quauerorationeimpulsus,dicam.ExistimauitParacelsushumanumcorpus,nonsolummorbisuisibilibus,&naturalibus;uerum&inuisibilibus,&supernaturalibustentariposse.Deillis,eorumquecuratione,quamplurimascripsituolumina:dehis,quinquelibr.quorumhicesttitulus.12DemonstratioueritatisDeOriginemorboruminuisibilium.Exhorumultimo,treslocosproducitRiolanusquibusconaturpersuadere,meritoasescriptumChymiamessediabolicam.Itaenimscribitpag.86.Apolog.proHippocratis,&Galenismedicina."NequisexistimetimponiParacelso,quodsuammedicinamdiabolicamcandideprofiteatur,adscribameiusuerbaexlibrodeoriginemorboruminuisibilium."Saneutnemo,nisiinsanus,negabit,diabolicumesse,suaderecharacteribus,&incantationibusaliquosmorbosessecurandos;sicnullusunquamRiolanoconcedet,hincrecteinferriquidquidpraeterhaecscripsit,autnouitParacelsus,inuentumessediaboli.Ergoimmeritoexillisconcludit,Chymiam,quiadeeascripsitParacelsus,essediabolicam,nisipriusdemonstraueriteammagiaesubiici,quodabsurdum.Opponunturenimediametro,uisibilesmorbos,natura13DoctrinaeChymicae.libus,uisibilibus,atquesensibilibusinstrumentisexpugnare.Et,inuisibilesmorbos,supernaturalibus,inuisibilibus,&insensibilibusinstrumentiscurare.Nihiligituraliudcolligere,&concluderepotuitRiolanus,quamParacelsummagiaededitumfuisse:quocumantiquiorsitChymia:(siMesueo,quieiusmentionemfacit,atqueantesexcentosannosuixit,aliquidcredendumest:)Anideoreiicienda,anideomagica,&diabolicacensenda,quiaeamtractauitParacelsus?SuamsenectutemidololatriainfamemreddiditSalomon,nectamenulluseiusdiuinascriptareiicit.Bonarumartiumdignitas,atqueueritas,artificumuitiisnoninquinatur.Atilla,Riolaniinstitutosuntconformia.Hancenimcomparationistractationemsuscepit,nonutaliquarationeChymiamornaret,atqueamplificaret,uerumuteamαἰσχροποιέοιmnib.odiosamredderet.Hocunumsibisemperproposuit.Quamobrem14Demonstratioueritatisnonmirumest,siillamcalumniamtotiesrepetitamineiusscriptislegamus:&nunc,inhuiusoperislimine,primicapitishacsummaproposita,quodAlchymiasitueraphilosophiaueteribusignota,nihilintotocapite,praeterinsulsascommata&anilesineptias,proponat."NisiUulcanusessetclaudus,"inquit,"cogereturqueinnitibaculoastenderetincoelum,ubideastrisessentiamquintameliceret,&liteminterphilosophostandiudisceptatamdirimeret,sinaturaananimaregatastra:sianima,assistensne,aninformansintelligentia.~~"AbsitRiolane,ChymiestudiositammalelocenthorasinhisadeouanisexquirendissineUulcanonunquamdidicisses,inuulgarisulphurecontinerispiritusacidissimos&incombustibiles,atqueipsos,congelationisoleosaepartissulphuris,authoresesse.~~Ignoratesetiaminguaiacoliquoremacidumcontineri,ipsumque,contraidquoddocetdeacidisdoctrinaGalenica,essesudorificum.15DoctrinaeChymicae.IpseUulcanuscumsuobaculo,ostenditsimilaresparteshumanicorporis,noninquatuorelementaresolui,utcredebatur,sedinaliacorpora,salemscilicet,sulphur,&mercurium.Haec&aliamultasimiliainquirere,multosatiusfuisset,quamillainepta,nedicamscurriliadeUulcanoscribere.~~"Sermonuminhonestorumarte,"inquitHippocrates,"eaquaeabalisinuentasuntturpiterincessere,noncorrigendi,sedeaquaeaperitisinuentasunt,apudimperitoscalumniandistudio,idnonscientiaeinstitutum&opusest,uerumpetulantisnaturae,autignorantiaeindicium.~~"Nostifortasse,quantusuirfuerit,Zuingerus;Ipsemultoaliter,quamtu,deUulcanosentit.Huiusiudiciumtuoanteponent,sisapuerint,medicinaestudiosi.Isigituritascribit."HippocraticerteChymicahistoriaeuidenterattestatur.Inesthumidumistudrebusomnibusnaturalibus,sedinaliismagissubunaquamsubaliaspecie,alianamquepinguia,aliauiscida,aliafluida,alia16Demonstratioueritatisgelidaapparent:~~quorumtamensingulasisubUulcaniexamenueniant(quemIouisinedendaPalladeobstetricatoremfuissetraduntfabulae)&pingue,&uiscidum,&fluidum,&geliduminsesehumidumcontineredeprehenduntur,mirauarietate,&quoadquantitatem,&quoadqualitatem,&quoadpraeparandimodumuirisAsclepiadeisconuenientissimum.~~QuodAlchymiasitars,eaqueutilissimanonautemImaginationisfigmentum,utfalsocalumniaturRiolanus.CaputIi.Chymiamartemessesatissuperquepatetexpraecedenticap.quodrursusconfirmaturexipsiusartisdefinitione.EstenimiuxtaAristotelem,Habitusinefficiendocumrectarationepositus,autsimauis.Estcollectiopraeceptionumadusum,uelutilitatemhoministendentium.EtquisnegabitChymiameaoperaricumratiodoctrinaeChymicae.ne,quaeuitae,&sanitatihominissuntutilissima?Suntnecessaria?Censor,Antaruetus,Riolanus.Absit,uthuicGerioni,uthuicLaruae(quasolospucroscommoueridecet)fideshabeaturpotius,quamuirisomnidoctrina,&eruditionecumulatissimis,quideipsapronuntiaruntquaesequuntur."Audiotamenmultos,"inquitGesnerus,omnibusdeParacelsopriusenarratis,quaenonnisiinhomineminfamem,&intestabilemcaderepossunt."Passimabeoinmorbisdesperatiscuratos,&ulceramalignaabeofoelicitersanata.CallebatenimChymisticamartem,"notailludenimLector,"qualiquores,succos,olea,deantimoniopraecipue,&aliamirabiliamedicamentaparabat."Schegkius."Inseparandisautemmixtisnaturis,admodumingeniosaestarsChymica,utdignasitadmiratione&minimecontemnenda,&negligendaaMedicis."IdemiudicauitZuingerus,ideoquenihilindignummedico,sefacerecre18Demonstratioueritatisdidit,sisuosuffragio,quantisitexistimanda,testareturhisuerbis."MaximifacioministrammedicinaeChymiam."Carrerius,libro,quemexprofessoscripsitcontrametallorumtransmutationem."Artemsublimandi&distillandiingeniophilosophico,mentisublimiaindaganti,animodemumingenuo&regioitaaccommodatamiudicauisemper,utAlchymiaminutilem;&pernitiosam.Itaquesaluticorporis,animiqueornamento,salutaris&congruensserueturincolumis,semperfloreat,&omnibussuisnumerisexactissimeperficiatur."Syluius."Suntueroformaeuasorumaliaepropemoduminfinitae,praesertimChymistisusurpatissimae,dequibuspluradiceresupersedeo.praesertimquodintellexerimIoan.BaptistamMontan.Ueron.medicumdoctiss.inidopusmagnacura,praecipuoquestudioincumbere,uthabeatmedicus,quaeremediaexmetalliciscorporibus,&aliisartefusoria,&sublimatoriaDoctrinaeChymicae.uireshabentpraestantissimas,&efficacissimasadmorborumpertinacissimorumcurationem."His,&aliispluribusautoritatibusdemonstratur,eamsaltemChymiaepartem,quaeuersaturcircamedicamentorumpraeparationem,artemesse.QuidniigiturtotiChymiaehictitulusconcedetur,cumsuispraeceptis&principiismultaueerib.philosophis&medicisincognitademonstret?Ipsaqueexperientiaconfirmet?Itanetudeueteribusindignepronuntiabis?Pag.140.InquietRiolanus.Sancitumestenim,abeo,philosophi,&medicitituloeumindignumesse,quicontradicatAristoteli,Hippocrati&Galeni&priusstatuerat,totamuitamhominisinimitationepositamesse.Pag.3.Saneutquinegauerit,illosfuissephilosophie,atquemedicinaepraeclarissimalumina:eumomnimentisluminecarerenecesseest.Sicquiaffir20Demonstratioueritatismabiteos,itanaturaeomniascriniaperspectahabuisse,utnequeaueroaberrareunquampotuerint;nequeposterisperscrutandumquidquamreliquerint:uelimpudentissimaeadulationis,uelprofundissimaecaecitatisclarissimumpraebebitargumentum.EtquisdeAristotelesscripsit."ElusitsaneArist.ueterumphysicorumdemonstrationemeruditam,quaconcludebantmateriamesseprioremphysica&singulariforma,quiaquodpermanet,sitprius&dignius,materiaautempermaneatextinctisineaformis.Elusitinquamhancplenamsapientiaeconclusionemalieno&parumaccommodatoresponso."&paulopost."adquemscopulumpariteroffendit6.Pag17.&18.philos."Etnunquidrursuseandemopinionemdefendis"hactuacomparatione"contraAristotelem?AdTurq.Praeterea,quisnisituipsescripsit.Apol.resp.pag.33."Apudnosplusualetratiousulongoconfirmata,quamautoritas,mouemurquidemsummorumuirorumautoritateHipp.praesertim&Gal.sedratione&experientiamagis."Postre21DoctrinaeChymicae.mosubfinemhuiustractatusdemonstrabo,te,contraGal.&perperam,defendereomniaustaseipsisefficicalidiora.Quoiure,Riolane,quodtibilicet,fitChymiaestudiosispiaculum?Pag.16.Quia"Alchymiasitreueraimaginationisfigmentum".Quomodoidprobas?"Quianullaarsbonumamalo,idest,formamamateriapossitseparare:quodsefacturampromittitAlchymia."Eleganssaneargumentum,nisisophismatisessetplenissimum:quodnuncdemonstrareaggredior.PerseparationemboniamalononintelligiaChymistisseparationemformarumperipateticarumamateriaprima.CaputIii.Actionummixtorumcorporumaliquaesseprincipia,nulusunquamdubitauit.Atquaenamsint,nonitainteromnesconuenit.Omniumopinioneshoclocoreferre,superua22Demonstratioueritatiscaneumfuerit:Aristotelisuerononmodoutile,uerum&necessarium;quoniamChymiae,&doctrinaeperipateticaeprincipia,iisdemaliquandonominibusdesignantur,quorumtamendiuersaestsignificatio.~~Aristotelescompositionisrerumnaturaliumnonmodostatuitquatuorelementa,uerumetiammateriam,&formamquaetanquamprimarerumprincipiaitadefinit,utomniaexipsis,ipsaautemexseinuicemfierinequeant,necaseinuicemseparata,(unicaanimahominisexcepta,)existant.~~Statuitque,ipsammateriamesseinteritusexpertem,formaesubiectum,passionisprincipium,&performamexistere.Formamauteminterituiobnoxiam,extramateriamsubsisterenonposse,actionisprincipium,atquemateriaeperfectionem,utpotequaeipsidetesse.Atqueindefactumest,utforma,abeo,aliisqueperipateticisuocetur,Essentia,Actus,Perfectio,Ratio,Bonum.Materiauero,foe23DoctrinaeChymicae.mina,Turpitudo,Potentia,Imperfectio,Malum.Chymistaeueromistorumcorporumhaecstatuuntprincipia,sal,sulphur,mercurium.Actionemautemmixtorum,nonacapitemortuo,sedatribusillisprincipiis,tanquamacausisactiuisproduci,existimant,ideoquehorumtantumtriummentionemfaciunt,quasieasolaquaeagunt,principiinomenmereantur.Eademimpulsiratione,ipsa,bonocomparant,caputautemmortuum,malo.Etquoniamperipatetici,formaenomine,actiuumprincipiumdesignantsolum,nonautemmateriam;sicilli,triasuaprincipiahocnomineformaedignaiudicantes,quodeasolasintactiua,nonsolumidnomenipsistribuerunt,uerum&caeteraeiusattributaantecommemorata,sicutinomenmateriae,eiusqueattributa,capitimortuo.~~Hisitapositisfacileestintelligere,formae&materiaenomina,&attributa,nonunaeademquesignificatione24DemonstratioueritatisaChymistis&peripateticisusurpari,cumChymistissignificentprincipia,quaesuntcorpora,&aseinuicemseparataexistunt,quaeconditiones,principiisperipateticorumminimeconuenirepossunt.~~Atqueexhissequitur,quicunqueperipateticus,exhisnominibussignificationeperipateticasumptis,contraconclusionesChymicasdisputabit,eumnihilplanequodsitalicuiusmomentiillaturum.Exhomonymisenimterminis,nihilnisiaequiuocumcolligipotest.Ideoquesapienterstatutumest,ipsorum,nisipriusdistinctorum,nullumusumesseindoctrina.QuidigiturRiolane,tibiargutatoriacutissimouenitinmentem,utnulladistinctionenominumpraemissa,exipsisdisputescontraChymistas?Aninscitiahocatecommissumest?Hocsanenecesseest,nisifaterimauis,tescientem&prudentemuoluisselectoremdecipere.Pag.18.Itaenimargumentaris."Cumsolamateriamaneatuanescente25DoctrinaeChymicae.forma,quisdubitetsolammateriamprincipiinomenmereri?Aristotelesrespondetmanerespeciem,quaestioautemeratnondelogica,seddephysica,reali&singularireicuiusqueforma,quaesidispereatsolapermanentemateria,frustraillamquaeritisinmateriaeuisceribus."Illiuspraemissaedistinctionisui,hoctuumargumentuminfumumresoluitur.ConceduntenimChymistaeformasperipateticasamateriaseparataseuanescere;atChymicisidemcontingerenegant.Tuoigiturargumentonihilefficis;nonquoduis,sedquodnonuis,probas,demonstras,tuamscilicet,defectionemabAristotele,cuiusdoctrinamomnibusamplectendamproponis,&aquodesciuissesummumnefasiudicauisti.QuidabAristoteleimoateipso,cumDemocritonuncuolentecontraAristotelem,solammateriammererinomenprincipii,quialiasscripsisti,ipsumDemocritumiure,obid,abAristotelereprehensum;nolo26Demonstratioueritatismihiquidquamcredas,haectuarecognosce.Comment.inli.2.Ferneliusdeabditumrerumcausiscap.8.~~"QuoiureAristotelesreprehenditDemocritum,quodcaeterarumcausarumuixullamentionefactasoliusmateriaememinerit,ineamqueuelutpraecipuamcausamres&motusomnesnaturaereduxerit,omniumcumsitinfima,&abiectissima,causasinequanonueriusquamprincepscausa,adiuuansquidemnonefficiens.~~Eodemsuccensendumestmateriariismedicis,"&tc.Etpaulopost."Nosueroinmeliorascholainstituti,eorumtriaprincipiaconstituimus,materiam,formam,&temperamentum."Anrespondebis,nunctesenioremfactumuidisse,quantumolimsishallucinatus,acproindeutnosmelioribusinstrueres,nuncaliter,imocontra,atescriptum?Atuidequidsisdicturus,Hippoc.enimArist.ratio,&sensusdocentnullummixtumconstareexunicoprincipio.Ettuipsenunquidhuiustuisecundicapit.initioscribis,"ipsammateriamformari,&incertamrerumspeciemadducipraesentiaformae?Haecsola,"addis,"facitutunum27DoctrinaeChymicae.quodquesitidquodest."HaecscripserisRiolane,nectepudebitstatimsequentipagina,eodemcapite,scripsisse"solammateriammererinomenprincipii."QuoteneamuultusmutantemProtheamodo?Tu,quitotannosphilosophiamperipateticamprofessuses,adhucdubitas,quidpronuntiabisdeeiusprimisprincipiis.EttamennontepudetscriberecontraChymiam,inquanunquaminstitutusfuisti.Quodnonsolumexiamrefutatispatet,uerum&exmoxsequentibus."Quaeostenditismagisteria,tincturas,sales,olea,suntportionesmateriae."SiconsuluissesParacelsum,exipsodidicisses,magisteriinomine,illudmedicamentumdesignari,aquo,praeparationenihilseparatur,nihildeperit,sedremanettotum;quodnonfitintincturis,salibus,&oleis.Atqueexhis,haecsequuntur.Primum,utprobares,Chymiamessereueraimaginationisfigmentum,malehocateele28Demonstratioueritatisctummedium,"cumnullaarsbonumamalo,idestformamamateriapossitseparare".Quasinihilaliudquamhocagat,utrursusinnuis&declarassequenticapite.Secundo,falsumesse,magisteria,esseportionesmateriaemedicamenti,cumtotum,nonsitportio.Sednequetincturas,sales,&olea,esse,&existeresineomnimateria,existimauitunquamullusChymista,uerumsinecapitemortuo,quodmalumuocatur,nonautemmateriaprima,quanullumdestituiturmedicamentumChymicum.Horumomniumcrassaignorantia,hanceiusdemfarineconclusionempeperit."Proindesimateriasitmalumrebusomnibusadiunctum,spagyricaremediaiampersenaturaquesuamala,quiapartesmali,ignisuiolentiareddunturdeteriora."Quampluribusrefutareuelle,essetactumagere,utexiamdictispatet:quodueroattinetadea,quibusasseris,ignisuiolentia,spagyricaremedia29DoctrinaeChymicae.reddideteriora,suolocoposteadehisagetur:nuncenimadreliquaaccedendum."Quotiesmistuminsuaprincipiasales&sulphura,autessentiasdissoluitis,mistionisconcentumdiruitis,quosublatoperit,autotiaturforma,cumformaomnesuires,&specificaeproprietatesformamconsequentesabeunt."DisceRiolane,nonidemesse,soluerealiquodcorpusinsuaprincipia,&exeoessentiamelicere:Inilloenimseparanturaseinuicemprincipia,inhocueroconiunctasimulretinentur,sedacapitemortuoseparata:inilloigiturseparanturuiresspecificae,inhocueroadhucunitaeconseruantur.Uerummutatur,inquies,temperamentum.Nullaenimdetractio,autadditiofieripotest,sineipsiusimmutatione.Respondeotemperamentialiquamesselatitudinem,quaconseruata,&specificaeuiresconseruantur,quoniam&ipsasubstantiaincorrupta,cumillatemperamentilatitu30Demonstratioueritatisdineconseruatur.Infunditurrhabarbarum,coquitursenna,nonsinealiquatemperamentiimmutatione,&tamennonpereunteorumspecificaeuires.Extractumopiisomnumconciliat,colocynthidispurgat,tincturacorallorumdysentericumfluxumcohibet.Ergoextractionenonperierunthorumuiresspecificae.Praetereaobseruandum,aliquandototimixtotribui,quodestuniuspartisproprium,atqueineocasu,nonmodononperituisspecificaseparatione,uerumaugetur,hocest,actiofitintensior,atqueuegetior;utoleumcerae,potentiuscalefacit,&contusaresoluitaceraseparatum,quamcumceraconiunctum."Atquaeostenditissales,principia,sulphurasuntfactitia.Aliamenimformamanatiuaabigneacceperunt.Illanonestanaturainsita,sedartequaesita."Supponamushaecitaesse,&quid31DoctrinaeChymicae.tuarefert,dummodoidquodoptaspraestentipsamedicamenta,quidrefert;Ansolaarte,anuerosolanatura,anpostremoutraquecureturaeger,dummodocuretur?Uerumnonmeministieorumquescripsisticomment.despiritu,&cal.innato.cap.3."Praeterhumoremoleosum,"inquis,"quemuiuentiumcommunemconfirmantChymistae,quandoignesuodeomnibusquaeuixerunt,quinetiamderebusinanimatisoleumeducunt,insuntinnobisaliiduo."Haecnisicurauerisexpungi,nunquammihipersuadebistuaauctoritate,olea,autsulphuraartefieri,nonautemseparati.Quaeinsuntinrealiqua,&abeaeducuntur,nonfiunt,nisiforteuelisidemesse,fieri,atqueinesse,&educiseuseparari.Sedsupponamusdenuo,quecunqueostenditChymia,abea,artefieri.~~ErgoRiolane,nonestimaginationisfigmentumChymia,sedestars,quaeresartificialesnostrisoculis,nonautemphantasmatasubiicit,hocinquam32Demonstratioueritatisexteipsoinferturnecessario,nisiprobauerisartificialenondeduciabarte.~~Nihilominustamen,rursusinsurgissequenticapite,quo,tediligentiusdefinitionemAlchymieexaminarescribis.Ageigituruideamus,numquidmaiuspraestes."Alchymiasuadefinitionepollicetur,"inquis,"purumabimpuro,potissimumametallis&metallicisseparare,atquilapides&metallasunttotahomogenea,constantpartibusomnibuseiusdemnominis&rationis."Alchymiaedefinitionemproponeredebueras,qua,quaedicispromittit,seduolorecteatesuppositum,Chymiameapromitteresuadefinitione.Quomodoprobas,eamnonstarepromissis?Quia,inquis,lapides&metallasunttotahomogenea.Adsensumessetaliatibiconceditur,nonautemreuera,utdemonstratipsorumresolutioinpartessulphureas,salsas&mercuriales,quasrursus,exquatuorelementiscomponi,certumest,sedDoctrinaeChymicae.aurum,totumestpurum;~~hoctibiconceditur,postquamantimoniorepurgatumest,atquetuncnonopusestipsumdiuidereinpurum&impurum,hocinquamposteiuspurgationem,tibiconceditur,anteueronegatur,suasenimsordeshabet,alioquiipsiusnonessentdiuersapretia.~~HoctuumprimumtelumestimbelleRiolane,nisifuerintreliquarigidiora,nihilpromouebis.&tamenuidendumquamacriterhispungas.Pag.28.Insecretionepuri,nonquiescereChymicumscribis,ideoqueeo,tanquammedicamentouti,concludis;ipsumautempernitiosumessecontendis,acproindeipsamChymiamnonesseueramartem.Atnonsatisfuit,scribereipsumessemalignum,&pernitiosum,hocfuitprobandum,hocenimestinquaestione,incidistiinillumelenchum,quidiciturpetitioprincipii.Quiainquamprobaredebueras,medicamentaessemalignioraafaecibus&capitemortuoseparata,quamnon34Demonstratioueritatisseparata,respondebisopinorhocatefactumhisuerbis."Quisfurorestinuentisfrugibusuesciglande,nontantummalignapraeferrebenignis,utscammoniumrheo,sedantimonio&praecipitatoetiaminleuioribusmorbispotiusuti,quammanna,cassia,&agarico.~~"IniquumestRiolane,nedicamineptum,cumquaestioestdecomparationemedicamentorumafaecibusexpurgatorum,&nonexpurgatorum,quaedebentesseeiusdemspeciei,atqueineotantumdifferre,quodaliaexpurgatasint,aliauerominime:~~confetreexpurgata,cumnonexpurgatis,specieabillisdifferentibus,utantimonium&praecipitatumcummanna&cassia;haecestcomparatioRiolane.Praetereaaquodidicisti,illamedicamentapraeferriaChymistis,inleuioribusmorbis,rheo,mannae,&cassiae?Postremoillamedicamentarecteparata,suntadeomaligna,utuerepossimaffirmare,eorumusu,senes,DoctrinaeChymicae.puellas,pueros,abhydropisi,conuulsionibus,&innumeraquantitateuermiumliberatos,nullograuioresuperuenientesymptomate,quamsiassumpsissentrheum.haecfortassenoncredes:utuoles,atscioeaesseuerissima.Ideoquenondubitaboconcludere.Chymiamnonesseimaginationisfigmentum,sedueramartem,omniratione,&industriaauerismedicisexcolendam.Omnemignemessenaturalem,nullumautemartificialem.CaputIu.Nauticis,atquemilitaribusuirishaecpropositio;Nullumignemesseartificialem,uidebiturfortasseparadoxa:Nihilesteniminteripsosmagistritum,quamignisartificialis,&graeciuulgodictenomen.Philosophis36Demonstratioueritatisuero,quosnondecetexsolaloquendiconsuetudine,dererumnaturaiudicare,aliteruidebitur.~~Nampraeteridquodnorunt,graecumignemartificialemdici,proptereiusfomitiscompositionem&misturamartificialem,nonautemquodipseignissittalis,sciunt,exnaturarerum,petendumdiscrimen,quodestinternaturale,&artificiale.~~Hosigiturimitatiuideamus,quidsitnaturale,quidueroartificiale.Naturalediciturid,quodconstatmateria,&formanaturali.Artificialeuero,quodmateriaquidemnaturali,sedformaartificiali.Utraqueautemformadistinguituraseinuicemhissignis.Primum:quodnullumartificialepossitsuaeformaealiamsimilemproducere;Naturaleueropossit.Secundo:quodformaartificialisrecipiaturtantuminsuperficiemateriae;Naturalisueroquocunquediffundatur.Postremo;quodartificialisforma,nonsitprincipiumprimo&per37DoctrinaeChymicae.semotuscorporis,inquoexistit.Naturalisuerositprincipium&causautpatetexdefinitionenaturae.~~Exhisconcluditurnecessarionullumignemesse,quinonsitnaturalis,quoniamnullusdatur,quinongeneretaliumignem,cuiuspartesinternae,utexternae,nonsintigneaformainstructae,&quiprimo,&perse,noncalefaciat,sursumferatur,atqueprorationefomitisaugeatur.~~Haec,cumlucesintclariora;EatamenimpugnatRiolanushisobiectionibus.Pag.34."Animautiturcalorenatiuo,utpistor&faberferrariusartificiali.Cuiusduaesuntprimaedifferentiae,flamma&carboardens,uterqueeiusdemnaturae:Uulcanusfingiturapoetisnitiscipione,quianonpotestignisabsquepabulosubsistere."Nihilhicuideo,quodprobet,ignempistorisesseartificialem.Namquodaitipsumindigerepabulo;idemdenatiuo&nobisinsitocaloredicipotest.Quaecrescuntcorpora,in38DemonstratioueritatisquitHippoc.plurimumhabentcalidiinnati,plurimoigituregentalimento.&ipsemetRiolanuscomment.despir.&calidoinnato,scripsit."Igniselementarisnonpotiussinepabulosubsistit,quamUulcanusabsquebaculo."Ergoignispistoris,nondesinitessenaturalis,quodindigeatpabulo.Atinquit."Diciturartifexstruxisse,&accendisseignemincamino,nonnatura:illainiustedicereturinfocoignemgenerasse."RespondeocumScaligero,naturamemontemateriamnondeuehereinfornacem,ignemnonsupponere,quodagattamen,anaturaesse,necignisnaturamtemerediscerpendamanatura.Struitigiturartifexignisfomitem,eiqueignemsupponit,athicsuauiipsumaccendit.PergitRiolanus."Quiattritusilicis&chalybisscintillamexcitat,ipsearteignemeffecissedicitur,nonnatura,ipsemotusuiolentiainflammauitinteriectumaerem,nonnatura.39DoctrinaeChymicae.ScribitCicero,agricolamnihilinsitionesolertiusinuenisse.Anideodicesfructus,quosnonferrentaliquaearboresabsqueinsitione,artificialesesse?Anuinum&frumentumartificialia,nonautemnaturalia?Ubimultae,&uariae,adalicuiusreigenerationemconcurruntconditiones,&cause.~~Nonremotis,nisiimproprie,sedproximistribuituripsareigeneratio,illaeenimutplurimumsunttantumcausae&conditionessinequibusnon,utquiiniicitoleuminflammam,nonestcausaeiusinflammationisproxima,sedtantumcausasinequanon.Sicquichalybemferitsilice,estcausasinequanonfieretheccollisio,atcollisio,estcausascintillamexcitans,quaenonabartifice,sedanaturahochabet,utexcitetscintillam,quemadmodumexcitatsonum,quiestaffectionaturalis,corporisnaturalis.Estigiturscintilla,nonresartificialis,sednaturalis,excollisionechalybs&silicis,uelaliorumsimilium40Demonstratioueritatiscorporumexcitata,quamminimeartificialemdicendam,autesse,uelhacsolarationeintelligipotest,quodsiuefortuna,siuecasu,siuenaturaipsacommittantur,atquecollidanturcorpora,equibusscintillaexcitaripossit,eaexcitabitur.~~Atquiquaeueresuntartificialia,sinearteproducinequeunt.PostremumargumentumRiolanihocest."Candelaaccensa,estsubiectumartificiale,ignisartificialisnempeflammae.Carboni,ligno,paleaenonestcongenitus,sedascititiuscalor."Sebum,&cera,nonsuntpabulum,autsubiectumflammae,quiasuntartificialicandelaeformainstructa,sedquiasulphurea;Illaautemartificialisfigura,ipsisestabartificeinditatantum,utcandelabroimponipossint.Quodaddisignem,nonesseligno,&carbonicongenitum,sedascititium,sitita,quidindeinferes?Ergoignemnonessehorum"naturalem,sedalienam41DoctrinaeChymicae.formam."Ethoctibiconcedo.Uerumhocnonestinquaestione;sedquidageres?Aliatibinonsuppetuntargumenta.Concludoigitur:Omnemignemessenaturalem,nullumautemartificialem.Salem,sulphur,&mercuriumperfectemixtorumesseprincipiaconstitutiua.Caput.~~U.~~NullusestinAristot.Hippocr.&Gal.doctrinaadeoparumuersatus,cuinonsitcompertissimum,mixtorumcorporumprincipiaconstitutiua,nonunius,eiusdemqueordinisabipsisconstitui.Similariumenimcorporumgenus,&ordo,differtabelementorumgenere,&ordine,uthorumdenuogenus,agenereprimorumprincipiorum,quaesuntforma,&primamateria.Exhistamenomnibus,&animalia,&uegetabilia,42Demonstratioueritatis&mineraliacomponi,eosuelle,quiainearesoluantur,nihilclarius,nihilsaepiusineorumscriptisrepetituminuenitur.Exhissequitur,principiorum,aliaesseremotiora,aliapropinquiora,aliaetiaminterutraquemedia:Etrursus,aliaessecommuniora,aliauerominuscommunia,&postremounicummixtum,expluribusprincipiisdiuersaenaturaecomponiposse.Inquoigituraberrant,atquefallunturChymistae,cumsalem,sulphur,&mercurium,plantarum,animalium,&mineraliumstatuuntesseprincipia,cuminillaresoluantea?Pag.22.Hocfalsumest,inquitRiolanus,quia"suntfactitia,aliamenimformamanatiuaabigneacceperunt,illanonestanaturainsita,sedartequaesita."EccequodpraecedenticapitetamlaborioseenitebaturRiolanus;Crediditenimsieuinceret,ignemChymistarumesseartificialem:sequuturum,quecunquefaciuntignisopera,43DoctrinaeChymicae.esseartificialia.~~Quodquamsitabsurdum,exeosolopotestintelligi,quodeademratione,sequereturindoctrinaperipatetica,formaselementorum,inquaecombustaresoluiuoluntperipatetici,nonessenaturales,sedartificiales,quodestabsurdissimum.~~UerumageRiolane,cumnullasitformaartificialis,quaenonpendeatabidea,quamhabetartifexinmente:Dicquaeso,Anexistimes,formarumsulphuris,salis,&mercuriiideasextitisseinmenteartificis,antequamfierentsal,sulphur,&mercurius?Hocdicinequit.Eaenimseparantur,nihiltalenobiscogitantibus.Nonsuntigiturhaeccorporaartificialia.Sed,nequeabigneeagenerari,hisrationibusdemonstratur.Primaest,unicumagens,exdiuersismateriebus,noneademsempergenerare;Atquiignis,exomnibuspartibussimilaribushumanicorporis,&reliquorumanimalium,semperproducitsalem,Demonstratioueritatissulphur&mercurium.Secundaratioest,idemagens,exuna&eademmateria,una,&eademactionenongenerarecontraria;atquihocfieret,siignisgeneraretillacorpora,cumagitinaliquampartemsimilarem,illorumenimcorporum,aliasuntcombustibilia,aliauerominime:Ergononillageneratexpartesimilari,cumineamagitignis,sedeaminilladissoluit,atqueseparat:Etquisnescitignisesseproprium,heterogeneaseparare,uthomogeneacongregare?Haeclicetnonminusrationi,quamsensibussintnota,aRiolanotamenconcipinequeunt:imosiccontradisputat."Idexquoinsito,&manenteresfit,illiusmateriaest.Atquicoelestiscalorexquatuorelementisgenerathicomnia.Ergosuntproximamateriasublunarium."Sihocproximadelereuis,utdebes,cumuitiosumreddattuumsyllogismum,nisinosfallatregula,quedocet,nonplusassumendumincondoctrinaeChymicae.clusione,quaminpraemissis;concedamtuamconclusionem.Atnonsequeturindesalem,sulphur,&mercurium,nonessemixtorumprincipia,cumhuiuscap.initiodemonstrauerim,eiusdemmixtipossepluraessediuersorumgenerumprincipia.Undefitutnequetuosecundoargumentoquidquamconcludas,nihilenimaliudeo,quamprimoproponitur.Itaenimscribis."Cumipsosensutestatumhabeamus,mistaconstarequatuorelementis,sanguineaquatuorhumoribus,quoscontinetsemen&sanguis,quisfurorestfingerenouanequesensu,nequerationecomprobata?"Disputatur,Andenturquatuorelementa,&sidentur,analicubiexistantpura,Tuipsescripsisti,credibileesseterramincentro,&igneminlunaeconcauo,essepura.Anhocuocas,sensutestatumhabere?Quodsensucomprobatumest,deeodicitur,quodsit,nonautem,possibileesse,autcredibileesse,(haecenimphilosophisDemonstratioueritatisidemsignificant)quodsit.Uerumsintquatuorelementa,existantpura,exipsiscomponanturmista,omniatibiconcedo,ergonondanturaliaprincipia,dicesiterum.Ethoctibinegoiterum,atqueinposterumnegabo,donecprobauerismistanonpossecomponiexprincipiis&specie&generedifferentibus.Quamobremnegaturquoque,triaprincipiaChymicaesseficta,nequesensu,nequerationecomprobata:cumeaomniumoculissubiiciantquotidieChymistae.Caeterum,siquiscontenderetexillistantum,nonetiamexelementiscomponimixta,quibusargumentisipsumcogeresmutaresententiam?Anhisinterrogationibus."Quisprudensdixerithominempotiusoririexsale,sulphure&mercurio,quamexsemine,&maternosanguine?Quisnisidemenscredattriticumproiectuminterramproduceresibisimileexsale,sulphure&argentouiuo?47DoctrinaeChymicae.Sumusneitaplumbeiutexistimemusnosnutriritribusprincipiis,nonalimentariosanguine?"HaectelaRiolane,suntplumbea.Namsilocotriumnominumsalis,sulphuris,&mercurii,scribanturquatuornominaelementorum:&interetorqueantur,oportebitteconfugereadhaecnomina,proximum&remotum.Uerbigratia:sidixero.Quisprudensdixerithominempotiusoririexquatuorelementis,quamexsemine,&maternosanguine?Statimrespondebis,semen&maternumsanguinemessemateriamproximam,elementaueroremotam.QuidniigitureademdistinctionetuaargumentaeneruabuntChymistae?Dicentigitursalem,sulphur,&mercuriumessemateriamremotam,nonproximam.Hocsubolfecisti,nifallor;ideoaddidisti."Quidsinegemargentumuiuumesseprincipiummetallorum,tantumabestutsitplantarum,&animalium?48DemonstratioueritatisSicredidisti,nominemercurii,autargentiuiui,intelligisemperaChymistisargentumuiuumuulgare,ualdedeceptuses."Cauenearbitreris,"inquitSeuerinusDanus,"Philosophosperhaectriaprincipia,salcommune,sulphur&mercuriumuulgiintelligere.Exiisenimnullumcorpusconstituitur,cumsintindiuiduainsuogenereabsoluta,"&c.Etrursusidemdocet,aliumessemercuriumanimalem,aliumuegetabilem,aliummineralem.EtipseParacelsusplerunquenecMercuriinecargentiuiuimeminit,sedliquoris,utcap.3.Commen.decal.secundapartaechirurgiamagnatractatus2:"sciendumhominiscorpus,"inquit,"eiusquesingulaspartes,extribuscorporibus,liquore,sulphure,&salecomponi".inn.cap.8.Scribis,disputatoriagendumadmentemrespondentis,&recte;AtquomodohocperficiesignarussignificationumnominumChymicorum?Sedquomododemonstras,argentumuiuumnonesseprincipiummetallorum?"Quia49DoctrinaeChymicae.cumsit,autoreAristotele,aereumpotiusquamaqueum,nonconcrescit,quodadmetallorumgenerationemnecesseest."AtGebercumaliisChymistisexistimat,ipsumesseaquamuiscosam:&abhacsententianonreceditdoctiss.Scaligercumait.Exercitationes105Pag.50.Lib.1."Estargentumuiuum,sicutalibidictumfuit,nihilaliud,quamaquaterrea,autterraaquea,nonsinemultoaere."Ipsumautemnonconcrescere,tuumestprobare,Riolane,hocenimnegantChymistae.Hicesterrortuusperpetuus,hocpeccatum,utmultadicas,multauerbacongeras,sednihilprobes.NunquamearationeChymiameuertes.AnatomiaenominequidaChymistissignificetur.CaputUii.~~Anatomiaenomine,nonutaGalenistis,humanitantumcorporisartificiosamsectionem,illiusquenademonstratioueritatisturaecognitionem,uerum&aliorumomniumcorporum,aChymistissignificari,eossolumlaterepotest,quiParacelsi,autaliorumChymistarumscriptanunquamlegerunt.~~Nihilenimfrequentiusinhisoccurrit,quam,artificiosaanatome,&humanumcorpus,&eiusmorbos,&medicamentacognosci.HaecsinouissetRiolanus,nonscripsisset."Chymicitamenhancanatomenuthorrendamlanienam,theatricamcarnificinamrespuunt,tantumabestutadilliusstudiumsuoscohortentur:Excogitaruntnouam&adhuncdieminauditamanatomen,quamformalem&spiritualemuocant,nonmaterialem:uiuamnonmortuam,essatamnonlocalemillamquaecuiusquepartissitum&conformationemdemonstrat.Hominisessentiamnonostenditinhomine,sedextrahominem,inuniuersipartibus,praesertiminmineralibus.Haecanatomenonestdissectiocadaueris,seddissolutiometallorum."Huiccalumniae,tresautquatuorDoctrinaeChymicae.~~51~~tantumtextus,exscriptisParacelsi,expromptosopponam,quibus,omnibusinnotescet,quamuere&candidecontraChymistasdisputatRiolanus.Tomussecunduslibersec."Anatomiamduplicemconstituimuslocalemalteram,Alteramessentialemseuessatam.detumorpast&ulcer.morbigalliciPag.70.Principioergopropteranimiuestricaliginem,localemanatomiamaccipiteinhuncmodum,utexhacnonnihilquodsequentirationiconueniatintelligatis:quodquidemaduersuseosest,quihuictantummodostudent,&abundesufficerearbitrantur,scirepulmonisachepatis,aliarumquehumanicorporispartiumsitumatquecumaliisconnexionem.deOrig.Sed&anatomiamicrocosmidupliciterindagatur,necidipsummalefit,unaestlocalis.morbisextribusprincipiissubstantiaecap.6.Alteramaterialis.Localisest,quandohomopersedissecatur,ubiquidossa,caro,uenae,etc.Sint,&quamsedemoccupent,spectatur:sedhocomniumminimumest.Alterapotiorest,eanimirum,inquaquidsitsanguis,cuiusmodisulphur,merdemonstratioueritatiscurius,&saladsint,obseruatur,etc.Ergotresanatomiaesuntinhominecelebrandae.PrimaLocalisest,haeceffigiemhominis,eiusproportionem,&naturam,&quidquidhiscohaeret,indicat.Alterauiuumsulphur,uolatilemmercurium,&acremsaleminquolibetmembrocommmonstrat.Tertiadocet,quomodonouamanatomiammorsintroducat(haecestmortisanatomia)&quanaturaaceffigieingrediatur."HecParacelsus;exquibus,nonreiectamlocalemanatomiam,sedessentialipostpositam,tantumcolligitur.Acproindefalsissimumest,Chymistasmedicamentorumsolumanatomiae,nonetiamhumanicorporis,dareoperam.~~53~~UeritatisPathologiaeChymicaeDemonstratio.SectioSecunda.SimioticeChymicanondiffertaGalenica.CaputI.CumSimioticeChymicanondifferataDogmatica,dehacpluribusagere,essetsuperfluum.Illudautemesseuerissimum,fietclarissimum,exunaatquealteradescriptionemorborum,exParacelsiscriptis,hictranscripta."Colicaeextartarohaecsignasunt,torsionesinuentrecumconstipatione,doloresspinae,&compressiothoracis,uomitusfelleus,amarus,nauseaincomedendo,pun54Demonstratioueritatisctionespermembrauagantes."RursusitadePhthisiscribit."Phthisisnonconsistitinsolopulmone,uerumetiamincerebro,corde,hepatem,renibus,liene,&partibusaliis,subunoautemnominespeciesuniuersaecomprehenduntur,quaeexsignisquaeuariasunt,percipiunturacdiscernuntur.Tremorindicatcorconsumi,Tussis&purisscreatiolaesipulmoniscertumindiciumexhibet.Copiaurinaehepatis&renumuitiaprodit."Siquispluraexempladesideret,legatomneslibros,inquibustractatdemorbis.Exhisdiscet,signamorborumcognitioniinseruientia,sicut&partisaffectae,nonessealia,quamquetradunturuulgoaDogmaticis.Riolanustamen,quasihaecnunquamlegerit,postquamscripsithaec."PraecessitcomparatiophysiologiaeChymicaecumDogmatica,sequiturPathologia,cuiusprima&praecipuaparssimioticenominatur,quaepartimsalubriasignaexplicat,partiminsalubria."Quibusdocetagendumdesimiotice,quaeest55DoctrinaeChymicae.designismorborumpraecipue,atqueexposuitquaesalubria,&quaeinsalubriadicantur,immediateaddithaec."ChymicisuerosimioticeestsignaturaPhysiognomica,qualemQuercetanusexBaptistaPortadescripsit,exfigurispraesertim,coloribus,&adiunctisplantarum:Indequibuspartibus,&quibusmorbisconueniantillidignoscunteofundamento,quoChyromantae,&Physiognomisuamartemcommendant."Etquisnonuidet,eademfide,RiolanumproponereopinionemChymistarumdesimioticemorborum,quapraecedenticapite,proposuerateorumopinionemdeanatomia?ScioquidemaDomin.Quercetanoseriptumtractatumdesignaturisexternissimplicium.Scio&abaliistalestractatusscriptosfuisse.At,nullaneestdifferentia,interhaecduo,simplitium,&morborum,nomina?Easuntadeoinepta,&absurdaRiolane,utquotiescunqueipsorummemineris,tibipudoremincuteredebeant.Nam56Demonstratioueritatis&eapluribuspersequimepudet,cumsintomnirefutationeindignissima.AetiologiceChymica.CaputIi.Siantearectestatutumest,humanumcorpus,sicutreliquamistacomponiexsale,sulphure,&mercurio:Etnuncrectestatuitur,ipsa,ubianaturalistaturecesserunt,morbosprocreare;hocautemfieridocetParacelsus,ubisuoAstroinmalumpergunt.Astrumautemsulphurisinflammationem,salisresolutionem,&mercuriisublimationemuocat.Postremosulphuris,&salismulta,acuariaessecorpora.Mercuriiuerounicumesse,quodtamenuarie&inuariasnaturasasuoAstromutatur.Atqueexhisuariasmorborumspeciesgenerari,docet.Haecsiitafuerint,dicetaliquis,quidfietdequatuorhumoribus?An57DoctrinaeChymicae.reiiciendi?Minimesane,ueruminhisillasuntconsideranda:NequeenimexistimandumaParacelsohumoresitanegatos,quasieosnonesse,uoluerit.Ipsemetenimillatriahominisprincipia,humoresuocat:Etlib.detart.scribitinhumanicorporisuasisinesseliquorem,inliquorefaeces,&tartarumhabitare,atqueliquoremliquorisuccedere,eumquehumoremuocat.Atidemscribit,quatuorhumoresminimeamedicoconsiderandos,sedabhisdesciscendum.Hocscio,uerumhocideofecit,quoduideret,horumprimisqualitatibusomniumferemorborumgenerationemutplurimumascribi,&quodintemperiesipsarumqualitatum,morbicensebantur,quaeabsurdaesse,iudicauit."Nihilest,"inquit,"sinecalido&frigido,&tamenillanihilpraetersignasunt,achaudquaquammorbi."EtquishocaParacelsofactummeritoreprehendat,cumineo,summumHippoc.sitimitatus?58Demonstratioueritatis"Nequesiccum,nequehumidum,nequecalidum,nequefrigidum,nequealiudquidquamexhisputaueruntuetereshominemlaedere.Nequehominihorumaliquoopusesseopinatisunt.~~Sedquodinunoquoqueforte,&humananaturapotentiusest,utabillasepararinequeat,hocipsumidessequodlaederet,existimauerunt,idemqueauferrequaesiueruntfortissimumautemest,interdulciadulcissimum,interamaraamarissimum,interacidaacidiss.~~&inomnibusadeorebusuigoripse,acsummum."Etpaulopost."Atquehaecquidemmixtaaccontemperatainterse,nequesensudeprehenduntur,nequehominemlaedunt,ubiueroquidhorumareliquisseparatumfuerit,atqueipsumpersesolumextiterit,&sensudeprehenditur,&hominemlaedit."HaecHippoc.lib.deuet.med.quibusfitclarissimum,quamparum,nedicamnihil,tribueritprimisqualitatibus.Adhaectamen."Respondeo,"inquitRiolanus,"Hippoc.abusumreprehendere,nonusum.Redar59DoctrinaeChymicae.guiteosquiasolisprimisqualitatibusmorbosoririexistimabant,abutrisqueuultexcitari.Pituitaenimacidabonlimiamparit,salsasitim,bilisardoresuofebremexcitat,acrimoniaerodit&ulcerat.Anproptereacaloris&frigorisexcessusmorbosnonpariunt?Imolongeplures&frequentiores,quamsecundaequalitates."SihocitasitRiolane.Ergoprimaequalitates,suntinhominecaeterisomnibuspotentiores.Atquihocessefalsum,ineodemlibrodemonstratHippoc.praecedentibusenimaddithaec."Frigiditatem,&caliditatemegoomniumfacultatumminimepotentesesseincorporeexistimo."His,&aliissimilibuslocissatisaperteconuincitur,Hippoc.eorumopinionemreprehendisse,quiomniafereinmedicina,tribuebantprimisqualitatibus,quique,hisinquam,plustribuebant,quamreliquis.QuodsimorborumaliasinuenerintcausasChymistae;siipsis,earuminquisitio60Demonstratioueritatisnis&inuestigationis,primusauctorfueritHippocr.Curexistimas,essedementiam,Riolane,easinlucemproducere?Quia,inquis,nonsal,sulphur,&mercuriuseuacuantur,sedbilis,pituita,melancholia,sanguis.Atinhis,illacontinerianteadixi,uttehumorumanatomia,(siUulcanumdedignatusnonfueris)docebit.Scribispostremo.~~"Interpraecipuas&frequentioresmorborumcausasspagyricirecensenthumorumcoagulationem,coagulariautematartaroinsito,quodtantumabestutuerumexistimentdogmatici,cumexquatuorhumoribussolumsanguinemcoagulari,manifesteconuincant.~~"Etpaulopost."Possuntcaeterihumoresdensari,&indurarifrigore,uelacaloretenuiorespartes,&liquidioresresoluente,sedcoagularinonpossunt."LegequaescripsitGeberc.52.lib.1.quart.part.deAlchym.atquetuncdisces,Congelare;&coagulare,unameandemqueremChymistissignifica61DoctrinaeChymicae.re.Praeterea,&aliquosArist.Interpretes,haecduouerbausurpasseinunaeademquesignificatione,facileestdemonstrare,libr.enimmeteor.hocuerbumπήγνυσθαιaliasuerbocongelare,aliascoagulareuertunt.λογομαχία,Riolane,nondecetPhi62DemonstratioueritatisTherapeuticesChymicaeDemonstratio.SectioTertia.QuaerendaremedianaturaesimiliaexHipp.&Gal.doctrina.CaputI.Multosmorbosexpelliasolanatura,sinemedicamentorumopera,nullosuerosinenatura,nonsolumdocetipsaexperientia:uerum&illudHippoc.celeberrimumdictum,"Contrapugnantenaturaomniasuntirrita,"&rursus,"Naturaemorborummedicatrices".QuodGalen.exponens,"Illaestnatura,"inquit,"quaeomniacongruentiainanimaliumcorporibusfacit,suisquequatuor63DoctrinaeChymicae.facultatibus,propriorumscilicet,seuconuenientiumattractrice,concoctrice,retentrice,&alienorumexpultrice,nonmodosanumanimaltuetur,sedetiamaegrotosanitatemrestituit.~~"HancdoctrinamtanquamnaturaeinstitutoualdeconsentaneamamplexatiChymistae,hocprimumatquepraecipuumofficiummedicicrediderunt,morbosexpugnare,nonalimentissolum,uerumetiammedicamentis,quantumfieripossetnaturaeconuenientibus,atquesimilibus.~~Etsanecumsimiliasimilibusiuuentur,&conseruentur:frustramedicamentamorboquantumuiscontrariaexhibebunturnaturaecuratrici,sieinonfuerintsimilia:uelfaterioportebit,illaetiamsinenatureopera,morbosexpellere,quodfalsum,utrursuscolligipotestexGalen.italoquente."Exhisueroabundeconstatquantumsanitatiseffectricescausas,naturadignitateantecellat,omniaenimreliquamateriumipsiparant,&suggerunt."64DemonstratioueritatisUnde&hocinfertur,Medicamentumnaturaesubiici,atqueeiustantumesseinstrumentum,quodregianaturadebet.Atquomodoabearegipoterit,sieinoniungatur?Etquomodoiunginaturaepoterit,sinonfueritsimile?Iamenimdidicimusanaturasimiliaattrahi,expelliueroaliena,qualiasuntomnianaturaedissimilia.Etquifieripotest,utmedicamenta,quaenobissanisobsunt,&quae,simaioriacopiaquamsitpar,assumantur,nosenecant,sintnostraenaturaesimilia?Uthuicquaestionisatisfaciamus,notandumnihilaDeoconditum,quodnonfueritalicuifiniabipsodestinatum,extraquemilliusususuelsitnoxius,uelinutilis.Hincfit,utalimentumquantumuisnobissimile,familiare,&amicum,nostralaedatcorpora,siassumatur,nonpostulante&indicantefine.Ethinceuenit,utmedicamenta,quaeaDeocreatasunt,65DoctrinaeChymicae.uteorumbeneficiorestituatursanitas,noslaedantsioptimasanitateprediti,ipsisutamur.Praetereacumoptimorum&delicatissimorumalimentorumexcessus,noslaedat;quidmirum,si&hocfaciatmedicamentorumexcessus?~~Nonigiturquodnaturaenostraesintdissimilia,(nisiitadissimiliaesseuolueris,utalimentaantequamanaturasubacta)noslaedunt,seduelquodintempestiueiisutamur,uelquodmalesintpraeparata,uelquodcumexcessusintsumpta.~~MeministineRiolaneatescriptumcomment.inlib.2.Fern.deabd.rer.caus.cap.17."Experimentispotiusquamrationecompertumest,radicemtamarisci,asplenium,&corticemradiciscapparisconferrelieni:cichoreigenusomne,passulas&agrimoniamiecori;propterhancaffinitatemnaturae,ubiprimumassumptasunt,abhispartibusattrahuntur,quibuscummaioremhabentcognationem.~~Catharticauero,quaehumorempeccantempurgantcumdelectu,utrheumbi66Demonstratioueritatislem,agaricuspituitam,eumtrahuntui&proprietateocculta,quamtupossiscumGalenoformae&substantiaesimilitudinemnominare,quaesuntuehementiora,utscammonium,colocynthis,elleborus,lapisarmenius,adnaturamuenenorumaccedunt,quandoquidemetiamsisumanturperexiguaquantitate,nisiexcludantur,nocent.~~Benignauero&amicanaturaequaeminoratiuauulgonuncupantur,utcassia,manna,tamarindi,nonaliterquamalimentainsubstantiamnostramuertuntur."Etpaulopost."Naturamagnisuenenis,praetercommuniacardiaca,opposuitalexiteria,aquibusexpellanturautalterentur.Utrumquepraestantpartimsympathia,quamhabentcumcorde&principiisuitae,partimantipathiacumuenenis.~~"HaectuasuntRiolane,exquibussiinferrenequeo,medicamentaalterantia,(saltemoccultaproprietateagentia,haecautemsuntplurima)purgantia,&cardiacaagere,quianobissimilia,acproindeeaesseeligenda,67DoctrinaeChymicae.~~quaesinttalia;nescisquidsignificent,essenaturaesimile,affine,amicum,cognatum,συμπαθὲς;sedatedelirantescriptasunt,utea,quaeinmeeructashisuerbis.167."Putasne,medicorumignorantissime,colocynthidis,scammonii,elaterii,euphorbii,thimeleae,chameleaesubstantiamessesimilemhumanae,praeterquamtuaemalignae&uenenatae,nisiartecorrigatur?"Homineimperitonihiliniustius.NamsiquesiueroaRiolano.Curhecmedicamentanonsinthumanaenaturaesimilia,utmediocria,&alexiteria,quaeipsemetstatuithaberesympathiamcumcorde&principiisuitae;nihilpraeterchymericasspeculationesrespondebit.Dicetenim,quaesuntmediocria,eaessenaturaenostraesimilia,quiasisuofrustrenturfine,remaneantqueincorpore:uertenturinhumorempurgandum,uehementiaueroetiamsisumanturperexiguaquantitate,nisiexcludantur,nocebunt.Etquomodohaecprobabis?Pag.166Pag."Siuiperacor68Demonstratioueritatisrecta,estsingularealexipharmacum,quaesolitaria,estsummumuenenum",atqueita"sympathiamhabetcumcorde&principiisuitae,antipathiamuerocumuenenis."Curquaeabortusuo,medicamentorumnaturamsortitasunt,sicorrigantur,(corrigiautemdebent,cum&ipsaomniaferealimentaaliquacorrectioneindigeant)similitudinesubstantiaenaturamnostramnoniuuabunt?NonomnesRiolaneomnibuscommode&innoxieuescunturalimentis.Alios,pisceslaedunt,alios,carnesbubulae,alios,fructushorarii,aliosuinum.Anideodesinuntessealimenta?Quosdampurgatsolacassia,quosdamrheum,suntqui,siuiolentioribuspurgenturmedicamentis,laedantur.Anideosuntreiiciendaabeorummedicamentorumnumero,quaesimilitudinesubstantiaeagunt,purgant?NondesuntRiolane,quinonpossuntutiliteraliis,quamhispurgari;maximusestmorborumnume69DoctrinaeChymicae.rus,quosaliisnunquameradicabis.uariashominumnaturasnouitis,quieascreauit,ideodiuersamedicamenta,utalimentacreauit,quibustanquaminstrumentissibiaccommodatisuterenturillaediuersaenaturae.Delicatadelicatisnaturis,&leuibusmorbis,uehementiorauerorobustisnaturis,&grauioribusmorbisconueniunt.Postremo,cumnaturaperpetuopugnetcummorbo,habeatqueipsumprosuoinimico,nonmetuendum,quaenaturaesuntamica,nenonsintmorboinimica&contraria.Atqueexhisconcludo:Quaerendaremedianaturaesimilia."NunquamfuiteamensParacelsi",inquitRiolanus.Attununquameiusmentemintellexisti,&quaefuerit,sciuisti,&fortassenunquameiusscriptalegisti,itaenimaitcap.2.tract.pr.mag.chirurg."Primumitaquescireoportet,quaenamsitefficienscausacurationisuulnerum,eaenimconueniensremediumindi70Demonstratioueritatiscarepotest.Sciasergonaturamcorporis,carnis,ossium,neruosarumquepartiumradicalemaccongenitumbalsamuminsecontinere,quiuulnera,puncturas,omnemquecontinuisolutionemcurandifacultatesitpraeditus.Nonenimleuiserrorest,simedicussibicurationemascribat."Hisadeoclare&perspicuedeclaraturopinioParacelsi,utaquouisstupidissimodeprehendipossit."Atsalemsale,sulphursulphurecurandumexistimat."IdemestRiolane,acsidiceres,Paracelsumuelie,naturamquaeestinsale,&sulphure,exposcerequaesal&sulphuralterata,&immutata,restaurarepossint.Atquihaecnonpugnantcumiis,quaesentio.Nonigiturdiscedoeainre,utexistimas,aParacelso.Imonequeateipso,siquaesuperiuscitaui,tuasunt,&rursushaec."Eooptatiorasuntremedia,quonaturaenostraesuntfamiliariora.71DoctrinaeChymicae.Eapotiusassumendaremediaquibustanquaminstrumentisusanaturameliusexpellitmorbos.CaputIi.Quotquotsuntmedicamenta,inhuncfinemaDeocreatasunt,uthistanquaminstrumentisusanaturamorbosexpellat.Eaigiturcaeterisomnibussuntpraeferenda,quaeadhuncfinemassequendumsuntaptiora.Itaquecumsitanteastatutumuariasessenaturas,&uariosmorbos,exquibuspetunturmorborumindicationes;nullasuntreiiciendaamedicomedicamenta,sedomniaretinenda,uteanaturaeproutindigebit,subministret.Ergosuumofficiumignorant,quiabiisremediis,quaeuehementiauocant,adeoabhorrent,uteatetigisse,piaculumexistiment.Nam&siquaesunt,quaesintaliispreferen72Demonstratioueritatisda,easuntpraecipue;quandoquidemiissolismagnos&contumacesmorbos;quorumamplissimusestcatalogus,expugnarepossimus,eademquepossintleuiorummedicamentorumuicemsupplere,ueleorumpraeparationisimmutatione,uelquantitatisdiminutione.Hocnorunt,quisaepissimepuerosabomnimedicamentoabhorrentes,duobusauttribusgranisscammonii,felicissimepurgarunt.Atsunthaecmaligna.Sicaudiodici:uerumcontraresipsaclamat,cuimagisquamuerbisconfido.Pag.161.~~"Atmalitiameorum",inquis,"Mesueusdocetdignoscereeffectis,quianegligentiuscorrecta,autpaulomaioredosiexhibita,grauissimainducuntsymptomata,febrem,doloremcapitis,uertiginem,uisusobscuritatem,superpurgationem.~~"Nonmedicamentum,sedmedicumhicaccusariuideo,quiipsummalecorrexerit,uelmaioredosiexhibuerit.Atsilicetexhisinferremedicamentumessemalignum.Eadem73DoctrinaeChymicae.sequeturratione,frumentum&hordeumessealimentamaligna:quiamalecorrecta,grauissimainducuntsymptomata,atquepanisrepletiositomniumpessima:&cumliceatutifructibushorariissineullacorrectione,&praeparatione,eruntpraeferendafrumento&hordeo.quodabsurdum.PraetereaabomnibuspurgantibusfebremaugeridocetGal.aquibustamennonabstinet,cumutilitassitmaiorhumoredetracto,quamnocumentumabexpurgationibusnecessario,inquit,corporiillatum.Sedfortasseleuiorasuntquaeexhiberiiubetmedicamenta,scilicet,Elleborusniger,&confectiodiacolocynthidos,quamκάλλιστονφάρμακονὑπήλατονuocat,optimummedicamentumaluumsubducens.AnGalenodeerantleuiora?Saltemagarico,cnico,polypodio,serolactis,&similibusnoncarebat.Atnullaexistimabatmeliora,quamea,quibuscuraturaeger.Demonstratioueritatiscet,manna,cassia,catholicone,&rheosemelatqueiterumfortasserepetitis,sedpraecipuemissionesanguinisintraquindecimdierumspatiumdeciesrepetita.Inhocultimoremedio,nulluminessepericulumcredit,quiasensim,&sinetorminibuseoexhalaturanima.~~Uomitumuero&uomitoria,licetsinepericulocurentlanguentemappetentiam,nauseam,cibifastidium,crebramuomitionem,uentriculi&precordiorumdistentionem,iterumcachexiam,febresintermittentes,hemicraniam,uertiginem,epilepsiam,suffusionem,omnesquecapitisaffectus,quipraecordiorumsympathiacontractisunt,ferrenonpotes.~~AtcumillaobseruassetFernelius,itaconcludit,"Quaepurgationoneluit,extirpatuomitio,&quaeepraecordiisnonfacilelabunturinalium,prompteinuentriculumremeant.Tantiigituruomitionisuisaestimanda."EtipseGalenuscumnonignoraret,quaesymptomatainducuntuo75DoctrinaeChymicae.mitoria,nihilominustameninquit,lib.5.deusu.part."Recteigiturueteresmedici,utaliaomittampraeceptasalutaria,uomitusacibisinsingulosmensesrepetipraecipiebant,aliiquidemsemel,aliuerobis."Anmetuemusaegrisdareremedia,quaelaudatGalenusdariaegrotaremetuentibus?Atnollesantimoniumdari,siquodhabespraestantius,ipsumcandidusimperti,sinon,illonobiscumsineinuidia,&calumniautere.Ipsumparandirationem,tedocebunteam,Chymiaestudiosi,quaesitoptima.Atsurdocano,utopinor.Illudenimcumaliismineralibus,inperniciemgenerishumaniacacodaemoneinuentumexclamas.HaecRiolanesuntuerba,dicaliquidquodphilosophum&medicum,nonautemrabulamredoleat.Diciseaadqualitatemuenenipropiusaccedere.Athoc,exteipsofalsumest.Scripsistienimsuperioripag.29."Medicamenta76Demonstratioueritatisessealimentis&uenenisinteriecta,nequenaturamcorrumpere,utuenena,nequetamennutrire,utalimenta,sedillamiuuarealterandoautnoxiumeuacuando."Atqui,quaepure&simpliciternegantur,nonrecipiuntmagis,&minus.Ergofalsumest,medicamentorum,aliaaliis,suanaturaaccederepropiusadnaturamuenenorum.Atmineralianobissuntualdecontraria."Namnonsolumloco,"inquis,"anobisabsuntlongiusquamplantae,&animalia,uerumetiamspecificisdifferentiisabsuntlongissime."Etsol&coelilongiusabsuntanobis,&loco&specificisdifferentiis,quammineralia,nectamenideonobissuntcontraria.~~Etcontrauiperae,scorpiones,phalangii,araneae,campe,cantharides,nubiaegranum,aconitum,napellus,&aliainnumerauenena,quouismineralinocentiora,obuersanturnobiscum,uiuunt,crescunt,nutriuntur,similegenerant:~~(Haesuntenimconditionesomnes,77DoctrinaeChymicae.&notae,exquibuscolligissimilitudinem,quamnobiscumhabentmedicamentaexplantis,&animalib.sumpta.)Ettameneanondicesnaturaenostraeessefamiliariora,saphiris,hyacinthis,smaragdis,terrasigillata,boloarmena,bezoar,&auri&argentifoliis,exquibusconficiunturcardiacaecompositiones.Intotincommoda&absurdanonincidisses,nisicontradicendistudio,postposuissesea,quaeolimscriptopublicoatqueliberoprofessuses,hisuerbis.Cap.17,comment2,inliberFerneliusdeabditumrerumcausisPag."Sciturquidemgeneralis&indefinitacausa,curmagnestrahatferrum,nempesympathiaseusimilitudoformarum,sedcommunioutriusqueformaedefiniri&distincteexplicarinonpotest:hominesenimsumus,nondii,Iupitersibiscientiamreseruauit,hominiopinionemconcessit."Etrursuspaulopost.~~"Caeterumcumsympathiae&antipathiaeexperientianonrationecognoscantur,prouidebitphysicusnemirabiliaquaecircumferunturprouerisponat,sinunquameafueritexpertus,78Demonstratioueritatisetiamsinitantursummialicuiusuiriautoritate:~~saepeenimcaecusmultosinfoueamducit.MineraliaaChymistisigneparatanonfiericalidiora,&magiserodentia.Quinimocalorem&erodendiuimdeponereexdoctrinaGaleni.CaputIii.FlecteresinequeosuperosAcherontamouebo.InquiebatIuno,contraTroianosfurorepercita.SicRiolanus,nullumnonmouetlapidemadpersuadendum,mineraliaabomniusumedicoreiicienda.Atqueideo,adid,quoduulgodicuntChymistae,eaignisbeneficioreddimeliora,respondet."Imoueroignereddunturdeteriora,&magisdeleteria,metallorumcalorquiomnibusinest,testeGaleno,externicalorisaccessioneintenditur."79DoctrinaeChymicae.Item."Illaexigniscommercio,utlib.2κατὰγένηinnuitGalen.mordaciaredduntur."Postremo."AdustaomniaseipsiscalidiorafieridocentArist.lib.2.depart.animal.cap.2.&Galenlib.2.defacult.natur.exemplofaecisustae&nonustae."Adhaecrespondeo,uerumesseexGalen.Omniametallaessecalida,sedfalsumcalorisexterniaccessione,eorumcaloremintendi.Quinimoeiusestdoctrina,quaecunquesuntacria,abustionereddiminuscalida,&minusmordacia,omnemquemordacitatemdeponere,silauenturinaqua.Hocinquamdocetlib.9.desimp.medicam.facult.&rursusli.4.κατὰγένηcap.5.ubiitascribit.~~"Nullidubiumestmitiapharmacamihidici,diphriges,sarcocollam,chalcitidemustam,itemcombustum&aes,&aeruginem,&chalcanthum,quaeignemnonexperta,acriaomniasunt,combustamoderata,lotapostcombustionemleniarosionisqueexpertia.~~"Ni80Demonstratioueritatishilclarius,nihilexpressiusdicipotestcontraea,quaeobiicisRiolane.Etsanetibiipsiconsciuses,locosillosGalen.&Aristot.malafideatecitatos.PrimumenimnonaitGalen.exigniscommerciometallareddimordacia,sednonnihilmordaxperseruare,quasidicat,exigniscommercio,nonomnemdeponimordacitatem,quamanteustionemhabebant,illamautemalauationedeponi.Secundohocabipsodictumest,utdoceretillampreparationem,nisisequereturlotio,nonitaretunderemetallorumacrimoniam,utfaciteorumpraeparatio,quaefitcumaceto,insole,ignisloco.Haecinquamcolligunturnecessarioexpraecedentibus,&sequentibustextumGalen.&exipsomettextu,quemmutilauistiexprofesso,neeadeprehenderenturalectoribus,inillisenimtuarumobiectionumcontinetursolutio.QuodattinetadAristotelistextum,Riolane,moneote,utrursuscumlegas,atqueitainueniesscriptum.81DoctrinaeChymicae."Adustafereomniaaliquidhabentcaliditatis."Aliudestdiceresimpliciter,omnia.aliuduero,fereomnia.Etrursus,aliudestdicerefieriseipsiscalidiora,aliuduero,aliquidhaberecaliditatis.Restatexemplumfaecisustae;quamscribis,uelleGalenum,fiericalidioremabustione,quodtibiconcedo;sedhocexemplonihilprobas.eoenimnonprobatGalen.quaesuntcalida,fiericalidiora,sedcontraprobat,quaesuntfrigidaanteustionem,utfaexusta,abustionefiericalidiora.QuaeestdoctrinaGalen.sedquorsumplura?Tuipsemetfaterispag.198.Acriaustaacrimoniamperdere,quianonhabentampliussatispotentemcalorem,&quitertiumgradumattingat.Exhisomnibus,nonsoluminferoRiolane,te,Arist.&Galen.imponere,atquecontradicere,quodqueestturpius,tibiipsi.Uerumetiam,mineralibus,ignenonacquiri,&intendemonstratioueritatisdicalorem,mordacitatem,&erodendifacultatem;sedcontra,haecomniaminui,&lotioneChymistisfamiliarissimaaboleri,extingui.Atqueitaillamignitionumlaruam,quaunumquemqueterritarestudes,infumumeuanescere.DeExtractisChymicispurgantibus.CaputIu.ExtractaChymicaitaparantur.~~Accipiturmedicamentumpurgans,infrustulascinditur,uelconteritur,affunditurliquorisconuenientisquantumsatest,atqueperaliquodtemporisspatiumfitinfusioinaliquolocotepido,donecsatistinctusappareatliquor,quitunctransfunditurinaliuduas.~~(uitreaautempotissimumlaudanturuasa)liquorcaloreblando,utbalneiMariae,euaporatur,donecextractuminspissetur,inconsistentiamuelsyrupi,uelmellis.atque83DoctrinaeChymicae.itainusumconseruatur.Inquoquaeso,haecpraeparatiodiffertabinfusione,eoexcepto,quodadmedicamenticonseruationem,fithumorismaioreuaporatio?EamtamencondemnatRiolanus.Quibusautemrationibuspersuasus,nuncuidendum.167."Nostrisinfusis,"inquit,"&decoctisretinemusmedicamentinatiuumcalorem,&formaeproprietatem,aquibusuera&legitimapurgatioabsoluitur.Chymistaeniltaledesuisessentiispurgantibusaudentpolliceri.nequeenimtrahuntnatiuicalorisopera,nequecumdelectu."Quomodoidprobas?"Quiahunchumoremnonpriusautpotiusuacuant,sedimmodicosuocalorenonaliternaturamconturbantquamfebrilisardor:eandemuenenatasuaqualitatenonaliterquamassumptauenenaexagirant."GarrisRiolane,nihilprobas.nonestriobolarismedicus,quinonpossittalesnugaseffutire,dummodoeasprobarenoncogatur.Ageuero,sica84Demonstratioueritatislorisestpropriumhumoresattrahere,&humoresconturbare,curidnonfacituinum?Curanisum,cinamomum,zinziber,mitridatium,uinumabsinthii&omniaalterantiacalida?Dicesfortasse,quiacarentdelectu.Athaecratioestridicula.Namsitractiofitacalore,omnestrahenthumoressinonhabeantcertum,&definitum,quemtrahant.Adnauseamusqueinsulsus,&ineptuses.AtscripsitLibanius."Extractapurgantiaessetamuiolenta,utadnaturamuenenipotiusaccedant,quammedicamentorum."UtpriusautoritateArist.&Galen.pag.89.&90.Itanunchuiusdoctiss.uiriscriptisabuteris.Namquaescripsitcontrapseudochymiam,&quaedamextracta,deomniChymia&omnibusextractis,abeouisdicta:Quodquamsitalienumabeiusmente,iudicabitlectorexsequentibus."Plurimorummedicamentorummedicidantinfusuminuinoueleiusspiritu.Haecestspagyriaeparsquaedam.Namillae85DoctrinaeChymicae.uestraeextractionesitasolentfieri:necimprobo.Saltemhocinterest,quodinangustumcontrahatisadmeliusseruandum.Quodtamenraronisiiterumdilutumpropinatis."HaecLibaniustract.depurg.adParacel.pag.743.EtrursusinAntigram.pag.728.itascribit."Egoplurimumtribuomineralinotitiae&rectousui:plurimumChymiae:Atqueutinamomnesmecumpari&sententia,&laboreexperirentur,breuipolitioremhaberemusPharmacorumpraeparationem."Postremo,itaconuelliteosmedicos,quiChymiamcondemnant,uttandeminhaecdesinatuerba."Eiusmodifuciadeoprocacessunt,utChymicammedicinametiamueneninomineinfamareausint."Plurasirequirislegepag.700.Athaecopinorsufficiunt,utintelligatlector,ChymiamnonimprobariaLibanio.Quodadteattinet,Riolane,inpo86Demonstratioueritatissterumeamproba,improba,scribe,rescribe,eonihiloplusmouebor,quamsitacueris,quiasciotenonmelioraquamanteadicturum.DoctissimoEtExcellentissimoDom.IosephoQuercetanoRegisConsiliario&Medicoceleberrimo.IsraelHaruetusS.RefertAelianus,Quercetanedoctiss.Pythagoramdiceresolitum.Duodiuinitushominibusdataesselongepulueritatemamplecti,&beneficiisoperamdare.Addoego,aDeononsolumeadata,uerum&im87DoctrinaeChymicae.perata:nullosquefortasserepeririposse,quosmagis,quammedicos,illaexequideceat&oporteat:Quidquidenimpeccaturinalterutro,plectunturaegri.~~Quifitigitur,uthocseculonondesint,quidoctrinamChymicam,nonsolumdoctissimishodiernisscriptisillustratam,uerumetiamipsoἔργῳutexposcitHippocratesconfirmatamcriminentur,&tanquamaliquodimaginationisfigmentum,utloquuntur,enumerobonarumartiumexpungendam,eiusquestudiososemediotollendosclamitent?~~Siquoduerumest,mihiliceteloqui,nihilaliuduideo,quodmeritoaccusaripossit,quamillorumsummainscitiaueritatisChymicae,atqueodium,quoipsiusstudiososprosequuntur.Oderuntenimquosmetuunt;nullosautemmagismetuunt,quameos,aquibussealiquiddoceriposseuident.Itaenimsuaeexistimationi,&lucrononparumdetrahiputant.Atquehinctotdeclamationes,&scri88Demonstratioueritatisptanugis,conuitiis,&calumniisrefertissimacontraChymiameruperunt.~~Quaequodiligentiusperscrutatusfueris,&eominusullainuenies,ineoscribendigenere,conferenda,cumiis,quaehocultimobiennioeuulgatasuntsubtriplicinomine,CensorisscilicetascholiaParisiensi,electi,Antaruetimedicinaecandidati,&IoannisRiolanifilii.~~Quamuisreuera,abunoeodemqueauctoreIoannescilicetRiolanopatre,postrema,utprima&mediaortasint.Hocenimnonmodostilusidemconuincit,uerum&Galenicae,&Chymicaedoctrinaeignorantiaubiqueeadem,quareliquosomnesantichymistassuperat.Namquidignariusexcogitaripotest,quam."Cognitionemorbinihildifficilius,nihilpraestantiusinmedicina?Apolog.proHipp.&Galen.medpagin15.Atqueineouertisummamartislaudem?Pag39.Antar.Alexipharmacaaduenenareuocanda;pag.17.&hocidemsignificare,atquesubueneniseacontineri?89DoctrinaeChymicae."Omniaustaseipsiseffici,calidiora?Compar.ueter.&nouamed.Acriausta,quiaabustionecalidiorafactasunt,amitteresuamacrimoniam?pag90.Antar.p.35."EtquisadeoleuiterdegustauitprimaChymiaerudimenta,quiignorauerit,utille.Compar.ueter."Perseparationemboniamalo,essentiaeamateria,nonsignificariformamperipateticam,&materiamprimam?&nouamed.pag.16.&sequent.ExtractaChymicanonpararitantumcumaquauitae?Apol.pag.48.Compar.uoter.Nominemercurii,ubiquaestioestdetribusprincipiis,nonintelligiargentumuiuumuulgare,quodeminerispersesolumeffoditur?pag.44.Pag.50.&51.Anatomiaenomine,nonsolamnaturaemedicamentorumcontemplationemdesignari?"Utnecsimiotices,solammedicamentorumsignaturamphysiognomicam?Pag.57."Etaliaquamplurima,quae,siaseignorata,Riolanumfateripudet:malitiosissimedissimulatanegarenonpoterit.Apolog.pag.7.&Antar.pag.6&Breuuexcurs.p.4.Ettamenisest,cuinegotiumChymiamrefutandi,eiusqueuanitatem,90DemonstratioueritatissiDeoplacet,demonstrandicommissumest:&quod,utiactitat,libentissimesubiit.Quodfacillimecredet,quisquiseiusmoresnouerit.~~Tantaestenimhoministemeritas,&ἀυθάδεια,utnihilproponipossit,quodueldefendendum,uelimpugnandum,nullaueritatishabitaratione,seduelamoris,uelodiiaffectioneadhoc,uelilludimpulsussophistarummore,nonrecipiat.~~Sibienimpersuasit,se,malisdictis,cumnullasuppetetratio,quodimpugnabit,repellereatquereiicereposse.Itaquemirumessedebetnemini,cumipsumcontraChymiam,&eiusstudiososscribentemeaplanedeficiat:siconuitiis&calumniissuoslibellosinfarciat:sitotiesrepetatillamabinferisoriundam,eiusqueauctoremesseCacodaemonem:sieiuscultores,ubiqueuocitetsceleratos,&impostores:sieosmortepuniendosexclamet:Etpostremo,siuthisomnibusaliquemaddatfucum:exemplisconfictisco91DoctrinaeChymicae.neturpersuadere,medicamentaChymicauitaehumanaeesseperniciosissima.Anhocnegabit?Quidsitfacturus,proeosponderenolim.Abipsotameninte,Quercetanusdoctiss.BreuisExcurs.pag.7.haecscriptascio."SumepilulasquasdedistiBertrandoaduomendambilem,exquibustantumabestutleuationemaliquamsenserit,cumhodietrahatuitaminmiseria.Abeodiequoillisususest,diesnoctesquemiserecruciatur."Quaefalsitatisimpudentissimae,manifestoconuicitepistolaadte,abipsoDom.Bertrandoconscripta,inlucemnuperedita,cumIncursioneadipsiusRiolanibreuemExcursum.Quodcumuiditnonposseampliusnegari,utlectorumoculosauerteretabinspectioneturpitudinisilliusimposturae,atqueunaeademqueoperaDom.Bertrandumulcisceretur,quisuaingenuaconfessioneipsumtantodedecoreaffecit,quantotehonore,nouamimposturamcommentusest.~~scripsitquehisuerbis.92Demonstratioueritatis"Ictisaueneresuccurritmercurius,quaarteBertrando,quemuenusmomorderat,pilulistuissuccurristi,poterathichonestiusBertrandinomentaceri,nequedebuitcumistamaculamediciregitituloinsigniri.~~Incur.Quer.depuls.p.25."Malamens,malusanimus,hacnouainiuriacontaminareDomin.Bertrandumhonestisatquepudicismoribusuirum,tentauit,quiauiditeumueteremtulisse,quaipsumpriusimpetiuerathisuerbis.Quiatuofueratususconsilio.Breuisexcurs.pag.8."Bertranduste,Mayernum,&Seguinuminuitauitadlautumepulum,putauitBacchummedicispraesentibusesseinnoxium,noctuprehenditurperipneumonia."Haecquomagismecumreputo,miQuercetane,eominusmiror,eum,uteffugiatuim&aciemrationumeorumcumquibusdisputat,quidquiduenitinbuccamquoiure,quaueiniuriadeblaterare.Itaglaucomamoboculosobiiciendamlectoribuspu93DoctrinaeChymicae.tat,utquoduiderint,nonuiderint,sifieripossit.QuantifuerintuiriScaliger,Rondeletius,&Schekius,quotquotuiuunthodiemediciatquephilosophinorunt.Antar.p.76.Duostamenprioresuixnotosautoresuocare,eumnonpuduit.Hacpetulantissimaexprobratione,ipsorumargumentis,quibustuncpremebaturpulcherrimeresponsumcredidit,&pauloantedeScaligerosoloitascripserat.Ibid.p.60."ScripsitaduersusCardanumcontentiosesaneaduictoriampotiusquamadueritatem.~~"DeexercitationibustantiuiriadCardanumsiciudicauitmagistellusineos,cuiusomniascripta,rhapsodiae,atqueexuariisauctoribusfurtainaliquotopusculamaleconsarcinata,nonsuntcumunicatamdocti,nequeunquamsatislaudatiuiriexercitatione,conferenda.~~Eademimpudentia,SchekiumsummumPhilosophum,adsordessub94DemonstratioueritatisscamnisscholaeParisiensislatitantespraecipitat.Ibid.pag.52."Schekius,"inquit,"subscamnisscholaenostraeinueniethuiuscontrouersiaeconciliationem."Etcurmodestiuscumillis,quamcumFernelio,cuimultopluradebet,egisset?Commen.inliberdeabditumrerumcausisca.3."Hanccalumniam,"inquit,"uteffugeretFernelius,uelutitransfuga,desertiscastrisphysicorumadTheologosconuolauit."Etrursusdeipsoitahonorificescribit.Cap.9."Quidineptiusquamdesexmateriaemorbispraecipere,&c."NonsatisfueratFerneliumtransfugamuocasse,nisi&ipsumincomparatiuograduineptire,scripsisset.Uerumquidnoneratdicturushomotantaeprocacitatis,utnullareuerentiadiuinipraecepti,quoprohibetur,"Nequismaledicatsuoprincipi",retineripotuerit,quominussuisconuitiisRegemaspergeret?Accelerationismortis,cuiusdamscribaepraetorii95DoctrinaeChymicae.Parisiensis,quamdoctiss.regiomedicoDom.Mayernoimponit,mentionemfaciens,itascribit.Adfamos."Tuisremediisacceleratamorsauxitfiscum,functusesofficiomediciuereRegii.Turq.apologiaeresponsiopag.89."MayernusChymiamcolit,eonomineipsimalediceretuoiure,&morepoterasRiolane.AtnonRegi.Eiusabutinomine,uttuossarcasmosaliquosalecondias,flagitiumest:sancta,&sacraRegisestpersona.Nullaexplicatione,nullaexcusatione,quodcommisisticrimen,eluitur.Haecτεκμήρια&symptomatasummaeimpotentaeRiolani,licetsintgrauissima,tamenleuissimaiudicabuntur,sicomparenturcumiisquaemoxreferam.Nonsolummagicisartibus,uerum&idololatriaededitissimamfuissegentemAegyptiam,abundantissimestatursacraMosishistoria.Ieremc.43.&46.Ezec.ca.16.20.&23.Eiustestimonium,licetindubitatum,uariisin96Demonstratioueritatislocisconfirmantprophetae.Cap.19.Exillis,nesimlongior,huncunicumproducamEsaiae,cuiusoreitapronuntiatDeus."ExhaustospirituAegyptiinmedioipsius,ubiconsiliumabsorpsero,consulentsuaidola,&praestigiatores,pythonesque&ariolos."Nihilesthicambiguum,&obscurum,omniasuntadeoclara,utsintetiamcaecisconspicua.Riolanusnihilominusplusquamgiganteatemeritateinstructus,eaeuertereconatur.ipsisquefidemplanedetrahere.Commen.inpr.deabditumrerumcausisc."Aegyptios,"inquit,"accusauitantiquitas,quodmultasbelluas&plantasadorarent.pr.Osanctasgentes(inquitsatyricus)quibushaecnascunturinhortisnumina.Quitameneorummysteriapenitiusinspexerit,eosinplantis&belluisnaturaenumencoluissemecumaffirmabit."TuncRiolaneAegyptiorummysteriapenitiusinspexeris,&uiderisomnisluminisaeterno,atqueinfinitofonte?Tuncsacrosanctospiritu,97DoctrinaeChymicae.Aegyptiorumcordaprofundiusperscrutatusfueris?Tunceiustestimonioobsistes,quisolusκαρδιογνώστουnomenmeruit,atqueoreD.Pauli,&deAegyptiis,&aliisomnibus,quibusDeiueriueruscultusignotusfuit,itapronuntiauit.D.Paul.Epi.adRom.c.8."Quidictitantsesapientesstultifactisunt,mutaruntenimgloriamincorruptibilisDeiinefformatamimaginemcorruptibilishominis,&uolucrium,&quadrupedum,&reptilium.~~QuamobremetiamtradiditeosDeuscupiditatibuscordiumipsorum,adimpuritatem,utfoedarentcorporainterse,utquiDeiueritatemmutarintinfalsitatem,&coluerint,acseruierintrebuscreatis,praeteritocreatore,quibenedictusestinsecula.~~"Hisultimisuerbis,"praeteritocreatore",lectis,nonobmutescesRiolane?Tantumphilosophumobmutescere:tantumphilosophumnonhaberequodrespondeat,quodsanctospirituiopponat!Potiuscoelumcumin98Demonstratioueritatisferismiscebit,audiasipsum.sicenimpergit.~~"EstnecredibilebonarumartiumprimosparentesaquibusMosaicae&Christianaereligionisprimordiadimanarunt,quorumsapientiaedesiderioincensusPlato,tottantaqueterrae&marispericulasubiit,creaturasseabiectiorescoluisse,cumquodquisqueueneratur,idseipsopraestantiusopinetur?~~Nonergoplantarum&belluarumcorporadiuinae&humanaesapientiaeprocerescoluerunt,sedinteriorem&communemillamformam,perquamuegetantplantae,sentiuntbelluae,ratiocinanturhomines."SiccineRiolane,impietatemaliaimpietatedetestabiliorifulcis?ErgoMosaicae&Christianaereligionisprimordia,teiudice,dimanaruntnonaDeo,nonaChristo,sedabAegyptiis.Ergoteiudice,SanctusSpiritus.ODeumimmortalem,mentiebatur,cumIudaeorumincredulitatemexprobrabat,oreD.Stephani,hisuerbis.99DoctrinaeChymicae."Accepistislegemperdispositionemangelorum,necseruastis".Actor.ca.7.&rursuscumitapronuntiabatdeMose."Hicestille,quiconuenientepopuloindesertofuitcumangeloipsumalloquenteinmonteSina,&cumpatribusnostris,quiqueexcepituiuaeloquia,quaenobistraderet."Ergoteiudice,suosdiscipulosdecipiebatAeternusDeiFiliusDomin.nosterIesusChristus,cumipsisdicebat,suamdoctrinamnonessesuam,sedPatrisquieummiserat.Ioan.Euan.cap.14."Quinondiligitme,"inquit,"sermonesmeosnonseruat,&sermoquemauditis,nonestmeus,sedeiusquimisitmenempepatris:haecloquutussumuobisapuduosmanens:ParacletusautemSpiritusSanctus,quemmittetpaterinnominemeo,illeuosdocebitomnia,&inmemoriamreuocabitomnia,quaedixiuobis."Haecdoctrina,fateorRiolane,nihilperipateticumredolet;eaesttamenquaDeusaboletsapientiamsapientum,&intelligentiamintelligen100Demonstratioueritatistiumtollitemedio.Inhuncoffendistiscopulumillatuasubtilitate.abillanonrecediturinquaestionibustheologicis,sinenaufragio.Eho,dices,nunquidscriptumest.Actcap.7."EtinstitutusestMosesomnisapientiaAegyptiorum."Hocscio,nectamenindesequitur,quodnimiumtemerescripsistideipsius,atqueChristireligione.Utnequerursus,quodalioloco,deillodixistihisuerbis.Commen.inliber2.deabditumrerumcausisc.16.~~"Nonauderemreferreinhistoriam,quoddeApolloniorefertPhilostratus,illumscilicetbeneficioannulorumannumsupracentesimum&trigesimumiuuentaefloremretinuisse,nisiIosephusMosem&Salomonemannulorumministerioresmagnasperegisseaffirmaret."DicquaesoRiolane,quidcausesit,uttu,quifidem&autoritatemMosi&ProphetisuerissimadeAegyptiisnarrantibusderogaueris,Iosephotamleuiter,&contraomnemrationem,fabulamdeSalomone,narranticre101DoctrinaeChymicae.~~dideris,deSalomoneinquam.Nusquamenimuideo,Mosisillummentionemfacere.hicenimesteiustextus.Antiquit."Quin&eamartemdiuinitusconsecutusestadutilitatem&medelamhominum,quaeaduersusdaemonesestefficax.Iudaiclib.8.~~Incantationesenimcomposuit,quibusmorbipelluntur&curationummodosscriptisreliquit,quibuscedentesdaemonesitafugantur,utinposterumnunquamreuertiaudeant,atquehocsanationisgenusnuncusqueplurimumapudnostratespollet.~~uidienimexpopularibusmeisquendamEleazarum,inpraesentiaUespasiani,&filiorum,&tribunorum,&reliquorummilitum,multosarrepticiospercurantem.Modusuerocurationiserathic.Admotonaribusdaemoniaciannulo,subcuiussigilloinclusaeratradicisspeciesaSalomoneindicatae,adeiusolfactumpernasumextrahebaturdaemonium:&collapsomoxhomine,adiurabatidneampliusrediret,Salomonisinterimmentionemfaciens,&incantationesabilloinuentasrecitans.102DemonstratioueritatisNonsatisfueratRiolanopalamprofiteri,seassentiriIosephohancexecrandamdeSolomonefabulamnarranti,nisi&ipsaMoseminclusisset.Uerumcurhisdiutiusimmoror?HaecsufficiuntQuercetanedoctissime,utquiuisintelligat,nonmirumesse,eum,quiillaomniasitausus,totconuitia&calumnias,inChymiam&eiusstudiosos,quostantoodioinsectatur,scribere.Nonintesolumruit,&dentesliuidosexacuit,inomnessuaemaledicentieuirusiaculatur.~~Nonuides,meabeouocarum,ignarum,incongruum,sophistam,impostorem,sceleratum,homuncionemobscurum,muscam,pygmeum,suem,nugiuendulum,fumiuendulum,furiosum,osputidum,caputThersitis,auresasininashabentem,carnificem?~~ec.Ettamenobhaecipsiminimesuccenseo:hocenimsifecero,eonatura&habituimpotentissimo,fuerimimpotentior.Itanatusestpotiusfrangetur,quamcorrigetur;nectacere,necbenedicere103DoctrinaeChymicae.unquamdidicit.Quodsiabimposturistantumabstinuisset,eumsuisconuitiisotiosefrui,atquedelectarilibentissimetulissem.Atimposturas,quasfingitimpudentissime,ferre,nonmodestiae,sedsummaestupiditatisfuissetopus.Easegoretegendasiudicaui,utomnibusdoctiscompertumfiat,Riolanumomniumsophistarumindignissimumesse,cumquoinposterumdisputetur.Uale.104DemonstratioueritatisBreuisDeclaratioImposturarum,QuasContinetRiolaniExamenanimaduersionumHarueti.IoanniRiolanosanammentem.Nonestquodmireris,Riolane,siintuumexamenmearumanimaduersionuminAntaruetum,haectantumpauculascripserim.Ineoenimcumpraeterprincipiorumpetitiones,conuitia,&imposturas,nihilobseruaripossit,aliquottantumimposturas,quibussinistramopinionemdeme,inlectorumanimosinducerestudes,declarandasiudicaui:utdiscerent,nonti105DoctrinaeChymicae.biomniumscriptorumimpudentissimoleuitercredendum.Namnequetepuduit,inillatuadepulsioneIncursionisDom.Quercetaniiactitarecumimpudentissimomendacio,atecopiosedisputatumaduersusHaruetumdehacQuaestione.Analexipharmacasintaduenenareuocanda&rursus,atepluribusdemonstratumrhabarbaricumbilepurganda,tantamessesimilitudinem,utsifrustrentursuoactu,insubstantiamhumorispurganditransmutetur.Cedotractatum&pag.ubihocdemonstraueris,&ubiilludcopiosedisputaueris.Quinimo,utabilloteextricares,inAntaruetorespondistitantum:Alexipharmacareuocariaduenena,idemesse,atquealexipharmacasubueneniscontineri;cumqueinhancresponsionemobiecissem,atquedemonstrauissem,inanimaduersionibus,essefalsissimum&contradoctrinamArist.unumcontrariumaboppositocontrariocontineri.Intuoexamineanim106Demonstratioueritatisaduersionumrespondistihocunum.pag.167."Haeccrambe,sicontrariumunumpossitadalterumreuocari,totiesnonestrecoquenda,nedoctolectorimoueatnauseam."Hecinquamatescriptasunt,dehacquestione,&tameniactitas,eamatecopioseaduersusmedisputatam.Riolane,Omniatibilicent,praeterhocunum,ueritatemdicere,utiamcopiosiusdemonstrareaggredior.Primaimpostura.Pag.156.itascribis."DuosuntPharmacopoeipraecipuaofficia,deligere,&praeparare.Chymicisuomodopraeparantremedia.Ergosinedelectu,negoiterum."Nullushaecleget,quiexduob.ultimisuerbisnoninferat,meeumesse,quinegauitChymiamhaberedelectummedicamentorum,nonautemCensoreminsuaApologia,utdemonstrauicontraAntaru.Athaecimposturaleuisest,&fortealiquauenia107DoctrinaeChymicae.digna:hocenimunicumRiolanosupererateffugium,uelerrorissuiingenuaconfessio,quamcanepeius&angueuitareconsueueruntsophistae.Secundaimpostura.pag.158."Tuussyllogismus,quisumitduomediaprouno,esttamlogisticus,quamistaloquutioCiceroniana.Nonmirumestdecensoremelioranondicere."Curhicduomedia,utbarbaramloquutionem,nonretulisti?Dices,breuitatiscaussaateomissa,sedindicatampag.106.scilicet,&quaehancsequitur,saltemdeclararedebueras,utrumsyllogismorumaccuses:duosenim,eosquedistinctosilliclegisti,quoshicreponam,utintelligatlector,quamsisdignuscuicredatursinetestibus.Enprior."Quidquidestartissummaperfectio,estfinisartis.108DemonstratioueritatisQuidquidestinartedifficilius,estsummaartisperfectio.Ergoquidquidestinartedifficilius,estfinisartis."Ubisunthuiussyllogismiduomedia?Enunicum[artissummaperfectio.]posterioruerosyllogismus,hicest."Quidquidestdifficiliusinartemedica,estfinismedicinae.Cognitiomorborumestid,quodestdifficiliusinartemedica.Ergocognitiomorborum,estfinismedicinae."Ethuiussyllogismi,rursushocunicumestmedium[difficiliusestinartemedica.]Riolane,cumillascriberes,phrenitidelaborabas.Namquiintotocerebroprudentiae,&intelligentiae,semigranumtantumhabebit,imposturas,quaetamfacilereteguntur,nunquamscribet.Quodadloquutionemattinet,resipsaloquituraTypographoexcusumpro.109DoctrinaeChymicae.Quamobremhecexprobratio,indignaestresponsione:scioenimRiolanumnonnisistolidis,&fatuispersuasurum,taliaerratainscitiagrammaticaeamecommissafuisse.Tertiaimpost.pag.162.Haeccumignores,tamenuelutipartauictoriacuminsulsa,&incongruahacloquutionetriumphas(nisischolatecastigauerit(Quodmedicamentaquaedammalignaconstitueris)dignaestquaeinaeternumsuspicetur.)Aninsulsa,anuerosalsafuerithaecloquutio,nescio.Athocscio,eamprobetuumtetigissecerebrum.Exillaenimtibicontigisseuideo,quodquibusdam,utrefertHippoc.exmagnoictucapitis,desipientiam:quaeagnoscitur,inquitGalenusloquentibus,agentibusuenihilconsentaneumrationi.~~Omnesconsulegram110Demonstratioueritatismaticos,exipsisdisces,&congrue,&latinedici[dignusesthic,quiinaeternumsuspicetur]cumuoluerissignificare,eum,hancpoenammeruisse,utsemperhocagat,&hacactione,suspicanditorqueatur.~~Andicesautoremanimaduers.hocnoluisse?cauedixeris.Tuaeamentiaenullumcertius,&euidentiussignumpossesprodere.Namcumunusquisquesuorumdictoruminterpresessedebeat:curtibipotiussineullotestimonio,&coniectura,quammihicredetur?ScripseratAntaru.remediaChymicaessesuspectascholae,quoniamquaepurgant,aiebat,paruadosi,propiusacceduntadnaturamuenenorum.Obhaec,credidiAntaru.ascholacastigandum,eamque,sihocnegligeret,hacpoenadignam,utsuspicandoinaeternumsuspicionelaboraret.Ergononminusfalsumest,illamloquutionemincongruamesse,quamueram,haec[quodmedicamentorumquaedammalignacon111DoctrinaeChymicae.stitueris]ateimponi.Itaenimscripsitpag.110."NisischolaprotuismeritistecastigaueritCandidate,dignaestquaeinaeternumsuspicetur.Namprimum,quisestadeofatuus,quinonintelligat,omnibusinposterumidiotis,teiudicelicitumomnesomniumscholarumdoctores,nonampliusmedicorumnomine,sedueneficorumdenominare?Quidenimfrequentiusquotidiepraescribiturmedicamentispurgantibus?Quaeomniastatuisaduenenorumnaturamaccedere,utinferturnecessarioexhoc[propiusaccedunt,].Secundoestnetolerabilishaecignorantia,abexiguitatemolis,quapotestaliquidagere,concluderepurgantiaminimadosipotiusaduenenorumnaturamaccedere,quamadalexipharmacorum?"Atqueeoprobato,exemplolapidisbezoard,quiadtria,autquatuorgranasumptusmirificedepellituenena,addo."Postremo,cumnullasitanalogia,proportio,seusimilitudointerpurgare,&interficere,quaepotestessesimilitudoin112Demonstratioueritatisterhorumeffectuumcausasefficientes?NescisCandidate,purgantia,nostraconseruarecorpora,&amorteliberare?Contrauerouenenadissimilitudinesubstantiaeinnosagentiamortinostradere?Nullaestigiturillorumcumuenenissimilitudo,sedestmaximacumalexipharmacis,utraqueenimsuntmedicamenta,utraquesalutaria,utraquenaturaeamica,&similia."ErgocastigationedignumexistimauiAntaruetum,nonquodstatuissetquaedammedicamentaessemaligna;sedquodomniapurgantiaadnaturamuenenorumaccedereuellet:(quodfalsissimumessecomperitur,sipaucaincorrectaexceperis,)quamopinionemrefutauiilliscitatis&aliisrationibus,quibushonestiusfuissetrespondere,quammihitaminepteimponere.Consuetudineimponendi,nihildeteriusexcogitaripotestindoctore,nihilturpiusinprofessoreRegio.Ettamen,quasialiquidmemorabile,&maximacommendationedignumeffeceris,haec113DoctrinaeChymicae.tuaeimposturaesubiicis."Ecquidaliudsuspiceturscholaeruditissima,quaenilnisitersum&politumaudireconsueuit,quamtibiauresasininas,Thersitiscaput,osputidum&incongruum,animumfurisagitatum."Siccineoblatrascanis?Nonsolesrespicerete,utinquitComicus,cumdicasiniustealteri.Quartaimpost.pag.164."Nullaestparsmedicinaeinquamagissudarintmaioresnostri,quamincorrigendismedicamentis,nullamedendiuiacertior&tutior,tuaudesincorrectasuadere."Cedolocumubihecsuadeo,scripsipag.113.&sequentibus,medicamentaparuadosipurgantia,hocperficeresimilitudinesubstantie,&cumdelectupurgare,ergoeamalediciabAntaru.accedereadnaturamuenenorum.HissubiunxiAcademiaeFlo114Demonstratioueritatisrentinaedecretum,quoprobaturillorummedicamentorumusus,dummodoprobumnactasintmedicum.Andebuistiexhisinferre,mesuadereincorrecta?Nullaneestdifferentiainterhasduaspropositiones.Medicamentauehementiapossuntusurpariamedicis,&c.Medicamentauehementiapossuntusurpariincorrectaamedicis.Si,quidhecdifferantaseinuicem,nescis,pessimeagiturcumtuisdiscipulis.Quintaimpost.pag.184.Coctaelixatio.]"elixumplusminuscoctumdicipotest,elixationecoctum,nemounquamnisituisimilis,idestrudimentorumphysicaeplaneignarusinscriptaretulit,inmedicotolerabiliorestsolaecismusquamparalogismus."ExArist.sunttresspeciescoctionis.Maturatio,Assatio,Elixatio.Cur115DoctrinaeChymicae.igiturnonmihilicebitdesignare,quaspeciecoctionissitaliquidcoctum?Maturationecoquunturfructus,perdix&caeteraecarnes,assatione,uelelixatione.Ergolicetdicere,haecperdixestassatione,uelelixationecocta.Ansatinsanuses,quihaecreprehendas?Quidtegrumnireaudio?Nonesseeaquaeuoluistidicere.Quidergouoluisti?Adpag.correctioniserratorumlectoremremittis,ubihaecitacorrexisti.Pag.184."Proelixationecoctum,"lege,"elixationemcoctam,utnonestmotiomotionis,itanequecoctiococtionis."Quitemonuithaeccorrigenda,meliushonorituoconsuluisset,siuthoctuumopussupprimeres,tibipersuasisset.Namquaehaecestimprudentia&impudentia,uellelectoripersuadere,scriptum[coctaelixatio]&hocsubstantiuumreferriadhocadiectiuum[cocta?]Haecsuntquaescripsipag.149."Anexistimassuccum,quiextrahitureperdice,siueassatione,siue116Demonstratioueritatiselixationecocta,suauinutritiuacarere?"Haecconstrue,autsitepudeat,iubealiquemaliumprotegrammaticulum.Nisicumtanquamadiectiuumcumsubstantiuoconiunxerit,minusquamperdix,minusquamtu,habebitcerebri.Sextaimpostura.pag.195."EccesusMineruam,HaruetusdocetAristotelemproprie&philosophiceloqui.Actusinquit&potentiaopponuntur.ErgoArist.debuitdicereuinumactuesseaqueum,nonsubstantia,potentiauerocalidum."Uttertia,ita&haecsextaduplexestimpostura.Priorest,quasupponisAntaruetiloco,reprehensumAristotelem,quodfalsissimum:nisiforteexistimes,nihilessediscriminis,interAristotelem&tuumcandidatum.Posteriorest,quaimponishunclarua117DoctrinaeChymicae.tumcandidatumreprehensum,quodscripserit,uinumessesubstantiaaqueum.Nam&hocestfalsissimum,utfitluceclariusexhisipsiusuerbispagin.32."Nescisplurimaaqueautuinum,&sanguinem,plurimaquoqueterrena,utcalcem&cineres,substantiaessefrigida,taliaquesentiri,potentiaueroessecalida."Haecsunt,inquam,quaescripsitilletuusAntar.candidatus.Atmultuminterestdicasne,uinumessesubstantiaaqueum,anuero,substantiafrigidum.NegatenimAristoteleshocposterius,licetpriusaffirmet.Audiasipsumloquentemli.4.meteor.cap.Ii."quaesuntaquae,"inquit,"utplurimumsuntfrigida,nisialienamhabentcaliditatem,utlixiuium,urina,uinum."Atiamuideamusquamsubtiliterextricestuumcandidatum.Scribis,"Aristoteles4.meteor.scribit,uinumsispectessubstantiamesseaqueum,energiaueroessecalidum."HoctibiconcedoRiolane,iamconcludealiquid.Ergodices,quidicit118Demonstratioueritatissubstantiafrigidum,idemdicitatque,substantiaaqueum.HoctuumestprobarecontraAristotelem.Idenimnegat,utiamdemonstraui.Septimaimpostura.pag.198."TuneciuemRomanumflagriscaedescarnifex?Interecudeturistafaba,scripsitGalenus,acriaperdereacrimoniamsuamustione,quamcaeteranonacriaacquirunt,sedsuaedoctrinaecausamignorauit,inquitimpudentissimusHaruetus.Curita?ProptereaquoderatAlchymiaeimperitus:uterdigniorflagris,AnGalenus,quisuaesententiaenonpotuitcausamreddere,Ancandidatusnoster,quinonpotuitalienae?"TuuscandidatusestciuisRomanusfurcifer!Uttu.uerum&filiiBruti,ciues,iisquenobilissimierantRomani.Curergoflagrisnoncaedeturquieampoenamcommeruit?Atini119DoctrinaeChymicae.quumestcandidatumeapoenacastigari,quodalienaeopinioniscausamredderenonpotuerit.Hocscio,sednonideoiudicauiutimponis,illumflagrisdignum:uerumquodcumproGal.idsefacturumcumsummofastuiactitasset;uixoreaperto,sedoctrinaeGaleniignarissimumprodidit:statuitenimexcessutertiigraduscaloris,acrimoniamamitti,quoddemonstrauiomninorepugnaredoctrinaeGaleni,utpotequi,acrimoniaeprimas&praecipuaspartesquartograducalidis,causticisscilicettribuat.Anfueristamperfrictaefrontis,ut,quemadmodummalitiosedissimulastieateuidisse,nuncquaediconeges?Atteconuincam:Enmeumtextumpag.167."Dignusesflagrocandidate,quidoctrinaeGalenicaeadeoignarus,aususesttamenteproipsoresponsurumprofiteri.Namquifieripotest,utGalen.existimaueritustioneexcedicalorisgradum,quoacquirituracrimonia,cumscripseritquaesequunturcap.39.lib.pr.desimpl.facult.&libr.120Demonstratioueritatis4.cap.18.&eodemlib.cap.19.&tc."Quibuslocisdocebam,Galenoessesummecalida,quesuntsummeacria:quecumignorarettuuscandidatus,ideotalemasinumflagrisdignumcredidi:quibus&tuillononminusdignuses,cumobhanctuamimposturam,tumobtuamsupinamiustitiamatquecontradictionem.Namcumreceperisdemonstrandum:docteacandidatoredditamrationem,curacria,postustionem,desinantesseacria,ipsiplanecontradicis.Eneiustextumpag.35."RespondeatproGal.~~medicinaecandidatus,acrimoniamacquiriauctocaloreadcertum,putaadtertiumgradum,quemcumaccedenteustioneexcedantacria,acrimoniamamittunt,caeterasimodofuerinttenuissubstantiae,cumadistumcalorisgradumperuenerunt,eandemacquirunt.~~"Entuum."CandidatusproGal.hanccausamassignabat,primumquaenonsuntacria,acquirereacrimoniamustione,quiafiuutignea,&tenuiumpartium,quaeduo121DoctrinaeChymicae.adacrimoniamrequiruntur.Simalis,ustionehumorrerumnonacriumabsumitur,quoacrimoniaretundebatur,proindereddunturacria:sedcuracriaustioneacrimoniamperdunt?Quiacalorinpaucohumidoradicatusdissipatur,inustissolaesupersuntignisreliquiae:Atquiadacrimoniamdesideraturcalorpotens,saltemadtertiumgradumextensus."Hoccineestclientemtuumprotegere?Imoenecare,suffocare,quoduultaedificare,diruis.Ustioneuultacriumintendicalorem,&ideodefinereesseacria:Tuuerocontra:uisenimremitti,itautnequidemextendaturadtertiumusquegradum,atqueideodesinereesseacria.Uerumquidmirum,siipsitamturpitercontradicas,cumteipsumacontradictioneimmunemconseruarenonpotueris?Nihilimpone,resipsaloquitur.pag.enim83.utdemonstresmineralianaturaenostraeesseualdeinimica,nequeignecorrigiposse,utuoluntChymistae,itascribis."Imoueroigne122Demonstratioueritatisreddunturdeteriora,&magisdeleteria:metallorumcalorquiomnibusinest,testeGaleno,externicalorisaccessioneintenditur."Etrursuseodemcapit.adhorummaioremconfirmationem,haecquaesequunturaddis."AdustaomniaseipsiscalidiorafieridocentAristot.lib.2.departib.animal.cap.2.&Gal.libr.2.defacult.natural.exemplofaecisustae,&nonustae."Haecinquamaddis,licetfalso,uteolocodemonstraui.Atquihaecopponunturcontradictorie."Omniaustafiuntseipsiscalidiora:Quaedamustanonfiuntseipsiscalidiora."Quaratione,te,abhaccontradictioneexpedies?Iduideris,autaliusprote:dumintereademonstrabonimiumcrasse,&ignoranter,atedoctore,hancnobisdatamprocandidatoresponsionem.Namquarationeprobabis,acriumcorporumpaucumhumorem,inquoradicatusesteorumcalor,ustioneabsumi,eorumueroquaenonsuntacria,idquodretunditacrimoniam,absu123DoctrinaeChymicae.mitantum,nonetiamillumhumoreminquolatetipsaacrimonia?Etquaeestcausa,utpotiushichumornonacriumconseruetur,quamilleacrium?Sipotiusignisabsumerehumoremretundentemacrimoniam,quidni,etiamabsumet,euminquoinestacrimonia?Andices,ignemagerecumratione,nonautemimpetunature?Haecsinonpotuistianimaduertere,homoesineptissimus,sianimaduertisti,impudentissimusquinihilominuseascripseris.utrumuisdicatur,indignusescumquoinposterumdisputetur.Praetereaextuaresponsionesequitur,quodrelinquiturempyreumaacribuscorporibusustis,nonattingeretertiumgradumcaloris,ideoenimextedesinuntesseacria.Ergonihilampliusinsehabentquodpossiturere,nihileniminfratertiumgradumcalorispotesturere.Ergosales,quiexipsisseparabuntur,nonerunterodentes,noncaustici.Utubiqueexclamas.IndexCapitum.CaputI.QuodAlchymiasitparsphilosophiae~~.~~pag.10.Cap.Ii.QuodAlchymiasitars,eaqueutilissima,nonautemImaginationisfigmentum,utfalsocalumniaturRiolanus.16Cap.Iii.PerseparationemboniamalononintelligiaChymistisseparationemformarumperipateticarumamateriaprima.21Cap.Iu.Omnemignemessenaturalem,nullumautemartificialem.35Cap.U.Salem,sulphur,&mercuriumperfectemixtorumesseprincipiaconstitutiua.41AnatomiaenominequidaChymistissignificetur.49SectioIi.Cap.I.SimioticeChymicanondiffertaGalenica.53Cap.Ii.AetiologiceChymica.56SectioIii.Cap.I.QuaerendaremedianaturaesimiliaexHipp.&Gal.doctrina.62Cap.Ii.Eapotiusassumendaremediaquibustanquaminstrumentisusanaturameliusexpellitmorbos.71MineraliaaChymistisigneparatanonfiericalidiora,&magiserodentia.Quinimocalorem&erodendiuimdeponereexdoctrinaGaleni.78Cap.Iu.DeExtractisChymicispurgantibus.82~~