TREVISANVS DE CHYMICO MIRACVLO, QVOD Lapidem Philosophiae appellant. DIONYS. ZECHARIVS Gallus de eodem. Auctoritatibus varijs Principum huius artis, DEMOCRITI, GEBRI, LVLLII, VILLANOVANI, confirmati & illustrati Per GERARDVM DORNEVM.

~~TreuisanusChymicoMiraculo,QuodLapidemPhilosophiaeappellant.Dionys.ZechariusGallusdeeodem.AuctoritatibusuariisPrincipumhuiusartis,Democriti,Gebri,Lullii,Uillanouani,confirmati&illustratiPerGerardumDorneum.CumGratia&PriuilegioCaes.Maiest.Basileae,ExOfficinaHaeredumPetriPernae.AnnoCiɔIɔXxciii.IllustrissimoEtGenerosissimoPrincipiAcDomino,DominoRichardoD.G.ComitiPalatinoRheni,DuciBauariaesuperioris&inferioris,&c.UtnoninuerbasoliusParacelsiiurassedicaraueritatiscalumniatoribus,quorumhactempestate(prochdolor)infinitusestnumerus.~~Uoluipariter&aliorumscripta,Princepsillustrissime,cumueterum,tumrecentiumautorum,&scribentiuminhacartetraducerequaedam,aliacolligere,quostudiosihuiusPhilosophiaeLectoresuideantexcollationemutua,haecperbelleParacelsicisrespondere,utnisicoloribusdiuersisuna&eademimagoueridepictauideatur,abutrisquemateriaquidem&formanullatenusdifferens:~~hocsolotamen,quodaParacelsohacderebreuiusexpeditiusuetractatumsit,quamaueteribus:ineotamenconueniuntomnes,quiaPhysicarumabditarerumprincipiamirandaperficiunt,ubiueropraeparationumartificialiumopera,perimitationemadnaturaliafuerintconformia.~~Tumdemumaliudnilrequiritur,quamnobilissimaeformaenaturalis,acdiuinissimaepotentialisinmateriampurissimamintroductio,quamanifesteturininferioribusoccultauirtusactionesuperiorum,utactusuaminaliaquaequepernaturamproductasimpliciter,cumartificionaturae,tumartis,exerat.~~Siquidemintensauis&compressalongeuehementiorextensaquauisexistit,&praesertimcumnaturaperhominisingenium&artemadiuta,simpliciusoperabitur.Quiautemsuntharumperitirerum,nulladeremirarimagisdebent,quamcaecitatishacinparteliteratorumdoctorumquehominum(utinterimdeuulgotaceam)nonuidentiumeaquaesibiuersanturoboculos,manibusquesuntobuia.Nihilominus&quaetotocoelodistant,&quaesubterralatent,acutillanonuident,iudicare,multaquedehisdissererepraesumunt,asserereque,cumtamen&quaemanifestouident,nonintelligant.Quofit,utexistimentomnia,quaenondidicerunt,essemerasomnia,haudsecusatquemundiSapientesolimChristisapientiam:&modonostridiuinaecreationisarcanamuirtutemiudicant.Hocsoloferireconscientiamistorumuolo.Deiuirtusconiunctanaturaesicognoscatur,abiisquipercipiunt,noncontemnitur,sedpotiusrecipiturcumreuerentia&gratiarumactione.Abaliisuerononpercipitur,nequerecipitur,adquosetiamnonpertinet.TaliasuntigiturChimicauera,utnonsintprobabilia,quibusingeniumtenebrisobfuscatumest.~~Uerumenimuerononistisscribimus,nequelaboramus,atingeniofoelici&perspicaciuiristantum,quibushaecpaucasubtuopatrocinio,PrincepsIllustrissime,publicareuoluimus,cuibonamualetudinemanimitumcorporisimprecamur.~~DatumFrancofurti,AnnoaChristonato1583.menseFebruario.IllustrissimaeC.T.addictissimusGerardusDorn.GenerosissimiDominiBernardi,ComitisMarchiaeTreuisanaeLiber.DesecretissimoPhilosophorumopereChimico,pernaturam&artemelaborando.~~Quouerosinquisitoreshuiusartisacommunibuserroribusretrahaminueramsemitam,nesuasfacultatesdilapident,laborumquenominis&fameiacturamfaciantfalsislibrorumreceptisinsistentes,utsuntGeberi,Rasis,AlbertiMagni,Tramitis,Luminis,CanonisPandectarum,Demophontis,Summae,acaliorumhominumseducentium,narraboprimumerroresmeos,acdeincepsquemadmodumadoptatumfinemperuenerim,quaterquehiscepropriismanibuslapidemfabricatussim,&absoluerim.~~Quotandem&quimeumlegerintprocessum,speculationibus&imitationeoperumnaturaepariterefficereualeant.~~Fatuumessetcumuulgoiudicare,propterSophistas&impostores,quosinhacarteuersariuidemusindies,falsamexistere,ueleiusuerosautores,&sapientessuisscriptisimponereuoluissealiis,quiaipsifuerintillusi,quinpotiusfamamdesepostmortemreliquisseuoluerint,&noninfamiam,autuituperium.~~Atignarumuulgushochabetidioticaeproprietatis,utmoxaprimalectura,2Bern.TreuisaniDequodnonintellexerit,contemnat.Proindelongeplusproficietquicunqueperfirmasimaginationesprincipianaturaesequutusfuerit,quamliterauana&mortuasubaenigmatumfigurisinnumeris,acsophisticis.Utautemproborumsen-tentiasuobiscolligamsincerepuretractantium,libellumhuncconscribereuolui,partiriqueinquatuorpartes:quarumprimanarrabitinuentoresartis,eosquepotissimum,quihacpotitisuntexuoto,acperquosegoadeptussim.Insecundameampropriamhistoriamenarrans,dicamadlongumquicquidmihicontigeritininquisitionetemporis,&laborumoneracitraullaminuidiamabinitioinfinemomnia.Tertiaderadicibus&principiisdisseretmetallorum,euidentissimis&philosophicisdemonstrationibus.Quar-taueropracticamipsamcontinebit,subparabolanonusqueadeoobscura,quinoptimepossitintelligi.Singulaquidemadeumscriptamodum,utnisiLectorperhuncmeumlibellumintelligas,facilenoncrediderimperaliumtepercepturumunquam.Necestetiamquodprimafacieimoxintelligereteposseputes,uixdecimalectura,quosaepiuseamrepetes,eomeliusindiesremdetegerepoteris.~~Nontederedebetlaborum,uelpoeniterequemquam,quicredathiseuitaripossepaupertatemintolerabilem,&morbosomnesanimi&corporis,utipsemetexpertussuminmultisleprosis,caducis,hydropicis,ethicis,apoplecticis,yliacis,demoniacis,insensatis,furibundis,&aliisquamplurimis.~~Inaddiscendaquapiamartemechanicauelaliqualiberali,sexuelseptemannisuntadminimuminsumendi,sedinhacomnesaliasexcellente,quantumSolstellasomnesnonultramensem,quinqueuelsexsustinerequisuolet.Facilisestadmodum,&usqueadeo,utsiclarisenarraremuerbis,ueladoculumdemonstrarem,uixcredereposses.Totadifficul-tasconsistitinnostrisuocibus,&intentione.PrimaParsChemiaeDominiBernardiComitisMarchiaeTreuisanae.Deprimisinuentoribushuiusartis.ArtisChimisticaeprimusinstaurator,abeiusobliuionepostdiluuium,fuitHermesTrismegistus,utlegiturHistoriarumlibrismemorialibusgestorumantiquorum,inImperiali,&inexpositioneTabulaesmaragdinaeperClauetum.~~HicdictusHermessuelMercurius,quiasapientissimusomniumsuitemporis,&Trismegistus,Termagnus,uelTersapiens,quodomnemmundanamsapientiam,autPhysicamtriplicemcalluitatquedocuit,uegetabilem,mineralem,&animalem,unumlapidem:~~Paterauteminhacarteuocatur,abinstauratione,utomnibuslibrishabeturHermeticaeTurbae,inquibuseiusmentiofactaestpriusquamPythagorae.QuotquotetiamhanctenuerintartemfiliiuocabunturHermetis.DehocuirolegiturinBibliis,ipsumintrasseinuallemEbronprimum,&ibideminuenisselapideastabulasseptem,quibusinsculptaefuerantaSapientibus,priusquaminun-datiofieretaquarum,septemartesliberales,cuibern.TreuisaniDequesuasoluminprincipiissuis,netransirentinobliuionem.~~Etenimeotemporelicetinstructisatis,utpraeuiderentnonomninoperiturummundum,sedseruatumiri,nihilominustamenperfectamnonhabueruntsapientiam,utconsiderarentDeum,quidederatipsisillameotempore,darepotuissealiis,&alioquotiesuellet.~~UixisseferturanteLegem,&post,quotemporemultisapientesuiriuixerunt.NarratArosinepistolaquadamadRegemMeffohe,hancartemreuelatamaDeononnullisfiliisIsrael,adArcamDominidecorandamauro,&perficiendam,utihabeturapudEzechielem&DanielemProphetas:itemapudIosephum.~~Nonnulliabsquemanifestareuelationelibrisue,sedoccultapermeditationesinoperibusDeiuisibilibusasuiscreaturis,quemadmodumPhithomea,Rebecca,Salomon,&PhilippusMacedo,quosomnestamenaDiluuiopraecessitHermesinhuiusartisinuentione,pertabulasdictasinualleEbronabipsorepertas,quolocopositusfueratAdamabexiliodeParadisoEden.~~AbHermeteadplurimosaliosderiuauit,perlibellum,queminscripsitSmaragdinamtabulam,subhisuerbis:Uerumest,certum&uerissimum.Quodestsuperius,naturamhabetinferioris,&ascendensnaturamdescendentis.Coniungasunicauiadispositioneque.Solesteiusconiugiipater,&albaLunamater,tertiussuccedit,utgubernator,ignis.Crassumfacsubtile,&hocspissumreddito,adhuncmodumgloriamhabebishuiusmundi.Breuihoclibellototumopuscontinetur.Plurimihancartemconsequutisunt,quemadmodumlegiturdeRegeCalib,medioBendagidTernarii,AristoteleChimista.Platone,&PythagoraHermetisdiscipulo,Codicisautore,quolibrocontineturipsareiueritashuiusabsquesuperfluitate,ueldiminutione,licetobscuresatis.InArabiaRexHalymaximusAstrologushabuissefertureiusnotitiam,quiMorienumdocuit,&isteRegemaliumArabiae,Calibdictumantea:itemAroseamdocuitNephandinfratremsuum,&SaturnusLuncabur,atquesororemeiusMederam.Infinitusesteorumnumerus,quosrecensereuanumest:~~&librorumdehacarteconscriptorumingenshabeturcopia,submetaphoricisuerbisatquefiguris,utnonfacilequeantintelligiabaliis,praeterquamafiliisartis,quorumlecturapotiusauiarectaseducitinuarioserrores,quamadscopumdirigat,equorumnumerosuntScotus,Arnaldus,Raymundus,Io.~~Mechungus,Hortulanus,Ueridicus,&c.Proindequostudiososadsemitamrectamreducereualeam,opusculumhocipsisconscribereuolui.SecundaPars,InQuaDescribunturingenteslaboresautoris,&impensaemaximae,cumsingulisoperationibusabinitiousqueinfinem,exueritateperseuerantissimisuccessus.Cumprimumopushocaggressussum,inmanusmeasinciditliberRasis,inquoquidemexperiundoquatuoran¬norum,&octingentorumcoronatorum;iteminGebrilibrisplusquamduorummilliumproprincipioiacturamfeci:adidmesollicitantibus,acinducentibusmultisimpostoribus,utmeamexhaurirentsubstantiam.PostmoduminspexilibrosArchelaitribusannis,inquibusoperatussum,unacumquodammonacho,&inlibrisRupecissae,acIo.deSacrobosco,peraquasuitaerectificatastrigesiescumfecibus,utintantamacredinemabiret,quaenullouitrocohiberiposset,ineolaboredeperieruntaliitrecenticoronati.~~Duodecimautquindecimadhuncmodumconsumptisannis,&innumerisaureis,absquefructu,postmultorumexperimentareceptorum,indissoluendis&congelandis,utcommuni,armoniaco,pineo,saraceno,metallico,&salibus,tumplusquamcentiescalcinandisspatioduorumannorum:iteminaluminibusrupeis,glaciei,scaiolae,plumae,inmarcasitis,sanguine,crinibus,urina,humanofimo,semine,animalibus&uegetabilibus,herbis,cuperossis,uitriolis,atramentis,ouis,perseparationemelementoruminathanore,peralembicum,pellicanum,percirculationem,coctionem,reuerberationem,ascensionem,descensionem,fusionem,ignitionem,ele-mentationem,rectificationem,euaporationem,coniunctionem,eleuationem,subtiliationem,percommixtionem,&aliasophisticationuminfinitaregimina,quibusiamduodecimannisinhaeseram,aetatisfactusannorumtrigintaocto,adhucinsistensinextractionibusmercuriorum,abherbis&animalibus,hactenusdilapidaraminutiliter,cumstultitiapropria,tumimpostorumseductionibus,circitersexmilliacoronatorum,utferedespondissemanimum.~~UerumenimuerosemperintereameasprecesadDeumfunderenonsumoblitus,utsubueniremeisconatibusdignaretur.DeincepsinquendamPraefectumnostraepatriaepariterinuestigantem,incidi,quiexsalecommunilapidemcostruereconabatur,hocinaeredissoluens,&congelansadSolem,aliaquemultanarratuprolixissima.Inhocoperepraeterlapsusestsesquiannuscumaliis,inanilabore,quodinueramaterianonoperabamur.Frustraquaeriturineo,inquo,quodquaesitumest,noncontinetur,utinCodiceTurbaeueritatislegitur.~~Cumergosalcommunehaudquaquamhabeatquodoptabamus,quinquiesatquedeciesassumptumrepetitionibus,nullamsuaenaturalisproprietatisalterationemdemonstrarenobisuoluitunquam,quapropteripsumreliquimusultranontentatum.~~Praetereauidimusaliosinaquafortissimadissoluentesargentumoptimum,cuprum,&aliametalla:itemargentumuiuum,quodqueseorsiminpeculiariuase,aceademaqua,tandemeiusmodisolutionesomnes,posteaquamduodecimintegrismensibusquieuissent,confundentesinunicumuas:eampermixtionemasserebantesseconiugiumspiritus&corporis.~~Uaseiusmodisupercinerescalidoscontinebant,usquedumaquaetertiaparseuaporasset,residuumexponebantSolisradiis,opinanteslapilloschrystallinosindeprocreatumirialboscongelatos&liquabiles,adalbamexalbo,&exrubeometallorubeos,adrubeamtincturam.~~Exuigintiduabusphialiseiusmodiliquoresemiplenis,tresnobisdederunt.Expectauimusomneseuentumgenerationishuiusmodilapilloruminfundisuasorum,quinqueannis,atfrustra:siquidem,utinTurbadicitur,nihilextraneiopusestadistumlapidem:perseipsumeniminmateriasuametallicaperficitur:tunctemporisannumaetatismeequadragesimumsextumcompleueram,cumegounacumdoctoremonachonomineGodefridoLepore,lapidemexeiusintentionepraemeditatumaggressusfui:sciebamusenimaliudopusquodcumquepraeterlapidemesseuanum,acfrustraneum:quapropterhuncfabricareconatisumus,adhuncmodumuidelicet.Eminusgallinarumouanumeroduomillia,quaeinaquacoctaduraqueseparauimus,corticesinsummamalbedinemcalcinantes:uitellosautem&albuminaquaelibetperseipsainequinofimoputrefierisiuimus,&posteadestillauimustrigesiesinaquamalbam,&inoleumrubeumseparatim,aliaquemulta,quaeobprolixitatemrelinquimus:inhocopereuanosimiliteranniduocumdimidionobisdeperierepraeterutilitatem,imodispendiomaximo,quofactum,utfermedesperabundiprorsumdeseruissemusomnia,nisinouaspefulciti:coepimusiterumaddiscerespirituumsublimationes,aquarumfortiumdestillationes,separationeselementorum,fornacum&igniumstructurasuarias,inquibusuersatifuimusannosocto.~~Superuenitaliusqui-damTheologus,acdoctus,ProthonotariusaBergis,quocumetiamoperatilapidemextruereuolebamus,cuiusinstinctusolumexuitrioloremexequiputauimus,acprimodestillauimusacetumacerrimumocties,inquouitriolumdictumcalcinatumdissoluimus,abstraximus:~~iterumaffusumabstraximusdecies&quinquiesdiequolibet,spatioduorummensium,obcuiusodoremuehementissimumquartanafebrelaborauiquatuordecimmensibus,commixtumhocannointegroquiescere,sednullofructupermisimus:eratenimextraneamateria.Relatumnobisposteafuitaquodamuirodocto,ConfessoremImperatoris,cuinomeneratMagisterHenricus,certissimehabereacteneremagisteriumlapidis:utigitureiusnotitiamhaberemus,opusfuitamicorummediomaximo,&ultradispendiopluraquamducentorumcoronatorum,antequamnobisfamiliarempotuimusreddere.Hicauteminhuncmodumoperabatur:~~Pastamexargento&mercuriomiscebatcumsulphure,&oliuarumoleo,decoquendosimulignelentoinpellicanolutomunitissimo,spatulaqueligneaincorporando,sedmaterianunquampermisceripotuitinunumcorpusspatioduorumetiammensium.Tandeminaliamphialampositamhancmateriam,lutosimilitermunitam,acsigillatamincineribuscontinebamuscalidisomninosepultam,ignequecircumcircafouebamus,existimantesmercuriumspatiodierumquindecim,autuiginti&uno,uirtutesulphureicorporis,conuersumiriinoptimumargentum.~~Decoctioneabsolutaphialae,plumbumimponebatproarbitrio,&igneuiolentissimoliquefaciebatomniasimulinmassamunam:quafulminatapercupellamcineritii,debebamusinuenireargentumprotertiapartemultiplicatum.Egopromeapartedederamargentimarcasdecem,aliiuerotrigintaduas,exquibusrecipereputabamuscentum&trigin10Bern.TreuisaniDetamarcas.Atsecuseuenit,quoniamextrigintaduabusmarcis,abexaminesociiduodecimduntaxathabuerunt,egoautemexmeisdecemquatuormarcasaccepi.~~Quofactum,utcumlapidisarcanumhaberecrederemapatreConfessore,quadringentisrursumcoronatispauperiorfactus,acdolens,duobusmensibusabstinui,utabopereprorsusabhorrerem,maximequodmeiparentesomnesincrepareme,actormentareindiesnondesisterent,utpraemoeroreuixedere,uelbiberepossem,adtantammaciemredactussum,utomnesexistimarentmeuenenocontagiosoquopiamimbutumesse.~~Nihilominusrepentepostmodumquamanteamagisaccensusplusmillies,maximequiatederetinutiliterelapsitemporis:agebamenimtuncannumquinquasimumoctauum.Omniumerrorumcausameorum(prochdolor)unicahaecfuit,quiadeuiusoberransnonoperabarinmateriacongrua:nam,utipseGeberloquitur:~~Corporaquaeuisimperfecta,mixtionecumcorporibusanaturasimpliciterperfectis,nullatenusperficiuntur,quiasimplicemformamprosetantum,inprimograduperfectionis,anaturaquaeperficiuntur,adeptasunt,acuelutmortua,nihildesuaperfectionenonsuperflua,tribuerepossuntaliis,idqueduabusdecausis,priorequidem,quiaperimperfectionisadmixtionemreddunturimperfecta,cumnonhabeantplusperfectionis,quamproseipsisindigent:~~posteriorequianonpossunthacuiapermisceriprincipiasuamixtioneperminima,utindecimotertioDigestorumhabeturinPandectis,&libroCalib:itemapudGebrum,&AlchimiaLiber.~~inoperenaturali,apudmagistrumDaalin,&ArnaldumUillanouanum,inSpeculoAlchimiae,inSemitaerrantiumaPlatoneconscripta,inepistolaEuuralii,inRosariomagno,&inEuclidistractatubreui,acreliquisnonsophisticisadhuncmodum:Corporauulgaria,pernaturamsolaminminerisabsoluta,suntmortua,utimperfectaperficerenequeant,uerumsiperartemadseptenam,denam,uelduodenamsueperfectionismultiplicationemadducantur,eatenustinguntininfinitum.~~Tumdemumenimpenetrantia,ingredientia,tingentia,plusquamperfecta,uiuaquefactasuntrespectuuulgarium:dequibusetiamapudRasim,Aristotelemchimistam,AulphaneminsuisPandectis,&DanielemquintocapitulosuarumRetractationum,Aurumnostrumcompletum(inquiunt)estplusquamuiuum.Itemaurumnostrum,&argentumnostrumalbum,quaesuntunum&idem,nonsuntuulgariametalla:suntenimuiua,aliaueromortuauiriumexpertia,utaureoCodicislibrolegitur,&plerisquealiis.~~Innumerosutiqueuidimus,operantesinamalgamationibus&multiplicationibusadalbum&rubeum,inomnisgenerismateria,quepossitexcogitari,maximislaboribus,tantaqueperseuerantia,actamconstanti,utmaioranequeat,sednunquamuidimusadhucargentumtertiaparte,mediauelminimalocupletatum.~~Bern.TreuisaniDe~~Infinitasnihilominusdealbationes,uidimusrubificationes,receptamultasophisticationumintamuariisatquediuersisregionibus,utiRomae,inNauaria,Scotia,Turcia,Graecia,Alexandria,Barbaria,Persia,Messinae,Rhodi,inGallia,inHispa12~~nia,inTerrasancta,&inconterminisregionibus,inItalia,inGermania,inAnglia,acpertotumferemundumincircuitu;~~nullibihorumlocorumadhucuidimus,nisilaborantesinrebussophisticis,herbalibusmateriis,animalibus,uegetabilibus,plantalibus,lapidibusmineralibus,salibus,aluminibus,aquisfortibusperdestillationes,ele-mentorumseparationes,sublimationes,calcinationes,argentiuiuicongelationes,mediisherbarum,lapidum,aquarum,oleorum,fumorum,ignium,&uasorumadmodumextraneorum,atnunquamincongruisoperantesmaterialibussubstantiisreperimus.~~Nonnullosaliquotiesinillisregionibusinuenimus,quilapidisconficiendimodumtenebant,acrationem:sedinipsorumfamiliaremconsuetudinemdeuenireminimepotuimus.~~Quamobremhucatqueillucdiscurrendo,inuestigando,&experiundoiamconsumpseramdeciesmille,&trecentoscoronatosaureos,uendideramenimquandampossessionem,quaeualebatoctomilliaflorenorumGermanicemonetae,utomnibusmeisparentibusuenisseminmaximumcontemptum,quiaredactuseramadpaupertatem,utpaucamihiiamresiduapecuniamaneret,annostuncsexagintaduos&ultranato.Nihilominusobtantasaduersitatesadmodumfractuscorpore,nonanimotamenadeo,utacon-ceptodesisterem,quinpotiusmisericordiaeDeiconfidens,boneuoluntatishominibusatquediligentibusnunquamdeficienti,patriamnonsinemaximodedecorederelinquens,Rhodummecontuli,neminihominumutnotus,quaereremsiquomodoreperirequenquamualerem,quiconsolareturmeasafflictionesdesideriorum.~~Unadierumdequodamaudiueramuiroualdereligioso.magninominis:rumoreratipsumhaberelapidemtantoperequaesitum,cumquomaximistamenimpensisamicitiaminii.Mutuosumpseramaquodam,quimeosparentesoptimenouerat,octomilliaflorenorum.Formulasuilaboriserat,aurum&argentumpurgatissima&foliata,cumsublimatimercuriipartibusquatuormixtareponebatinfimumequinum,quecumstetissentibidemundecimmensibus,destillabatindeaquamigneuehementissimo:~~terraminfundouasisresiduamcalcinauimusigneuiolentoperse,aquamuerolexiesiterumdestillauimus,quauisdestillationesubsidentemterramprimeconiunximus,totiesrepetitadestillationedonecresidentiamnullamponeretamplius.~~Terraetritae&inurinalipositaesensimaffusimus,atfrustramultislaboribusconabamurterramaquasuaimbuere;nunquamenimpermiscerepotuimus,autefficerequinsempernataretsuperterram,etsicontineremusincontinuocalorespatioseptemmensium:nullafactafuitconiunctionecalteratio,igneetiamaucto,quofactumutfriuolumopusrelinqueremus,propterquodrursumtemporisannorumtrium,&quingentorumcoronatorumiacturamfeci.Uiristereligiosushabebatexcellentissimoslibroschimicos,utsuntRosariusmagnus,ArnaldusdeUillanoua.LiberuerborumMariaeprophetissae,inquibusstuderecaepidenuo,tantisperabstinensaboperespatioquidemannorumocto:tumprimumcognouirationibusphilosophicis,&euidentibus,quiquidanbern.TreuisaniDeteafueramoperatus,nilnisistultos&inanesfuisselabores:maximecumconsideraremCodicistotiusueritatishocdictum:Natura,inquit,nonemendaturnisiinsuaproprianatura,naturasuanaturagaudet,naturanaturamuincit,&naturanaturamretinet.Hoclibrotandemedoctus,euasiliberabomnibusmeissophisticationibus,erroneisquelaboribus.Priusitaquestudereuolui,quamoperarirursusmagnisimpensis,&sinefructu.Multasnoctesperagebaminsomnesassiduemecumarguens,&concludensinhancsententiam:Quidopusest(inquam)uthancartemabhominibusquaeram,inuanumhacuiameipsumtorquens?Sinorintartem,nunquampatefacient,sinon,frustracumipsisuersor,&magnodispendioconoripsorumcaptarefamiliaritatem&amicitiam.Consideraui,potiusquibuslocislibrimaximeconuenirent,ineundemsensumibidemexistimauilaterepotissimumuerita-tem,quaenonpotestinpluribus:sedinunotantumexistere:hacuiamihifactaestobuiamipsaueritas:inquibusenimmaximeconuenireuidebaminunum,hocipsumfuit,quodtamanxiequaesieram.Quamuisunushocnomineuocet,alteralio,nihilominusuna&eademestsubstantia,soluserrorindiuersitateuerborumcommittitur,&noninconcordantiis.Proinde,filimi,hunclibellumintuigratiamconscribereuolui,nedespondeasanimum,neuedecipiaris,quemadmodumegodiumiserrimeseductusfui:tutissimacautelasiquidemalienorumexemplopericulorumestaddiscere.~~Sanecredo(itameDeusamet)istoshomines,quitaliascribuntfiguratiue,autparabolice,crines,urinam,sanguinem,spermata,herbas,uegetabilia,animalia,plantas,lapidesminerales,utisalia,alumina,cuperossas,atramenta,uitriola,boraces,magnesias,quoscunquelapides&aquas,proponuntinhacaqualegentibus,credo(inquam)impensarumadmodumparumautnihilineafecisse,nequelaborumquicquamsustinuisse,ueladidmeracrudelitatemotos.~~Nameorumomniumquihoclabyrinthosuntintricati,uelimposterumeoprolabipossent,memiseret,quotiesinmentemueniuntintolerabilesmiseriarum&calamitatumpoenae,quasperpessussum.Quisquisigiturfidemadhiberemihiuolet,nonsinemaximocommodosuofecerit,solumindelaborem,aliosinstruendo,reportarepossum.Quiuerocrederenolet,suodamnotandemexperietur,quantasitfatuitasaliorumexemplisnilcommoueri,necdiscereuelle.FugitesophisticationesAlchimistarumnequam,&quoscunquealios,quifidemistisadhibent.~~Namsiquidboniuoslecturalibrorumdocuit,falsisiuramentis&assertionibusadimereconabuntur,acauiarectauosabducere,nihilhabentesquosuoserrorestandemexcusent,fecisaepius,(inquiunt)atiamnonhabuiquaeadhancremerantnecessaria,haec&illasiaddantur,&c.~~Nisifugiaspotiusquampestemistosimpostores&nebulones,inhacartenihilunquambonidegustabis.Priusquamegohocopusperfecissemexperimento,duobusannisartemexactedidiceramexlibris,nihilominusadmecumuenirenteiusmodihominesdetestabiles,&nequissimifures,iuramentisimoperiuriisasserebantmihima16Bern.TreuisaniDenifestissimoserroresprouerisexperimentis,quostamenolimdeliransmaximodispendiofueramexpertus.Necpriusinbonismeisopinionibusconfirmaripotui,quamipsosomninodesererem,acstudiummeumineamateriatotumintenderen,&uigilantissimeprosequerer.Quicunquecupitartemueramaddiscere,uerseturcumsapientibus:idest,istorumlibroslegat,&nonimpostorum,licetobscurisuerbiseamdoceant.Nullibiclaris&apertisdescriptoseiusmodilibrosreperies,quapropterconsiderandapossibiliasuntexoperibusnature,percomparationemistorumadilla,&econtra.Sophisticationesomnesfugiendaesunt:itemsublimationes,coniunctiones,separationes,congelationes,praeparationes,disiunctiones,connexiones,aliaequedeceptionesomnes.Taceantquotquotaliamtincturamaffirmant,quamnostram&aliudsulphur,quamnostrumoccultuminmagnesia:~~itemilliquialiudargentumuiuumextraherepraeterquamexseruorubeo,&aliamaquamanostraquaepermanensest,&nullireiconiungitur,nisipropriaesuenaturae,nihilquemadefacitaliudpraeterid,quodestunitatispropriaesuenaturae.~~Aliudenimacetumnonestquamnostrum,nonaliudregimen,nequealiicolores:itemnonaliasublimatio,solutio,congelatio,putrefactio,&c.quamnostrae.Suadeoutalumina,uitriola,salia,&atramentaomnia,boraces,aquasfortes,animalia,&omnequodexeisprouenit,crines,sanguinem,spermata,carnes,oua,lapides,&mineraliaquaequerelinquas,pariter&metallasola.~~Quamquamenimexipsisestintroitus,&materianostra,utasseruntomnesPhilosophi,componidebetexargentouiuo,&hocalibinonreperitur,quaminmetallis(utapparetexGebro,magnoRosario,Codicetotiusueritatis,AristoteleChimista,PlatoneMorieno,Haly,Calib,Maria,Auicenna,Constantino,Alexandro,Bendegid,Esid,Serapione,ArnoldoUillanouano,SarniLilio,Daniele,S.ThomaeBreuiloquio,AlbertiTramite,ScotiAbbreuiatione,SenecaeadArosepistolaadRegemArabiae,&Hemus,EuclideseptuagesimocapituloRetractationum,&PhilosophotertioMetheororum,perquosomnesaffirmatur,metallanihilaliudesse,praeterargentumuiuumcongelatumgraduumdecoctionibus)hisnonobstantibusomnibusaffirmatiuisrationibus,ipsanonsuntlapisnoster,duminformasuntmetallica:~~namimpossibileestunam&eandemmateriamhabereduasformas.Quarationepossintesselapis,quiformamdignam,&mediamhabetintermetallum&mercurium,nisiprimocorrumpatur,&auferatureiusmodiforma?HacdecausaPhilosophus,atqueDemocrituslibro3.Physicorum,cap.3.deMetheoris,inquiunt:GlorienturAlchimisteututuolent,nunquamformastransmutabuntmetallorum,nisiperipsoruminprimammateriamreductionem:hocipsumhabentomneslibri,quideformatractantmetallica.~~Uerum,utintelligaturquidsibiuelitinprimamreductiomateriam,apprimesciendummateriamesseprimam,remipsaminquamimmediateproximequespecificaformaintroducitur,utiprimahominismateria,estutrumqueuirisemen&mulieris.~~Pleriqueignarihancintelligereputantesreductionem,interpretantur18Bern.TreuisaniDeperperamadquatuorelementa:nam(utipsiloquuntur)existisconstantomnia,quaecreatasunt,absquedubio:sedistasuntmateriaprimaprimaemateriae,idest,exelementisquatuorconstantargentumuiuum&sulphur,quaetandemsuntprimamateriametallorum.Etenimelementaquatuoraequesuntadformationemasini,uelbouisapta,acadmetalla:primonamquefieridebentpernaturamargentumuiuum&sulphur,quamessequeantmetallorummateriaprima.Exempligratia,homononcomponiturexquatuorelementis,existentibusadhucinelementarinaturasimplici,sedanaturatransmutatisinnaturamprimaehominismateriae.Haudsecusnaturatransmutanselementaquatuorinmercurium&sulphur,tumprimumeffecitmetallorumprimam:namquicquidultrafueritindictamoperatamateriam,nihilaliudinderesultarepoteritquamformametallica.Uerumanteacumadhucessentele-menta,&nonargentumuiuum,nequesulphur,naturapotuissetexeisdemelementisprocreassebouem,herbam,hominem,autquiduisaliudametallodifferens.Exprecedentibusliquetapertissime,quatuorelementanonessemetallorumprimam,sedargentumuiuum&sulphur.Alioquiiuxtasententiamillorum,sequereturindeho-mines,&metalla,herbas,plantas,animaliabruta,insummacunctanilnisiremunamexisterefinedifferentia,quonihilabsurdiusunquamdicipotest.~~Itemindesequeretur,etiamexmetallishominesgenerariposse,cumistipariter,utilla,constentexelementis,&ultraquiduisexquouisfieri,necnonsimilesibisimilenonproducere,nonessegenerationem,nequesemina,nullamrerumdifferentiam,siactuomniaessentunasubstantia.Utadprimamredeamusmateriam,utemurexemplohocuidelicet,semenuiriperse,&semenpersemulieris,nonsuntprimamateriafoetus,quoniamnaturapotestexeisadhuncmodumseparatis,aliudquidproduceremonstrosum,uelutsubstantiamuerminosam:~~sedexamboruminunumconiunctione,utuniusuirtusalteriusuirtuteminserecipiat,&amplectatur,tumdemumnaturanihilaliudindeproducerepotest,praeterformaminfantis,quodhicsitfinisilliusmaterie,&nonalius.Naturanonpotestitaquealiamintroduceremateriaeformam,easola,adquamfinaliterestinclinata,dispositaque:spermaticaigiturunioduntaxat,estprimamateriaeius,ueleorumaquibusseminadecisa,uelseparatafuerunt,quenullamaliamformamreciperepotest,quampropriaesuaespeciei,adquamestdisposita.Dedispositioneadfinemrudesatishocsitexemplum:Siquisaliquofestinetiter,priusquameodeuentumsit,multaeoccurruntuiaehucatqueillucdeflectentes,atubisemelinrectamgradumdirexerit,perseueransinea,tandemeoperueniet,quostatueratire?Adhuncmodumsingulapropriamuiam,acmateriamhabent,perquam&exquafactasunt,&nonexomnimateriaquoduis,nequemodoquouisperficitur.~~Manifestumestutique,remomnemhaberesibisimilem&praecedentem,exquaproduciturnaturaliter,utindenihilaliudfieriqueat,uelutinequiformationem,requiriturnaturaquaepiamequinainspermaticamsubstantiamtransmutata,exduabuscontrariismateriis~~20Bern.TreuisaniDe(subeademequinaspecietamen)unitis:itemadhominemipsanaturanonsumitsubstantiamequinamprincipaliter:habetenimunaquaequesubstantiaproprium,acprincipalesemenexquofit,acperseipsaminipsomultiplicatur,&peraliudnequealiomodoquopiam.PatetexuerboDei,cumcreassethominemuirum&foeminam,crescite&multiplicamini,exuestrametsubstantia,uidelicetuobissimili:aliissuiscreaturisnamquedixeratantea,Producatunumquodquefructumsuum&semeninseipso,multiplicetur,&c.SiexunogenerariuoluissetunumquodqueDeus,nontotactantasfecissetcreaturas,tamquediuersas,necopusfuissetcoelo,nequeluce,sedelementaquatuorsemperunum&idemprotulissent,quodabsurdissimumesset.Proindeexomnibusfecitomnisgenerisdiuersa,utunumquodquesibisimilegeneraret.NunquidantediluuiumDominusDeusdixitNoe,SumetecuminArcamexomnibusanimalibusunitapariamasculum&foeminam,utposteaquodquemultipliceturinsuaspecie,&nonaliterfieriuidemus?Patetigiturexpraecedentibusaduniuscuiusquegenerationem,opusessesuisimili,utexmandatoDei,diuersaererumradicesabipsocreatemultiplicarenturindiuersa,subpropriaquodlibetsubstantia.PerPhilosophorumautoritatesidipsumprobatur:Scotusenimaperteloquitur,exargentouiuocoagulato,&exargentouiuosulphureo,primammateriamfierimetallorumomnium.IteminTurbaquidamNoscusnomine,RexAlbaniae,loquituradhuncmodum:Exhominealiudnilnisihomofit,exuolatilinisiuolatile:similiterexbrutoquouisanimalinilnisibrutabestia:naturanamqueinaliononemendatur,atsoluminsuanatura.IdemaIo.Mechungodiciturinsuotestamento:Quaeuisarborsuumfructumproducit,utpyruspyra,pomapomus:pariter&metallogeneratur,atquemultiplicaturmetallum,&nul-loalio.ItemGeberinSummanonnullislocisbeneinhacsententiamscripsit,(quamquaminplerisquesuislibrisfereomnibusdestudioscabrosustotus&sophisticus)inquiens:~~Exactissimesingulasumusexpertisuis,idqueprobatisrationibus,nihilpotuimusunquamreperirepermanentisinigne,praeteruiscosamhumiditatemsolam,radicemomniummetallorum,reliquaeomneshumiditatesabignepereuaporationemfacilefugiunt,&perseparationemuniuselementiabalio,uelutaquaperignem:~~parsunainfumumabit,aliainaquam,interramaliamanenteinfundouasis:sicinomnibus,quoniamquaeinhomogeneationehaudbenesuntunita;minimoconsumunturigne,acseparanturasuanaturalicompositione.Athumiditasuiscosa,mercuriusuidelicet,nunquamineoconsumitur,necseparaturasuaterra,necabaliosuoelemento:namuelomniasimulmanent,uelsimulabeunt,utnihilomninodeponderepereat.Bern.TreuisaniDe~~HisuerbisitaqueGeberconcludit,adhuncpretiosumlapidemnulloalioopusesse,quamsolasubstantiamercuriiperartemoptimemundati,penetrantis,tingentis,stantisinpraelioaduersusignem,&indiuersasepararisenonpermittentis,atsemperinsolasuamercuriositatissubstantiaconstantissimepersistentis,tumdemum(inquit)coniungiturmetal22~~lisinprofundoradicaliter,formamipsorumcorrumpendo,acaliamintroducendoiuxtauirtutem&coloremelixiris,autmedicinaetingentis.ItemArosilleRexmagnus&doctissimusait:Nostramedicinafitexquobusuniusessentie,uidelicetexunionemercurialifixae,&nonfixaenaturae,spiritualis&corporalis,frigidae&humidae,calidae&siccae,&exaliofierinequaquampotest.Etenimartisindustrianihilinfertnoui,necadfertadnaturaminsuaradice,uerumadiutanaturaperartem,utdecetuinculasoluendo:itemarspernaturamadiutadiscendoaboperationibuseius,&insuppeditationematerie,simulambaedesideriumadimplent,exuotodiligenteroperantis.AdhaecMorienusait:Miscete&proiicitemedicinamsupercorporaperfectionediminuta,uelimperfecta:&hocaliudessenihildicit.praeterargentumuiuumexaltatumartesuperargentumuiuumimperfectum:exhisdocentapertenihilaliudesse,quamargentumuiuum.AdfertArnaldusUillanouanus:Totumstudiumtuumintendatur,indigerendo&coquendomercuriosamsubstantiam,&prosuadignitatecorporadignareddet,quaenihilaliudexistunt,quamsubstantiamercuriosadecocta.Infinitisrationibusprobariposset,mercuriumduplicemessesolammateriamprimam,&proximamomniummetallorum,&nonelementaquatuor,quaesuntremotissima.~~Dixeritquispiamerroremsuumprotegerecupiens,extuis(inquit)contrateipsumadduco,elementaquatuorpostmoduminmercurium&sulphur,quemetallorumprimamateriasunt,artereduci,hacuiasubtiliorafactasunteiusmodiseparationepraecedente,quamsisinehacstatiminmercurialemsubstantiamadductafuissent,materiamqueproximam.Uthocrefellamtamquamerroneum&falsum,existauanaopinionesequereturfacilesuperfluamessenaturam,sispermatarerumartefieriualeant,sichomogenerareturabsquehominesolumexquatuorelementisabsquealianaturamedia,uelalteratione,nonaliter&principiafierentcompositionum,quodpugnatcontraomnemrationemnaturalem.~~Inhacartesiquidemnaturaproduxitmateriam,inquapostmodumiuuaturarte.Sequereturetiamexeafalsitatemedicumartesua,uelherbisresuscitarepossemortuum,autmorientemhominemsanare,contradictumAuicenne&Rasis.Medicinasolumauxiliaturnaturae,quaquidemabsenteueldeficiente,nihiloperaripotestilla,utsiproiiciaturincorpusmortuumlaxatiua,nonpurgat,quiapernaturamnonrecipituractio.QuodHypocratesinAphorisimis&principiisnaturalibus,diuinusmagisquamhumanus,acuelutspirituscorporecarens,testatur,inquiens:Arspraesupponitremaliquamanaturasolacreatam,inquapraestatauxiliumipsinaturae,&haecarti.Proindeconstatartemindigereimateria,quesitanaturacreata,&nonabarte,aquasiesset,quidopusnaturaforetineis,quaenonestoperata,cumdesuonihiladsit?solaarsperficerepossetabsquealiareextranea,&praeternaturam.Patermultisirrefragabilibustestimoniis,&euiden-tissimis,naturamexseipsaprocrearenaturasspermaticas,acpraeparare:tandemarsperconiunctionemineisoperatur,adfinemtendens,in24Bern.TreuisaniDequemnaturacrearat.~~Quamuisetiam,sifieriqueat,utmetallareducanturinquatuorelementa,priusoporteretinmercurium&sulphur,quaminelementasepararinecessario,postmodumelementarursusinsulphur&argentumuiuum,ut,fiant,proximanatura,metallica:~~quaestultitia,quaesohaecesset?Cumhaecomniasintunumidem,&eademsubstantia,quaenouamnonacquiritindenaturam,nequemateriam,abeiusmodireductionibus,atsolummanetquodanteafuerat.~~Quidistisfrustaneisigiturlaboribusindigemus,sitantundemsubstatiaehabebatur,cumessentinformaspermatisargentiuiui&sulphuris,atquepostreductioneminelementaquatuor,&nihilacquirantnoui,noninuirtute,noninpondere,nequequantitate,uelqualitate?~~eadecausauidelicet,quianullamateriasibifuitadiuncta,quaedigniorareddidisset,uelcumipsisfuissetexaltata,sedunicatantumhucatqueilluccircunductamateriasola,praeteradditionem:quapropterinformapropriispermatisaequeualida,acinformaelementorum.Adnostrumlapidemsiopponaturidem,nempenihiletiamacquirisibi,negatur:namipsumreducimus,utineareductionefiatconiunctionouaemateriaeunius&eiusdemradicis,praeterquamreductionemfierinequit,atquiacceditetiamadditiomateriae.Duarumutiquemateriarumunasubuenitalteri,quoresultetindelongedigniormateria,quamerantperseseorsimanteconiunctionem.Estigituristareductionostranecessaria,quodpereammateriaenouamacquiruntformam&uirtutemobadditionemmateriaenouae:quaenonfitinaliisreductionibuselementorum,inquibusaliudnihilapparetfieriquamcircunductiomateriaenudaesineforma,citraomneminnouationem,exaltationem,&acquisitionemalicuiusformae,uelmateriaenouae.Undeliquetreductionesistorumhominumessemerasphantasias,uanas,&erroneas.InhuiusreiconfirmationemaptissimeloquiturquidamnomineGuilhelmusParisiensis,uirinhacartedoctus:~~Increationehominis(inquit)primoconcurruntinunionemduospermata,qualitatibusdifferentia,quarumqualitatuminunoestunafrigida&humida,&inalteroalteraestcalida&sicca,quaeinuteromaternodigerunturmixtioneuirtutisutriusqueseminis;&augmentationeperhumiditatemsanguinis,quiesteiusdemsubstantiae,cuiusestspermafoemineum,actioneuirtutismasculinispermatisinterueniente,nutriturindemateriadictaemixtionis,donecfiatsubstantiamediaparticipanscumutriusquenatura,citraullamdiminutionem,uelsuperfluitatem.~~Proindespermatacreanturanatura,&nonabarte,quaenullomodoetiamposset,hocsolumefficit,inuteromaternoconiungitsimulambo.~~Quamquametiamistaiuuarepotestinmixtionefomentocalorisexterni,quietis,ciborumoptimorumdelectu,&faciledigestibilium,cumtemperie&moderationesumptorum,quibusomnibusaliudniloperatur,quamrebusiamanaturacreatisauxiliaritantum.~~Subiungitidemauctor:Crearespermatanonestartis,atpostquamanaturacreatasunt,tumdemumarspersolamuirtutemnaturalemexistenteminspermaticismateriisiamanaturacreatis,26Bern.TreuisaniDeconiungendo,uelutnaturaeminister,succurritipsireiquidemexistenti,atnondumperfecte:nihiltamenadditforme,necmateriae,nequeuirtutis.Estigiturgenerationisprimacausanaturalis,&secundasolumartificialis,quaeposteriorabsquepriorenihilefficit.Frustranamqueterracultiuaturadmessem,nisinaturalisadsitmateriacreatapernaturam,frumentigranumuidelicet.Constatigiturutramqueabalteraiuuari,naturamabarte,hancanatura,&uicissimambasadopusfacere,cumnaturae,tumartis.~~Cumigiturabartespermatacrearinullomodoualeant,nequemateriaemetallorum,impossibilefuerithominemquouisartificioreducerequatuorelementainspermaticamformamreductiuam,alteratiuam,autattractiuam,adfinemrecipiendiformam,uelactionemtendentem,siuedisponentem.~~AtsiquisarguatPhilosophosdicerequatuorelementainartenostraexisteredebere:~~sententiaquidemeorumest,induobussuisspermatibusquatuorprimaselementorum,quatuorqualitateshaberi,caliditatem&siccitatemuidelicet,ignem&aereminargentouiuomaturo,quodestspermamasculinum,&frigiditatematquehumiditateminargentouiuocrudo,&imperfecto,quoadfinem,queterrasunt,&aquainspermatefoemineo,nonquodactualiterinistissintquatuorparteselementalesasemutuoseparatae,utsuntquatuorelementa,quaeuidemus:etenimhaudsicessentmateriaprimametallorumamplius,necetiamalteraripossentaliquoingenio,uelartificiohumano,informamduorumspermatummetallorumprimaemateriae,utapertedocetCalibPhilosophus&AlbaniaeRex,adhuncmodum:~~Scitotenosabinitionostrioperis,nisiduabusmateriisduntaxatnonindigere,nonnisiduaeuidentur,nequetanguntur,necduabuspluresintrantinmagesteriinostriprincipium,medium,&finem:uerumistisduabusqualitatesquatuorinsuntuirtualiter:inmaiorinamquespermate,uelutindigniore,duodignioracontinenturelementaperqualitates,ignis&aeruidelicet:inalterouerospermatenaturasuacrudo&imperfecto,reliqueduaequalitateshabentur,&aliaduominusdignaelementa,quaeterrasunt&aqua:~~perCalibapertesatispatet,inhacartenonessenisiduasmateriasspermaticas,unius&eiusdemradicis,substantiae&essentiae,scilicetmercurialis,soliussubstantiaeuiscosae&siccae,quaenullireiiungiturinhocmundo,praeterquamcorporibus.~~IdipsumasseritmanifesteMorienuslibrosuo,inquiens:Durumaquaticum,&molleredditodurum,uteiconiungaturaqua,celato,uelabsconditopotiusignemsub,uelinaquafrigida:hocest,iungespermamasculinum,quodaliudnihilest,quammercuriuscoctus&maturus,continensinseperdigestionemelementumignis,cumspermatefoeminino.idest,cumaquauiua.ItemIsudriusineandemsententiamloquiturinTurbaPhilosophorum:Aquamignipermisceto,haecestuniospermaticapotentialiter,proximalapidisnobiliperfectioni,adeamrecipiendum.EtinCodicetotiusueritatis,quidamPhilosophusno-mineArtefimalef:Bern.TreuisaniDeConiungerubeumuirum,albaesuaefoeminae,inrotundocubilicircundatocorticumigne,continuoquoquecalorefouea28turibidem,usquedumfiatconiunctiohominiscumaquaphilosophica,&nonuulgari:idest,incontinentehoc,omneinestquodadusuiperfectionemrequiritur:tumdemumistaconiunctiodiciturprimalapidismateria,&nonaliter.Naminsecontinetfixinaturam,quafixatur,atquespiritualemnaturam,dignamquesubstantiamnobilissimilapidis.InsummaquiprobePhilosophosintelligitomnes,optimeconcordareuidetinomnibus,quiuerononsuntartisfilii,sedignari,dissentireperperamiudicant.~~Postquamdeprimamateriametallorumabundesatisloquutussum,argumentisquoquefirmissimis,&autoritatibusdignismercurium&sulphuresseprobaui,latiusutprogrediaringratiam&utilitatemauditorum,inhacsequentipartelibrimeitertia,dicamquidsintmercurius&sulphur:~~&quemadmoduminterrametallagenerentur,eorumquedifferentias,adductisPhilosophorumautoritatibus,aquibusdidiciquedelapidescio,Deodantegratiam&intellectum.ParsTertiaLibriD.Bern.ComitisMarchiaeTreuisanae,quaperipsumtractaturderadicibus&principiisMetallorum,idquerationibus&autoritatibuseuidentissimis,atquephilosophicisargumentis.Inprimisnonignorandumest,diuinumhocGenesisopus,quoDeusinprincipiocreauitmateriamconfusam&inordinatam:~~plenamtamenexeiusuoluntatemultisacinfinitismateriis,exquatraxitelementaquatuor,&existorumcommixtionecreauitanimantia,diuersasquecreaturas,nonnullasesseuoluitintellectiuas,sensitiuasalias,uegetatiuas&minerales.~~Intellectiuaecreataesuntexquatuorelementis,atignis&aerinistisdominanturmagis,quamaliaduo.Insensitiuistamenminuiturignis,quodaeraequedomineturacille,uelutinanimalibusbrutis,equis,asinis,canibus,auibus,&c.Uegetatiuaepariterexquatuorconstant,inhisdominanturaer&aqua:sedaerdignitatediminuiturperaquam,&istapersolamsubstantiamquandamterrestrem&uaporosam.Mineralesuerocreaturae,licetexquatuoretiamconstent,praedominenturtamenterra&aqua:sedaquaedignitasestterrosamagis,quamaquatica.~~Diuersarumsuntformarum,atmultiplicarinunquampossunt,nisiperreductionemadprimamsuimateriam,caeterisanteadictispropriumsemeninseipsishabentibus,inquibusdelitescitomnisipsorummultiplicationis&finaliscompositionisuirtus.~~Materiametallicaconstatexsolomercuriofrigido&humidocrudo,inquosuntetiamelementaquatuor,scilicetcalidum,humidum,frigidum&siccum:quorumduodominantur,frigidum&humidum:subiectasuntistiscalidum&siccum.Coelestismotuscalorcircumcircaterrampenetrans,&uenaseius,esttamremissusactemperatus,utuixperceptibilis,atcontinuus:noctupariteracdiusemperaequalis.CalorhicnonprouenitexSole(quodnonnullifatuiuolunt)sedexreflexionesphaeraeignisaeremcircuentis,&etiamexcontinuomotucorporumcoelestium,caloremcontinuum&lentumBern.TreuisaniDeexcitantiumuiximaginabilem.QuamuisetiamcalormineraliumessetaSole(exsententiaRaymundiLullii&Aristotelis)nihilominuscaloressetcontinuus,quiaSoldies&noctescircumterramincessanteruoluitur.Uerumistorumopiniofalsaest,quoniamSolnonestcalidus,nequefrigidus,atmotuseiusestnaturalitercalidus.Caloritaqueproueniensexmotucorporumcoelestium,assidueuersaturinuenisterre:nontamencalefacit(utputantnonnullistulteloquentes)mineras:namsiuelminimecalefaceret,hoctantillocaloreactiuo,minorespatiotemporisquamannorumdecem,decoquereturmercuriusinperfectionemSolis,quoduixcentumfiericonsueuit.Terrasiquidemestfrigida&sicca,mineraequoquesuntincentroterrae:priusquamigiturueltantillumcalorispercepissentaSoleactualiter,nosquisumusproximioresadureremurprorsum:intensissimusessedeberetenim,siterram&aquamfrigidissimacorporapenetrans,nihilominuscaloremadhucretineret,cumadcentrumperuenisset,nonextinctumpenitus.Uerumenimuerohaecnaturaliusintelligidebentadhuncmodum:Cumipsemercuriuscomponaturexquatuorelementis,calefactisigituristisacommunibus&generalibuspersuumpropriummotum,naturaliscalorexcitaturabeiusmodimotione:pariterignis&aerexistentesinmercuriomouentur,&sensimeleuantur,cumdigniorasintelementaquamaqua&terramercurii,nihilominushumiditas&frigiditasdominantur.Atquiacalor&siccitasdigniorasuntelementa,uincereconanturaliaduo,uidelicetfrigiditatem&humiditateminmercuriodenominantes:namcoelestesmotusexcitantaliosmotuscalorumnaturalium,perquosmercuriimotus,i.qualitatesmouentur.Postmodumsuccessulongotemporismercuriisiccitasuincitgradumunumsuaehumiditatis,&fitplumbum,aliumquoquedeincepsgradumuincit,&fitstannum.Tandemcalormercuriiiterumpaululumhumiditatisexfrigiditateuincit,&fitluna.Caloreplusadhucdominante,fitaes,ueluenus,&posteaferrumatquesolperfectus.~~Hacuiaduaequalitates,quaepriussuccumbebantfrigiditate&humiditateuicte,modouincuntalias,acdominanturcaliditas&siccitas,quaesuntinexcitationesuasulphur,&mercuriifrigiditasatquehumiditassuntipsemetmercurius.~~Nonquodsulphurhocsitquidpiamamercuriodiuisum,autseparatum:sedestsolumcaliditas&siccitas,quenondominanturinfrigiditatem&humiditatemmercurii.Hocsulphurposteadigestumdominiumhabetinduasaliasqualitatesdi-ctas,frigiditatem,humiditatem,&suasimprimituirtutes.Pereiusmodigraduumdecoctionumuarietates,fiuntmetallorumdiuersitates.~~Plumbumabignecontinuefugit,auolatque,nonaliadecausa,nisiquiafrigiditas&humiditassuimercurii,nondumalterataefueruntpercaliditatem&siccitatemsuisulphuris,quaequidemineonullomododominantur,alioquinabigneplumbumquantumuisetiamuehementi,nonabsumeretur,quinimomercuriuseiusgauderetinsibisimili.~~Pariter&aliametallaquaequefugiuntabigne,praetersolem,quiasuntadhucfrigidahumidaque,plusunumalio,iuxtamaioremcumdictisquabern.TreuisaniDelitatibusparticipationem,uelminoremfugiunt(inquam)quodsibicontrariumest,sustinerequenequeunt.Omnesiquidemnaturaliterfugitabaduersario,similiuerodelectatur:~~indesequitur,solemaliudnilexistere,quampurumigneminmercurio,cumabigne,quantumcunqueuehementinonrecedat,aliisomnibusillumnonsustinentibus,unominusalio,plusue,utmagisaccedunt,uelreceduntabigniscomplexione.Sulphurenimaliudnihilest,quampurusignisoccultusinmercurio,quilongosuccessutemporisinminerisexcitatur,atquemoueturmotibuscorporumcoelestium(utsupradixi)digeritquefrigiditatem&humiditateminmercurio,prouarietategraduumdecoctionis&alterationisindi-uersasformasmetallicas,quarumprimaplumbumminuscalidum&humidum:~~secundastannum:tertiaargentum:quartacuprum:quintaferrum:sextasol,quiquideminperfectionesuaenaturaemetallicae,purusestignisasulphuredigestusexistenteinmercurio.~~Exhismanifesterursumpatet,sulphurnonessequidperseseorsimextrasubstantiammercurii,nequeuulgaresulphur,alioquimateriametallorumnonessethomogenea(quodpugnatcontraPhilosophorumomniumassertiones)quihuiusmodiqualitatesdominantesuocaueruntsulphur,asimilitudine,quiasubstantiamhabentinflammabilem,uelutsulphurcalidam&siccam,cuiinsunt.~~Undeliquetapertissime,formasmetallicasanaturaso-lumexpurasubstantiamercurialicreatasesse,nonextranea,Gebrosicattestante.Inprofundo(inquit)naturaemercurii,estsulphur,quodfitAlchimiaLiber.longosuccessutemporisinuenisminerarumter-rae.ManifestiushacdereloquunturMorienus&Aros:Nostrumsulphur(inquiunt)nonestuulgare,sedfixum,&nonuolatile,denaturamercurii,&nonexaliarequapiam.Naturamexactissimeimitamur,quaeinsuisminorisaliamnonhabetmateriam;inquamoperetur,praeterquampuramformammercurialem,utetiamapparetoptimisrationibus,autoritatibus,&experientia.Mercuriohuicinestsulphurfixum&incombustibile,quodnostrumopusperficit,absquealiasubstantiaquampurasubstantiamercuriali.NonaliterloquunturCalib,Bendegid,lesid,&Maria:sedclareadhuncmodum:Naturametallasuaprocreatexcalore,&siccitatemercurii,frigiditatem&humiditatemsuperantibus,alterando,&alianullaperficiunturessentia,utomnibusPhilosophorumlibrisaffirmatur,quosomnesallegareprolixumforet.Nonnulliperperamexistimantinprocreationemetalloruminterueniremateriamaliquamsulphuream:sedcontramanifestopatet,inmercuriosulphurinclusumesse,quandonaturaoperatur:uerumnondominaturineo,nisipermotumcalidum,quosulphurdictumalteratur,&unasimulaliaeduaemercuriiqualitates:adhuncitaquemodumnaturaperhocsulphurinterraeuenisgeneratmetallorumformasdiuersas,prodiuersitategraduumalterationum.~~Ineopariterimitamurnaturam,cumnihilextraneumadmateriamnostramassumamus,atquinostroargentouiuoinestsulphurincombustibilemercuriale,quodnihilominusadhucnondominatur,sedfrigiditas&humiditasmercuriiuolatilis,usquedumactionecontinuicalorissuperhocnostrumargentumuiuumperseuerantis,fixumpertotamsubstantiamuolatilemmixtumdominetur,&uincatmercuriifrigiditatem&humiditatem,actandemfixicaliditas,atquesiccitas,quaesunteiusqualitates,incipitaliarumdominari,acprogradibushuiusalterationismercurii,persuumsulphurdiuersicoloresoriuntur,quemadmodumnecaliter,quampernaturamipsaminmineris.~~Colorumeiusmodiprimusestnigredosaturnea:secundusalbedoiouialis:tertiuslunaris;quartusuenereus:quintusmartialis:sextussolaris:septimusuerounogradupernosaltiusadducitur,quampernaturam:siquidemperficimus,&plusquamperfectumreddimusrubeosanguineouecoloreexaltatissimo.Proindecumsitplusquamperfectum,eatenusaliaperficit:namsinonperficereturulteriusquamasuasimplicinatura,quidopusessettantumimpenderetemporis,utputamensiumnouemcumdimidio,cumanaturapretertantoslaboreseiusmodicorporahaberepossimusiamcreata.~~Uerumoportet,utanteadixi,corpusmasculinumplusquamperfici,idqueperartemnaturamimitantem,quosuaplusquamperfectione,abundantiqueradiationeperficerequeat,aliaimperfecta,inpondere,colore,&substantia,inradicibus&principiismineralibus.~~Quisigituradeopraesumptuosus,utcredatilludperficereposse,talequereddere,qualedesideramusalioquopiamextraneo,inquonullaradicalishabeturcommixtio?~~InTurbaquidemAristeusnomine,quimundumuniuersumgubernauitannossedecimsuasapientia,postHermetemexcellentissimus,dequolegiturinChronicisSalomonis,ipsumcongregassediscipulosPythagorae,acnunquammentirisolitum:~~quapropterueridicusappellatusabAstrologis,ait:Naturanonemendaturnisiinsuanatura.Nonpotestigiturnostramateriaaliter,quaminsuapropriaemendari.Parmenidesidemloquitur,quineprimumretraxitaberroribus,&inrectamuiamdirexit.Patetutiquenaturammetallicamnonemendari,praeterquaminsuanaturametallica,&noninaliaquauis,adeouthacuiapernostramartemperficiamusaliquotmensibus,quodipsanaturauixmillepossitannis.Naminmineriscalorferenullus,quiseueltantulusinesset,opusnaturaecelerrimumforet.Atinartenostraduplicemcaloloremhabemus,sulphurisuidelicet,acignis,utalteralterisubueniat.Nonestignis(utuoluntConstantinus&Empedocles)desubstantiamateriae,quitamenopusaugmentat,alioquisequeretureiusmodicaloremindiesmagisacmagispenetrare,quodesterroneum.Uerumignisduntaxatomnemartemregit,quonaturautitur,aliudnihiladferrepossumus.Igneuehementiuerononalteranturinterseuicissim,nequemouentur.Fiatigiturignisdigerens,continuus,nonuiolentus,subtilis,conclusus,aereus,circundatus,alterans,&noncomburens:itameDeusamet,iamtibinarrauiomnemignisconstruendimodum,consideraigitur,acruminauerbameaparticulatim:siquidemignisomnemcomprehenditartem,utpatetexomnibuslocisCodicisueritatis.ConsiderapariterquidRosariusmagnusinhancsen36Bern.TreuisaniDetentiamadferat:Cauete(inquit)nesolutionemuestramacceleretis,perficereuolentesillamanterequisitumtempus:namhaecpraecipitatiosignumestpriuationisconiunctionum:sitigiturignisuesterperseuerans,aclenis,inmodumgradusnaturae,corporibusmitis,digerens,&frigusexcludens.ItemadfertadhaecMariaProphetissa:Uehemensignisimpeditconiunctionem,&albuminrubeumtingitcolorisflorumpapauerissyluestris,quodquidemperteipsumpoterisimaginari,&exopere,quemadmodumego,discere.Incalorefimifrustratenui,&inignecarbonumabsquemedio,materiameasublimataest,nonsoluta.Ueruminignequemdixi,uaporoso,digerente,continuo,nonuiolento,subtili,circuente,aereo,claro,clauso,incomburentealterante,penetrante,&uiuobenesuccessit.Iamsifuerisqualemtedecetesseueruminquisitorem,facileperhaecuerbaintelligesqualisessedebeatignis.InTurbahabetur,experientiaartificialistedocebitqualissitignis.InLumineAristotelisChimistae:"Mercurius(inquit)intripliciuasecoquendusest,adeuaporan-dum&conuertendumactiuitatemsiccitatisignis,inhumiditatemuaporosamaeriscircuentismateriam".Geber&Senecahocipsumaffirmant:"Ignis(inquiunt)materiamnostramnondigerit,sedcaloreiusalterans,siccusperaeremexistimatus,quodmediumestquoignismouetur,&humectatur."Dehocdicerehactenusdistuli:namignisomniaperficit,ueldestruit.Aros&Calib:"Intotonostroopere(inquiunt)mercurius&ignistibisufficiant,inmedio,&insine:sedinprincipiononitasereshabet:siquidemnonestmercuriusnoster:quodintellectufacilimum".ItemMorienusait:"ScitotenostrumLatonemesserubeum:sedinutilenobisexistit,usquedumalbusfiat.Scitoteetiamaquamtepidampenetrare,acalbefacere,quemadmodumipsaest,&ignemhumidum&uaporosumomniaoperari."RursusBendegid,Io.Mehungus,&Haly:~~"Uosquidies&noctes(aiunt)quaerentes,uestrasdilapidatispecunias,facultates,&opesuestrasconsumitis,atquetempusinutiliter,torquetisingeniauestracircumlibrorumsubtilitates,admonitosexcharitateuolo(percompassionem)uelutpatermotus,ergafilium:~~ut(inquam)albificetisLatonemrubeam,peraquamalbamsuffocatam,atquetepidam:caeterumfrangitetotsophisticoslibros,totregimina,tantasquesubtilitatesrelinquite,mihicredite,utbenesituobis:uanasiquidemhaecsuntoperacuncta,praeterid,quodiamuobisdixi:&inhuncscopumtenduntomnia,quaescriptasunt."Quidmeliusclariusuedicipossetunquam?Codexetiamomnisueritatisadhaec:"Dealbate(inquit)rubeum,&postmodumrubeumfaciatisalbum,ineototaconsistitars,eiusqueprincipium&finis.Egoautemdicotibi,nisinigrumeffeceris,minimedealbarepoteris,siquidemnigredoestinitiumalbedinis,&nigredinisfinis,estsignumputrefactionis,corporispenetratiiam&mor-tificationis."AthaecinquitMorienusillesapiensphilosophusRom.Nisiputrefiat&nigrescat,nondissoluetur,&nisidissolutumfuerit,abaquasuanonpoteritpenetrari,nequedealbari:undenullaconiunctio,mixtionulla,&perconsequensnullaprorsumunio,quaepostremafierinonpotestabsquemixtione:itemcompositiopraecederedebetalterationem.Adhuncitaquemodumpereiusmodigradusnostramateriatractaturadimi-tationemoperisnaturae,inomnibusabsquediminutioneueladditionecuiusuisalterius.Deponderibusuero,nequismultumsitanxius,quaenamsint,&qualia,quibusnaturautitur,sciendumutiqueminerarumlocisnonhaberi:namubisolumunum,quidhisopusesseuidetur,&alibiquaminterduo,uelplura?Pondusautemnostrumestrespectusulphurisexistentisinmercurio.Siquidem(utanteadixi)elementumignis,quodinmercuriocrudonondominatur,hocipsumest,quodmateriamdigerit.Quapropteromnis,quiuerePhilosophuserit,optimescietquantosubtiliusestelementumignisaliiselementis,&istauincerequantaproportioneualeat.Pondusigiturestinelementaliprimacompositionemercurii,&noninalioquouisopere.Proin-decompositioprimolocofieridebet,uelconiunctio,postmodumalteratio,posteamixtio,&postremotandemfertunio.Quicunqueuoletinhisimitarinaturam,huiusobseruetordinematqueponderaduntaxat,utCodexomnisueritatishabet.Siconfectiofiatabsquepondere,retardabituropus,quofietutanimumfaciledespondeas.InhancsententiamoptimeloquiturAlbugazalpraeceptorPlatonis:Terrenapotentiasupersibiresistens,proresistentiadilata,estactioagentisinistamateria.Uerbasuntmereaurea,ponderumfundamentumnobisaperientia,quaenonfacile,nisidoctus,intelliges,uelaquopiamexplicatafuerint,insigniterdocto.~~Ipsetibilibenterexposuissem,nisiDeouotum,aequitati,Philosophisquepraestitissem,menunquamnudisuerbisexpositurum,autuulgatosermonepondus,materiam,nequecolores,atsolumparabolis(utinframoxaudies)ueris&perfectis,absquediminutione&superfluitate,adimitationemsapientum.~~Anteadixidehuiusartisinuentoribus,eisquequihabuerunt,mequoquehabuisseperfecissequelapidemaprincipiousqueinfinemfassussum:itemdeimposturis,quassustinui,&proptereasingentesimpensas&laboresintolerabiles,abannodecimooctauoaetatismeae,usqueadannumsexagesimumquartum,priusquamartemadeptusessem.Uerumsihabuissemabinitiolibrosomnes,quosposteanactussum,citiusadeamhauddubieperuenissem:atnihilaliudquamfalsissimalegebamrecepta,&libroserroneos:praetereanonnisicumperuersissimisfuribus,hominibusnequam,&impostoribuscommunicarecontingebat.~~Sedpostquamsciui,familiaremnotitiamhabuicumquindecimbonisuiris,quiparitersciebantlapidisartificium,&praecipuecumquodamBarbarino(sciueramnihilominusartemduobusannispriusquamelaborassem,uelperfecissem)hicinterdisputandum(cumeximprouisodixissem,menondumexpertumfuisse)conabaturapropositouerodiuertere,quapropterdeseruisocietatemeius.~~Disputabamuspotissimumdemodocelandi,&contegendihominibusindignisartem.Bern.TreuisaniDeUeruminignisstructurascri40bentumaliidisentiebantabaliis,quamuisadeundemscopumtenderentomnes,utnempefieretadhuncmodum,nefugienspriusauoletquamipsumpersequens,quocumquemodoparareturignis.Conclusionemigiturhancmeamutintelligas,arrigeattentiusaures.~~Opusnostrumfitexunaradice,&exduabussubstantiismercurialibus,crudis,assumptis,&exmineratractis,puris,&mundis,igneconiunctisamicitiae,utexigitipsamateria,assiduecoctis,usquedumexduobusunumfiat,inquoquidemunocorpusspiritus,&istecorpusfactasuntacommixtione.~~Postmodumaugeaturignisdonecfixumcorpus,tingatnonfixumsuocolorenaturaque:namubiritemixtumest,omniauincit,acadsuamnaturam&uirtutemadducit,actandemsuperat&tingitmilliesmillena,acdeciesmilliesmillena:idquiuidit,isparitercredit.Adhuncitaquemodumuirtute,quantitatequemultiplicatur,utfatenturuenerabilisillePythagoras,Isudrius,&Codexomnisueritatis.~~Innullounquamlibrorumreperimultiplicationem,praeterquaminRosariomagno,inPandectisMariae,inUeridico,inTestamentoPythogorae,inTurba,inMorieno,inAuicenna,inBolzain,inAlbugazalfraterBendagid,inIesidConstantinopolitano,atinaliissihabebatur,nonintellexi,necabipsisaddiscerepotui.~~NouiquendamexMarchiaAncone,quilapidemoptimenouerat,multiplicationemautemignorabat,hicmesedecimannosintegrossolliciteinsequutusest,utdisceret,uerumexmenunquamsciuit,librosenimquosdixi,habuitutego.~~Totamspeculatiuamigitur,&principiamineralia,eumsuisrationibusdetexi,quibusuerumafalsodiscernipotest,modoueropracticamattexereuisumest,obscurisuerbistamen,utegometelaboraui,&quatercomposuidictumlapidem.Quicunqueigiturhuncmeumlibellumhabuerit,aclegerit,abomniliberarimeritodeberetanxietate,necnonueritatemcognoscerecitradefectum,dilucidiusenimscriberehaudquaquampotuissem,nisiremadoculumdemonstrarem,quodquidemomnisratiodissuadet.~~Ipsetucumsciuerislongemecautiusuelabis,aegrequeferesmetamapertescripsisse.UoluntasDeiuetuitomnibuspalamfieri,quodualdepaucisnotumessebonumest,utinTurbapassimlegitur.QuartaParsLibriBernardiComitisMarchiaeTreuisanae,depracticaPhilosophicilapidis.Cuminhacartemaximeprofecissemepercepissem,coepidoctosineapotissimumquaerereacfrequentare:decetenimprobatosuirossibisimilibusadiungi,&nonaliis.CumigiturpercelebremquandamciuitatemAppuleamIndiaetransirem,audiuidoctissimuminearesidereuiruminomniscientiarumgenere,quipareminhocmundononhaberet.Hicpraetiumdisputationibusinstitueratomnibusinarteperitis,libellumfoliis&coopertoriopuro,putoqueaurofabrefactum.Quapropterhonorisauidus,animumfaceremihimetipsinondubitaui,acadpraescriptasdisputationesdisponere,addentemihi,adhancsusceptamprouinciam,42Bern.TreuisaniDe~~calcariauerodoctissimo,uenientemihiinmentemetiam,audentesadsublimaprouehi,timidosdeiici,acperpetuohumidegere,uiriliterinpalestramtransii,fatoquepalmamobtinuidisputationiscoramastantibus,libellusquepremiifuitmihiperfacultatemphilosophiaeadmodumhonorificeoblatus,utcircumspectarerabomnibus.Deincepsanimistudiofatigatirecreandigratia,camposamoenos&prataquaerens,inlympidissimumincidifonticulum,pulcherrimolapidecircumseptum,atquemunitum,supraquercinumtruncum,ceteramurocircundatum,nebrutaadeamintrarent,necauesineobalneumsibifacerent.~~Superhuncfontemsedens,contemplatussumeiuspulchritudinem,acuidisuperiusclausum.Eafaciensiteruirsenex,&uenerandusadmodum,utSacerdos,amesalutatushonorifice,&rogatusquamobremistefonticulusadeumessetmodum,superius,inferius,&adlateracircumquaqueclausus,&munitus?amicoresponsomedignatusait:Estquodscias,amicemi,fontemhuncesseualdemirabilis,acterribilisuirtutispraecaeterisomnibustotiusmundifontibus,pertinetadRegemsolumhuiuspatriae,quemfonsoptimenouit,&ipsefontem.PraetereuntemRegemhacsemperadsetrahit,&aRegenontrahitur.Ineobalneomanetducentisoctuagintaduobusdiebus,quibusadtantumiuuentutisroburadducitur,utaneminequantumuisrobutissimouinciqueat.Curauitigitursuumconcludifonticulumalbolapiderotundo,utuides,inquorelucetfonsclarus,uelutargentum,&coelestiscoloris,utetiamessetfortior,neabequis&aliisdealchimiaLiber.strueretur,induxitquercumueteremfissampermedium,quitueturaSolisradiis,umbramfaciens.Deinceps,utuides,murocircundaturualdespisso:primodurolapide&claroclauditur,tumdemumcauaquercu,maximequiaterribilisestnaturae,adeoutomniapenetretsemelinflanmatus,acirritatus:itemsieuanesceret,actumdenobisesset.RogauipostmodumutrumipseRegemindictofonteuidisset,quirespondit,seuidissequidemintrantem,sedabeotempore,quopercustodesineoclauditur,nonapparetampliusincentesimum&trigesimumuiquediem:tandememergitadmodumsplendens,acnitens.Custosportenariusbalneumassiduecalefacit,utpersistatinsuocalore,quiinaquafontisoccultusest,acdies&noctescalefacitabsqueintermissione.InterrogauirursumcuiuscolorisRexesset,quiait,uestitumessepannoaureoprimumabinitio,deincepsholosericeadiploide,uelthoracenigro,camisiaquidemalbasupraniuem,eiuscarnemtamen,uelsanguinemrubicundissimam.RogauideincepsutrumRexeoueniensmultamcohortemextraneorum,plebisqueminutaesecumadduceret?responditamice,acsubridens:CumRexhucuenireproposuit,relictisomnibussuisaulicis&extraneis,solusintrat,neminefontempraeteripsumappropinquante,&solameiuscustodiam:cuiuscuramhabethomoualdesimplex,imosimplicissimushominum,eiussupplereuicesoptimeposset,cumaliudnihilefficiat,quamcalefacerefontem.PetiirursumutrumfontiRexessetamicus,&fonsipsi?quiait,miruminmodumseseuicissimamant,fonsRegemattrahit,&44Bern.TreuisaniDenonRexfontem:namRegiuelutmaterest.InterrogauitandemcuiusgenerisRexesset?responditesseexfonte,quitalem,utest,effecissetabsquealiarequapiam.Petiiutrummultoshaberetaulicos,quiait,sexduntaxathabere,quisuccessionemexpectant,siforteRexquandoquemoriposset,potirenturetiam,utipse,regno:hincfit,utilliseruiant,quiasperantabeomultamdominationem&possessionem.Tandeminterrogauiutrumsenexesset,quiresponditsenioremessefonte,suisquematurioremsubditisquibuscunque.Quifitigitur,(petii)utistinoninterficiantRegem,acuiusamortetantamsuccessionemexpectant,cumquesitadeosenex?Quiait:Quamquamadmodumprouectaeestaetatis,nihilominussubditorumsuorumnullusadeopatiensalgorisatquesudorum,pluuiarum,uentorum,&laboromutipse:itemnemoillorumperse,necsimulomnesocciderepossent,nequeuisulla.Quomodoigiturpossidebuntregnumsimorinecetiamoccidipossitabaliquo?Respondit,sexeiusfubditisuntexfonte,aquopossidentomnequodhabent,utille,quofit,utafontetrahantur,maxime.~~Rexocciditurabipsofontepariterutilli,resuscitaturperipsum,deincepsexsubstantiaregnisui,quaepositaestinminutissimaspartes,quisquesubditorumeiusportionemaccipit,&quantumcunqueminutissimamparticulamquilibethabeat,aequaturopulentia,uiribus&potentiaRegi,fiuntqueinterseaequales.~~Interrogauirursumquantotemporeillisexpectandumesset?quisubridensiterumait:ScitoRegemintraresolumabsquesubditis,etsifonsametetiamistos,nontamenintrantquianondumhancdignitatempromeritisunt.UerumintranteRege,uesteauripuricontextafoliis,&contectaexuitur,quamprimosuotraditcubiculario,Saturnodicto,hicseruatdiebusquadraginta,plusquandoqueduobusadsummum;postquamsemelhabuit.~~DeincepsexuitRexthoracemholosericeamnigram,quamsecundosuocubicularioIouinominetradit,quicustodituigintibonisdiebus,tumdemumIupiteriubenteRege,traditLunae,quaetertiapersonaestpulchra&resplendens,hecuigintidiebusseruat.~~TumdemumRexinpuracamisiaalba,niuisinstar,autsalisflorisexistit,quametiamexuit,eamqueMartitradit,hicseruatquadragintadiebus,aliquandoduobusaduenientibus.PostmodumMars;Deoiubente,traditSoliflauo,nonclaro,quiseruatquadragintadiebus.TumdemumuenitSolpulcherrimus,&sanguineus,quistatimcamisiamarripit.Interrogauitandem,quidindefitexistisomnibus?quiait:Fonsdeincepsaperitur,acutcamisiamdeditillis,uestem;atquethoracem,momentoiamsuamcarnemsanguineam&rubeamtraditomnibusmanducandam,iamdemumhabentquodoptabant.Rursuspetii,utrumtantotemporesemperexpectarent,&numpriusaliquamremunerationemseruitiorumhaberepossent,infinemusquenisiperseuerent?quiait:Statimatquealbamhabentcamisiam,quatuoristorumaulicorum,siuelint,gauderepoterunt,opibusquoquefruiplurimis:uerumdimidiaparteregnisolummodopotirentur,quaproptermalunt,ueltantillodiutiusfinematqueexitumexpectare,utetiamdiademateregiosuidominicoronentur.Interrogauianunquamaliquisaccederetmedicus,uelquiduisaliudeotempore?quirespondit,nullum,necquicquamaliudpraetercustodemunicum,quisubtuscaloremexcitatcontinuumcircuentem&uaporosum,praetereanihil.Rogauinumcustoshicmultoslaborespateretur?quiait,plusaprincipioquamsubfinem,quiafonsinflammatur.Petiiutrumuidissentmulti,quirespondit,uersaturoboculostotimundo,nemotamencognouiteorumquisuntinmundo.Rogauilatiusquidagerent?quiait,SiuolentsexilliRegemiterumpurgarepoteruntinfontediebustribus,circuendolocumiuxtacontentamcontinentiam,dandoprimodiethoracem,secundocamisiam,actertiocarnemsuamsanguineam.Dixiadhaecquorsumista?atipse,hactenustibirespondi,fatigatussum.Quodcumpercepissem,noluiessemolestus,atabeuntemcomitatussumaliquatenus;illiquoquegratiasagensimmortales,ualedixi.Uenerabilisadmodumsenexfuitatquesapientissimus,usqueadeoutipsiobedirentcoeli,cunctaquetremerentcoramipso.Soporetiaminuasitme,utrediensadfontemaliquantisperquiesceredestinaram,sedensquesuperhuncabstinerenonpotui,quinclaustraomniasecretoreserarem.Intereacumlibellummeumdisputationispremiuminspicerem,persuumsplendorem&pulchritudinem,soporemanteaconceptumauxit,utoscitantiaquadamemanibusinfontemdelapsussit,quodmepessimehabuit:uolebamenimseruareinmemoriamhonorisadepti.Cumqueinspiceremdisparuitaboculis,existimansigiturinfundumdecidissefontis,aquamexhaurirecoepi,cumindustriatamen,adeoutnonmaneretineo,nisidecimaparseiuscumdecempartibus.Cumquetotumexhaurireconarer,tenaceserantualde,intereaduminhocoperefatigarer,superueneruntaliqui,utultrahaurireimpedirent.Priusqueabiremtamen,conclusirursumomnia,nequispiamperciperetmefontemexhausisse,nequeuidisse,neuefortemihilibellumetiamsurriperent.TumdemumcoepitexcitaricalorcircumcircainbalneoadlauandumRegem.Egoautemobperpetratumfacinusadductussumincarcerem,ibidemquedetentusquadragintadiebus.Quibusabsolutisfuirelaxatus,&adfontemreuersus,utuideremipsum:obscuraenubesapparuerunt,quaeduraruntlongotempore.Insummauidisubfinemomnia,quaedesiderabatanimus,absquemultolabore:quitenontorquebitetiamadeo,modorectamingressusuiam,abeanondeflexerisaderroneas,atnaturaminomnibusfuerisimitatus.Concludensdicotibi,quicunquelibellumhuncmeumlegens,lapidemperipsumnonintellexerit,nunquamintelliget,quicquidoperetur.~~Naminhacmeaparabolatotumopuscontineturinpractica,diebus,coloribus,regiminibus,uiis,dispositionibus,&continuationibus,quantomeliusfieripotuitnarrauisingula,pietate,charitate,&compassionemotusergadesolatosoperatores,inhacartepretiosissima.~~Finemigiturfacienslibellomeo,DeumOptimumMaximumrogo,cuiusgratiafuitabsolutus,utaperiatmenteshominumbonaeuoluntatis,quibus,utingeniosis,paucadifficultaserit,modoabsti48Ber.Treuis.DeAlch.Lib.neantasomniatisphantasiis,&subtilitatibussophistarum,inuiaquoquenaturaemaneant,quaepermeamspeculatiuamdemonstratur.UaleteinIesuChristoomnes,&memorespauperumestote,cumadhuncthesauruminexhaustibilemperueneritis.Deumorate,quiuosdocebitulterius.Finis.OpusculumPhilosophiaeNaturalisMetallorumD.DionysiiZachariinobilisuiriPhilosophiGalli,AdbenignumLectorem.Quotquotinhacartediuinascripseruntolimdocti,sapientesuiri,naturalesquePhilosophiprophanationem,ueldiuulgationemeiusarcaniuetuerunt.~~NihilominusamiceLectorcumsatisconsiderasseminterpretationescontradictionum,figurarum,comparationum,aequiuocationum,acuariorumaenigmatumpassiminipsorumscriptisoccurrentium,absquenumero,celatumessenolui,quicquid(postmultosinutilesquelabores,atqueprolixissimos,circasophisticationumrecepta,deceptoriapotiusdixerimoperaprorsuminepta)perimaginationesueras,exproborumlibrisresoluerimcontinuislectionibiusapprobatissimorumautorum,uelutGeberiinsuaSumma,&aliorum.Pedemitaqueretrahensaberroneisuiis,quibusimplicitusfueramanteamagisquamDedalusinsuolabyrintho,insemitamrectamfigereuolui,quagradienstandemcognouiueram&perfectammateriam,anaturanobisincauernisterraepraeparatam,adperficiendumsupraterram,quaesubistageneratipsa,metallanaturaliter,quemadmodumexperientia(Deomiserente)medocuit,uthoclibellodeclaraboclarius,quamunquamfieriualeat.~~Incuiusprimapartenarrabomodum&progressum,quibusperuenitandemadueramhuiusoperisdiuinicognitionem.Insecunda,quibusautoribususussuminperquirendisautoritatumexplicationibus,terminorum,aliarumquedifficultatum.Tertiauero&ultima,declarabopracticamadeumnempemodum,utignaroslateat,filiisautemartissitmanifestissima:propterquosomniaredigereinoptimumordinemstuduiquamdiligentissime:~~nonimitatushacinrenonnullosinuidosutilitatisR.P.homines,propriiquesuicommodinimiumauidos,quisuamnolueruntmateriamdeclarare,praeterquamsubdiuersisuariisquefabularumallegoriis,imoquilibrossuosaliisostendereuixuoluerunt.NouiquendamquinonnullascriptareceperataUeneto,haecuelutadoransoccultabatocclusa,utipsemetuixauderetintrospicere,nedicamaliisostendere,uelcommunicare,existimansfortelapidemexeapapyrosolaproditurumabsquelabore,simodoconclusastrictissimecontinereturarca,tamquamHermeticosigillomateriaphilosophica.~~Uerumignorantistinonfortuitoconcessamessetamdiuinamscientiamhominibus,utaiuntPhilosophi,dumrepraehendunteos,quinonpropriis,atalienisimpensisoperantur.Aquibusdubioproculasperrimetaxabor,quiahocopuscu-lumpublicaui,praesertimidiomateuulgari,cumnullahactempestatescientiamagisuulgositodiosa.~~Hisbreuiteruoloresponsumquodhactenusignorarunt,nimirumhuiusdiuinaephilosophiaepartemnonesseinhumanapotestate,adeoutlibrissolisintelligiqueat,sedinuoluntateDeisitam,quireuelatcuiuultperSpiritumS.suum,uelpermediumalicuiushominis,utisecundalibrihuiuspartenarraturlatius:~~tantumabestutpalamfaciamomnibus.~~Quidnouisiuulgariterscribamartem,quaeabomnibussuisprofessoribusnonaliosermonequamsuopropriopariterdescriptafuithactenus,utabHamechHebraeoHebraice,aThebit&HalyChaldaeisPhilosophisChaldaice,abHomero,Democrito&TheophrastoGraecis,Graecanicalingua,abAboholy,Gebero,&AuicennaArabibusinArabica.~~Morienus,Raymundus,&pleriquealiiLatini,Latinetradideruntartem,suisutcognoscereturasuccessoribus,diuinamistamscientiamhominibusetiamsuaenationisconcessamquandoquefuisse.Depopulariodiosciendumueritatemartisnonessespretam,sedfalsasduntaxatineasophisticationes,utinprimahuiuslibellipartenarrabolatius.Atsidicant,curegonondilucideacmanifestesingulascribam,utexhocopusculoquisquesecureualeatoperari,cumsecusfaciensnihilutilitatisadferamlectoribus?~~Utrespondeam,quisignoratinnumerasimpensas,&inutiles,quaecircahancarteminGalliasolumfiuntindies,proptersophisticationes,aquibussiretrahipossintinuiamrectamlecturameilibri,tumpiiprobiquelectoresinueritatissemitaretineri,pereaquaesecundapartedoceo,noneritistisomnibuslecturatertiaepartisinutilis,inquanarratur,quaepatetadpracticamoperisdiuiniprorsumfacilisaditus.Diuinumuocohacdecausa,quodnemoperseipsumabsquediuinainspirationeconprehendere,uelintelligerepotest,etsidoctissimusalioquiphilosophusexistat,utaitGeberaduersusomnes,quisolaconsiderationecausarum,operumquenaturaliumoperarinituntur,inquiens:~~IneoplurimumerrantputantessenaadLectorem.ramimitariposse,cumidartisitinomnibusimpossibile.Abstineantigitureiusmodicalumniatoresalecturanostriopusculi:nonipsisenimelaboraui,sedfiliisdoctrinaebenignis,docilibus,&studiosisamatoribushuiusartis.~~Quosamicequidemrogo,&admonitosuolo,priusquamoperariincipiant,utomnibusdubiis,quaecircasingulasoperationesincompositionenecessariasuersantur,collatis&quaesibimutuocontradicereuidebuntur,aenigmatumaequiuocationibus,&idgeniisaliis,animumadeoresolutumatqueliberumhabeant,utuideant,acintelligant,nonnisimerasesseconcordantias,nondiuersorum,seduariomodoprolatoruminunum&eundemsensum.~~Haecestunicauiacognoscendiueritatis,inhacartepraesertim,utRasisinquit.Quicumquedesidiosuserit,acoscitansinnostrorumlecturalibrorum,ineptusetiameritadpraeparandasmaterias,quandoquidemunusaliodeclaratur,tumquodinistounofortasserequiritur,suppleturinalio.Impossibilenamquefuerit,(sicdisponentediuinoconsilio)repeririomniaexordinescripta,quaeadhancartemsuntnecessaria.Proindequoscumquerogo,quiperhocmeumOpusculumadtantamfelicitatemperuenerint,nonabutantur54DionysiiZachariiea,pauperumqueinprimisnonsintimmemoresadsuicondemnationem,Deogratiasagantassidueprohoc,&reliquisliberalitatissuaedonis,cuisitlaus,honor,&gloriasoliinaeternum.PrimaParsOpusculiDionysiiZacharii,QuaeNarrat,QuaUiaPerueneritautoradueramnotitiamhuiusartis,operisquediuini.~~HermesilleTrismegistusnonimmeritouocatusphilosophorumomniumnaturaliumprophetaprimus,atquepater,diuinilapidisautor,&TermagnusInterpres,postquamexpertusessetueritatemhuiusdiuinaephilosophiae,scriptumnobisreliquit,quodnisimetuissetuniuersaleDeiiudiciumpostremum,nunquamdehacdiuinascientiaquicquamscripsisset,intantamuenerationemhabuit.~~Huiusopinionisetiamextiteruntquotquoteuminhacartesuntimitati:~~quofactumutomneslibrosconscripserintinea,uariisargumentisinutramquepartemconcludentibus,utaitGeberinSumma,utignorantesadhuncmodumerrarecogerentur,econtradoctrinaefiliisubopinionumeiusmodiuarietate,mentemipsorumperciperent.~~Quosnihilominusetiamerrarefuitnecessariumaprincipio,utpostquamadeptifuerintartemsummislaboribus,cumintellectus,tumcorporis,plurisfaciant,occultiusqueseruent.Istanimirumestoccasiomaximacelandi:~~namadintolerabilespoenososquelaboresacceduntsumptusingentes,hispotissimumquilibrorumlecturasoladiscunt,expectantesinspirationemadiuinospiritu,quemadmodumegofecispatiodecemannorum,utnarraturussum,&mediumdicturusperquodincognitionemhuiusarcaniuenerim.Cumannorumessemcirciteruiginti,postquamcuraparentuminstructusdomifuisseminprincipiisGrammatices,adartes&philosophiamrelegatus,annorumspatiotrium,diligentiaparticularismeipraeceptoris,adeoprofeci,utuisumfueritmeisturtoribus(intereatemporisenimuterqueparensinterierat)altiusmeprouehere,uidelicetadlegisprudentiamsubeodempraeceptore:sedpriusquediscederemabartiumcollegio,familiaritatem&amicitiamcumplurimisaliisscholaribusinieram,istiuarioshabebantreceptorumchimicorumlibros,quosmihidatosmutuosummadiligentiadescripseram,annuentepraeceptorefamiliari,quiiamdudumetiaminhacartelaborarecoeperat,adeoutantequamabirem,collegissemlibrumadmodumcopiosumeiusmodireceptisrefertissimum.Statimatqueunacumpraeceptoremeouenissemeolocorum,ubilegibusoperamnauaredebui,scriptameacoepireuoluere,quorumaliquaproiectionescontinebantuniussuperdecem,aliasuperuiginti,triginta,tertiam,mediampartem,adrubeumoctodecimcaractorum,uiginti,&c.incoronatorumaurum,ducatorum,altiorisquecolorisquamunquamessepossit,unumsustineredebuitliquationem,aliudexamenLydiilapidis,omniaaliudexamina,dealbosimiliter,unumessedebuitdenariorumdecem,aliudundecim,aliudcapitaliumnumismatisargentum,albumexignerediens,aliudinaffricationelapidisLydii.~~Summatimexistimabam,siuelminimumistorumpraestareualerem,inhocmundomaioremfoelicitatemcontingeremihinonposse.~~Praesertimcumlegeremeiusmodireceptamagnatuminscriptionespraeseferre,unumRegineNauarrae,aliudCardinalisLotaringiae,Turnonis,&alioruminfinitorum,uteiusmodilaruisatquetitulisfidesabincautishominibusadhiberetur,quibusetiamdecipiebarfacilecumcaeteris.~~Fornaculasitaquefabricarecoepi,&aminimisadmaximasdeueniens,totumistisrepleuimagnumcubiculum:~~unamaddestillationemdestinaueram,adsublimationemaliam,adcalcinationem,dissolutionem,balneumMaris,adfusionem,adeoutproprimointroitumeiprincipii,ducentoscoronatos,quosreceperamusinsustentationemstudiorumadduosannos,penitusinsumpsissem,partiminfornacibus,partimincarbonibus,infinitismaterialibus,&uasisuitreis,auro&argentoinutiliterfusis,mixtis,atquesolutis,quaelongatractationeperibantinterloppas&cineres,acitadiminutauixapparebant,ueltantilloresiduofragili&corrupto:~~finitonondumannopriore,substantiamduorum,autsaltemposteriorisiaminchoantis,infumumredegi.~~Hoctemporemeuspraeceptorcalidissimafebrecorreptus,percaloresnostriscarbonibusexcitatos(illoruminstarfermequiUenetiisinArcenalipercipiunturafusoribustormentorum)quiaiaminflammatus,acflagransintrinsecusfrigidebibisset,obcuiusmortemmaximedolui:~~tumquiaparentesrenuebantpluresmitterepecunias,quampromesolo.~~Proindecupiensinchoatumopusprosequi,domumredirecoactussum,utliberatutelafactus,meiqueiuris,depaternisbonismodoquouellemdisponerem,quaestatiminarendam(utuocant)conscripsiquatuorannisquadringentorumcoronatorumpretio,quibustandemreceptumabItalomihidatumexperirer:~~huncaluimecum,donecuideremexitumrei:affirmabatenimseuidisseperexperientiameiuseffectum.~~Inhancrememiduasunciasauri,&marcamunamargenti,liquatasimuldissoluimusinaquaforti,postmodumcalcinauiuimuspereuaporationem,aliisquoquediuersisaquis,uariisquedestillationibusdissoluereconatisumus,tantisperdumtrespraeterirentmensespriusquamhicpuluisparatusessetinproiectionem,quamquidemiuxtareceptipraescriptumfecimus,atfrustra:namaugmentumtransmutatumestindetrimentum,adeoutexauri&argentisimulunciisocto,restiterintunciaetrestantum,utinterimtaceamdemultisaliissumptibus,quibusquadringentimeicoronati,suntadducentos&trigintaredacti,dequibusetiamuigintidefecerunt,istosItalomeodedi,utautoremadiretrecepti,quemasserebatesseMediolani,aquomeliusinstrueretur.~~Proindepertotamhyememexpectabameiusreditum,uerumindiempostremumpotuissemibidemmansisse,nunquamenimposteamihiuisusest.~~AestasDionysiiZachariitandemcomitantepesterediit,quapropterlocomihicedendumfuit,aliisquesociisannodimidio,quotemporeincidiinquendamsenem,uulgoPhilosophumappellatum,quocumamicitiamcontraxi,meaquereceptacommunicaui,rogans,utsuoiudiciomelioranotaret:~~decemitaqueuelduodecimquaesibipotissimauidebantur,demonstrauit.Haec,cessantepeste,rediensadpristinumlocumtentarecoepimoxareditu,perquetotamsubsequentemhyememoperatusadfestumusqueIoan.aequetantumemolumenti,quantumexpraecedentibusreportaui:siquidemadhucquadringentimeicoronatisumpseruntaugmentum,utexeisseptuagintaduntaxatnumerarem,nonproptereadespondianimum.QuidamAbbashabebatreceptumabamicoRomatransmissum,exaulaCardinalisArmignaci,cuiadiunctusexposuicentumcoronatos,totidem&ipse,utcommunibusexpensisexperiremur.~~Fabrefactisigiturnouisfornacibusdiuersarumformarumabaliis,quoniamopuseratnobisexcellentissimaaquauitae,prodissolutionemarcaeautlibraesemisauri,generosissimiuiniuasmagnumemimus,exquoperpellicanumingentemcopiameiusaquesaepiusrectificatae,plurimisuitreisuasisadhocemptisparauimus.Postmodumaurinostri,priusintegromensecalcinati,marcamunam,&quatuormarcasaquaedictae,posuimusinduouasauitreaspississimaretorta,unuminaliudintrante,sigillatis,&ambobuscollocatisinduabusmagnisfornacibusrotundis.Emimusetiamcarbonespretiotrigintacoronatorumunicauice,adignemsubtuscontifiuandumintegroquidemanno,utintereatamenaliquidinaliisetiamreceptistentaremus,exquibusnonmagisquamexoperemagnoconsequutisumusutilitatis,exutroqueuidelicetomninonihil.~~Construxissemusignemadinfinitosannos,priusque,utreceptumpollicebatur,congelatiofactafuissetinfundouasorum,nonpraecedentesolutione.Nonautemoperabamurindebitamateria,neceratistasolutionisaquauera;quaenostrumaurumdissolueredebet,utabexperientiapatuit.Inuenimusenimaureumpulueremadhucintegrum,necnisipaulominutiorem,quemproiecimussuperuiuumargentum,uthabebaturinrecepto,sedinuanum.~~Aegretulimushocinfortunium,&praesertimAbbas,quitamquamoptimussecretariuspublicus,iactitaratcoramsuismonachis,senihilexpectare,praeterfinemoperis,tandemplumbeumfontemexistenteminmonasterioliquefacturum,&conuersuruminaurum:~~ueruminaliudtempusreseruarecoactusest,utpostmodumsuppeditareteisumptus,quosintereafecitperGermanumoperatorempraetereuntem,&frustra,meabsentedumessemParisiistentauit.Abbasutiquereassumptoanimo,persuasitmihi,utcongregarempropartemeatrecentos,uelquadringentoscoronatos,totidemadderetmeis;quibusmecumassumptisParisiosmeconferrem,ubilaborantumnumerusinfinitus,tantisperinteripsosacdiuersosuersarer,donecopusaliquodperfectuminuenisseminternosuelutfratrespartiendum.Quoquidempactoinito,bonapossessionummearumdenuoconscripsi,Parisiosutiqueueniensoctin60DionysiiZachariigentosattulicoronatos,eaintentione,utillinenondiscederem,usquedumabsumpsissemautreperissemquodoptabam.Nonsineparentum&amicorumomniumoffensionemaximarecessi,quimelibenterinordinissenatoriiuirumpromouissentinpatria,existimantesmelegisperitumessepromptissimum.Uerumegoresistens,acsimulansmehispecuniisofficiumaiiquodempturum,ualedixi,&accinximeitinerialteradienatalisfesti,acParisiosappulitriduopostReges.Ibidemintegromenseprimumincognituslatitareuolui.Moxatquepostmodumfrequentarecoepicumartistis,aurifabris,fusoribus,uitrariis,fornacumstructoribus,aliisque,tantamcontraxinotitiam,utuixalteromensefinito,pluscentumoperatorumfactisuntmihifamiliares.~~Nonnullioperabanturintincturismetallorumperproiectiones,aliipercimentationes,aliquiperdissolutiones,plaeriqueperconiunctionemessentiaelapidissmirilliuulgonuncupati,nonnulliperprolixasdecoctiones,aliquiinextractionibusmercuriorumametallis,aliiueroinistorumfixationibus.~~Adeofrequenseratnostraecongregatio,iamindomibus,aliasinsummotemplo,utfestiuis,acdominicisdiebusnonparceretur.Aliquidicebantinterse:Utinamnobisessetfacultasopusnostrumrepetendi,perueniremusadperfectionem:alii,siuasnostrumintegrumpermansisset,resbenesuccedebat:nonnulli,siuascupreumhabuissemusoptimerotundum,fixumreddidissemusmercuriumcumluna.Insummanemoomniumaliquidoperatusfuerat,quodsuiscareretexcusationibus,quibusadhuctantispersurdasauresexhibebam,inutilesnamquesumptus,quosfecerameiusmodipersuasionibusmemoriamrefricabant.IntereaGrecusquidamexistimationedoctus,adiitmihinotumthesaurarium,aureosillimontespromittensexfixationemercuriicinabaris.Haecnotitiadeditoccasionem,utcumamicosimulpropartemeapecuniaserogarem,adhocopusexequendum.~~Cumigituropusessetargentopuroinlimaturasconfracto,hocemimusponderetriummarcarum,exquo,cumadiunctapastaquapiamartificiali,clauosefformabatoperariusnoster,admixtacinabaripuluerisata,quosinollafigulinaclausadecoquebatsuotempore.~~Tandemexiccatospercupellamfulminabat,adeoutreperimustresmarcas,&pauloplus,argentipuri,quasquidemasserebatexcinabariproductas:nostrasanteapositasinsumumeuolasse.LucrumhocDeonotumessepotuit,nonnobis,cumegopropartemea30.coronatos,&ultra,perdidissem,uelfrustrainsumpsissem.~~RumorhicclauorumincrebuitpertotamciuitatemParisiensem,utnemonondehisaudiuisset,praesertimintereos,quisophisticationumoperibusassueuerant,uelutanteadepomiscupreisadfixandumcumlunamercuriumfamafueratproseminata.~~Tandemaduenitquidamnobilisinsophisticationibusinsigniterexpertus,adeoetiam,utindelucrumfaceret,operasuauendensaurifabris,quocumamicitiaminii,nonsinesumptu,nemeputaretegenum.Annointegrocumipsouersatusfui,priusquamtantillumdeclararet,postremotandemarcanumsuummihicommunicauit,quodetsiplurimifaceret,nihilperfectifuit.Nihilominusad62DionysiiZachariimeumAbbatemscripsicuncta,quesuccesserant,ipsiqueduplumpostremihuiusoperismisicumpracticadictinobilis.AdmerescripsitutmaneremParisiisadhucannum,sumptusquenonformidarem,maximecuminarcanumincidissemproprincipio;~~quodexistimabatnonexiguum,quamuisegoresoluisseminanimononutimateria,quenonpersisteretineodemstatu,quopriusapparuerat,hocmihiproponens,operandumnonesse,nequelaborandumcuiquam,utnequam&impostoreuadat,aliorumquedetrimentoditescat.~~Proindemansi,utscripseratalioanno,cumduobusanteapraeterlapsis,frequentansiamhunc,modoalium,eosquedequibusopiniocommuniseratipsosaliquidhabereboniperfectique.Omnesfermeconsumpserampecunias,cumiamadmerursumscriberetAbbas,utmoxuisisperlectisquesuisliterisabsquemoraueniremadipsum,quodfeci:nolebamenimpromissamfidemfraternamperfringere.~~AduenientimihiliterasobtulitaRegeNauarrae(quiharumrerumcuriosusesseuidebatur)adipsummissas,utprocuraretapudme,siremgratamillipraestareuellet,Regemadiremilico,arcanumquedoceremilliusnobilis,acaliaquaemescireaudiueratexrelatu,promittenteminremunerationemtria,uelquatuormilliacoronatorum.~~SummahaecAbbatemadeoinflammarat,utnonmagislaetumsedemonstrasset,ubiiamincrumenasualatitassent,necpriusquiescerepotuit,quaminAulammecontulerim.Quocumuenissem,nonantesexhebdomadasoperaripotui,quodalioquaerendaessentmaterialia.Absolutotandemoperemunusquodexpectabamobtigit,nihil.~~NametsiRexinanimoconcepissetremunerarelaboresmeos(utinterimtaceamdefauore&amicitiaperincolas&aulicos,mihidemonstratisscilicet,aualdepaucistamen)nihilominusdissuadentibusRegibonamopinionemsuis,acmaximisnobilibus,&praesertimillis,quipotissimacausafuerantaduentusmei,dimissusfuiaRegeuacuismanibus,datoqueuerbogratiarum,&siquidessetconfiscationuminsuisregionibus,cuiuspotestatemhaberet,perquirerem,hocmihidarepollicebatur.Tediosaresponsioneperturbatus,fiderenoluitamuanispromissionibus,quaemihinotissimaefuerantolim,adAbbatemnonsatiscontentusredii,necpriustamenquaminuiseremtranseundoquendamreligiosumDoctoremexcellentissimuminphilosophia,decuiussingularidoctrinarumoreratnonexiguus,hicmeplurimumretraxitasophisticationibus.Postquamcognouissetmephilosophiaenauasseoperam,eousque,utmagistratusgradum(quemuocant)recepissem,utipsietiamnarraueram,dolereseplurimum,aiebat,menonhabuisselibrosoptimosquoscumque,priusquam&tempus,&opestaminutiliterconsumpsissemineiusmodisophisticationibusdiabolicis.~~Narrabameidehocoperepostremo,quimoxiudicauitinmultisexaminibuspersisterenonposse.~~Quaproptersuasitamice,utprorsumdeincepsabstineremabistiserroribus,librosquelegeremantiquorumPhilosophorumattentius,adcognitionemueraesuaemateriae,inquauidebaturconsisterehuiusscientiaepotissimaperfectio.~~Proindeaccelera64DionysiiZachariibamiteradAbbatem,utrationemredderemsumptuum,quosfeceramParisiis,partemquedaremeiusremunerationis,quamacceperamaRe-geNauarrae.Cumquenarrassemomnia,contristatusest,&maximequianolebaminopereperseuerare:credebatenimindustriumoperatoremesseme,nectantumefficerepotueruntbonauerba,quibusutebatur,quinDoctorisconsiliumamplecterer,obeuidentesrationesquasadduxerat.CalculodatocumAbbate,utriquenostrumexoctingentiscoronatiscommunibus,nonagintaresiduisuntinuenti.Ualeutrinquedicto,separatifuimus:~~egouerodomumreuersus,utpluresnummosameisarrendatoribushaberem,quibusreceptis,Parisiositerummecontuli,deliberationefactamecum,postquameouenissem,adomicilioquopiamnonexeundi,donecoptimam&perfectamfecissemresolutionem,exlecturadi-uersorumautorumnostraephilosophiaenaturalis,antequamoperinostromagnomanumapponerem,relictisomnibussophisticationibusautorisuonequam.AppuliParisiositaquepostridieSanctorum,anno1546comparatisquemihilibrisaliquotpretiodecemcoronatorum,inhacphilosophiapartimexcusorum,partimueronon,cumantiquorum,tummodernorumscribentum,utTurbaPhilosophorum,Treuisanus,Lamentationaturae,&plaeriquealiitractatusnondumimpressi,&locatocubiculoinsuburbioMarceo,mansimusibidemego,&puerinseruiensmihi,neminemintereafrequentans,atqueassiduestudens,dies&noctesintegroannosummacumdiligentia.Primomenseuixabsoluto,coepiiamunamresolutionemmihiproponere,moxaliam,hancampliare,modomutareprorsum,idquetantisperfacereproposueram,usqueduminunamtandemincidissem,inquamnullauarietas,&nullacontradictiosententiarumphilosophicarumquadrareposset.~~Inistisannus,&bonaparsalteriuspraeteriit,priusquamstabilemaliquamexeiscognitionemelicerepossem.Interistasperplexitatesconstitutus,frequentareuisumest,expediensbonosoperatoresinhocoperediuino,sophistisatergorelictis,quoscognoueramtotocoelo(quodaiunt)errare,&aliosseducere.Uerumquaemetenebatambiguitasastudio,iamaugebatur,acmagisdumconsideraremuariumatquediuersumoperandimoduminteripsos.Namsihicinaurosolooperabatur,alterinaurocummercurio,aliusadmiscebatplumbum,quodsonansappellabat,quiacumargentouiuoperuasretortumtransierat:aliusitemconuertebatmetallainargentumuiuum,uariissimplicibusatquediuersis,persublimationem:aliusoperabaturinatramentonigro,quodasserebatueramessemateriam,quaRaymundusLulliusutebaturincompositionemagnisuilapidis.Siquisoperabaturinalembico,contrareperiebatur,quiinmultis,atquealiisdiuersisuitris,aeneisnonnullis,cupreis,plumbeis,uelargenteis,etiamaureis.Itemnonnullisuasdecoctionesfaciebantignemagnorumcarbonum,aliilignorum,aliquiflocibusracemorum,aliiSolisradiis,&inbalneoMariaealii.Adeoutoperationumeiusmodiuarietas,unacumlibrorumcontradictionibus,eomefermeredegerant,utdespon66DionysiiZacharii~~deremanimum,cumSpiritudiuinorursumerectus,adlibrorumseriamlecturamdenuomecontuli,diligentius&maiorecumanimaduersionerelegiscriptaRaymundiLullii,praesertiminTestamento&Codicillo,quaecontulicumepistolaquadam,quamscripsit,propemortemexistens,RobertoRegi,&cumscriptoquodamaDoctoremihidato,cuifuitinutile,utcontrapraedictasomnesoperationes,quasanteauideramconcludens,adunamtandemresoluissem,talemquereperissem,quaeconueniretcumomnibuslibris:~~itemcumearesolutione,quamfacitArnaldusdeUillanouapraeceptoreLulliiinhacarte,subfinemmagniRosariisui.Inhacitaquemanensopinione,aliudnihiloperatusfui,quamassiduelegereacmeditaricircameamresolutionemdies&noctes,donecterminusadessetimneicensus,utdomumrediremoperatum.~~Cumqueiamessemdomi,proposuiquodresolueramineffectumdeducere,factaprouisionepriusomniumquaenecessariasunt,acprimofurnumconstruxi,&alteradiePaschatislaborarecoepi,nonsinemultisimpedimentis,quorumhicnonfaciammentionem,nisiparentum&amicorumcrebrarumincrepationum,acuicinorum.~~Nonnullidicebantmihi,Heusquidnamuersasinanimo,nunquidsatinutiliumsumptuuminhisnugisadhucfecisti,quaeso?Aliusadmonebatnisiabstinerematractationetantorumcarbonum,uulgussuspicaturumdefabricationemonetaefalsae,cumiamhacderemurmurarecoepissent.~~Adueniebatalius,quiciuesomnesasserebatmirari,acpraeeminentiores,curnonfaceremprofessionemIurisprudentiae,praesertimquodLicentiatusessem,quoadperueniremaltiusadofficiumaliquodadministrationiseRepublica.~~Quimihiconiunctioreserant,acfamiliariores,increpabantindiesabsqueintermissionedicentes:Quandotandemistisineptiisfinemimpones,&bonorumpaternorumdilapidationibus?potiusforethuiusmodisumptusinutilesadsolutionemcreditorumconuertere,&emptionemalicuiusofficii.Necidsatesseuidebatur,quinminarenturmihi,nisidesisterem,facturosutministriIustitiaeruerentindomum,&omniaperfringerentinstrumentacumreliquis.~~Sinostrinullus(inquiebant)neccaeterorumtibiamicorumsitrespectus,tuisaltemhabetorationem,consideranscumtriginta,uelcirciter,annorumsis,uiderisagerequinquagesimum,sictibibarbatingiturinalbedinemferme,praenimiislaboribus,uanaecuiusdamopinionisgratiaperpessisatuaadhuciuuentute.~~Utrumhaecuerbamepungerentasperrimeconsiderate;~~maximecumuideremopusmeumindiessuccedereprosperius,cuipertinaciter&constantissimeinsistebamabsquetaedio,spretisetiamistisacaliisinteruenientibusimpedimentis,&praecipuepe-ste,quaesaeuiebatpertotamaestatem,utetiamcessarentomnesnegotiationes.~~Singulisutiquediebusconspiciebamapparitionestriumcolorum,quosPhilosophiscribuntappareredebereanteperfectionemoperisdiuini.EosomnesgratiaDeiuidisuccessiuosunumpostalium,acdeincepspropriodiePaschatisalteriusanni,uidiperfectionem,experientiafactasuperuiuumargentumcalefactumintigillo,&conuersumin68DionysiiZachariipurumaurumpraemeisoculis,breuiorispatio,quamuniushorae,paucoadmodumhocpuluerediuino.Deusnouitquantofuerimgaudioperfusus.~~Necproptereaiactabundus,autelatusmundocoramexilii,sedclamDeogratiasagensimmortales,quimeasprecesexaudiredignatusfuerat,perIesumChristumfiliumsuumDominumnostrum,orauilatius,utilluminaretcor&intellectumsuagratia,quapossemutiadhonorem&laudemsuigloriosinominis.~~AlteradiestatimaccinximeitineriuersusmeumAbbatem,quopromissaefideifaceremsatis,atobieratsexanteamensibus:quamobremdoloremaximoaffectusfui,&obmortemalteriusDoctorisuidelicet,dequamihirelatumfuitinitinere,nonlongetranseuntiasuoConuentu.Proindecontulimeinquendamlocumassignatumcuidamproximoparentimeo,priusquamdiscederemapatria,uteumadmeuenturumexpectarem:~~huncreliqueramdomimeaecumpotestateprocuratoria,uendendiomniabonameapaterna,utmeiscreditoribussatisfaceret,acresiduumsecre-topauperibus&egenisdistribueret,utquemeiparentes&aliifierentparticipeseiusdoni,quomeDeushonorareuoluerat.Plaerique,&fereomnesaliiexistimabantmetanquamdesperabundum,&praededecoreobtantossumptusinutilesuendidisseomnia,quoadexterasregionesfugiens,lateremincognitus,utmihiretulitillemeusparens,quiadmeuenitprimaIulii.~~DeincepsLausanamiuimus,inSabaudiasitam,utindenosconferremusadcelebrequodpiamemporiumGermaniae,paucoadmodumcomitatu,neinnotesceremetiamillis,quihocmeumopusculumlegerent,meuiuente.Quodquidemcomposuisolum,utdiuerterembonospiosqueuirosasophisticationibus,aduiamrectamperfectionisinhocoperediuino.Proconclusionehuiusprimaepartis,inmemoriamomnibusreferoquodPoetacecinit:"Foelixquemfaciuntalienapericulacautum."quodiscantameiserroribusinutilessumptusfugere,quifiuntinsophisticationibus:contra,patienter&constanterpriuslegere&intelligerebonosautores,quamoperimanumadmouere,Deumorandosemperprogratia&intellectusincero.Siquidemnonfatonequefortunahucperuenitur,atsolauocationediuinitusfacta,potiusquamstudio.Quibusdatumfuerit,dabiturpariterindignisuelandimodus,&aliisprobisquereuelandi,neomnesaequaliterintelligant:pariter&beneutendigratia,inhonoremAltissimidatorisluminum.Amenesto.OpusculiDionysiiZachariisecundapars,quadocetautorlegendorumPhilosophorumnaturaliumexfacilimamethodo,modum&normam.DionysiiZacharii~~PrimoPhysicorumlibroAristoteles,contranegantesprincipia,nonessedisputandum,atbenecumipsis,quifatenturesseuera,perignorantiam(sedhaecualeant,quantumualerepossunt)incauti,nonuidentesanguemsubhacherbalaten70~~tem,oblaruamsibianteoculospositam,prequadefalsiscoloribusauerisdiscernerenequeunt.Sedautoreminhacparteintelligerenonsatuolens,admelioratranseo,quiprosequituradhuncmodum:~~Bonis(inquit)uiris,&huiusartisstudiosisopusculumhocuoluiconscribere,quoualeantindefructum&utilitatemreferrenonexiguaminlegendisautoribus,intelligendisobscuritatibus,&uelamentisconfusioneperuarietateminordinatamstructis.Proindeutobueniamistis,&meissubueniamauditoribus,ordinepartiarnarrationem,acprimodicamperquoshaecscientiapotissimuminuenta,prodiitinaliquorumsuccessiuamnotitiam,tumquibusautoribususussumincompositionehuiusopusculi:~~causametiamquaretamobscurescripserint.Deincepsdiuersisprobabimusargumentisueritatem&certitudinemartis,respondendoparitermagisapparentibusincontrariumadductis.Tertiodocebimusartemnostramessenaturalem,&quaexparte:itemquamobremdiuinauocetur,aboperationibusprincipalibus,inibideclarandomanifestoserroresoperantumhactempestate.Tandemoperanaturaesubterraperipsamusitata,ingenerationibusmetallorumdeclarabimus,adquorumimitationemartificesoperarisuperterramoportet.Posteamateriamadhocopusnecessariamindicabimus:~~&postremoterminospraecipuosusurpatosinhacarte,sententiasquoquePhilosophorumantiquorumapparentes,sibimutuocontrariasconcordabimus,infiliorumartisutilitatem,&inmaximumdetractorumdedecus,ignominiam,&confusionem:~~singulaperantiquissimorum&doctissimorumPhilosophorumautoritates,neseputentamodernoquopiamdetegicumsuisimposturis.Utmeliusdeclaremusnostraescientiaeprimosinuentores,beatiIacobiApostolidoctrinamest,quodreuocemusinmemoriam,quaesichabet:Omnisdonatiobona,&omnedonumperfectumesupernisest,descendensapatreluminum,&c.~~Haecsententiageneralisest,quapropter&nostraeconuenitintentioni,maximequiascientianostraesttamdiuina,tamquesupernaturalis(insecundaquidemoperatione)utsemperfuerit,acsitadhucimpossibilehancinnotescerehominibus,quocumquestudiouelindustriaquauis,etsiomniumsapientissimisint,atquedoctissimiPhilosophi,nisiprimumaDeositinspirata.~~Deficiuntenimhacpartenobisnaturalisomnisratio&experientia.Quaproptermeritoscriptumestanonnullis,arcanumessereseruatumaDeosuis,ipsumtimentibus&honorantibus,utaitillemagnusProphetanosterHermes.Anulloalio(inquit)necperalium,quamaDeoperdiuinameiusinspirationemhabeo.Alphidiusidipsumconfirmat,hisuerbis:Scitofili,DeumreseruassehancartemAdamiposteris,&praesertimuerepauperibus.IdipsumaffirmatGeberinSumma,inquiens:NostrascientiaestinpotestateDei,quiexmisericordiasuadonateamquibusuult.Nonestigiturinhominumpotestate,nequeabipsisexcogitata.Ueruminquantumipsanaturalisest,autinprimissuisoperationibusnaturamimitatur,eatenusuariesuntopinionesindemonstran-doprimuminuentoremeiusimitationis.NondionysiiZachariinulliasseruntfuisseAdamum,aliiAesculapium:aliquiuoluntEnochprimameiushabuissecognitionem,quemdicuntHermetemextitisse,cuietiamtantumhonorisGraecitribuerunt,utomniumartiumoccultaruminuentoremappellarint.Egopropartemealibenterassentirempostremehuicopinioni,cumcertissimumsitipsumfuissepraecellentissimumPhilosophum,utexscriptiseiusapparet.Causasrerumdiligentissimescrutatusest,perexperientiasinnaturalibus,quibuscognitis,innotuitipsepariter,materiaquautiturnaturainconcauitatibusterraegenerandometalla.~~Quotquotenimhancimitatifuerunt,omnesperueneruntadueramhuiusartisnotitiam,utiPythagoras,Plato,Socrates,Zeno,Haly,SeniorRasis,GeberMorienus,Bonus,ArnaldusdeUillanoua,Raymundus,&plaeriquealii,quosrecensereprolixumforet.~~Exquibusomnibus,tanquamexpraecipuis,composuimushocpraesensnostrumopusculum,nonsinemaximolabore,utipsorumlibritestantur.Scripseruntenimadhuncmodum(cumpraeoculistimoremDeisibiproponerent)utimpossibilesitadcognitionemartishuiusperuenire,lecturasolasuorumlibrorum,quodGeberinSumma:Nonest(inquit)quodfiliusartisanimumdespondeatinhocoperediuino:siquidemassiduemeditanscausasnaturaliumcompositionum,tandemeoperueniet;quotenditanimuseius.Contra,quicumquepraetenditinueniremediolibrorumnostrorum,tarderemassequetur:namadeumscripseremodumPhilosophi(aitalioloco)utsibiipsistantumuideanturcongratularipracticamueram,huicinquirendimodumpermiscentes:itempraecipuasquoqueoperationesuariomodo,acindiuersiscapitulisponentes:causamponit.Quiasiobseruassentordineminsuistractationibus,potuissethaecscientiadiuinaabomnibusintelligiprimodie,uelunicahora,adeonobilisest,acadmiranda.Alphidiusinquit:Philosophos,credendumest,praedecessoresnostrosoccultasseprincipalioremsuamintentionem,subaenigmatico&aequiuocosermone,acinnumerisfiguris,nepermanifestationemsuaedoctrinae,mundusruinamindepateretur.Namperiretomnisagricultura,negotiatio,&quicquidnecessariumestinconseruationemuitaehumanae:nemosiquidemlaborareuellet,cumsetantisopibusrefertumuideretunusquisque,necessitudinemcontemneret.QuofitutHermesinprincipiosuilibri,seexcusansdicat:Filioli,nonestquodexistimetisPhilosophosoccultassehocarcanum,exinuidiaaduersusdoctosacstudiosos,atsolumnemalignis&ignarisinnotesceret.Rosinusait:Hocmedioignarusaequaretursapienti,&malitiosushomonequamabuteretur,indetrimentum,ruinam&perditionemtotiuspopuli.SimilibusexcusationibusutiturGeberinSummasua,capitulodeAdministrationeMedicinaesolaris,inquiens:Nonestquodmirenturfiliidoctrinae,Philosophosobscurescripsisselibrossuos:nonenimipsisfactum,sedignaris&indignisuelatamesseuoluerunthancsententiam,subtantauarietate&confusionediuersarumoperationum:intereatamenstratamuiamfiliissapientiae,quaDionysiiZachariiperuenirepossentadcognitionemartis.Nonenim(uthabeturalioloco)sibiipsistantumscripseruntartem,quamtenebant,sedmediadederunt,quibuscognosceretur,&habereturabaliis.HaecestigiturcausadifficultatisinlibrisPhilosophorum.Quidenimdifficiliusessepotest,quamextaminnumeriscontrarietatibus&contradictionibusexplicari,neduminmultis,acinteromnesfere,uerumetiaminunicoautore?utRasisait,inquiens:~~Abundesatisdemonstrauilibrismeisuerumfermentum,quoquidemopusestadmultiplicationemtincturarumadmetalla,quodaliolocodixinonesseuerumfermentum,relinquenshuiussententiaesententiarumueiudiciumillisquisanumhabentintellectum,subtilemquediscretionem.~~Itemsiunusipsorumdicatmateriamnostramesseuilispretii,atquenullius,ubiqueinfimisreperiri,utiZenoinTurbaPhilosophorum:contrahoceodemlibroBarseusait,quodquaeritur,nonestparuipretii.Aliusdicetremessepretiosissimam,&nonabsquemultissumptibusreperibilem.Hicdocetpraeparationemmateriaeindiuersisuasisoperationibusquediuersis,utiGeberinsuaSumma:moxreperiasaliumasserentemunouasetantumopusesseaddiuinumopusnostrum,utsuntRasis,Lilius,Alphidius,&alii.Inlib.eiusdemRasishabeturtempusnouemmensium,inaliolegiturannusessenecessariusadhocopusperficiendum,quodasseruntRosinusatquePlato.Tandeminipsorumterministantauarietasapparet,utimpossibilesitremaquoquamdetegi,nisiperinspirationemAltissimi,uelimmediate,uelperaliquemuirumbonum&sapienteminhacarte.Causapotissimahaecest,utnonappareatquisquamhuiusreiperitusuiuens,atsolumpostmortemfateaturscriptis:tantisenimlaboribusadeptamartemsibimet,sipossent,occultamuellentPhilosophi,quantomagisaliis.Hocnobisigiturcumuulgononestitamirandum,atquecumsapientibus,quanamuiasitadillamperueniendum.Priusquaautemadsecundumnostraediuisionismembrumueniamus,respondendumeritobiectionicalumniatorum,laboresalienoscarperesolitorum,quodpropriisuilumineuerocareant.Nonobseruatam(inquient)AristotelisdoctrinamlibroseptimoPhysicorum,quaesichabet:Definitioestueraformasubiectidefiniti.Cumergosuscepissemueramtractaremethodumhuiusscientiae,priusadefinitionefuitinchoandum.~~Hos&similesremittamadpriscosautores,quicumscientiaedi-uinaedefinitionemdareconarentur,&noninuenirentperfectam&completam,fatericoactisunt,nonessepossibilem,maximequiafamiliaribuscaretprincipiis,utaiuntMorienus,Lilius,&plaeriquealii.~~Quapropterdescriptionibusuariisduntaxatcontentifuerunt,quibuseffectusartisdemonstrarent.Egouerodicampropartemea,quidnamhacderesentiam.Estphilosophienaturalis,parsquaedamdocensmodumperficiendimetallasupraterram,eximitationenaturaliumoperationum,quantoproximiusfieripotest:quamueramasserimusdiuersisdecausis.PrecipuecumnihilsitinterPhilosophoscertiusueritatemibidemesse,maximeubinullaapparetcontradictio,testePhilosopho.~~Quotquotauteminhacartescripseruntolim,siueHebraice,Graece,autLatine,siuequouisaliosermone,consenseruntinterse,&sidiuersotractandimodoperfiguras,aequiuocationes,&aenigmata,utuideanturuno&eodemidiomatescripsisse,eodemetiamtempore,quamuiscentum,ducentis,acmilleannisaliialiospraecesserint.~~Seniorinhancsententiamait:QuamquamapparetquodammodoPhilosophosdiuersatractaresubuariisdiuersisquenominibus:uerumenimueronilnisiremunicamintelligunt.IdipsumasseritRasislibroLuminum,inquiens:Subdiuersissententiis,nobisprimafaciecontrariisapparentibus,Philosophinonnisiremunamintellexerunt,eandemque:cuiusreitestimoniumexhibentaliarumsententiaruminsignesprofessores,quipariterinhacartediuinascribentesetiam,&affirmanteshancdi-uinamscientiam,circaremunamuersariperhibent.SolaPhilosophisententiahaecnobissufficeret,quamponitEthicorumlibro2.Omnequodriteperagitur,unicomedioperfici.Omniumigituropinioest,unicauiadiuinumhocnostrumopusabsolui.TesteGebroinSumma:Scientianostra(inquit)perdiuersanonperficitur,atsolumperunicamrem,cuinihiladdimus,necdiminuimus,sedsuperfluatantumremouemus,preparationesolaseparando.ItemLiliusait:Magisteriumnostrum,unareduntaxat,unoregimine,&unicomedioperficitur.Idemasseruntomnes,quotquotscripserunthactenusinhacartePhilosophi,licetuideanturinuariadistrahi.Potissimacertitudonostraescientiae,quaconfirmamuresseuerissimam,estexperientia,quamfecimuseius,utloquunturSenior&Rasis.~~Uerumutiistalemapprobemus,maxime,quibusdubitaremeritocontingit,cumcaeterisPhilosophiseritfatendum,ipsamcontinerisubeaphilosophiaeparte,quamoperatiuamuocant,&submedicina,quaesuiueritatemnonaliundecomprobare,quamabexperientiapotest.~~UtcumpereamdoceturReubarbarumpurgarecoleram,nonmeliusidpoterit,quamexoculopercipi,&experimentoperapplicationemdictisimplicismedicamenti.Asimiliconcludimusinartenostra:~~siuideaturfumosoloplumbicoagularimercurium,&atramentorum,fiericomponiquepossemedicinamperfectissimamnaturaemetallorum,&qualitatibuscongruam,quacumcaeterisimperfectisperficiqueat,solaproiectionesuperipsumfacta,praesertimcum&ipsamineraliacompositacongelentmercurium,ipsumquereducantinsuamnaturam.~~Quantomagisperfectapernostramartemritepraeparatacongelabuntipsum,acreducentcumaliisimperfectismetallis,ingenti&exuberantisuadecoctione,quamhabentperadministrationemartisnostre.Quofirmiushancnostramintentionemcuriosishominibusapprobemus,uteiusueritaticertitudiniquemeliusassentiant,Aristotelissententiamlib.4.Meteor.adducamus:Omnequod(inquit)eandemcumaliquocompositooperationemefficit,esteidemperomniasimile,utomnequodoperationemhabetoculi,estoculus.~~Haudsecus,cumaurumnostrumartenostracompositum,peromniasimilesitminerali(inquouersaturomniscontrouersiadisceptationis,utrumaurumanobiscom-positumuerumsitaurum)satisdocuisseuidemurexDionysiiZachariiPhilosophisententia,nostramartemesseueram&certissimam.~~Satisfatebunturipsisprobatum,quiuiderunteiusexperientiam,aliisueronon:quibusPhilosophiprobabilioresautoritatesinhancremadferemus.EodemlibroMeteororum,quartoDigestionumcapitulosicinquit,autsimile:Quicquidinperfectionemdestinatumest,actalemansitobdigestionisdefectum,assiduadigestioneperficipotest:qualiasuntomniametallaimperfecta,cumanaturafuerintadaurumordinatapriusabinitiosuaecompositionis,utpostremopereandemadeumfinem,auriuidelicet,perducerentur,necnisitaliasuntobimperfectamdigestionem:ergoquodsequituraudiemuseoloco,ubiquartumnostraepartitionismembrumdiscutiemus.Quodigiturnaturasubterrauoluitexequi,nossupraterramimitationepernostramartem,&proiectionemefficimus,utinfralatiusaudietur,penultimanostrediuisionisparte.~~Rursuscumelementaqualitatibussuissibimutuocontraria(utaitPhilosophuslibrosecundoGenerationum)inseinuicemconuertibiliasint,quantomagisipsametalla,quaesuntunius&eiusdemsubstantiaemateriaeque,cumnonsintqualitatibuscontraria,conuertentur,hocinilludfacilime.~~QuamobcausamHermesprocreationemipsorumcircularemessedixit,atimpropriequodammodo,utipsemetfatetur,quianonsuntadeumfinemanaturacreata,utexperfectisfiantimperfecta,sedcontra:quaproptereatenusnonesteorumgeneratioprorsumcirculares,nisiproparte.Quamquamistaesimilesquerationespersesuntinconfirmationemartissufficientes:~~attamenquiasophistaesemperincontrariumadferunt,quodrelucteturueritati,sinonomnia(quodprolixiusforet,quamhuicopusculonostroconueniat)quaedifficiliorasuntargumenta,studiosorumanimum&mentemperturbantia,mediamqueinterdubium&resolutionemhaerentemtenentia,producemusinmedium,utabistorumsolutionibusaliarefellerediscant.~~ExautoritatePhilosophiquartoMeteororum,quepariterfuitAuicennae,&AlbertiMagni,sicaugmentantur:InuanumoperanturAlchimistaemetallaperficereconantes,nisireducantillaminprimammateriam.Cumigituridnonfaciant,sophisticaperconclusionemasseruntAlchimistarumomniumopera,utipsemetAlbertusaitadhuncmodum:Quotquotmetallatinguntuariismaterialibussimplicibusindiuersoscolores,suntimpostores,nisireducantillainprimammateriam.Multisapientissimiqueuirihocargumentumsoluereco-natisunt,cumsitexmagisapparentibus.~~Istorumnonnullidicunt,etsiperproiectionemimperfectanonreducantur,nihilominusincompositionemedicinaesimilisfitreductio,uidelicetinsulphur&argentumuiuum,quesuntueramateriametallorum,utinfradiceturlatiusquartonostraediuisionismembro.~~Sufficitigituragentissolareductio,tumperfectiosummaperdecoctionemacquisita,licetpassiuinullafiatreductio.IneasententiafueruntArnaldusdeUillanouainmagnosuoRosario,quemsequutusestRaymundusLulliusinsuoTestamento.Saluapacetamen&reuerentia,quaedebeturgrauissimisautoribus,haecopiniocontrariarinimium80DionysiiZachariiuideturPhilosophisomnibus.~~Cumenimconcedantmetallaesseinprimamreducendamateriam,quodmotufitcorruptionisexAristotele,uelleuidentursolafusione&proiectionediuininostrilapidissupermetalla,haecadeumcorrumpimodum,acnudariprimasuaforma,quodomniPhilosophoconcederenimisindignumest.~~Plaeriquealiidiuersasadferuntsolutiones,utuiderelicetinsuislibris.Egoueromeamsolutionemproferam.Siquidemnouafabricaremetallamoliremur,autexeislapides,uelquidpiamaliudalienumametallis,necessarioforentinprimamsuamreducendamateriam,idquemediis,quaedictasunt.~~Cumtamenhaecsitintentionostraduntaxat,utimperfectaperficiamusmetallainaurum,preteromnemtransformationeminmateriasnouas,&apropriasuanaturadifferentes,purgemusacmundemusperoperisnostridiuiniproiectionem,quoadexuberantemdeueniantperfectionem.~~Haudquaquamestopusillareducereinprimammateriam:differuntenimimperfectumperficere,&existonouiquidproducereuelgenerare.Alioquiconcluderetur,omniasemicoctareducendaesseadprimamformam,utcompletedecoquerentur:quodquidemindignumestomniPhilosopho.Caeterasobiectionesaduersuschemicasartesfiericonsuetas,inpresentiamissasfaciam,quodpereaquaeposuimus,reliquafacilesoluiqueant,argumentaqueuis.AutoritatisAuicennetamenest,quodmeminerimdecontradictionibusAristote-liscontrachemiamobiectisinsuaiuuentute:Cognoui(inquit)intentionemeorum,quinostramartemnegant,&aliorumquiueramaffirmantesse.Priores,utsuntAristoteles&plaeriquealii,utunturquibusdamargumentisutcunqueapparentibus,atminimeueris.Posterioresuerodicunthacscientiamcertisdemonstrationibusprobarinonposse,uellicere,utaliasomnes,cumaliauiaprocedat,aliisomnibuscontraria.Namcelatacuelatsuorumterminorumproprietates,cumcaeteraeplurimumlaborentinsuorumdeclarationibus.Proindenostraediuisionisordinemprosequutus,tertiumeiusmembrumarripiam,exponensoperationeseiusnecessarias,adexecutionemoperisnostridiuini.Primodicamrationemquarenaturaleuocetur,atquediuinum,utcognoscanturenormesoperantumhactempestateerrores.Aristotelesdocetnaturamoperarisubterrainprocreationemetallorumquatuorqualitatibus(utmeliusintelligatur)elementis,igne,aere,aqua&terra:quorumduo,reliquaduocompraehendunt,terraignem,&aquaaerem.Cumigiturmaterianostraconstatexaqua&exterra(utinfradiceturampliuspenultimonostraediuisionismembro)meritonaturalisappellatur,quiaineiuscompositionequatuorintrantelementa:duomanifesta,subquibusaliaduolatitant,oculisuelatacorporeis,ignis&aeruidelicet,quaesolismentalibuspercipidebent,utaitRaymundusLulliusinsuoCodicillo,adhuncmodum:Considera(inquit)naturam,&proprietatemolei(quodsophisticatoresaeremuocant,ideoquiasuisqualitatibusmagisabundaredicunt)oculustuusnoniudicabitilliusdifferentias,&proprietates.Perhaecuerbasatisinnuit,elementaquatuorinoperenostrodiuinononesseeuidentia,quodplaeriquefalso82DionysiiZachariiputarunt,utinfradicetur,ubiterminosdeclarabimusartis.Naturalisetiamdiciturscientia,quodinprimasuaoperationeimitaturnaturamquantodiligentiuspotest:nonposseteniminomnibus,utaitGeberinsuaSumma.UeterumoperationibusPhilosophorumnaturalium,quinospraecesserunt,optimeconfirmamur:~~hiiquidemposteaquamdiligentissimisinquisitionibuscognouissent(utaitRaymundusLulliusinepistolasuaadAlbertumRegem,&AlbertusMagnusintractatuSimpliciummineralium)naturamadmetallorumprocreationem,subterrasolumoperaripercontinuas&assiduasdecoctioctionesueraemateriae,quibusmundumabimmundo,purumabimpuro,perfectumabimperfecto,continuatiseuaporationibus,separat,caloreterraemineralispartimidefficiente,partimcaloreSolis,quipersesolumintegram&perfectamistamdecoctionemnonadimplet,ipsimetconfirmatisunt.~~HocdeclaratoptimebonusilleTreuisanus,quodetiamnosdocetexperientia:uidemuseniminminerisdiuersitatemmetallorum&materialium,nonnullacrassiora,&aliasubtiliorapurioraqueinsublimeplaerunqueexaltata.Quapropternostrascientianaturamimitando,proceditinprimasuaoperationepersublimationem,quamateriamnostramoptimepurificet:impossibilenamquefueritnobisaliterpraeparare,utGeberinSumma,&RasisinlibroLuminuminquiunt:Initiumoperisnostri,estsublimare,quaremeritonaturaleuocatur.Quamobcausamscripseruntilli,quinospraecesserunt,opushocnostrumnonesseartificiale:~~quicquidenimfacimus,aliudnihilestquamadministrarenaturaeperartemmateriamadcompositionemoperisnecessariam,quamipsanaturanonpotuitinhancperfectionemconnectere,quiaeiusactionescontinuaesunt,utaitGeberinsuaSumma.~~Rationehuiustamadmirandaeconiunctioniselementorumscientia,nostradiuinauocatur:quamueroconiunctionemPhilosophisecundamoperationemappellarunt,&nonnullidissolutionem,asserentes,arcanumarcanorumesse,quodPythagorasaitinTurbaPhilosophorum:Magnumhocestmysterium,quodhominibusDeusuelatumesseuoluit.ItemRasisinlibroLuminum:Siueramnostricorporisdissolutionemignoraueris,nonestquodopereris:illasiquidemignota,reliquuminutilefuerit:hancetiamexlibrisdiscerenemopotest,nequeexnotitiacausarumnaturalium:proindeuerediuinadicitur,utAlexanderinquit.Corpusnostrum(quodlapisestoccultus)congnosciminimepotest,nequeuideri,nisinobishocipsumDeusperSpiritumS.suuminspirarit,uelperaliquemuiuumhominemdocuerit,sinequoscientianostra,nihilest.Hicestlapis,dequoloquiturHermestractatusuoquarto:Lapisnoster(inquit)diuinuscognoscendusest,quiclamatassidue,Defendeme,&egoiuuabote,damihiquodcompetit,egotibiuicissimoptimesuccurram.Dehoceodemoccultocorporeloquiturprimosuotractatu:Falcesemperincacuminemontisclamans,Egosumalbumnigri,&rubeumcitrini.Scientiamnostraminutilemessepraeteristamconiunctionem,ratioest,quiatemporenatiuitatis&procreationiso84DionysiiZachariiperisnostridiuini,parsuolatilissecumdefertpartemfixam.Aliterenimquamperistamadmirandam,&plusquamsupernaturalemconiunctionemefficerehaudquaquampossemus,utinignefixumopuspermaneret:utquodomnesPhilosophipraecipiunt,fiat,fixum,uolatile,acdenuouolatilefixum.Istaconiunctiofieridebetipsamethorasuaenatiuitatis,utinquitHalySecretorumlibro:Quicunquenostrumlapidemnoninuenerithorasuaenatiuitatis,nonestquodaliumexpecteteiusloco.Namisquidiuinumopusnostrumaggrediturabsquenotitiadeterminataenatiuitatiseiushorae,nilexoperesuoconsequeturunquam,praeterinutilesomninolabores&poenaserrorissui.~~HanceandemconiunctionemRasislibroPraeceptorumproprieuocatponderaPhilosophorum,&regimina,suadensutabhocoperediuinoprorsumabstineamus,sinoncognouerimusexactissimepondera,quaePhilosophipraecunctisaliisarcanisoccultarunt,utpatetabeorumscriptisuariis.~~Namubiquisdixerit,eiusmodiconiunctionemdiuinamfieridieseptimo,moxreperiasalium,quiasseratquadragesimodiecompleri:aliumcentesimo;aliumsubfinemmensiumseptem:autnouem,quodRasis:aliumsubannifinem,utRosinus:uixduoshacinreconcordanteslegerepoteris.Cumtamenunicussitidemqueterminus,unicusdies,imounicasola&eademhora,quafieridebetnostraconiunctioadpropriamsuamdecoctionem.~~Uerumquiauoueruntarcanumhocpotissimumsenonreuelaturos,destudiodiuersosscripseruntterminos,quamuisinterseconueniant,intelligentesunicum,quocognito,reliquumnilaliudest,praeteropusmulierum&puerorumludus,utaitSocrates:Eccetibiueramdispositionemalbiplumbidemonstraui(hocestuerampraeparationemmateriaenostrae,quaenigrapriusutplumbumapparet,postmodumalbescitpernostramcontinuatamdecoctionem)sihancprobeintellexisti,residuumaliudnihilest,quamopusmulierum,&luduspuerorum.~~Innuensperhaecuerbanullumopushocnostroleuius,postconiunctionemexistere:quodsaneuerissimumest.Cumnonsitopusaliolaborequamsoladecoctioneduarummateriarumiamconiunctarum:intereadumcoquuntur,quiesdaturoptatissima,utaitPhilosophusEthicorum7.Quietemlongedelectabilioremessequouislabore.Nostramdecoctionempostremamfiericumrequie,&absquelaboretormentoue,testaturRasislib.Triumuerboruminquiens:Omnesdissolutiones,calcinationes,sublimationes,dealbationes,rubificationes,acreliquasoperationes,quasPhilosophiscripseruntessenecessarias,addiuinumopusnostrumcomplendum,inignefieripraeteramotionem.PythagorasinTurbaPhilosophorumidemasserit,inquiens:Cunctaregiminaadopusdiuinum&perfectionemeiusfa-cientia,decoctionesolacompleri.Barseusidipsumaiteod.lib.Coquendum,tingendum,&calcinanduminhocopere,uerumoperationesdecoctioneduntaxatomnesperficiendas.NetamenSophistecalumniatoresdicant,&suasoperationesetiamnonessenisidecoctiones,aliasPhilosophorumantiquorumsententiasallegabimus,quibuserroreseorumdetegantur.Alphidiusait:Inoperisnostridiuinicompositione,nonnisiunamateriasola(quam86DionysiiZachariiaquamproprieuocant)unatantumactione,decoctioneuidelicet,quaefitinunicouasepraeteramotionemabigne.IdemattestaturRexSalomon:Inoperisnostridiuiniconfectione(quodnostrumsulphuruocat)nonindigemus(inquit)praeterquamunomediosolo.Liliusidemsentit:Diuinumopusnostrum(ait)fitinunouasesolo,unomedioduntaxat,&unicadecoctione.Mahometus:Nonhabemus(inquit)nisimediumunum,decoctionemuidelicet,uasunum,&c.quibusdiuinumopusnostrumadalbum&rubeumperficiamus.Auicennatenuiteandemopinionem,quipraecunctisoptimeloquitur,adhuncmodum:Dispositiones(inquit)omnes,idest,operationes,adopusnostrumdiuinumcomponendumnecessariae,fiuntinunouasesolo,duplicitamen.~~Operantumigiturhactempestatemaximaparserroremsuumhocipsofatericogetur,cumnemononipsorumtres,uelquatuorfurnoshabeat,&nonnullidecem,uelduodecim,huncadcalcinandum,illumadsoluendum,aliumadsublimandum,&innumerauasa,quibusutuntur.~~Uerumenimuerotalesindiemextremumoperarentur,priusquamadperfectionemhacuiaperuenirent,nisicorrigantsuasoperationes.Utinterimtaceamdeseparationibuselementorum(quasuocant)usquedumdenaturaquatuoreletorum,ubideterminisartisnostraedicturussum,tractetur.Satismihifueritinpraesentiademonstrassemodum,&uiamdetegendi,cognoscendiquedeuiosoperariosinhacarte,paritereos,quipersistuntinrectasemita.~~Nam,utanteadixi,latiusquediceturinfra,unicusestoperandimodus,inunicouase(quodLulliusHymenappellauit)inunicafornacula(quamTreuisanusignemclausum,humidum,uaporosum,continuum,acdigerentemuocat)praeteramotionem;~~donecdecoctiocompleatur.Nonestergotantisopusinstrumentis,nequesumptibusadhancremfactis.~~Sciomultosesseliteratoslibrisinsistentes,quipraeterullamcertitudinemoperantur,istospessimehabebitmearepraehensio,cumGeberinSummasuadoceatuariaspraeparationes,cumsulphuris,tumargentiuiui,similitercorporis&spiritus.~~ItemRasis,libroPerfectimagisterii,dicitcorpora&spiritusuariispraepararimediis,quorumplurimadocet.Anteasatisrespondimus,haec&similiaperPhilosophosscripta,nonaliadecausa,quamutueramoperisnostridiuinipraeparationemuelentindignis,&contegant.HocGeberattestaturinsuaSumma,capitulodeMedicinarumdifferentiis,inquiens:Unicaestperfectauia,quareleuamuratantispreparationumoperationibus,oneribusue.Iamestquodnaturaemodumoperandiponam,inconcauitatibusterraegenerandometalla,quemarsimitaridebet:acdeincepsmateriamueram&necessariam,adistorumperfectionemsupraterram,declarabo.~~Cumigiturhocsitpraecipuuminarte(utGeberaitabinitiosueSummae,&Auicenna,praecipienteseosapracticahuiusoperisabstinere,quinonpriusuerafundamentanorintmateriarumacminerarum)imitaborexcellentioresautores&magisperitosinmineralibus,declarandoquaeadhancremapprimesuntnecessaria.~~OmniumitaquePhilosophorumsententiaest,cunctafrigorecongelataplurimumabundarehumiditateaqueainsuamateriaprima,utaitAristotelesquartoMeteororum.Cumigiturliquatametallafrigorecongelentur,necessarioprimaipsorummateriahumiditatemultapollebitaquatica.UerumAlbert.Magnus(quipraecaeterismineraliascrutatusestexactissime)istamhumiditatemaqueamait,nonessesimilemaquaehumiditate,quamuidemuscommuniterinaliisnaturaecompositis.Istanamqueperignisuiolentiaminfumumtransit.Atliquatametallanonitareducunturinuaporem,concludendumhincipsorumhumiditatemalicuimateriaepermixtamesse,quaretineanturinigne,tutaquesintabeiusuehementia.Nihilautemignimagisresistit,quamhumiditasuiscosapermixtasubtilioribusterraepartibus,utaitBonusFerrariensis,&experientiadocet:quaproptermetallorumhumiditatemessetalemfirmitercredendumest.~~Cumtamenexperientiadoceat,repurganduminteraliquashumiditatesinfumumabire,metallisnihilominusinigneminimeconsumptis,fatendumestcumprecipuisautoribusnostrescientiae,metallorumcompositionemsubintrareduplicemhumiditatemuiscosam,extrinsecam,&intrinsecam.~~Priorestcrassa,subtilisuaeterrestrimateriaenonbenepermixta,quapropterabignefacilecomburiturinconsumptionem.Posterioruero,quiamaximesubtilis,&optimepermixtasubtilisuoterreo,utambaepartesunicam&simplicemmateriamconstituant,neutraperignemabalteraseparari,uelabsumipotest,quinsimulabeant,autunaremaneantinigne.Exeiusmodihumiditateprocreatumestargentumuiuum,quoduidemus,utpatetetiamexperimento.TestaturArnaldusdeUillanoua:Hoc(inquit)nosredditcertiores,ambasmateriasanteadictasinipsoperfectissimeconiunctas:namuelterrestrishumiditatemsecumretinet,autistarapitillaminauras.~~QuodquidemAlbertusMagnuscausasmetallorumcompositionisdiligentissimeperquirens,optimecognouit,argentumuiuumscilicetassiduemoueri,acfluere,quiauicissimalteraparsinalteramdominiumhabet,utcausafluxusatquemotusesthumiditatisimperium,&siccitatisterrestrisinhumiditatemactusefficit,utnonadhaereattangenti,nequemadefaciat.~~HincAlbertisententiacomprobaturlibroMineral.simplic.Materiaprima(inquit)metallorumesthumiditasuiscosaincombustibilis,fortimixtione,cumsubtiliterreoconiunctaincauernisterraemineralibus.OptimecumGebroconuenit,asserenteinSummasua,materiamuerammetallorumesseargentumuiuum,quia(inquit)naturanunquamotiosaprocreauitargentumuiuumexdictamateriamixta,&c.BonusFerrariensisait,argentumuiuumesseproximammateriammetallorum,sedpraecipuamhumiditatemuiscosamsubtilisuoterreomixtam.Geberetiaminargentiuiuidefinitione,quamfacitinsuaSumma:Est(inquit)humiditasuiscosaperauxiliumterrestrissuepartiscondensata,suamcompositionemintrantis.Consideremusitaquediligenternaturaeprogressum,inrerumomniumprocreatione,quibuspropriamadmiscetmateriam,quamPhilosophiuocaruntDionysiiZachariiagens,quiaseipsamnonproducit,utaitAristoteles:hocest,suoseffectusnondemonstrat.Quapropternaturainprocreationemetallorumpostquamcreauitmateriam,idest,argentumuiuum,tanquamsagacissima,propriumadiungitagens:nempeterraemineralisquandamspeciem,uelutcollostrumeius&pinguedinemincauernisterraemineralibus,longadecoctioneinspissatam,hancuulgariteruocamussulphur:comparationeadargentumnonalia,quamcoaguliadlac,uiriadfoeminam,agentisadmateriameisubiectam.Philosophiduplexsulphurposuerunt,unumfacilimaeliquefactionis,alterumuerocongelatumsolum,&nonfusibile.~~Proindequonaturademonstraretuirtutem&efficaciamagentis,idest,sulphuris,inmateriam,cuiadiunctumest,effecitadmirabilicompositionequadam,utmetallacoagularenturactionesulphurisfusibilis,utessentliquabilia.~~Uerumaliamineraliasimpliciacomposuitactionesulphurisnonfusibilis,utnonessentfusibilia,utisuntmagnesia,marcasitae,&idgenusalia.~~Cumautemagensnonpossitesseparsmaterialiscompositi,utAristotelesait,naturaprocreansmetallasubterra,postquamdictumsulphurmiscuitcumargentouiuo,compositionequideminenarrabili,pretiosissimumindegeneratmetallum,aurumuidelicet:~~abeodecoctioneperfectaseparandosuumagens,idest,sulphur.Ethaecestratiocursicperfectiusomnibusaliismetallis,tumquoduideamusnaturamilludinmeliusultranontransmutare.Itemhacdecausameliusacfaciliusconiungiturargentouiuo,quianihilaliudest,quamargentumuiuumpropriosuosulphuredecoctum,&prorsusdeincepsabeodecoctionedictaseparatum.Utitidemseparatiosulphurisestauriperfectio,quodinaliismetallisremaneat,istorumestimperfectionispotissimacausa.Hincfitetiam,utargentumsitimperfectiusauro,&cuprumargento:scilicetobdefectumcompletaedigestionis,quasolaseparaturagensabeis,idest,sulphur.Ineodeclaraturpotissimum,acpraecipuumarcanumtotiusartisnostrae.Cumenimarsimitarinaturaminsuisoperationibusdebeat,necessario,priusquamdiuinumhocopusnostrumperficiatur,agensuelsulphursuumeritseparandum.QuodquidemoccultaruntomnesPhilosophi,relegantesnosinsuislibrisadnaturalesoperationes,quasabundesatisdeclaraui.Quotamenperfectiuscognoscatur,quainrescientianostranaturaeoperationesimitetur,operaepreciumfueritpraecipuum&communioremdeclararemodum,quoipsautiturinmetallorumperfectione.~~Anteadiximusmetallorumperfectionem,uelimperfectionemfieriobagentispriuationem,uelmixtionem,idest,sulphuris,&ostendimusmodumprimum,quonaturaconsuetaestutiincompositioneprincipismetallorum,&perfectissimiuidelicetauri.~~Modosciendumipsamalioetiamutiprogressu,quilicetprioricontrariusesseuideatur,estnihilominuspersimilis,siprobeconsidereturfinis,adquemtenditintentionaturae;quiapariteraliudnihilestpraeterquamrepurgaremetalla,purgarequepenitusasuosulphure.Namidipsumquodprioremodoperdecoctionemperfectamefficit,posteriorecontinuatis,&longisdigestionibus92DionysiiZachariiexequitur,imperfectasensimpurificandotantisper,donecreducanturinaurum.Siquidemexperientianosdocet,inminerisargentireperiricommuniterplumbum,&innonnullisambosimulpermixta,utargentumuideaturimperfectumfermeobdigestionisdefectum:quaproptermetallicarumperitirerumfuadent,utocclusiscauernis,nemateriaesubtilioriseuaporarequeat,diutiustriginta,uelquadragintaannisrelinquamtur,acdonecperficiantur.QuodquidemAlbertusMagnusrecitataccidissesuistemporibusinregnoLiburniae,uelSclauoniae:pariterabexpertomineraliumfossoremihirelatumfuit;saepiuseuenire.~~Secundumitaquehuncmodumquonaturainperficiendismetallisutitur,arsimitatursuisoperationibusadimperfectaperficiendum,priuationesuisulphurisuidelicet,factaperproiectionemoperisdiuinisuperilla,postquamliquefactasunt:~~quapurificanturadictosuosulphure,persiciunturqueinpurumaurum,perfectasuadecoctioneexuberante,quamacquisiuitperadministrationemartisnostrae.~~Nonaliter,quamuariimodi,quibusnaturautiturinpurificationemetallorum,nonefficiuntutuariaesintauriformae(putoinperfectione)pariter&quibusutimurdiuersisipsaperficiendimodissupraterram,aurumnostrumnaturali&mineralidiuersumnonredditur,cumeademutamurmateriasupraterram,quaipsasubterra,&insuiscauernis.~~AttestantehocipsumAristotelenonoMetaphysicorum.Exagente&materia(inquit)similibus,operationessempersuntsimiles,quanuismediasintdiuersa:namista&materiaeduosunt.Uerumsimateriasitunasimilisqueperomniacumagente,omnesoperationes,quaeabinitiodissimilesuidentur,autcontrariae,subfinemeundemsortiuntureffectum.Utapprobemusmateriamnostram,quautimuradmetallapersiciendumsupraterram,esseinomnibuspersimilemilliquanaturasubterraecauernisutiturinipsorumprocreatione,GebrumcitamustesteminsuaSumma:Ars(inquit)nostranaturamimitaturquantopropiuspossibiliusquefieripotest.IdipsumHermesait,Pythagoras,Senior,&plaeriquealii.~~Proindesinaturam,arsimitatur,necessariofatendumest,ipsamutisimilimateriaquanatura,quaeutrobiquenonnisiunasolaessepotest,quamuocauimusargentumuiuum,nonsolumperse,atmixtumunacumagentesuoproprio,sulphureuidelicetuero.~~Eademigiturmateria,quamPhilosophiuocaruntargentumuiuumanimatum,erituerascientiaenostraediuinemateria,adnostrumopusdiuinumcomplendum.Cumhocipso,&nonalionaturainterraeconcauitatibusutiturinprocreationemetallorum,prosuaueramateria,utsuprasatisampledemonstrauimus.Uocaueruntargentumuiuuinanimatum,utostenderentinteripsum,&argentumuiuumcommune,differentiam,quodposteriusitaremansit,quianaturanonadiunxiteisuumagensproprium.Falsoigiturexistimaruntplurimiargentumuiuumcommune,&sulphurcommunemateriamessemetallorum.Namullounquamtemporenonaccidit,utillasimulambomixtarepertasintinmineris,quarationepoteruntigituresseueraDionysiiZachariimateriametalloruminconcauitatibusterrae,uelartisnostraesupraterram?utloquiturGeberinsuaSummadePrincipiisartis.Etidemalioloco:Nostrum(inquit)argentumuiuumaliudnihilest,praeterquamaquauiscosa,desponsataperactionemsuisulphurismetallici.Haecestueranostramateria,quamnaturapraeparauitartinostrae(utaitUalerandusSyluensis)&reduxitincertamspeciemuerisPhilosophisnotam,absqueulrerioritransmutationesuiipsius.Auicennasimiliterait:Naturanobisunamsolampraeparauitmateriam,quamarsnostracomponereperseminimepotest.Fatuumigiturforetcredere,exomnibusmateriis,quasmiscerepossemus,ullas,etsimetallicas,autquascunquealias,esseposseueramscientiaenostraemateriam,cumnaturanobispraeparauitillam,utnihildesitpraeterhaecduo:sciliceteampurificare,&perficere,coniungerequeperdecoctionemsibipropriam&congruam.DehacmaterialoquiturRasislibroPraeceptorum:Nostermercurius(inquit)estuerumfundamentumnostraescientiae,exquotincturaeueraemetallorumextrahuntur.Alphidiusdeeodem:AnimaduertesilitotumopussapientumPhilosophorum,inargentouiuosoloconsistere:quapropterHermespraecipitnobis,huncobseruaremercurium,quemcoagulatumuocat,&occultuminlatebrisdeauratis.Geberdeeodemmercurio:Laudetur(inquit)Altissimus,quihocargentumuiuumcreauit,eiquededitpotentiamincomparabilem,admagisteriumscientiaenostraeuerumperficiendum.Insummanemononscribentumsapientumfuiteiusdemopinionis.~~Obiicientoperantesmodernitemerariummeiudicantes,quitotactantosuirospraedecessoresausimrepraehendere,quorumtheorica&practicasublimaredocentargentumuiuum(quodmercuriumappellant)cumuitriolo&salecommuni,posteapercalidamaquamreuiuificare,utcumaurotandempermisceatur(quodSolemappellarunt)acadhuncmodumsoluere&fixare:~~quodiuinumopusnostrumperficiatur:quodscribitArnaldusdeUillanouainmagnosuoRosario:itemRaymundusLulliusinsuoTestamento.~~Utistisrespondeamquodsatissitipsis,pereosdemautores,quosallegant,quorumscriptatestantur,istasoperationesomnes,destillationes,separationeselementorum,reductiones,&idgenusalias,nullaaliadecausapositusfuisse,quamutsubeiusmodilaruispracticamnostraescientiaeuelarent.~~AdducemuseundemArnaldumUillanouanum,quipostquaminsuoRosariodocuitdiuersasistasoperationes,subfinemsuaerecapitulationisinhaecuerba,uelhissimiliaprorumpit:Ostendimus(inquit)uerampracticam,uerumquemodumopusnostrumdiuinumperficiendi,sedbreuibusadmodumuerbis,quaetamensatisprolixauidebunturintelligentibus.Proindetottamquediuersis,acprolixisoperationumsermocinationibus,nonintellexituerampreparationemdiuinihuiusoperis,nequepracticam,quamanteabreuibustractassedixerat.HocipsumRaymundusinfineCodicilli,ubirespondetillis,quifortassisinterrogarepossent,curdescripseritartem,cumanteadixissetimpossibilecuiuisadartemhanc,eiusqueueramnotitiamlibrorumle96DionysiiZachariicturapraeuenire?Ut(respondet)lectorfidelisintroducatur,habitumquesibicontrahat,quoperuenirequeatinueramoperisnostridiuinicognitionem,cuiuspraeparationemsincerenunquamposuimus,necdeclarauimusaperte.Constatigiturprolixasatquediuersaseiusmodipraeparationes,quasdocetinsuislibris,nonessesolam&unicampracticamoperisnostridiuini.~~Quipaulodoctioreserunt,obiicientmihi,rogantes,curscripserimdiuinumopusnostrumfieriexunicasolamateria,uidelicetexunico&soloargentouiuoanimato,cumGeberinsuaSumma,capitulodeCoagulationemercuriidicat,extractamesseametalliciscorporibus,cumarsenicosuopraeparatis.~~Rosinuscontradicitesseuerumsulphurincombustibile,exquodiuinumopusnostrumconstat.SalomonRexfiliusDauidhocipsumattestatur,inquiens:Deuspraetulitomnibusrebusexistentibussubcoelouerumnostrumsulphur.PythagorasinTurbaPhilosophorumscripsit:Opusnostrumdiuinumperficitur,quandosulphurauicissimconiunguntur,aliudcumalio:quapropterexsulphuribusconstat,&nonexargentouiuoanimatosolum.Utresponsumdemus,quospiritibusauiadelirantibussatisfactumsit,inmemoriamreuocandasunt,quaesupradiximusdemetallorummateria,naturamuidelicetinterraeconcauitatibus,adiungerepropriumagensargentouiuo.Caeterumquiadiuinumopusnostrumpropriumnomennonhabet,aliialiudindiderunt,utLiliusscripsitipsumtotnominibusappellariinterPhilosophos,quotinhocmundorescreataesunt,innuensperhaecuerbanibusinfinitisuocari:quanuisunasemper&eademres,exunicamateriasolaconstans,existat.Philosophinihilominus,quipraecesserunt,illistotactamuariadiuersaque,iuxtacolorumindecoctioneapparentiumuarietatem,imposueruntnominaprosuoarbitrio.~~Qui,utinos,uocaueruntargentumuiuumanimatum,consideraruntprimamnostrammateriam,(quamantiquiPhilosophiChaosappellarunt,cuiuscunqueprincipiumabexordiosumptum)uereperomniasimileessenaturae&materiaeargentiuiui,exquonaturacomponit,acperficitinterraeconcauitatibusmetalla,utisuprademonstrauimus.~~ItemquidiuinumopusnostrumuocaueruntlapidemPhilosophorum(quodillicommuniusnomenest)idrespectufinisdecoctionismateriaenostraefecerunt,quiafixapermanetinigne:solentenimappellarelapidem,quicquidnonrefugitignem,&abistononsublimatur.Plaeriquealiimultaexcogitaruntalianomina,iuxtasuasrationes,quaesingularecenserelongumforet:utaitMaluescindus:Simateriamnostramdicamusessespiritualem,uerumest:sicorpoream,nonmentimur:siuerocoelestem,uerumestnomeneius:siterrestrem,nonimproprieloquimur.Hisuerbismanifestepatet,uarietatemnominumabantiquisnostrispraedecessoribusimpositorumoperinostrodiuino,diuersisrationibusindiuersitatecolorum&operationumapparentiuminsuadecoctionefundatamesse.Pariter&quisulphurappellarunt,utattestan-turautoritates,quaecontramepossentadduci,respectuadpostremamdecoctionem,inquamateria98DionysiiZachariiapparetfixa,italoquutisunt.Utigiturabinitioueramargentiuiuidemonstrabatapparentiam,quiauolatiliserat,infinefixatur,tumdemumoccultum,&quodintrinsecusexistens,eratincognitum:parsfixauidelicet,quamsulphurappellamus,manifestaturcontinuata,postremaquedecoctione,inquadominatursuprapartemuolatilem.Hacdecausamaterianostranonappellaturampliusuolatilis(intelligodehis,quipostremamdecoctionemconsiderant)atsulphurdeniquefixum.UtaitArnaldusdeUillanouainsuoRosariomagno,cumdepostremadecoctioneloquituroperisnostridiuini:Est(inquit)uerumsulphurrumbeum,perquodargentumuiuumperficipotestinaurum.~~Proindeconcludereuerepossumus,omnequedubiumresoluere,mate-riam,exquadiuinumopusnostrumcomponimus,nonessenisiunamremsolaminomnibus,&peromniasimilemillimateriae,quanaturainterraeconcauitatibusutituradprocreationemmetallorum,nonobstantibusomnibusincontrariumsupraallegatisautoritatibus,acsimilibusaliisquibuscunque.~~Nominumenimdiuersitas(utaitAristoteles)remessediuersamnonefficit.Utnostraediuisionifinemimponamuspaulatim,reliquumest,utnostraescientiaeterminosdeclaremus,idest,sententiasoptimorum&praecipuorumautorum,quipraecesserunt;conferamus:~~utunturpraecipuequatuorterminis,interalia,denostridiuinioperiscompositionedisserentes,utsunt,elementaquatuor,fermentumperfectum,uenenumuerum,&coagulumperfectum,quodaliasmasculumappellarunt,adfoeopusculum.~~minamfactacomparatione,uelutcoaguliadlacsimplex.~~Quomeliusitaquedeclaremus,quidnamintelligantperelementa,sciendumquidPhilosophinaturalesdixerintdemateriaprima,quamChaosappellarunt,inquoconfusequatuorillacontinebantur,&quaeobsuamcontrarietatem,quodlibetsuasactionesdemonstrando,manifestanobisfactasunt.~~QuamobremAlexanderinEpistolasua:Quicquid(inquit)antiquisdemonstratumfuit,essecalidaequalitatis,ignemesseiudicarunt:quodsiccum&coagulatumfuit,esseterram:quodhumidum&labileapparuiteis,aquam:quoduerofrigidum,subtileuentosumqueuisumestesse,aeremappellarunt.Quorumduosuntinaliisduobusocculta&conclusa,utaitRasislibroPraeceptorum:Omnecompositum(inquit)exquatuorconstatelementis,duobusoccultisinaliisduobusapparentibus,aereuidelicetinoccultoaquae,&igneininterioribusterrae,utanteadiximus.Etquiaduoconclusanonpossuntactionessuasdemonstrare,praeteraliaduo,debiliauocauerunt,aliauerofortia.Hacdecausadicuntcompositaesseperfecta,quandohumidum&siccum,idest,aqua&terraconiunctasuntaequaliterauxilionaturae,cumfrigido&calido,quaesuntaer&ignis,perconuersionemuniusinaliud.QuamobremAlexanderlibroSecretorumait:Siconuerteriselementaunuminaliud,inueniesquodquaeris.Haecsententiabeneperfectequecognitanobisdemonstratuerammateriam,&perfectamindicatscientiaenostraepracticam:quapropter,utmeliusintelligiqueat,propriusdequatuorelementis,&eo100DionysiiZachariirumnaturaloquendumest,cumsintnecessariainoperisnostridiuinicompositione.Hermesait:Interranostracreatasuntaliaquaeuiselementa.Alphidiuscontraprofertaquamessepraecipuumelementum,exquocaeteraelementa,adoperisnostridiuinicompositionemrequisita,creatasunt:inquibusnullahabetur,utapparetcontradictio.~~Namabinitioprocreationisoperisnostridiuini,aliudnihilapparet,quamaquasola,quamPhilosophiuocaueruntmercurialemaquam,exquaterraprocreatafuit,cuminspissareturconiunctionedecoctionequesupernaturali,praeterquamnobisestinutilis.~~ProindeueraloquutusestHermes,dumdixitexterraprodiissereliquaelementa,cumipsasolasuasdemonstretqualitatesinoperationesecunda,nonsecusatqueaquasuasdemonstrabatinoperisinitio.QuapropterAlphidiusadUalerandumscripsit,acadalios,ipsamessepraecipuumelementum,inoperisnostridiuinicompositione.Haecsuntilladuoelementa,quaePhilosophidicuntessecognoscenda,priusquamaggrediamuropus.UtRasislibroLuminum:Priusquam(inquit)incipiaturopus,estcognoscendanatura&qualitasaquae&terrae,quiainistisduobuscompraehendunturquatuorelementa:alioquiuolatilefixumrapietsecum,&scientianostranobisinutilisfuturaest.~~Hacdecausapraecipitur,elementorumquatuorconuersio,utdiuinumopusnostrumritequalificatuminfinefixetur,utqueresistereualeatignisomniuiolentiae,corruptioniaeris,aeruginiterrae,&aquaeputrefactioni,nonaliterquamaurumminerale,proptermagnamsuamperfectionem.~~Istaconuersioelementorum(utaitRaymundusLullius)nihilaliudest,praeterquamterram,(quaefixaest)uolatilemreddere,&aquam(quaeesthumidauolatilisque)siccam&fixamefficere:quodprobefitcontinuatanostradecoctioneinuasenostro,praeteromnemamotionem,uelapertionem,nefortenostrapereantelementa,&inaurasauolentinfumum.HocipsumattestanturscriptaRasis,&aliorumscriptauariaPhilosophorumineandemsententiam,quumdicunt,ueramseparationem,&coniunctionemelementorumquatuor,inuasenostrofierinullatenustactomanibuspedibusue:quoniam(utaiunt)lapisnosterseipsumdissoluit,coagulat,abluit,purgat,albificat,&rubificat,praeterextraneaereicuiusuisadditionemuelmixtionem.ArnaldusdeUillanouaesteiusdemopinionisinsuoRosariomagno,duminquit,breuibusadmodumuerbis:Nulloaliolaboreestopus,quaminaquatrucidanda,hocest,fixanda:namstatimatquehaeceritmortua,reliquaelementanecatasunt,idest,fixata.~~Falsaesuntigituroperantumhuiustemporis,&elementorumseparationessophisticae,inscriptiseiusmodiPhilosophorumomniumpessimefundatae,quiuetantexpressedestructionemsimpliciuminsuispraeparationibus,quia(utaiunt)impossibileestartipriinasformasdare.~~Certissimumest,elementaquatuorminimecomponiposse,nisipriusdestruerentur.Quapropternonestopushacelementorumsophisticaseparatione,falsaqueadoperis102DionysiiZachariinostridiuinicompositionem.Falsamessetalemseparationem,hocipsoprobatur,quodanteadictumfuit:nempeduoelementaesseinaliisduobuscompraehensa:quofit,utuerameorumseparationemcognoscereminimepossumus,quantominusperfectamconiunctionem.Experientiacomprobatur,elementa,quaeseparassedicunt,nihilhaberecommunecumnaturauerorumelementorum(utaitUalerandus)exemplositipsorumoleum,quoduocantaerem,humectat&madefacitomnequodtangit:contraueramaerisnaturam.~~Proindesatmihifuerit,ostendissenaturam&qualitatemelementorum,&eorumcunuersioneminhacnostrascientianecessariam,quomodernorumoperantumpalamfiatignorantiascientiaeuerisfiliis,utqueilloscognoscentes,fugiantabeorumconsortio.~~IamuideamusquidnamintelligantPhilosophiperhuncterminum,uidelicetfermentum.Duplicitersedicuntusurpasse:priorisignificationedumfaciuntcomparationemoperisnostridiuiniadmetalla:nonaliterquamuidemusparumfermentipanismultamfarinaminsuamnaturam&pastamconuertere:similiterdiuinumopusnostrumconuertitmetallaadsuamnaturam:&quiaestaurum,illatransinutatetiaminaurum.Uerumquodraroinhancsignificationemassumpserunt(inquanulladifficultas)adsecundamueniemus,inquascientiaenostraemaximadifficultaslatet.Perfermentumitaquesecundomodouerumcorpus,&uerammateriamintelligunt,quaediuinumopusnostrumperficit:quodquidemoculisestincognitum,&intellectusoloperceptibilequid.~~Etenimabinitiomaterianostraapparetuolatilis(utanteasatisdeclarauimus)quamnosoportetconiungerepropriosuocorpori,uthocmedioretineatanimam,quaemedioistiusiamfactaeconiunctionis,mediantequespiritu,suasdiuinasoperationesdemonstratinoperenostrodiuino.~~UtscriptumlegiturinTurbaPhilosophorum,adhuncnempemodum:Corpushabetplusuirium,quamduofratreseius,quosuocantSpiritum&animam.NonquodintelligantquemadmodumAstristotelesdeclarauit,&aliiPhilosophi(quodualdenotatudignum)sedcorpusuocaruntomnesimplex,quodexpropriasuanaturapotestignemsustinere,praeterullamdiminutionem:hocaliterfixumuocant.Animamappellaruntomnesimplexperseuolatile,potestatemhabenssecumrapiendicorpus,acdeferendiabigne:hocaliouocabulonominaruntuolatile.Spiri-tumessedicuntid,quodpotestatemhabetretinendicorpus&animam:istaqueduosimuladeoconiungendi,utnonpossintampliusseparari,siueperfectasint,autimperfecta.Quamuisinoperenostrodiuino,abinitionihilintratnoui(putopostprimampraeparationem)necinoperismedio,nequeinfine.UerumPhilosophidiuersisrespectibus,&considerationibusremunam&eandemuocaruntcorpus,animam,&spiritum,utsupradictumabunde.Primocummaterianostraessetuolatilis,uocaueruntanimam,quiasecumdeferebatcorpus.Posteaquamidquodoccultumerat,manifestatumestinnostradecoctione,tumdemumcorpusuiressuaspalamfecit,mediantespiritu,hocest,animamretinuit,hancadpropriam104DionysiiZachariinaturamsuamreducendo(idest,inaurum)eamquesuafixauitpotentia,perauxiliumartisnostrae.Hocipsodeclaraturexacte,quodHermesscripsit,nullamtincturamfiericitralapidemrubeum.NamutRosinusait:Uerussolnosterapparetalbus&imperfectusinnostradecoctione,&estperfectusinrubeosuocolore.FermentumestdequoloquiturArnaldusdeUillanouainsuoRosariomagno,quodapparetillisduobuscoloribus,nontactum,nequemixtumalterimateriaecuipiam,utpereascriptapossetintelligi.UerumessetestaturAnaxagoras,inquiens:Solnosterestrubeus&ardens,quiconiunctusestanimaealbae,&naturaelunae,spiritusmedio:quamuistotumsanealiudnihilsit,praeterargentumuiuumPhilosophorum.Morienusdeclarat:Impossibilefuerit(inquit)adperfectionemscientiaenostraeperuenire,tantisperdoneclunasoliconiunctasit,praeterquemscientianostraestinutilis,utaitHermes,&reliquiomnesPhilosophi.Perhecintelligipossuntea,quaeRasisloquiturlibroLuminum:Seruus(inquit)rubeusuxoremduxitfoeminamalbam,infineperfectionisoperisnostridiuini.SimiliterquodLiliushabet:Unioueracorporis&animae,fitinalbo&rubeocolore,mediotameneodem,certotempore,perauxiliumnostraedecoctionis,adeumgubernataemodum,utmaterianostranondestruatur:nam,utinTurbascriptumreperitur,emolumentumacdetrimentumoperisnostridiuini,utrumqueprouenitexadministrationeignis.~~ProindesuaserimunacumRasi,nequistemerehuiuspracticessuscipiatprouinciam,inhacnostrascientia,priusquamignisregiminacuncta(quiadiuersa)inoperisnostridiuinicompositioneapprimenecessaria,probeadmodumcognoscat:~~alioquiterminus,quemuenenumappellant,applicabitur,ipsi,quodinsecundaoperationesoletaccidere,utanteadictum.~~Nonproptereauenenosumquidaddendumessequisexistimetinnostramateria,nequeTheriacam,minusextraneiquidpiam(utexistimaruntnonnulliliteramconsiderantes)sedquodindustrium,acuigilemoperatoremesseoporteat,neterminum&horamnatiuitatisaquaenostremercurialispraetereat,utadiungateipropriumcorpus,quodanteafermentumappellauimus,&iamuenenumuocamus,idqueduabusdecausis:~~Priornosconcernit,quianonaliterquamuenenumhumanocorporinilpreterdamnuminferrepotest:sihoclocononconiunxerimusilludsuahoradeterminata,nihilnobisquamdetrimentumadfert,acdispendium,utsupradiximus.Posteriorconcernitmercurium(quemuocamusaquammercurialem)quiahunctrucidat,&fixat.QuoquideminterpretaturquodscripsitHamech,inquiens:Cumnostramateriaperuenitadsuumterminum,estconiunctasuouenenomortifero.ItemquodRosinus:Uenenumhoc(ait)estualdemagnipretii.Haly,Morienus,&reliquiomnesidemattestantur.Eademcomparationetheriacamuocarunt,utaitidemMorienus.Quoniamidipsumoperaturincorporemetallorum,quodinnostrotheriaca.Quamuisetiamidquodscripserunt,adaptariqueatadconiunctionemperfectifermenti,cumhoradeterminatafactaest,quiaperipsamdiuinumopusnostrum106DionysiiZachariiperficitur.Similesigiturautoritatesintelligidebentexallegoricosensu,&nonexapparentialiterae,quodplaeriquefalsoexistimarunt.Istiusmodiestpostremitermini,magisusitati,&intellectiminus,interpretatio:etenimmaiorparsperipsumintelliguntdiuinumopusnostrum,quandoperfectumest:nonaliter(inquiunt)quamparumcoaguliplurimumlactiscongelat,nostraemateriaetantillumproiectumsuperuiuumargentum,istudcongelat,&adpropriamsuamnaturamadducit.Uerumdecipiunturaberrantesaueritate:nampereaconcluduntmateriamnostramcompararinonpossemetallis,quiacongelatasunt.Proindesciendumest,quandomercuriusnosterapparetsimplex,estlabilis,ipsumquePhilosophilacuocarunt,cuiuscoagulumappellantid,quodnossuprafermentum,uenenum,&theriacamuocauimus.Quiauelutcoagulumnondiffertalacte,nisipaucadecoctione,nostrumcoagulumetiamanostromercurionondiffert,nisiperdecoctionem,quamacquisiuitantea:hocestmagnum&supernaturalesecretum,obquodPhilosophinostramscientiamdiuinamessedixerunt,quiadeficiuntinearationeshumanae,utsupranarrauimus.Hocestcoagulum,quodHermesuocauitfloremauri,dequouoluntintelligi,cuminquiunt:Incongelationespiritus,factaestueradissolutiocorporis,&econtra,indissolutionecorporis,estfactaueracongelatiospiritus.Quiapereiusmediumtotumperficituropus,utaitSenior:Cumuidinostramaquam(idest,mercuriumnostrum)persecongelari,credidifirmiternostramscientiamesseueram.EandemobcausamscribitAlexanderinscientianostranihilessecreati,praeteridquodfactumestexmasculo&foemina.Coagulumnostrumuocatmasculum,quiaipsumestquodagit,&Philosophimasculotribueruntactionem,&passionemfoeminae,quamdicuntessemercuriumnostrum,ideoquiacoagulumdictumagitinipsum,suampotentiamdemonstrans.Hacdecausadixerunt,foeminamalashabere,quianostermercuriussimplexestuolatilis:quitamenretineturperdictumsuumcoagulum.Eapropterscripserunt:Facascenderefoeminamsupramasculum,&posteamasculumsuperfoeminam,idipsumintelligentesquodinTurbaPhilosophorum:HonorandumesseRegemnostrum,&Reginamsuamuxorem,acdiligentissimecauendumneadurantur,idest,nedecoctionostraacceleretur.Nam,utArnaldusaitinmagnosuoRosario:Praecipuuserrorinoperisnostridiuinipractica,estaccelerata,uelfestinatadecoctio.SimilibusacuariisterminisusifueruntinscriptissuiantiquiPhilosophi,&quiapraecipuisuntisti,quosdeclarauimus,fineminterpretationibusterminorumimponemus:etenimhisprobecognitis,ueramaterianonpotestnoncognosci,acdeincepslibriPhilosopnorumfacilesfactisunt,utaitbonusTreuisanus.ConcludamigiturcumPhilosophisomnibus,quorumscriptahactenusinmelioremordinemquampotui,redegi,nonnisiunamessemateriamsolam,exquadiuinumopusnostrumadimpletur.Componiturenimexsolosimplicimercurio(quemPhilosophipropriosuotermino,citraullamaequiuocationem,mercurialemaquamuocarunt)108DionysiiZacharii~~coagulatoperactionemsuipropriisulphuris(quidHermesproprieuocauitfloremauri)quilonga&continuatanostradecoctione,tantamactamexcellentemacquisiuitperfectionem,utopushocnostrumualeatomniacorporametallicaimperfecta,quibusconiunctumfueritproiectione,inpurum&putumaurumtransmutaremineralisimile,idquediuersisrationibusanteadeductis&allegatis,quibusamplesatisdeclarauimus,quinamfiat,utimperfectametallaperilludperficiantur.Cumutiquenullasimpliciadifferentia,uelqualitatibuscontrariaconiungipossunt,autperfectemiscerisimul,diuinumpariteropusnostrum,quiaconstatexsoloargentouiuoanimato,patinullomodopotestconiunctionemcumsulphure,quodremansitinmetallisimperfectis,obdigestionisdefectum,utsupranotauimus.~~Uerumenimuero,cumsitpotentissimum,&summadigestioneperfectissimum,separatsulphurdictumametallis,&argentumuiuum,quodinipsisestreliquum,perficitinaurum.Experimentocomprobatur,cumproiectionemfacimuseiussupercommuneuiuumargentum,reperimusipsumtotumfermeconuersuminaurum.Contrariumuidemusefficeresupermetallaproiectum:siquidemexsemilibraaliquorumuixhaebenturunciaesex:atquantomagisdecoctasunt,tantominushacuiadiminuuntur.Finemitaquehuiusopusculimeisecundaepartisfaciens,tertiam&ultimamtandemaggrediar,inquaueram&perfectamscientiaenostraediuinaepracticamsubdiuersisallegoriisexplicabo.QuamDeusmanifestabitsuisfidelibus,eiusquestudiosisamatoribus,quidiligenterhaecmeascriptaperlegent,ueramdansintelligentiamperSpiritumS.suum,adsuigloriam&honorem:cuisitlausinaeternum.TertiaParsOpusculiDionysiiZacharii,dePracticadiuinioperis.UniuersaterraperPhilosophos&Cosmographosintrespartesprincipesdiuisaest:inAsiam,Affricam,&Europam,subquatuorplagis,uelregionibus,Oriente,Occidente,Meridie&Septentrionesitas,subquedominiodiuersorumImperatorum,Regum,Principum,potentumqueDominorum.Quorumunusquisqueresdiuersas&uariashabetindelitiis,cumobearumraritatem,tumsingularemualorem:posteriorcausanonaequegrata,atquepriorexistit,quodexperientiadidici,cumuariasatqueaduersasperagraremregiones.Siquidemubidoctorumfrequentiauirorumfuit,ibidem(maximomeomalo)uidisapientesualdemiseros&abiectos,econtraditissimosignaros,&inmaximohaberiprecio.~~Ubiueropenuriadoctorumperitorumquehominumerat,maximaquoqueparsignariprorsus,&inepti,hoclocopotissimumsapienteshonorabanturabomnibus,&praesertimamaioribussummofauore&obseruantiamaximaprosequutosanimaduerti.~~DionysiiZachariiHaudsecusopuminopiaminerarumque(undenobisaurumcommunicatur,&aliametalla)hislocisubinonreperiuntur,maxi110mamistorumaestimationemefficit,utabundantiasecumadferteiusuilipendium,cuiushabeturmagnacopiapenesopulentos:&uilioraquaequenulliusuepretii,perfectiquenihilhabentia,praeterapparentiam,oculoseorumsemperoccaecarunt,utperfectapretiosaquenoncognoscerent.Quapropterindignatisapientes,cumuidentignarosessepraelatos,alioseconferunt,suaesapientiaeuires&potentiamdeliberantes,alibilocorumdemonstrare.QuodfecitolimmagnanimusquidamGubernator,proponensnunquamdesistere,donecreliquammundipartem,ultrasuam,quapotiebatur,sibisubiecissetcopiarumsuarumpraesidio,&praesertimfidelisoeconomisuiconsilio.Intereadumhaecinanimouersabat,uariosacdiuersosadiunxitsibiextraneos,quiquodminimefidelesessent,existimaruntseliberaliusexceptosiriabImperatoribus,Regibus,aliisquePrincipibus.Quapropter(utsolentexploratores)abeodefecerunt,eiusqueuulgaruntillisconsilia.Quiparuipenderunt,nullamterrenamexistimantespotentiamsuaeresistereposse,quantominusdictiGubernatorisdeliberationem.~~DumigiturinAulismagnisquePalatiisnilnisiridebatur,cantabatur,procationibus,laruis,equorumexercitiis,choreis,acuariisludisfalliturtempusinutiliter,adulatoribus,&susurronibusbenignepraebenturaures,uirisapientesderisorietractanturnominephilosophico(quodolimmagniMonarchae,Potentatusquenonsuntdedignati,necadhucfacerent,sisanum,utantealibenteradhucaudirentconsilium)intereabonusillePrincepsGubernator,suisstipatuspraesidiis,auxiliaribusuecopiis,unamexceleberrimisurbibusImperiiiamobsederat.Imperatorconscriptocopiosissimomilite,multisRegibuscomitatus,acPrincipibus,signaiamiamadconflictumconferreparabat,cumbonusPrincepsGubernatorpersuasionesuifidelisoeconomi,aliorumquesuorum,obsidionerelicta,solusinmunitissimamarcemtutoserecepit,copiiseiuscamposcircumoccupantibus,&indiesinimicostrenueresistentibus.~~AdduxeratImperatorquinquagintamilliapeditum,equitumquesexmillia,innumeraquetormentabellica.~~Princepsitaquedeserensurbemferreaturripropugnatam,ordineclassicosuiscumcastramouit,pugnantibusstrenuepostipsumcopiisposterioribusaduersushostem,&influuiumillcotraiecissent,fractisquepontibussibisuoquePrincipiprospexissent,maximumimminebateispericulum,atillaesiomneseuaseruntmanusinimicorum.~~Alteradiepersequentibusuiriliterhostibus,coactusestPrincepsconsiliosuorumassentiens,inlocuminexpugnabilemsecedere,simul&omnismilescumeo.~~Uallis&aggeribusmuniebatur,incuiusmeditulliosedebatinrupemuriscircunsepta,nunquamexpugnabilisarxrotundissima,cuiastabataliaturriseminentissima,perquamsubterracuniculisexcauatis,oeconomusomniaquae&uictui,&belloerantnecessaria,potuitintroducerenesciisinimicis,utolimfactumextititNeapoliRomaniae,dumSolimanusRexTurciehancobsideretannisuiginti,necperciperetundeuenirenturbisubsidiauictus,&alia.~~Princepsautemsuisintramoeniareceptis,inarcemserecepit,acinparuumcubiculumrotun112DionysiiZachariidum,ornatissimumquoquesingulistantoPrincipedignis,inquotototemporemansit,quodurauitobsidio,quodsummedelectaretureoreceptaculo:fabrefactumerat,quemadmoduminDucatuLotaringiaeuiderelicet.Indeperquatuorfenestraseifuitconspicuumquicquidhostesfacerentmachinationum,utipsuminterciperent.~~Uerumintrarenonpoterant,quodportasuidomiciliipraecipua,adeumeratocclusamodum,utnemoualereteamaperire,praeterfidelemoeconomum,quidesingulisadeoprudenterdisposuit,atqueprouidit,utintegroobsidionisannodeficeretnihil.~~Obuarios&asperrimosinsultusabImperatorismilitefactosindies,coactusestPrincepsexercitumsuuminquinqueturmaspartiri,utquaelibetageretexcubiaspersuasuices.ExercitusDucibusadhuncmodumImperatorisuadentibus,necastramoueret:SiPrincipem(inquiunt)reliquerimus,meritonosderidebit,praesertimquodnostrifueritordinis,&anobisrecessissedicateadecausa,quiaminusdignetractabatur:quamobremsimanuseuaseritnostras,omnemuindictequaesiturusestoccasionem.Haec&similiauerbamoueruntImperatorem,utobstinatoprorsumanimodeliberaret,Principemcaptiuumfacereperinediam,autaliauiaquaposset.Atinstantehyeme,partecastrorumsuorumtantispersecumretracta,reliquaminobsidionereliquitImperatorsubDucatupotentissimiSatrapae,quiplurimosimpetusfaciebatindiesaduersusboniPrincipismilitem.ConsiliumImperatoriserat,nesuicastramouerentantepraeterlapsumannum.QuodintelligensPrincepspersuumoeconomumturmisimperauitsuis,utquaelibetunumexImperatorisexercitu,uidireptumarmorumadferretuexillum,indictapoenamaximaesuaeindignationis,nifacerentimperata.~~Quodsietiampraestitissent,additoingentiproemioquibusuis,insuperpollicitusestinpropriapersona,comitantefidelisuooeconomoprodire,hostiquemanuminfligeretamstrenue,utueluitamforetamissurus,autprimumImperatorisuexillumreportaret,spoliisqueditaretomnes,quisequutifuissent,supracunctossuosinimicos,quiobsidebanteum.Reassumptisigituranimis,priusquamtempusconstitutumpraeterlaberetur,allatasunteipersuasturmas,quotquotImperatorissignadesiderarat,medioduplicationiscirculi,quamdocueratoeconomumsuumPrincepsquidamGalliae.~~PrimumuexillumeratnigrorumequitumGermanorum,quosuocantReuthorumatrorum:Secundumintersertumeratuariiscoloribus:TertiumeratnonusqueadeodissimileuexilloRegisGallie:QuartuminsignitumeratLunacrescente:QuintumuerosimilefuitsignomaximoImperatoris:quodquidemPrincipianimumauxit,utalteradiecumoeconomosuoprodiretadmoenia,&ibidemstrenuesupramodumpugnaret,usquedumconsequereturmaximumuexillumImperatorium.DionysiiZacharii~~Apugnatandemrediens,&fatigatus,aboeconomo,cibisprioribusobsidionis,initioresiduis,reficitur,acrefocillatisuiribusalteradiecumsuis,&oeconomouiriliterinsiliensinhostem,totumexercitumpartimprostrauit,partimfugauitImperatoris,Ducumsuorumauxilio,quiomnessuiPrin114~~piscoloribusillustratisunt.~~Quofactumdeinceps,utomnisPotentatus,siuePapasit,autImperator,siueRex,Princeps,uelSolimanus,quotquotsunt,huicuniAuroPrincipideferantpalmam,&uictoriamcedantapplausumaximo,Deosiciubente,acuolente,cuisitlaus,honor&gloriaperennis.~~Reliquumerit,utoperisnostridiuiniproiectionesupermetalla,tincturamgemmarum,&humanicorporismedicinamineositamesse,declaremus.Deproiectionesupermetalla.~~Regisnostrimultiplicatiuiribus,&cibisrefecti,unciaunaproiiciatursuperunciasquatuorauripuri,putiqueliquati,fietindemateriafrangibilis,quepuluerisata,coquaturinmonteclausoinsultuspostremicalore,uaseadmodumstricteetiamobturato,spatiotriumdierum.~~Huiuspuluerisunciaunaproiiciatursuperuigintiquinquemarcasargenti,uelcupri,uelsuperoctodecimmarcasplumbiuelstanni,uelsuperquindecimmarcasargentiuiuicomunis,incrucibulocalefacti,uelplumbocongelati.Materiamoxspumacrassiorecontegetur,operationecompleta,crepitusfiet,acsicrucibulumfrangeretur.Tandemliquefiathaecmateria,&eritinaurumconuersa.Uerumsidictumpondusobseruatumnonfuerit,necmateriaprioresuocoloremutata:quapropteressetincineritiomagnofulminandasineplumbo,uthorarumtriumspatiomateria,quaenonerittransmutata,consumatur,reliquuminfundopurum,estcimentoregalisexhorislatiuspurgandum.Hacuiatotumhabebituraurum,operamagniRegisnostriconuersum,similemineraliquouis&aequipollens.Ethaecestuia,quamdocetRaym.LulliusinsuoCodicillo,quodadproiectionemattinet.SecundamprotincturagemmarumdocetinsuoTestamento.DeTincturagemmarum&unionum.LauandusestmagnusilleRexnoster,acreficiendusstatimpostquamallatumesteisignumalbumcrescentelunainsignitum,necfinisobsidionisestexpectandus,sedasuaerefectionispastuprimo.Hicestmercurius,quemRaymundusLulliusuocauitargentumuiuumexuberatum.~~Eiusunciaedue,ueltresponantursupercineres,inalembicoparuobeneclauso,destillenturignelentoprimum,cumnihilhocignestillareuoletamplius,mutatorecipientelutatoque,fortioritandemurgeaturigne,quicquidascenderepoterit.~~Liquoristesecundusinalembicorecenti,perbalneumMariaedestilletur,tertiocohobandoliquo-remsuperfecesuiscosas,&aquabreuisuotemporedissoluentur:~~tertiauicetamentotumpercineresdestilletur,&postmoduminalembicorecentiperbalneumrursusdestilleturquater,fecesuicequalibetseruandoseorsim,usquedumaquadestillatasitclarasplendensqueperlarumcandidonitore,cuiususushicestaduniones.Ponanturistilicetminutissimi,incucurbitamparuam,quibusaffundaturaquaedictaetantum,utparumperemineat,copperiaturgaleacaeca,&posthorastresinpastamresoluenturalbam,&supernatabitliquoradmodumclarus,euacueturmodesteneturbetur.~~Cucurbitacumpasta116DionysiiZachariiponaturcooperta,inbalneumMariaetribusdiebusdigerendo,postmodumauferatur.Fabriceturformulaargentearotunda,intrinsecusdeaurata,quaepermediuminduasaequalespartesaperiatur,adapteturquefilumaureumuelargenteumdeauratumqueinterambasconcauitates.Tandemspatulaaureaformulaemedietasrepleaturutraquedictapasta,filumpermediumcolloceturinmediosuiforaminis,claudaturqueformula,filumautemprotrudatur,acretrahatur,quobeneforatussituniopermedium.Apertaformulaeximaturunioformatus,&ponaturinscutellamaureamalterasimilicoopertam,nontangaturmanu,sicceturinumbra,&nonadSolem.~~Cumplureshabueris,filoperforenturomnes,&incanaliuitreoabunapartelatumforamenhabente,abalteranonmaiusfiloaureo,&suspendantursimulinbocia,uelurinaliuitreomundosupraliquoremdictumsublimatum,luteturuas,&octodiebusinaerecontineatur,posteatribusadSolem,singulisternishorismouendouitrum,utuaporascendat,hocartificioperficienturunionestantaequantitatisutuoles.~~Adeundemmodumderubinis&carbunculisfieripoterit,rubeimercuriimedio,postunicameiusrefectionem.Deusudiuinioperisnostri,adhumanicorporismedicinam.SumaturponderegraniuniuspostexitumRegis,&albouinodissoluaturinargenteouase.Tingeturuinumcitrinocolore,quodaegrisadministretur,paulopostmediamnoctem,&unodiesanabitur,simorbussituniusmensis,sifuerituniusanni,infraduodecimdies,uelinframensem,ubiualdediuturnusmorbusessetfuturus.Adconseruandamsanitatem,sumendumexeoparumsingulisannisbis,subinitiumueris&autumni.Hocmediosaneuiuitur,&alacriterusqueadpraedestinatumuitaeterminum,Deodante,cuilaussit,honor&glorianunc&semper,inaeternum.Amen.FinisOpusculiDionysiiZacharii.AnnotataQuaedamExNicolaoFlamelloAutoreGallo.~~Admetallorumueramcognitionemignorandumnonerit,duminprimisadhucspeciebusexistunt,insulphureuidelicet,acinargentouiuoduashabereformas,unammasculeam,alteramuerofoemineam,quaeduospermatamarisatquefoeminae,sulphurisprius,elementamasculinaduocontinet,ignem&aerem:~~posteriusaliaduofoeminea,terram&aquam.Quaeduobuscomparanturinarteserpentibus,unialato,terribili,alteriquidemaliscarentimultohorribiliori.~~Haecduospermatasipernaturamconiunganturinuentremercurii,quiproptersuumardoremuocaturignisnaturae,&anonnullisleodeuorans,&eiusuentrem,licetaurum&argentumsubintrent,nonabsumuntur,quodillonaturaduriorasint,atqueperfectiora.~~Mercuriusestimperfectus,nihilominusaurum&argentumcommuniaproueniuntexeo.Argentumestsubstantialunaeinferioris,utaurumsolisetiaminferioris.Mercuriumigiturmatremoccidi,acmorioportetperdictaspermata,quipostquamsemelmortificatusfueritanatura,nunquampoteritampliusreuiuiscere.Namueltantillumcongelatusinuenisterrestribus,adestmoxineogranumaurifixum,quodexduobusspermatibusproducituerumgermenmercurii.Utaplumbicauernisuiderelicet,inquibusnullamineralocorumubiuis,inquafixigranumuerumnoncontineaturmanifeste,idest,granumauri,uelargenti.Siquidemprimacongelatiomercuriiestmineraplumbi,inquapositumestanatura.Hocueremultiplicaripotestinsuamperfectionemabsquedubiouelerrore,existenstameninsuomercuriononseparatumasuaminera.Metallumeniminminerasuaconsistens,estmercurius,aquosigranumseparatur,utpomumeritimmaturumaburbesuadesumptum,quodprorsusdestruitur.Granumfixumestuelutpomum,&mercuriusarbor.Nonestigiturseparandusabarborefructus,quianonpotestaliundenutrimentumaccipere,quamasuomercurio.Maiorestfatuitasinmercuriumponereaurum&argentum,nonsecusatquediscerptumpomumarborirursuminfigere.Utigiturnegotiumhocadimpleaturexaequo,sumendasimularborcumsuofructu,quodenuoplantetur,citrafructusablationem,infertilioremterramatquenobiliorem;quaeplusnutrimentidabitunicodie,quamprioragerincentumannisexhibuisset,obuentorumassiduamagitationem.~~Alteraterra,quodsoliproximasit,crescereuegetarequefacitarborem,continuorore,&assiduosoleinhortophilosophico,maneuesperi,dies&noctes,acinsingulashoras,absqueintermissione,lucente,arborqueroredulcissimoconspergitur,acnutritur,unoannomagis,quaminprioreterradecemmillibus.~~Positisigiturambobusinfurnocontinuicalorisdies&noctes,uaporeius,quirosest,impeditcombustionem.Lignorumuelcarbonumcalorestinutilis,imonoxius.NolueruntitaquesapientesPhilosophiinaliarequapiamoperari,quaminipsanatura,cumipsaluna,inmatrecongruamercurio.Exquotandemgeneralemmercuriumeffecerunt,longepotentiorem&fortioremillonaturali.Ascendeigiturinmontem,utuegetabilem,saturniam,regalem&mineralemherbamuideas.Succusenimeiussumaturpurusabiectisfecibus.Exeonamquemaximampartemoperistuiperficerepoteris.UerusesthicmercuriusPhilosophorum.Inprimisigiturmercuriumtuumnelaueris,sediungasipsumcumpatresuo,idest,cumigne,supercineres,quistramensunt,inuitrosolo,absqueullarealia,quodnidusest,infurno,quidomusest:exnidopullusnascetur,quisuosanguinesanabitomnes.FonsChemiae.Fons&cauernametallorumomnium,estmater,exquanascuntur&proueniuntillaseptem,utexsuanatura:itemSaturnus,Iupiter,Mars&Luna.Plumbumintellectualiterestaurumleprosum,&c.Fonsautemnaturaesimercuriumineopositumrecipiat,indemedicinafietexcellentissima.Nasciturinterramassaplumbeamercurius,quiclaususincarcerepostealiberetur,alioquinonpotestsciripondus,nequemensura,quaedesideratur:adeumtamencognosceremodumpoteris.Solismercurius,nonestmercuriolunaesimilis,cumhicsemperalbusmaneredebeat,quosibisimilemprocreet,mercuriusueroSolisestrubificandus,&hicestlaborprimus:&postmodumcongregaripoterunt.Notandumutiquequintamessentiamessenobisinhacartepraecipuenecessariam,&mercuriumistumreperiripotissimumeoloco,inquosolestinmaximosuocalore,multosquefloresproducit:nampostfloressequunturfructus.Inlunasimiliterinueniturduminipsaquaeritur:inSaturno,Marte,Uenere,&inMercuriosecurius:egoautem(Flamellusinquit)insolereperi&elaboraui.Cumigitursingulaconueniuntinhocoperephilosophico,quorumquodquesimileestalteri,tumfoetusmatremdeuorat,patremquesuuminunicolacusuffocat,inquosimulflores,lac,fructus,atquesanguisinueniuntur.Metallumigiturhocunuminuncouaseponendum,&inunicofurno.Mercuriusestdequoloquor,&nihilaliud.Inoperisabbreuiationemunicumhabeturinhocmundometallum,inquomercuriusistenosterabundereperitur.Aurumcalidumest&siccum,Lunauerofrigidaenaturae,Saturnusgrauisatquemollis:quaproptersolisimilishocipso,aurumleprosumappellatur:UenusestLunaesimilispondere&malleatione,Mercuriusfrigidus&humidussimilisIoui,quinasciturexeo,Marsautemdurusgrauis&frigidus.Induobusigiturnegotiumhocomneconsistit,utuidelicetignetuumsulphurpenetratiuumefficias,&attractiuum,quomatremsuamdeuorarequeat,&compleuerisopus.Matreminfigeuentrisuifoetus,quemanteapeperit,tumdemumsibipatererit,acfiliusexduobusspiritusperfectus.Postquamsulphurtuumdeuoratumerit,mercuriusquesuusmortificatus,coniiciaturincarcerem,inquomaneatdiebusquadraginta,&uidebisquodoptas,iuxtahosuersus:Sifixumsoluas,faciasqueuolaresolutum.Etuolucremfigas,facietteuiueretutum.Io.MehunniusdeLamentationibusnaturae.SubLunaquodconcluditur,coelumhoclocouocatur,quiamateriaformamappetit,nonsecusatquefoeminauirum.Materiasolumestex4.elementis,exquibusfitchaos,&existoRexatqueReginagenerantur.PrimoquidemcreatusestignisaDeo,quemsubLunacollocauit,expertemcorruptionis,&purissimamessentiaequintaeparteminsecontinentem.Posteafactusestaersubtilis,inquoDeuspariteressentiaequintepartemposuit,nontantamacinigne,minoreminaqua,&interraminimam.Utignisigiturinaeremagit,sicaerinaquam,&interram.Terramaterest,&nutrixomniumqueconcipitinuterosuoabigne:hocipsumfouet,incentrumqueusquesuumabsqueintermissione.Cumigitursolanaturapotentiamhabeatreducendi4.elementainprimammateriamgeneralitermixtam,quibusuiselementis.Impossibilefueritcuiquamoperantumidefficere,praeteripsam,quaesoladatmateriamatquenaturam.Quintanamqueessentia,quaecathenadicituraurea,adhuncmodumcontrariaconnectit&concordat,utnunquamdissentiantamplius.Consideranduminprimisaurum,quodpulcherrimamformamsuamaccipitincoelo,&optimaminterramateriam,pariter&gemmae.Coelumigiturquintamessentiaminformatforma&materiainelementocontenta,perquamformadetinetur:quedepuratione,&successulongitemporisperficitur.Aurumitaque&gemmaepermenaturamsolamcomponuntur:nemoenimproportionespraetermenouit.Quodutiquequaerissummumestnaturaesecretum,descendensexuirtutecaelesti.Quaproptertotascientianaturaedebetur,quasimplicitaselementidecoelodepromitur:~~haecincoelodicituressentiaprimitiua,&inelementoquinta,quamipsareductionibusefficit,acprolixiscirculationibus,inferiusinsuperiusconuertendo,&frigidum&siccum,inhumido&calidoconseruando,lapidesatquemetallasubhumidosuoradicali,coelestibusmotibusastrorum,quibuselementagubernantur,&eorumobediuntinfluentiis:~~utquantopuriorestmateria,tantopernaturamfiatexcellentiusopus.Coelestisitaquemotus,estintelligentiacorrespondensininferioribus,inquibuspersuasinfluentiasomniaproducitinesse.Utiturergonaturamateriainignequouisinfallibili,quiaexistouirtutemrecipitomnem.Itemaquaexoriginesiccaproueniens,nihilquodtangithumectans,nonrecedensnequeuolatilis,estoleumincombustibile.Nullusartificialisignistantumcaloreminfundereposset,quantusexcoeloprouenit.Caeteruministisnonignorandum,opushocnostrumintegrumfieriexuilimateriahomogenea,inunicouaseclausa,inunicofurnoidcontinente,quodeamperficit:namsoloregimineperficitur,imitandonaturam.~~Haecingenerationehominis,corpusadmodumsubtiliterformatexargentouiuo,&sulphuremasculinoagente,solouase,matriceuidelicetcontente,cuiusfurnusuenterest,quamuisauxilieturhomopersuamartem,dumardetinsuanatura,materiamcongruaminfundendo,praeterquod,aliudnihilefficerepotest.Nonsecusinartenostra,siquiseligerenoritmateriameiusmodi,quanaturadelectatur,eamqueritepraeparatamsuouase&furnoconcludere,ego(inquitnatura)&ipseperficiemusabsquemora,modorequisitumignemadministraritnaturalem,contranaturam,nonnaturalem,&absqueardore:~~ignem(inquam)calidum,siccum,humidum,&frigidum.Consideraigiturqualemesseoporteat:namabsqueigne&materianihilfitinhacscientia.Dotibimateriam(inquitnatura)formaest,quodipsitibipares,nondicosubstantialem,nequeaccidentalem,sedconstruendiuas,atquefurnum.Deincepspraeparamateriamtuaminpulueremfactamcumaquasua,uaseconclusamunico:regecaloretemperato,hicpromouebitactionem,&frigiditasputrefactionem.Siquidemobmagnamfrigiditatemnonpossetimpediresiccitas,nequeresisterehuicagenti,quinargentumuiuumstatimreducaturinprimammateriamintegraconnexione.Proindepriusquamopereris(inquitnatura)discemecognoscere,quaematersum,sinequanullacreaturapotestes124NicolaiFlamellisentiamrecipere,uegetare,nequeanimamhaberesensitiuamabsquecoelo&elementis.Estutiquemediumintermercurium&metallum,quodsumendumestadartemnostram:Est(inquam)aurumpotabile,&humidumradicale,summaquemedicina,quampertuamartem,&meamscientiamperficimus.Absqueme,quaemateriamexhibeo,nihilunquamefficies,&absquete,quiministras,nonpossumhocopusexequisola.Sedperme&tebreuitemporeconsequeris.Transmutaquatuorelementa,metalladeserens&atramenta,subspecietransmutabili,quaematerianotatudignafuitaPhilosophisusurpata,&abignariscontempta.Similisestaurosubstantia,dissimilisessentia:Conuertenseiuselementa,quodquaerisinuenies,inferiorasublimando,&superioraininferioraconuertendo.Sumitoigituruiuumhocargentumagentesulphuremixtum,&unicouase,unicofurnoetiamconclusum,inhumeturuasprotertiaparte,supraquephilosophicumignemcontineatur:omnisquespecies,praetermateriamsolamaquaminerasumitoriginem,relinquatur.Responsio.Nuturamouenssuperioradigitis&pedibus,inferioratransmutatelementausqueincentrumterraesineintermissione,acoeloprimamformamaccipit,&materiamabelementis:quamuishaecmateriaconfusasit,&nondiffusa,donecpernaturamspecificetur,&qualificetur.Tumdemumrecipitformamsubstantialem,&posteauisibilemaccidentalem.Formamprioremtransmutat,utinformetnouaformamateriam.Obiectumnamquepotentiasubiectumest,quiasubstantiaminactu,quipriusfuitinpotentia,sustinet.Aurumscituresseminerarumomniumthesaurum,attamenformamnonhabet,nequemateriamtantaepotentiae,utsuamexcedatperfectionem:nonhabetenimmaiorempotentiam,quamperficiendiseipsum,quicquidmoliaturartifex.Ipsumdestruereacinessereducere,fatuumessetopus,cumexeonihilplusuirtutis,nequepotentiaehaberipossit,quamobtinetexpropriasuanatura.Nullafitreductioeorum,quaenaturaperfecitinspeciem,uelinindiuiduum,nisiprimocorrumpantur.Etiampostcorruptionemgenerationonfitspecieisimilis,nisifiatregressusinhocgenus.Quapropterauridestructiouiamnonsternitadipsumconstruendum,quiapersuidestructionemconstruinihilpotest:ipsonamquemortuoparitermoritureiussubstantia,utexeononpossitampliusaliudargentumuiuumenasci,nequemetallum.Etquiaelementumignisinterracontinetur,&aerisinaqua,quorumquantitatem,qualitatem,proportionemperfecteconiunctionissuaenemonouit,separandanonsuntelementa,cumrepararinequeant.Solumidigiturquodnaturagenerauit,nobisquereliquitsumendumadartem.Summatimelementorumseparationonfiteffectualiterargentiuiui,nequesolis,quipaterestartisfiliosuospiritumimpertiens.Autorisincogniti.Estinmercurioquicquidquaeritur,exquo126NicolaiFlamellicorpus,spiritus,&animatrahitur,undepurissima&mundissimatincturaprouenit.Humorestpretiosus,hominemlaetificans,factusexterra,aqua&igne.Corporeutiquepurgato,conceptoquespiritu,tandemclarusfonsexurgit,incuiusfundoiacetleouiridis,autserpensquiextenditur.Siexpergefiatinaltumascendit,&postquameideficitanimus,deorsumdeciditinbalneum,quotantisperlauaturdonecrubescat,lauatur(inquam)aquauitaeusquedumnonagnoscaturamplius.Postremouertiturindignissimumlapidem,primoalbum,&posteacitrinumuisupulchrum,atquedelectabilem.Sisigiturdemercuriouerosollicitus,quemnaturagenerauit,&quicumsuopatremoraturprospere,prosperaqueredditimperfectametalla.TestamentumArnaldiUillanouani.Lapisgeneratus,ortusquedeterrapereleuationemperficitur,aquaepotionesatiatus.Infraduodecimhoras,utminimuminflatur,&intumescitcircumquaqueuisibiliter.Postmoduminbalneopositus,uelinaerosohypocaustomoderatecalido&sicco,acpurificatusabextraneouapore,soliditatemsuarumpartiumacquirit,extenuatusquesuperfluahumiditate,fitidoneusadcommixtionem.Quofacto,expurioribuseiuspartibusexprimiturlacuirgineum.Quodmoxindeposituminouumphilosophicum,proprio&continuatocalore,foueaturutpropullorumexclusione.Uarietatesuorumcolorumnudatus,gaudetcumsubcompare,coloretinctusinstarniuis.Indepostabsquepericuloresistitignisuiolentiae,tantisper,donecpauoniscoloribusornatus,demonumentodeincepsegrediaturcumRegalisummaquepotentia.Etsibreuisadmodumhicuideaturesseprocessus,prolixissimistamencircunstantiisnoncaret,acoperationibus.Singulacompendiosetractantur,quaecircahocopusnecessariasuntopera,persingulasperiodosoptimeconsideranda,necinconsideratepraetereunda.Namfaciliusextantillosermoneueritascomprehenditur,huiusdiuinaescientiae,quamexcopiosissimis&innumerisuoluminibus,multitudineuarietatequeueritatisunitatem&simplicitatemcontegentibus.AliaeQuaedamAnnotationesExUariisAutoribus.Desolutione&coagulationemateriaeChimicae.Cumsolutiositpraecipuahuiusartisoperatioprimodehacdicendumerit,adductisuariorumPhilosophorumautoritatibus,quofaciliusintelligiqueat,unaaliaminterpretante.Haecsuntigitur,quaecolligereuoluimus,&attexerenostriscollectaneis.EtenimexuarietatemensPhilosophorumpetendaest,sireducaturcomparationibusadunum&eundemsensum.Inquibusmaximeconuenireuidentur,hocipsumessequodquaeritur,nondubitandum.Totumutiquenegotium128NicolaiFlamellioperisdiuiniphilosophiciconsistitinhisduabusoperationibus,uidelicetinsolutione&congelatione.SolutioigiturexsententiaGebri,estreisiccaeinaquamreductio.ScalaPhilosophorum.Solutiolapidisestreductioeiusinmineralemaquam.Uillanouanus.Soluimus(inquit)quandocorporadiuidimus,easimplicia&subtiliareddimus,atqueinprimamnaturam&materiamresoluimus.Auicennademateriaprima.Duplexestmateriaprima,propinqua&remota:propinquaestargentumuiuum:remotaestaqua.Quiaargentumuiuumpriusfuitaqua,deincepsargentumuiuum.Lullius.Dissolutioprimariamintentionemhabet,addestruendumcumlunaria.ClangorBuccinae.Primamateriahaberinonpotest,nisiperoperationesartificiales,naturalibusoperationibuscontrarias.AutorIncognitus.Quamdifficilisressitdissolutio,testaripossunt,quisolutionidederuntoperam.Multiadeamsuaimperitiaperuenirenonpotuerunt.Quialiterigiturquampernostrumartificiumsoluit,frustrasoluit.Clangor.Solutioestopusnaturae,&nonartis:artifextantumnaturaeministerest,&adiutor.Auicenna.Utaquaestprior&propinquiormaterialapidis,itaalteramaterialapidis,estspiritusmetallorum.Rosarius.Quicupisinuestigarehuiusartissecretum,cognoscereteoportetprimammetallorummateriam,alioquituolaborefrustraberis.Uillanouanus.Dissolutioestsapientiaeperfectio:oportetenimutipsasapientiaquaeratur:alioquinoninuenietur.ProptereadixitHermes:Homononpotesthabere,necreperiredissolutionem,nisiperignemdiuiniingenii.Auicenna.Uerumprincipiumnostrioperisestdissolutiolapidis.Idem:Primumregimenlapidisest,lapidemsoluere,&insuamprimamnaturamreducere.Uillanouanus.Indigestu,quicunqueuisoperari,utinsolutione&sublimationeduorumluminariumprimolabores.quiaprimusgradusoperationisest,utfiatargentumuiuumexipsis.LudusPuerorum.Artifexnostrioperisprimodebetlapidemsoluere,deindecoagulare:quoniamopusnostrumNicolaiFlamellinihilaliudest,quamfacereperfectamsolutionem&congelationem.Clangor.Totahaecarsinhocuertitur,utiungamushumidumsicco:idest,utsoluamus&coagulemus.Humidumestspiritusliquidusabomnisordemundatus.Siccumestcorpusperfectumpurum&calcinatum.Mirneris.Siccumestterra:humidumueroestaqua.AristotelesChimiographus.Primumquodfaceredebesinopere,est,utmercuriumsublimes,deindeutinmercuriummundumcorporamundamittas.Calid.Nisiconuerteritiscorporainsubtilitatem,utsiueimpalpabiliatactui,nondirigeturuobisquodquaeritis.Etsitritanonfuerint,reuertiminiadoperationem,quousqueterantur,&fiantsubtilia.Quodsifeceritis,uobisquodoptatisdirigetur.Turba.Nisicorporafiantincorporea,nihiloperamini.Geber.Nullumargentumpotestfieri,nisiomniapriussoluantur.Rosarius.Quiaurumscitdestruere,itaquodampliusnonsitaurum,isadmaximumarcanumperuenit.Ioan.Aquinas.Faciliusestaurumconstruere,quamdestruere.ScalaPhilosophorum.Solutiolapidisestoccultireuelatio,crassitudinisattenuatio,reidurae&siccaeinquandamliquidamsubstantiamreductio.Uillanouanus.Aurum&argentuminpenetralibusterraedura,sicca,&strictissimeligatareperiuntur.Perdissolutionemueroartificialemmolliaredduntur,fluentia&substantialiquida.Idem:Naturainsuocorporetincturamoccultat,quamarsmanifestatcruciando,&torquendocorpus,modoperaquam,modoperignem.Item:Nonpigeatuoscruciare&corrumperecorpusterendo,&imbibendodonecaquamextraxeritis,&corpustenuefactumsit,acimpalpabile.Clangor.Corporametallorumdissolutionedissoluuntur.Uillanouanus.AquaPhilosophorumbeneuole&naturaliterdissoluitmetalla,cumquibusnoningrato,nequecontrariouinculocolligatur.Idem:InaquaPhisophorumuirtusinesthumida,proprietatemhabens,quaesinedamno&detrimentocorpustorquet.Bernardus.Similitudinariegeneranturperartemhomo&aurum:tamenhorumspermata&seminaperartemgenerarinonpossunt,eoquodillamproportionemmixtionis,adproducendasemina,arsnescitcomponere.132NicolaiFlamelliCongregatioPhilosophorum.Naturaeumgradum,quemperficerepotest,perficit,sedquempraeterirenequit.Alius:Naturacontinetinseeaquibusindiget:sednonperficitur,nisiartemoueatur,&operatione.Item:Primaedispositioneslapidisnullaarteinducipossunt,naturasolumhocfacerepotest.Item:Materialapidisfitanatura.Materiamfacereperaliquodartificiumimpossibileest.Lapisenimanaturacreatusinuenitur,necalioindiget,nisiutremoueaturquodsuperfluumestineo,idest,inmateriaeius.Auicenna.Lapisnonfructificat,donecadnihilumdeueniattanquamaquadecurrens.Turba.Totumimagisteriumnostrum,fitcumaquanostra,exea,&deeafiuntomnianecessaria.Namipsasoluitcorporasolutioneuera&philosophica,utconuertanturinaquam,exquaabinitiofuerunt.Alibi:Nisiquodlibetuertaturinaquam,nullatenusdeuenieturadperfectionem.Alphidius.Nisinaturasattenues,aquamillasfaciens,nihilcolorarepotes:facergocorporaesseaquamliquefaciendo,quaeapudPhilosophosaquasapientiaenuncupatur.Rosarius.Aquapermanens,siueperennis,siueuinumardensdicituraquacorporis,idest,quandocorpusredactumestinmercurium.Item:Aquapermanensessenonpotestabsquesuocorpore,cumquosolutaest.Item:Absqueaquapermanentenihilfit.Dicituretiamaquauitae.Item:Solumcumardenteuino,potescomplereelixirperfectum.Scala.Dracoestsulphur,quodextrahiturdecorporibuspermagisterium.Auicenna.Quielixiralbumfacereinstituit,inargentosulphuralbumreperiet,inaurorubeum.~~Etquoniamtalesulphurnonreperitursuperterram,nisiinistisduobuscorporibus,ideopraeparandasuntcorporasubtiliter,utsulphureorum,&argentumuiuumexipsishaberepossimus,qualiafueruntilla,exquibusaurum&argentumsubterraefficiebantur.~~Clangor.Soluitecorpusperfectuminmercurium,indehabebitisuirtutemoccultam,idest,sulphurphilosophicumdigestum,&decoctumperopusnaturae,quemadmoduminmineradigeritur,&decoquitur.LudusPuerorum.Oportetnostrumlapidemadprimammateriamreduci,&adoriginemsulphuris&mercurii.ClangorNicolaiFlamelliEttaleargentumuiuumdicituroleumin134combustibile,anima,aer,&splendorcorporum,quiacorporibusmetallicismortuis&imperfectisuitampraestatimmortalem,&eailluminat.Geber.Principalianaturaliainoperenaturaesunt,spiritusfoetens,idest,sulphur,&aquauiua.Clangor.Dissolutiocorpusinnaturamspiritusconuertit.Rosarius.Oportetomninoquodfixumfiatuolatile:idest,quodcorpusfiatspiritus,idquecumuolatili,idest,cummercuriomundo.Clangor.Spiritus,idest,aquaPhilosophorum,estlocusanimae.Animaesttincturaacorporibusperfectisextracta,&inspiritum,idest,inaquamPhilosophorumderiuata.Uillanouanus.Haecestuiaquasecretumconsequimurconficiendisulphurisalbi&rubei:quodestanimacorporis,quaeacorporeeducta,tingendiuimhabet,quamspirituiaquaeuitaecommittitconseruandam.Scala.Aradiceconuenitextraherenaturam,idest,primaspartesessentiales,sinequibusnullafitmetallorumtransmutatio.Uillanouanus.Intentionostraeoperationisnonestaliud,nisiquodeliciatur,&eligaturpurissimasubstantiaexsole&luna.Clangor.Extraheargentumuiuum,seulapidemphilosophicumtamacorporibus,quamauiuoargento:quoniamuniussuntnaturae,&habebismercurium&sulphur,deillamateriasuperterram,dequaaurum&argentumgeneratasuntinterra.CommunisSententia.MercuriusPhilosophorumconstatargentouiuo&sulphure.Bernardus.Solnihilaliudest,quamsulphur&argentumuiuum.Terram,inquit,&aquammercurioattribuunt,aerem&ignemsulphuri.Terra&aquasuntelementapassiua,aer&ignisactiua.Terra&aquafoeminaerationemhabent,aer&ignisuiri,necestaliaextraneaadditio,nisidigestio,quamediante,omniaquatuorinaurocircundantur,&aequaliproportionematurantur.CommunisSententia.Corruptiouniusestgeneratioalterius,idquetaminartificialibus,quaminnaturalibus.Aliter:Secundumnaturamnihilgeneratur,quodpriusnoncorrumpatur,&nihilresurgit,quodpraemortuumnonsit.Bernardus.Siauruminargentouiuodecoquatur,seudissoluaturdebitomodo&uianaturali,ipsumargentumuiuumnaturalesproprietatesauriobti136NicolaiFlamellinebit.Idem:SolutioquaefitperaquamPhilosophorum,formamquidemcorrumpit,exterioremcorporumsolutorum,atnoncorrumpitmateriam.Uillanouanus.Quoddissoluitcorpusaspirituest,quoduerocoagulatspiritumacorporeest.Alibi:Spiritusdissoluit,corpuscoagulat.Idem:Quantumcorpussoluitur,tantumspirituscoagulatur.Quodsicorpusnonsolueretur,nequespiritusinspissaretur.Alibi:Quodacorporesolutoexit,humiditasestradiosa,quoddissoluitcorpus,despirituprodit,&uirtuseiusestgerminosa.Idemalibi:Solutiocorporisfitcumcoagulationespiritus,&coagulatiospirituscumsolutionecorpoporis.Tuncmisceturcorpuscumspiritu,&fitunumcumeo,necunquamseparantur,nonmagisquamaquamixtaaquae.Clangor.Quandosperinamercuriiiungiturcumterracorporis,corpusdissoluiturinaquamspermatis,&fitaquaunasinediuisione.Uillanouanus.Intelligeautemcorporissolutionem,&spirituscoagulationem,simuleodemquetemporefieri.RosariusExCalide.Solutiocorporis,&coagulatiospiritussuntduo,sedhabentunamoperationem.Quiaspiritusnoncoagulaturnisicumsolutionecorporis,neccorpussoluitur,nisicumcoagulationespiritus.Ideointersolutionemcorporis,&coagulationemspiritusnonestdifferentia,necdiuersumopusinaliquo,itautfiatunumsinealio.Quemadmodumuidemusfieri,cumaquauulgaristerramconatursubtilioremefficere,&insuammateriamsoluere:eodemenimtemporeaquadensior&spissiorfit,terraautemsubtilior&rarior.Lullius.MultiPhilosophoruminaquaforticommuni,factaexuitriolo&salenitro,corporametallorumdissoluebant,&pereuaporationemtrahebantaquamillam,tunccalxinfundouasisremanebat,quamposteacumaquadulcicommuniabluebant:deindeaquamillampereuaporationemtollebant,&calcemcummenstruodissoluebant,utoperasuaconficerent,quae,secundumquodcompetebat,finemnonconsequebanturoptatum.Dissolutioenimquaefitcumaquaforti,nonestsicutnaturapostulat.Idemalibisic:Aurum&argentumsoluunturinrebusradicalibussuigeneris,nonautemcumfortibusaquis,quaemetallacorrumpunt:quoniamillaeaquaerepugnantnaturae.Rogerius.Metallisnihiladhaeret,nequeeisconiungitur,nequetransmutat,nisiquodexillisest.Bernardus.Fatuiexmineralibusconficiuntaquasperdissolutionemcorrosiuas,inquasmittuntspeciesmetallorum,&corrodunteas,&nonsoluuntsolutionenaturali,querequiritpermanentiamamborum,nempesoluentis&soluti.138NicolaiFlamelliIdem:Nullaaquanaturalireductionespeciemmetallicamdissoluit,nisiillaquaepermanetcumspeciemetalliinmateria&forma,&quammetallaipsapossuntrecongelare.Quodnonestinaquisfortibusadsolutacorporanonpertinentibus.Corporaquidemperaquasfortescorroduntur,sednonsoluuntur.Atquantomagiscorroduntur,tantomagisametallicaspeciealienantur.Uillanouanus.Persolutionemcorpuscumspiritumiscetur,&cumeounumfit,itautalterumabalteronunquamseparetur.Clangor.Corpusdissoluiturinaquamspermatis,&indeaquafitunasinediuisione.Philosophus.Meliorestsolutiouoluntariaquamuiolenta,&temperataquamfestiua:&ideocauendumest,neuisformaegeneratiuacumcorrosiuis&adurentibussuffocetur.Rosarius.Innostrolapidesol&lunauiuisunt,aliosquesoles&lunasexsegignerepossunt.Aliudaurumabhoc,&alialunamortuasunt:remansitenimuis&potentiaeoruminsolutionefactapernostramaquam.Aliaaquaeaperdidisset,acsteriliareddidisset.Uillanouanus.Solutiotantumfit,perargentumuiuum:ipsumenimsolumpotestsolem&lunamadprimammateriamredigere.Idem:Totumbeneficiumhuiusartisinmercuriosole&lunaconsistit.Aristoteles.Sinihilaliudhaberemusamercurio,quamquodcorporasubtiliatadnaturamsuam,nonparumnobispraestaretbeneficium.Geber.Omnissolutionisperfectioadduciturcumaquissubtilibus,&maximeacutis,acribus,ponticibus,&fecemnullamhabentibus,sicutestacetumdestillatum,uuaacerba,pyramultaeacritudinis,malagranatadestillata,&hissimilia.Uillanouanus.Corporissoluti,&aquaesoluentisnaturaunaest,nisiquodnaturacorporiscompletaest,digesta,&fixa:aquaeautemnatura,incompleta,indigesta,&uolatilis.Regor.Argentumuiuumestigniscorporacomburens,mortificans&confringens.Rosinus.Aquatantoestignecalidior,quantoignisestcalidioraqua.Rosarius.Aquanostraestfortiorigne,quiafacitdecorporeaurimerumspiritum,quodignisfacerenonpotest.Idem:Spiritusesttotusigneuspersuamigneitatemsoluens,&diuidenscorpora.Turba.Comburiteaesnostrumignefortissimo.140NicolaiFlamelliMinorignisomniaterit:minusenimoperatur,quamaquanostra,quaecorpussoluit,quodignisfacerenequit.Lullius.Sciripotestmateriamprimamnostrilapidisesseexnaturamercuriiuiui,&sulphuris:quoniamipsanonpotestinignecorrumpi,necinaqua,necinaere.Rosarius.Aliquidixerunt,quodargentumuiuumuulgiadhaeretcorporibus,quodestfalsum.QuodenimGeberait:Noninuenimusinuentionenostraremaliammagis,quamargentumuiuumamicaricorporumnaturis.Hoctotumintelligendumestdeargentouiuophilosophico.Ipsumenimsolumadhaeretcorporibus,necullamaliamreminuenirepotueruntPhilosophiantiqui,necmoderniinuenientaliamrem,quaecorporibusadhaereat,nisiargentumuiuumphilosophicum:quiaargentumuiuumuulgarenonadhaeretcorporibus.Etpropterhocmultisuntdeceptioperandoinilloargentouiuouulgi.Lullius.Quicumfortiaquadissoluunt,ignorantuegetabilianostrummenstruumacuentia,ignorant:etiamaquammercuriiuulgi,quamnosscripsimusinTestamentonostro.Uillanouanus.Utnaturamutetnaturam&conuertat,tantumeoindiget,quodsuaeestnaturae.Itemquodsoluit,&soluituruniussuntgeneris&naturae.Idem:Ueranonest,nequephilosophicacorporissolutio,nequespirituscoagulatio,siindissolutioneeritmateria,&naturaextranea.Dastinus.Oportetutelementaaquaesinteiusdemnaturaecumelementismetallitransmutandi,alioquidegenersoboleserit:quoniamexdiuersitatepartiumnascitur&totiusdiuersitas.Quomodosimilitudoexeisest,quaeexunogeneresunt,&exunaradicepullulant.Rosarius.LapisPhilosophorumfitextribus:scilicetsole,luna,&mercurio.Item:Facmercuriumexsole&lunainsuoesse,sinemercuriouulgi,sedperuiamphilosophicam.Lullius.Lapiscomponiturexargentouiuometallorum,nonexargentouiuouulgi.NouumLumen.Argentumuiuumnostrumnonestargentuminproprianatura,necadhucinnaturaadquamdeductumestperminerum,sedinnaturaadquamdeduxitilludartificiumnostrum.Richardus.Mercuriuscrudusdisponitcorporainprimammateriam,sedmercuriuscorporumidfacerenonpotest.Idem:Quiapercongelationemilludcrudumsulphur,quodantea,(idest,antecongelationem)inillofuit,estalteratuminnatura,&ideononcorroditsicutprimum.142NicolaiFlamelliAbimmundonequaerasmundiciem.Stultumestexrequerere,quodineanunquamfuit.Quisdabitquodnonhabet?Quaeillaestinsania,uelleexdeteriorefacere,quodsitmelius:hocest,perfectafacereeximperfectis?Lullius.Coelum,lunaria,menstruum,liquoruegetabilis,aquaargentiuiuirectificata&acuatacumuegetabilibus,estcumquafitdissolutiometallorumnaturalis.Uillanouanus.Aquaesolutionisexsalibus,aluminibus,&aliisidgenusconfectae,quaecummetallisnullamhabentcognationem,speciesmetallorumnonconseruant:contra,destruuntacdissipant.HisaquiscontrariaestaquaPhilosophorum,quaemetallaconseruat,subtiliorareddit,deindedissoluit,&magnonaturaeconsensueainprimamtransfertmateriam.Turba.Accipitespiritumnigrumnonurentem,&cumeocorporasoluite,&diuidite.Clangor.InaquaPhilosophorumlatetspiritusquintaeessentiae,cuiussoliusestmagistralitercorrumpere,&insuamprimammateriamtransformare.Rosarius.Succuslunariaefitexuinonostro,quodpaucisfiliisnostrisnotumest,&cumillofitsolutionostra,&fitaurumprobabilenostrum,medianteillo,&sineillonequaquam.Lullius.Menstruumabsqueauro&argento,lapidemphilosophicumgenerarenonpotest,nececontra.Ubiautemillaconiunguntur,menstruummouetmetallaaddissolutionem.Etuicissimmetallamouentmenstruumadproducendumigneminlapidibus.Clangor.Sicorporisimperfecti,scilicetterraefueritunalibraduodecimunciarum,fixaturcumimbibitionibussuisnonagintadiebus.Lullius.Insingulariaquadecorporerubeopraeparato,idest,deterranostrarubeapraeparata,&intenueslaminascoaptata,uelinpulueremlimaturaeredacta,poneduasdrachmas,idest,quartampartemuniusunciae.Quodsiplussoluerepoterisplusapponas,uerumtamennonexcedasunciamunam.Sideterraremanseritaliquidnonsolutum,relinqueinuitro:quodautemsolutumest,sepone:posteaquaeterranonsolutarestitit,cumnouasoluendaponatur.Denouaautemterranonponasduasdrachmas,sedminus,nempequantumrelictaterraponderat.Quodintellige,nisiperspexerisaquamplussoluereposse.Geber.Modussolutionisduplexest:scilicetperfimumcalidum,&perferuentemaquam:quorumunaestintentio,&unuseffectus.Modusergopersimumest,utponaturcalcinatuminampullam144NicolaiFlamelliuitream,&superilludfundaturquantitasacetidestillati,uelconsimilisduplumeius,&obtureturcaputipsiusbene,nerespiret,&subsimotepidosoluidimittatur:posteaperdestillationemfiltrisolutumremoueatur:nonsolutumueroiteratocalcinetur:&postcalcinationemiteratosimilitersoluatur,donecperiterationemoperissuperillud,totumsoluatur.Modusuerosolutionis,quaefitperaquambullientemuelociorest,&estutcalcinatuminampullamordineturcumacetoobturatoforamine,nerespiret.Quaeampullaincaldarioplenoaqua&straminesepeliatur,&posteasuccendaturignissubea,donecaquaperhoramferueat.Posthocuerosolutumdestilletur,&seorsimseruetur,nonsolutumueroiteratocalcinetur,&iteratoeodemordinesoluatur,donecperreiterationemtotumsoluatur.SemitaSemitae.Accipepretiilibramunam,cumquatuorlibrisaquae:tere&incorporacumsalemodico,&aceto,quousquefiattotumamalgama.Pretiooptimeamalgamato,poneipsuminmultamquantitatemaquaeuitae,idest,mercurii.Ponesupercineres,&sitignislentissimusperdiemnaturalem.Sineuasinfrigidari,&colaaquamperpannumlineum,uttranseatquoddecorporefueritresolutum.Quodremansitinpanno,cumnouaaquabenedictareponeadignemperdiemnaturalem,colautprius.Totiesreitera,donectotumcorpusinaquamconuertatur.Uillanouanus.Terelibramunamlimaturaeinundaeinmortario,cumquatuorlibrismercurii.Illilibraeduodecimlibrasaquaeuitaedato.Ponetotuminurinali,&superignemcinerumdebilem&lentum,&perdiemcoque.Frigefactouase,aquacoletur,utcumeatranseat,quoddecorpore&limaturasolutumerit,eamaquamsepone.Etquodsolutumnonest,cumnouaaquabenedictaadignemreponeperdiem&noctem.Colautpriusquodestsolutum,&hancsecundamaquamponecumprima.Itafac,donectotalimaturainaquam,idest,inprimammateriamconuersasit.Lulliusinlucemercuriorum.Recipeunciamunamsolispurissimi,poneunciamillaminuitreouase,&superponeunciamunamcoelestismenstrui,uelduas,adplus,&immediateclaudeuas,nerespiret,poneuasinignecinerumperdiemnaturalemadleniterbulliendum.Menstruumdissoluendosolemcolorabitur,colorecitrinoresplendente,posteasolutosole,poneinbalneoMariaeperaliumdiemnaturalem.Posteapertransitumdeunouaseinaliuduas,menstruumsiccoloratuminaliouaserepone,&uasesigillatoadpartemserua.Deindesupersolemquiremansitinsolutusinfundouasis,ponedealionouomenstruo,utsupradiximus.Etdemumclausouase,poneinignecinerumperaliumdiem.Deindeextrahesolutumpertransitum,utsuprainaliouasecumaliosolesoluto.Etsiccumnouomenstruoreiterasolutionempraedictam,donecmenstruumampliusnoncoloretur,&infundouasismanebitdeterrasolisabsqueanima.Idem:NicolaiFlamelliAccipecalcemcuiuscunquecorporisuo146lueris,poneinampulla,quaehabeatlongumcollum.Superfundeaquamlunariam,utsupernatetquatuordigitis.Ponesupercineres,ubibulliatperdiemnaturalem.Deindeponeinfimoperduosdiesnaturales,utmeliusdigeratur,&utmateriasepareturperpartessubtilesagrossitiesua.Postextraheampullam.Recipeaquamillamclaraminunacucurbita,&cauenefecesturbentur,dumuasinclinatur.Moxcoopericucurbitam,&poneinfimoutprius.Uaseautembeneobturato,&factaeuacuatione,superfundealiamaquamsimilemprimae,quaesupernatetutprius,&poneinfimo.Istasoperationesreiterabis,doneccorpusasuisspiritibuseuacuetur.Idem:Accipeaurum,&proiiceipsuminaquamuegetabilem.Sitaurumadpondusaquaeuegetabilis.Poneilludtotumindigestionebalneipersexdiesnaturales,&aurumdissolueturinaquam,incolorecroci.Posteauerodestillamenstruumindestillationebalnei.Posteasuperponealiamlunariamrecentem,&poneiterumindigestionebalneialiossexdiesnaturales.~~Ettuncextrahe&mitteillud,quodsolutumest,inaliamampullam,&superillud,quodremansitfinitissolutionibus,&destillationibus,iterumdemenstruosuperponeadquantitatemterrae,&poneindigestionebalneiperquatuordiesnaturales.~~Etilludquodsolutumestdemetallo,simulcummenstruoponeincucurbitamutprius,&sicfacusqueadsexinhumationes&destillationes,&illudquodremansitfinitisdestillationibus,defecibusnoncures.Geber.Nonsolutumiteratocalcinatur,&postcalcinationemiteratosoluitur.Comes.Opusdissolutionisgraueest,&difficile:expeditautemcorporasoluereperaquamsolam:idest,perargentumuiuumsinecalcinatione:quoniamistudestsecurius,licetinoperationesittardius,tincturamigiturnonfestinesextrahere.Festinatioomniacomburit,&adremotumperducit.Potentersustine,coque,&nontetedeat.Alphidius.Multitudo&diuersitasrelinquenda,unadispositioquaerenda.Lullius.Terrarubeaubipurificata&mundatafuerit,&intenueslaminascoaptata,ponendaestinaquam,ibinonsolueturprimoinaquam,sedtantumcalcinabitur,&inpulueremrubeumquodammodosinetactureducetur.Idemterrameamdesiccasecundumsuummodum,itaquodpuluissupereamnoncadat,donecaliamaquamattuleris,inquapossitdissolui.Scala.Sol&lunacumprimaaquacalcinanturphilosophice,utcorporaaperiantur,&fiantspongiosa&subtilia,utaquasecundameliuspossitingrediadoperandumsuumopus.Albertus.Mercuriusnosterfitexcorporibusperfectis,&148NicolaiFlamellinoneximperfectis:hocest,cumaquasecunda,postquamperprimamaquamfuerintdebitecalcinata.Rosarius.Fixumfituolatilespatiouniusmensis.Clangor.Indissolutionefacienda,terratotiesterenda,idest,inignecontinenda,&aquaestilliadiungenda,donecaperteuideasnihilampliussuperesse,quoddissoluiqueat.Rosarius.Insolutionecorporis,sipluseritdenonfixo,idest,despiritu,solutioeritcelerior,quamsipluseritdefixo,idest,decorpore,sicontratardioreritsolutio:quareuolenticitosolueremultaopusestaqua.Idem:Necesseestautem,utplussitdeuolatili,quamdefixo,aduplousqueadquintuplum,sextuplum,uelusqueaddecuplum,&nonultra.Comes.Indissoluendiscorporibus,uidenecorpusalbumcumrubeo,necrubeumcumalbomisceatur,sedutrumqueseorsumdissoluatur,nequeaquamuniuscumaquaalteriusconfundas.LulliusinMagianaturali.Sitibiaquadefecerit,sumecucurbita,inquasuntomnesliquefactiones,&superponealembicum.Destillaaquamlentoigne,scilicetperbalneum,intantumquodhabeasduaspartesliquefactionis.Deistaaquaponesupermaterniamcorporis,quaeestinampulla,inquacoepitsolutiofieri,usqueadquantitatempristinam.Etsiciterabis,donectotaterrasiteuacuata.Regor.Caueaturneacetuminfumumconuertatur,&pereat.Rosinus.Caueastibineacetumfumositatepereat.LulliusinRepertorio.Solutionesaquaesuntinbalneo,uelinfimocollocandae:undequoddestillaripoteritleuicaloreeducatur.Uasadestillatoriasuntarcteconnectenda,utnequidforasexhalent.Detribuaquaepartibus,duaetantumsuntperdestillationemeuocande,aquasolis&lunaeseiunctimsuntexcipiendae.Uitreumuasexlapidepotiusquamexfiliceconflandumest:scilicet,nemordacitate&acrimoniaaquecorrodatur.Etnespirituseuanescant,eauasafidelitersuntobturanda.Deindeistiusmodiaquamuirtute&bonitatepraestantiorest,quamantea.Scala.Quinonsoluit&coagulat,multiplicitererrat.Item:Congelatioestreimollisinduratio,hu-morisoccultatio,&diuersorumcolligatio.Clangor.Dissoluereestcorpusinnaturamspirituscon-uertere.Coagulareestspiritumefficerecorporalem.Solutiofacitcorpusfixumuolatile.Coagu-latiocontra,facitcorpusuolatilefixum.Idem:NicolaiFlamelliSpiritus,idest,aquanoncoagulatur,nisimedian150tecorpore,quodineasitdissolutum.Corporaenimsuntuelutcoagulumhuiuslactis,idest,mercurii.Coagulumautemest,uelsol,uelluna,inmercuriosoluta.Menabdes.Iubeoposterosfacerecorpora,noncorpora,&incorporea,corpora:illudperdissolutionem,hocpersuauemfitdecoctionem.Auicenna.Salessuntradicesoperis.Idem:Saliacuiuscunquegenerissint,nostraeartisuntcontraria,demptosalenostraelunariae,quodlunarianostrareliquitexcorporibussolutis.Geber.Nonegemusnisiunouase,unafornace,unaquedispositione.Quodintelligepostpraeparationemprimilapidis.Comes.Ubiaquammagnoingenio,&subtilisagacitatetuaementiseuaporaueris,capetuumsalemitacalcinatum,&pulueremsubtilissimum,atqueimpalpabilem,&seponemundeinuaseuitreo,usquequooporteateumoperiadiungere.Rosarius.Tressuntlapides,tressalessunt,exquibustotummagisteriumconsistit.Triplexestlapidismateria,aurum,argentum,&aquaphilosophica.Tresaquae,solaris,lunaris,&mercurialis:quepostremacorporasolis&lunae,insuasaquasresoluit~~.~~TriplexTriplexestmercuriusPhilosophorum,primuscalcinanscorpora,secundussoluens,acsublimans,tertiushisduobusconiunctum.ClangorBuccinae.Duplexestargentumuiuum,&nominamateriaeprimaemulta.Priusdiciturpraeparans,quodcorpusdissoluitperaquamPhilosophorum.Alterumesttingens,quodacorporibusperfectisextrahiturperdissolutionem:&taleargentumuiuumdicituroleumincombustibile,anima,aer,&splendorcorporum,quiacorporibusmetallicismortuisimperfectisuitampraestatincorruptibilem,&eailluminat.Geber.Principaliainoperenaturalia,suntspiritusfoetens,uelsulphur,&aquauiua.Clangor.SpiritusestaquaPhilosophorum,animaelocus.Animaesttincturaacorporibusperfectistracta.AquaPhilosophorumduplexest,solaris&lunaris,exquarumconiunctionefitmercuriusPhilosophicus,&lacuirginis,exquolapisalbus&rubeus.Treuisanus.Taceantomnesquotquotaffirmant,aliamtincturam,quamnostramessealicuiusmomenti,tumquialiudsulphurpraedicant,quamnostrum,quodoccultumestinmagnesia.Itemomnesquialiudargentumuiuumextrahereconantur,quamexseruorubeo,&aliamaquamquamnostram,quaepermanensest,&nullomodoseconiungit152NicolaiFlamellialteri,quamsuaenaturae,&nihilhumectataliud,praeteridquodestunionissuaepropriaenaturae.Nonestenimaliudacetum,quamnostrum,nullicolores,nullumregimen,operationesnullae.Scotus.Argentumuiuumcoagulatum,&argentumuiuumsulphureum,suntprimamateriametallorum.CollectaneaQuaedamExAntiquisScriptoribus.Certissimumestremnullamextraneampossemetallaimperfectaperficere,uelaliquamexeisfaceretrans¬mutationem.Quapropterinsanorumesthominumopinio,animalia&uegetabiliainhacartealiquidefficereposse,cumreperianturmineraliametallispropinqua.Philosophostameninillisartemposuissecredendumest,persimilitudinemduntaxat.Namexduobustantum,sulphureuidelicet,acargentouiuo,metallaquaeuisoriuntur,&nonexaliis.Nihiletiameisadhaeret,neceatransinutat,nisiquodexeisoriginemduxit.Constatigiturnonnisiduo,quaedictasunt,essenecessariaadconstruendumlapidem.Uerumtamenexalterodisiunctimnullumgenerarimetallumpotest,sedexamborumconiunctione,diuersomodopraeparatorum,metalladiuersagenerantur.Hocueroinprimisoccultissimumest,exquaremineralifieridebeatpropinquius.Siexuegetabilibus,oportebitexhispriusfieriperartemsulphur&argentumuiuum,quodimpossibilefuerit,excusamurigiturinistis,quianaturanobisilladuopraeparat.Sedsieligamusargentumuiuum&sulphurinsuanatura,quemadmodumcreatasuntnaturaliter,oportebitillaconiungiproportione,quamignoratomnehumanumingenium,excusamurergo&abistis:maximecumhabeamuscorpora,inquibusanaturadebitomodoproportionatareperiuntur:inquototumsecretumlatet.~~Aurumestcorpusperfectummasculinum,&argentumestetiamperfectum,quaesisolafusione,&cumaliisimperfectismixtione,haecperficerent,essentelixira,unumadalbum,alterumadrubeum,atnonsunteiusmodi,quiasimpliciteranaturaperfectasunt.~~Sitamenplusquamperfectadecuplouelcentuploforent,tantoperficerentimperfecta.Uerumquianaturasimpliciterineisoperatursimplicemperfectionem,ineamanentsemper,niforteperartemreducerenturadprimamnaturamsulphu-ris,&argentiuiui.Cumergoperfectacorporanaturaliaconstentexargentouiuomundissimo,&similisulphure,quarenoneligeremusillapromaterianostraadelixiralbum&rubeum?Responsio:Quiaistacorporasuntadeocompacta,&fortiterunita,utuixinueniamusigneminillisquicquamagereualentem,necinipsorumspiritus.Etquamquamignemnonignoramus,perhunctamenadintimamsuimundificationemperuenirenonpossemus,obfortissimamcompositionemnaturalem.Quamobremexcusamuretiam154NicolaiFlamelli~~abistorumduorumcorporumelectione,cuminuenirepossimusaliacorpora,inquibusargentumuiuummundum,&similesulphurhabentur,inquaenaturapaululumoperataest,adeoutignenostroartificialiadcongruamipsorummundificationem,separationem,fixationem,ingeniosanostrioperisdecoctionesupereacontinuata,ualemusperuenire.Eligendaestergomateria,inquareperiturargentumuiuummundum,purum,clarum,album,nondumadcomplementumadductum,sedcommixtumaequaliter&proportionaliter,cumtalisulphurealbo,uelrubeocoadunatum,utingenionostronaturali,&nostroigneartificiali,adintimamipsorummundificationem,&completampuritatemdeuenirequeamus,&operehocabsolutomilliessintperfectiora&fortioraquamcorpora,inquibusnaturaestsimpliciteroperata.~~Exhisquaedictasunt,modosisingeniosus,gustabishocdelectabilenectar,superquodintentioPhilosophorumestfundata.Cumigiturmateriaminsupradictismanifestatam,oporteatartificialinostrolaboreplusquamperfectamreddere,modusnonignorandus,atanaturadiscendus.~~Haecmetallaperficitoperationefrequenti&continua,instrumentosolocaloris,quimontibusinestmineralium,utcrassitiesaquaetantisperdecoquatur&inspissetur,quosuotandemtemporiscurriculo,circulouetranseatinar-gentumuiuum.~~Itemexpinguedineterraepereandemcontinuamdecoctionem&caloremgeneratursulphur.Hocipsocontinuatocaloresuperistaduosimulunita,iuxtapuritatemuelimpuritatemipsorumgeneranturperfecta,uelimperfectametalla.Quaenamdementiatenetoperantumanimosinhacarte,utaliauiaquamipsanaturaprocedereuelint:istamredarguere,uelsuperareconantes,quamuixullapossuntindustriaimitari.Deusperipsamnobisuiamrectamdemonstrat,utputasimplicem&continuamdecoctionemignelentofactam.Etquamuissemperloquamurdelentoigne,nihilominusinoperishuiusregiminepaulatimaugendusest.Estitaquelapisunusunamateria,&medicinauna,inquatotumconsistitmagisterium,cuinullamremextraneamaddimus,necetiamipsamimminuimus,sedinpraeparationesuperfluaremouemus:&hocfitinpurificatione,quaepersolutionemperficitur.Sublimationemnostramcumfacereuolumuslapidis,ipsumcumtotasubstantiaponimusinuasnostrum,cuiusorificiumfirmiteroccludimus,nerespirarepossit,&infurnumponimusintercineres:ignemtandemexcitamustamdiu,donectotamateriasoluaturinaquammercurialem.Postmodumregeperlentumignem,idquetantisper,donecmaiorparsinpulueremnigrumuertatur.Adhuncmodumcompletaesuntomnesistaequesequunturoperationes:scilicetSolutio,Destillatio,Descensio,Ablutio,&Calcinatio.Philosophidequalibetpeculiarecapitulumposuerunt,utoccultarentartem.Cumenimlapisnosterestinuasenostro,&materianostrasentitsolemnostrum,moxinaquamresoluitur,quaeascenditincoelum,idest,inaltumadcacumenuasis,&posteadescenditinterram,uelfundum.~~Itemuidentestalemaquaminspissari,&adterramconuertinigram,quaespissastabatinprincipiosuperaquam,acsinendopaulatiminspissari,uidebantterramsubaquamergi,&infundouasisresiderenigram&seculentam,dixerunteamesseputrefactionisoperationem.~~Uidentesetiamterramcroceam,subnigram;&seculentamstantemsubaqualongotemporisspatio,insolenostroamitterecoloremnigrum&foetoremmalum,eorumnonnulliuocauerunteamoperationemAblutionem,Cerationem,dequaMorienusait:Scitotetotumhocmagisteriumnihilaliudesse,praeterextractionemaquaeaterra,&iterumipsiusaqueinterramreductionem,donecipsaterraputrescatpersuamaquam&mundificetur:quaepostquammundificatafueritauxiliodiuinitatis,totummagisteriumdirigetur.Philosophusdicit,terraceratur&imbibiturperaquam,&pertemperatamdecoctionemsolisexiccatur,&interramuertiturtotamateria,siquisperfectenoueritoperationemexequi.Hermesenimait:Uiseiusintegraest,siuersafueritinterram.Uidentesitaquetotammateriaminterramuerti,&reduciinsolidamsubstantiam,quaenonfluebat,sedinseconstrictastabat,dixeruntesseperfectamcongelationem.IndePlato:Soluite(inquit)lapidemnostrum,&posteacongelate,idest,interramuertitemagnacumcautela,sichabebitistotummagisterium.Quodnihilaliudest,quamrectamfaceresolutionem,&perfectamcongelationem,utomnesPhilosophidicunt.Utigiturmetallapermutentur,oportetnecessarioillareduciadsuiprimammateriamgenerimetallicoproximam,idest,ingumamfluentem.Tumdemumeiusmodimateriaprima,aptitudinosuainnata,uirtutibusquedisponentibus,facilerecipitueramspeciemilliusmetalli,dequointenditurphilosophice:uidelicetcumnaturafermentifixi,cuiiamdictamateriaadhaeretinprofundoinseparabiliter:sedfluit,quodnonfacitargentumuiuumcommunecrudum.~~Quicunqueueroantehuiusreductioneminmateriamprimamalbificant,uelcitrinant,manentespeciepriorismetalliinmaterianonconiunctauaporabiliter,&noncummateriafermentifixiingumaminseparabiliterpermixtam,deceptoressunt,quiauerumaurumnonfaciunt,necuerumargentum.~~Utigiturquodlibetcorpustransmutabileinquamcunquespeciemtransmutetur,adprimamreducimateriamnecessumest,cumrationemateriaepossibilissittransmutatio:utaitAristoteles4.Meteor.deGeneratione&corruptione,&Physicorum:Omnecorpuspossibile,peroperationessuaenaturaecontrariasreducituradsuammateriamprimam;scilicetpercorruptionemsuaeformae,quiaomniscontrariooperatioesteiuscorruptio,&corruptioestgeneratioprimaemateriae.Demetriusdemonstransmodumpurificationis,uelputrefactionisutriusque,scilicetcorporis&spiritus,anteipsorumperfectammixtionem,inquit:Nunquamautemexillo,scilicetspirituhabeturperfectio,quousquemixtioneperfectaduxeritcorpussuum,quodestfratersuus,adspiritualitatemsecum,utambosintunumfactasineseparationeinaeternum.Magisteriumergodissolutionisdisponitmateriamlapidis,utpossitpersediuidiinquatuorelementa,exquibusprimofuitcompositus.Alioquinelementaperpetuarentingenere,nisiuaporabilitermiscerentur,necproportionatacompositio,necdebitumpondusinduceretur,utdecet,nequeperfectio,quaeingressionis&retentionisestmediumultimum.Adhuncmodumperfectuslapispurgat,&sanathominemabomniaegritudine,utinnoueturtanquamamatre.Namexcitatmotumincorporibus,&uiuificatelementa:siquidemelementauiuificantur,cuminactumsuumexcitantur.Namuitanaturalisnihilaliudest,quamactuselementorum,post,quem,lapisnonpatiturdissipationem,autseparationem,obindiuisibilemsuicompositionem:undehabetquoseniumretardatperuitamsuam,quaminfundithumanocorpori,nonsecusatquemetallis,annosadaugensmediantegratiaDei,ultrapropriam,&natiuamproportionem,actumquenaturalitersusceptum,uitamproducit.Attameneiusmodieffectusnonpossuntalicuielementorumattribui,sedsolummodouirtuticueli,quaeestinipsolapide.Etuirtutecoeli,lapisadspeciemdeductusest.Luetigiturproprietasnaturaliteradueniatlapidieximpressionecoelesti:tamenidquoddisponitlapidemadsusceptionemistiusimpressionis,potestesselatitudomixtionis,uelcomplexionis,quaeconuenitspeciei.Ergototauitalapidis,totumquemagisteriuminuaporeconsistit,&insubtiliationeaquaesuaerespirandoadaerem.Etlapidisuitafuigorest,&claritasmetalli,insubtilitateaerea,atquefixafusibilicumignitione.Expraedictisitaquesequiturargentumuiuumnostrumnullatenusfixariposseadutilitatem,nisipropriisnaturalibusinstrumentis(quaesuntcalidum&frigidum)&locisautretinaculissicciterreialligetur,&retineatur.Etquianecipsainstrumenta,necretinaculapossidereualemus,nisiperuirtutemseparationisipsiusmetnaturaeinpartesprimas,uidelicetelementaresnaturas.Ideorectacoagulatiofierinonpotest,nisipriusfactaseparationepostdebitamaptitudinemsubtiliationis&putrefactionis.Causaergouniuersalisconiunctionis,estseparatiopostputrefactionem,&debitamattenuationemcorporiscumspiritu,quiasicunitadebiteconiunguntur.Separatioueropostputrefactionemnihilaliudest,quamreductiorei,asuamutatenatura,iterumadeandem.Cumigiturpermortificationem,&putrefactionemnaturafueritmutataasuaspeciemetalliuiua;inaliamspeciemmortuam,scilicetinsubstantiamterream,oporteteamiterumadeandemspeciemuiuamredigimetallicogeneriproximam:quodfitperseparationemipsamamortuisresur-gerefacientem:&tuncpropteruniformitatemnaturaruminsimulconiungentur,&adhaerentiaforticonglutinabuntur.Ethaecestformaspe¬cialisnostraedissolutionis:&hicestmodus,quonaturaegremiumreuelatur,tunicameiussubleuando,&quodsubipsalatetmanifestando.~~Cauendumtamenneultramedietatemeiustunicesubleuetur,quohumiditasopereturinpauciorisicco,&quodeleuatumfuerit,imprimatur,&candoreleuatifumiinintimisrerumcauernisiterumoccultetur,itauthumidumcumretinaculosicciterreiadiungatur,coaguletur,&retineatur.Quoutresdeueniat,operationemeiusiterareminimetepigeat,scilicetspiritumreprimendo,eiusquecandoremtamdiuoccultando,&iterummanifestando,quousqueperueniatadillamsubstantialemalbedinem,quaeampliusoccultarinonpotest,necalterari,necuariari,necinalioscoloresconuerti,praeterquaminrubeumfactadigestione.~~Ettumdemumsitineopassuconiunctiocorporis&animae,commixtio,seupotiusunioquaenunquamseparatur.Aristotelesait,argentumuiuumesseelementumomniumliquabilium:etenimquandoliquantur,inipsumconuertuntur.Manifestumestergomedicinaehuiusoperationemesseoperationemnaturae,quiaexnaturasolumestcomposita.Certissimumestenimomnecomponiexeisinquaeresoluitur,utigelu,uelglaciescaloreinaquamresoluitur,quiapriusexaquasuntfrigorecongelata.Nonaliterlapisnosterresoluiturinargentumuiuumpermagisteriumnostrum,ergoipsepriusfuitargentumuiuum.Primumutiqueuerbumest,corporisinargentumuiuumreductio,&hancuocaruntsolutionem,quaeestartisfundamentum.Rosinusphilosophusait:Soluitecorpora&spiritus,&coniungite,tuncdecaeterononpossuntseparariperignem.Hermesinquit:Primumcorpussolutum,&aquaperennis,congelantmercuriumperpetuacongelatione,quodetiamdicuntomnesPhilosophi.Quihabetauresadaudiendum,audiat.Omniametallafusasehabentinstarmercurii,&sifrigidapossentineafusionepermanere,essentipsemetmercurius.Considerandumhumidametalla,utiSaturnus&Iupiter,facilereducunturinsuummercuriumprimitiuum.Etmercuriusdebitepraeparatusomnecorpuscomedit&reducitinseipsum.Calornamqueagensinhumidoefficitnigredinemprimo,&agensinsiccoefficitalbedinem,&operaturinalbocitrinitatemacrubedinem.Quodinplumbouiderelicet,ipsumcalcinando:primouriturincineremnigrum,posteainalbum,&postremoincitrinum,atquerubeum.Uerumitaqueoperisnostriprincipiumestdissolutiolapidis,quiacorporasolutainnaturamspiritussuntredacta,nisiquodmagisfixafint,quamspiritus.Item:Solutiocorporisfitcumcongelationespiritus,&contracongelatiospiritusfitcumsolutionecorporis.Tumdemumcommisceturcorpuscumspiritibus,&fitunumcumeis,utnunquamseparentur,nonmagisquamaquamixtaaquae:quoniamtuncsimulomniasuntadhomogeneitatemsuamredacta.HacdecausadixitAristoteles,corporametallorumtransmutarinonpossunt,nisiipsapriusinsuammateriamprimamredigantur:quodsifiat,aliambeneformamsuscipiunt,cuinoncontrariaturratio.Sednonfittransitusdeextremoadextremum,nisipermedium.Sulphur&argentumuiuumomniumsuntmetallorumextrema:igiturmetallaeruntmediaintersulphur&argentumuiuum.Consideraigitursipoterissubstantiampuramargentiuiui,&sinecombustionedigerere,sinminusopustuumuanumest.Oportetitaqueartificemconsiderationibusuti,quarumcertitudotraditurinaliisfacultatibus,quassupponit.Etutstudiumeiusadmetamdirigaturexperimenti,circaduopotissimuminsudareuersariquedebet:priusutdereicurandae,uelsublimandae,quidditateelementalidiligentissimeperquirat,eiusqueproportione:alterum,utreicurantis,idest,principalisagentis,actransmutantisrationemhabeat.Artemenimoportet,agentefortissimo,disponeremateriam,quouirtutesnaturalesdigestionisactiuae,praeualeantinpassiuamateria.~~Uidemusenimquandoqueperagensinsufficiensomnedigestummolinsin,idest,imperfectamdigestionempati,siuecruditatem,quaecontingitobcommixtionemcrudemateriaeindigestae,autpropterdebilitatemcalorisdigerentis&terminantis.~~Quaproptersummecurandumest,utnaturaprincipalisagentistamfortisexistatinsuanatura,&fortificatasuomodo;utproprio&naturaliofficiositpotensaddigerendum,&conuertendummateriaminaurum:&utillanaturasitadeumdispositamodum,persubtiliationem&sublimationem,utsuisuirtutibusacquisitisperartem,approximetadqualitatessuiagentis,&auri:utquemediantibushis,agensprincipalecitrinansacuitatesuapossiteamconuertereinlapidemPhilosophorum,&aurum.Examinetergonaturalisartifexingeniumsuum,utmedianteconditionepraefataenaturae,quamignorauerit,ipsaminueniat.Quianonipsinobis&nostrisfiliis:intelligentibusillamdispositionem,idest,modumoperandicertum&necessarium,tradimus,naturamfortificandiquoque,acinuestigandicausas.Huiusigituroperisartificiuminuentufueritimpossibile,nisipriusingeniumartificispropriisexperientiisanaturarealiterinformetur.Perhasutiquenaturaseipsamcognoscidemonstrat,eiusquedispositionem,quaperficitur:&mensuramapproximationisadperfectioneminueniredocet.Propriumigituropuspropriaindigetdispositione,cumsitipsiusmetnaturaeinformantissuumargentumuiuum,&operantiseiuscontrariisqualitatibus:caliditatescilicetcumtemperatasuasiccitate,infrigiditatem&humiditatem,demendosuperflua,&addendo,uelsupplendoabsentia&requisita,utperidnecessariohabeatrecipereformammedicinaecompletae.Necaliternaturapraedictamotumhabet,nisiiuuetur,arte&operationeuidelicetartificiali:dispositionesibipropria,sinequanihilfit.Cumillaminueneris,subuestimentophilosophiereconde,quemadmodumtuifeceruntpraedecessores,quipraeceperuntstrictissimecontegi:cumsittotiushuiusartissecretum&arcanum,adhucanulloPhilosophoscriptisreuelatum.Sciendumitaquedumipsidicunt:Soluitecorporainaquam,ipsosnonintelligere,nequecurareaquastangentiadhaerentes,uelhumectantes,sedpermanentemaquamintelligunt,quaeueretangentinonadhaeret,sedsuperficiemdiscurrit,nihilhumectans:sicutargentumuiuumnostrumnonestar-gentumuiuumuulgare.Haecnamquematerianihilaliudadiungisibiuult,praeteridquodestdeseipsa:omniasiquidemquibusindiget,insecontinet:hocdenostrolapidedictum,&nondeauro,uelargentouiuouulgari,&c.Nonhulliperperamexminoribusmineralibusdestillantaquascorrosiuas,inquasponentesspeciesmetallorum;eascorrodunt,acputatessedissolutasnaturalidissolutione,quodfalsumest:quiauerosolutiophilosophica,requiritpermanentiamsimulscilicetsoluentis&soluticorporis:quoniamexmasculo&foeminaspeciesnouaeresultant.Certocertiusest,nullamaquamnaturalireductionespeciemmetallicamdissoluere,praetereamquaepermaneteisinmateria&forma,&quamipsametallasolutapossuntrursumcongelare:quodinaquisfortibusfieriminimecontingit.Aquanullaigiturdissoluitcorpora,nisiillaquaefueritsuespeciei,&perquamcorporapoteruntinspissari:necaliquaaliarenutriunturcorporasubgeneratione,nisispecieconsimili.Differtergosoluensasoluendosolaproportione&digestione,sedmaterianondifferuntambo,eoquodperquamcumqueadmixtionemnaturahocformat.exillo,utmineraliterexargentouiuosimpliciternaturaprocreatSolem.Quicumquenoueritarremdissoluendi,iamiamperuenitadsecretum.quodestspeclespermiscere,&naturasanaturisextrahere,quaeinipsislatenteffectuosae.Siquisigitursulphurnostrumsciueritconiungere&amicarecorporibus,inuenitunumdesecretisnaturaemaximum.Quasidiceretur,siquiscorpuseoperduxerit,utefficiaturgumapermixtibiliscaeteriscorporibusimperfectis,inueneritmaximumnaturaesecretum,&c.Eoquodlapisisteperfectus,estguma&sulphur,uidelicetexdictis,suplecorporibus.Nominanturistacorporasulphureaterrae.Subtiliationeexistenteinaqua,dissolutiotrahitlapidemdepotentiaadactum:ideoquiafaciteumomninosubtilem.Etconiunctiospirituumcumcorporefit,cumcorporasublimantur,utspiritusperdissolutionem,contritionem,&assationemeorumcumspiritibus.Philosophidicuntaquamessemercurii,dictumlapidemliquefactumcumsuaaquapropria,quaeinipsolapideestfixa,&quaetuncestcurrens&albasicutaqua.Itemhumiditasaerea,queestinargentouiuo,estunarescumterrasupradicta,&cumaliiselementisindictaterraexistentibus:quaequidemhumiditas,licetsitpauca,tamenestsufficiensadnutriendumlapidemdictum,inquoest,&adperficiendum.Insuntdictaecompositionisol&luna.Ettamennonestsolnequelunacommunis,sedmelioresquaminsuanaturauulgari:insuntibidempotentialiter,nonuisibiliter.Istelapissiuecompositumest,resunaduntaxat,&uniusnaturae(utaiuntomnesPhilosophi)&estnaturamunda&claradesuisminerispropriis,quaetransmutatregimemignis.Itemmedicinanostraeliciturdemetallis,quenaturalitermetallatransmutant,&nulloaliomodo.OportetenimutelixirPhilosophorumsitdeprincipio,radice,&naturametallorum,&medicinasitnobilior&pretiosior,quammetalla,&c.~~Indeliquet,ubiPhilosophiloquunturdeargentouiuo,&aliishumiditatibusdissoluentibus,ipsosnonintelligerederebusuulgaribusanaturasimpliterdatis,sedtantumdeargentouiuoacorporibusperputrefactionisartificiumseparato,quodaliterdiciturAzoc:~~latineinterpretatumalumenpotensilluminare,&clarificareomnecorpusclaritatesua.Cumigiturtaleargentumuiuum,siueAzoc,siueaquauitaelatonemabluens,acorporibuspergenerationemextrahinonpossit,nisipostputrefactionem:eritergoputrefactiosuageneratio&dispositio.Mixtorum&uegetabiliumuariaest&differentialisnatiuitas.Namsimplicitermixtadicunturilla;quepraeternostrumintuitumsubterranascuntur,autcircasuperficiemeius,exsolacommixtioneelementorumadinuicemcompositorum:&esteiusmodiprimae,&simplicisnaturalismixtionisgradusmultiplex.Primusestquatuorelementorumnudacompositio,inquanonestfactamutatiouelalteratiouniuselementiadaliud.Secundusprimumsequitur,quiaresolutispraefatislapidibus,elementisuidelicetmineralia;dequibussermopraesens,generantur:quaenobilioressubterraneaespeciesindeprocedunt,quiaincipitinhoceorumactio&transmutatio.AdconiungendummandaruntPhilosophi,omniamotoextrinseco,solumcaloremadhibendum,quiadiuuando,excitatintrinsecumcaloremnaturalemauriaddirigendum,&actiuematurandummercurium.~~Cumigitur,eiusmodispermata,seuseminaperartemgenerarinonpossunt,ideoquodmixtionemproportionaliteradproducendaseminaarscomponerenescit,necinhomine,necinterra,ubiestpropriuslocusgenerationisnaturaliseorum,istaseminanaturaliterfacta,artificialiterconiunguntur.~~Etinhacnaturaeproportionaliactione,&mercuriidigestione,simulmanentnaturemasculeafoemineaqueinsimulclausae:foeminea,utterra&aqua:masculea,utaer&ignis:quamterram;&aquamPhilosophiutmercurium,aerem&ignem,uelutsulphuressedixerunt,innostrolapide.Praeteristaduonihilaliudintrat,necgenerat,nequemultiplicat,utpatetexpraemissis.Etistadissolutiosolumdiciturliquefactiocompositi,&nonproprieeiussolutio,quiapartesnonsoluunturadinuicemseparabiles.~~Quandocompositumpraedictomododissoluitur,partibusinseparatismanentibus(quamuisseparabiles)itaquoduirtusdigestiuorumelementorumadissoluendis,perdissolutionespotestextrahi,scilicetperargentumuiuum,partescrassaeintalidissolutionecapiuntlatitudinemsubtilitatis,eoquodcorpusinspiritumuertitur,&uiceuersa.~~QuaeExDemocritoCollegimusapponereuisumest,quoresdilucidiorfiat,exmultorumopinionibusautorum.Capiensmercuriuminfigecorporimagnesiae,uelcorporiItalicistimmi,uelcorporisulphurisignemnonexperti.uelspumaeargenti,uelcalciuiuae,uelaluminiexmelo,uelarsenico,uelutscis,&coniiceterramalbamUeneris,&habebisUeneremclaram,flauamconiiceLunam,&habebisaurum,&eritchrysocorallumincorpusredactum.Idemetiamfacitarsenicumflauum&sandaracapraeparata,&cinabriumualdecontusum.Aesautemsplendidumsolumargentumuiuumfacit.Naturaenimnaturamuincit.Siuerouisexacteremscire,duobuscatalogismentemadhibe,quiasciendumanteomniamercuriumpositumesse,&inflauo,hocest,insole,&inalbo,hocest,inluna.Etinsolequidemdixit,mercuriusacinabrio,inalbouerodixitmercuriusabarsenico,uelsandaraca,uelquaesequuntur.EgoautemuenioinAegyptumnaturaliaferens,utmateriamsuperfluecontemnatis,&confusam.Naturasiquidemnaturagaudet,&naturanaturamuincit,&naturanaturamretinet.Mercuriusitaqueomnesinduitformas,quemadmodumceraomniasigilla,sicetiammercuriusPhilosophorumdealbatomnia,&omniumanimasadsetrahit,coquit,&rapit.~~Adinstrumentaergoaptatus,&inseipsohumoreshabens,prorsusetiamcorruptionemsustinens,permutatomnescolores,&permanetipsisnonpermanentibus,imoueroipsononsubsistente,tuncetiamcontineturcorporum&subiectorumrectionibus.~~Quatuor(inquam)corporumcomposito,uelcompositione,&hisquaeaffiniasunt,utsuntmateriaeipsorum,&animaeipsorummateriaesuntipsorum.Utfaberexligno,uelexaere,autlapidestatuamerigens,desenilnisiformamexhibetinmateriam:sicetiammercuriusarteelaboratusanobis,ipseomnemformamsuscipit,&infixus,utdictumest,corporiexquatuorgeneribusconstanti,fortis&firmusmanet,continens&contentus,&obidPibichiusmagnamaffinitatemdixithabere.Permercuriumexcinabrio,abarsenico,calcanto,cerussa,magnesia,uelstimmiItalico,&reliquaalbauelrubeacunctasuntintelligendacorpora.Corpusetiammagnesiaechrysocollam,uelchrysocorallumuocat.Oportetigiturpriusrerumspeciesliquefacere,&conflationibusconsimilesinunumcoloremconuertere,duosquemercurios,album&rubeum,inargentumuiuumredigere,&adputrefactionemseparare.Marcasitamergo(pyritenGraeceuocantargenteam)rege,&facexmore,utsoluipossit:fluesautemperaureum,uelalbumlitargyrium,uelinItalicostimmi:expurgacumplumbo.Plumbumnonsimpliciterintelligas,neaberres,sedquodestexsciscili,&litargyrionigronostro,uelutscis.Naturaenimnaturagaudet.Rege(inquam)donecfiatincombustibilis,abiiciensnigredinem.Regeautemmuria,uelurinaincorrupta,uelaquamaris,ueloximellite,utscis.Mercuriusautemactuquidemalbusest,uirtuteuerocitrinus.Frustralaborantigitur,quimateriasexplorant,&nonnaturascorporummagnesiaequaerunt.Corpusueromagnesiae,substantiarumestmixtioquatuorgenerum,utanteadictum.Capiensigiturmercurium,&c.Praepositusestmercurius,obipsumenimextrahuntur.Adiicitetiamchrysocollam,quodestbatrachium,interlapidesinuenitursulphurignemnonexpertum,claudianummasculinum,flauumarsenicumacinabrio,androdamas,cadmiasulphurincombustibile,&c.summicorporisuelmasculininomina.Triasuntartispraecipua:Chrysolitus,mercurius,fauusflauus,uelfauusalbus,&c.naturagaudens.Corpusmagnesiaeexquatuorcompositumelementiscorporalibus.Aquadiuina,naturaquaesuamnaturamgaudentemuincit&retinet,uincitur&retineturabeacumaliis.Annonuinciturnaturacrassioris&terrestriscorporis,anaturachrysolitiexistentespirituali&aerea?Annonuincituraquadiuinaastringente,utiunctafol&luna,martiuelueneri,&c.retineant.Perseueroiunctahis,uelaliis,nonretinent:cumtamen170NicolaiFlamelliastringunturpernaturamaquaediuinae,retinerepossunt?Quoddicamdetemagnesia,quecorporacircumplecteris?Quisnonadmirabiturchrysocorallumateperfectum?Exteenimperficiturtotummagisterium.Tufolanosbonoanimoesseiubes.Inteexplicataestsimilisenitensnebula,multiformemintefersuenerisimaginem,pinsernam,&ministrumigniuomum.Onaturasupranaturamnaturasuincens.Tutotumesunanatura,eademquees,perquametiamomneopusfit.Superfluoenimnumerototustuusornatusartificiosedeclaratur,pereiusnumeriterminuminunitatemdiuinitatisimilem.Unitatisenimcentrumimmutabilestabilequemanet.Namcircularem&sphericamnumerorumcontemplationemsui,ostenditinoperemaiore.Sedredeamusundeprogressi.Magnesiaenominasynonimasunt,lacmaris,coagulum,aphrosellinumOrientis,magnesiaLydiae,Italicumstibium,pyritesAchaiae,&c.Cuiusfluxioestmysterium,quodinipsalatitat,margaritapraeciosa.Flammigersplendor,Uestisaurocontexta,Aureusnitor.Uictor.Bellator.Intelligietiampossuntdealbedineoperismagni.Agerchimicusesttriplex.Quatuorfratressuntparsuna.Lapisinagnusparsalia,semeninagrosatumrepurgato,insuaterra.Mercuriusalterflauus,autalbuscorporimagnesiaeiunctusparstertia.Capiensigitur,&c.Rursumfuligoueraduplex,humida&sicca.Humidaestcoelestisuaporperdestillationemprolectus.Siccaperollam&coperculumaereum,utacinabariuaporalbus.Siigituruaporemsiccumirrigauerishumidouapore,diuinumopusefficies.Sciaturenimomnessubstantiasatquemetallauaporesexistere,fierique:namirrigatiuaporesfiunthumidi.Scythicacomarisetiam,nouopermixtauapore,omniaperficit.Aliudestutiqueuerbosaalchimia,quaesermonummultitudinecontinetur:aliudarcana,&abdita,siuemystica.Haecenimsolacreationisrationeprogreditur,utinDeumintuens,&aDeocreatushomo,rectamoperationempertheologicos&mysticossermonesaddiscat.Coelestisenimestpotissimumhaecoperatio,quiaconstatexcoelestibusmateriis&formis.Methodusalchymiemystice,coelifiguresunt,adquarumnormamistadirigitur.Sicetiamcorporametallicatransmutataacontrarianatura,fiuntplana&aerea.Semenigitursatuminterralune,solemetiamperficit,idqueobdiuinamoperationem,praestatcinis&cadmia.Diuinumitemopus,&diuinaaquaillibatacumsuocinere,adregenerationemfaciunt.AudiMercuriumdicentem:Siuiderisomniacineremfacta,existimarecteparatafuisseomnia.Cinisenimuimmagnamhabet,multumqueoperatur.Namutlignaincineremconuersa,fiuntdecaeteroincombustibilia,sedinoperauariamirabilia,uitrorum,acaliorum:sic&metallaincineremuelcalcempotiusconuersa,denuoinquandamuirtutem&operationemreuertuntur.Cumeorumnaturamundumuniuersum,&ipsaetiamelementaimitetur,underursumgenerantur,habentquecuiusdamspiritusparticipationem,&uelutrerum,quaematerialispiritufiunt.Sicetiamaesnostrum,siueuolesmagnesiaecorpus(autaliterintelligere)uthomoanimam&spiritumhabet.Haecenimfaciliacorporaatquemetalla,postquamincineremuersasunt,inigneexistentiaresumuntspiritum,ignehuncipsissuppeditante,&quemabaere,haecomniafaciente,hauriunt.Quemadmodumquoquehominesatqueomniaindeuitalemspiritum&animamsumunt.Aesustumigiturnostruminfuliginemsiccam,omniapatiensmagisassatum,fitlapisaethesiuscolore,utquidamcorruscansaethesius.~~Postquamigiturassatur,extinguiturdiuinomore,quemdiuinamaquamappellant,utdissolutumoleum,&uinicrassitudinemsuscipit,acibimanensperquadragintadieslentocalorem,inuaseuaporesnontransmittente,materiapostmodumputrefacta,mysteriumaquaediuinaeillibatum,idquodquaeritur,perficit:~~atquehicestlapis,quihaecfacit.Notatoigitur:Unumsuntomnia,perquodomnia.Exunitateuelunionequidemincipit,&inunitatemreiquaesitaeconsummationemterminat.Cumenimmultasintinrerumnatura,unadicituradiuinissimaaqua,unanaturauincensomnia,nonspecie,sedarte,cumrationaliscientiamultoslatente.Onaturaecoelestes,naturarumcreatrices.Hisuerbisincorporeanaturainnuitur.~~Nisienimmateriamspoliaueris,corporaincorporeafeceris,nisipercorruptionemipsaexcusseris,acdissolueris,quodlatitat&spirabileest,inortumproduxeris,nisihacuiapraeparanteresincorporeasfeceris,noninformabisnaturas,nequecorporafacies.~~Onaturaecoelestes,corporisexpertes,inquascorporaseseinsinuant,&coelestissapientiaebeneficioinformantur,inquibusillaepermanent,acipsacorporapostmodumcomplectuntur.Oportetigiturspoliaremateriam,&ipsiusanimamextrahentes,peripsamdeincepscorporanoncorporafacere,continere&informare.Spoliandaestitaquemateria,utadflabilemperfectionemperueniat.Definitioigiturhuiusphilosophiaeest,corporisdissolutio,&animaeacorporeseparatio,uttincturaincorpusseseinsinuet,utquenaturaecognatiooblectetnaturam,retinens,uincens,&ineapermanens.Hocfitcumintrinsecumforasextruditurcumuoluptate,totaquesubstantiaterrea,cumquepereleuationemaquaefecerisincorporeamcompositionem:itemcumperassationesconspexerisextractamfuliginem,atqueitauelutperhebulamferri.Nonenimpotestincorporeanaturanisisuperioribusadhaerere:cumeniminsublimeferrisoleat,unacumeo,quodsibisimileest,&cognatum.Augmataturitaqueamata&amansnaturasimul,oblectans&oblectata,splendensque,unaresambaenaturaereinaturalis&unius,aliasunitaenaturae,quaeuincitomnemremtotiusmundi,quaredictum:Unumsuntomnia.Hocautemunum&unamremexistimacompositumexanima&corporenoncorpusfacto,intemperatumunumperunum.Candidaigitur&puraluna,lunarisspeciesest,fuligoqueperaquamdiuinamprobeabstergitur,&abluitur.Nihilergodeest,praeterquamnebula,&aquaeeleuatio:opusregimineconsummatum.Primocuiusnebulae?fuliginisuidelicetinsublimeadNicolaiFlamellicoelumperaquamdiuinam&coelestemeleuate.Lapisigituromnibusnotus,uilis&ualdepretiosus,estconiunctusexpugnaciuenerecummercurio,idest,mare&foemina.Aesergorubeumingredifacias,actingerubiginemauri.Pugnaueneriscumpugnamercurii.Uenuscumlunapugnandoperistamcorrumpitur,&lunaperuene-remconiunctionefigitur,idest,mercuriuspermagnesiaefuligineumuaporem.Corpusigituraerisperlunamlunariumueliquoremcorrumpidebet,acegregieconteri,tantisperutarsipsapostulat.Siquisenimcorpushocperspiritumreddatflauum,potentemqueipsiusnaturam,secundumartemblandepraeparandoextrahat,tingitomnecorpus.Siquismortecorpusdelens,acdissoluens,spiritusbeneficioperfuliginemcitrinet,omnecorpustingit.Spiritusenimhocmodofitexcorporefuliginis,immunisamateria,uigor&splendorcorporis,imperiosuicreatoris.Capiensergomercuriuminfigecorporimagnesiae.Totacompositiofitpermercurium,&magnesiaecorpuspermarem&foeminam.Estincorporemixta&simulcontritaluna,quaepernebulam&fuliginemcompletur:ipsarationabilitergubernatapotentemnaturamintuslatitantemeuocat,omnecorpustingentem,ueneremdealbantem,Iouistridoremauferentem.Magnuminhismysteriumlatet,quodcumuideris,Deumlauda.Sulphureaasulphureiscontinentur,idest,elementacoelestia&igneacontinenturaterrestribus,aquibusillahaberipossunt.Primaclauisoperisest,utignisargentiuiui,mercuriiuidelicetconiungaturcumaquaterrestrismagnesiaepersuamterram.Hacuiafitseparatiohumidorumasiccis,idest,animarumaerisexcorporibus.Secundaclauisest,cumluna&aquaconiungiturcumigneargentiuiuidicti,peraeremaerisineleuationenebulae,quaeestreductiofrigidorumcumhumidis,&mixtiosuperiorumcuminferioribus.Terra,idest,scoriaaeris,coniungiturcumaeresolariperignem,idest,perargentumuiuum.Tertiaclauisest,cumpertorrefactionemputrefactionis,utconiungiturscoriacumdiuinaaquaperignem:hocest,perlunam,aersolisetiamconiungiturcumterra,idest,cumscoriaperaquam,hocest,perhumidum.~~Quartauerofitconiunctioneaeriscumterra,solutascilicetperputrefactionem&assationemseptemreductionum,cunctisinaquamunamcoactis,&existentibusincinabariphilosophica,quaeconstatexdictomercurio&sulphuremagnesiae.~~Quibusperactisadhuncmodum,ignisfitrursumcalidus&siccus,generanscaloremaeris,&siccitatemterrae.Similiter&aqua,cumfithumida&frigida,generathumoremaeris,&frigiditatemterrae.Terracumfitfrigida&sicca,generatfrigiditatemaquae,&siccitatemignis.Aeruerocumfitcalidus&humidus,generatcaloremignis,&humoremaquae.Singulacumduasqualitateshabeant,fiuntextribuselementisconstanselementum.Collectasimulomniafiuntduodecimextribusinquatuorproductis,iuxtasignaduodecim,quatuorquestatio176NicolaiFlamellines,utUernitemporisaerei,Aestiuiignei,Autumnalisaquei,&Hyemalisterrei.Quaeueraestelementorumcompositioperartem.Itemcoloresseptemapparentesinopere,corporadicunturplanetarumseptemeiusdemcompositionis,quiiamadsunt,modopostabsuntinsignisoperis,utincoelo,nuncingrediuntursuasigna,postmodumegrediuntur.Itaqueperseptemastrasua,quaeplanetaeuocantur,&perduodecimnonerrantiasignasua,uerumPhilosophorummysteriumperficitur.Coloreselementoruminoperesunt,apedibususqueadgenuaterreumelementumnigrum:agenibususqueadumbelicumaqueumsplendens&album:abumbelicousqueadcor,aereumflauumcitrinum:&acordeadceruicemigneumcandens,acrubeum.Deincepsubihaecquatuorelementamixtafuerintinterse,fitexipsiscalx&cinisPhilosophorum,utperfecteatqueomninoconiunganturperextremamunionemdealbata,nigredineprorsumabiecta.SacraigituratquediuinahecPhilosophorumars&scientia,exunaspecieconstat&perficiturdiuine,acmagnifice,hocmodoscilicet:Sienimfeceriscorporanoncorpora,&incorporeacorpora,mirificeoperaberis,uotiquetuifuturusescompos,perquatuorelementorumcompositionem:pertrinumregimen:duodenariamsignorummutationem:perseptemastrorumaspectus,species&corpora:~~&permonadicamquandamsingularemextremamunionem,glorificabisintrinitate&unitateFiliumDeiuerbumaeternum,quiexquatuorelementisinferioremhuncmundumperfecit,&exquatuormutationibusannicirculumexornauit,&postseptemsaeculaintroduceteosquiuocatisunt,&electiinrequiemaeternam:~~laudantesunicum&indeficienslumeninPatre,Filio,&Spiritusancto.Duosuntigiturqueexmateriaconstant,cumbinariusnumerusmateriamsignificet.Horumconiunctione,mediotertii,causefiuntomnium.Siquidemperternariumbinarius,&omnisnumerusadunitatissimplicitatemreducitur.Uapor,quiinsublimefertur,estmateriaaeris,&fumus,siuefumidaexhalatiosiccorumest,ignismateria.Nonconueniuntistaduocumreliquisduobus,aquauidelicet,acterra,nisipertertium,idest,uinculum,&igneamnaturam.Triahaecigitur,ternoregiminedicto,nouenariumconstituunt,unitatisecundae,denariouidelicet,proximum.QuapropterSybillinoquodamaenigmatenotaturhocmysteriumadhuncmodum:Tertresliterashabeo,quadrisyllabussum,considerame.Quaelibettriumpriorumsyllabarumduashabet,reliquaueroreliquashabet,mutaequinque:Totiusautemnumericenturiaeduae,octo&tresterdecadescumseptem.Intelligensautemquissum,nonrudisuelignaruseriseius,quaeinmeestsapientiae.Aliter:Totiusnumericentenariasuntbisocto,&trester,&decadesquatuor.Adhaec:Principiascientiaesuntsensus&experientia:posteriusestprincipiumactiuaecogitationis:priusueroapparentisreicogitationemprebet,exquibusintellectiosequituranimaemundihuiusqueprudentiae.Cumenimistasitabomnibusexempta,sensibilemmundum178NicolaiFlamellicomplet.Tresigiturternarii,exeaconsiderenturimmaterialiumsubstantiarumordinesconficere.Cumtriasintetiam,quaeaduniuersalemoperationemspectant,exquibusposteacompositiofitquaternaria.Molybdocalconostroplumboinquit:Iniicemercurium,donecincorruptibilefiat,&permanens,quodcumfiet,nonampliuseritplumbum.Haecomniaunumsunt,&duaetincturaenullocoloredifferunt,unameandemquetantumcernis.Etquomodototumexunaspecie,aliaquidemueneris,alialunae,aliasolis.Unicatantumaquauidetur,Rhaponticum,apontomariquedicta,Rhauerosuperficiemnotat,ergosuperficiesaquarumintelligitur.Flauam(inquit)iniicelunam,&eritchrysocorallum,&c.Capiensergomercuriumamare,uelmasculo,figeutmosest,coniiceueneriuelpyrithisulphurato,&dealbabitur,idest,fuliginisiccae.Corporanoncorporafacito,&incorporeacorporacompositumerigendo,latitantemquenaturamextrahendo.Permercuriumcorporacorrumpe,&permagnesiaenebulammasculum&foeminamconiunge,&latitantemrursumnaturameuocans,peripsamdeniquecorporumformationesfacies,idest,colorumplanetarum.Adhuncitaquemodumcorporareddunturincorporea,&istafiuntcorporea.Siomniaigneattenuentur,&fuligosursumferatur,fierentuaria&infrangibiliacorpora.Perignemintelligemercurium&igneumpharmacum,quimercuriuscomburit,corrumpit,&extenuatuno&eodemartificio.Uenusitaquenontingit,sedtingitur,&cumtingitur,tingit.Nihilenimpotestpersecorpustingere,uelseipsumseparare,sispiritus,quiinteriuslatet,nonemergat.Quomodoenimpotestcorpussinespirituconsistere,nisiperpulchramnaturam,quaeinipsoest,animalemputaspiritum,quicoloremtincturaesecumeducit,&infert.Uenusitaquenontingit,sedtingitur.Terreanamquemateriaepars,utquaecrassaexistit,nontingit,sedillaqualitassubstantiaetenuistincturamincorporeprocreat.Cumenimuenus,idest,corpus,permagnesiamrectegubernatur,suamquesubstantiamtenueminlucemprofert,tumdemumtingendiuimassumit,actingit.Uenusautemsuntquatuorcorpora.Tincturaeuerospeciessolidae,&humidae,&herbaedicunturasimilitudine,solidaequidemanebulausqueadchrysocollam,humidaeaquadiuina.Diuinaenimacitrinisretinentur,&c.Ueritasautemhaecest:Naturanaturamoblectat,&naturanaturamcomplectitur.Rursusuenerisquadricorporeanaturapermagnesiamostenditur,&uersicolorumspecierumherbaeincompositioneelementorum,attritioneprodeuntinlucem.Cumrationabiliterattritionescorporumfiunt,tumefflorescentiauirent,cumherbaeprorsusnonsint,nisicoloretantum,necistaepossuntinignepermanere.Solidaenim(inquit)&humida&herbas.Solidaquidemuocatcorpora,albedinem,citrinationem,&c.penetrantia,&incorporibuspermanentia,necomninocedentia,sedipsafirmeretinentia&superantia.Humidauerodixit,utitarecrearetillaperhumida,idest,peraquamdiuinam.Quaenamhaecestaquadiuina,&curdiuinamappellant.Magnumcerte180NicolaiFlamellinomemhocobpraecaeteris,atquepraestantiusquodsinehacinoperenihilproducitur,nequeperficitur.Diuinaaquaestid,quodsimplex&lucidissimam,&purissimam,&sineunbracorporumnaturamfacit,uelutimmutanscorpora,abstergens,&estquodexcorporibuslatitantemnaturamextrahit.Coniunctaenimnaturaeforma,pulcherrimumopuspernaturameffecit,acoperatur.Acutaaquaeleuata&euocatadicitur.Diuinaenimsunt,quaeintuslatitant,&extrahuntur.Diuinaigituradiuinisretinentur.Anima&spiritusadiuinisextrahuntur,&abeisdemretinentur,qualitatecorporapenetrantia.Ueritasenimest,Naturanaturamoblectat,amplectitur,&uincit.Cumenimquodintuslatetperdiuinamaquambenegeritur,&expurgatur,oblectatseipsumadpropriamcorporisnaturampenetrantem,uincentem,&permanentem.Propriamitaquenaturamagnoscens,laetaturconnexa&coniunctauicissitudine.Sedutadremreuertamur:Quatuorcorporatinguntur,&nontingunt.Magnesiaenimdealbatanonsinitcorporafrangi,necumbramuenerisinduci.SeduidequidnamPhilosophusdicat,quatuorcorporatingi,&nontingere,necdicitutantea,&cumtinguntur,tingunt:sicsolidorumcorporumsubstantiamintellige:Magnesia(inquit)dealbata,&c.Quaemagnesianisitotumcompositum?Quomodoigiturdealbatur?quandorectegubernatur,&assatacumdiuinareexpurgata,omniumcorporumsolidorumlatitantiareseratexprofundo,utperistacorporumnaturatingatur.Compositumenimperdiuinamaquamirrigatum,nonsinitfrangicorpora,quinpotiusumbrameisadimitargentispumamagneliaeimmixta,corpusquedealbat,caeteraquegeneriseiusdem.Magnesiaepulchrauidemirarequequomodoperunummultitudineminfert:aliquaquidemabunitate:aliquaadualitate:aliquaaternarionecnonpluribusintendit,donecipsiusuniuersumconseruetur.Aliquaquidemamonade,igneumscilicetpharmacum:aliquaadualitate,utcumcorporeipsomagnesiae:aliquaaternario,scilicetexpurgatiocumaquadiuina,&siquidintendit,&peraliosassationemreserat,donectotumopusquaesitumserueturabstersum,&absolutumperficiatur,&compleatur.Materiaenimadaurumconficiendumaccommoda,estipsemercurius.Mercuriusacinabari(inquit)aliquandoauenere,aliquandoueroaB.mercuriusacinabariestmagnesia:mercuriusaB.estaquadiuina,quaeacontractoinstrumentoextrahitur,&haecsunt,quaemateriamimmutant.Uenusuthomoanimam&corpushabet.Oportetigiturmateriamcorporaspoliare,utpermanentespiritutingente,adcuiuscumquequaesitiperfectionemaccommodetur.QuidestUenus?quodhomomaterialecorpus.Animaquidemestparstenuisinipsa,quaeperregimeninlucemprodit:hocest,spiritustingendipotentiamhabens.Corpusueroestgraue&materiale,terrestrequesuumquodumbramhabet,quamoportetspoliareigneopharmaco.Dispoliareesthumiliare,corrumpere,soluere,&mortificare.Nihilposteadefit,nihilestreliquum,praeterquamnebulae&aquaeextractio.Philosophus182NicolaiFlamelliususuerafigura,aquamcalcanthiuocauit:etenimibiestaerisgeneratio:&calcanthumaurumgenerat:flosaeris(aitPhilosophus)ipseest,quiremconsummat,&perficit:estetiamspiritusmasculi.Sicexponitur:ConiiceexsubstantiahaustaabAltissimo,utdiuinauirtuseffecta,&inspiritumconuersadiuinumopusfaciat.Diuinumquaerendumest,utspolieturmateria,&fiatsolaanima,&spiritussublimepetenscoloremsumat,&utcumignesitpugnacior,actenacior,uelutiplanumcorpusdemonum,&penetrantium:radixenimsolidiestplanum.Inspiritumergoconuersum,&sursumlatum,utignis(doctrinaeratione)igniquodammodoassimilatur,&penetrantior,actenaciorfit:quaeuerorationesamundinaturainuentaesunt.~~Namquemadmodumquatuorelementainseipsatransmutantur,&fiuntquodnonerant,cumeorumsubstantiasubstantiaenonsitcontraria,ignisfitterra,&terrafitaqua,&aquaaer,&rursusaquaterra,&aterrausqueadsuperiora,&inseipsamutata&solutaomniaoperantur,utestapudHermetem:~~Qualitatesenimsibiipsiscontrariaesunt,&nonsubstantiae.Sicetiamcompositumcumterrasit,aquasit,&exaquaaer,&exaereignis.Quemadmodumigiturexcoelo,quodtamquamcameraterraeincumbit,haecomniasuntabexhalationibus:sicetiamexollauelutexterra,&superpositoalembicouelutexcoelo,uehementesfiuntmutationes.Etquemadmodumterraeputrefactionesexhalantestransmutantur,sicetiamflosaerissimultransmutaturexhalans.Hocidemquoqueconsiderabisinhumanocapite,cucurbitulae,uelgaleaeinstarimpositicorpori.Utnonfrustradictum,igiturcontere:sicmodonontemeredicitur,coquuntursensim,&eleuanturinterse.Laeuinamqueelixationespiritustingens,quilatet,elicitur:quodsursumfertur,spiritusestcorporisexpers,&animatotiuscompositi,idest,corporis.Quemadmodumigituranimacorporibusostenditseipsam,fermentansomnia,inseipsatressubstantiaseffectriceshabentem,motum,sensum&ignitionem:sicetiamhicspiritusigneusfactus,&animacorporisexpers,cumreicunctatingentiscorpuspenetrarit,siinistoconditasit,utplanuminsolido,persuaemedicinaeiniectioneminargentumignerarefactum.Laetushicspiritusigneus(inquit)insilit,quiincorporibusetiamlatitat,&sublimepetens,etiamcorpusipsum,utanimampropriam,retinet.Caeterumquodaddifferentemaquaeextractaecausamspectat,nehocterreat:flosestenim,quiextrahitur,nonsolumsemel,sedbisternepermaripetas.Postquamigiturostensumestsecundumaccidens,flosaquasulphurisestillibata,&fixionisusumhabet.DixitenimPhilosophus,&gummipaululum,omnecorpustinget.Mariainquit:Retinaculumomnium,quaeabignefugiunt,estalabastrumomniumcandidissimum,lapisencephalus,mentereconditushabensuelutcalorem:hunccapienscontere,&miscecumaceto,&coniiciensinuasculum,postmodumtandemcondesubfimo:hocenimestquodquaeritur,aquamscilicetsulphurisillibatam,&rubiginemunum&idemesse:atquehicueretotiusartiscardouertitur.Inipsisdeincepsconsideraturinunacompositioneneomniafieri,quodtingit,&quodtingitur?quodfugit,&quodsequitur:quodfamiliareest,&contrarium:masculum&foeminam:sponsum&sponsam:agens&patiens.Unusenimestserpens,quiduashabetcompositiones&rubiginem.Unumesttotum,obquodsuntomnia:&sitotumnonhaberettotum,nihiltotumesset,aitmaximusChimes.Namresfixasfacerenonsolumsulphurisest,sedetiamrerum,quaedealbatae,emollite,&rarefactaesunt.Cumenimsubstantiaeasulphurealboinperfectione&assationepatiuntur,tunc&ipsaesuntsulphurincombustibilefactae,&permanentfacientesquodpassaesunt,dando&accipiendo:&tumutraquesulphurfactasubstantiasfixasreddunt:hocest,quodintersenonfrangantur,efficiunt.Deincepscur(inquit)multipliciumrerumspeciesrequiritis,cumunanaturaomniauincat.Hancnaturamabinitiousqueadfinemexpendens,manifestumuidebismysterium:hocest,cymbalia.Onaturaecoelestiumnaturarumcreatrices,haedissolutaeomniaoperantur.Quidergohocestdissoluere?Hucageadliquores,&disce,SumecrocumCiliciae,simulcumfloreciniciconiunctumsuccouitis,&unaliquorumseriedissolutioneminuenies.Hucagerursusadalbum:&iteminipsumestdissolutio,ipsetedocet,inquiens:Relinqueinferius,&fiet.Uerumdixit:Aliicorporaappellarunt,aliisulphur,&nondeceptisunt.Etobiddiffususesterrorperorbemterrarum,propterappellationummultitudinem.Quaedequatuor&quinqueelementisdicuntur,adillareferendasunt.Saturnumcollocarunt,&exaduersoplumbuminaltissimouertice,&postipsumIouem,Martem,Solem,Uenerem,Mercurium,&infimolocoLunam.~~Singulaintersedistincta,unitamenorbiconiunguntur,&unusipsisministrat,eademquegubernat,&obunumspiritumamantur,mutuoqueseseintuenturoculis,&mutuouersantur,&mutuosoluunt,&insuistectisspatiantur,quemadmodumstatuitipseCreatoraltissimus.~~Interrasimiliterenimreperiuntur,&inaeresunt,&inaqua,&inigne,omninopacemintersehabent,&unusopifexministratillis,eademqueregit,unoqueiugoomniaconiugatasunt,atqueunampotionembibunt:exterraenimaluntur,&quodlibetipsorumpropriummunusobit,&inpropriasedeconsistit,&Creatorisarbitrioparet,quodlibetipsorumocculiturinterra,&inpropriagloria.Etuos,oamici,cumadhancpulcherrimamartemuultisaccedere,spectateherbarumnaturam,undenamprodeunt:aliquaeexmontibus,exconuallibusaliae,excampisitemaliae.Considerateaeremipsisministrantem:considetediuinamaquamirrorantem,&nebulamferen-tem,acaeteragubernantemipsas:quaecumpermiscentur,unumsunt,&nemopotestipsasseparare,cuminunamcoieruntnaturam.~~OCleopatra(inquitOstanes)intetotumarcanumlatet,exponeclarenobisdeelementis,&quomodosuperiusdescenditadinferius,&quomodomediumsupremo&extimopropinquumest,&nonconcurruntpartes,cumpraecedant,&uniantur,quodnamsitipsismedium,quodunumfaciat,&quomododescenduntaquaebenedictaeaduidendummortuosiacentes,ligatos,&positosintenebris,&incaligineintusininferno,&quomodoingrediturmedicinauitae,&suscitateos,uttanquamesomnoexpergiscantur,&quomodoingrediunturnouaeaquae,queinprin-cipiolecti,&inlectogenerantur,&quomodonubesipsasfert,&quomodoexmariascenditnubesaquosa.~~EaquaeostensasuntcontemplantesPhilosophigaudent.AtCleopatraaiteis:Aquaeingredientescorporaspiritusipsisinclusos&debiles,uelutesomnoexcitant.~~Rursus(inquit)angustiasperpessisunt,&rursumoccludenturininferno,&paulatimnascuntur,&surgunt,atquediuersos&gloriososcoloresinduunt,quemadmodumfloresuere,quodletatur,&exultatobpulchritudinem,quauestitur.~~Uobis(inquam)prudentibusherbas,elementa,&lapides,cumeruitisexsuislocis,pulchraadmodumuidentur,&nonpulchra:quoniamomniaprobatignis.Cumuerogloriaminduentperignem&coloremuiridem,ibisuntmaioraspectacula,ibigloriaocculta,&accuratequaesitapulchritudo,&terraemutataindiuinitatem:quoniaminignenutritilla.Quemadmoduminfanssubuentrenutrituspaulatimaugescit,&cumstatusmensisadest,nonprohibeturinlucemprodire,eiusmodiresesthaecpraeclara:Uerberantipsamprocellae,&undaeininferno,&sepulchro,inquoiacent,cumuerosepulchrumpanditur,exurgitipsaexinferno,uelutinfansexutero.ContemplantesPhilosophipulchritudinem,quemadmo-dumstudiosamaterinfantem,quempeperit.Tumdemumquaeruntquomodo,uelutinfantemlacte,aquishancartemnutriant:quandoquidemutinfansformatur,&cumperfectafueritinhisomnibus,eccearcanumsignatum.Nuncautemprimumaperte,ubiuobisiacentelementa&herbae.inaenigmatibusexordiardicere:Ascendeinsupremumtectum,inmontemarboribusconsitum,&uidebislapideminuertice:exlapidehocsumearsenicum,&dealbadiuine.Etuideinmediomonteinfraarsenicum,ibiestconiuxsuacumquaconiungitur,cumquagaudioperfunditur,&laetatur,naturainnatura,&extraipsamnonconiungitur.DescendeinAegyptiummare,&eductecumexarenaexfonte,quodnitrumdicitur,&coniungeilludsimul,&ipseextrahetforaspulchritudinemomniatingentem,&extraipsumnoncopulatur:mensuraenimestconiunx.Eccenaturanaturaecontraretribuit:&cumomniaaequabilitercoeunt,tuncnaturaenaturasuincunt,&inuicemlaetantur.Consideratesapientes,&intelligite:ecceenimartisperfectio,coniugatorumsponsi&sponsaefactorumunum:ecceherbae,&ipsarumdifferentiae:eccedixiuobisomnemueritatem,&iterumuobisdicam,uidete&intelligite.Quoniamexmarioriunturnebulae,quaeferuntaquasbenedictas,&ipsaeirrigantterras,&educuntherbas&flores.Itemnostranebulaegrediensexnostroelemento,cumferatdiuinasaquas,&irrigetherbas&elementa,nullaaliaterraindiget.Eccefratresarcanumadmirabile,ignotumprorsus:ecceueritasuobispatefactaest.Uidetequomodoirrigetisterrasuestras,&quomodonutriatisseminauestra,utmaturumfructumcolligatis.Audiigitur,&intelligensesto,acdiiudicaexacteinquibusloquor:Sumeexquatuorelementisarsenicumsupremum&infimum,albumque&rubeum,&maris&foeminaepondusaequale,utconiunganturinuicem.Namquemadmodumgallinacalorefouet,acexcluditouasua,sicetiamuosfouete&perficite,&extrahentes&irrigantesdiuinisaquisinsole,&inlociscalidisassateigneleui,cumlacteuirgineo,&caueteafumo.Ininfernoautemocculiteipsa,&cautemouete,donecipsorumpraeparatiofiatsolidior,necfugiatabigne,tumextrahaturabeo.Cumconiungenturanima&spiritus,&fientunum,tuncconiiciteincorpuslunae,&habebitissolem,quemnonhabueruntregumrepositoria.EccearcanumPhilosophorum,proquoadiuraruntnospatresnostri,nepatefaciamusillud,cumdiuinamhabeatformam&operationem.Diuinumenimest,quoniamconiunctumcumdiuinitate,diuinassubstantiasfacit,inquibusspiritusfitcorpus,&mortuaanimantur,suscipientiaspiritumexipsisprodeuntem,acinuicemtenentur,&tenent.Quemadmodumspirituscontratenebricosus,plenusuanitate&tristitiaprohibetcorporanedealbentur,neuesuscipiantpulchritudinem&colorem,quemhabueruntaCreatore.Aegrotantenim,&corpus,&spiritus,&anima,obtenebrasextensas:~~sedcumipsespiritustenebricosus&perniciosusremouetur,utnonappareatodor,nequecolortenebrarum,tuncilluminaturcorpus&anima,&spiritusgaudetcumabestnigredoacorpore,&uocatanimacorpusillustratumadhuncmoduminquiens:~~Egredereexinferno,&resurgeexsepulchro,expergiscereextenebris:indutumenimesspiritualitate,acdiuinitate:quoniamauditaestuoxresurrectionis,&medicinauiteingressaestadte.Spiritusrursusgaudetincorpore,&animaineo,inquoest,accitatocursuferturinamplexumipsius,&complectituripsum:necipsitenebredominanturampliuspostquamsubiitlucem,necpatiturutabilloinaeternumseparetur.Abiitnigredo,&coniunctisuntinamorecorpus,anima,&spiritus,&factasuntunum,inquolatetaeternum,&signataestdomusplenaluminis&diuinitatis.Ignisenimipsaconiunxit&transformauit,&exsinuuentriseiusexierunt,similiteretiamexuteroaquarum,&exaereipsisministrante,&ipseeduxiteosextenebrisinlucem.Uenterenimignisipsaportauit,&propteripsumindueruntgloriam,&ipseadunionemunamperduxit,&absolutaestimagocorpore,anima,&spiritu,&factasuntunum.Subiectusestenimignisaque,&terraaeri,simul&aercumigne,&terracumaqua,&ignis&aquacumterra,&aquacumaere,&factasuntunum.Unumenimherbarum&fuliginumfactumestunum,&exnatura,&exdiuinofactasunt.Unumquodomnemnaturamconsiliat,&retinet.Eccenaturaenaturasretinent,retinuerunt&uicerunt:proptereanaturasalterant,&corpora,postquamingressusestfugitiuusinnonfugitiuum,&retinensinnonretinentem,atqueinuiceminunumcoiere.Corporasuntcoelestiadiuinaque,supramemorata.Aquaearcanumest,quiautpolusexquatuorpercurritur,&nunquamquiesdabitur.NicolaiFlamelliHaeccreatasuntinhacterrano190straAethiopiae,exquasumunturherbae,lapides,&corporadiuina,quaeDeus&coelumfecit:inquolibetenimCreatorinseuitpotentiam.Unumuiridefecit,alterumnon:unumsiccum,unumhumidum,unumconiungens,alterumdisgregans:unumretinens,&alterumrecedens,&inoccursumutuoseipsaretinent:&unuminalioreducitincorpus,inalioexornat,&fiuntunanatura,quaeomnesnaturasamplectitur,&retinet.Etipsumunumomnemnaturamignis&terraeuincit,&omnempotentiamipsorumalterat:eccefinem.Cumperficitur,fitmedicinalethalisincorporecurrens:quodammodoenimpropriocoloreingreditur,&seseinsinuatincorpora.Inputrefactioneenim&calorefitmedicinacurrens,inomnecorpussineimpedimento,uelnocumento.Hicenimphilosophiaearsextremammanumaccepit.Multasuntigiturquefaciuntaurum,quoduerofit,unumest.Primum:arenaquaedamestlittoralis,quaeabauricolorechrysitesappellatur:aliquiaureamarenamuocant.Pilaconteratur,saleinspissetur,&ignecalefiatperdiem&noctem.Tritarursumabluaturaquasalis,&puluisimbibaturacetoguttatim,utcoeat,siccetur&imbibatur,idquequarto.Argentumacplumbumliquansutraque,puluereminiice,confundantursimul,&permisceantur.Posteaauferens&frigefacienshorisquibusdam,cernestotumdurum:deindearenampurgansinueniesaurum.Sinuelisitafacito.~~Sandaracam,calcanthum,&arsenicum,&sulphuruiuum,&cinabarimsimulterens,actenacemfaciensmixturaminpurumuitrumconiiceorisangusti,obstructumargilla,perdiemigneassato,posteaauferenslutuminueniesmateriamsiccamcrassitudinepicisimilem.~~Hociterumterensinfictiliuasereconde,totumquecapienslocainignem,&ablatocooperculoinueniesflauum,&c.Etmagnesiamquidemsiceperisalbam,&parpondusarenaeoptimepraeparatae.Posteaueroutraqueconterensoleoraphaniconcoxeris,erittibiidquodinfornacibusaurum.Siuerononsitcolorenitens,saleunctaquaesuperiusdictasunt,&mysi&ferricrococonterantur,&rebuspotentiascommunicantibus,aurumfulgentiusaureispactoliarenisefficies.Siueroaurumhabens,duplumpondusfacereuolueris,nihilauferensexqualitate,hocponderansduplomaiorapharmacaponderato,mysi&berilliscobemutsitquadruplumauri,quodexambobusconstat:haecmiscens,seutemperans,affigeauro,atqueea,ubiincrucibulumconieceris,&ignitumfeceris,extrahe,&teipsoduploditiorfies.Sednostruminstitutumerat,nonutdeaurocollustrando,nequeaugendo,seddeconficiendoageretur.Hocitaquepraestabo,quamuisaliquantulumdigressaoratioaliasartesobiterrespexit.Cinabarisigitur,&aureusflosaeris,uelutnaturalesquaedamformaelunarimateriaeiniectae,aureumcorpusfaciunt.Siigiturargentumliquefaciensmedicinasmiscendotemperaueris,soltibilunafiet,&sitalequidsecueris,inueniescolorem,&adomnemauriusumargentuminaurumuersum.NicolaiFlamelliEtlunaaurumquidemfacit,soluerolu192namnonfacit:solaenimipsaindelumenhabet:neclunaetantum,sedmagnoetiamluminiministrat.Aerisigiturcorpusprotrahensquantumparest,ceuquandamlinguamoblongamfacito.~~Posteasupercarbonesreponens,inipsumuulcanumconcita,irradiansnuncsalefossili,nuncocraatticacontinue,uelalternatimhumerum&pectusPaphiaeexornans,pulchriorplanefiet,acglaucumcoloremabiiciens,apparebittotaaurea.~~CumtalemfortasseParisUeneremuidisset,Iunoni&Palladianteposuit.Quoniamueroregiminissuprameminimus,interpretabimurquidnamsibinomenuelit.Etquiachrysitidistincturaindigemusadopera,priusmedicinamhaberenecesseest,uteaintemporeutamur.Chrysocollaterraeflosest,inMacedonianascens,hancaquadulcipurgans,&posteasolaribusradiisexiccans,aerisScythiciflore&chrysoletosimulsolue,&commisce.Posteahumidoexcrementoinspissansinuitroreconde,totamqueflammiscalefacito:exhacenimigneumpharmacumfacies.Habessimul&regiminissignificationem,quoduetincturamfacit.Aurumuerosicfacerepoteris:Ubiplumbumigneliquaueris,sulphuruiuumhuicinsperges,&igneuratur,donecuaporeuanuerit.~~Postmodumaluminisscissilis&cinabarisparponduscapiens,miscensqueinoximellite,liquatoplumboinspergito,itemquesulphuruiuum(quodsupra)uttumsolidumfiat,tumetiamcolorempercunctosporoscapiens,propterhaecomniaaurumefficiatur.~~QuidnamtibiigiturtotamDemocritiAbderitaesapientiambreuiterreuelabimus,nihilintusinadytisrelinquemus?Sednecquialiossacrisinitianthocdicunt,nequemysticadiuinatio.~~Stataautemtemporasacrorumprincipemconcitarunt,acrursusilleadebacchationeconquieuit,sacrisqueinitiatuscompositumfestinauit,Sednemolesteferas,sitibiprimoacsacrorumprincipi,aliusipsesacrorumprincepssedeo.~~Tibienimpraestantioraconcreditasunt,actudecoeloDeumdeducis,&euchisanimam&mentem,quaeinmateriaest,&applicasreiexemptaeamateria.Egouerohumiiaceo,acnaturaecontemplatorsum,necdumretulimeadrerumnonaspectabiliumspeculationem:quoniamnondummihiacutiuslumenfactumest.HaecPsellusadXiphilinumPatriarcham,&ultra.Nostiigiturquidfaciemus,inquit?Mihiquidemterraeadytaconcreditasunt:tuueroillacoelestiaesconsecutus.Impertiamusergoinuicemresquashabemus:tumihiegregiaspectacula:egouerotibinaturaleseffectus.~~Seduidenquidegotibifecerim,cumenimaurifontesaperuerim,necAthoconcussi,necPangeumcommoui,necuenasquasdamsubterraneasreclusi,sedlapidesinterseconterens,&herbasquasdammiscens,ingenuetibiacutiliteraurumualdepretiosumelaboraui.~~Huiusmodialiquidtumihietiamcomminiscere,noninaeremconcitans,nonsublimemtollens,sedaliquarationeinterrismihiostendesupercoelestebonum:nullibienimest,sedubique,&inqualibetuniuersiparte.Inuentummultoslatet,quodqueintusinnobisest,incoelo,errantesquaerimus.Seddocequomodopropeest,&quomodolon194NicolaiFlamelligiusabest,nonlocodistans,seddispositionepropiusaccedens,quodlongiusabest.Dicquaenamratioestdescensionisintelligentiae?deincepsusqueadeodescendens,quomodorursusascendit?InsummamemanuducasadDeum.Sienimpersatisangustumiter,contentusero,siueroperiternostricapax.Hismesacrisinitiandum,sideduxeris,polliceortibimenullumreliquumscientiae&naturaeopus,nullumquestudiigenus,uelantiquiorissapientiae,uelarcanaepraetermissurum:sedtibi,siplacuerit,quaesubterrasunt,explicabo.Atuerositibistudiosissimemunusconfero,tuautemmihiscientiamnonostenderis,aereaproaureisminuspermutans:necobidtamensuccensebo,nectibiturpemingratianiminotaminuram:sedsciaminuitromagissolarelumenAtticumsuccendi.Uisigiturmedicere,quodproomnibusdico.Impensiusama,&uale.SummariaDeclaratioEorum,quaedictasunthactenusexDemocrito,peraenigmata.Quidestspoliare,humiliare,corrumpere,soluere,&mortificare,omnemquemateriamextrahere,utspirituincumbenteacpatefaciente,sciaturidquodtingendicorpusuimhabet?Adquaesitiperfectionemaccommodeturresponsio.Hocenimpromptum&idoneumestadperfectumcomplementum,exspeculationibus,quesubsensumcadunt,adeasquaeintelligentiasolapercipiuntur,ascendendo,&magnumcoelesteornamentumintuendo.~~Horumornatumubicontemplatusfueris,superomniamentemeleuans,magnamque&satnitentemangelorumgloriam,tantumquegaudiumconsiderans,neconuertarisdeincepsadmaterialemhuiushumilis&abiectaeiampatefactaescientiaeauriconficiendinotionem:sedtotumteadsuperioraerigas,&adsplendoremsupernarumsubstantiarumalasmentisattollens,innumerabiles&arduasharumpulchritudines,acaliudlumen,quodomnelumensuperatintentis,&internisoculisintuens,admirans,operaqueomniainmundodeponens,acelectamantetempusmortemanimocogitans,tecumquetuumcorpusmortificans:~~praetereauerotuamanimamabnegans,clarishymniscunctorumRegemacdominumgloriaglorificans,&laudans:tremoreuerotimorequeperculsusomnipotentempotentiammentecontemplator,&ipsiusbonitatem,quaeomnembonitatemsuperat,&quemadmodumomniaproductasuntpereiusinenarrabilemsapientiam.Linguatorpet,mensquoqueferrenonpotest,uelprorsusinuestigare,uelrecensere,quaemagnaliaDeiomnipotentismenticontemplantiueresuntreposita.Haecueroomniainnobisipsisconsiderantes,studeamusetiamutcumomnibus,tanquamfratresperfidem,atquedelectationem,uniamur,&assimilemur,quantumfieripotest,uerboDeoquodnosdilexit:ipsumqueDeumdominumnostrumadorantes,amemusextotaanima,extotamente,&extotocorde:tantumquethesaurumadmiratiglorificemus,uttandemcontubernioDeidignati,per196NicolaiFlamelliipsumgratiarepleamur,&luceeiussapientiae,quaeomnemnaturamillustrat,acmentemomnemilluminat.Cuilausinaeternum.HecXiphilinusPatriarchaadMichaelemPsellum,quicontraretribuensait:Accipechrysolithipartemunam,magnesiaecinabriipartestres:contereuerodonecsimulconiungantur,&commisceantursubstantiae,&nihilampliussulphurisuiuiappareat:fitenimadmodumnigrum,utatramentumscriptorium,posttresdiesconiiciensinlauacrum,imponeexliquore,quisoletabluerepartesaequales,&ablueomnemtincturamexcipiens,&c.Chrysolitusestarsenicum,utscis,uellapisaethesius.Magnesiacinabriiestcalcopyrites,uocatur&plumbum.Humorlauacriestradicisraphaninostriacetumradicatumcumsuosale,&abeopercohobationemtractuminsolutiuam.Ablue,inquit,donecrubigoeiusegrediatur,&sicabitnihilexaereremanenteinpiumbo.Haecestmagnasolutiopereuacuationem,aeruginatio,denigratio,ablutio,&c.Procedeutscis.Euacuationemdictamaccipiensinuasisrelinqueresidere,&exprimensliquoremexicca,quodsubsidet,hocinueniesutatramentumscriptorium,quodconteredonecfiatperfectecitrinum,uelalbumprius:adhuncmodumexiccandoconteraturignecontinuo,donecalbescat,&candidissimumfiat.Uideigitur,nedealbationistemporedesessis:negligentiaenimaccidit,eoquodnonuideturillapulchritudo:quoniamperhancdealbationemsineumbraaesfit,omnemsuamterrestremsuperfluitatem&crassitiemabiiciens.Siigituraesdealbatur,spiritualefit,&deniquenihilrelinquitur,nihildefit,praeterquamnebulae&aquaeeleuatio.Zozimusait:Unumordinemegonoui,duooperahabentem:prius,utfluatperresinam(intelligeperpurgatoriumsuum)posterius,utexicceturhumorSaturnipereleuationeminpulueremleuem.Ponasigiturlapidisleuispartemaequalem,cumrepurgato,&contereabluendo&euacuandocumacetoextractoperalembicum,donecalbescat,doneccandidumfiat.Uideigiturdealbationistempore,utsupra,&c.Dulcificansigiturmedicinam&exiccans,repone,&medicinamexaequa:~~Calcanthipartestres,magnesiaepartemunam,&medicinaepartemalteram,conteresimul,irrigansadsolemcumacetoalbodiessex,&posteaexiccansponeinfimobouino,&sineuturanturperdiesduos,ueltres,&tollensabigneinueniesaurumtinctumutsan-guinem:~~hocest,cinabarisPhilosophorum,&aesclarumcitrinum.Quiduobis(aitSenior)&multarumrerumsyluae?cumunasitmaterianaturalis,&unanatura,quaeomniasuperat.Tuncigiturperdiuinamaquamsolutum&fermentatum,utfermentumpanis,acdeincepsetiamchrysolitoaequispartibuscontrito&aquasoluto,secundumnaturamsuamperfluxionem,tingitomnecorpus.Zozimusait:Solnaturalisperchrysolithumspiritualisfactus,secundumnaturamtingit.Argentumetiamsidissoluamusperaquam,&spiritualefaciamusperchrysolitum,aestingitalbum.Hocenimetiamaliisuerbisdixit.Duaeenimtincturaenullaaliareintersedifferunt,nisicoloretantum:hocest,unam&eandempraepa198Nic.FlamelliAnnot.rationemhabent:quia&perdiuinamaquampriusconteruntur,&posteaueroperchrysolitumspiritualismedicinafiunt,unumquodquesecundumpropriamnaturamtingit,solsolem,&lunalunam.Peraquamdiuinamintelligeuisitationemoccultorum.Aetesiuslapisigiturcumaerecolligatus,&cumoleoraphanireductus,hicbeatosAegyptistudiososreddidit.Artecompositumigiturerigens,aclatitantemnaturameuocans,peripsamdeniquecorporumformationesfacies,&siccorporaincorporearedduntur,&incorporeacorporeafiunt.Siomniaigneattenuentur,&fuligoferatur,eruntuaria,&infrangibiliacorpora.LaudeturAltissimus.~~