CAROLI VVITESTEIN SEV A PETRA ALBA, SEREnissimae Margaritae ab Austria, Medici, Disceptatio Philosophica de Quinta Chymicorum Essentia. Accessit Alexandri Carerij Patauini Quaestio An metalla artis beneficio permutari possint. Cum Gratia & Priuilegio Caes. Maiest. BASILEAE, PER SEBASTIANVM HENRICPETRI.

~~UuitesteinSeuAPetraAlba,SerenissimaeMargaritaeabAustria,Medici,DisceptatioPhilosophicadeQuintaChymicorumEssentia.AccessitAlexandriCareriiPatauiniQuaestioAnmetallaartisbeneficiopermutaripossint.Image1CumGratia&PriuilegioCaes.Maiest.Basileae,PerSebastianumHenricpetri.Illustr.AcReuerendis.D.AntonioPerenoto.GranUelle.S.R.E.Card.Ampliss.acDominosuo.CarolusAPetraAlbaS.P.D.CummecumipsetractaremcuipotissimumIllustrissimoUiro:~~meas,deArteChymica,lucubratiunculasdicaredeberem,suppetitilladoctissimaaccelebritateipsacelebriorXenophontissententia,illicommittendumessedepositumqui,&quidilludsit,quodapudsedeponatur,optimenouerit,&remsibicreditamcustodire,&tuericommodepossit,&libentissimeuelit:~~namsiutrunqueuelhorumalterumdefuerit,imprudenterfactumessecredatur:quodnemihiaccideretcogitantimultiquidem,uiri&principesdoctissimisimuletofficiosissimi,inmentemuenerunt,sednemotedoctior,nemoinstudiososofficiosior.Namsiuequaeatecognitasunt,siuequaehactenusgestasunt,reputareuelim:quaehominesadmirenturpotiusinueniam,quamquaeimitandoseconsequiposseuideantur.Quisesteniminquolibetgenereuirtutisquitecum,depropriaefacultatislaudibus,decertareaudeat?Nonnulliquidemhoc,uelillostudiorumgeneresuntmediocritereruditi,tibiuerosimulinomnibusprimaesuntcumulatissimedeferendae,quocunqueteuerterisomniasesetibiagminatimofferunt.~~Nam,utdeclarissimopatretuotaceam,quiinuictissimiCaroliQuintiImperatorisinterconsiliariosprimariusinuniuersoChristianorumimperio,prudentissime&honorificentissimesegessit,quaemuniapostmodumtutamfoeliciterobiisti.~~Quiddicamdeomniumdiuinarumatquehumanarumrerumscientia?quamnonmodosequutus,uerumetiamconsequutusesseuideris.InterphilosophoscumAristotele&Platone:inmathematiciscumEuclide&Archimedefaciledecertarepoteris.Sicosmographicam,uelgeographicamrationemscrutariuelimus:nonestquodaStrabone,Ptolemaeo,&Solinopetamus,cumtuhaecomniadiligentiusmetiripossis.Deiureautempontifi.dequeiurecaesareononnsecusrespondesapudomnes,quamLycurgusapudLacedaemonios,SolonapudAthenienses,ScaeuoladeiurisprudentiaapudRomanos,&utiChristianaereipub.~~Cardinalisesdesignatus,nihildulcius,nihilhonestius,nihilantiquius,nihilhominiChristianodigniusuisumfuit,quamsacrisliteris,sacraequeTheologiaedienoctuqueinuigilare,itautiureEncycoplaedian(quamuocant)foelicissimeabsoluissedicaris.~~Sedfieripotest(Ciceronisuerbisutar)utrectequissentiat,&idquodsentit,politeeloquinonpossit.Tibiautemid,uirsapientissimepariter&eloquentissime,usuuenirenonpotest.Namitasapientiam,cumeloquentiaconiunxisti,utnechuicsedes,necillisplendordeesseuideatur:sedilludmirumquodnonGraecam,autLatinamtantumlinguamabundeornatequesisadeptus,uerumquodcumomnibusomniumferelinguarumhominibusnonsecusloqueris,acsiinipsorumquorumlibetpatriaesses&natus&alitus.~~IdeoquedumaconsiliisCaesaris,&Philippiregisfuisti,acduminNeapolitanoRegnoProrexeiusuicestamhonorificegessisti,&nuncRomae,ubi&eiusdemRegisomnesresapudtepertractantur,facillimumfuit&est,omnesaudire,omnibussineinterprete(quidicitur)respondere.~~Faciliusest&haec&maioraquotidiepraestare,dumChristianonominiuigilantissimeinsistis.~~Sedcerteuberrimicaeterisfructus,tibiferacissimiingeniiuirosterilesuidebuntur,nisihonestissimaquaequestudia,&solertissimasquasqueactionesaddidisses,quorumquaesoomniumgenerumnumismatafundis,&tamueteru,quamrecentiummorediligentissimecudis?~~Quorsumexherbis,lapidibus,metallisstillatitioshumoreselicis,nisiquiainhomineomnibusnumerisabsolutonihildesiderandumesse,censes?omniaigiturexactissimenosti,omniaprudentissimeoperaris:~~quodindemihiconiicere,uelpotiuscerteintelligereliceat,quodcumannoproximoinaulaserenißimaeMargaritaeabAustria(adquamtecontuleraseiusinuisendaegratia)sermodechymicisincidisset,tutantaubertate&elegantia,taliordine,acrationepaetefecisti,utquicquidscriptumesset,tuomniacontineres,&nonsolummihiadmirationeesses,sedipsamartisrationem&inuenisse,&perfecisseuidereris,&dumegodeeareloquerer,quasiuirillecumAnnibalederemilitarimeegisse,uisumfuit.Hinccertemihisubiitmiratibidicandiuoluntasquicquiddeearescripsissem,quamobremnoninconsultomihifecisseuideor,sihosmeosqualescunquefaetustuaefidei,tuoquetutissimopatrociniocommendandosputaui,quostibicommendatoslibenterquaesosuscipe,utdumtantoclypeosemunitosessesentiant,Theoninosdentesnereformident.~~Uale.ExcellentissimoRomanoCarolusAPetraAlbaSerenissimaeMargaritaeabAustria,Medicus,S.P.D.Diebuselapsisadmetransmissaefueruntdisceptationesquaedam,quaeinfinehuiuscetractatushabentur:inquibusagituraduersusQuintamessentiam:occasioautemfuitquaedamcontrouersiaortainteraliquoseruditos:AndareturQuintaessentiaconflataexauro,margaritis,&gemmis:exquoamepostulatumfuitabamicis,quibusoperammeamnegarenonpotui,utargumentahaecdiluerem,&excellentissimorumuirorumiudiciumpeterem.Quamobremcumubiquesitperspectadoctrina,acintegritasuestra,libuitmihihoslaboresiudisciouestrocommutere;tanquamenimadAsylum&uirtutisspecimen,confugiens,uestrahumanitatefretus,uoluihoconushumerisuestrisimponere:uestraenimauioritatehaedisceptationesfultae,facilecalumniantiummanus,siquiaderunt,integraeeuaderepoterunt.~~QuareuosexcellentissimosUirossummopererogatosuelim,utpostquamillasperspexeritis,iudiciumuestrummihinondenegetis,itautliterisuestrismunitae,acpatrociniouestrotanquamlorica&galeacorroboratae,inlectorumconspectumprodeant,&siopuseritetiamincertamendescendant,egoueroprotantisbeneficiisuniuscuiusqueuestrum,perpetuodeditissimusero,&immortalesgratiashabebo,cumeasreferrenonpossim.~~Ualete.DatumAquilae.CollegiumPhysicorumAlmaeUrbis,CaroloaPetraAlba.Sd.Duplex(uirdoctissimus)laus,&gratiatibianostraAcademiadebetur:alteraquodChymicaeinstitutumpropriafereimbecillitatenutans,argumentistuisgrauiterstabilirecontendis:alte&ra,(quaequidempotioraestimandauenit)quodquicquidingenii&laborisinhocexhibueris,Doctorumuirorumcollegioiudicandumcommiseris,nihiltibiaphilautiaimponipatiens.Quapropterargumentiuenustate,&animituicandoreadducti,illudprobantes,&istipaterneindulgentes,utlibellumtuuminpublicumproferas,rogamus&hortamur.NomineclarissimiCollegiiMedicorumurbis.DominicusHenriciDom.Secret.manupropriademandato.PetrusCrispusAlmaeUrbisArchiater,CaroloaPetraAlba,SerenissimaeMargaritaeabAustria,Medico.~~S.OpusChymicaeartissummaindustria,&animicandoreabsteelaboratum,quodnostromedicorumcollegiodiiudicandumdedisti,libentissimelegi,&maximesumadmiratus,exilliusenimcognitione&scientiafacileintelligebam,quantumquiscommodielicereposset:~~&nullushactenus(quodsciam)hancprouinciamsuscepit,quiphysicaratione,&firmissimisargumentisidcomprobaretentauerit:~~uttuquidemdoctissimefecisti,&silaudeomnesdignicensentur,qui,uthominumgeneriprodessent,uelartificiaquaedam,ueladartesinstrumenta&supellectilem,excogitarunt,tantomaioricensenduseshonore,tuprudentissimeCarole,qui&meo,&totiusnostriordinisiudicioutrunquesimulesassecutus.~~Nam&argumentumtibisusceptum,acsapientissimeinuentumcomprobasti:~~&modum,quoquisQuintam(quamuocant)Essentiamelicerepossit,ostendisti,itautnihiladexactumopusinposterumdesideretur,nihilpretereanondilutumreliquisti,quodhuiusartisirrisoresuelattulerunt,uelsecontraafferreposse,putauerunt.Miroenimartificioueldiuidendoconfutas,uelpropugnandoaduersariorumrationesirritasreddis,uelargumentandotuasomninoueras&inuincibilesesse,confirmas,quodquidemnonmodoitaessestatuereausim,utnostrimediciomnesadunumiudicauerunt,uerumetiam(quodpossum)omnilaudeeencomio,siunquamdetur,tuoshonestissimosleboresefferrecogor.~~Nihilenimhonestius,nihilutilius,nihildeniqueadmirabiliusesseduco,quamnouasemperinquirere,quibushominumgeneriprodessepossimus,acdeomnibusbenemereti,uttequideminuniuersohocoperestuduisse,uidemus.Unumtamenadhuiusreisummamdeesseputaui,quodadhucintrapriuatosparietesremtantamdelitescerepatiaris.Facigituruttandeminlucemprodeat:Utmihiiucunditati,optimisquibusqueutilitati,studiosiscommodo,tibiacposterisornamentoinperpetuumessepossis.Uale.UespasianusPanduladCarolumAPetraAlba.DoctoelegamiaccireuolumineAdnosprofundiserutaabinferisTecommoda,&uitamparantemPerpetuam,quidegoipsepulchrisOrnareuerbis,quidliquidumaetheraTranarecantudebilisaudeam?Laudemquidunuste,omniumomnesQuemnequeantcelebrareuoces?~~SecretiorisnamartisApollinisAcerrimusdefensor,&optimusUindex,utostendisbeatiSeminarebusinessecoeli,Quaemollientisuiignis,&ingeniEductalabriscorporeaemalamContagionemdissipant,&Membrahabitumeliorafingunt:~~NaturarerummutabeatiorFacta,eruditumqueunahominumgenusUaldetibidebereseaiuntCarmineueltaciturnaclaro:Serestitutampraedicataltera,Seomnialterumformidineliberum:QuanquamomniumpergratauerbaUnushomohaudpotisestreferre.ErgouetatmeCalliopeloquiOratione,&laudibus,etuisFactisuidensdeduciabomniPariemagis,quamaliquidtibiaddi.InTractatumDeQuintaEssentiaExcellentisDoctoris,DominiCaroliaPetraAlba,EpigrammaPetralba,aethereipenetrasdumsideracoeli,Uirtutesquenouas,abditadona,doces:Secretasqueuias,hominesqueiscorporacurent,Dumpandis,foliis&monimentarefers:Aonidumchorusexultat,tibilaetushonoresApparat,&celebremteinsuatectauocat.Ipserepertoropismedicae,quiluminaterrisPraebet,uirtuti,ceditApollo,tuae:IamsuperatPetralba,inquit,meanumina:pergat,Uincet&Eoos,uincet&Hesperios.AugustinusBrunus.ErrataLectorcandidussiccorriget.Pag.11.lin.26.formamperfectiorem.Pag.16.lin.7.impotentia,quiapotentianonpotestfilustrariaeterno.Pag.16.lin.16.nempemateriatanquamprincipiopassiuo,&formatanquam.HaecexincuriaChalcographiomissasunt.CaroliAPetraAlba,SerenissimaeMargaritaeAbAustria,Medici,DisceptatioPhilosophicadeQuintaChymicorumEssentia:Praefatio.ArtisinuentorMercuriusτρισμέγιστος.Artes,quibusinuentoribusrefeantur,accepte,nonfacilenobisconstat:nam&uetustiilliautores,autfiliosDeorum,autquosDiiamassent,inuenisse,apudGrecosliterisprodiderunt:idquetumobdifficultatem(summienimingeniiesseduxeruntprimaslineasinartibusfeliciterducere)tumobutilitatemincomparabilem,obquamgrataillaantiquitasartiuminuentoribussaepenumerodiuinoshonoresdecreuit:~~ferunttamenMercuriumTrismegistum,quemaliiHermetemTriplicem,appellat(callebantenimtresphilosophiaenaturalispartes)postdiluuiuminuenissetabulasquasdammarmoreas,inquibusomnesartes,&praecipueliberales,insculptaeerant,inquarumetiamnumeroreponendamarbitramurartemChymicam,utexeiusdemMercuriiuerbiscolligerepossumus,cuminquit:~~Quodestinferius,estsicutquodestsuperius,&quodestsuperius,estsicutquodestinferiusadperpetrandareiuniusmiracula:&sicutresomnesfueruntabuno,meditationeunius:sicomnesresnatefueruntabhacunareiadaptione,&reliqua,quaesequuntur:Quamplurimipostmodumhuncscribendimodumacceperunt:undenonmirumquodhuiusartis,&aliarumetiamarcanaaliquibusmysteriis(utuulguslaterent,&ueresapientibusapertaforent)aprimisPhilosophis,&inuentoribussintobsignata:itautnonimperitimodo,uerumetiamquisibisapientesesseuidentur,temporisaclaborisdamnodeterriti,tanquamaliquidquodabsqueMercuriointelliginonpossit,intactumrelinquant.Scimustamen&Grecos,&hisprioresAegyptios,Chaldaeos,&Hebreosnonsolummedendiarte,uerumetiampraestantioribusdiuinismysteriis,&naturaeabdita&abstrusascientia,fuisseillustres:sedhominum,actemporisedacisuitioquamplurimacecidere,cadentque:quidigiturmirum,sicumomniumsalutisperniciearsChymicapraecipliaacnobilissima,fereexoleuit?cumenimomnisars,utArchitaetestimoniocomprobatur,intentione,materia,forma,instrumentis,&operationeconstet:fitautemoptimusartifexexhorumcerta&perfectacognitione:nonestigiturmirandumsiobharumrerumignorantiaminuulgaribus,&usitatisartibuspaucos:insecretioribusuero,&Chymicapraesertimferenullumflorere,acprestareuideamus,cumtamen,haecreliquisartibussitpraestantior:Namcorporumcentrapenetrat,rimatur&elaborat:relictareliquisartibusornandasuperficie,&uelmateriaecrassitiae,uelaccidentiumonerepraepeditasnaturaeuires,acpotentiassoluit,&addestinatamanaturaformam,&adperfectionemetiamfacillimededucit.Haecabditas,interraeuisceribus,naturaeoperationes(utputaelementorummixtiones&corporumprocreationes)ipsarumquecausascontemplandasanteoculosponit.Haecdeniquequantummedicaefacultati,&hominumsaluticonducat,isquiuelminimaeiusbeneficiadegustauit,uerumfatebitur:~~herbarumenim,acrerumquibusremediacontramorbospetuntur,uires,acfacultates(quaeEssentiaquinta,specificaeformae&uiresoccultaeaPhilosophisappellantur)abelementaribusimpuritatibusuihuiusartisextracte,absquenausee&uomitusdiscrimine,absqueterminumcruciatu(quibuspharmacopolarumcrassaemedicinaescatent)facillime,&quamcitissimepraeteromnemnaturaelaborem,imocumipsiusroboresuasexercentuires,quisitaqueueritatis,&uirtutisamicusprotantis,&praecipuishuiusfacultatispraestitisbonis,hancartemauulgicalumniisnonuindicet?~~quodnuncfaciendummihiproposui,uthacuia,&rationehas,quaeadmenupertransmissaesunt,disceptationesredarguam:priustameniuxtarectamdisserendimethodumquasdampropositiones,queinterscribendumoccurrerunt,discutiendas&probandasproponam:~~illudtamenadmonereuolo,quodnaturasineartenonsufficitcuiquamomninoquocunqueinstudio,necarspersesinepraesidionaturae,quodsiistaduosimiliterconueniantunaadhucdesiderantursumptus,amor,exercitium,oportunitas,tempus,iudicium.~~Namquocunqueistorumquispiamdestituatur,nonassequeturinstitutumsibiterminum.Uoluntasenim,diligentia,&ordoinquamplurimis,hominessapientioresreddunt.Propositionesdiscutiendaesunt,hae,uidelicet:Prima,aninscientiis&artibus,ueritasrationetantum,uelsensu,uelutrisquesitinuestiganda,&inartibuspraesertim,ansensu&experientia,anrationetantumsitutendum.Secunda,annatura&ars,&ipsarumeffectusidemsint,ueldistinguantur,scilicetinpincipiis,modoagendi,&instrumentis.Tertia,quot,etquaesintprincipia,&partes,quibusconstantcorporanaturalia.Quarta,annatura,&arspossitcompositainsuaprincipia&partesresoluere,&siresoluat,quoadidutaturinstrumento.Quinta,anuirtuscompositi,postresolutionemremaneatinaliquapartium,&inqua.Sexta,anuirtushacseparationeintendatur,&quomodo.Septima,quidintelligeredebeamusperQuintamessentiam.Octaua,andeturQuintaessentia,&exquibusarteconflaripossit.Nona,andeturaliquoduniuersalemedicamentum,quodomnibusmorbisconducerepossit.Panacea.Decima,quaesintuires,&facultateshuius,quamnosappellamusQuintamessentiam,&quopactoeasitutendum.CaroliAPetraAlba:DeQuintaChymicorumessentia.PrimaPropositio.Prodeclarationeprimepropositionis,sciendumest,quodscientiatriainuestigat,principia,affectiones,&partes&quicquidscientiacontemplatur,aliquidsubiectierit:semperenim,uelcircaipsum,uelcircaaliquideiusuersatur.Interdumtamenprincipia,subiectum,atquequaesita,quoadquiaτὸδιότipraecognoscuntur:&contingit,cumeorumesseoccultumest,tuncpraecognoscuntur,nempesiquodτὸὅτι,&quiaτὸδιότι,demonstrarentur,nonpraecognitainscientiaforent.Interdumuerocontingitquoadquid,&nonquoadquiapraecognosci,utquandoquiamanifestumest,&despicitur,quoduero,quoniamlatet,praecognoscitur.Interdumueroutroquemodopraecognoscuntur,&quiasunt,&quodsunt,utquandosuanaturanonpatent.Hincdicamusessetriplexgenuspropositionum,unumearumquaeadeonotaesunt,utdemonstrarinequeant,utprima,&communissimaprincipia.TriplicespropositionesUeritasasensu.Aliaeueropropositiones,quaesuntomninooccultae,quibusmensnonassentitur,nisidemonstrationibusadhibitis,utquicquidmoueturabaliomouetur.Tertiumgenusestmedium,easquecomplectitur,quibusutassentiamurnondemonstrationesrequirimus,sedsolainductione,uelprobabiliargumentationisgeneresumuscotenti.HispropositionibusomneslibrossuosinchoauitArist.utlib.Ethic.omnisars,&omnisdoctrina,&omnisactio,omnisqueinstitutio,bonumaliquodappetereuidetur:quampropositionemprobauitantiquorumconsensu,quibonumessedicebant,quodomnesappetunt,&lib.Metaphy.omnesinquit,hominesnaturasciredesiderant:signu,inquit,estsensuumamor.LibrosueronaturalisPhilosophiaenonsoluminchoauitabhuiusmodisensu.propositionibus,uerumetiamsubsensumomniaPhilosophatusest:Inscientis2.sensibiliaenimasensudignoscuntur,intelligibiliaabintellectu,haecquidemabstracta,illaueronaturalia&concreta:exquoAri.deomnibusentibusnaturalibussubrationemateriaephilosophatur,utprecipuepatetexlibrisphysicorum.motusenimpertinetadmateriam,&estobiectumsensus.Philosophusenimnumeratmotum2.deanima,interea,quaepluribussensibussentiantur:&primoeiusdeminquit,quodaccidentiamagnampartemconferuntadcognoscendumquodquidest,declaratautemsequentitextu,quaesintaccidentia:~~inquitenimdubitationemautemhabent,&passionesanimaeutrumcommunessintomnes,posteasubiungitplurimasquidemsinecorpore,autfacere,autirasci,confidere,desiderare,&omninosentire,maximeueroassimilaturproprieintelligere,siautem,&hocphantasiaquaedam,autnonsinephantasia,noncontingitnequehocsinecorporeesse:~~atquipassionesseuoperationesanimaeabsquemotufierinequeunt,&motusestobiectumsensus,utprobatumest:ergosensuutendumestininuestigationeueritatis,quodidempatetex4.physicorum,ubidefinienslocum,praesupponitaccidentialoci:&inquit,ubiinuenerimus,quaesintaccidentialoci,tuncilladefinitioexaccidentibusnotiserituera.Idemfacit3.physic.ubiinuestigatdeinfinito,&uacuo,priusinquiritaccidentia,haecautemomniasubiacentsensui,ergosensuinuestigandaestueritas.Adhecphilosophusinprooemiometaphys.magnificauitsensumuisus,nonenim(inquit)utagamustantum,uerumnilacturipraeomnibusaliisipsumuidereeligimus,causaautemest,quodsensuumhicuelmaximenoscognoscerefacit,multasquedifferentiasmanifestat.Siigiturinscietiissensuutimurproueritatisinuestigatione,quidagendumeritinartibus?Inartibus.scientiaenimuersaturcircauniuersalia,&demonstrabilia,arsuerocircaparticulariaquatenusspectatadoperationes,quamdifferentiamponitAristoteles6.Ethico.parculariauerosensudiscernuntur,ergosensuinartibusinquirendaestueritas.ProlepsisExperientia.NecobstatquodAristot.~~eodemtractatuinquit,quodtriasunt,quaeinanimaactionis,&ueritatisdominiumhabent,sensus,intellectus,&appetitus,&quodsensusnulliusueritatisestprincipium,intelligitenimibidesensuanimaearationeseparato,subiungitenimquodbestiaeetiamsisensumhabeant,rationistamenparticipesnonsunt,namcum,utideminquitduaequidemsintanimepartes,alterarationiscapax,alteraexpers,huiusautem,quaerationisestcapaxduaesuntpartes,alteraenimrescontemplatur,quarumprincipiaaliteressenonpossunt,altera,quaeaconsideramusquaealiteressepossunt,utestratiocinari,&consultare(nemoenimconsultatdehis,quaealiteressenonpossunt)harumsensusestminister.~~Praetereaquinquesunthabitus,scilicetintellectus,cuiuslumine,uelapplicationeterminorumadres,uelinductioneprincipiorumueritasdignoscitur.Sapientiauerocumsitrerumpraestantissimarumquassinefide,oraculis,reuelationediuinaassequinonpossumus.Scientiauerodemonstratione,diffinitione,&principiisadprobationemconclusionisnititur.QuartusestPrudentia,quaecumsithabituscumrationeactiuuscircaea,quaehominicontigerepossunt,sequiturutactioneshumanasmaioriexparteexemplometiatur.Quintusestars,quicumsithabituscumrationefactiuus,solumsensu,&experientiautitur.~~Etuthancpartemcoclusionisconcludam,dicoquodomnisactio,&cognitioquaeinnobisfit(quametiamintelligentiamuocant)abhisrebustractaest,quesubsensumrecidunt,signumestautemquodcaecus,&surdusgeometriamnonaddiscent,namexternarumrerumqualitatessensibussubiectasuntmateria,illarumueroimaginesinterioresensuconceptaesiabomnimateriafuerintexpoliatae,intelligentiaesubiiciuntur,&licerinillasincumbensintellectioneseliciat,&quamplurimacognoscat,quesensusmouerenonpoterant,abimaginibustamecietursicutisensusarebusexternis.~~Nuncuiderelicetsensuumnecessitatemadomnesresdignoscendas,&quantasitillisadhibendafides.Quantumueroexperientiapossitpraecipueinartibus,quamplurimisrationibus,atqueauthoritatibusfaciledemonstraripotest.Nam,utinquitGal.primodesimpl.med.fac.certissimaomniummeditatrixestexperientia,quamquirelinquunt,atquealiunderatiocinantur,nonsolumfalsaprouerisducunt,sedetiamtractationisutilitatemdeserunt,&quodetiam3.decom.med.sec.loc.ratio,&experientiasuntduoinstrumentaadartescognoscendas,&adearumperfectionemacquirendam,semperalterumalteroopushabet.Experientiaeniminomniartemagnumquidpotest,&utquartoeiusdemasserit:Experientiafallinonpotest,estautemexperientiaeius,quodsaepe,&eodemmodouisumestobseruatio,atquememoria,utGal.definitdesectis,&deoptimasecta.Huiusquidemaliquandorationemredderepossumus,aliquandoueronon,namutideminquit,6.desimpl.med.fac.quodperexperientiam,&nonmethodoinuentaestfacultas,quaeatotasubstantiaagit:Experientiaenimhomodignoscituimmedicamenti,ubienimratioreddinonpotest,sufficiatexperientia,quemadmodumoptimeinnuitGal.Apli.com.2.quodetiamsufficitsinecausanouissequodexperientiacomprobat.QuantiueroipsamexperientiamfeceritAristoteles,patetprimometaphy.ubidicit,quodexperientiapenesimilequidarti,&scientiaeesseuidetur.Perexperientiamautemars,&scientiahominibusefficitur:experientiaenim(utaitPolus)artemefficit,inexperientiauerofortunam.Pauloueroinferius,inquit,siquisitaquerationemabsqueexperientiateneat,&quoduniuersaleestcognoscat,&quodsubeoparticulareest,ignoret,inscienserit.Idemuideturinferre6.Ethic.~~cumdicitnonnullinescientes,actuosioressuntnonnullisscientibus,&datexemplum,namquicognoscitquodleuescarnesconcoctusuntfaciles,quaeautemsintleuesignorat,noncurabit,sedilletantumquicognoscet,quaenaturasintleues,actioenimestparticularium.~~Et,utinquitAristot.primoMetaphys.arsfitcumexperimentalibusconceptionibusunadesimilibusuniuersalisopiniofiat&alibiarsestcollectiopluriumexperimentorum.Experientiaenimsublatainartibusomniacorruunt,&utillesapiensdixit,quodexperientialocumdemonstrationisinartibusobtinet,ueritatemenimcognoscerefacit.acquiriturautem(ut,inquitGale.lib.desectis)uelcasuuelconsultouelimitatione,&obidqueridebet,&edoceriaprobatis,&expertisartificibus,quorumparuusestnumerus,necdiceresufficit:ego,&totaliisumushocexperti,&falsumessecomperimus:quoniamperlocumaminoriadmaiusindialecticisnonualerconsequentia,&adhocGeberArabssummusPhilosophusinsuasummaartischymicaehisuerbiscontranegantesprincipiarespondet.~~Quitalialoquuntursuntsimilespueris,quicumedomonunquamfuerintegressi,nihilaliudesseinmundocreduntpraeterid,quodperspeculumuident,&iidemetiam,cumuelminimumponduseterrasubleuarenonualent,neminemaliumidpossepraestarecertocredunt,exhisquediximussatisprobauimusmaximamessefidempraestandaminscientiis,maximeueroinartibus,sensibus,&experientiae.~~SecundaPropositio.Secundapropositioeratannatura,&arssintidemueldistinguantur,&reliqua.Nonsuntidem.Primoprobaturquodnonsuntidem,quianaturaestsubstantia,arsueroaccidens,utArist.2.Phys.Secundoquianaturapotestesseforma,uelmateria2.Phys.Licetueriusforma,quammateria.2.Phys.arsueronunquammateria,semperforma.7.Meta.Tertionaturaestpriicipiumintrinsecumrerumnaturalium,arsueroartificialiumextrinsecum.2.Phy.&primometaphy.ubiponitdifferentiaminternaturam,artem,casum,&fortunam.Quartonaturacorruptaperpossibilearscorrumperetur,artecorrupta,noncorrumpereturnatura,nonenimeademgenerationegenerantur,&eademcorruptionecorrumpuntur.4.metaphy.Quintoquianaturanonpraesupponitartem,Acarsnaturam,quianaturapriorsimpliciter,utcolligiturexphilosopho2.phys.Sextonaturaestprincipiummotusperse,arsueroperaccidens2.phys.Septimonaturanecessarioagit,quiaperseagit,utprimoposteriorum.44.sedarsuoluntarie,&contingenter2.Naturae&artiseffectus.1.poster.naturaeuero,&artiseffectusitadistinguuntur,naturaliahabentanaturamateriam,formam,&operationem,quamexercentperse,&semperinobiectabenedisposita,&debiteapproximata.Quodhabeantanaturaformam,patet,naturaliaenimsuntinpraedicamentosubstantiaeperformam,&artificialiapermateriam.~~artificialiaenimtantumabarteformam,materiamenimsuntmutuataanatura,&usum,tantumenimdeseruiunt,quantumipsishomoutitur,sedquiaarsaliquandoimitaturnaturaleseffectuspraeexistentes,aliquandoeosquidebebantpraeexistere,ideodicamusduplicemesseartem,alteramnaturaeimitatricem,utquaepingit,&facitstatuas,&haecimitaturnaturaeeffectuspraeexistentes,alteramueroquaealiquandosuppleteainquibusnaturadeficit,utarschymica,quaenonimitaturnaturaeeffectuspraeexistentes,sedtalesfacitqualesfaceretnatura,sieosfaceret.~~Quomodoneronaturae&artisprincipiadistinguantur,itadebetintelligi.Inprincipiis.2.agensnaturalesemper,&utrunque,&eodemmodooperaturinpassumdebiteapproximatum:agensautemartificiale,cumducaturauoluntatenonsemper,naturafacitmateriam,arsanaturamutuaturmateriam.Naturaestprincipium2.Phys.Artisueroprincipiumestuoluntas,namillanecessarioagit,&nonpotestnonagere,arsuerolibere,&contingenter,&naturaliumprincipiumestintrinsecum,artificialiumueroextrinsecumexArist.6.metaphys.&exdiffinitioneexArist.deprompta2.Phys.hocenimclarissimededucit,siarsnonestnatura,sednaturaeaemulatrix,sequiturprincipiumrerumnaturaliumnonesseprincipiumrerumartificialium,sedhocilludaemulari.Modiagendi,operationesartis,&naturaeitadistinguuntur.Inmodoagendi.3.~~Namsinatura,&ars,&eorumprincipianonsunteadem,itanecmodi,quibusaguntidemerunt,omnesenimartespraeterchymicamoperanturcircasuperficiemcorprum,naturaautemrimatur,&elaboratintrinseca,artificemtamenimitariagensnaturaleinmodooperandi,hocquidemuerumerit,primosicutagensnaturaleeffectumproducitassimilandoeuminforma,secundumquamproducit,uthomohominemproducit,&ignisignem:itaartifextalesproduciteffectus,utsimilessintideis,&imaginibus,quossibiinmentefingit,secundumquasoperatur,&sicutagensnaturalemateriamdisponit,utpositformamintroducere(namidemestagensdisponensmateriam,&introducemsformamutinquitAuer.7.~~meta.&abimperfectoadperfectumtransit)ita&artifex,praesertimchymicus,disponitmateriam,utinipsamformamuialicuiusextrinseciintroducerepossit.InInstrumentis.Instrumentaetiamartis,&naturaesuntdistincta,&primoloco,naminstrumentaartissuntextrinsecaartifici,instrumentaueronaturaesuntiuncta,&intrinseca:praetereacalornaturalisincorporibusnaturalibusgenerationis,augmenti,&nutritionisestauthor,cumregaturaspecificaforma,idest,anima,ut2.deani.~~calorautemigniselementalis(quamquamnaturalisuauirtutehomogeneaabheterogeneisdisgregat)necgenerat,necnutrit,necaugmentat,necconseruat,sedomniaincinerat,praedictasautemoperationesignemnonhabereprobatPhilosophus2.~~deani.hisuerbis.Uideturquibusdamignissimplicitercausanutritionis,&augmentiesse:ipseenimsolusuideturcorporum,autelementorumali,&augmentari,unde&inplantis,&inanimalibusputabitquishuncesseid,quodoperatur,hicautemestcausaquidemquodammodo,nontamensimplicitercausa,sedanima.Ergocalornaturalis,utinstrumentumnaturae,&concausapraedictarumoperationum,distinguituracaloreigniselementalis,quiestinstrumentumartis,&deficit.~~Hincpatet,quodarsinhocdistinguituranatura,quodaliquiddenouogenerarenequit,quamuisutaturcaloreignisadseparationempuriabimpuro,&congregationehomogenei,&separationeheterogenei,quodetiamfacitcalornaturalis,hacuerodecausaarsgenerare,uelprocrearequicquamnonpotest,cumproportionemmiscibiliumcuiquereigenerationipeculiarem,&rationemtemperamentinaturaecognitamignoret,potesttamennaturalespotentias,materiaecrassitie&accidentiumsarcinaobductas,&praepeditas,addestinatumanaturadeducereactum,quoniamtestePhilosopho,nilmoueturadaliquamformam,nisipraeexistatineopotentiailliusformae.~~Hincest,quodarsutiturnaturaproinstrumento,&quicquidarstentatpraeternaturalespotentiasfrustraneumest,arsenimquantumpotestimitaturnaturam,utexAristotelissecundoPhysicorum,&quartometeo.Arsetiam,&naturanihilaguntfrustra:quemadmodumenimnondeficiuntinnecessariis,itanonabundantinsuperfluis:~~utprimo,&secundoCaeli,&primoPhysicorum,&utnaturanonimpeditaadsinemagititaetiamarsomnisemotoimpedimentononfrustraturfinesuo,sedsifrustretur,hocpotiusinstrumentis,&artificiignaro,&alicuiusmediiuitiouertendumest,transmutatioenimartificialis,nondenominaturaterminoadquemutinnaturalibus,&abagentesuo,&nonabilloinquoest,utexhisquaerefertPhil.2.~~Phys.colligipotest,&utnaturaordinatimprocedit,nectransitabextremoinextremumsinemediis,ita&ars,utcolligiturexArist.primoPhys.&utmateriareinaturalisesteiusnatura,itamateriareiartificialisesteiusnatura,uelsubstantia.~~Namutingenerationenaturali,materiadebetdisponiabagente,utpossitrecipereformanaturalem,itamateriadebetitadisponiinrebusartificialibusabartifice,utpossitformamartificialemrecipere,operaturenimnatura,&arscircafinemtaquambonicausam.~~Omneenimagenspropterfinemagit.~~exappetitufinis,&omneperseagens,agitpropterfinem,omneergoperseagenssuomodoappetitfinem,&perconsequenssicutiagentinaturaliestnecessariusappetitusfinispropterquemdebetagere,itaagentipercognitionem(quodestetiamperseagensex2.~~Phys.)necessariusestappetitusfinis,propterquemdebetagere:omniatamenartisoperafortunaesubiiciuntur,quodinnuitArist.6.moralium.Licet7.meta.~~contrariumuideatursentire,sedsciendumest,quodaliquacasuproducunturinarte,&sunteaomnia,quorummateriatalisest,utaseipsaadopusperficiendummoueripossit,utsanitasarte,&casuproducipotest,quaeuerotalemmateriamnonhabent,solaarteproducuntur,utdomus.~~Quaecunquetamenabartefiunt,quoadfinemimpediripossunt,neadoptatumfinemperueniant.Nonestmirumigitursiartischymicaeprofessoresetiamperitialiquandoacasu&fortunadecipiantur,&prouotoresnonsuccedat.Sciendumenimest,quodabhis,quaeratione&experientiaadoctissimisuirisfueruntcomprobata,nonestdiscedendum,&siprosententiafinisintentusnonsequatur,iterumatqueiterumexperiendumestdonecuotituisiascompos.TertiaPropositio.Tertiapropositioeratquot,&quaesintprincipiacorporumnaturalium.Corporisdiuisio.Utintelligaturhaecpropositio,sciendumest,quodcorpusnaturaleduplexest,aliudcoeleste,incorruptibile,inquiescibile,&impassibile,compositumexmateria,&forma,quodquidemactuestpersuamformam:indiuinaquidemPhilosophiaconsideratur,quatenusexistit:innaturaliueroPhilosophia,quatenusreinaturalisspeciesest,atqueinsemotionisprincipiumhabet;aceorumquaeoriunturuniuersaliscausa,aliuduerosublunare,denecessitarecorruptibile,&quodaliquandocorrumpitur:~~omneenimindiuiduumcorruptibile,necessariocorrumpitur,quiasiestindiuiduumcorruptibile,ergohabetmateriaminpotentiaadaliamformam,ergonecesseestaliasformaseamrecipere,adquasestinpotentia,tempore,&nonpotestaliasrecipere,nisieamdimittatquamhabet,ergoomnecorpussublunaredenecessitatecorrumpetur.~~Corporaautemsublunaria,autsuntelementa,autexhispermixta.Atquielementa(quaedicunturcorporasimplicia)cumipsaquoquegenerentur,&corrumpantur,&exduobussupremiselementis,primisqueprincipiis,nempeprincipioactiuo,nonsecus,accaeteracomponantur:generationis,&corruptionisrerumnaturaliumprincipiaprimanequaquamconstituidebent,&obiduerononsuntelementa,ut2.degenerationeanimalium.eaueroquaesuntexelementismixtaaliasuntperfecta,aliaimperfecta,experfectisaliasuntanimata,aliainanimata,haecomniahabentprincipia,&partes.Principiacorporum.exquibuscomponuntur,principiaautemsuntilla,quaecumnonsintexaliis,nequeexalterutris,exipsisomniasiunt.Singulaenimseparatimsubsisterenequeunt,concursutamensuo,&implexucorpusefficiunt.Principiumdiffertabente,ensenimestprincipiummaterialetantum,principiumueromateriale,&formale.Disfertabelementis,hecenimsuntcorpora,&seorsumconsistunt:principiauerosuntsimplicissima,&incorporea,necpersesolacosistunt.Sedaliquandononsolumelementa,uerumetiamsemen,&similiaappellanturquandoqueprincipia:licetrectiuspartesdicipossintcorporumnaturalium.Dicamusigitur,iuxtacommunemloquendimodum,quodaliasuntprincipiaremotissima,utmateria&forma:aliauerominusremota,utquatuorelementa:aliaueropropinqua,utparsaquea,parsoleaginosa,&parscrassior.~~Materiaetformaquiasuntuereprincipia,anulloaliopendent,elementaueroquianonuereprincipia,amateria&formaoriginemtrahunt,etsicutitactusestpriornaturaomnibusaliissensibus,itaqualitatestangibiles,quaeeruntprimaeingeneretactus,eruntprimaedifferentiaecorporumgenerabilium,&corruptibilium.2.~~quiaintercorporagenerabilia,&corruptibilia,primasuntelementa,ideoillaedifferentiae,seucontrarietateseruntprimaprincipiaintrinsecaelementorum:namsisensustactusestprims,ergoobiectasuasuntprima,quodpatetexcorrelatiuis.Aliaueroprincipiaabelementisoriuntur.Ultimaecompositionistrespartes:&sunttria:Parsmedia&mediocris,itadicitur,quiaestinterduasaliasaqueamseuphlegmaticam,&crassam,seuterream.aqua,oleum,terra.~~Illacumsitaqueanondetinetur,haecuerocumarida,&friabilis(partesenimterreas,&aridashabet,&quefacileinarenamquodammodouertuntur)nisidetineaturmedioalicuiuspartis,quaefacultatemhabetuniendi,&conglutinandi.~~Parsistacrassior,&terrea,&oleaginosausqueadcentracorporumpenetrat:parsueroaqueahumidiorisnaturae,feresemperinsuperficiecorporumuersatur,quecumsituaporabilis,facileinflammatur,&infumumsoluitur,utapparetinlignorumcombustione:namignisprimocorripitpartemfacileinflammabilem,&uaporabilem,quaeinfumumsoluitur,quodestcorpusmixtum,imperfectum,uthabeturexArist.2.degeneratione,oriturautemexpartephlegmatica:~~parsueromediacumsitoleagineaeunctuosequenature,ignemdumsufficit,nutrit,&alit,consumptaincarbonemabit,acindeexcarbonibusincineremtransit,omneautemcompositumexiiscomponitur,inquaeresoluit,sedcompositaresoluunturinpraedictastrespartes,ergoexhistribuspartibussuntcomposita.~~Necobstatquodfortasseassererepossumus,&colligereexArist.~~quodfumi,&cineris,exligniscombustiseductio,sitpotiusaliorumcorporumgeneratioquamresolutio,namconanturibiinterpretesprobare,quodhecresolutiononfiatinquatuorelementa,sedcinis,quiquidempostremoremanet,nonsitterra,nonaliquodsimplex,sedmixtum,quamquidemresolutionemabartenonfieri,&nosfatemur,eodemtamenlococolligitur,quodomnemixtumlicetuideaturhomogeneumsecundumsubstantiam,reueratamenestheterogeneum,quiainipsoquaedamsuntpartestenuiores,quaedamcrassiores,nihilautemobstat,quinhaecpossintseparari,namomnecorpusmixtumnonestsimplex,sicutelementum,licetintrinseceappareatsimplex,quiatantumconstatexformasimpliciprimamateriaminformante,sicutelementum,nontamenestaequesimplexextrinsece,scilicetquoadqualitates,etquoadgenerationem,formaenimmixtipraesupponitformamelementiinmateria,&quoadqualitatessecundas,mixtumnondiciturequesimplex,utielementum:inmixtoenimreperiturcolor,odor,sapor,crassities,tenuitas,raritas,densitas,friabilitas,&lentities,mollities,&durities,licetfortassehorumaliquaadmateriampotiusreferreuelint,sedsiuedicanturqualitatessecundae,siuemateriales,constattameninmixtohaecreperiri,haeccuminmixtoreperiantur,&iamprobatumsitmixtumnonessecorpussimplex,ergoparteseiussepararipoterunt,&licetadsitauthoritasAlexandri,quodhaecseparatioinpropriedicaturseparatio,sedpotiusalterageneratio(fuitenimeiusopinio,quodqualitatestantumelementoruminessentinmixto,&ideofacile&citogenerarenturelementaexmixto:~~Utruminmixtoelementorumqualitates,anueroessentiae.quiainipsosuntqualitateselementorum,ideofacileseparanturabipso.~~considerabatenimgenerationemelementi,utgeneratioignisaterra,&hocmodolongedifficilioresttransitus,&transitusappellaturseparatio,quamsiexmixtogeneretur,quiaextremumfaciliusgeneraturexmedioquamexextremo)sedlicetfortehaecopinioAlexandrisitfalsa,&ueriussitasserereformaselementorumessesubstantias,quaecumnonsuscipiantmagisnecminus,&perconsequens,necintensionem,necremissionem,&ideocomisceanturinsubiecto,inmixto&cumposteaseparantur,secundumsubstantiamseparari,&perconsequensnonessedeDeQuintaChym.Essentia.~~21nouogenerationem,sedseparationem,hectamenquaestioparumuelnihilcontranosfacit,cumnostraintentiouerseturcircaultimamcompositionem,quaeconstatillistribuspartibusaquea,oleaginosa,&terrea.ExquooptimeGal.3.deelementis,&primodesimpli.~~exemplolactisostenditnobiscompositionemmixtorumheterogeneam,inlacteenimreperiturserum,butyrum,&caseus,licetAlexanderasseratheterogeneumesseaccidentaliter,nonquodhaecreuerainlactesintactu(namlachomogeneumest,quiaquaelibetparslactisestlac)sedquodaliaepartessubterfugiuntactionecalorisnaturalis,ideosuntmolliores,&rariores,aliaeuerosuscipiuntactionemcalorisnaturalis,quiasuntsolidioris,crassiorisquesubstantiae.~~Quatenusigituraliquodmixtum,rariusest,autdensius,mollius,autcrassius,secundumhocsemperdiciturheterogeneum,&perconsequensseparabile.quametiamcompositionemrepeririprobarepossumusinreliquisomnibusmixtis,&infossilibus,&mineralibus,quodquidemforteuidebiturprobatudifficilius.Metallicorum&fossiliumdifferentia.metallicauero,&fossiliadistinguidebent,&dignoscisecundumeorumcausammaterialem,&efficientem.Procuiusreiinquisitione,sciendumest,quodearumrerumomnium,quaeanaturagignuntur,aliaenondeducunturadcertam&determinatamspeciem:cuiusmodisuntmeteorologicaomnia,cuiusreisignumest,quodstatiminelementatranseunt,necdiupermanerepossunt:aliaeuerodeducunturadperfectam,&determinatamformam,seuspeciem:aliaeueroinmedioconsistunt,&adconfiniumdeterminataespecieideueniunt,quaetamenanaturaperfectionemacquirerenonpotuerunt.Nuncdistinguamusmixtasubterranea,aliudestenimquodmanib.Lutum.subiicipotest,&lutumquoddamefficitur,aliuduero,quodcumduriusculumsit,siaquisinspergaturnonfitmolle,rationepinguedinisautmateriae,exquaconstituitur,differtaterris,&hicsuccusdicitur:Succus.Lapis.Metallum.~~aliudueroquodadhucduriusanaturaconstitutum,utuixlongotemporisspatioabaquamollereddipossit,quodsisuperfluoigni,uelcaloriapponaturinpulueremreducitur,quodsiauehementissimoigneliquescat,inpristinamtamennaturamacformamredirenonpotest,hocautemgenusfossilium,lapisdicitur,alterumueroitanaturaproductumest,utsiliquescat,denuoinformampropriamredeat,haecsuntquatuorgenerasubterraneorumexquibussicomponaturaliud,eritquintumcompositumexhissimplicibus,Terraillaseulutumsumitdifferentiasabaccidentibus,quibusterraedistinguisolent,quaeoctosunt,nempemacrum,rarum,densum,molle,durum,seue,&asperum,succusuerocumsitcorpusfossile,congelatum,originemtrahitasuccoliquidohumidocommixtocumsucco:~~condensatusaliquandocaliditate,&tuncabigneinpulueremredigipotest,necfacileabhumoredissoluitur,uelcondensaturafrigiditate,&sicabigne,&aquacalidafacilesoluipotest.Tertiumeratlapis,cuiusmateriaestsuccustenax:namcumaquasolanonhabeattenacitatem,necterraipsa,permixtatenacitatemquandaminducunt:causaueroefficiensestaliquandocalor,aliquandofrigusinaliquogradudeterminata,cuiussignumest,quodaliquilapidesliquefieripossuntabigne,aliiueronon.Quartumgenusestmetallum,cuiusquidemmateriaestsuccusaqueusterraminseconcludens,causaueroefficiensestfrigiditas,cuiussignumest,quodabigneliquefiunt,&afrigorecondensantur.Arist.haecadduoredegitcapita3.meteor.adexhalationemalteramuaporosam,alteramuerofumidam,&4.meteor.~~ubiredditrationemeorum,quaeconcrescunt,ubiinquitquodeaconcrescunt,quaeadaquam,autterramspectant,haecautemfiuntacalorequandoqueuelafrigore,acalorehumoremeducente,&humoreminuaporemsegregando,exquoquodsiccumestcrassescit,accogitur:~~afrigoreuerocaloremexpellendo,quaehumorisinuaporemsecretiocomitatur:&eodemlibrorecensetaurum,argentum,stannum,plumbum,&quamplurimoslapidesinterea,quaeadaquampertinent.Aqueumenimduplex,alterumactu,utuinum,alterumpotestateutmetalla,constatigiturhecomniameralla,&lapidesconstarediuersispartibus,&contrariis.Ergoaliquandoseparabilibusrationepropriaematerie,&forme.Necobstat,quodhaeccorporametallicaaliquandodicanturcorporasimplicia,itaenimdicunturrespectualiorumcorporum,quaeuelexiisdemmetallis,uelexaliisrebuscomponuntur,declarauimusautemexAristot.eandemessemateriamtumsuccorum,tumetiammetallorum,&lapidumdiuersimodetamen.Eaquidemmateriasuccifacilesoluitur,&separatur,utiapparetinsulphure,nitro,&bitumine:cuiusratioestquiahumidumsiccononadeoperfecteadmiscetur,sicutisitinmetallis&lapidibus,inquibuscumhumidum&siccumtenaciteradhaereant,difficillimeseparantur.QuemadmodumenimasseritArist.~~emptoauroreliquametallaigniri,nonquianihiladsitinauroexhalationissiccaecumhumida,exquaconstat,sedquiailliusreliquismetallisminusestparticeps,exhalatioenimcumterreasit,utpoteaterrasublata,facileignitur,quodessenonpotest,siexaquaactuconstarent,siquidemuaporeinaquamabeunte,exhalatiosicca(queadmixtaerat)autextinguitur,autinsuperumlocumabit,tanquamcalida&leuis,itainauromagis,quamincaeterismetallisminorportioterreaeexhalationisinest,&itahumidaeadmiscetur,utfereabignequicquamperpetinonpossit,necrursushumidanisimagnacumdifficultateexhalari.Undeest,quodaurumexigneparum,uelnihilimminuitur,quaeueramagiscomburiaptasunt,abignemagisimminuuntur,quemadmodumferrum,quodmaximecoburiturobexhalationisterreaemaximamcopiam,&perconsequensmagisimminuitur,&absumitur,&eiusetiampartiumfaciliorestseparatio,quamauri,licetutraquesintcompositaexeademmateria,diuersatamenproportione,&puritate.~~Exquononestmirumquodseparatioinauroimpossibilisfereap26DeQuintaChym.Essentia.pareat,quamrectiusdifficillimamassererepossumussicutiinplumbo,&ferro,nonsoiumpossibilem,sedetiamfacilemasserimus.~~ExtatenimauthoritasAlbertiMagnisummiPhilosophi,quiinlibrosuorummineraliumcapitedeauroasserit,&ratione,&experimentoconfirmat,quodinomnibuscorporibusinest&aqua,&oleum,&uitrumquodexterreaparteinsalsulatacomponitur:~~&GeberArabsinlib.deinuestigationeasseritincorporib.metallicisadessehastrespartes.~~Asserendumtamenest,inunaquaqueharumpartiuminessequatuorelementa,&siparsillaaqueaelementumaquaedicatur,cuimagisassimilatur,&oleumaereum,&ethereum,&parscrassiorproptersimilitudinemterraemagisassimilatur.idemetiamprobarepossumus,&faciliusinomnibusuegerabilibusinessehastrespartes,quodexperientiaindiescomprobatur,abomnibusartischymiceprofessoribusexcorporumresolutioneinsuaprincipia,patetetiameorumcompositio,quamcognitionemabarteChymicapraecipueaccepimus.~~QuartaPropositio.Quartapropositioerat,annatura&arspossitcompositainsuaprincipia&partesresoluere,&siresoluatquoidutaturinstrumento.~~Iaminsecundapropositionedeclarataesuntuires,&potestates,&differentiaenaturae&artis,nunc,utpropiusadeorumoperationemdeueniamus,sciendumest,quodelementa,equibusinferiorhicmundusconstat,itaperfecteinterseadmiscerinonpossent,utaliquiddiuersumabeisexoriatur,nisiuicissimagerent,&paterentur,&agendi,&patiendi,&perpetiendiqualitatesinuicemsibicommunicarent,quaequatuorsunt,scilicetcalor,frigus,humor,&siccitas,quarumduasexillisagendiui,nempecalorem,&frigus,duaspatiendihumorem,&siccitatempraeditasessemanifestum:~~estenimmaioractioincalore,&frigiditate,quaminreliquis.calorisuero&frigorispropriumest,uttumeaquaeeiusdem,tumquaediuersisuntgenerisdeterminare,&inunumconducere,immutare,exiccare,indurare,&mollire:humidiuero,&siccitumipsaperse,tumquaecommuniterexutrisqueconcretasuntcorporaterminare.~~Quoniamautemquicquidperseagit,incontrariumagit,&quodpersepatitur,acontrariopatitur,exquoneccalidum,autfrigiduminhumidum,&siccumperseagent,necabillisperfectepatientur,nonenimhumidum,&siccumcalido,&frigidocontrariantur,&actuinipsiselementiscoalescunt,&exaccidentidicunturpati,simplexautemortusfitexproportioneinteragentescausas,&materiam,quauincendogenerant.agentesautemcausae,suntcalor,&frigo,quaeinhumidum,&siccumagunt,illaterminando,&utseseterminentefficiendo,est.n.humidi&sicciproprium,utdiximus,pati,calori,&frigorisubiici,&inmixtocorporeseseterminari,ideolocomateriaeincorporibusstatuuntur,frigusuero,&siadagendaineptumuideatur,quippequodcogittantum,necdiuidit,necseparatquaesuntaliena,seuheterogenea,quoniamautemcalor,nisialiquoconstettemperamentogignerenonpotest,ideofrigusadillumtemperandumadessenecesseest,calortamenestille,quisemperinomnibusrebusestcausagenerationis.~~Etlicetuideaturapudaliquos,quodinmetallisexArist.sententiaeorumefficienscausafrigoritantumtribuendasit:sedsialtiusremipsamcontemplemur,adderenecesseeritetiamcalorem,tanquamcausamefficientem:namcumterraspontegrauissima,aquaueronaturasuaminsgrauisterraesupernatat,frigiditasterram,&aquammouerenonpoterit:~~nulliusenimmotionisestcausa,itautabaquaamplectipossit,adstringi,&simuluniri,solaenimcaliditaspotestessecausahuiuscommotionis,terratamen&aquamotaenonfierentmetallum,nisiafrigorecogerentur,tamquamcausaquietis,exquosequiturcaloremetiamconcurrereadmetallorumgenerationem,sinonrationetotiustransmutationissaltemrationeterminieiusdemtransmutationis.Sciendumestetiam,quodomnia,quaefiuntsecundumnaturamperse,&primosemperaconsimiliinspecieefficiuntur,quodratione,&inductioneinsingulis,quaenaturafiunt,planumfieripotest,omneenimagensquicquidoperatur,idcircoagit,utalterumqualeipsumproducat.~~quemadmodumArist.primodegeneratostendit.Ratioestautem,namqueoriuntur,quiasecundumnumerumsempiternaessenonpossunt,secundumspeciemaeternitatemsuntadepta,omneenimagens,patiensinsuisimileuertit,nisialiquidobstiterit,utArist.eod.lib.ostenditasserens,agensideoagere,utpassumsibisimileefficiat,exquoconstatquaeperseprimooriuntur,abagenteinspecieatomaconsimilifieri:~~idemetiamiudiciumestdeelementis,&omnibusmixtis,quaeuerosecundumnaturamnonprimoefficiuntur,sipatiens,insuissimilenonmutatquatenusfieripotest,illudsibiassimilabit,quodquidemutplurimumcontingeresoletinillis,quaefiuntexspecieseiunctis.~~Idemetiamaffirmandumestdemineralibus:huiusmodienimmixtaconstantexduabuspartibus,forma&materia,corumueromaterianonsimplexest,sedmista,estenimbipartita,alteraueroparsestforma,quaeresutmixtumconstituant,agenteindigent:agensduplex,alterumprincipale,alteruminstrumentale,&estcalidum,&frigidum,utArist.infinetertii,&quartometeor.ostendit.~~Namcuminmateriaitaaffectasidicamusformamacalido&frigidogigniprincipaliter,cumformasitsubstantia,etperconsequensnobiliusaccidente,calidumuero&frigidumsintaccidentia,fierinonpot,utformatanquamsubstantiagignatuabaccidentibus,ergometallaprincipanternongignunturacalido&frigido.~~Praetereaagenspraecipuumcumgenito,autesteiusdemperfectionis&dignitatis,auteopraestantius,quiapropriauirtutemixtorumformascalidum&frigidumnonefficient,sedtanquamalteriusagentisinstrumenta.~~Siquisasserathocagenscoelumesse,hocuerumerittanquamcausauniuersalis,sedcumhaecsinecausasecundanihiloperatur,alioagenteparticularimixtaegentutgignantur,necerituirtusmineralis,namsicaccidensesset,&illudinconuenienssubsequeretur,quodsubstantiagignereturabaccidenti,hecsubstantianoneritmateria,quoniampropriummateriaeestpari,&nonagere,ergosiformaerit,necabiuncta&separata,exquoalicuiuscorporisforma,quiacorpushocuniuersamineraliapersuamformamgigneret,quodfalsumest,dicamusigiturcalidu&frigidumtanquaminstrumenta,cumuariaacdiuersamineraliaefficiunt,nonnisiingignentiumuirture,queeiusdemspecieisunt,cumgenitisproducunt,quareaurumnisiabauro,&caeteramineraliaaconsimilibusspecieproducuntur,quodAlchymistecomprobant,cuaurumefficerestudent,illudmultisrebuspermiscent,quodquidemrectacumrationefactumest,nameamiscentur,utmateriampraeparent,atqueafficiant,quecumdispositaest,tuncaurumaurumproducerepoterit,exhispater,cumaliquidproducereuolumus,utconsimiliaeligamus,utabeisperfectiusaliquodoriripossit,postquamdeclarauimusundeortumhabeanthecomnia.~~Relinquitur,quomodonaturaearumalterationem,separationem,&interitummoliatur.~~Sciendumestautem,quodduosuntquaeinterirepossunt,substantia,&accidentia,substantiaquidemduplicidecausainterirepotest,unainterna,&haecmateria,quaequoniamcontradictionisestpotentia,principiumestquosubstantiaessenonpotest.~~Namcumsubaliquastatforma,potestateoppositaest,quamsusciperenequit,nisiantiquadeleatur,alteracausaestexternacontrarietasscilicet.~~Materiaenimactumquemsusciperepotestnonrecipitnisicontrariumcorrumpenssit,quodprioreminterimat&nouuminducat,quaresubstantiaomnis,quepotestnonesse,idcircodeletur,quoniammateriam,&contrariumhabent,utcolligiturexArist.~~primocoeli,illaueroquaeinmateriapotestasest,nisiociosa&uanasit,adactumquandoqueutreducaturoportet,exquoquodnonest,&potestesse,necessarioquandoqueerit,nontameneodemmodo.cotingensenimtripliciterdicitur,nnomodoutinpluribus&frequenter,alteromodorarum,tertioueroexaequoubinonmagisipsum,quamoppositumcontingerepotest.Quidautemcontingensadactionesnaturaepertinetadactumsemperdeducitur,&estnisigenerabile,&corruptibile,&estpotentia,uelactu,&formaeopponitur.Namactuaduenientedeletur,uelnonopponituractui,sedadactumrefertur,tanquamadsuumcomplementum,estetiamalterapotentiarespectiuarationeagentismateriampraeparantis,uteamdisponat,utpotiusunamformam;quamaliamrecipiat,ergosisubstantiaestgenerabilis.necessarioaliquandogenerabitur,&sicorruptibilis,aliquandocorrumpetur,alitersequerenturcontradictiones,quodsimulessentgenerabile;&ingenerabile,corruptibile,&incorruptibile:ita&elementasiaffatimsecundumtotumnoncorrumpantur,saltemsecundumomnespartesnonsimul,sedsecundumsuccessionemcorrumpuntur:nullaenimelementipars,quaepraeteritistemporibusfuit,eademnumeroexistit,sedcontinuealia&aliasit,accidentiaueroquaecorrumpuntur,itacorrumpidicuntur,namaliacontrariumhabent,aliaueronon.Accidentiaquaecontrariumnonhabent,meritotantumsubiecticorrumpuntur.Sisubiectumestaeternum,perpetuumquoqueestaccidens.Accidentiaquaecontrariumhabent,aliasuum,&permanenshabent,aliauerohabentessedumfiunt,&haecasubiecto,&abagentedependent,exquocontingitaliquandoaccidentiacorrumpirationecontrarietatis,subiecti,&agentis:aliquatamenaccidentia,etiamsisuanaturacorruptibiliasint,sitamenadhaereantsubiectoincorruptibili,incorruptibiliapermanent.Generationem,&corruptione,utplurimumpraeceduntcongregatio,segregatio,&alteratio,differunttamengeneratio,&congregatio.Namutaquafiataer,triarequiruntur,mutatiomateriae,&forme,&accidentium.Cumestmutatiomateriae,&formae,&accidentiumestgeneratio:~~cumestmutatioinaccidentibus,estalteratio,Differuntgeneratio,&alteratio,unomodoexpartesubiecti,quoniamsubiectumgenerationisestinpotentia,subiectumalterationisestetiaminpotentia,quiaestmateriaprima,utsecundometaphy.~~secundoPhys.&lib.desubstantiaorbis.~~Differuntexparteterminorum,quiaterminigenerationis&corruptionissunthabitus,&priuatio,terminialterationissuntambopositiuicongregatio,&segregatio,licetnonsintgeneratio,&corruptio,conferunttamengenerationi&corruptioni,namsiaquadiuidaturinatoma,citiusgenerabituraer,quamsisimulessentunita,itaaerunitusfaciliusuertiturinaquam,uthabeturexAristot.~~primodegener.&cor.Mixtaueroomnia&rationematerie,&rationecontrarietatisalterantur,segregantur,&corrumpuntur,&utArist.inquit2.coeli,quodomnisimpotentia,&defectusacciditinmixtis,exDeQuintaChym.Essentia.35quomixtaconstantexquatuorelementis,quaecumpropriolococareantinmixtis,inillisquodammodouiolentermanent:atquinullumuiolentumperpetuum,ergomixtumestcorruptibile,&perconsequensseparabile,&alterabile,excontrariisenimestconslatum.Pretereaputrefactioestpropriapassioipsiusmixti,sedinomniputrefactione(quemadmodumasseritArist.4.meteo.~~)resoluiturhumidumaereumasiccoterreo,exquosequiturquodlibetmixtumconstareexpluribuspartibus,quasaliquiappellant,utnossuperiusdiximus,aliiueroaerem,aquam,&terram,quodidemetiamapparetinmineralibus,quaeexeodemlocoArist.~~constantexdupliciuaporecalido,&humido,quiaqueusest,calido,&sicco,quiterreusest,&unusuaporabaliodissoluipotest:~~ordoautemdissolutionis,&separationisipsiusnaturaenecesseestprimoantequamdeueniatadremotissimaprincipia,utpriusseparetinpropinquioramixtumipsumutiintresillaspartes,demumquamlibetillarumpartiuminquatuorelementa.~~Namsielementorumsubstantiae,quaeinistaconfluxereadeorumgenerationemperpetuoitamanerent,uelexmixtoruminteritueuanescerent,nequeinsuanaturaremanerent.Simundusestaeternus,iampridemconsumptaessetomniselementorumsubstantia,inrebusautem,quaeindiesanteoculosnostrosuersantur,facileexempligratiahancseparationemnaturaeprobarepossumus.Quemadmodumcalornaturalisinuentriculoanimalium,chylumtanquammediocremsubstantiamabexcrementisseparat,&insecundacoctionesanguinemamelancholia,&flauabile,idemetiaminreliquismixtisagerepotestnatura.Nammixtumueladdeterminatamspeciemdeuenit,uelnon.Sinondeuenit,necesseest,utulteriusnaturaprogrediatur,donecperfectasitdeterminataspecies:~~quodsiiamperuenerit,necesseest,cumresgeniteperpetuoseruarinonpossint,tandemcorrumpantur,&perconsequenspriusseparentur,&alterentur,omneenimquodgenitumestcorruptibileest,sicorruptibileest,ergoaliquandocorrumpetur:atquimixtasuntgenita,ergoaliquandocorrumpentur,licetsecusuideatur,officiumessenaturaepotiuscomponere&generarequamcorrumpere,corrumpittamenexaccidentiutaliudgeneret,&obidmixtumnunquamresoluiturinremotissima&primaprincipia,materiamscilicet&formam:~~&sicutipraecipuuminstrumentum,inhisquaefiuntaDeQuintaChym.Essentia.37Instrumentumresolutionis,calor.natura,estcalor,licetadaliquorumgenerationemmanifeste(utimetallorum)concurratetiamfrigus,itanecesseeritutabiisdeminstrumentisproalteriusgenerationeprioragenitacorrumpantur,resoluantur&alterentur.Quodetiamarsaliquidsimilepossit,praestare,experientia&rationecomprobarepossumus:inmixtisenimseparatio&alteratiofieripotestabarte,&sicutinaturautiturcalorenaturaliinillis,quaeagit,arsnaturaeaemulautiturcaloreartificiali,ignescilicetproinstrumentoinhis,quaeseparareintendit.Quodueroignissiuecalorartificialissitaptum&idoneuminstrumentumadrerumseparationem,patetexhis,quaeprimoperse&semperilliinsunt,propriumautemignis,&calorisesthomogeneacongregare,&heterogeneaseparare.Quodsiueraesthaecpropositio(utiestuera)omniamixtapossuntabigneseparari.~~Quodsiquisasserat,quodagensnonagitnisiinpassumdebiteapproximatum,&quodpossitabagentepati,ideomineraliahancresolutionem&separationemabignenonpati,quiainterillosnonestdebitaproportio,cuiobiectioniresponderepossumusexArist.~~sententia4.meteor.~~ubiinquit,quodpraeterignemomniaputrescerepossunt,reliquaenimomniamateriamignisessepossunt,aliquaenimnonomninointereunt,sedanaturatantumsua,&constitutionerecedunt&alterantur,possuntqueetiamadillamreduci,omniaenimexparteinterirepossunt,atqueanaturasuadiscederepraeterignem.Naturaenimilliusarenullaexterioriuincipotest,nisitamenextinguatur,quodcumsit,absolutefit,&omnino,ergoignisanaturasuanondiscedit,sedomniaaliauincit,&superat,ergoutdiximusomniapossuntessemateriaipsiusignis.Proprietassuaeactionis,estcongregare,&separare,atomnemixtum&heterogeneum,utprobauimus,ergopoteritseparariabignetanquaminstrumento,&abartetanquamcausaefficiente,hocauteminstrumentum,potestintendi,&remittinonrationesuiipsius,sedcausaemateriaeignitae,ferrumenimignitummagisurit,aquaueroferuensmagisexcoquit,quadereartischymicaeprofessoresadacquirendampassi,&agentisproportionem,excogitaruntMariaebalneumexaquatepida,tanquamtemperatioremgradumcalorisproseparationepartisaqueaesubtilioris,&faciliusinuaporemresolubilis,calorenimabhumiditatetemperatus,digerit,putrefacit,&facileuaporeseleuat.~~BalneumMariae.~~Utunturautemcinere,uelarena,&siopusestcarbonibusaccensis,&flammaadextrahendampartemmediam,seuoleagineam,quaequiatenaciusadhaeretpartiterreae,fortioriscalorisgradumrequirit,quiperhaecsuperiusdictaintenditur,maioremenimquamaquaignitionemsuscipiunt,rationecrassiorissubstantiae.Haecquiaexperientiapatent,nonegentprobatione,sciendumtamenestquodpropriearsadseparationemharumtriumpartium,nulloalioutiturinstrumentopraeterquamcalore,&quialioutunturnonpropriedicunturseparare,namquiutunturaquis,auino&abacetodestillatis,quoniamliquoresdistillatirecipiuntalienamimpressionem,inmedicinissaepedecipiuntur,insperatusenimproueniteffectus,inmixtisenimresultatuirtusmixtipropteruirtutespropriasmiscibilium,licetinmarchesitis,gemmis,margaritis,conchilibus,&aliishuiusmodi,quaesuntcrassioris,&duriorissubstantiae,adipsaemolliendautunturartischymiceprofessoresquibusdamaquis,quemenstruaappellantquaesolutioni,&praedictaeseparationiaptasunt,tamenstudentnetaliamediasintuenena,uelcorrosiua,sedsintaquaecorporummineraliumconsimiliumfereinnaturacummetallis,utpersympathiamfaciliusfiathaecoperatio,&aliquandoetiamhorummedioextrahuntpartemaqueam,seuliquoremabipsismetallis,uelsaltemipsasoluunt,&inliquoremtransmutant.~~Igneueroextrahiturparsaqueaexauro,quequantumcumqueauriinipsaminiectumfuerit,testeGeberephilosopho,quiait,nonalteratquodnoningreditur,&noningreditur,nisiquodesteiusdemnaturae.~~Etquodhocsitpossibile,experientiadocet,quodaquadestillataacinamomo,emollit&soluitquidCinamomifueritiniectum,&cumfacilesoluatur,separanturetiamfacileabipso,tresiamdictaepartes,aquainstaraquaerosaceae,&duogeneraolei,alterumestparsmediaaureicoloris,&alterumsubobscurioriscolorisauro,&crassiorissubstantiae,primaautemseparatioacinamomofit,maximo,sedfaciliscientibusartificio,quodexperientiaindiescomprobatur,&hicinferiusinpropositionedequintaessentia,&demodoeamconficiendiostendemus,sicutietiam,&quomodoingummis,seminibus,&inomniumaromatumgenere,&inaliquibusmineralibus,&inaliquibusetiamlapidibushorumomniumfit(ignemedio)separatioaquae,olei,&partisterrestrismaioricumdifficultate.Inauro,&argento,&lapidibuspretiosisingensestdifficultas,quamplurimitamennosmodumextrahendidocent,nechocdebetnosinaliquamadmirationemadducere,cum&quamplurimaalia,quaenonsolumfactudifficilia,uerumetiamimpossibiliauidentur,experientianobisindiesostendat.~~Quisenimunquam(nisiexperientiacomprobasset)assereretadamantemlapidemdurissimum,asanguinehirciuelleonisliquescere&emolliri?~~constatetiamademolliendamduritiem,&ariditatemmargaritarum,&corallorum,succumlimonumacrium,&acetumdistillatumutilemesse,&tuncseparaturabipsisquaedamtenuissubstantiainquacoloripsorumest,remanetexipsisquaedamterra,&arenainstarossiscombusti,&tandemseparatursuccusacrium.~~Licethaeoperationessintpotiusemollitionesduritiei,&praeparationes,quamtriumpartiumseparationes.Haecomniaabartefieri,rationibusaliquopactocomprobaripossunt.Namsicutimixtiopotestfieriinchoatiueabarte,completiueueroanatura,itaetiamdissolutiopraesertiminhis,quaeadaccidentiapertinent:experientiaenim&sensushaecnobisindicant.42DeQuintaChym.Essentia.Quintapropositio,anuirtuscompositiremaneatpostseparationeminaliquapartium,&inqua,sciendumestquodresdicunturesse(quemadmodumArist.asserit3.~~deanima)uelnaturales,&haecpossuntamateriasensibilisignatatantumseparari,&itaeamensseparat,&intelligit,aliaeuerodicunturessemathematicae,&heabomnimateriasensibilisepararipossunt,aliaeuerodiuinae,&haeabomnimateriaseparantur.~~Naturalesuerore,&subiectononseparantur,quandoquidemmateria&formaatenonseparantur,quemadmodumArist.4.phys.docuit.~~namuniuscuiusquereinaturanonseparaturabeocuiusest,nempequodexcausisextraremconstat,adiunctumest,quodexcausisintraremconstitutumest,utpotemateria&formaidadiunctumnonest,namhuiusmodicausaereipartessunt,&artenonseparantur,ut7.~~metaphys.ostendit.Arist.~~Praetereaquaecunqueaformaoriginemtrahunt,abipsautplurimumsepararinonpossunt,&quiauirtutessiuepotentiae,seueffectus,quiinquolibetcompositoreperiuntur,suntintriplicidifferentia,aliaeenimdicunturprimaequalitates,quarummunusest,cumaquatuorelementisprimo&praecipueoriginemtrahant,infrigidare,calefacere,humectare,&exiccare:aliaeueroquaesecundaequalitatesdicuntur,quarummunusest,attenuare,incrassare,conglutinare,resoluere,mitigare,repercutere,mollificare,rarefacere,&similia,hasaliquiadmateriamspectaredicunt,quaedamuerosuntuirtutes,quaeapropriisuniuscuiusquereiprincipiisprecipueaformaoriginemtrahunt,quamaliquiatemperamento,aliiueroacoeloortumduxisseasserunt.~~Uariaestenimphilosophantiumopinio,sitnecoelumtanquamcausauniuersalis,temperamentumuerotanquammateria,seupraeparatio,seucausaparticularis.Fierienimnonpotest,quincausaillanaturalispraestantissima&nobilissima,&omniumformarumexemplaruirtutemsuamperomniadiffusaminquocumquemixto(proutestmateriasubiecta)penetrarefaciat:inquaillaesateneri,seruariquepossit.Haecautemuirtusdiciturspecifica,quiaaspecieseuformapraecipueoritur,&diciturproprietas,seuuisocculta:~~eiusenimrationemseucausamafferrenonpossumus,&licetaccidensappareat,nihilominusaprincipiissuis(formapresertim)nunquamseparariuidetur,&hechuiusuirtutisopeomniaefficit,nectameneademestforma,&substantiacumuirturespecifica,quiapotestintendi&remitti.~~Praetereaquodlibetmixtum,&siunamhabeattantumformam,plurestamenpotesthabereproprietates.Hisstantibus,sciendumest,quodillaeprimaequatuorqualitatesinseparationepartiummixtinonseparantur,remanenteniminunaqualibetpartequatuorelementa,&perconsequens,quatuorillaeprimaequalitates,nonaequetamen.Nammagisinunaparte,quaminaliamaiorportiouniuselementiquamalteriusrelinquitur,quodmanifestenobisostenduntsecundaequalitates,seumateriales.Crassioresenimatenuioribus,&mediocribussensu,&experientiaseparariuidemus,&quiatertiauirtus,seuproprietasocculta,primuseratdiffusa,&utsensibusnostrisapparebat,aequaliterperomnesmixtipartesimplicita:exseparationepartium(licetinomnibusfortassealiquideiusrelinquatur)nihilominusmagisinhaeret,&magisuiressuasostenditinillaparte,cuiusrationetenuitatispartium,&qualitatismaiordebetesseactio.~~Nam&sidiximus,quodinunaquaqueparteremanentquatuorqualitates,nihilominusunaquaequequalitaspromaioriparte,&utitaloquarinmaioriquantitatepropriaesubstantiaelocum,&eammateriaepartemobtinet,adquamexnaturasuaferriaptaest,itautqualitasigneapartemtenuioremoccupet,&terracrassiorem:~~partiuerotenuiori,&mediocrimagisadhaeretuirtusspecifica:equumestenim,utuirtusspecificaoccuperpartemmediocrem,utpotequaeinmixtisusqueadcentracorporumpenetret,&omnibusferepartibusinhaeret.~~Adhaeccumuirtutisspecificaefacultassitagere,actioueroproueniatacalore,ratioexigit,utuirtospecifica,&siabhisqualitatibusnonprodeat,nihilominusadhaereredebetqualitatibusmagisactiuis,quampassiuis,&minusactiuis:~~haeautemsuntpartestenuiores&calidiores.~~Quodsietiamuirtusistaspecificaequaliterinomnibuspartibusseparatisadesset,nihilominusnecesseest,utmagisuiressuaspreferatinpartibus&qualitatibusmagisactiuis,quodsicetiamexperientianobisostendit,quodinpartemedia,seuoleaginea,uirtusspecificacomposititotaferereperitur,diximusautemquodhaecorituraformapraecipuecompositi,ergoubiaderituirtusspecifica,aderuntetiamforma&principiacompositi,nisiquisasseratuirtutemimpressamrelinquietiamabeunteforma,haecigiturnonseparanturabipsocomposito,sedtantumaccidentia,&eaomnia,quaeadsecundasqualitatesreferripossunt,utisuntcolor,odor,sapor,&similia,&quaeadconsistentiammateriaepertinent,uttenuitas,crassities,&reliqua:~~Sunttamenaliquaaccidentia,quaeadeosubstantiaeadherent,uteametiaminseparationecomitentur,reliquauero,quaeinsuperficieexistunt,necadmodumconnexasuntformae,&materiae,euanescunt.~~Exquononmirumest,quodsemelseparatumest,adprioremconsistentiam,colorem,odorem,saporem,ampliusredirenonposse,quaeueroitaprincipiissuisadhaerent,uteorumferepartesappareant,etiaminseparationeprincipiasuanondeserunt,sicutimateria,&formanonseparanturare,cuiusestmateria&forma.~~Itauirtusspecifica,itaformeadhaeret,utaliquandouna&eademappareat:~~Exhisquaediximussatispatethancuimoccultamnonsolumreperiri,uerumetiamextrahi,&magisinpartemediaremanere,quaminaliisquae&sipluribusrationibussintcomprobata,nihilominusexperientiaomniumrerummagistramaximampotestdehisrebusomnibusfidemfacere.~~Quodenimsintuirtutesspecificaeinaliquibusmixtissatispatet,sicutiinmagneteferrumattrahendi,insuccinopaleam,inrheubarbaro&scammoneabilemeducendi:~~egotamenaudeoasserereinomnibusmixtisadessealiquamuirtutemspecificam,quae&siadsitnihilominusinomnibus,noninnotescit,&sicuticompertumestantimoniumnonsolummetalla,sedetiamcorporaanimataexpurgare,&aurumcor(testeAuic.~~)corroborare,adamantemuenenumanimantibusesse,smaragdumlapidem,belzuar,ueneno,&febribusmalignisaduersari.NuperetiamexIndiaallatafueruntduolapidumgenera,quorumalterumcolorissubalbeiomnessanguinisfluoressistereasserunt:~~alterumuerocolorisalbi,feresubcineritii,nephiriticumdoloremtollere,&lapillosfrangereexsolocontactu,&gestatu,quaequidembeneficianobispraestarenullusrationecomperit,sedcasuinueta,&posteacomprobatafuerunt.~~Ita&quaeseparanturabartepartesomniummixtorum,experientianobisindiesostendit,sicuti&quoduirtsspecificamagisremaneatinpartemedia,itemexperientianobisdemonstrat:namsiextrahaturoleumexrheubarbaro,licetgranatantumsintduoipsiusoleiextractaexduobusdrachmis,oleumquidem48DeQuintaChym.Essentia.facultatemhabebitbilemeducendi,quodautemrelinquitur,&terrestreest,prorsusineptum&inutile.Itaetiaminomnibussublimationibus,quaeabartechymicafiunt,inplantis,seminibus,mineralibus,gummi,&similibus,exquibusomnibuselicituruirtusspecifica,cuiusrationemredderenescimus.~~Namsicutiformaestquoddamdiuinum,itaomneseiusactiones&opera,licetadsensuumcognitionemdeueniant,tamenunde&quomodoprodeant,&qualissitilliuseffectrixcausa,itanobisocculta&ignotaest,sicutietdiuinitatisessentia:~~scimusenimmagnetemferrumattrahere,causamueroignoramus.SextaPropositio.SextaPropositio,anuirtushacseparationeintendatur,&quomodo.~~Utrecteintelligaturhaecpropositio,sciendumest,quodomnemixtumcompositumestexsubstantia&accidentibus,substantiaecompetitmateria&forma,&magisformaquammateria,estenimformaactusprimus,&estmaximesubstantia,estenimformaquaedatesserei,&quiasubstantianonsuscipit,necmagis,necminus:~~ergohecnecintendinectemittipotest,materiaueroestconstanspermanensqueprincipium,exquoomniaprocreantur,&esttanquamreceptaculumomniumuicissitudinum,acmutationum,&estingeneresubstantiae.~~Incorporummixtionemateriaenonpermiscentur,itauttoteintotasconfundantur,dareturenim(sihocesset)corporumpenetratio,&cumformaematerias(quibussemelinfusaesunt)nunquamdeserant,sicutinondaturmixtiomateriarum&confusio,itanecetiamdabiturformarum.~~Ergoquemadmodumpenetratio,&confusiopertinetsolumadaccidentia,&praecipuequalitates,itaetiamintensio&remissioestsoliusaccidentis,nonautemsubstantiae,quaenecintenditur,necremittitur,utdiximus.~~Relinquiturigitur,utsiuirtusdebetintendi,ingenerequalitatisreponidebet,seuaccidentium,nondaturenimaliquodmedium,seuancepsinteraccidens&substantiam,quodsimplexdicipossit,hocenimtalepotiusessetcompositum,licetfortasseAuerr.secussentiatdeformiselementoruminmixtis,nonnegotamendarialiquamaccidentia,quaecumdifficillimesepararipossint,potiusuidentursubstantiae,quamaccidentia,sicutisuntuirtutesomnesspecificaequaeaformaproueniunt,&rarouelnunquamformassuasdeserunt,licetearumuispluribusdecausisuideaturintendi&remitti.~~Diciturautemintensioqualitatis,extensioueroquantitatis:impossibileestenimreperirequalitatemsineintensione,&quantitatemsineextensione,licetAristotelessecundodeAnimainquit,quodomniumnaturaconstantiumestterminusratiomagnitudinis&augmenti,&Auerr.exsententiaAristotelisubidisputatcontraAnaxag.supponitomniacorporanaturaliahaberemaximum,&minimum.Ethancrationemprobathocargumento:~~incorporenaturali,estformanaturalis,cuiusestoperatiodeterminata,sioperatio,ergopotentia,sipotentia,ergomagnitudo,quiaminoriquanto,minordebetesseoperatio,&maiorimaior,uirtustamenspecificalicetextractasitinminoriquantitate,pluribusdecausisintenditur,subtilitatemenim&acuitatemquandamacquisiuit,parsillamediaextracta,&exablationepartiumimpurarumprofundiuspenetratcorpus&uenas,&uirtusillaspecificaamateriaecrassitienondetenta&alligata(utitaloquar)facilius,&meliusuiressuasexercerepotest,quodetiamexperientianobisdemonstrat,namgranaduooleirheubarbari,meliuspurgant&facilius,quamdrachmaunaipsiusrheubarbari,exquosicarguerepossumus,uirtusquaebreuioritemporemagis&faciliusmouet,estperfectior&intensioruirtute,quaelongioritemporeminus,&difficiliusoperatur,ergouisrerumintendiuideturseparatione.Ueritaspremissarumpatetexexemploadducto,&licethocargumentumuerumappareat,tamennealiamquaestionemaggrediamur,necpluraaddamusdeintentione&remissione,aliamrationemaddamus,cuifacileomnesacquiescant,dicamusquoduirtusintenditurexseparationealiarumpartiuminquibusanteseparationemeratdiffusa,nuncmaximaeiusparsinunum(utitadicam)punctumcollecta,&abimpuritatibus&crassitiereliquarumpartium,aquibuseiusuisobtundebatur,nunclibera&subtiliorperartemeffectauideturintendipropteroperationemfacilioremacbreuiorem,licethocfortassecomparatiuedicipossit,namexunadrachmarheubarbariuixduogranaoleiextrahipossunt,quaetamen&siconcedamus,quodnonmagispurgent,quamdrachma,faciliustamen&citiusquamilla,nam&sigranaillapaucaesintquantitatis&minimicorporis,maximaetamensuntuirtutis,namquantomagisuirtusestcollecta,tantoestfortior.Hicuerononsolumestcollecta,uerumetiampartibustenuioribus&calidioribusadhaeret,inquibus,utprobatumest,maiorestactio&penetratio,exquononmirumest,sioperationessuasfacilius&breuiusexercet,quamcumpriusterrestripartieratadmixta,inquaparua,uelnullaeratactio,siuemotus.Ethocmodopatet,quoduirtusaugeripotestintensiue,eopacto,quodiximus,quodetiamaliquorummixtorum,siseparentur,uirtusinmediaparteexistens,extracta,etiamextensiueaugeriuidetur,cumususpartismediaeeasfacultatesexercet,queanaturasibisuntdestinatae,itautsiasaleeliciaturparsmedia,eaquidemetiamsisitdrachmaunatantum,pluresciboscondirepoterit,quamunciaesexsalis.Praetereaea,quaeextrahunturacomestibilibusetiamsiatorcularisintexpressa,tantomagissiabarteuisublimationisessentextractamaiusnutrimentumexhibent,quamsieedemres,proutsunt,fuissentcommeste,hocpactoalimentumquodammodouideturaugeriextensiue,licetasserereetiampossimus,quodhoccontingit,quiafaciliustransmutaturacalorenaturalirationesymboleitatis,insaleuerofortassealiquisasseret,quodexintensasalsedeQuintaChym.Essentia.53dineacquisita,&acuitateabipsaarterationeeffectusuiressuaeuidenturquodammodoextensae,cumadplurespartesseextendant,quodpriusefficerenonpoterantanteseparationem.~~Exhispatetuirtutemintendiposse,&quomodointendidicatur.SeptimaPropositio.Septimapropositio,quidintelligeredebeamusperquintamessentiam,procuiusdeclarationesciendumest,quodabArist.Munduspartitusestinparteminferiorem,&superiorem.Mundumquideminferioremdixitconstareexquatuorcorporibusprimis,igne,aere,aqua,&terra,quaequidemcorruptibiliaessedicuntur,&alterabilia.Cumueroomnecorpus,autsitgraue,autleue,obidsempereritautelementum,autqualitatumillarumparticeps.~~Mundusautemsuperior,quicoelumdicitur,constatexprimoelemento,quodquidemincorruptibile,&inalterabileest,undeArist.lib.decoelodiuersamesseeiusacaeteriselementisnaturamtantoqueillisnobilitate,&excellentiaanteire,quantolongiusquamillaacaducohocinferiorilocodistat,nobilitatemque&perfectionem,atquenaturamsempiternamexmotusibisimili,&sempiterno,quodilludinorbeperpetuomouetur,perspexit,elementaueroutputaignis,aer,aqua&terracumeiusmodisint,&materiamcommunemhabeant,uicissimexsesepoterantoriri,&unumquodqueeoruminunoquoqueaderitpotestate,estenimmateriapotestasquaedamadomnesformaselementorumsuscipiendasapta,queueromateriamnonhabent,necetiamuicissimexseseoriripossunt,necenimunumhorumpotestateestaliud,sciendumestetiam,quodelementadicipossuntcorporeumsubiectummixtorum.~~Materiaenimprima,nonestcorpus,&postremadissolutioinmixtisnonfit.~~Namusqueadelementaperuenit,&nonulterius,ideoelementaquodammodomixtorummateriadicipossunt,quoduerosimplexest,necullamhabetcumaliissymboleitatem&conuenientiam,uelmateriamcommunem,necquicquampotestinilludpermutari,necilludinaliud.Etlicetasserantaliquicoelum&elementainaliquibusconuenire,hisrationibusmoti,primoquiacaesumgeneratelementa,&generans,&genitumconueniuntinformauniuocasecundumperipateticos,ergocoelum&elementasunteiusdemformae,&perconsequenseiusdemnaturae.~~Secundouidenturconuenireinaccidentibus,utpoteinraro&denso,luminoso&opaco,neononelementa&coelumessesubeodemsubiecto,quodestenssensibile,hocautemestobiectumintellectus.Praetereacoelumuideturcalefacere,quodquidemestpropriumalicuiuselementi.HisrationibusuideturcontraArist.adessealiquamconuenientiamintercoelum,&elementa,sedtamensciendumest,quodcoelumesseeiusdemnaturaecumelementisbifariampotestintelligi,autphysice,autmetaphysice:~~namsirationephysicanaturaestactus,seuformatransmutabilis,rationeuerometaphysicaestratioactus,uelpotentiae,dicimusitaquecoeluminrationephysicadifferrenaturaabelementis,quoniameiusforma,ueleiusmaterianonesttransmutabilis,elementalisueroforma,uelmateriatransmutatur,sedinrationemetaphysica,coelum&elementasunteiusdemnaturae,namformacoeli&formaelementoruminrationeactussunteiusdemrationis,materiacoeli&materiaelementoruminrationepotentiaesunteiusdemspeciei,patetigiturquomodonaturalitercoelumdifferatabipsiselementis,&perconsequensabipsismixtis.~~Differtetiamabipsisrebusanimatis.~~Namaliquasuntanimata,uidelicet,uegetatiuum,sensitiuum,motiuumsecundumlocum&intellectiuu,licetdeintellectiuo,uariasitopinio,anpossitseparariauegetatiuoinrebusmortalibus,ergodatanimalaeternum,quodsensum,&intellectumhabetabsqueuegetatiuo,hocautanimalsempiternumsentiens,nonestnisicoelum.~~Quodautsentiatsicprobatur,namsiinhocanimalisensusnonesset,temerenaturaageret,&inpluribuseffectusnonproduceret,hoc.n.sequereturquotiescumqueagensnaturalesinecognitioneageret,estigituropus,utabaliquoagenteeffectumcognoscetedirigatur,cuiusrationenontemereprogrediatur,utTemist.&Auerr.12.metaphys.testantur.Hicautemeffectuscumsingularissituirtus,cognoscensintellectusessenequit,ergosensus,hicenimsingulariacontemplatur,nonestsensus,quiinanimalicaducoreperitur,ergoquiincoeloexistit:duasenimobcausassensusanimalitributus,quemadmodumArist.primometaphyl.&lib.desensu,etsensatoostendit:~~alteraenimcausaestobsalutem,utquodutileestaccipiat,&quodnociuumestfugiat,&obhanccausamtraditasuntanimaliinstrumenta,seuorganainquibussensibilisspeciesaformasensibiliortasuscipitur,nonenimperseinsensitiuapotestaterecipipotest,sedsiinsensitorio,inquocumreceptaest,uimsensitiuammouet,utdeeosensibiliiudicet,aquospeciesproductaest.~~HuncsensumArist.acoeloexcludit,hocenimnoneget,cumsitanimalaeternu,indefatigabile,inalterabile,exquonullareegetobpropriamsalutem.Alterauerocausaobquamanimalisensustributisunt,obcognitionem,&iudicium:perfectionisestenimsensibiliacognoscere,&dehisiudicare,hocautemmododiciturAnimalaeternumessesensupraeditum,utuniuersasensibilianoscat,&quaeapudnossuntprouideat,&inpropriasactionesdirigat.~~Hocenimanimalinserespicienssensibiliaapprehendit,noninaliquatemporisdifferentia,namcumperpetuumsit,eiuscognitiotemporemetirinequit,paterigiturexomnibus,quedictasunt,quomodocoelumdifferatabomnibushisceinferioribus,omneenimquodestinhacinserioriparte(utdiximusautestelemetum,autexhispermixtum:~~nondaturenimmediumintercoelum,&elementa,necneutrum,necunquamaliquidincoelinaturamtransmutaripotest,necetiamcoelumhucdescendere.Exquonecesseest,utomnequod,uelanatura,uelabarteproducitur.uelconflatur:situelelementum,uelexhismixtum,nisialiquidrationesimilitudinis,uelalicuiusproprietatiscoelumappellareuelimus,sicutialiquiappellantQuintamessentiamcoelum:Quintaessentia.hacrationemori,namcumquintaEssentiareliquistebusminussitputredini&corruptioniobnoxia,coelumueroomninosiincorruptibile,obhancsimilitudinemcoelumappellauerunt:rationeetiamcausaeefficientis,utmeliusinpenultimaPropositionedeclarabitur.~~Namcumcoelumsitpraecipuacausaefficiensuiuersalisuitae,&conseruationisomniumrerum,itaQuintaessentia,quaeexrebusminusputredini&corruptioniaptisextrahitur,eandemuim&facultatemobtinereuidebitur,quatenuspraeseruat,&corporaquodammodo(utitaloquar)uiuificat,abaliisueroappellaturaether,namcumaetherdicaturaerilletenuissimus,uelillaproximaparscoelo,quaecaeterismagisesttemperata,necabsqueratione:~~uiresenimcoelipropinquiussuscipit,quamreliquainferiora,quienimarbitratisuntaeremistumpurissimumuersaricircacoelum;&nonignem,hacrationepersuasisunt,uidebatureniminconueniens,quodelementumadeoagenscalidumsicutiestignis,uersareturcircapartemtemperatam,&nulliusqualitatisutiDeQuintaChym.Essentia.59estcoelum.Caeteraigituribiopinatifueruntsadesse.Quintaigituressentia,&siexelementispermixta,tamentanquamaliquidinterreliquamixtasubtilissimum,&purissimumassimilataestaetheri.appellaturetiamelixirobmaximasuirturessibiinditas,quaeaduitaeconseruationem,&quamplurimaaliafaciunt,nonestigiturQuintaessentia,quintumelementum.~~Essetenim,uelassererecoelumesse,uelaliudreperirielementumpraeterquatuor,quodutrunquefierinequit,absurdumestigiturconstituereQuintamessentiamtanquamaliquidabelementisseparatum,esttamenaliquidquodforma,species,&animaquodammodocuiuslibetreidicipotest,remotaenimacorporepersimilitudinemloquendosemperomniqualitatesensibili&elementali,relictatantumpuraeiusEssentiapersubtilissimam,&extremamdistillationemconstituitur,eiusautemsubstantiaestsicutiaether,&mobilis,&temperieisuaemaximumhabetadmixtumcalorem.~~Curdictaquintaessentia.~~Quodsirationemreddereuelimus,curinditumsitillinomenQuintaeessentiae,arbitrorcausamhancesse,quodcumelementasintquatuor,&inquolibetmixtohaecsintadmixta,&unacumillisqualitatesmanifestae,uirtusuerospecificafor60DeQuintaChym.~~Essentia.~~maeadhaereat,acpartisubtiliorisicrassioribuspartibusseparataferetotauirtusmixti,seucompositiilliinhaeret,scatetenimomnibuselementorumimpuritatibus,tantumenimareliquiselementisdistareuidetur,utquodammodoQuintumelementumappareat,cumtamenomniaelementainsecontineat(utdiximus)nonigiturquoduerafitQuintaessentia,sedrationeuirtutis,&comparatiueitadicitur.~~Quidsit.1.~~Uteiusdiffinitionemafferamus,eritQuintaessentiacuiusquealimenti,medicamenticoelestisuisartechymicaabelementisquantumfieripotestdeputata,aduiriumconseruationem,humanaeuitaeprorogationem,morborumqueperniciosorumprofligationemfaciens,appellaturaether,spiritus,anima,mercurius,uegetabilis,clauisphilosophorum,&coelum,quodamenimcoelestiinfluxuinnosagit,&itaferesehabetrationecorporisnostri,sicutcoelumrationetotiusmundi:~~eomodo,quoartificiumpotestimitarinaturam.Quodenimaliioccultantproprietatem,substantiam,&formamspecificamappellauere,iduimcoelestem,&facultatemunacumMesueappellamus.DeQuintaChym.Essentia.~~61~~Octauapropositio,andeturQuintaessentia,&sidaturexquibusconflatur.Ansitquintaessentia.ProdeclarationehuiuscePropositionissciendumest,quodaliquidesse,uelpossefieri,tribusmodisprobaripotest:Ratio.Experientia.~~uelratione(quaeueldemonstratiue,uelsaltemprobabiliternosadreiueritatemcognoscendaminducat)uelexperimento(quodquidemexplurimisfrequentatisactibus,sipresertimrationecomprobatumfuerit,adperfectamrerumcognitionemnosdeducit)quodsietiamnullaratioadesset;~~experientiautsuperiusdiximus,tantumpotest,utetiamquaepriuserantignota,&factuimpossibiliauidebantur,nonsolumnota,uerumetiamfactufacilianobisseexhibeant.Ultimo,&sideficiatratio,&experimentum(quaepotiusculpanostraeueniunt,quamreiipsius,siueartis)authoritasillustrium,acclarissimorumuirorum,rationis&experimentiuicemobtinerepotest.Autoritas.~~Iaminsuperioribuspropositionibusprobauimusinomnimixtoseparationempossefieri,&cumpartesmixtitressint,diximusuirtutem&facultatemspecificamcontineriinpartemedia,seuoleaginosa,quodsidaturhaecseparatio(utueredatur)utpartessubtilioresseparenturacrassioribus,eapars,quaepriusextractafuerittenuis,poteritetiammagisattenuaripersublimationem,adeoutfereadextremamtenuitatem,&puritatemdeueniat,&ulteriusprogredinonpossit,necmagisabarteattenuari,&puriorreddi(operationesenimartissuntfinite)&haeceritQuintaessentia.~~Quodautemextrahaturabomnibusrebus,experimentumipsumnobisindicarepotest.Indiesenim,&exliquoribus,&exrebussolidiseliciturtalisparsdeputata,&hocexplurimorumauthoritatequiexpertisuntcomprobarepossumus:AutoresChymiae.~~interquosconnumeraturGeberArabs,RaimundusLullius,loannesderupascissa,PhilippusUlstadius,TheophrastusParacelsus,IoannesBraccesius,HieronymusCardanus,IoannesFernelius,MarsiliusFicinus,inlib.detripliciuita,AlbertusMagnus,GeorgiusAgricola,RogeriusBoccionus,UicentiusRasis,Auicennas,UgoGordonius,&quamplurimialii,quorumnominarecenserelongumesset.~~Ii.Quomodoconfleturquintaessentia.Secundaparspropositioniserat,quomodoconfleturmodoconfletur,&exquibus.~~Procuiusdeclarationesciendumest,quod&siQuintaessentiadicaturilla,quaeexomnibusmixtiselicitur,nihilominusapudomnesaccipiturproilla,quaecumexrebusminuscorruptibilibussitelicita,facultatesmaximashabet,quaenonsolumaduitaeconseruationem,uerumetiamadmorbosprofligandosquamplurimumfacit.~~Necestmirum,siQuintaessentiamaioremhabeatreliquisrebusperfectionem:namomnibusrebusinnatumest,utnonquiescant,nisiadperfectissimamformamdeuenerint.Exquoaliquiasserueruntmetallaipsanonquiescere,donecadaurumperuenerint,tanquampraestantissimum&perfectissimumomniummetallorum.Habentenimmetallaomniamateriamcommunem,&nihilmoueturadaliquamformam,seuperfectionemnisiadsitaliquaparsimperfectainipsailliusforma,uelsaltempraeparatioadquammouetur.Cumigiturmetalla,cumadaurumperuenerint,ibiquiescant,patetaurumreliquisomnibusperfectiusesse,&perconsequensminuscorruptibile.Nonestigiturmirumsiinaurointerreliquaetiamadsituisspecifica,corlaetificandi&corroborandi,quaeetiauirtutesreperiuntinquampluribuslapillispretiosis,utexperientianobisdemonstrauit.Exiisigiturtanquamarebusminuscorruptibilibus,elicidebetQuintaessentia:namhocpactoredactapersublimationemadultimamsubtilitatem,puritatem,&simplicitatem,tantomagisreddeturincorruptibilis,&uirtutisefficacioris:Utautemseparetur,Quintaessentianonsolumabhis,uerumetiamareliquisomnibus,duosuntanimaduertenda,&omnidiligentia,&accurataindustriainuestiganda.Duoobseruanda.Primo,quaenamsitmateries,cuiuscrassitiei,ueltenuitatis,lentoris,&friabilitatis,exquaelicereuolumushancQuintamessentiam.~~Praetereasciendumest,quodcumnullarespatipossitaliquoduehemens,pretersuicorruptionem,&cuminstrumentum,quoutimuradseparationem,sitmaximeagens,necaliudillouehementius,&efficaciusreperiripossit,neigiturquodextrahidebet,omninoabignecorrumpaturunacumreaquaextrahitur,prorationemateriaesubiectaeexcogitatisuntquatuorgraduscaliditatis,quorumprimusassimilaturaquaetepidae,inqua&simembrumsitimmissum,minimetamenlaedipotest,hicautemdiciturignisbalnei,uidelicetprimigradus.~~Graduscaloris.Secundusueroassimilaturaquecalide,inquacitralaesionemmembrumimmissumsufferripotest,ut&ignisapudaliquoscinerum,&secundigradus.Tertiusueroassimilaturaquaecalidae,inquasimembrumfueritimmissumnonpotestdetineriinillasinelaesione:approximaturenimebullitioni,&estignisardenstertiigradus.Quartusueroassimilaturaquaemaximebullienti,quaenullomodotoleraripotest,hicquidemfitexferriseuaerislimatura,quiquidemignisestardentissimus.~~Praeterhoscalorisgradus(quosconscripsimus)adsunt&aliiduo,quorumalteruaporibussuiselatisexrebus,uelhumidisuelsicciscalefacit&separat,aliusueroestille,quiacorruptioneexcitatur,&hicetiamfacultatemhabetseparandiinaliquibus,digeritenim,&putrefacit,utfaciliusperdistillationemtenuiusacrassiorisepararipossit.~~Hicautemutplurimumpraeparaturexfimoequino,seububulo,excalce,&similibus.~~Adhaecsciendumest,quodhabitacognitionemateriei,&inuentoignisgradudebitaereipatientiapproximato,nonminoriindustria,acingeniiacumineinueniendasuntinstrumenta,seuuasculainquibusfieridebet,&praeparatio&extractio.~~Instrumenta.Haecenimplurimumintersedifferunt,aliquaenimsuntaenea,aliaueroterrea,&aliquauitrea,&haecdiuersasetiam&uariashabentfiguras.Namaliquasuntoblonga,aliabreuia,aliacurua,aliarecta,aliaanfractuosa,&spiralia.DeQuintaChym.Essentia.UtergoQuintaeessentiaemethodumextrahendaepropriusdeclare66mus,priusdignoscendaestnobisratiomateriae,aquaextrahidebetindemodo&ars,eandemmateriampraeparandi,ultimomodusseparationis.Necesseestutquicunquealiquidadcertumfinemperducerestudet,eamediaexcogitet,quaeillinecessariaesseuidentur.~~Ita(utsuperiusmonuimus)perpendereoportet,aneamateria,exquaaliquidextrahereuolumus,contineatillud,quodextrahendumest,deindeaninueniripossintmediaadeopotentiaproportionata,utidefficerepossint,deindesimaterianonuideturapta,utidquodintendimus,extrahipossit,uidendumest,anadidpraeparari&disponiabarteualeat,licetutiamprobauimus,quodomnequodest,mixtumcompositumestexelementalisubstantia,&perconsequensextribusillispartibus,obidetiamseparabile,licetinaliquibusmaximaadsitdifficultas,sicutiincalce,inuitro,auro,argento&cupro,&inlapidibus(pumicepraesertim)&inplantisetiam,utincorticesuberis,nihilominustatumaDeomaximohumanaepotentiaetributumest,ut&idassequipossit,maximatamencumdifficultate.~~Uissublimationis.Uisautemsublimationisestmateriasattenuare,substantiassimulunitasreddere,&ordinemateriaeprimaereducereadperfedeQuintaChym.Essentia.67.ctamunionem,separarehocpactotenuioresacrassioribus,&easpermanentes,stabiles,ualidissimas&penetrabilesreddere.Materiaepraeparatio.Materiapraeparatur,&adseparationemdisponitur,uelcalcinatione,(utuulgodicunt)uelputrefactione,uelalterireiadmixta.Omniaitaquesimplicia,exquibusfacileaquasinemagnolaboreelicipotest,utsuntradices,herbae,flores,fructus,&similia,quaehabentsecumquandamhumiditatem,&obidsuntmollia:Fex,oleum,spiritus.~~sunteniminipsissubstantiequedampituitose,seuphlegmaticaetenues,&euaperabiles,quaeexleuicaloreeleuantur,&aeremnebulosum&crassuminuaseefficiunt,quifacileobreimultiplicationem,&frigiditatemabarteexteriusadhibitarefiigeratocapitelloinaquamuertuntur,quodrelinquiturfaexdicitur,exhacfaeceextrahipotestillesecundusliquorquidicituroleum,&exhocextrahunturspiritusuulgodicti,quipropriesuntessentiaipsiusrei,&tandemexlongasublimationereducuntur,utnullamferehabeantsimilitudinemcumelementorumsubstantiis,&haecestferepotentiaediuinae,&estuegetabilis,permanens,&incorruptibilis,&auruminhacsubstantiadissoluipotest.~~Sedutmeliusmethodumdistillandihabeamus,omniadistillationisgeneraordinatimapponemusdeindeaddemusaliquosdistillandiordinesmagisparticulares,quiomnibusnonsuntadeonoti&communes.Methodusdistillandi.~~Sciendumestigitur,quodaliquaesuntres,inquibussitantumSolioppositaesint,fitseparatio,sicuticontingitinaliquibusfloribus,&herbismollissimis,inaliisetiamfitseparatiosiponanturinuinaceis,&infeceillaoliuarum,quaerelinquiturpostoleiexpressionem.Deindeestfimumequinum,seububulum,inquosiponanturres(presertimmolles,&putredinimagisapte)fitinillisseparatio,sicuticontingitinuermibusterrestribusquisiinfimoinuaseuitreocontentisepelianturspatiouigintiquatuorhorarum,uertunturinoleum.~~Adestetiamcalxuiua,aquaperfusa,quaeuimetiamseparandihabetinrebusquideminquibuspartescrassae,&tenuesnonsuntualdeperfectepermixte.Hecquaediximuspossuntetiamessecausaefficiensseparationis,saltemlongotemporisspacio:inreliquisuerodurioribus,hecaptatantumsuntpreparationi.Quodprimonobisoccurrit,estillasublimatio,quefitabinstrumento,quodsimilitudinemquandamCampana.Campana.campanaehabet,haecautemconficiturexplumbo,exterrauitriata,uelexaere,infrasupponituruasaeneum,inquomateriaponitur.~~Campanaeaffixusestcanalisquidamparuusexquohumiditaseffluit,quaeexfumoacaloreigniselatoincampanaeuacuum,&eiussummitatemuertiturinaquam,&percanalemeffluit,adaptanturfornelliuulgodicti,secundumcampanemagnitudinem.~~Ethicestuulgatissimusdestillandimodus,&ignisdebetapponiteperatissimus,uiolentoenimignicomburunturres,&extrahituraquafumosa,uelamara,&inpaucaquantitate.~~Etquiares,quaedistillanturdupliciuia(utdiximus)hocnobisabartefieridemonstratumest,uidelicetcalido&sicco,calido&humido,&inomnibussuntpraecipuitresgradus,lentusignis,augmentumeiustemperatum,ultimouiolentissimusignis.~~Excalido&humidodiciturbalneummariae.~~Imponunturenimuasaquedamquerationesimilitudinisurinariadicuntur,&utplurimumsuntuitreainlebeteaeneo,inquoadsitaquacalida,uelbulliensproutexigitres,aqualiquoremextrahereuolumus,uasiurinariosuperponituruasuitreum,quodcappellumdicitur,indeuasquodrecipiensappellatur.~~Interdistillationemquefitperbalneummariae,&putrefactionem,inuenituretiamquoddaminstrumentummedium,quodnecomninoestputrefactorium:necetiambalneummariae.Huiusauremcalorestsimusequinus,augumentaturautemafumoaquaebullientis,quiperducituraquodamcanaliaeneoperforato.~~Hecauteminstrumentareperiunturinduplicidifferentia,quorumalterumeiusuacuumcorporisaenerestabsquefundo,&sineforaminibus,&circacaputestaliquantumperarctatum,exquoflammaeexeunt,quepertranseuntesperhunccanalemaeneumcalefaciuntaquam,itauteamferuerefaciant.~~Alterumueroinstrumentumhocmodopraeparatur,sumendoarcamligneamlongitudinissexulnarum,latamueroitautuasauitrea&canalemaeneumcontinerepossit.Hicautemcanalisrepleturfimoequino,&paleaminutimincisa,ponatursuperscamnum,&inutraqueparteadaptentur,bocciauulgodictae,unacumsuisreceptaculisquantumextenditurlongitudo:inmedioapponaturcannaaerea,autplumbea,autligneacumquamplurimisorificiis,&undiqueminutimperforata.Haecautemexeatauaseaereoautterreo,adsimilitudinemlebetisunacumcooperculoadformamcolli,inquouaseadsitaqua,adapteturfornello,auttripodi,itautsuppositoignebullirepossit.Exhacebullitioneascenduntfumipercanalem,&exitperomniaforaminacalorquidamhumidus,quimediofimiuehementercalefacit,&hocpactomaximotemperamentofitdistillatio.Aliiueroadputrefaciendum&eodemtemporedistillandumpraeparantfoueam,incuiusfundosternuntcalcemuiuam,&quodreliquumestimplentfimoequinocalido,incuiusmedioponituruasdistillatorium.Quodsinoncalefiant,uiopusest:materiaecontentaesuperinfundituraquaferuens,donecfiatdistillatiobis,uelter.Hocetiampotestfieriinuinaceis&oliuarumfaecibus.Hocpactofitdistillatiorerum,quarumfaciliorestextractiopraesertimaquae.Aquauitae.Aquaueroquaeuulgouitaedicitur,hocpactoperfectepraeparatur.~~Sumunturoptimauina,&potentia,praesertimalba,&quiafiteleuatiomultorumspirituumcrassorum,uirtuteinstrumentorummoderentur&attenuenturpertranseundocanalesarctos,longos,&anfractuosos,&peruariarefrigerantiauasa,&ubipotentiamhabeataquafrigida:~~itautnullacrassities,ueluiscositasascenderepossit.Praepareturautemhocpacto.~~Situasaeneumstannooblitum,aquoubiponituruinum,egrediaturcanalislonguscumplurimisuacuis,&circafinemsexulnarum,adsituasaeneum,autligneum,ubicanalisisteanfractuosusmodoserpentissitussitinmedio,indecircafinemingrediaturincappellumuitreum,exquoegredituraquauitae,&descenditinreceptaculum.~~Uasistudcollocaturinfornello,&uinoimpleturpercanalemabunolatereadaptatumaduersusalterumcanalem.Apertadestillatione,expurgaturuasisfundusasuperfluitatibusterrestribus:uasautemubiadestcanalisanfractuosus(quiuulgodiciturserpens)impleturaquafrigida,adaptaturAlembicumrecipiens.Indeponiturlentusignisuasi,inquouinumadest,quamplurimietiamhocnoncontenti,utunturuasiscirculatoris.Oleum.~~Postquamdiximusquomodofiataquaeextractio,referamusetiamquomodoextrahaturliquorillesimilisoleo,quiquidemexomnibusfortassesubstantiisnaturalibusextrahipotest,extrahiturtamenpraesertimexgummi,lignis,fructibus,mediismineralibus,&aliquibuslapidibus.~~Haecenimpraeterhumiditatem,habentnescioquidsiccitatisglutinosae.Diximusautemquoddispositiomateriarumfituelputrefactione,ueltrituratione,uelcalcinatioautmiscellaalteriusrei.~~Moduscommunisextrahendifitsicutiinaquisperexhalationemuiignis,uariatamensuntinstrumenta,communiaautemsuntbociae,quaecollumhabentobliquum,inreliquouerocorporereferuntsacculum,haeoblinunturlutousqueaddimidiamcollipartem.~~Lutumautemfitconfectumexstercoreequipaleascomedentis,&argillapartibusequalibus,aliquiadduntpannilaneirasuram,uulgodictamcommaturam.Optimemisceantur,&manibus&baculosubigantur,&postquamuasbisuelterfueritlitum,sicceturinumbra,indeimpositamateriaponanturinfurnoreuerberidicto,formaecircularis,autquadratae,mediocrisaltitudinis.~~Circamediumponanturduaelaminaeferreae,superquasadapteturuasdestillatorium,primosicceturfornelluscarbonibusaccensis,postmodumapponaturignis,exlignisaccensis,itautflammaepertingantmediambociaepartem,perduretignis,donecfactafueritdestillatio.Signumautemprincipiidistillationis,estfumiapparitio,hocpactoaquamplurimisrebusoleumextrahitur&amediismineralibus,&interreliquaacalcantho,uulgodictouitriolo,exgummiuero,melle,terebintho,cera,butyro,&similibusextrahituretiamhocpacto,sedquiahabentsubstantiam,quefacillimeexigneascendit,ideopermiscenturlaterestritiarena,cinis,&similia,neacaloresursumeleuentur,&absqueseparationedescendant.~~Experientiatamen,&rationecomprobatumest,quodsiquisapponatigneminfra&supra,absquemiscellapoteritoleumeduci.Ignisenimquiestinsuperioriparte,prohibet,nematenaeascendant,antequamsintseparatae,utposteriusdicemus.~~Aliquauerores(sicutiantimonium,&ferrum)necesseestutpriuscalcinentur,utoleumextrahaturmedioaquaeacetistillati,exsulphureueroduobusmodispotestextrahioleum,uelexbullitionecapitellorum,quiexcinere&calcesuntpraeparati:~~alteruerocumipsemetincenditur,&campanafumumexcipit,indepercanalemoleumdistillatur.Oleumtartari,salnitri,sublimatiarsenicifitpercalcinationem,indeinhumidolocoponuntur.Exiunipero,&omnibusarboribusquegummamproducunt,extrahiturhocpacto:~~lumaturollaterrea,quaeinfundositperforata,superponaturalteraollarecipienti,incidanturminutimligna,&imponanturinollaperforata,indeoblinantambeollaeluto,itautexnullaparterespirarepossint,indefiatfouea,inquaambaesepultaepretertresuelquatuordigitosinsuperficie,inquaparteadapteturignis,fietdistillatio.~~Exseminibusueropriusreddunturhaecmolliaexfumocalido&humido,postmodumpertorculareextrahituroleum,hocetiampactoextrahiturexnucibus,&examygdalis:Sublimatio.~~ultimadistillationisparsdicitursublimatio,quaenihilaliudestquamascensio,&separatiorerumtenuiumacrassioribus,&rerumimpurarumapuris,itautmateriaesimulunitaetenuiorissubstantiaesimulascendant,relinquendoininferioriparte,quodcrassum&imperfectumest.~~Haecabaliquibusnonappellatur,necaqua,necliquorunctuosus,sedparsquaedam,quaerationesublimationismaioremuirtutem&potentiamacquisiuit,quamantequamsublimaretur:hocautemfiericonsueuitduobusmodis,autigneperascensum,autperdiscensum:~~uasaautemsuntutplurimumbociae(uulgodictae)uitreae,uelexterrauitriata,&inquibusignisfitperascensum,collumillorumestoblongum&rectum,praeparaturfornellusunacumduobusforaminibus,craticula,apponiturcappellumterreum,utadaptaripossintcineres,quoetiamablatoadaptaripossitbocianuda,&uthocfaciliusfieripossit,cumilliniturbocia,circamediumrelinquitureminentiaquaedamtanquamcirculus,talisquidem,utquoduacuumestfornelliclauderepossit,superponiturduabusbracteisferris,quaesustinentcappellumterreum,superiusueroterraobducitur&clauditurundique,relictistantumforaminibus,equibusfumusegredidebet,indedonecmateriaefundantur,lentusignisapponitur,postmodumaugmentaturperpetuo,donecfumusnonampliusexeataborificiobociae.~~Hocpactofitsublimatumarsenicumartificialeexauripigmento,cinabriumexmercurio&sulphure,&quamplurimaalia.~~Altermodusfit,perdescensum,bociaenimincontrariumantedictesitaest,&ignissupraponitur,&hicignisperdescensoriumuehementiusagitquamperascensum,&hocpactosaepenumerocotingit,utoleumetiamextrahatur,adaptatalaminaferreatenuissimisforaminibusperforata,itautmateriepertransirenequeat,inutroquemodomateriaequaesublimataesuntcircacollumreperiuntur.~~Praedictiautemdestillationummodi&regulae,reperiunturapudquamplurimoshuiusceartisprofessores.Sedutmagisuirtusdistillatoriainnotescat,&omnesintelligantuerumilludesse,quemlibethominemnonomniascire,necetiamquaecunqueadartissuaeperitiamattinent:Trianouageneradistillandi.~~libuitmihitriadistillandigeneraapponerequaefortassenonitaomnibuscopertasuntquorumalterumpertinetadaquarumextractionempraecipuearomatum,alterumueropertinetadoleiextractionempraecipuegummarum,alterumueroadextractionemQuintaeessentiae,seucompositionisliquoriscuiusdampretiosi,quoinquampluribusmorbisprofligandisutimaximocumpraesidiolicebit,&primosciendumest,quodquiextrahuntuelaquas,neloleum,permiscendomateriaealiquid,ignoranteiusreinaturam,quamsioptimescirent,absquedubiomediaetiaminuenirentquibusfieretextractio,absquealteriusreimiscella.Ideoqui(hocenimexempligratiaapponamusextrahuntaquamcinamomi,priusmadefaciuntipsumperpluresdiesinaquaardenti,uelinuino,uelalioaliquoliquore,suntenimarbitratiareadeoaridanonposseaquameduci,nisihumectetur,cumtamenquodextrahiturhocpactositaliquainpartealienumabipsacinamomisubstantia,cumetiamcontineatuiresliquorisinquoinfusumestcinamomum.~~Utigituruiresintegrasipsiuscinamomi,&nonalteriusreiparticipeshabeamus,excogitatumestuasistud,&distillatiohuiuscemodi.Sitigituruasaereumaltitudinisuniuscubiti,dimidiiuerolatitudinis,superponaturcraticula,posteasupereamadapteturlaminaaerea,quedisteracraticolaquatuordigitos.Adapteturforamenita,utpossitdetinerebociamdictammediamstortam,superimponaturuasalterumlongitudinisulnecumdimidio:~~adapteturita,utcircumcircauaporesexirenonpossint,insummitatehuiusuasisadsitorificium,quodetiamoptimeclaudipossit,&exeiusaduerso,&inlaminaadsitforamen,itautusqueadultimiuasisfundumuirgainiectaperuenirepossit.Posteahispraeparatissumascinamomielectilibrammediam,incidaturminutim,posteaimponaturinualeuitreomediastortadicto,&adapteturforaminilaminasuperiusdicta,itautaqua,quaeinuasesubiacenteponituruasuitreumpertingerenonpossit,sedtantumuapores,quiexaquaexeuntcausasintdistillationis.Aqua,queinuaseimponitur,debetessecalida,sednonbulliens,quotiescunqueueroaquadeficit,debemusillamaddereperforameninsuperioriuaseexistens,&itaspatioadsummumquadragintahorarumhabebisaquamdistillatamcinamomipuri,absquealteriusreimiscella,utdictumest,inquaetiamquaedamparuaquantitasoleireperitur,quodsiuelisdignoscerequantumhumaneuiresmediohuiusartispossint,animo&ingeniiacuminehoc,quodnuncrelaturussum,animaduertas,&prudentiapatentiaeiunctapoterisexperiri,hocestquodtibinuncaffero.~~Postextractionemaquaepraedictae,relinquasunacumfecibusuasilludmediamstortamdictum,&eodemmodoutipriusadaptatoigne&aqua,patienterdetineasuasistudperspatiumquindecim,uelsexdecimdierum,ueladsummumuiginti:~~ita,utnunquamdeficiatnecignis,necaqua,quodquidempoterisdignoscereuirgainiectaperforameninsummitatesuperiorisuasiscollocatum,&sideficiat,adderepoterisperidemforamenaquamcalidaminfundendo,&hocpactointraspatiumtemporispraedictihabebisoleumcinamomipulcherrimumaureicoloris.~~Rursusadmaioremartischymicaecomprobationem,sciaspostquamextraxerisoleum,&iamhabeasconuenientemaquaeextractaeportionem,assumasdimidiampartemponderisaquaecinamomielecti,&minutimincisi.Etcinamomum,&aquamsimulpermixta,apponasinuasestorradicto,&perbalneummariaespatioquatuordierumhabebisaquam&oleumutsupra:faeces,quaeremanentsuntadeoaridae&siccae,&omnisubstantiamanifestapriuatae,utinillisnullusomninosapor,necodorpercipiatur,suntnigrae:prioresautemfecessapiuntaliquidcinamomi,posterioresueroistaenullamremsapiunt(utdiximus)aquaenimcinamomiextrahiteorumsubstantiam,cumfiteiusdemnaturae.~~Postea(utquidultimohuiusexemploextrahipossitcognoscas)sumanturfaecesistesecundaeadpondustriumuelquatuorunciarum,&ponanturinuaseuitreosageto,siuesagiolodicto,&adapteturuasfornelloathanoredicto,&spatiodecemhorarumhabebisoleumardentissimum,qualeestillud,quodextrahiturexsale,ignisautemsitexcarbonibus.~~Aduertendumtamenest,quodsitadeotemperatusnefiatadustio:imponanturcarbonesaccensi,&sinefumo&fornellussitcaecus,&absquealiquoregistro,ignissittemperatus,sittalistamen,utpossitfieriextractiohuiusceliquoris.Exemploadductopoterisutitanquamexemplariadextractionemaquae&olei,quamplurimarumaliarumrerum.Nuncdeclaraboquomodofiatextractoagummiipsisolei,&aque,exemplomasticis.Priusigiturconstituasfornellumexargilla,seuexlateribusnoncoctisadaltitudinemuniusulnae,infundoadsitorificiumadimponendumignem,inmediaparteadapteturlaminaferrea:~~prouasissubstentationesumaturuasuitreumstortadictum&luteturoptimelutosapientiae,&eamadumbramsiccato,posteasumasadcapacitatemuasistantundemmasticispuluerizati,&eiusfundumadaptessuperlaminamferream,posteatotumfereuaslutounacumfornelloclaudas,relictotantumorificioprofumiexhalatione.Indecumoptimeexiccatafuerint,assumascarbonesaccensos,&superimponasuasi,&cumconiecturapoterisassequi,uasessecalefactumunacummastice,tuncsubterponeignemlentum,tamen&insuperiori,&inferioriparterelinquesignem,donecfumusexeatabipsastorta,&percipiatursonitus,&ebullitioquedamabipsouase,tuncliquoraqueusquidamemanareincipiet.~~Hoctemporepoterisigneminferioremaugere,&amoueresuperiorem,&spatiooctoueldecemhorarumhabebisoleumextractumpurissimum,&ualidissimum,absquealteriusreimiscella.Optimusenimartifex,&Philosophocumoptimedignouissetharumrerumnaturam,quodfacilesoluantur,attollantur,&eleuenturabipsoigne,necfacilissithacrationeearumseparatio,cumearumpartesualdesinthomogeneae:excogitauitmediumoptimum,ignemuidelicetsuperiorem.Namcumignissitnaturaadsuperiorespartesresattollere,detrudendoadpartescontrarias,partesillae,quaefacileascenderentexsituigniscontrario,necesseestutfiatseparatio.~~Hocexemplopoterisutiadextractionemolei,&aquaeomniumgummarum,&aliquarumaliarumrerum,moneotamen,utpriusoptimenaturamilliusrei,quamdistillaretentas,dignoscas,nesitibialiquidsecuseueniatculpaminferasinscriptorem,cumreiiciendasitculpainignarumartificem:~~Nuncquodreliquumestearumrerum,quastibipollicitussumconscribere,demonstraboeofacilius&breuius,quofieripoterit,sedquisremarduam,breuiter,&facileperstringerepoterit?nihilominusdabituropera,utclarepateatresuiristantumdoctis&eruditisinartechymica,sinonexercitatis;saltemeiusamatoribus&studiosis,moneotamenomnes,neceostedeatlaboris&impensae.Diximus,quodinomnidistillationedignoscendaestnaturaeiusrei,quamdistillaretentas:&quianaturapraecipuependetexmateria&forma,sciendumest.~~estetiamquoduniformitasinmateriaestcausapotissimamagnaeperfectionis,sicutidiuersitasinsubstantiaestcausacorruptionis,&performammateriadeferturadperfectionem,atquicumdoctrinaartischymicefaciatsepenumerodignoscerecausasinuisibilespersensibilitatem,tumpersensumrationis,tumetiamperinstrumentumdemonstratiuum,cognitaeexperientie,&hocpactopossumushaberescientiamoperationisnaturae,&eamimitari,&inquodefeceritsupplere.~~Modusautemrecurrendiadopusnaturaeinhocnosttopretiosissimo,liquoreestduplex,alterrespicitauri&reliquarumrerumpreciosarumcompositionem;Aurum.~~secundusuerorespicitmedia,quibusdebemusutitanquamcausismouentibusadoperationem,quamefficeretentamus,&quiaaurumestreliquismetallisperfectius,&maioriuirtutepraeditum,minusincorruptibile&incombustibile,estenimtenuissimarumpartium,&quaemagishomogeneae&puraesunt,&adeosimulunitae,ita,utparsterrestrishumidirationetueaturacombustione,&humidumadeodetineturaparteterrea,itautnonpossitinfumumeuolarepereuaporationem:~~cumergositadeoincorruptibile,siperdistillationemredactumfueritadultimampuritatem,tenuitatem,&simplicitatem,longemagiseritincorruptibilerationeincorruptibilitatis.~~Estquaedampropinquitas,&affinitasinteraurum,&Quintamessentiam,utfaciliusauruminillamtransmutaripossit,quamreliquametalla,&licetaliquiasserantaurumcommunecumsuamperfectionem,seu(utipsidicunt)tincturamacquisiuerit,nonposseampliusinquicquamaliudtransmutari,hocquidemuerumest,quodquatenusmetallumestperfectissimum,respectuQuintaeessentiaenonitaperfectum.~~Praetereaasseruntetiamaliquiadmetallorumtransmutationemnecesseesse(psertiminauro)utreducanturadprimammateriam,seucalcinentur,&insuumsalemreducantur:~~arbitratienimsuntinaurocalcinationemfierinonpossenisiadmisceaturalterirei,&obidasserueruntaurumquidem,quodpotabilefit,esseaurumphilosophorum,&noncommune,sedcumferenihildifficilesithumanoingenio,arte,maximaindustria,plurimisexperientiis,&expensis,acpatientia,&maximotractutemporis(tempus.n.~~ducitartemadlucisueritatem)compertumest,quopactoconficipossit,aurumpotabileunacumgemmisrationequidem.~~Primoexcogitaruntaquam,quamcumcoelestissit,eiusuirtutemetiamcoelestemessecompertumest,&tantaepotestatisest,utfacultatemhabeatgemmas,&aurumsoluendi,cuiusquidemdescriptionemhicapponemus,utlicetQuintaEssentiaabomnibusrebusextrahipossit,nihilominusrationetenuiumpartium,&manifestaeuirtutisfaciliusextrahipotestauino:~~Aquaquaaurumsoluitur.sumaturigiturquantitasuinipotentisodoriferi,qualeestmaluaticum,&inuasedestillatorioualdeanfractuosodistilletur,postextractionemaquaimponaturinuaseuitreo,&inlocosubterraneofoueafacta.~~Eaqueprimocalcepostmodumfimoequinoobducatur,&cuisuperinfundaturaquatepida,acibidetineaturpermensemintegrum,semelinhebdomadaextrahaturcalx,&stercus,&denuoimponaturproiectispriorib.,postmodumfiatdestillatiopercirculationem:~~indedenuoimponaturineademfouea,utsupra,perspatiumquatuormensium,amouendotamensaltembisinmenseueteresfeces,&calcem,&denouoaddendoutprius.Hocperactoiterumaquamdestillabisalembicotortuoso,serpentedicto,indepercirculationem,posteadegustabis,analicuiussitsaporis,necne:~~&sialiquissaporreperiaturdenuoagesutsupra,donecadtantamseparationemdeuenerit,&tenuitatem,utnulliusferesitsaporis,&sieaminaeremproiicias,feretotaeuanescat,hisperactisaccipieslibramunam,uelduasoptimiauri,infoliis,&eumteritosupermarmoreumlapidem,indeaccipiassulphurisuiuilibrasquatuor,eoquetrituratopermisceasunacumauro,&incrucioluminfundas,postmodumignemadmoueasseparatosulphureabauro,itemsumasaurum,&ipsumterasutipriusetdenuosulphuripermisceas,eteodempactoutipriusigniadmoueas,&separatoauroasulphure,iterumipsumteras,deindeimponasinollauitriatacrassitudinistriumuelquatuordigitorum,inquasitparuumorificium,quodpostauriimpositionemclaudatur,&totaollacumlutosapientiae,ter,uelquaterobducatur:postmodumimmittaturinfornacemardentemuitroconficiendo,uellateribusparatam,&ibidetineaturperuigintidies,postmodumeducaturaurum,quodsinoneritcalcinatum,iterumarteuterisutprius,etsieritcalcinatumpuluerizetursubtiliter,indeimponaturinuaseuitreoalicuiuscrassitudinis,&aquapraedictasuperinfundatur,&demittaturinfoueamcumcalce&simoutsupraperspatiumduorummensiumpermutandofeces,&calcemutsupra,posteaaquam,&aurumdistillabisperbalneumuaporarii,aquamseruabisoptimeclausam,posteasumasfaeces,easquetrituratasimponasinbociastortadicta,eamqueapponesfornelloactanoriodicto,&primoadmouebisignemlentumcarbonibusaccensissemperaugendo,eumqueperpetuo,usqueadquadragintadies,&itahabebisaqua&oleum,deindesumassmaraldos,rubinos,granatas,&hyacintos,&adduplummargaritarum,hisqueomnibustrituratisinfundaturaquapraedicta,&infouena,utifactumestdeauro,detineaturperspatiumuniusmensis,posteadestillentureopacto,quo&aurumseruatasemperaquapostmoduminprioriaqua,quaedistillatafuitanteauridistillationem,cumhaecaquafacultatemhabeatrecipiendi,&adseattrahendi,&soluendiresomnes,quaeineainfunduntur.Poteris(prouttibiuidetur)preterhanccommunemoperationem,propriasetiamaddereinfundendo,ineatumsimplicia,omnegenusaromatum,&aliquaetiamcomposita,uttheriacammithridatum,&similia,prouttibiuidebitur,&haec(utpotesimplicia)breuidestillationeunacumaquaeducentureorumuires,nonmultumlongioritemporeinextractionearomatum,&compositorum.Haecsuntquaecircaartemdistillatoriamconscribereeobreuius,quofieripotuit,uolui,quaequidempotiusexperimentodignoscendasunt,quamratione,&siinterhaecaliquodminusprobabileuidebitur,illudattribuatinexperientiaesuae,necasserat,cumidignorat,impossibileesse,namsilicebit,poterimus&aliquandoexperientiacomprobare,&quaefortassenuncobscurauidenturclariorareddere:decreuimusenimintegrumtractatumartisdestillatoriaeconscribere,unacumomniumrerum,quaeadartempertinentdescriptione,cumtamenauthoritatinostraecredendumessenonrogamus,sedtantumexperientiae&testimonioclarissimorumuirorum,quiinhacartequamplurimascripsere,quorumnumeruscentenumexcedit,&fereiiomnesuariadeEssentiaQuintaconscripsere,cumtamenomneseundemfinemattingant,uerumtamenest,quodignarisuidenturloquutifuissesubnube,&quodpotiusnolintintelligi,quamremapertedemonstrare,siquistameeorumscriptaaltiuscontempletur,doctissimereiueritatemdemonstratam,accomprobatamfuissereperiet.~~Quodsineciisfidemadhibereuelit,experianturquaenosconscripsimus,&itaillissatisfactumerit.~~Quodautemlaboribus&expensis,&temporistractuhaecconficipossint,unicuiqueuiderelicet,&siquisrectediiudicet,haspropositiones,facileintelligetpretio(utitaloquar)eminonposse,namcumpotissimacausarumfitfinis,&inartemedicafitfinismorbosprofligare,&sanitatetueri,hocmedicamentounicuiquesuccurrerepossimus.Maximiigiturfaciendumesthuiusmodipraesidium,siquistamenharumrerumstudiosusuelitaliquasQuinteEssentiae,&auripotabilisdescriptionesinspicere,legatpraecipuePhilippumUlstadium,RaimundumLullium,ArnaldumdeUillanoua,Cardanum,Fernelium,&quamplurimosaliosfidedignosauthores,apudquosuiderelicet,quidnamdehacresentiant.~~NonaPropositio.Nonapropositio,andeturaliquoduniuersalemedicamentum,quodomnibusmorbisconducerepossit:Panacea.~~Prodeclarationehuiuscepropositionissciendumest,quodomniumrerumnaturaliumdicunturessetriaprincipia,duoquidemipsaconstituentia,materiascilicet&forma,alterumueroperaccidenspriuatio,eaquidemduodicunturesseprincipiaintrinseca,sedsiillorumgenerationem,seuprocreationemaltiusinspicereuolumus,tertiumetiamadderepossumus,quodquidemeritcoelum:~~Coelum.~~namsicutigeneratio,&augmentatio,&alteratioconsequunturmotumillum,quiestadlocum,&motusadlocumreliquorummotuumsitquodammodocausa,necesseeritcoelumquodperpetuoinorbemcircumagitur,&moueturgenerationis,&corruptionis,&alterationistanquammotuum(quimotulocalisuntposteriores)essecausam,&(utuulgatamillamAristotelissententiamprimometeoronafferam)quaeasseritMundumhuncsuperismotionibus,hocestcoelestibuscorporibus,quaesuperaillaferunturmotione,quoddammodonecessarioessecontiguum,utomniseiusuis&facultasabipsisregi&moueriqueat,&licetArist.primodegeneratione,&corruptionetactumtribuathistantumrebus,quaeuicissimagunt,&patiuntureiusmodinonsuntignis,&coelum,sedsicommuniusaccipereuolumustactum,quotiescunqueextremasuntsimul,diffinitashabentmagnitudines,&situm,&quiaelementa&coelumdiuersaesuntnature,ideoforteassererenonpossumuscoelumipsisinferioribusessecontinuatum,seduelproprieuelimpropriedicatur,hoctamennobisconstatcoelumhuicinferioriMundoessecontiguum.~~Naminhocmundopraetercoelum,&elementanihiladessepatet.Manifestumestetiamnobis,cumnondeturuacuum,necetiaminterelementa,&coelumdarialiquodinane,ergosuntintersecontigua,nonmirumestigitursiAristot.asseritrationiconsonumesse,utmotionisprincipiuminrebusnaturalibusregaturabillis,quaeperpetuomouentur,&inquibusestprincepscausa,aquareliquorummotionisorigoacprincipiumpendet.Necobstat,quodfortasseincontrariumaliquisafferreposset,coelestiacorporauno&eodemmotusempermoueri,ideo.eundemordinemetiaminagendoseruare,&obiduideturnecessarioagere,itautomnia,quaeinhocmundoinferiorieueniuntdenecessitatecontingant,nonautemobrationemcoelestisuirtutis,&motus.~~Quodquidemuideturuerumesseinhisquaeamateriaseparataesunt,necelementalisnaturae,sicutiestmensnostra,inquanontolliturlibertasexcoelorumstatu,licetinreliquisuariisyderumconcursusuariosetiameffectusproducerepossunt,&obidutuariaproducipossintinhocmundoinferiori,constitutaestZodiaciobliquitas,utexaccessu,&recessuplanetarumpraecipuesolis,caloriseffectusmagis,&minusseexhiberet,proutortus,&interitus,generatio,&accretionobisostendunt.~~Maximeetiamfaciuntuarii,&diuersicorporumcoelestiumcircumactus,utplanetarum.~~Namsiunus,&idemessetmotus,necaliquaessetdiuersitas,unaetiam,&eademfuissetrerumgeneratio,&utmeliusloquar,unatantumressimplicitergenerareturinhocmundoinferiori,licettamencoelumtanquamcausauniuersalis,nullamdiuersitatemuideturfacereinrebuseffectis,diuersaenim,&uariauiuentiaoririuidenturfortassepotiusrationemateriaesubiectae,quamdiuersorumcoelimotuum,uideturenimcoelumtanquamcausauniuersalisexistens,quaeunacumcausissecundisinomnibusrebus,quefiuntcooperatur,aquibusinrebuseffectisnullauideturdiuersitasproficisci,sedtotaacausissecundisoriginemuideturtrahere.~~Indiuiduumenimperqualitatesmateriammouet,perpropriamformamsubstantiamgignit:~~coelestisenimcalorcoeliinstrumentumuniuersaliscausaexistit,&abeoinrebuseffectisnullaprouenitdiuersitas,namsicutieodemcalorecoelestilinteaminadumlauanturalbescunt,&lauantisfaciesdenigradeQuintaChym.Essentia.93tur,nonestergohaecdiuersitasacalorecoelestipetenda,sedasubiectamateria.~~Uideturitaquenecessariumagensparticulare,quodsimulcumcalorecoelestitanquaminstrumentocausaeuniuersalisadrerumgenerationemconcurrat.Arist.tamenlocopraeallegatouideturinferreformasacoelohaurirehaecinferiora,&quamplurimisaliisinlocis.Nam&inlib.~~deanimaliumgenerationeinquit,inanimantibusgenerantibuscalorsecernendo,exciboingesto,&concoquendo,facitexcrementum,quodconceptussitprincipium,itainquit,inplantisnisiquodiniis&inquibusdamanimalibusnihilodesideraturmarisprincipium,habentenimquoddaminsemixtum,inplerisquetamenanimantibuseoopusest,itemlib.~~X.problemainquit.Quidenaturadisseruntanimantiaprincipioortaessedicuntingentimundi,uniuersiquemutatione,&nuncsirursuseiusmodiortusfuturussit,eiusdemmutationesaliquasantecedereoportebit.~~Ingenteshasmutationesefficitinsolensquaedam,&admodumraraconcursio,permixtioquesyderum,exquaaliquiasserereausisuntaliquospossesyderumconcursuseuenire,utetiamhomoexputrimateriapraetersemenoriripossit,hacrationemoti.~~Namhomouellibere,uelnecessariogignit:~~nonnecessario,namtunclibertashominisomninotolleretur,&sichomocarenshacpotentianonessethomo,ergoliberegignit,silibere,ergopoteritnongenerare,positoergopossibiliinactuquodnongeneret(quodnonestabsurdum)ergooportebitalterumduorumaffirmare,uelspeciesnonessesempiternas,quodnefasestfateri,uelhominesexputrimateria,&excalorecoelestioririposse.~~Deindeplantaeexsyluestribusfiuntdomestice,muresexputrimateria,&exseminegignipossunt,ergo&uniuersauiuentiaexsemine,&sinesemineofiripossunt,namnullaratiouideturquarehaec,&nonomniaitageneraripossint.Licetadhocpossemusrespondere,hominessecundumspeciemnecessariogignere,secundumueroindiuiduumlibere&contingenter;&utAristotelesinquit3.deanimaliumgeneratione,ubiinquitsihominesexterragenitifuissent,uelexuerme,uelexouo,namuelmateriamnutritioniaptamdistinctamhabuisset(utinouo.Animalenimuitelloouinutritur,exalbuminegignitur)uelseparatumnonfuissetaparteexquageneratumestanimal,sicutiinuerme,ergouelexouo,uelexuerme:nonexouo;quianullamgenerationemanimalissponteexouofactamfuisseuidimus,nequeexuerme,quoniaminsectorumestproprium.Praetereaanimaliaquaeexterraoriuntur,eaetiamnutriuntur,licetPlatocontrariumhuicopinioniaffirmet,&etiamAristotelesaliquibuslocispraeallegatis,sediifortasseloquutisuntsecundumuulgaremopinionem;nonquoditaueresentirent,sedutcunquesit,constattamenapudomnescaloremcoelestemessecausameffectricem,seuinstrumentumuniuersaleauirtutecoeliproueniens;namcumcaloraccidenssit,substantiamgignerenonposset,uirtustamencoelimediohuiuscalorisincorporahaecinferioradiffunditur,&interuentucausaeparticularisgignitprimo,deinderegitacconseruat:inconueniensessetasserereuirtutemillamperomnianondiffundi,quodetiam,quamplurimisargumentisprobatur.Namcalorquiinanimalibus&stirpibuscontineturnonabigneoriginemtrahit,namArist.~~inquit,quodignisnullumanimalgenerat,quodsinectotusignis,necaliquaeiusparsaliquidgenerarepotest,multoigiturminusgignereposset,quodabeoquodamortuprocessisset,ergoreferendaestactiocalorisgignentis,&coseruantisinlongeperfectioremcausam,materiaenimasemetipsasineextrinsecoageremouerinequit,nisihabeatprincipiuminse,sicuticontingitinhis,quaeexputridamateriaoriuntur,calorenimcoelestismateriampreparat,&siforte(quodrationiconsonumnonuidetur)formamnoninducit;~~eamtamenitapraeparat,utformamsuscipereualeat.~~Namsiprincipiumhocforet,uelinsemine,uelinputrimateria,suammateriamgenerationismotumoueret,sequereturetiamhocpactosisinecalorecoelestihecfierent,formamdepotentiamateriaeeduciposse,&itaquodnobiliusestabignobilioriortumtraheret.~~Quodsiasserereuelimus,quoduelsemen,uelmateriaputridamixtumquoddamestexmateria,&forma,quaeformapotentiamhabetadulterioremformam:~~necessetamenest,uteaformaquaeinseminepriusaderat,dicaturquaedampotentiainformamperfectioremtranseundi,quaesisensim,minutimqueaugeatur,necesseest,utabaliquoagente,&concitantefiatincrementum,nechoctributumestsecundumAlexandrummotusinitiumabipsogenerante.Eritenimpotentia,&continenteraprimis,inchoatisquenaturis,adultimasconsummatasqueprocedet,&haecpotentiaestqualitas,sednullaqualitasprimo,&persepotestagere,omnisenimactioadformamtanquamadsubstantiampertinet,estenimprincipiumquoddamefficiens.Quodsiuerumest,uttriatantumsintinsemine,materia,forma,etpotentiaadulterioremformam,sipotentieactioperducitseminisformamanimalis,cuquicquidagit,intusagitutsuisimilereddatobiectumpatiens,sequereturigitur,utformaquaeinsemineestnihilaliudgigneretpraetersemen,exsemineigiturtanquamexsubstantiageneraturanimal.~~Atpotentiaeefficientiaformam,autuiseminisanimalgigniimpossibileuidetur.Quodenimnondumest,sedfuturumest,idiamsimpliciternonest,quodautemnonest,quomodopotestaliudquicquamefficere?quopactoigiturfiet,utformamprocreet,quaeseminiinestpotentia,sinonduminestipsaforma.Sequereturenimquodipsumsemensianimalsolumgigneredeberetipsumpriusanimatumesse,igiturquepotentiaseminiinestpotiusestinducendaeformaequaedampraeparatio,quamquodexipsaexciteturforma.Referendaestigiturcausainaliquidquodactuobtineatformam,&utinquitArist.2.~~degeneratione&corruptione,ubipostquamostenditduasessecausasgenerationis,&corruptioneuidelicetmateriam&formampreterhastertiamaddit,quamappellauitcausameffectiuam,lationemscilicetcorporumcoelestium,quodquidemduobusargumentisprobauit,&primo8.phys.ibienimdeclarauitquodmotuscoelestisestaeternus,localis,continuus,&nnusnumero,istiautemmotusinferioressuntaeterniquidem,sednoncontinui,continuitate,&aeternitatemotionis,unitateenimspecificatantumsuntaeterni,motusenimcoelestiscumsiteternus,continuus,&unusunitatenumerali,abducit,&adducitipsumgeneransadeterminatolocoipsumagens,&hacdecausaestcausacorruptionis,cumueroadducitaddeterminatumlocum;~~estcausagenerationis,quodpaterutsuperiusdiximusexaccessu&recessu.Secundoestetiamcausagenerationisaeternaeistorumgenerabilium&corruptibilium.Namcoelestismotus,caeterisestprior,praetereaensestpriusnaturanonente,&sicperpetuumensestnaturapriusentenonperpetuo.Sedmotuscoeliperpetuusest,&motusinferiorumnonestperpetuus.~~Motusergocoelitanquamprior,&perpetuusadducendo&abducendoestcausagenerationis&corruptionis,sigenerationisergoconseruationis,atquicoelum&syderanulloalioutunturinstrumentopraeterquamcalore,quiexeorumlumine&motuexcitantur,&cumabelementisnonpendeat,necetiamelementarisestqualitatis,tantaeuerouirtutis,&actionisestparticeps,utnonsolumtest.~~Arist.stirpium,fructuum,animaliumquecorporapenetret,uerumetiamusqueadterrae.marisqueuiscerasediffundit,&quamplurima,&animata&inanimatagignit.Hic.~~n.~~nonestignis,quiquidemestadures,&morteminducens.~~Stellarumuerocaloruitaslargitur,&easconseruat,exquoetiamsequitur,quodsiputrismateria,uelinanimantiumcorporibusuelalibiadsit,siafficiaturhoccaloresiderumuiuificantecumipsumobtinuerit,inuiuensetiammutaripotest,hicautemcalor,utdiximus,cumasyderibusoriginemtrahat,nullamhabetcumtemperamentoquatuorqualitatumcommunitatem,sihocenimesset,igneaeforetqualitatis,&incorporibusmortuisnonreperienturhaequatuorqualitates.~~Namsicaloreelementaliuiuerentanimalia,&uegetabilia:extinctoanimali,&uegetabili,euanesceretqualitaselementaliscalida,seuignea.Praetereaquamplurimasuntanimalia&plantae,inquibusrationetemperamentifrigiditassuperatqualitatemcalidamaborigine,quaetamensihocelementalicaloreuiuerent,uiuerenonpossent:extinguereturenimeorumcalorafrigoretanquampotentioriagente.~~Praetereasicaloreelementaliuiuerentanimaliaadditocaloresibisimili,nonextinguereturcalorinnatus,sedpotiusaugeretur,sedsicestquodacaloreextraneoextinguiturcalorinnatus,&calorigneus,&elementalisipsumdestruit,simileuerononcorrumpiturasuosimili.~~Siergocalorinnatuscorrumpituracaloreextraneo,ergocalorextraneusnonestsimiliscaloriinnato,diuersiigitursuntcalores,namubidefinitArist.putrefactionem,inquit,putrefactiocorruptioest,inunoquoquehumidoproprie,&secundumnaturamcaliditatisabalienacaliditate.Procuiusdefinitionisdeclarationedicendumest,quopactoabalienacaliditateputredofieripossit,&quidintelligendumsitperalienamqualitatem.Multisautemmodiscalorextinguipotest,&primoafrigoretanquamcontrario:omneenimcontrariumasuocontrariodeleriaptumest.Potestetiamdeficereobsubiectialimentipenuriam,&hacdecausasialimentumdeficiat,calornonalitur,obhanccausamextinguitur.~~Deficitetiamcalorrationeplurimihumidi,utignislucernaeextinguituraplurimooleo,extinguituretiamasicco,namcumhumidumpropriesitpabulumipsiuscaloriscumhumidumsuperaturasicco,humorisdefectu,quonutriridebetcalor,interimitur.~~Siccitasenimadcontemperandumhumidumestnecessaria,nonestigiturmirumsiHippocratesI.denat.humana;asserat,acuiusquequatuorqualitatumexuperantiainteritusfieri.Afrigoreigiturtanquamacontrario,abhumido,&asiccotanquamexalimentipenuriacalorextinguidicitur.Postremocalorinnatusacaloreextraneointerimitur,hocpactoquandoque.~~Namcalorquiextraest,&mixtumcorpusambit,&uiressuasexercensrarefacit&relaxat,exhocsequitur,utintuspenetret,&humidumabsumat,quodnutritionierataptum,quoconseruarimaioritemporeualuisset,&nutriticalorinnatus,&obidcumnihilalimentiidoneiremaneat,adcaloremnaturalemnutriendumextinguitur,&licettotushumornonabsumaturilludtamen,quodrelinquiturnonestappositumcalorispabulum,&quiaidemhumoracalorenaturaliafficiebatur,&terminabaturabeodestitutusadreisuperficiemdiffluit&delabitur.~~ExquoasserebatArist.quodresputrescentespriusfiunthumidae.posteasiccae,&quiacalorambiensuidetur102DeQuintaChym.Essentia.praecipueesseuelaercalidus,uelbalnumaquaecalidae.~~Sedaliisetiamdecausisextinguiturcalorinnatusacaloreextraneo,&utresconstet,primumaccipereoportet,quodinanimalibus,&plantiscaloremhumidumretinere,&eonutriri,dumnutritur,uapores,&fuliginesabhumidoexcitanturquaedebentegredi,cumretineatur&calidaesintcalefaciunt,nonenimsuntproprieeiushumoris,quemambiunt,sedtanquamresaeternaehabentuimambientis,&externicaloris,&eodemmodointernumcorrumpunt,detinenturautemincorporibusnostrisexprohibitatranspiratione,quamcausamafferimus,curhumoresincorporenostrocorrumpantur,&febrisaccendatur.~~Quibuscunqueigiturdecausiscalorinternusabexternointerimitur,naturaliscorruptiosit,quaeadputrefactionemuiaest,utdocetArist.&calorexternus(quipraecipuumestagens)extinguendocalorem,adiungitsibifrigussocium,interitumefficiens.Trescausaecorruptionis.~~Exquoapparetincorruptionetresessecausasdestruentesnempeformam,quaeestcalorisinnaticorruptio,materiam,quaeesthumidumreiputrescentis&ambientis,caliditascausaeffectus,quaecumelementalissit,calorueronaturalissitcoelestis,tanquamcontrariumillumdestruit,nonenim(utdixi)suntsimiles,namcalorinnatusabexterno(utdixi)potiusaugeretur,sedhicsupramodumaugerinonpotest,itautledat,fonsenim,&instrumentumuitaeinconueniensesset,utexeiusaugmentopossetfierilaesio,&interitus,nihilaliudessetassererequamquoduitacausaessetmortisnaturalis,tamencalorlaediturabextraneo,licethumidumnonabsumatur.Praetereacaliduminnatumreponiturinpredicamentosubstantie,namsinonestforma,uelsubstantia,saltemesteiusuehiculum,&instrumentum,sinequouiressuasformaexercerenonposset,quodsiestdicendumforma,&substantia,haecnonsuscipietmagis,necminus.~~Siueroreponaturproinstrumento,&uehiculoformae,tantomagisaugebitur,tantoetiammagisuiressuasformaexercerepoterit,easueroexercendolongemeliusmixtumipsumseruabitur,&longioritemporeuiuet.Nonigitureiusauctiopossetessecausaputredinisuelcorruptionis,uelsaltemmorbi.Namsiinputredinealiquiscaloraugeturabambiente,hicnatiuusnonestsedelementalis,licetetiamexArist.senten.~~possimusassererenatiuumcaloremreiintereuntisquomaximemateriadeterminabatur,ambientisui,&operaadsetrahendodissoluere,itautillaabsquedeterminanteremaneat,namcumnaturaliscalorinhumorenaturalisedemhabeat,cumabexternotrahitur,unacumhumoreareexit,quamobremsit,utres,quaenaturaliterinterit,humidaprimum,deindesicca&aridareddatur.Haecautemputredocommunisest,&animantibus,&mortuis,&omnibusmixtis,nam(utdiximus)friguscaloremextinguitrationecontrarii,humor&siccitasrationealimenti,acaloreueroextraneodissoluiturnaturalis,sicoelestistanquamcontrarius,sielementarisutinmortuisrationesimilitudinisipsumadsetrahendo,uelhumidumalliciendo,inquoresidebatcalornaturalis.Huiusreisignumest,quodinsenibuscalornaturalisimbecillusexambientedissoluituractabescit,licethaecetiamcausareducipossitadalimentipenuriam,quaeindiesabsumitur,nihilominusmaiorfitdissolutiorationeambientisaestate,quamhyeme.~~Nam&sianimalia,&stirpesnaturaliterintereantinregionibusfrigidis,inquib.~~paruafitactractio,nihiloninussitantasitfrigiditas,utnihilabambienteattrahatur,tuncnecesseestauehementissimofrigorecaloreminnatumextingui,sicutiinhisregionibusubiuehementissimusestcalor,calorinaturaliinteritumuiolentumitaafferunt,utfrigidae:~~illumenimminoritempore,quamnaturaliterfierent,dissoluunt,siuerointernumcaloremextraneumrespicimus.~~exquocalorinnatusextinguitur,duplicidecausapraeteradductascotingerepotest,uelquiaexiccanturacaloreextraneoinstrumenta,quaerespirationideseruiunt,itautfiliginosacorporaexirenonpossint,quodetiamcontingerepotestinsenibusabsumptahumiditate,ueleximmoderatocaloreextraneointerno,cumferueat,facilenatiuuscalordissipatur&dissoluitur,cumpresertimrefrigerarinonpossitutiopuserat,&quianaturaliscalorhumidiorestactemperatior,ideoigneus,seuelementalis,ineiusnaturamtransirenonpotest,praetereaigneuseuocat&separat,cuiusreisignumest,quodhumidadenigraresolet,humidumenimexteriuseuocat,&aeremexpellit,&siccaquandoquedealbat.~~Quodenimerathumidumabsumit,calorueronaturalistrahit,miscet,&concoquit.Adrerumquidemomniuminteritumconsequiturextinctiocalorisnaturalis,testeArist.nonautemextranei&elementalis,haecenimpemanent,utetiamsuperiusmonuimusinanimantibusplantis,fructibus,&seminibus,quodpatet.~~Namcumabeunteuitapereantetiamfunctiones,quaesipereant,necesseestetiamcausamefficientemperiisse,quaecumsitnaturalis,otiosamanerenonpoterit,&perconsequensuiressuasexercebit,exquosequitur,quodsielementaliscalorsitcausauitae,uiressuastantumexercebit,dumanimal,seuplantainuiuiserit.~~Necesseestenim,utsicausaestuitae,inmortesequatureiusextinctio,&perconsequenseiusetiamfunctiones,&uiresextinguantur.~~Quodsiincorporibus,&plantis,&seminibusmortuisrelinquunturuires,&facultateselementales,&uistotiustemperamenti,ergohaecextinctanonsunt,sedadhucremanent,quodexemplocomprobarepossumus,sicutiingranosinapi,&incantharidibus,&allio,quaeetiamdemortuauiressuas,&facultatesexercent:equeacduminuiuisessent,&fortassemagis,quodnoncontingeret,sieorumuitaconsisteretincalore,&temperamentoelementali,quiadhucpersistit,calorueronaturalisfonsuitaeeuanuit,relictotenperamento,&reliquisquatuorqualitatibusinreextincta.Quodsatismihiuideturprobatumfuisse,quodpriuspropositumfuerat,animalia,&uegetabiliacoelesticaloreuiuere,&nonelementali,&caloremnaturalemortumtraherecoelitus,&nonatemperameto,cumutetiamostendimusquamplurimaanimalia,&plantetemperamentotamenfrigidissimoetiamuiuant.~~Superestmodoutostendamusquanamqualitate,simodoaliquamanifestaafficiatur,&inquacorporispartetanquaminsubiectoconstituatur.Primoapparetquodcumacoelispendeat,eiusetiamnaturaequammaximepotest,accederedebet.~~Constatautemcoelumnonsolumessetemperatissimum,uerumetiamomniumqualitatumexpers,hicigiturnecessarioerittemperatissimus,sienimessetelementalis,essetigneus,&perconsequensinsummocalidus,sicutiestignis,quinonestaptusnecgenerationi,necconseruationi,necnutritioni:~~praetereaeritetiamtenuissimus,namcumparticepssitnaturaecoelestis,&calorcoelestistesteArist.adomnesMundipartespenetrarepotest,usqueadintima,&concentraliaterraeuiscera,utigiturfaciliustotumcorpus,&membrasolidiora,&sicciorapenetrarepossit,necesseest,uttenuissimarumsitpartium.~~Nonestigiturmirumsipartesetiamcorporistenuiorestanquammateria&subiectumoccupet,quibusquidemtanquamuehiculisaduniuersascorporispartesdefertur,&equeomnibusuitamtribuit,&quianullamateriaincorporenostroreperiturtenuiorsicutisuntspiritus.~~Inspiritibusigiturproprieprsistitcalorinnatus,hiautemoriginemtrahuntasanguinepuriori&tenuiori.Sanguisigiturpurioractenuiordefertspiritus,naturales&uitales.~~Animalesenimetiamsinesanguinedeferuntur,spiritusautemdeferuntcaloreminnatumaduniuersacorporismembra,hisautemutiturcalorinnatusalimentiuice,hiueroalimentumducuntasanguinetenuiori,eiusigitursubstantiadicituressehumida,hocautemhumidumdiciturradicale,&esteiuspabulum,quoabsumptodeficitetiamcalor,habetautem,utdiximus,promateriasubiectaspiritus.Namcumpersesubsisterenonpossit,&dissolubilissit,obidhancmateriamsibisimilemprosubiectoelegit,&quiaanima&corpusadeodisparisuntnatura,utsimulcoirenonpossint,nisiinteruentualicuiusmedii,quiutriusquequodammodoessetparticeps,sicutisuntspiritus,quoruminteruentumediocalorisnaturaliscorpus&animasimulpermanentunita,sicutiexspirituumresolutione,seucorruptionecalorextinguitur,ueldissipatur,exquoanimaacorporeseparatur.~~Hiscognitis,utnostrampropositionemprobemus,necesseest,utpriusdignoscamus,quotsintmorborumgenera,&symptomata,&quaesinteorumcausae,&quidprecipueinomnibusmorbislaedatur.Sciendumestigitur,quodsubstantiacorporisconstituiturexsolidispartibus,excarne&spirituinnato.Inhacautemparteconsistitmorbusuidelicetinsubstantiacorporis.Hicquidemduplexestperse&perconsensum.Quotgeneramorborum.Uterqueestintriplicidifferentiasimilaris,instrumentalis,&unitatissolutio,quaequidempotiusdifferentiaesumunturexpartiumuarietate,quamexmorbiforma,seuessentia.~~Huicenimsufficit,quodcumcontrariussit,naturaactioneslaederepotest,similarisetiamdiuidisoletintrespartes,uelintemperiemquatuorqualitatumprimarum,uelinintemperiemsecundarumqualitatum,seuutaliquibusmagisplacet,inmateriamimmoderatam,uelintotiussubstantieseuformaecorruptelam,hocquidemmaximepertinetadnatiuumcalore,&spiritusinsitos.~~Morbiueroinstrumentariiquatuorsuntdifferentiae,conformationis,magnitudinis,&situsuitium,conformatiodiuiditurinfiguram,meatum,cauitatem,leuitatem,&asperitatem.Tertiusmorbusestsolutiocontinui,similari&instrumentariocommunis,sumitnominaaparteaffecta,sicuriinossediciturfractura,incarneulcus,&c.Morborumuerocausaesuntquatuor;uti&omniumaliarumrerum.Causaemorborum.Causamaterialisesthumanumcorpus,formalisueroestmorbispecies,quaeinmateriamimprimitur,sinalisueroestactionumlesio,&calorisinnatiextinctio,causaueroefficienseaest,quaecorpusseusubstantiamimmutat.~~Haecautemautnobiscumaprimordioaccidit,uelpostmodumsubsequitur,&haecuelexternaest(extrinsecusenimcorpori,&contentisuiminfert)uelestinterna,&haecuelcontinensest,&estillaquaemorboadhaeret,uelestantecedens,&haeccontinentempraecedit;~~&eammouet.Causaeueroomnesmorbuefficientesdicunturesseincontentis,contentaautemdicunturessehumores,&spiritus.symptoma.Symptomaestaffectusetiampraeternaturam,quiubiuisconsisterepotest:cuiussunttresdifferentiae,actiolaesa,simplexaffectus,&excrementorumuitium.Actioledituruelablate,ueldiminute,ueldeprauate.Simplexaffectuspertinetadquinquesensus.Excrementorumuerouitiumconsistitintribus,uelinsubstantiacumquodexcernitur,uelesttotogenerepreternaturam&eiusestexcretio,uelinqualitate,uelinquancitate.Symptomatumuerocausaeeorum;quaeadactionempertinent,cumsitmorbus;exquohecsymptomataconsequuntur,necessarioerit,uelinactioneanimali,ueluitali,uelnaturali.Simplicisueroaffectussymptomatauelinternas,uelexternascausashabent,inomniautemmorborumsymptomatum,&eorumcausarumgenerenecesseest,utcalornaturalislaedatur.~~Namcummorbussitaffectuscontranaturam,&actioneslaedat,necesseest,utsiestcontranaturam,sitetiamcontracaloremnaturalem,quidestaliudcalornaturalis,quamipsanaturatuelsalteminstrumentumadeonaturaeconnexum,utsineipsonaturanihiloperetur.~~Praetereasiinmorbo,&symptomateactioneslaeduntur,&haecnonfiuntnisiacalorenaturali,&licetmododicanturactionesnaturales,modoanimales;&uitales;secundumuariamfunctionumrationem,onestamenacalorenaturalioriginemtrahunt,licetinaliispartibuscorporisspirituselaborati,quiactionumsuntinstrumenta,uarianomina,&actiones,&spiritussortiuntur.~~Etquiaactiotripliciterlaedipotest,uelablate,ueldiminute,ueldeprauate,&omnisactiononfiatsinemotuexceptolocali,hicautemnonfitsinecalore,igiturdiminutaactio,uelablataeritdiminutio,seuablatioipsiuscaloris,itaetiamdeprauatiopertinetadipsumcaloremquotiescunquealiquidputrescitcausacalorisextranei.~~Omnisenimcorruptio,utsuperiusdocuimus,pendetabhoccaloreinhumidumagente.~~Quodsirespicimussingulatimomnesmorborumdifferentias,facilehocnobisconstabit,namsisimilarem,&primointemperiemquatuorqualitatum,&secundarumqualitatum,seumateriei,scimus,quodcumreganturacalorenaturali,tanquamadomino&gubernatore,donecregipossuntsemperpermanetineodemstatu,cuuero,uelsuaqualitate,seuquantitatepotiusitaexuperant,utuirescalorisnaturalisaliquopactosuperent,tuncpropriasuiresexercent,nonenimampliusfrenodetinenturcaloris,necabipsocontemperantur,neceorummateria,seuqualitatessecundae,secundumiustitiamcoercentur,&hocpactomorbicalidi&humidi,frigidi&sicci,molles&duri,rari,autdensi,&reliquihuiuscegenerisfiunt.~~Siuerorespicimusformamtotiusmorbi,quiinipsacontingunt,quidetiamaliudlaedunt,nisicaloremnaturalem?Namcumiisintocculti,uelmanifestiutriqueexoppositocontrariisuntcalorinaturali,utestspirituumdissolutio,suffocatio,contagium,uenenum&pestis,constatenimexproprietatesuacalorinaturaliaduersari.~~Siueroiustrumentariummorbumrespicimusutifiguram,quaesideprauatasit,signumestmembrumilludacalorenaturalinonfuisse(utdecebat)rectum,idemetiamcontingitinmagnitudine,numero,&situ,licetaduertendumsit,quodaliquaerratauidenturcontingere,quaepotiusuidenturreferridebereadmateriamipsam,quamadcaloremnaturalem,utiinmorboquipendetamagnitudine,&numero,&inaliquibusmonstris,quodplerunquecontingitinhisquaenobiscumcongenitasunt,nihilominusinhisetiamrequirituropuscalorisnaturalis,&quiahaeccontinguntnecessario,fortassenonreferendaestculpasemperincaloremnaturalem,cumquoddecensesset,praestarenonposset,facitquodminusindecens&meliusuideturcoactusamateriaecopia,ueldefectu,cumtamenfortassealiquisdicereposset,sialiquisincaloremnaturalemculpamreiicereuelit,quodhicdefectusseuexcessusmateriaelaeditcaloremnaturalemitautremadpropriam,&destinatamformamperducerenonpossit.~~Ethocpactodicunturactionescalorisnaturalislediinhuiusmodimorbis.~~Tertiummorbigenuseratsolutiounitatis,quae&eritaffectioipsiuscalorisnaturalis,propriumestenimeiusparteshomogeneassimuldetinere,&congregare,cumuerohaepartesdissoluuntur,necesseestcaloremnaturalemstatimilliuspartislaedi,&perconsequensuniuersum.~~Haecautemdifferuntsecundummagis,&mins,&prorationepartislaesae,&partiumdistantiaamembrispraecipuis,inquibusadestfons,&origocalorisnaturalis,&ipsiusinstrumenta.~~Iamsatisprobatumestinomnibusmorbistumsimplicibus,tumcompositis,&inquibuscausae&symptomataadsunt,&inquibusetiamhaecdeficiunt,semperaliquopactocaloremnaturalemledi,nuncnobismonstrandumestanaliquopactopossitiuuari,hocautemfierinequitnisicalorinaturalisimilibus.Similiaautemdicunturesseilla,quaesimul,uelinomnibus,&quaeinaliquibusrebusconueniunt,cumuerocalornaturalisoriginemducatacalorecoelesti,fierinonpotest,utquicquamartecomparetur,quodomninoeiusspeciemreferat,illudtamenquodinterelementapuriusreperitur,&reliquismaximetemperatum,acminusputredini,acmutationiobnoxium,hocprofectomagissimilecoelesticaloridicipotest.~~Praetereacumexuperantia,&defectus,uelinqualitate,uelinquantitatesintextrema,illudquodtemperatumesttanquammedium,extremautiuitiosafugiens,hocpactodiciturtemperatumillisessecontrarium:~~hisconstitutisdicebatGalenusquodmediciofficiumestmorbosadimerehocenimpacto,&functionisuitium,&symptomata,&reliqua,quaemorboscomitantureuanescunt,&praecipuamediciintentioestlaborantemadnaturalemstatumreducere,&utidemxiiii.~~meth.~~asserebat,quodcaeterisneglectisunaadhibendaestcura,utilludseruemus,aquoagendifacultasprocedit,haecautemconsistitinnaturalisymmetria,quaedonecregitur,&ordineacmensuraacalorenaturalidetinetur,innoxiumpermanetcorpus,&quia(utidemasserebat)simorbusprofligandusest,amouendumestquodestinutile,autnocet,autincommodatactioni,hocautempraestarepossumus,uelamouendoimpedimenta,quenaturalicaloriobsunt,uelipsumiuuando,uelsolaarte,quidemsoletessetanquamprincipiumsanadi,adfinemuero,&adperfectamualetudinem,nonars,sednaturaipsaperducit.~~Quemadmoduminfracturisofficiummediciestreponere,naturalisuerocalorisadglutinare,&consolidare,inhisueroinquibusamouendasuntimpedimentasemperegemuscalorenaturaliualido.~~Naminmorbisinternis,utamedicamentiscausaecontinentes,etantecedenteseuacuaripossintuelalterari,necesseestutabipsocalorenaturalirecipiantur,attrahantur,&reducanturadactumuiresillae,quaepriusinillisinerantpotentia,uteas,quaesibiinsitasunt,uelaqualitateocculta,uelmanifestaexercerepossint,eximbecillitateenimcalorisnaturalissequiturimbecillitasactionis,&uirtutis,quastanteimbecilla,nullumferemedicamentigenusexhiberipotest.Inexternisueromorbis,&siinaliquibusuideaturnihilprodessecaloremnaturalem,utinamotionecarnissupercrescentis,uelsordium,&adductionisdistantiumuulnerislabiorum,nihilominusconiunctio,&carnisgeneratio,&cicatricisinductiononfitnisiabipsocalorenaturali,quiquidemabarteiuuaturamouendoimpedimenta,utingenerationecarnismedicamentisabstergentibus&exiccantibusdetergendo,&absumendoquicquidhumidi,&sordiumeratsuperfluum,utindecauitatisimpletio,&uniofieripossit.~~Iuuaturueronaturaabipsaarte.Etprimoinhisquepertinentadactionesnaturales,inquibusarsnihilproficerepotest,nisiquatenusaliquidopispraestarepoteritipsicalorinaturali.~~Nam&attractio,&retentio,etexpulsio,&concoctio,etassimilationonfiunt,nisiabipsocalorenaturali,quiinsitusestinmembris,&fibris,&prorationepartiumunicuiquetributusestproprius,licetoriginemtrahatabipsocalorenaturaliuniuersali.Inhuiusmodiactionibusnonsolumquodsibiutileestprocuiusquepartisalimentoattrahit,retinet,&concoquit,apponit,adglutinat,&assimilat,uerumetiaminhacconcoctioneuniuscuiusquemembriparticularisfitseparatiourilisabinutili,haecautemfierinonpossunt,nisiualidositcalornaturalis,haecenimabipsosoloefficipossunt,arsenimpraeteraliquampraeparationem,&stimulationem,nihilaliudefficerepotest,quaepraeparatioparum,uelnihilprodesset,nisicalornaturalisadeoualidusesset,uttanquamaduersusremnoxiaminsurgenseameuincere,&expellere,ueladdebitamtemperiemreducereposset,necesseestigitur,utabarteinactionibusnaturalibusiuuetur,calornaturalis.~~Idemetiamcontingitinactionibusuitalibus,&animalibus.Namuelamouenturimpedimenta,quaeuelpartessolidasalterare,ueleaquaeeoruminstrumentaimpedirepossunt.NamDeQuintaChym.Essentia.~~118cumspiritussintprecipuainstrumentatanquamcorporaaetherea,&caloris,&facultatumsedes&uinculum,&adomnesobeundasfunctiones,&incordissinibus,&arteriis,&inuentriculiscerebricontineantur,necesseestutabhisomniaimpedimentaamoueantur,utcalorinsitouiressuasexercerepossit,spiritusenimestinsitocaloriperfusus,itautseorsumnisicogitationesepararipossit.~~Exquosequitur,utsilaedaturactio,laedanturuelimpedianturspiritus,&perconsequenslaeditur&impediturcalornaturalisadobeundasactionessuas.Spiritustriplices.~~Nam&si(utsuperiusdiximus)diuersanominasintsortiti,nihilomninusunus,&idemest,&originemtrahit,primoquidemabalimentiportionetenuiori,&acaloreiecoriingenitoeumaccipiensfitspiritusnaturalis,quideindeperuenamcauamadcortranslatusabeocaloreelaboratur,&exdextrocordissinuinsinistrumdelatus,abaerefitremperatus,&hicdiciturspiritusuitalis,indeperceruicisarteriasadcontextumcerebriadmirabilem,&ineiusuentriculospercontextumaliumchoroidemelaboratus,recipienspernaresincrementum&fomentum,fitspiritusanimalis,quisensus,&motusuimdeferensperneruosinuniuersumcorpusdefertur,sicutiuitalisperarterias,&naturalisperuenas.~~Diximusautemamouendaesseimpedimentasicutisuntobstructiones,&intemperies,&reliquaquaepertinentadmorbossimilares,instrumentales,&unitatissolutiones,utspiritus&calorfunganturofficiosuo.Iuuaturuerocalornaturalis,quiuitalis,&animalisdicitur,suosimili.~~Namcumspiritusmateriatenuissimasit&temperatissima,necesseest,utmedicamentumquoduelillosaugerepossit,uelquoquopactoillisprodesse,sittenuissimarumpartium,spiritusenimpabulumestaer,sicutiflammaefumus,&praeterhunctenuisillamateria,&oleaginosa,quaeinomnibusuiuentibusexistit.~~Triplexhumor.Estenimtriplexhumor,utsuperiusetiamdiximus,alterquioleispeciemrefert,&conflagrarepotest:alterueroquiinsubstantiamtransirepotest,qui&alimentariodicitur,tertiusueroaqueus,siueelementalis,quopartessiccioresglutinosimulcoherent.Spiritusautemnutriuntur,praecipueeaparte,quamnossuperiusmediamappellauimus.~~Omnisigiturparsmediainhisrebus,quaeaptaesuntnutritioni,abarteextractapropriumeritspirituumalimentum,inrebusueroquaenutritioninonsuntaptae,nihilominusfacultatesquasdamhabentspecificas,praesertimprocordis,&reliquorummembrorumpraecipuorumcorroborationeextractaabarte:~~haecsubstantiamediafaciliuspoteruntproptersymboleitatemineosdemspiritusuerti,&utispiritusnutriunturaere,tantomagisali,&augeripossunthacparte.Aetherenimlongemagissimileestipsisspiritibus,quamaer,&quianonreceditanimaacorpore,nisispirituseuanescant,ideoquantomagisfouentur&detinentur,tantomagisuitaproducitur.~~Adhaecquodestcorruptibile,debettueriaminuscorruptibili,atquisiabaliquibusquaedumnonadhucessentseparateillorumpartesreliquissuntminuscorruptibiles,extrahaturpermedia,haeclongeetiamminuseritcorruptibilis,quamcumdetinebaturabelemetorumsorditia:~~fitenimhocpactoaetheri,&coeloquantumfieripotestreliquislongemagissimilis.Exquocalornosternaturalisoriginemducitacoelo,consequiturhancsubstantiammediamrationesimilitudiniscalorinaturaliquamplurimumconferreposse.Ratioenimnaturalisnobisdemonstrat,quodcorpushumanumpotestperremminuscorruptibilemacorruptioneseruari.ProbauimusautemDeQuintaChym.Essentia.~~121quodmors,&infirmitasnihilaliudestnisiuelcorruptio,ueltransitusadcorruptionem,&quianullaestres,quaehabeatinclinationemadnonesse,quaeconseruaripossitperremconsimilem,estigiturquaerendaresquaeminoremhabeatpropensionemadnonesse.~~Haecautemeritmagispropensaadessequantominoreritinillacontrarietas.Atquinihilestminuscorruptibile,necquodmaioremhabeatpropensionemadesse,sicutiestQuintaEssentia.PanaceaestQuintaessentia.~~Ergohoceritmedicamentum,quod&uitamseruare,&quodammodoproducere,&morbosprofligarepoterit,&eritilludmedicamentumuniuersalequodomnibusmorbistumrationesimilitudinis,quamhabetcumcaloreinsito,tumquiaestquodammodoquoddamincorruptibile,&temperatum,ideoomnibusmorbiscontrarium.~~Quaenamuerosinteiusuires,&quomodohocmedicamentoutendumsit,sequensPropositiodemonstrabit.DecimaPropositio.EritultimaPropositioquaenamessentuires&uirtutesQuintaeEssentiae,&quandoipsasitutendum.Iamdeclarauimus,quoduires,&uirtutesaliesuntatemperamento,aliaeamateria,aliaeueroafor122DeQuintaChym.Essintia.ma.Haespecificaedicuntur.Nonenimdignumestformamotiosammanere,necassererequodabipsanihilinmateriam&qualitatesimprimatur,quoddiutiusetiamperdurarepossit.Uirtus.UirtusautemquatuormodisapudArist.~~intelligitur,unomodocumabipsaomnisproceditoperatioinnatura,ut(inquit)elementaagunt,&patiuntursuisuirtutibus,alteromodo,proultimoalicuiusposse,utcuminquit,uirtusestultimumexcellentiae,quodestultimumpotentiae.~~tertiomodosumiturprouirtutemorali,ultimoueroproanimaepotentia.Deprimisduabusuirtutibus,qualitermodoQuintaeEssentiaeinsint,dicendumest.Esseauteminomnibusrebusdicunturessetales,uelactu,uelpotentia.Actusquidemdiciturperfectioquaedam,potentiaueroestprocliuitas,&propensioquaedamadaliquidagendum,seupatiendum.Exquoapparet,quodomnesartespotentiaesunt,suntenimprincipiamutandiinaliud,estenimpotentiamotus,mutationisqueprincipium,idautemduplexest,sicuti&potentia:alterumagendi,alterumpatiendi:itauiresQuintaeEssentiaelicetinipsadicanturessetales,nihilominusaliquomododicunturessepotentia.Namcumrecipiunturacalorenaturali,necesseest,utabipsoreducanturadactum,&quodammodo,licetparuasittransmutatio,transmutentur.~~Scimusautemquodquantomagisresperdurarepossunt,&acorruptionesintremotae,tantomagispoteruntcorpushumanumacorruptionepraeseruare,necesseest,uthaecQuintaEssentia(utdiximus)compositasitexrebusminuscorruptibilibus.~~Haecautemsuntlapidespretiosi,&metalla,&interhaecaurumpraecipue.Animaliaenim,&plantae,&fructuslicetperfectiorauidentur,nihilominushocnoncontingit,nisirationeanimaeinillisexistentis.Namcumsintmetallis,&lapidibusmagiscorruptibiles,ergoanimaseparataabillis,maioremhabentimperfectionem,quodsiquisasseritexAristot.sententia7.metaphys.~~quodomne,quodestgenitum,necesseestutasimilisuositgenitum,exquosequitur,quodquicquidhumanicorporisconsumptumuelcorruptumest,reficidebetasuosimili,&quiarebuscorruptibilibus,utputacibariis,resarciturdeperditumuirtutecalorisnaturalisinipsaagentis,&utnutriant,necesseestutcorrumpantur.~~ErgouideturquodhaecQuintaEssentiacumconstetrebusfereincorruptibilibus,nonpoterittransmutariincarnemhumanam.Sednosiamdocuimusinterreliquascorporispartesadessespiritus,&caloreminsitumhuncquecoelestem,&obidarebusminuscorruptibilibustanquamsimilibusseruaridebet.Naturaenimsapiensinperpetuumseruatspecies,indiuiduaueroquantumfieripotest,praetereaingenerationequidemanimaliumuniuoca,omneanimalgeneratsibisimileinspecie,ingenerationeuerodeficienti.quaefitperputrefactionem,&corruptionemgenerantis,genitumdiffertaliquopactoinspecie,autgenere,quemadmodumapparetexcibisaquibusgigniturcarodeperdita,mediocalorisnaturalis.~~ItahaecQuintaEssentia,cumomninononsitincorruptibilis,aliquopactoconuenit,&inactumnutritionistraducipotestabipsocalorenaturali,cumpossitfacillimetransmutari,&quiautiquicquidsicciorissubstantiaecibosolidiorireparamus,quiequiduerohumidioris,humidioricibo;~~&potu,itaetiamquicquidtenuioris,&spirituosaesubstantiaeeffluxerit:~~medicinahac,quamquintamessentiamappellamus,rationesimilitudinis,tuminuirtute,tumintenuitateeritrestituendum,&sipatetquod&siquamplurimismorbisconducerepossit,&ualetudinemetiamtueri,nihilominusquodhocdiciturmaximeappositumpraesidiumaduirtutespraecipueuitales,&naturalessuccurrendas,quiamaximeincorruptibilis,ideocarnesacorruptioneconseruat,membranaturaliaobinsitumillicaloremcorroborat,iuuentuspristinaspiritusuiuificandoquodammodorestituitur,&quiatemperatacrudumdigerit,rarumindurat,induratumemollit,macrumimpinguat,&econtrainflammatumrefrigerat,refrigeratuminflammat,humidumdesiccat,&siccumhumectat.Quodautemuna&eademrescontrariashabeatoperationes,actusenimuniusreidiuersusfitsecundumnaturamrecipientissicuticalorsolis,quicontrariasoperationeshabet,quialutumexiccat,&caeramliquefacit,actustamensolisunusestinsenequequantuminsecontrariusest,Quintaautemreiessentiacuiquererumcomplexioniaccommodatur,&cuiadiungiturilliusdicituressecomplexionis,ineodemgradu,sedfortioriproptersubtilemmateriam,exquasuaforma,&actuseleuatisunt.Exhisoperationibusaliquiausisuntasserere,eamnonesseneccalidamnecfrigidam,nequehumidam,nequesiccam,contraquosRaymundusplurimisuerbisinuehitur,QuintamEssentiampostmodumconcludensesseexquatuorelementis,&quoinipsasuntactualiteromniaelementa,&cumomnibussuisactibus,ita,tamensuntaggregataintamsubtilimateria,&tenuiforma,&constitutainsubtilitatetamprecipuarespectiue,sicutinoculoBasilisci,utperexperientiampatet,inmorborumcuratione,&inmetallorumtransmutatione,&inpreciosorumlapidumconfectione.~~Hancobhasoperationesphilosophiuocaueruntcoelum.Namsicuticoeluminfunditquandoquecalorem,quandoquehumiditatem,&aliabeneficia,sicQuintaEssentiahecincorporibusuariainfundit.~~DicamusigitursecundumPlatonicosinrebusinuenirispiritumquendammediumelementispraestantioremquodammodo,accoelestem,quiuiuificandi,&conseruandiuimadmirabilemhabet,quispiritusquantopuriori,&subtiliorimateriaeinest,tantoefficacior,atqueadmirabiliorerit.~~Hicspiritus,utdiximus,arebuspretiosissimismagnaarte,magnoquelaboreextrahitur,&uasisartefactismagnaindustria,acdiligentiacolligitur,cumtenuiacsubtiliquadamsubstantia,neprorsusexhalet,aceuaporet.Ressuntpreciosissimae,utaurum,quodabAuic.aMarsil.Ficino,aMesue,&aquamplurimisaliiscommendaturinlocis,quaeadcorroborandumcorattinent.~~Gemmaeueroabiisdemetiamcommendantur,quemadmodumreferuntconfectionespraeparatasexhyacinthis,&margaritis,similibus,&(utinquitCardanus,librodesubstantia)nullaestgemma,quaealicuiusegregiaeuirtutisnonsitparticeps,aliquaeenimuitaelongitudini,aliaeincolumitatifaciunt,&caetera.~~Exhispatet,quaenamsintuiresQuintaeEssentiae,necessitasetiamusumdocebit.DeclarauimusinpraecedentipropositionehancQuintamEssentiamessetanquamuniuersalemedicamentumomnibusmorbisconducens,praecipuefaciensadcaloremnaturalemtuendum.Extinguiturenimcalor,uelexdenegatarefrigeratione,uelquodidoneumdeficiatpabulum,uelquodeffectusnullusaersit,inquemfumosaignis,calorisueexcrementaimpellantur,uelerumpant.HaecQuintaessentiapropabulo,&proimpedimentorumamotioneconferrepoterit,utdiximus,&eotemporeestadministranda,quouiresadeosintlabefactatae,utsolidiusalimentuminspirituosamsubstantiamtrans128DeQuintaChym.Essentia.mutarenonpossint,&quiaspiritusobruuntur,uelmultitudineuelmalignitate,uelalimentidefectu,inomnibusprodessepoterit,inhisautemmaximeexhibendaest,inquibusaderituelmalignitas,uelpenuriaalimenti.Naminmorbismalignis,&uenenatistotaformaspecificaillicontrariumest,hocpraesidium,quantitasmedicamentipetendaestamorbis,acuiriumquantitatequantasitexhibenda.ArgumentaQuaeAsseruntNonDariQuintamEssentiamexauro,margaritis&lapidibuspretiosisextractam.~~HaecQuintaEssentia,uelestconflataexcommixtioneauri,margaritarum,&lapidumpretiosoruminpulueremredactorumaliquoliquoreinterueniente,uelestextracta&elicitauiignisexaqueahorumsubstantia,uelexhorumcorruptioneestgenita.~~Siprimomodo;hoceritquidmixtumexiis,&redolebiteorumnaturam,&noneritQuintaEssentia:Sisecundomodouelextractaestperelixationem,autperassationem.Nonperelixationem,autassationemauri;nihilenimexauroetiammillieselixato,autassatoelicipotest,uthabeturapudAristotel.inlib.meteoron,&apuddoctissimumFaloppiumintractatudemetallis:tantaenimaiuntipsi;&tamperfectaestmixtiohumidicumsiccoinauro,utnullomodosepararipossint.Quarecumaqueaaurisubstantiasepararinonpossitaterra,necetiampotefitexeofieriQuintaEssentia:Istudetiamexperimentocomprobatur:Namsiaurum130DeQuintaChym.Essentia.purissimumabaurificibussaepissimeetiamadurentiigneliquetur,idemsemperremanebit,&inquantitate,&inpondere,quodarguitnihilquoadeiussubstantiamfuissediminutum.Demargaritis,&lapidibuspreciosisidemdicimus,quodscilicetexaqueaeorumsubstantianonpossiteliciQuintaEssentia,sedaliaquidemratione.~~Cumenimsubstantiaconstentsiccissima,secumquehabeantaqueamhumiditatem,quauniuntur,absurdumestdicere,quodhaecsufficiantprogenerationeQuintaeessentie,ergo,simodoexhorumcorruptionefieridicanthancQuintamEssentiam,nullumdubiumest,quodhaeccorrumpendatanquamexelementiscomposita,priusinelementaresoluantur,utexhicposteafiatQuintaEssentia.~~Etsisic,sequiturquodQuintaEssentiagenerabiturexelementis,hocautecontrariaturnatureQuintaeEssentiaetanquamreiseparateabelementis.~~Ulterius,sihaeccorrumpantur,necessariocorrumpunturetiamomneseorumqualitates&potentiae,&perconsequenseaetiamprimaqualitas,potentia,&substantiaexquaresultatQuintaEssentia,ergononexhorumcorruptionepotestfieriQuintaEssentia.~~PraetereasidaturhaecQuintaEssentia,uelestcorpussimplex,uelcompositum,sicompositum,ergoestexquatuorelementis,&sicnonestQuintaEssentia.Sisimplex,autestelementum,autcoelum,nullumenimaliuddaturcorpussimplexpraeterhaecduo,utexAristotelehabeturprimodecoelo.Siessetelementum,ergononessetQuintaEssentiacoelum,utquandoqueausisuntdicereAlchimistae.~~Hocnegatur,coelumenimestingenerabile&incorruptibile,QuintaautemEssentiaestgenerabilis,generaturenimexsupradictis,utsupponitur,estetiamcorruptibilissaltemperpotentiamadpriuationem,istudautemnoncompetitcoelo,ergononestcoelum,necQuintaEssentia.~~Adhecista,QuintaEssentia,uelestcorruptibilis,uelincorruptibilis,sicorruptibilisergoestexquatuorelementis,ergononestQuintaEssentia.Siincorruptibilis,ergoexcorruptibilifietincorruptibile,&siceffectuseritnobiliorcausa,quodestinconueniens,&contraAristote.5.metaphys.~~Praetereasiincorruptibilis,ergoinalterabilis,siinalterabilis,ergonontransmutabilis,sinontransmutabilis,ergononnutribilis,&perconsequensnecaptaadsuccurrendumuirtutibusnaturalibusdeficientibus,utsupponitur.AtsidicantAlchimistarumplacitisinherentes,hancQuintamEssentiamelicipersublimationemexiistribussimulmixtispuluerizatis,&aliquoliquoreperfusis,tuncquaerimus,anistudquodresultabitexhocmixto,eriteiusdemnaturaecummixto,uelquiddistinctum.~~Sieiusdemnaturae,ergononeritQuintaEssentia:siquoddistinctum,hocetiamessepossenegamus:adhocenimutfiatmixtio,exquaresultetquidtertiumomninodistinctumarebsmixtis,oportetutipsamixtasintliquida,&contraria,adquodutinuicemalterentur,&seinuicemcorrumpant,&itaresultetunumtertium,utexArist.2.degeneratione,&corruptione.~~Sedsicestquodaurum,margaritae,&lapidespreciosinonsuntnecliquida,neccontraria,ergoexhisnonresultabitquidtertiumomninodistinctum,sederuntibiinpropriaforma,utcontingitinaliisconfectionibusexaromatibuscompositis,&sicnoneritQuintaessentia.Sidenuoinstentdicentesisthaeclongotemporefermentaricumadmixtionemultiliquoris,&uiniaquaeardentis,&consimilium,nequeenimalioconfugerepossunt,posteauiignisQuintamEssentiamexhissicmixtiselici,tuncsicueligniseritpropordeQuintaChym.Essentia.~~133tionatusproextrahendasubtili&aqueaauri,&aliorumsubstantia,uelnon.Sieritproportionatus,ergomaximeagens,maximeenimabsquedubiorequireturignisactudato,quodhocfieripossetproextrahendaexhisdurissimisaqueasubstantia,&eomagis,quiahumiditashaecestglutinosa,&crassaexArist.2.degenerationeanimalium.Siinquamestmaximeagens,ergononproportionatusuinoaqueardenti,&consimilibus:~~nonestenimdicendum,quodeademdebetesseproportioignisaddurissima,&adliquida,&itapriusisthaecliquidaresoluantur,&euanescant,quamignisactioadsolidorumsubstantiamproueniat,&sisic,ergononpoteritextrahiQuintaEssentianecauri,necaliorum,hancenimmeritoadmixtiliquidieliciaiunt.Quodsiuelintnolintfateaturproportionatumitaesseignem,utsolaaliquorumaqueasubstantiauelualdedefecta,&depurataadmixtorumuimredolenseliciatur,illisutliquorariis,nonutphilosophiscondonabimus,sedposteacogenturillifateriquod&nosconcludimus,hanceorummagnificamQuintamEssentiamnonaliudesseposse,quamuini,uelalicuiussuccipuriorempartemlongasublimationeaterrestripartefortasse,&aquea134DeQuintaChym.~~Essentia.desiccatam,quaepotiusaquaeardentisnomineappellari,eiusquepretiouenundaridebeat,&sicualoremtriumsolidorumadsummumprosingulogranotranscenderenonualeat.~~AtsidicanthancsuamQuintamEssentiammaximiessepretii,eoquodadmirabiliarte&uirtute,maximoquecumdispendio&periculoparatur,adhocrespondemus,quodistudestsomnium,arsenimimitaturnaturamquantumpotest,utexArist.2.phys.~~sednaturanonfacitcitracoelumhancQuintamEssentiam,ergononars.PraetereacumConciliatorediff.209.dicimusartemnonpossefacerepermutationes,nisiinaccidentibusrerum,nonautemsubstantiissedfacereQuintamEssentiam,fieretetiampermutatioinsubstantiis,&hocnonporestfacerears,&sipotest,istudestnobisignotum.UndeidemConciliatorlococitatodementecommentariis3.~~deanimadicit,quoddemultisartificiisdicuntur,quaeuidenturessepossibilia,sedsuntcausarumignotarum,utuerbigratiadealchymica,&subiungit,quodsihaecconstituantur,estperaccidenspotius,&inspirationediuina,quamartissapientia.~~HaecrefertConciliator:excuiusuerbiscolligituripsamhancartemexplodere.~~Atsipertinacitercontendanthuncsuumliquorempretiosissimumsibisanctumesse,nosqueideosuperignotisnonposserectumiudiciumfacere,adhocrespondemus,quodillumproferant,&uocatisperitis,clarumanmixturahaecQuintasitEssentia,uelpotiusimposturameritoiudicandaueniat.~~Istisphilosophicis,medicisquerationibussatisprobatumessearbitramur,nondarihancEssentiamQuintamexauro,margaritis&lapidibuspreciosissimis,melioritamen,&c.ResponsioAdargumenta.~~Etsiexhisquaeinpropositionibusnostrisdeclarauimus,satispateathorumargumentorumconfutatio,nihilominus,utmagislectoribussatisfaciam,singuliseorumargumentationibusresponderedecreui,&primocumargumentantur,quodQuintaEssentiaconflaturuelexcommixtioneharumreruminpulueremredactarum,&hocpactoinquiunt,redolebiteorumnaturam,ergononeritQuintaessentia,negaturconsequentia,imonecesseest,utQuintaEssentia,dequanosloquimur,redoleataliquopactoe136DeQuintaChym.~~Essentia.~~iusnaturamcuiusestQuintaessentia,formamscilicet&uirtutemspecificamquesemperformaeinhaeret,frustraenimesseteligererespreciosasproextrahendaQuintaEssentia,uelresaliasquarumuirtusnobisnotasit,siinextractioneQuintaeEssentiaealiquidomninodiuersumabillisoriretur,itaenimcumminoridispendioaquamplurimisaliisrebusextrahifaciliusposset:~~necesseestenim,utuirtusspecisicaremaneatinreextracta,obidenimutdiximusextrahitur,utuirtusunita&tenuiorpenetrare,&uiressuasinfunderecorporibusnostrispossit.Secundodicunt,quoderitelicitauiignis,&quodextrahiturfituelpassationem,uelperelixationem.~~Negaturquodhaecsitsufficiensenumeratio,aliienimsuntmodipraeterhos,utsuperiusdocuimus,utestaquafortis,acetumacerrimumdestillatum,aquaetiamuitae,quaeperlongamextractionemappellaturQuintaEssentia,hecenimaliquaseparant,aliaetiampartemtenuiorem,&spirituseliciunt,&aliaemolliunt.~~Adrationemrespondemus,quod&siArist.~~nullumaliummodumpraeterelixationem,&assationemposuit,loquutusestenimgenerice&uniuersaliter,&noninpropriaforma,suntenimaliimodiutdiximus,namexputrefactioneetiam,quaearteparaturlongotemporisspatioexaliquibusrebuselicipotestQuintaEssentia,adhaecAristotelesignarusartischymicaequantumarsdistillatoriapossitefficere,nontradit,licetetiamAristoteliascribanturquamplurimilibriinhacarteediti,falsotamenutarbitror.~~AdaliamAristotelisauthoritatem,cumasseratipseobperfectammiscellamhumidicumsicco,aurumnonigniri:Adhocdicimus,Arist.recteesseintelligendum:aurumenimbifariampotestintelligi,uelrationepartium,uelrationetotius:~~sirationetotius,estquidheterogeneum,sirationepartium,estquidhomogeneum,rationeenimtotiuspotestfieriseparatio,constatenimpartibustenuioribus,&crassioribus,&sihocpactoignisseparat,rationeueropartiumipsaspotiuscongregaret,&uniret.~~PraetereaadestillaauctoritasAristotelis,quodomniauincunturabigne:estenimmaximeagens,ergo&aurumuincipoterit.~~AdauctoritatemFaloppiiadductam,ubihisuerbisasseritseparationem,&dissolutionemnonpossefieriinmetallis,praecipueinauro,inquitenim,quodaqua,&terrainmetallissuntitamixta,utuixautnullomododissoluiseparariquepossunt.~~Etreueraitaestinquit,naminaliquibusnonpotestfieridissolutio,utinauro:~~nullusenimunquam,quodegosciam,potuitaurumdissoluere,&separarepartesterreasabaqueisadinuicem,inaliisquidemmetallisfitaliquadissolutio,seduix,&inaliquibusfacilius,&inaliquibusdifficilius,&aliolocoinquit,quodhumiduminmetallisdifficillimedissipatur,&aliquasuntinquibusnonpotestresolui,utaurum:~~nondumrepertusestenimaliquismodus,quopossithumiduminauroexistensdissolui&absumi.HaecsuntuerbaFaloppii,quaeutmihiuidenturpotiusopinionemtradunt,quamrationem.~~ExdictishisFaloppii,patetipsumnonausumfuisseasserere&rationibus,&argumentisPeripateticisaffirmarenondariauriseparationem,licet&rationibusPeripateticisuideaturinferremaximamadessedifficultatemobperfectammiscellamhumidicumsicco,nihilominusalioetiaminlocouideturquodammodo,quodexeiusdictisaliudinferrepossit.~~Cumenimostendit,quopactopossumuspersublimationemdignoscere,quaenammetallasintpermixta,seuconfusaaquisthermalibus,haecuerbainmediumprofert.~~Metallanonpossuntullarationecognosci,nisiexcorruptionesedimenti,itaquodlibetmetallum,quodaderit,uertaturinpropriumexcremetum,&exproprioposteaexcrementocognoscetishoc,uelilludmetallumadesse,&hocmodocognosciturferrum,argentum,aurum,chrysocolla,aes,&similia.~~Exquouideturinnuere,aurumquoqueexcrementumsuumhabere.Aliouerolocoassumitaxiomachymistarumcontraipsosproconfutationeeorumopinionisasserentismateriammetallorumesseargentumuiuum,&sulphur.Inquitenimquodomnecompositumpotestdissoluiinsuacomponentia,siigiturmetallaconstarentexargentouiuo,&sulphure,sequereturquodpossentresoluiinargentumuiuum&sulphur.Sedhocnunquamcontingit,utipseasserit.Ergoexiisnonconstantmetalla,&ipsedicitseexpertumfuissecumquodamchymista,quitentabat,ipseautemnihiluiditpraeterfumos,uapores,&liquoresquosdam,&quodaureinummiinfumumabierunt.~~Subiungitpostea,quodexhoctanquamuerissimoprincipio,&chymistarumeuangelioconstatmateriammetallorumnonesseargentumuiuum&sulphur,quiametallaineanonresoluuntur,nescioquopactoexcipiataurum,cumidipsumconnumerarioporteatintercomposita.~~Stanteueritateaxiomatispraedicti,utpraesupponitur,&itaest,quodomnecompositumresoluipotestinsuacomponentia,ergo&aurumresoluipoterit.Sipoterit,ergoaliquandoreduceturadactum,nullaenimpotentiafrustraturfinesuo.Quodsifortassemodus,&uiaignoratafueruntipsiFaloppio(utipsefatetur)nonobiddicendumestomnibusidignoratumesse.~~Quamplurimaenimingeniumhumanumexcogitauit,quaeabantiquisnunquamexcogitatafuere,scimusenim,&artemimpressoriam,&bombardarumartificium,&quamplurimaaliaabantiquioribusneduminuetafuisse,necnota,licetarschymicasecundumaliquosantiquissimasit,quaetamenperaliquodtemporisspatiumlatuit,&quasiabolitafuit.~~Quarequamplurimadebemusquaerereapudexpertosartifices,expertosquidempropterquamplurimaexperimenta,artificesueroproptermagnamspeculationem.Etsiclarissimorumuirorumauthoritatitanquamuirisexpertisfidemadhibereuolumus,licetetiammihialiquosauthoresnonminorifama&doctrina,quamsintilliquiadductifueruntsuperius,recensere.Praetermittoomnesillos,quiquiintegroslibrosinhacfacultateconscripserunt,sicutisuntpraecipuiGeberArabs,RaymundusLullius,PhilippusUulstadius&quamplurimialii.~~MarsiliusFicinus,lib.deuitacoelituscomparanda,haecuerbaprofert,quaerenscurlapides&metallanongenerent,quaeinterelementa&animantesmediasunt,quiauidelicetinquitspiritusineiscrassiorimateriacohibetur,quisiquandoritesecernatur,secretusqueconseruetur,tanquamseminaria,uirtuspoteritsibisimilegenerare,simodomateriaecuidamadhibeaturgeneriseiusdem,qualemspiritumphysicidiligentersublimationequadamadignemexaurosecernentescuiusmetallorumadhibebunt,aurumqueefficient.~~Talemutiquespiritum,exaurouelexalioritetractum,atqueseruatum,elixirArabesAstrologinominant.HaecsuntFiciniuerba.PraetereaadestauctoritasdoctissimiuiriFernelii,quilibrosecundodeabditisrerumcausiscap.~~decimooctauo,haecinmediumprofert,inquiens,nihilestinullanaturaeparte,quodnoninsegenerissuisemencontineat,sedquoduixpossitarteprolici,exsoloautemauropotest,cumenimmaximeuisseminisinoleoquodaminherescat,idquodincaeterisinflammari,cremariquesoletigne,inauroautemnonpotest,quaexcausaidnulliusignisardoretorreriabsumiuepotest,&omnemartisuimtolerat.~~Posteasubiungit,foecundumautemidsemensiceruito:auripurissimi3.2.~~argentiuiuimagnoartisstudiopraeparatidecuplopermisce,ignequelanguidodissolue,dumargentumuiuumprorsusexpiret,pristinumqueauripondussubsideatinaureumpulueremredactum,quitamenliquatuspossitinpropriiaurinaturamredire.Exhocdeinpuluereigneacerrimouaporariiaquamcontinenterelicies,dumpuluistotusincineremcandidissimum,&incalcemdeuergat,calcemseptiesaquaresperge,quae&totiesexoperationeindeprolectasit,omniquearteelaborata,uthaecimpulsione&incursionecrebraseseextenuent,&abomnisordefaecequepurissimareddantuiressummascomsecuta.~~Indesubiungit.Hocautempostremumutcompleas:~~calcempuramobturatouaserecondeequinofimocalentediebusquadragintaduminhumoremalbum,&crassumliquescat,inhunciustisdieruminteruallisaquamsensiminfunde,eaquidemuia,&ratione,quaartisperitiadunguemexplicarunt,utcalxuiuaaquamsuamomnemsensimimbibens,quasiillineenutritainlapidemuerumconcrescat.~~Posteasubiungit,appellanshuncelixir,&frugiferumaurisemen&maximumthesaurum.Exquoinfinecapitisinquit,missaigiturtamuehementidepecuniaopinione,satisnobissiterebussingulissincerumquippiampurissimumqueelicere,inquouisillaoccultatamenproprietassummainsideat.Uidebisigitursummiuiriauthoritate,quiomninouulterebussingulisarteelicipossealiquid,quodpuriussit,necdicendum,quodaurumexcludat.Deeoenimpraecipuehabitusestsermo.Nonenimualetratio&consequentia,mixtioestperfectainaurohumidicumsicco,ergononpotestfieriseparatio.Nammeliusdicerepossumus,perfectioremessemixtioneminauro,quaminaliismetallis,quodsicetiamconprobaripotest:namsicutidaturaurumpurum,perfectum,purius,perfectius,purissimum,&perfectissimum,ergoinomnibusaurigeneribuseritmixtionisetiamdifferentia.Namsiaequalisessetmixtio,aequalisetiamessetperfectio,seduariantinperfectione,ergoetiaminmixtione.~~Ergononaequeinomnibuserithaecuerasententia,quodrationemixtionisnonpossitfieriseparatio,necreferendaestcausaadcoctionem,quaefitacaloreextraneo,naminidemincidimus,namrationeprauaeconcoctionis,nonperfectaestipsamiscella,exquosequeretur,quodinaliquoaurorationemixtionisimperfectefieripossetseparatio:~~Adtestimonium,quodafferuntdeaurificibus,quod&siaurummillieselixatumuelassatum,idemsemperremanetinquantitate&inpondere,nihilominushocnonundiquaqueesseuerumaffirmamus.NamexauthoritateHieronymiCardanidicimus,uerbaeiusproferendo.lib.6.desubtilitate,ubiinquit,quodaurumignibusminimecedat,nisiuenenisiungatur;perseenimsimaneat,uelcumplumbo,etiamdiebusuigintiinigneliquatur,nonminuiturtantaparte,utsensuisitmanifesta,quippenihilminuiipsumdicerenonausim.~~HaecsuntuerbaipsiusCardani,exquibuscolligipotest,quodaurumalterireipermixtumuincaturabigne&quodexeosoloetiamaliquideuaporetur,ideoaurificibustanquamartischymicaeignaris,&expertistantuminhis,quaeadfusionem&colliquationemattinent,nonautemadseparationem,nonestfidesadhibenda.~~EtuerbaArist.ubiasseritaurumnonigniri,potiusinferuntdifficultatemmaximam,uelminimarumpartiumignitionem,quamimpossibilitatem,hicestenimmodoloquendiapudArist.nam,&eodemlibroinquit,quodquaefrigore&siccitateconcreuerunt,calore&humorenecesseestutsoluantur,quamobremigne&aqua.Haecenimsuntcontraria,&aquaquidem,quaeignesolo,igneautem,quaesolofrigore:idcircosiacciditutaliquautroqueconcrescant,haecminimepossuntresolui:taliaautemfiuntquaeliquefacta,frigoredeindeconcrescunt.Postquamreddiditrationem,subiungitexemplum,inquiens,ferrumautemcaloreliquatum,frigoreconcrescit:quiaadconcretionemutroqueopushabet,ideoquesoluinonpotest,tamenscimusferrummaximoigneliquariposse,ideouerbaArist.~~nonsuntsimpliciter,&absolutealiquandointelligenda,quemadmodumcumasseritindissolubilenonfit,quodnullomodosoluipossit,&incorruptibile,quodnullomodocorrumpi,&inuisibile,quodnullomodoconspici,ueruminterdumdifficultatemnotant,utdeinuisibili,&inaudibili2.~~deanima,&deincorruptibiliprimodecoelotraditumest,&hocloco4.meteor.deinsolubili,utoptimenotaruntcommentatores.Quodautemasseruntdemargaritis&lapibus,scimusquodaliquilapides,&margaritaeomnesdissoluipossuntabaliquoliquare.Praetereaomniahaecabigneuincipossunt,&tandemincineremuerti.Nonuertunturincinerem,nisihumorineiscontentusabsumatur,quiquidem,anseruaripossit,necne,quaerendumestabartificibusinhacarteexpertis,quisiinuaporemexirenonsinatur,&artecogatur,acretineatur:profectononeuanescet,&utetiamartecompertumest,quoduaporesquiarebusattolluntur,artecondensantur,quicondensatiinaquamresoluuntur.Quodautemlapidesabigneuincantur,patetexuerbisArist.4.meteor.ubiinquit,cremariautempossecorporaomniauidentur,quaeincineremsoluuntur,quaeaffectioomnibusinest.Quaeautemacalore,autabutroquecalido&frigidocoagulantur.Haecenimabigneeuinciconspiciuntur,&gemmaea,quaecarbunculusuocatur,minimelapidumomniumidpatitur.~~Commentatoresuerocumredduntrationem,curcarbunculusminimelapidumomniumcrematur,nonexeoaccidit,quodnihilhumoriscontineat,quemadmodumpumex,autcinis,quaeobeamcausamnoncremantur,sedquoniamcumsiccispartibushumorfirmecohaereat,utillismanentibusdifficilepossiteuictuseduci,adquodmetauumparuitas,&constrictio,quaeignemingredi,&humoremquiinesteuincereprohibet,aliquidconducit.~~ExquoassererepossumusAristoteleminnuere,maximamdifficultatem,&nonimpossibilitatem,quodmagisuideturitaesse.Namsuperiuseodemlibrodixitlapidescremabilesnonesse,uoluiteniminnuere,quoddifficilecrementurobeorumhumoremquifacileeuincinonpotest:quomodoferruminsolubileanteadictumest.Haecreferuntcommentatores.Exquosicarguo,lapides,&margaritaeconstantaquea,&terreasubstantia,&uincunturabigne,ergoinipsisfitseparatio.Necasserendumest,quoduidenturinnuere,quodpaucasithumiditas.~~Namindiciummaximumestnullumlapidemsplendissimumessegrauem,splendorenimfitquotiescunqueaqueaepartesexpurgataefuerintaterra,&quaeremanserinttenues,achumoriaqueomixtaperfectissima,atqueaquagrauiorestterra,ergoplusestaquaequamterrae,constantenimtenuihumido,&paucoterreo,sunttamengrauioresuitro,&ali148DeQuintaChym.~~Essentia.quibusrebus,rationeeorumdensitatis,exquopatetmaioremessepartemaqueam,quamterream,&ideohaeceducta&separata,poteritessesufficienspernostraQuintaessentia.~~Adtertium,ubidicunt,quodsiexhorumcorruptionefieridicanthancQuintamEssentiam,nullumdubiumest,quodhaeccorrumpendatanquamexelementiscompositapriusinelementaresoluantur,utexiisposteafiathaecQuintaEssentia.~~Quaetotarationonestuera,nonenimnecesseest,utomnequodcorrumpiturinelementaresoluatur.~~Namsihocessetuerum,quarenonetiamdeueniuntusqueadprimammateriam,necesseenimesset,utantequamhomoessetcadauerpriusresoluereturinelementa,&fortasseinmateriamprimam,&cumexcadauerefiuntuermes&animaliainsectilia,utpriusremearentinelementa,&etiamanimalia,utsuntpediculi,pulices,&similia,quaeexaliquamateriaputrioriuntur,utetiampriuselementafierent.~~Seddicamusquodcorruptioanectiturgenerationi,&generatiocorruptioni.Sedhoccontingitbifariam,mediateuelimmediate,quemadmodumdocuitScotusdisti.quarta,tertia,nona,prima,&decimaquarta,tertia:secutusetiamAuerrhoem.~~Immediatequidemfitgeneratio,utexaquaignis,mediateueroexsemineplanta,uelanimal,Itaetiamcontingitdecorruptione,itacadaueraliquandosuscipitformamalicuiusrei,&aliquandodissoluiturinelementa,quodsialiquidcorrumpidebet,nonitaprimoresoluiturinprimaprincipia,namhocpactodeueniendumetiamesset(utdixims)admateriamprimam,&utplurimumquodcorrumpitur,antequamresoluaturinelementa,exeoaliquidaliudgignitur.~~Naturaenimpersesempermoliturgenerationem,peraccidensuerocorruptionem.~~Naturamuerosemperarsimitatur,&ideoinrebus,quaeresoluit,adprimaelementa&primaprincipianondeuenit,sedillisatisest,utinproximaprincipiasoluatsecernendopartescrassasatenuioribus,&haeclicetquodammodoappareatcorruptio,quodenimsecernitur,uideturaliquiddenouogenitum,nihilominuscumformaremaneatunacumuirtutespecifica,remotistantumaliquibusaccidentibus,nonomnibustamen:~~nam&siasserereuelis,fortasseformaminterire,cumtamenrelinquaturuirtusformae,inquodextractumestimpressa,nonueredicipotestcorruptio.Quaeueroachymicisitadicitur,estpotiusfermentatio,praeparatio,&digestio,quaeadseparationemquamplurimumfaciunt,exquopatet,quodeorumratiocontranosnonfacit.Cumdeindedicunt,quodsiQuintaEssentiageneraturexelementis,contrariaturnaturaeQuintaeEssentiae.Negaturconsequentia,necesseestenim(utiammilliesdiximus)QuintamEssentiamesseelementalem.Cumasseruntquodsihaeccorrumpantur,necesseesseomneseorumqualitates,potentias&substantiamcorrumpi,dicimus(utetiamsuperius)quodaliquaaccidentiaintereunt,nonautemforma,&saltemuirtutemnoninterire.~~AdreliquaomniaquaeafferuntdeessentiaQuintaeessentiae,dicimusipsosomninononintellexissequidnamintelligidebetperQuintamEssentiam,exquononpossumsatismirari,reperirialiquoshomines,quiarbitrenturseadeosapientesesse,utaudeantaffirmareuirosdoctissimos,&clarissimosPhilosophosarbitratosunquamfuissealiquiddariinhoclunaeconcauo,quodomninoelementalenonsit,uelexhispermixtum,quodsensuisubiacerepossit,praesertimtactui,&gustui.~~Quisenimunquamsanaementisarbitratusfuitcoeluminuasauitreatransferriposse?sicutinecsolem,neclunam,necmercurium,&reliquoaplanetas,quorumnominametallisachymicisimpositasunt.Nonquodeiusdemsintessentiaecumillis,sedcantumratione,uelsimilitudinis,ueluirtutisalicuius,seuproprietatis.Itahacresponsionerespondeturillisomnibusrationibus&argumentia,quibusnitunturprobarenonreperirihoccorposimplexquodQuintamEssentiamipsiappellant.~~AsserimusenimnondarihancQuintamEssentiamtanquamcorpussimplex,essetenimcoelum,uelelementum,utipsimetasserunt,necomninoessetquidcorruptibile,quisenimunquaminPeripateticorumscholaarbitrat,fuitaliquoddatiincorruptibilequodaliquandositgenitum.SiergogenerabilisestQuintaEssentia(utiest)ergo&transmutabilis,&aliquarumrerumrationeingredientiumnutribilis,&aliarumetiamrerumcausaaptaadsuccurrendumspiritibusnaturalibus,&uitalibusquibusuirtutesinsunt,cumueroquaeruntanexhisrebussimulmixtis,puluerizatis.&aliquoliquoreperfusiselicitaQuintaEssentia,siteiusdemnaturaecummixto,uelquiddistinctum,dicimusesseeiusdemnaturaealiquopacto,necobidessequidsimile,utipsiasseruntaliisconfectionibusexaromatibuscompositis:~~inhacenimQuintaEssentiauirtusunitaquodammodoaugetur,&inpartetenuioriexistens,faciliuspenetrat.Tandemaguntsicdicentes,haecfortasselongotemporefermentaricumadmixtionemultiliquoris,&uiniaquaeardentis,&consimilium,necenimalio(inquiunt)confugerepossumus.Sediamdeclarauimus,praeteralicuiusliquorismixtionem,etiamfieriseparationem.~~Seddatoquodhaecpermisceanturaliquoliquore,nontamensequitureorumratio,quaeasserit,quodignisnonpossitesseproportionatusmateriaehumidae&siccaesimul,&obidliquidacumignisrequiraturadsolidauehementissimus,eapriusresoluentur&euanescent,&obidQuintaEssentianecauri,necmetallorum,neclapidumelicipoterit,adhocdicimus,quodsiliquoraliquispermisceturrebusistis,nonobidsolusilleliquorinsublimationeelicitur,itaenimadmiscenturquandoque,utferecorpussolidum&liquidumunum,&idemappareant.Praeterealiquida,quaepermiscenturrebussolidisearationeidfit,utmateriaedurae,&siccae,aptae,benignae,molles,&preparatesublimationireddantur,quodautemaliquaparsreisolidae,&siccaealiquoliquoremacerataeeliciaturpersublimationem,patetexpondere&mensuraeorum,quaeinuasdestillatoriuminfunduntur.Namsiquisaquamexcinamomo,aliquoliquoreinfuso,eliciatpersublimationem,exfecerelictadignoscerepoterit,quantumportionissubstantiaecinnamomiinaquamconfluxerit,&obidetiamdignoscet,quiduirium,saporis,&odorisinaquarelinquatur.Quodquidemipsiuidenturnegare,asserentesquodhaecliquorariis,&nontanquamPhilosophisconcedunt,quaeuerbanonpossumsatisnonmirari,cumapudomnesconstetartischymicaeinuentoresfuissePhilosophos,&tot,&tantainhacartepraestitisse,mediotantumPhylosophiae.~~Hacenimquamplurimainuentafuerunt,quenunquamabidiotisrepertafuissecomperimus.Namlicetaliquaexperientia,&fortecasusintinuenta,quaepostmodumnihilominusrationefueruntcomprobata.Praetereapostextractionemhumidiorispartis(utiaqueae)postmodumextrahituracrassioriparteoleum,seumediapars,contingitetiam,utabistisaliquidetiamaliudelicipossit.~~QuodasserunthancQuintamEssentiamnihilaliudesseposse,praeterquamuini,uelalicuiusalteriuspuriorempartem,deindeinferunt,quodpotiusaquaardensappellaridebet,&itaquoderitualoristriumsolidorumprosingulograno,nescioquopactoidassererepossint,cumapudeossitignotusmodusconficiendihancQuintamEssentiam:~~&numerum,&qualitatemeorum,quaeingrediuntur,ignorent.Declarauimusenimquidexreb.preciosiselicipossit,scimusautemquodinaquaardenti(nisisitaliisrebuspermixta)tantauirtusinessenonpotestuttotutiliapraestarepossit.~~Etquiacausafinalispotissimaestintercausas,omnesuerores,quaeadcurationemattinent,&adpraeseruationem,&uitaecustodiam,haecerunttanquamcausaefinales,quodsimedicamentumreperiatur,quodhaecrespiciat,sicutiestQuintaEssentia,profectomaximopretio&nonuilieritemendumhocpraesidium.~~Quodautemillissomniumuidetur,poteruntexperiri,&itauigiliismaximisidpraestari,nonautemsomniis,&insomniisreperient,sieniminrebusistisinuigilauerint,nonuidebiturillissomnium.~~AdauctoritatemConciliatorisdicimusipsumpotiusopinari,quamphilosophari,cumetiamineiusdictiseodemlocoadsitcontradictio,inquitenimquodfierinonpotesttransmutatiometallorum,&ideoaurum,necargentumconficiturarte,posteasubiungitquodarbitraturaurum,&argentumarteconfectum,eandemuirtutemnonhaberecorconfortandi,sicutinaturale.~~Dicitetiamaliquosfidelessibinarrasseargetumconfecisse,&hiclocuscumloquiturdetransmutationemetalliinaliud,nonedirectofacitcontranos.Adilluduero,quodpetunt,utinmediumproferaturhuiusmodiliquorutabexpertisuirisferripossitiudicium,ansitquidsimplex,uelmixtum:dicimus,quodexquamplurimisrebusmixtisextrahituraliquid,quodsimplexquodammodouidetur,licetmixtumsit:exmixtisenim(utscimus)resultatquaedamuirtus,quae&siunasit,adplurestamenoperationesextendipotest.Quodsimiruminmodumaffectant,utiudiciumferatur,priusinueniendisuntidoneiiudices,&inhacarteperiti.Quodsiadhucmagisinstent,utproferatur,laudo,utilleapudquemreperiturhaecQuintaEssentia,siquaeestapudipsum,eamomnibus156DeQuintaChym.Essentia.palamfaciat:siuerononadsit,&eamconficerecogatur,eamexpensisalienisconficiat,sitamenillehunclaboremsuscipereuelit,&hocpactouidebuntansitimposturanecne.~~Licetimposturamnonesse,satispateattestimonio,acfidetotclarissimorumacillustriumuirorum,quieamexpertisunt,utreferunt,&rationesetiamquaesupraadductaesunt,fidemmaximamuirisprobis,&nulloliuoreimbutisfacerepossunt.Idemetiamnobisdemonstrantexperientia&sensusharumrerumpraecipuiiudices,necnoncatalogustotdoctissimorumuirorum,sicutisunthiquosrecensuimus,&praeterillosquamplurimialiiquiartichymicaeincumbentes,magnamillifidemadhibuere.~~AlexandriCareriiPatauini~~.~~Quaestio,AnArtemetallapermutariposprooemiumOperaNaturaeadmirationempariunt.Arsnitituraemularinaturam.~~Naturaeoperaadeosuntillustria&praeclara,adeoquesublimiArteelaborata,uthominisingeniumnedumadmirationerepleant,acadsuicognitioneminuitent,ueruminsuperinopificisNaturaeimitationemtrahant,atquealliciant,hincuariaArtiumgeneraeffluxerunt,quaeuelNaturaeinchoataoperaperficiunt,uelNaturamuthominilicetimitanturacaemulantur,huiusmodiestArsMedica,Agricultura,Arspingendi,statuacueformandi,&aliaeconsimiles,NamhumanaNaturacumualeatmodoaliquointelligereomnia,cupitetiamomniaauxiliosuaecognitionisefficere,proptereascrutatursingula,cunctaperquirit,adomniaefficiendaaggreditur,nisqueintentatumomittit,quodsibiuelhonestum,uelutile,uelcommodumforeiudicet,Eorumautemadqueefficiendaaggreditur,nonnullafaelicissimeperficit,aliaattingitobscurius&summadifficultate,quaedamnullaarte,nulloque;~~NonnullieaefficeretentaruntquaehumanaArteperficinequeunt.laboreualetefficere,speraruntAegyptiorumsapientesseposseArtesubdefinitoCoeliaspectu&excongruentemateriaStatuascomficere,quaeanimamhaurirentaCoelo&uiuerent:NondefueruntArabumnonnulli.~~quiArteMedicapollicitisuntsehominemseruareposseabinterituincolumen,equorumnumerofueruntalii,quiArtisublimandinauantesoperamadefficiendumidipsum,quintamindagaruntessentiam,aurumuepotabile,cuifacultatemseruandihominemeternumconuenireputarunt:Athioperamanifestaruntseprimoseipsos,moxaliosperniciosissimeillusisse,quodetiamcontigitillis,quihominessenioconfectosArtetentaruntreddereiuuenes,&primaeaetatisfloremiamconsumptum&marcescentemreficere,acinnouare,ualetitaqueArsnonnullaefficere,quaeNaturafiericonspiciuntur,obquaeiurehomoAdmirabileNaturaeopificium,Mundicopula,Naturaehymeneus,Mundiepilogus,Mundusparuusnuncuparimeretur,atnonproptereaualetefficereomnia.Intercaeteraquaehominisingenioperquisita,summostudiocura&diligentiatentatafuerunt,estmetallorumgeneratio,acpraesertimauri&argenti,quaeobmiramutilitatem&communemusum,summopereabhominummultitudineexpetuntur,hincortumestAlchymiaedesiderium,proquaArteinueniendapotiusquamaddiscendaplurimilaborarunt.~~Alchymiauetustissima.~~Numueroidfecerintrationerecta,&facultateassequendifinem,uelleuiter&inaniterpotius,lisadhucestsubIudice,necfacileestueritateminspicere,proptereaconsilium&institutummeumestbreuibusdeAlchymiauerbafacere,quamlasonistemporenonnullifloruisseaffirmant,idquesatisprobabiliter,Uellerisenimaureinomineintelligilibrumuoluntueterummoreinpelleconscriptum,quoauriconficiendiscientiaeaartecontineretur,quamGreciChymiamuocant,ArduasanePhilosophisomnibusuisaesteaquaestio,AnmetallainuicemArtisbeneficiopermutaripossint,Ideouariaeextiteruntcumuulgitumsapientumopiniones,quamegoexplicaturus,considerationemuniuersaminquatuorpartesdistribuam,Agamprimodemetallorumgeneratione,moxrationesnonnullasproArtisconfirmationereferam,Tertiocontrariamsententiamcomprobabo,Demumaduersafundamentaeuertam.~~Diuisioconsiderationisinquatuorpartes.PrimaPars.Ordiensigitur(utsumpollicit,)ametallorumgeneratione,quoniamtuncarbitramurremscire;cumcausasprimasnouerimus;~~principiaprima&usqueadelementautinprooemioprimiphysicorummonetphilosophus,proptereapersingulacausarumgeneraprogrediens,singulaexplicareconaboramateriasumptoprincipio,PlatoinTimeoaquamcensuitmetallorumproximammateriam,statuitenimtriageneraaquae,quorumduoessentpotiora,humidumunum;~~DemateriametallorumopinioPlatonis.~~cuiusgenerisestaquafluens,alterumfusile,qualiaessemetallaaffirmat,necnonGlaciem,&Grandinem,hisadditgenustertium,subquouinum,mel,oleum&succuscontinentur,adeoutasserereuideaturmetallaesseaquamaliquidpassam.~~OpinioAristotelis.~~ExaduersoAristoteles,quiPlatonisgloriamobscurare,suamqueillustremreddereprofacultateconatusest,incalcetertiiMeteorummateriamfossiliumstatuitexhalationemsiccam&terream,materiamuerometallorumexhalationem~~humidam&aqueam,quoinAristotelesPlatoniaduersatur.locoduasuideturlatentererrorisnotasPlatoniinurere,primamquiaasseritmetallaessegenusaquae,secundamquiauideturasserereuthumores,itametallaexperpessionefluentisaquegigni,&esseaquamcertomodoaffectam.Nam,inquit,IdeoMetallapartimsuntaqua,partimnon,potestateenimmateriaeorumaqueaest,nondumautemaqua,hecexaqua,quaealiquomodoaffecta,sitconstant,uelutiuapores,&c.FrequenternonintelligiturAristot.nonpraelectoPlatone.Arist.cumPlatoneconciliatur.~~SicitaqueAristotelesexplicanssententiamsuam,latenterduoobiicitPlatoni,quaeminimeabeiusexpositoribusanimaduertuntur,exquoconstatquamsitutile,recteexplicaturisAristotelem,accurateperlegissePlatonem,FaciletamenestPlatonemacalumniauindicare,PlatoenimlatiusquamAristotelesaquaenomenusurpauit,ideotriaposuitaquaegenera,&omnequodelementoaquaeessetaffine,uelexaquaexuperanteconstaret,aquaenominenuncupauit,Necproptereainficiaturmetallaexhumidaexhalationegigni,essecorporamixta,&perpropriamsuaesubstantiaeformamsiueideamabelementoaquedistingui,quodexeoconstat,quiasubeodemgenereconstituit,exeademquemateriagigniaffirmatcummetalla,tumrorem,pruinam,&grandinem,nempeexhumidohalitunonsecusaccenseatAristoteles,IdeoProclusinTimeum,necnonCalcidius,acinsuperOlympiodorusinlib.~~GeorgiusAgricolacontraArist.~~meteorumaffirmantdemateriaMetallorumAristotelemcumPlatoneidemsentire,utetiamnondissentiuntdumdemateriafossiliumsiuelapidumuerbafaciunt,amboenimterreum&siccumhalitumeorumessemateriamaffirmant,QuaderecumhiduohumanaesapientiaePrincipesconueniant,leuiterpotius,quamrectaductusrationeGeorgiusAgricolalibroquartodecausissubterraneorumabutrisquedissentit,quodfacilemeostensurumsperosumptoabhisprincipio,quaedematerialapidumabeodicuntur,Inquitenimexhalitusiccolapidesgigninonposseduabuspotissimumrationibus,quarumprimaest,quiaexhuiusmodihalitudestitutohumorenilcompactum&solidumqualessuntlapides,gignipotest,nonenimterrasinehumorecoagmentari,&nectiualet,sedhumidodestitutaestuelutiharenautfateturAristotelesinsecundodeGener.~~degenerationefossilium.Ratioprima.Ratiosecunda.&interitucont.49.~~Alteraratioest,quiasilapidesexsiccohalitugignerenturpraesertim&frequenterinsuperaaerisregionefierent,cumillesitlocushuiusmodiexhalationidestinatus,quodessefalsumcumexseconstat,tumabAristoteleconceditur.Atuirhicinreconspicuaconspicuehallucinatur,erratprimoinreferendasententiaAristotelis,nonenimcensetPhilosophusexsolosiccohalituhumorepenitusdestitutolapidesgigni,sedexhalitusiccocumhumorepermixto,itatamenutterreus&siccushalitusdominetur,&adominantenomenrecipiat,remautemitasehaberepatet,tumexprimometeorumubiAristoteleshoshalitussemperessepermixtosaffirmat,tumexprincipioquartimeteorum,ubiperfectemixtaomniaexsicco&humidoutexmateriafieriasserit,tumexsecundodeGen.~~EuersioopinionisAgricolae.&interitucont.49.~~ubimixtaomniaexquatuorconstareelementisdocet,&sineaqueohumorearidacorporacoagmentari&iunginonposseaffirmat,Platoetiameiusdemfuitsententiae,ideoinTimeodixit,Terradeniqueabaereindissolubilitercumaquacoactalapidesgenerat.~~Platoidemsentit.Solutiosecundaeinstantiae.~~Exhispatetsolutioprimaeinstantiae,Necmaioridifficultatesecundadiluitur,dumeniminquitAgricola,silapidesexsiccohalitufierent,presertiminsuperaaerisregioneproducerentur,Respondeotribusdecausisibinongigni,primorationeuelocisreuolutionisaerisconcretionemhalitusimpedientis,utinprimometeorumasseritPhilosophus,Secundorationeinopiaehumoris,quinecessariorequiriturproconstituendolapide,Tertiorationequalitatisilliussiccihalitus,namsiccitaseiusestigneatenuisaccommodataincensionibus,nonautemterrea&crassa,qualemexposcitlapidisconcretio,hisigiturdecausisuellapidesibinongignuntur,uelraro&ualdeparui.~~DeMateriaMetallorum.OpinioAgricolae.Ratioprima.~~Atpraetermissishis,quaedelapidummateriadicuntur,admateriamMetallorumreuertamur,quamdiximusessehumidamexhalationem,GeorgiusAgricolainquintolibrodecausissubterraneorumhancquoquesententiamduplicirationeeuerterenititur,primasumptaestexcopia,inquitenimuerisimilenonessetothalitushumidossimulconcludi,acunaconspirare,uttantumargentipuricaeterorumquemetallorumgeneretur,quantuminUenis&fodiniscumulatuminspicimus,Alteraratiosumiturexmetallorumsolutione,dumenimsoluuntur,noninhumidumhalitumtranseunt,sedinaquam,exquasuntorta.~~Ratiosecunda.ContraAgricolam.AtmiroruirumhuncdoctissimumtamleuiaAristoteliobiecisse,&obtamleuiaabeiussententiadesciuisse.DuoDuces.Philosophorum.~~Sienimsensui,rectaequerationifidemadhibuisset,quisuntduceseorum,quirectecupiuntphilosophari,conspicuenouisset,nonfieritransitumexextremoinextremum,nisipercongruentiamedia,interelementaautem&perfectemixtamediantduohalitus,proptereanunquamelementaprimumgradumperfectemixtorumconstituunt,inquoprimogradufossilia&metallareperiuntur,nisiprimoinhalitussiueexhalationestransierint,quaesuntmixtaimperfecta,&uiaeadexactammixtionem,quodsensibusetiamesseuerumpercipimus,namintuemurignem&aeremdummiscenturincrassari,terramuero&aquamattenuari,quaeelementaitaaffectaexhalationesconstituunt.~~Namuaporhumidusest,uelaquarariorreddita,uelaercondensatus,exhalatioautemsiccaestuelterrafactarara,ueligniscondensatus.Soluunturaduersaerationes.~~Necsecusressehaberepotest,quiaopifex&proximusfabermixtionisestcalor,materiaueropraesertimestaqua&terra,inquaeelementacumcaloragit,primoeainhalitusuelhumidioresuelsiccioresnecessarioresoluit,quaremetallanonproximeexaqua,sedexhumidaexhalationegignuntur,Necarduumestaduersafundamentaeuertere,namratiosumptaexcopiametallorumdiluitur,quiaetiamexhalationismagnacopiainuisceribusterraereperitur,&continenternouafacillimegignitur,quaeexhalationedumexterra&aquauirtuteradiorumsoliselicitur,uerumetiamexaerefrigoreterrecondensatoproducitur.Alteraetiamratiosumptaexmetallorumsolutionediluitur,Nammetallasoluunturacaloreigneononquiaexaqua,sedquiaexmateriaaqueacongelataconstant,&cumsoluunturnontranseuntinaquam,sedinfluentemhumoremmixtum,quisideberet&possetinsuaproximaprincipiadissolui,inhalitumsiuehumidamexhalationemtransiret,ColligamusitaqueabElementisadexhalationes,abhisadprimaperfectemixtaNaturamprogredi,primaautemperfectemixtasuntfossilia,&metalla,Nequeetiameorumsententiaesubscribendumcenseo,quiexistimantprimoexhumidaexhalationegignimetallanonnullasimpliciora,minusqueperfecta,exquibusdeindecaeteraomniaperexactioremcoctionemacelaborationemproducantur,adeoutargentum&aurumsintmetallaabsolutissima,ceterauerosintuieadea.~~AlteraopiniodemateriaMetallorum.~~Hocinquamomniexparteuerumiudicarinondebet,quodenimmetallorumquaedamsintsimplicia,aliamixtainficiarinonualemus,proculdubioenimstagnumelectrum&orichalcumsuntconflataexsimplicioribusmetallis,atquodprincipaliametalla.itasehabeant,utunumsituiaadaliudminimedicendumcenseo,quoniammetallasuntspecieseiusdemgeneris,speciesautemnonitapernaturamsuntconstitute,utunaadalteramdirigatur,sedequeprimosubeodemgenerecontinentur,Pretereaeaquaesuntsubordinata,hacconditionesuntpraedita,utposteriorasintmagiscompositapraecedentibus,utconspicuumestinductionedesimplicibuscorporibus,demixtisconsimiliumpartium,&deuiuentibus,metallanonitasehabent,nonenimaurum&argentumsuntmagiscompositacaeteris,sedaequeprimoexhalitibusconsurguntaccaetera,Hisacceditquoddanturmetallacalidiora&siccioraargentouelauro,&proptereapercoctionemnonpossuntuertiinaurum,concoctaenimcalidioraredduntur&magissicca,&eaquaemagissuntcocta,nequeuntreddicrudautexquartoMeteorumestconspicuum.~~OpinioChymicorum.~~AtinquiuntfereChymiciomnesexhalitibusprimosulphur&uiuumargentumgigni,moxexeismetallaconstitui,quorumsententiamcumsensu&rationepugnarefacileconstat,namexperientiacompertumestinfodinisaurum&argentumgigni,inquibusnilsulphurisnisqueuiuiargentireperitur,Praetereanaturasulphurisabeauiuiargentisummoperediffert,&ideononidemlocus,nequeeademmateriaestaccommodatagenerationiutriusque.Hisaccedit,quodcumsulphurexChymicorumsententiasitparensopifex&formatormetallorum,minimepotestsinecontradictionediciparsmetallorum,cumefficiensminimeobireualeatmunerapartium&materiae,Missamfacioopinonemeorum,quicalcem&lixiuiumutaitAlbertus,uelutinquiuntaliiCalcem&Cerusamcensentessemateriammetallorum,nammateria&formainuicemreferunturutaitAristotelesinsecundophysicorumcont.26.~~proptereasidistinctafueritmateria,distinctaeritforma:quodautemNaturaprogignendismetalliscalcelixiuio&cerusanonutatur,itaestconspicuumutquodnotissimum.Opiniopropria.~~Proptereaexistimandumcenseo,uirtuteradiorumsolisperomniameantium,primoelementa&presertimterram&aquaminhalitusuerti,moxhalitusillospurgari,tenuesreddi,&congruenterationepermisceri,demumueroexhalitupraesertimhumidopingui&aqueo,utexmateriaproximegignisingulasimpliciametalladistinctainterse,rationedistinctionisefficientisproximi&materiae,quamuisenimcoimunismateriametallorumsituapor,inquoaquadominetur,nontamenidfitsinepermixtionecumterra,quaeportioterreamodomaiorest,utinuaporeexquofitferrum,etideoferrumestnigrum&rubigineabundat,Modoeaportioestminorutincaeterismetallis,Quodsitnecesseutinmetallisaliquidterraereperiatur,exeoconstar,quiametallanonperlucidasiueperspicua,sedopacasunt,lopacitasautematerrainducitur,Exhisconspicuamessecenseomateriamcumdistantemtumproximammetallorum.~~Formametallorum.Explicationimateriaecongruenteordinesucceditexplicatioformae,dequaduaesuntopiniones,unaestGaleni&multorum,quisequunturillum,AlteraestAristotelis.OpinioGaleni.Reiectio.Opiniopropria.MetallarespondentPlanetis.~~CensuitGalenustemperamentumesseformamsubstantiaemetallorum,quesententiaapprobandanonest,quiametallumutmetallumestsubstantia,temperamentumprimarumqualitatumminimeestsubstantia,quodexeopatet,quiatemperamenta&primequalitatesproximemouentsensum,substantiasensunonpercipitur,insuperuariantursineuarietatesubstantiaeeius,cuiconueniunt,&operaefficiuntsuprauires&gradumproprium,proptereaestnecesseutaformapraestantioredirigantur,Hisaccedit,quodsiformaererumnaturaconstantiumessentqualitates&temperamenta,omninocumUeteribusPhilosophissentirepossemus,solammateriamessenaturam&essentiamrerum,caeteraautemesseaffectiones&habitusearum,quodesseabsurdumprimoaPlatone,moxabAristotelecumulatissimeostensumfuit,ProptereacumAristoteledicendumcenseo,Formammetallorumesseperfectionem&actumatemperamentodistinctum,supponentemtamentemperamentumutnecessariamaffectionemmateriae,acmoxutentemeoutinstrumentoproobeundissuorummunerumfunctionibus,excuiusperfectionis&formaeuarietateconsurguntuariaespeciesmetallorum,quaeauariisuariomodonumerantur,&anonnullisplures,abaliispaucioresessedicuntur,Platonici&multi,quieossequuntur,putantessingulisplanetispropriamresponderemetallispeciem,etiamexistimasseuidenturtotessemetallaquotsuntplanetae,quibusrectarationerespondent,&aquibuspendent,ideoAurumSolitribuunt,ArgentumLunae,PlumbumsiuealbumsiuenigrumsiuecinereumSaturno,ElectrumIoui,Aes&FerrumMarti,MercurioStannum,uelutaliiinquiuntuiuumArgentum,Ueneridemumorichalcum.Athorummetallorum,quaerelatasunt,profectononnulla&presertimorichalcumelectrum&stannumnonsimplicia,sedmixtasuntexaliis,ideosirationi&experientiaecredimus,sexstatuidebentmetallorumsimpliciumspecies,namsimateriametalliexactecongelari&omninodurareddinonpotestgigniturArgentumuiuum,sisolidapercongelationemredditur,uelterraminsepurissimamhabetoptimepermixtam,&consurgitAurum,uelimpurissimam&diminutepermixtam&consurgitferrum,uelmediomodosehabentem,quodmediumlatitudineestpraeditum,&exdistinctarationetemperamentitresconsurguntspeciesmetalli,Aesproximumsuaimpuritateferro,ArgentumproximumsuapuritateAuro,Plumbummediuminterhaec,namquamuismetallasummoperecumPlanetissintcolligata,nonproptereanumeruseorumanumeroPlanetarumoritur,cumplanetaesintcausaecommunes&distantesutpatebitinexplicationecausaeefficientis.~~Causaeefficiens.Quemadmodumdecaeteris,itadecausaefficientesententiaeuirorumillustriumuariaesunt.Primaopinio.Reiectio.~~Censentenimnonnullimetallanonsecusacanimalia&plantasasimilispeciegigni,adeoutaurumproximeabauro,argentumabargentoproducatur,Quorumopinionisubscribendumnoncenseo,quoniameaquaesimilegenerant,uelidfaciuntperanimamnutrientem,quaemetallisnonconuenit,uelperqualitatesprimasalterantesutelementa,quodetiammetallisminimeperNaturamtributumest,nonenimaurumsuisqualitatibusualetalterareargentum,acilludinseconuertere,necquoduismetallumaliud,Experientiaenimcompertumestmagnamaurimolemtangentemlongotemporeexiguamportionemargentiminimeeaminsepermutarenecalterarequidem.~~Secundaopinio.Proptereainquiuntalii,sulphuressepatremmetallorum,&causameorumefficientem,asulphureeniminquiuntproximecoqui,effici&formarimetalla,hincaiuntmetallaomniadumcomburunturSulphurredolere.Reiectio.~~Quamsententiaminpraecedentibusdumloquerer,demateriacumsensu&rationepugnaremanifestau,necarduumestexperientiaesatisfacere,namsidumcomburunturmetalla,redolentsulphur,ideuenitobsiccum&terreumhalitumcumhumoreaqueopermixtum.~~Opiniopropria.Proptereadicendumcenseo,proconficiendismetallisuariaefficientiaesseordinata,&cunctaadeorumgenerationemconspirare,primumcommuneefficiensintercorporaestCoelum;CommuniaeiusinstrumentasuntLumen&Motus,quaecommuniaefficientiadeindereddunturmagispropriaquatenusadistinctoplanetamanant;ueleiconueniunt,acinsuperquatenusdistinctamensuraincongruenteloco&materiarecipiuntur.~~HincrecteAuerroespropecalcemprooemiiinquartummeteoruminquit,nosnonegemusponereprogignendismetallisaliamcausamefficientempraeterelementa&corporacoelestia,utetiamsehabetdegenerationeanimaliummultoumexputri,quemadmodumidemAuerroesinduodecimometaphysicaecom.18.affirmauit,&asseroreddimagispropriaperdistinctionemplanetarum,nonautemperdistinctionemStellarumfirmamenti,quoniamfirmamentummagisestcommuneagens,&ideomotuseiusnuncupaturabAristoteleinoctauophysicorum84.~~motustotius,necnoninduodecimometaphysicaecont.43.itaaliquainparteappropandaestAcademicorumsententiaasserentiumdistinctisPlanetisdistinctarespondearistotelesacontradictioneuendicatur.~~remetallanonquidemsimpliciasemper,seduelsimplicia,uelmixta,inquaemetallasuolumine&motuinfluantuiressuas,Efficiensadhucmagisproprium&proximumestqualitasproximealterans&perficiensgenerationemetalli,quequalitasnonnunquamabAristotelediciturcalorutinquartometeorum,dummixtagignipercoctionemaffirmat,Coctioautemcaloreperficitur,nonnunquamfrigusutineodemquartometeorumcap.6.dumasserit,quaeafrigidocoagulatasuntabignesoluuntur,Metallaautemasolocalidoigneosoluiconspicuumest,nonnunquamdemum,dicituressesiccitasutpatetexcalcetertiimeteorum,ubihaecuerbaleguntur,Constituitautemomniametallaexhala:~~iohumidainclusa&praesertiminlapidibuspersiccitateminunumcoarctata&coagulata,uelutros&pruinacumsegregatafuerit,sicitaqueAristotelesparumsibiconstareuidetur.pugnantiauerbaArist.Atsiaccurateconferentiagenerationimetallorumconsiderabimus,haecminimeintersepugnarefacileinspiciemus:conciliantur.Utenimmetallaproducantur,quiasuntperfectemixta,quorumgeneratioestpercoctionem,&coctiopercalorem,estnecesseutprimo&proximepercaloremexhalationespermutenturacpermisceantur.Insuperquoniammetallasuntcorporasolida&densa,ideoestnecesseutuaporsiueexhalatioillahumidaantecongelationemdensetur,idautemfitauxiliosicciterreicumfrigoreiuncti&inlapidumfibris&uiisuigentis:~~IdeoetiamPlatoinTimeodixit,aurumflorescensperpetramcompactumest,Demumfrigussuamunerapraebet,&contemperanscalorem,&mixtumiamcoctumacelaboratumcongelans,optimeitaqueAristotelessibiconstat,&peruariaprincipiadistinctaqueinstrumentauniuersammetallorumgenerationemexplicatacpatefacit.~~QuidsitUenaMetallorum.~~ExhisetiampaterepotestquidsitUenametallorum,quaeuulgoMineradicitur,eaenimnilaliudestnisiterraesinus&locuscongruenterprogenerationeuniusuelalteriusmetalliCaeloexpositus,inquocummateriatumtemperamentumacinstrumentaproximainuenianturgenerationimetallorumaccommodata,&rationeuarietatishorumUenaquoquesiueMinerauariadistictaest,Atunaseoffertdubitatiopertinensadmetallorumgenerationem,quiainquitAristotelesincalcetertiimeteorum,quemadmodumros&pruinagignunturcumsecretafuerit,itaantequamsecernaturoriunturmetalla,&c.~~Dubitatio.QuibusuerbisquidsignificetAristotelesnonconstat.AlexanderLud.Boccaf.NonnulliutAlexander,LudouicusBoccaferrea,&aliiinquintdenotarisecretionemhocestconuersionemexhalationisinaquam,quiametallagignunturantequamuaporinaquamuertatur,ros&pruinaecontra.~~Atdubiumestdepruina,quiaeaquoquegignituranteconuersionemexhalationisinaquamutpatetexprimometeorum,CuiobiectionirespondetLudouicusBoccaferreainquiensAristoteliparumfuissecuraeexempla,proptereacumhocderoresitexemplum,mirumnonestsiueritatecaret.Haecsententiaapprobandanonest,primoquiaAristotelesutincaeteris,itaintradendisexemplisaccuratissimusfuit,Secundoquiahocnonestexemplum,seddeclaratiogenerationismerallicumcomparatione&differentiaagenerationeroris,Tertioquiaconuersiouaporisinaquamminuspropriesecretiodicitur.~~Aliaopinio.~~Proptereaaliiprobabiliusinquiunt,persecretionemsignificariexitum&eleuationemuaporosaeexhalationissupraterram,nammetallafiuntinuenis&fibristerrae,rosautem&pruinaexuaporesupraterrameleuato,&aterrasecreto.~~Quaeexplicatioetiamdubiaest,primoquiaiamproposueratphilosophsinprincipiodisputationisdemetallisseuerbafacturumdehis,quaesubterragignuntur,ideoinutiliteridemrepeteratur.Opiniopropria.~~Praetereadumphilosophuseauerbaprofert,dematoriametallorumuerbafacitnondeloco,necpersolamlocidifferentiamdiffertmetallumarore&pruina,Proptereadicendumcenseo,AristotelemtuncsequiPlatonem,namPlatoinTimeoloquensdemetallorumgeneratione,similitereamcomparatcumgenerationeroris&pruinae,inquiensmateriamroris&pruinaeesseaquamhocestaqueam,&uaporosamexhalationemdumabigne&aerehocestabexhalationesicca&aereamagnaexpartefueritderelicta,materiamuerometallorumesseeandemexhalationemasoloignehocestuehementicalorederelictam,adeoutdifferentiagenerationiseorumtraditaprimoaPlatone,moxabAristoteleapprobata,inhocsitposita,utmetallafiant&congelenturantesecretionemuniuersaeexhalationissiccae&quodammodoaereae.Suntenimmetallamixtaperfecta,exomnibuselementisconflata,aquibussolumsecerniturcalorignisuehemens,atnonuniuersaexhalatiocalida&siccacumaereapermixta,amateriaautemroris&pruinaedumcongelatur,secernituruelomnino,utingenerationeroris,uelmagnaexparte,utingenerationepruinaeexhalatioillaminscalida&siccaadnaturamaerisuergens&congelaturexhalatiohumidior&magisaquea,ideoroc&pruinanonsuntmixtaperfecta,sedsolumpermagis&minusdurumdistinguunturabaqua,&uaporaerespotiusincluditurinmeatibuspruinae,quamsitdeeiusessentia,demetallisautemsecussehabet.~~FinisMetallorum.Utilitasduplex.~~Atiamoccasionosmonet,utcumfinisconsiderationehuicprimaepartifinemimponamus,finisduplexessedicitur,unogenerationis,Alterreigenite,finisgenerationismetallorumestipsametforma,quapresentemetallumdiciturgenitum&suanaturapraeditum,finisautemmetalliiamgenitidicituressecumperfectio&absolutioMundi,estenimMundusspecierumplenitudoutinTimeodixitPlato,tumususeorum,uariasenimhominiutilitatesprebentmetallautestconspicuum,Utilitatesexmetallisconsurgentesuelanaturaducuntortum,utexferrinatura&conditionependetquodconducatscissionilignorum&similibusaliiseffectionibus,Ueloriunturexlege,quodeisconuenitdumuertunturinnumos,quialegesumpserenomen,legeautemconstiturumest,utmetalla&praesertimAurum&Argentumsintpreciosa,quiapraeteridquodsuntperfectemixta,solida,diupermanentiapura,etiamsuntrara,quiapaucisinlocismoleexiguasummacumdifficultategignuntur,proptereacumtamdifficilesitmetallagigni,iuremeritoquaeriturAnArtealiquaperhominiscuram&diligentiamgigniqueant.~~Metallacurpreciosa.Definitiometalli.Dubitatiodelocogenerationismetallorum.~~Exhactenusinhacprimaparteexplicatisfacilemodoestdefinitionemetallicolligere,Definiunturprofectoauariisuariomodometalla,Egotamencaeterisderelictisitadefiniendaessecenseo,Metallumestcorpusperfectemixtum,similiumpartiumexdominantehumidaexhalationegenitum,acoelesticaloreinuenisTerraepercongruentesmensurasluminis&motuselaboratum,&frigorecongelatum,Etsiquisdelocogenerationismetallorumdubitet,quianeduminuisceribusTerrae,uerumetiaminfluminibusnonnullis,quiobidcelebressuntaurumgigniuidetur,namgranaauricumgranisharenaeeorumfluminuminueniunturpermixta,&Carpionespiscespraeciosieisnutriridicuntur,insuperexistimaruntArabumSapientes&praesertimAuicennainnubibusquoqueomnisgenerismetallagigniposse,&praetercaeteradixitinPersiacumcoruscatdeciderenonnunquamcorporaaereasimiliasagittishamatis,acetiamportionesferri,quaeliquefierinequeunt.~~Influminibusnongignimetalla.~~Hisobiectionibussatisfaciens,dicoinfluminibusnecinuenirimateriamproximammetallorum,necseruaricausasefficienteseorum,proptereagigninonposse,&eagranaauriquaecumfluminumharenisinueniunturpermixta,noninAlueofluminisgenitasunt,sedinuenis&sinibusmontium,&commissurislapidum,perquasmoxaquafontiumfluministransit,eaquesecumdefert,Nequeetiamputandumestillisgranisaurinutriripisces,quoniammetallaminimenutrireualentanimalia,utdocetArist.~~Carpionesnonnutririauro.inprimapart.probl.42.~~&ratioest,quiaquaenutriuntsoluidebentacaloreuiuentis,caloruiuentisestcomplicatuscumhumido,acalorehumidometallanonsoluuntur,sedsolumacaloresicco,utinquartometeorumdocetphilosophus,&experientiapatefacit,Hincfabula&commentumcenseridebetidquoduulgodiciturdeStrutio,quodnutriaturferro,nonenimidanimalferroalitur,sedeodelectatur,&frequentercapitaclauorum&clauosdeglutit,eostamenunacumexcrementisreiicit,Ualentmetallaalteraremodoaliquoeacorporacum~~Strutiumnonnutririferro.DeMetallis.Noninaniterpermiscerinonnunquammetallacummedicamentis.Posselapidesnonnullosdensos&solidissimosinnubibusgigni.Naturafulgurisnonlapideasedigneaest.183~~quibuselixantur,&proptereaaMedicisnoninaniternonnunquamcummedicamentispermiscentur,soluitamenacalorehumido&nutrireminimeualent,Dealteraautemdifficultateanmetallagignipossintinnubibus,constanterasserendumcenseoidfierinonposse,ratioest,quiametallasummacumdifficultategignuntur,&exposcuntuaporemquendampinguem,uirtutemuenaemineralem,temperamentumlociproprium,&sedemaliquam,inquacumsintgrauia,aliquandiurequiescant,&definitotemporegignanturacperficiantur,quaeinaerisregionibus&nubibusminimeinueniuntur,hincArabesfalsoaffirmantensesAlemanicosexferrofieriinnubibusgenito,potiuscenseremlapidesnonnullospossealiquandoincentronubiumgigni,&cumfulguribusuibrariquammetalla,quoniamlapidumgeneratiofaciliorest,&materiagenerationilapidumquammetallorumaccommodatior,incentronubiumcongregaripotest,exquasolidissimilapidesparuitamengignantur,quicumnonnunquamunacumfulguribusdecidant,nonproptereasuntessentia&naturafulguris,utfalsomulticredunt,sedaliquidexeuentucumfulgureiunctum,Naturaenim&essentiafulgurisigneaestnonterrea,cumfulgurauelocissimeferantur,meentperuias&porostenuissimos,comburantsiluas,euellantplantas,&latissimamoeniaeuertant,quaenedumabexiguoimonecamaximolapidefieripossent,Ethaechactenusdeprincipiis,generatione,locoquegenerationismetallorum.~~ParsSecunda.AnArtegignipossintmetalla.Opinioasserentiumidfieriposse.Metallis.185Ostensionesomnesexunoquatuorcapitumsuntducendae.~~Iamcumulatesatisutmeoinstitutoinseruireduxi,communia&primacapitaexplicauiadmetallorumgenerationempertinentia,Sequiturmodoutcominusadreiconsiderationemaccedamus,&perpendamusAnreuerahumanaArtegignipossintmetallasimplicia,quaesinteiusdemspecieicumgenitisaNatura,Mihiautemremhancconsiderantiuariioccurruntuiriprofectocelebressummaqueauctoritateillustres,equorumnumeroestMagnusAlbertus,Timon,LudouicusBoccaferrea,quiquamuissitanceps,tamenAlbertisententiamrationimagisconsentaneamiudicat,Hiuariisrationibus&experientiisAlchymiamuereesseArtem,uerequepossegigneremetallanitunturostendere,quarumegopotioresreferam,Quodutmethodoaliquaefficiam,quatuorconsiderocapita,exquibusducunde~~Ostensionesexnatura&conditionibusArtisdepromptae.~~tur,actanquamexfontibushauriuntur,ostensionesomnesproastruendaueldestruendaArteAlchymiae,eaautemsunt,ConditioArtis,Naturametallorum,Conferentiagenerationieorum,acdemumexperientia,primosiadArtisconditionemuiresqueconuertimur,itapoterimusproparteAlchymieargumentari,ArsuelNaturamaemulatur,ueleamperficit,utasseriturabAristoteleinsecundolibrodeNaturaliauscultationecomt.79.ueldemumeamuincit&superat,utasseriturinprincipioMeccanicarumquaestionum,SiaemulaturNaturam,poteritpereiusimitationemmetallagenerare,siperficit,longemagisidpoteritefficere,cumperficienspraeferatureiquodperficitur,Sidemumsuperat,nedumpoteriteaefficerequaegignunturnatura,uerumetiamloagepraestantiora:Paetereaquodualetefficereextrema,estnecesseutetiamualeatefficeremedia,arteproducunturelementautignisexligno,oleo,&similibus,quaesuntuiliorametallis,producunturplantaeperAgriculturam,Animaliaperartempastorum,Apes&UespaeexCadaueribustaurorum&equorum,quepraestantmetallis,quareestnecesseutuiribusArtisualeantefficietiammedia,qualiasuntfossilia,&metalla.~~InsuperhomoexsententiaAristotelisintertiodeanimacont.5.&8.&37.~~estnatusomniaintelligere,&percognitionemomniafieri,quareestnatuscognoscereomniaconducentiagenerationimetallorum,Siautemeaestnatuscognoscere,quoniametiamestnatusimitarinaturam,&estpraeditusmanibus,quaeinstrumentainstrumentorumdicunturintertiodeanima37.~~sequiturutetiamualeatauxiliocognitionis,imitationis,&manuum,metallagenerare.~~DemumquiaArsesthabitusmentis,quaepraeestNature,utiturcognitione&consultatione,quorumNaturaestexpersutdiciturinsecundodenaturaliauscultatione,perficitoperaNaturae,utineodemlibroasseritur,NaturamsuperatutdiciturinprincipiolibriMeccanicarumquaestionum,proptereaiurepraeferturNaturae,Siautemesteapraestantior,etiampoteritillaefficere,quaeperNaturamfieripossunt,imopraestantiorimodo,cumArssitnataperficereNaturam,eiquedignitatepraeferatur,hincAristotelesinprimoRhetoricorumasseruit,ea,quaefieripossuntarte&Natura,longemeliusfieriarte,quamNaturatantum,ItaPlatoindecimodeRepublicaMundumnonNatura,sedconsilio&artefactumasseruit,indicansArtemprestareNaturae.~~Exartisitaqueuiribus&facultatecolligimus,Metallaposseartefieri.Ostensionessumptaeexnaturametallorum.~~Idipsumsatisaperteinspiciemus,siadsecundumcaputnempeadessentiam&conditionemmetallorumconuertemur,Metallaenimsuntcorporaconsimiliumpartium,quaesatisproximeexprimisprincipiispendent,&exprimaelementorumcompositioneconsurgunt,proptereasatissuntsimplicia,nectotincluduntcompositiones&materiaegradus,quotanimalia&plantae,exquocolligereualemuseorumgenerationemsatisessefacilem,difficilioremautemesseillamAnimalium&plantarum,quaresiArtefiuntAnimalia&plantae,utfiericompertumest,longefaciliusfieripoteruntMetalla:~~PraetereasententiaestAristotelisinsecundolibrodeGen.~~&interituElementaperunamqualitatemconuenientiafaciliusintersepermutari,Metallainterseualdeconueniunt,&satisconsimilissuntNaturae,quarefacileeriteaintersepermutare,&praesertimquiainspicimusnedumsimilia,uerumetiamcontrariaintersefrequenterpermutari,utlignauiridiaincarbonem,&aquaminignem.~~Hisaccedit,quodratioobquamcorporauariaintersepermutanturestcommuniseorummateria,nisieniminmateriaconuenirent,necuicissimagerent,necpermutarentur,utdiciturinprimodeGen.&inter.cont.43.Metallaneduminprima,uerumetiaminproximamateria,quaeesthumidaexhalatio,conueniunt,quarecumsintualdesimplicia,summopereconsimilia,&inproximamateriaconueniant,intersepermutarifacilepoterunt:~~Quaeomniaconfirmantur,quiaproculdubiononestmagisabsurdumexunometallofierialiuddestructaformaunius,&genitaeaalterius,quamexpartetauriuelleporisuelpiscisfieripartemhominissumptoabArteCoquinariaprincipio,&percoctioneminuentriculo&ueniselaboratamfactaconuersione,cumautemhocquotidiefierisineadmirationeintueamur,curinficiabimurmetallamagisinterseconuenientiauicissimArtemutariposse?Praetereaomnenonexactecoctumnatumcoqui,omnequeimpurumnatumexpurgaripurumquereddi,potestmunereArtiscoqui&expurgari,habetenimArsfacultatem&instrumentaexpurgandi&coquendi,atmetallorumquedamsuntimperfectanonpuranonexactecocta,utIuppiter,&Saturnus:Aliaimpuratantum,utUenus,&Mars,quaetamensuntnataperficicoqui&expurgari,quarepoteruntArtecoqui&exacteexpurgari,Metallumautemexactecoctum&purum,uelestAurumuelArgentum,quarearsNaturamsequens,eamperficiens,finemqueexactissimequaerens,principiahaecaNaturarecipiens,ualebitauxilioignis,caeterorumqueinstrumentorummetallaperficere,acuerumargentum&aurumefficere:~~Exhisitaquepatet,Naturam&conditionemmetallorumnedumAlchymienonesseaduersam,uerumpotiusmaximeesseaccommodatammutuaepermutationiefficiendaeperartem.Ostensionessumptaeexconducentibusgenerationimetallorum.~~Eademsententiaetiamapprobandauidetur,siconuersiadtertiumcaputconducentiagenerationi,mutuaequepermutationimetallorumconsideramus,Gignunturmetallaauxiliocaloriscongruentertemperati,inmanuautemestartiscaloremcumfrigoreadlibitumquauismensura&rationecontemperare,Necquiaunuscalorproducaturabigne,alteraradiisSolis,proptereaintersedistinguuntur,omnisenimcaloresteiusdemspecieiultimae,&eodemmodooperatur,alioquinprimaequalitatesnontantumquatuoressent,sedlongeplures:Insupernecessariaestcongelatioprometalliperfectione,quaeetiamarteinducipotest,praetereanonubiquegignunturmetalla,sedlocumcertum&definitumexposcunt,atinfacultateestartificislocumsibieligere,&quouolueritmodoillumaptareacdisponere.Praetereacertam&definitamexposcuntmateriam,nonenimexquouiscorporeproximefiunt,sedexhalituhumidoconditionemardentiuiuiincludente,cumquohalitussulphureuscoquenssitpermixtus,atartifexhaecquoqueauxilioignisuiuiargenti&sulphurissibiparareualet,cumitaqueinfacultateartificissitlocus,materia,efficiens,&instrumentaprogignendispermutandisuemetallis,colligendumestineiusquoquefacultate&uiribusessepositamgenerationemeorundem.~~Ostensionesexexperientiadepromptae.~~Sedquoniaminattinentibusadsensumcredendumestsensui,inattinentibusadartempraesertimfidesadhibendaexperientiae,namexperientiaestmaterArtium,quaecumrationeiunctacongruenteanalogiaitaseadartemhaberedicitur,utcruraanimaliumsehabentadanimal,quemadmoduminexplicationeprimiAphorismitestaturGalenus,proptereaadquartum&postremumcaputconuertamurnempeadexperientum,hocenimmaximeAlchymiaeconducereuidetur,Namquiexperientiaeaduersatur,nonampliusegetratione,sedsensu,&cumnegetprimaprincipianostraecognitionissensumscilicet,negetqueprincipiumartisquodestexperientia,nonampliuscumeodisputandumest,Siautemexperientiaeadhibemussidemapuduarioshuiusartisauctoreslegiturhacartecumargentumtumaurumfuisseeffectum,experientiacognoscimusplurimashacartefieripermutationesmetallorum,Nequeadhocconfugerelicet,quodnonuereaurum&argentumgenerentur,sedaliquidcolorecaeterisquequalitatibussimile,quoduideturesseaurumcumnonsit,utSophistauideturessesapienscumreueranonsit,hocinquamdicerenonualemus,quoniamnosperaccidentiapropriaducimurinnotitiamessentiaererum,necalianobisdataestuiaadeamcognoscendam,ataccidentiapropriaauriuelargentigenitiinmineris,&genitiartesunteadem,quareformamquoque&essentiamesseeandemputandumest.Accidentiaautemesseeademsensu&experientiaconstat,namcolorutriusqueauriestidem,similimodofunduntur,malleoperomnemdimensionemextenduntur,apprimesuntgrauia,ignisiudiciumpercinericium&cementumabsquesuidiminutionesustinent,correcreant,&itadeceterisidipsumestconspicuum:~~PraetereatestanturPoetae,carbones,poma,lignaqueuariainlapidesposseconuerti,quadereSilliuscecinit:NuncSyllarisquosnutritaquis,quogurgitetraduntDuritiemlapidummersisinolescereramis.EtOuid.lib.15.Metamorph.~~inquit,"MediotuacornigerAmmonUndadiegelidaest,ortuqueobituquecalescitAdmotisAthamantisaquis,accenderelignumNarratur,minimoscumLunarecessitinorbesFlumenhabetCiconesquodpotumsaxearedditUisceraquodtactisinducitmarmorarebusCrathis&hincSybaris,uestrisconterminusorisElectrosimilesfaciuntauroquecapillosCuinonauditaestobscenaeSalmacisundaAethiopesquelacus:~~quossiquisfaucibushausitAutfurit,autpatiturmirumgrauitatesoporem,&c.~~"Etnedumpoetae,uerumetiamPhilosophigrauesidaffirmant,MagnusAlbertustestaturcunctainnonnullisfluminibusmadefacta&mersainlapidesuerti,Pliniusquoqueplurimaconsimiliarefert,Demumexperientiaquotidiecognoscimusperinsertionemacimmissionemsurculorumplantamunamuertiinalteram,&nedumplantasintersepermutari,uerumanimaliaquoque,utuermesnonalatosinaliospraeditosalis,acetiamExodicap.7.legitur,MagosPharaonisuerosserpentesgenuisse,quarelongemagiscogimurfaterihumanaartepossemetallagigni.~~ParsTertia.OstensionesproAlchymiadestruenda.~~Agniprofecto,acsatissplendidiproastruendaAlchymiapraecesseruntapparatus,atsieosintimiusconsiderabimus,satisleuibusnitifundamentisinspiciemus,&exeisdemprincipiisexquibusducebanturrationesproapprobandaAlchymia,inueniemuslongefirmioresduciproeaeuertenda&reiicienda,utautemdemptotenebricosoinscitiaeueloillustrioremintueamurueritatem,conuersiadprimumcaput,primumquefontemdepromptumexnatura&uiribusartis,considerandumest,quodcumarssithabitusmentis,sitqualitas&accidens,minimeualetsuisuiribusefficeresubstantiam,nilenimsuauirtutealiquidsepraestantiusproducereualet,proptereasinonnunquamuidemusartesubstantiasgigniutabAgricolaplantas,&abaliisartificibusGipsum,Calcem,&similia,idefficiputandumestperillamartem,quatenusestparsMagiephysicaehocestutministramnaturae,quaenoscensrerumphysicarumuires,&agentiacumpatientibusnectens,quasieorumhymeneusefficit,utperNaturamtanquamperprincipemcausamsubstantiae&corporaphysicaproducatur,utautemidefficereualeat,triarequiruntur,primoutartifexcognoscatuiresphysicorumagentium&patientium,secundoutexacteexploratashabearcongruentesrationessiueproportiones,necnon&modos,quirequirunturproconstituendoilliusreitemperamento&educendaforma.~~TriaadMagiamrequisita.Tertioutineiusmanibus&facultatesintpositaprincipia&instrumentaproreefficiendanecessaria,siunumhorumdesit,nonualetartifexremillamefficere&constituere:~~Hispraeassumptisasserendumprimoest,artemhnecutcausamprincipem,necutinstrumentumNaturae,possemetallagenerare,Nonutcausamprincipem,quiasicutpatuitnullaarsualetefficeresubstantiam,NonutinstrumentumNature,quoniamearumtriumconditionum,quasenumeraui,nullaeicomuenit,primoenimsuntnobisignotapotioraprincipia,propriasemina,&uireseorum,quaemetallaefficiunt,namcausaefficiensestCoelumsuolumine&motu,necnoncalorillesulphureusproximealterans,coquens,&formans,haecquamuisnobissintnotaquadamcommuni&confusacognitione,tamencognitionepropria&distinctaquatenushocuelilludmetallumproducerenatasunt,nosmaximelatent,&presertimnobissuntoccultaecongruentesrationeseorum,siueproportiones,quibushocpotisquamilludmetallumefficitur,maximequeomniumnosfugitmodus,quosuumopusabsoluunt,Tertioetiaminmanibusnostrisnostrauefacultateprincipia&instrumentaeorumminimesuntposita,NosenimuiceradiorumuitaliumSolisutimurcomburentedestruentequeigne,uicemeatuumterraecongruentepositionerespicientiumSolem,utimuruitreisollisabsqueulladifferentialoci&positionisseadSolemhabentibus.HaecutmaximedistantabinstrumentisNaturae,&modusamodo,itametalla,quaeuidenturarteproduci,distantauerisacperNaturamformatismetallis,lureitaqueAuerroesuiromnidisciplinarumgenereornatus,acriqueiudiciopraeditusinparaphrasidegenerationeanimaliumlibroprimocap.primohancartem,siuepotiusartisimaginemillusit,acutinutilem,hominiperniciosam,nonnataminuenirineglexit,&satisfirmisrationibusemediosustulit,ualetprofectoarspurgaremetalla,unumabalterosecernere,simulqueiungere,atdenuonouammetallisimplicisspeciemproducerenonualet.Confirmanturhaecomnia,quiasiartegignunturmetalla,uelfiuntexeademmateriaexquafiuntperNaturam,uelexdistincta,Nonexeadem,quiaNaturaeagignitexhalituhumidoaSoleproducto,&inuisceribusterraeincluso,exquominimeperArtemfiunt,Siexdistincta,sequiturutetiamea,quaegignuntur,distinctasint,Rerumenimspecieshabentcerta&definitaprincipia,exquibusfiunt,perquaedefiniuntur,&demonstrantur,&sisecussehaberent,nonpossemusdeillisscientiamhabere,Scireenimestreicausamcognoscerequodilliusestcausa,&noncontingitsecussehabereutdiciturinprimoposteriorum,Colligamoitaque,simetallorumgenitorumabArte&aNaturaprincipiaproximauaria&distinctasunt,eaquoqueintersedifferre,aceorumnonunam,seddistinctasforedefinitiones&scientias,quaresiArtisuiresperpendimus,percipiemusuerametallaminimepossefieriArte.~~OstensionessumptaeexnaturaMetallorum.~~Idipsumiudicabimus,siadnaturammetallorumconuersi,eorumconditioneminspiciemus,Metallaenimcumqualitatibusparumalterantibussintpraedita,&expertiasintanimae,necmutuosealterare,necsimilegenerareualentutelementa,Insuperetiamquiasemennonedunt,exquoprocreenturutfaciuntuiuentia,proptereaartifexnecpereorummutuamconexionem,necperseminisillorumcumcertamateriaconiunctionem,ualebititametallagenerareutElementa,Plantas,&Aniamliagenerat.Nequeetiamidfacereualetpernouamixtionemexquatuorelementiselaboratam,quoniamnouamixtaproduceresoliusNaturaeestmunus,nonArtis,Arsenimsolumualetdistinctacorporaiuxtaseponere&connectere,nonautemuerammixtionemefficere,quarelongeminuspoteritexintegronouametallagenerare,cumsintcorporaapprimesolida,summadifficultatenatagigni,&adeosumma,utaNaturalongotemporiscursupaucisinlocisillisquelatentibusproducantur,quaecumitasehabeant,quomodopoteruntArtecito&ubiquegigni,cumArssitimbecilliorquamNatura,&solummunereNaturaeualeatsubstantiamgenerare,Nequeetiamillisassentiendumcenseo,quicumsemediosconstituant,inquiuntduoessemetallorumgenera,unumabsolutum&perfectum,Alterumimperfectum&diminutum,primumfatenturnonArtesedNaturasolumgigni,Alterumuero&Natura&Arte,nonsecusacanimaliaimperfectagigniposse,CuiussententiaefuitEgidiusinquolibetis.Aterrant,quoniamomniametallaexduplicihalitupermixtofiunt,quononutunturChymici,&ideoeorumparestratio,solumestueraeorumsententiademetalliscompositis,quaeArtemisceri&componipossunt,atnondesimplicibus,imodeanimalibusloquendogenitaexputri&exseminenonsunteiusdemspeciei,utcolligiturexprincipioprimilibrideGenerationeanimalium.~~Ostensionesdeductaeexconducentibusgenerationimetallorum.~~Atperpendamusea,quaeadtertiumcaputpertinent,nempeconducentiagenerationimetallorum,exeisenimexacteconsideratismanifestecolligemusmetallanonpossegigniArte,Censentfereomnes,quieamArtemprofitentur,metallagignidefinitisquibusdaminfluxib.~~uirtutumCoelidistinctisalumine&motu:~~HosPeripateticinonconcedunt,&sidantursunthominiapprimeignoti,necsubiiciunturuoluntati&uiribusartificis,proptereasinecessariisuntinfluxusprometallorumgeneratione,utipsidicunt,quianonsubiiciunturhumanaefacultati,nonpoteruntpereosabhomineArtegignimetalla.Praetereagignunturmetallaconsensioneomniuminuisceribusterraedefinitoquodamaspectulumine&motuStellarum,hicnedumhominiestignotus,ueruminsupernonestinhominisfacultate,necartifextentansmetallagenerareeoutiturutestconspicuum.Cumitaquecasintnecessariaprometallorumgeneratione,&abArtenegligantur,necsubiicianturArti,necsintpositainmanuArtificis,utseminainmanuAgricolae,conspicuumestinaniterArtificemlaborareproefficiendismetallis,Confirmanturhaecomniaperea,quaeinpraecedentibusdixidecausaefficientemetallorum,CausaenimefficiensestCoelumsuolumine&motucontractis,perdefinitammensuramincongruentemateriaaddefinitam&certammetalliformamproducendam,Cumautemartifexsinehis,&secusnitaturmetallaefficere,nilaliudquerit,&tentat,nisiabsquesuoefficienteremeffectamconstituere,absqueparenteprolem,etdemumsineprincipioremaprincipiopendentemefficere,quodapprimeestabsurdum.~~Praetereasilocumgenerationisconsideramus,inquitPlato,uariisrerumgenerationibusesseinterrisdestinatalocauaria:~~EtasseruitPorphyrius,locumnonsecusacpatremesseprincipiumgenerationis,Ideononubiquelocorumquaelibetplantae,Mineralia,uelAnimaliagignuntur,QuamremGeorgicorumlibroprimoelegantissimeUirgiliusexpressit,inquiens:~~"AtpriusignotumterraequamscindimusaequorUentos&uariumCoelipraedisceremoremCurasit,acpatrioscultusquehabitusquelocorumEtquidquaequeferatregio,&quidquaequerecuset.Hicsegetes,illhicueniuntfaeliciusUuaeArboreifoetusalibi,atqueiniussauirescuntGramina,&c.~~"Locielectiocummaximesitnecessariaprorerumomniumgeneratione,praesertimtalisiudicaridebetprogenerationemetallorum,quaepaucisinlocis&cumdifficultategignuntur,quareinaniterlaborantartifices,quiseorsumalocopernaturamdestinatogenerationimetallorum,nituntureaproducere.~~Exhisitaquecolligamuscumartificisintignotaprincipia,instrumenta,loca,&modi,quibusgignunturmetalla,&sisuntnota,nonsintinmanibuseius,neceisutatur,necutiualeat,minimeeidatumesseutmetallaefficereualeat.Ostensionesexexperientiasumptae.Demumsicaputpostremumconsideramus,&experientiaecredimus,eandemueritatemlucidissimeintuebimur,Experientiaenimnotumest,neminemperAlchymiam~~euasissediuitem,sedomnes,quieinauaruntoperam,tempus&facultatesinaniterconsumpsisse,necunquamaliquisrepertusest,quifateriualuerithancArtemseuelinuenisse,uelabalioinuentamdidicisse,multieamaccurateindagarunt,multiproeainueniendalaborarunt,nemosuiuotieuasitcompos,adeoutmultiobauridesideriumhunccursumcucurrerint,nemometamattigerit,artesquaeinhominissuntfacultatequaesitaeinueniuntur,inuentaemanifestantursuisposterisuelaliis,hancArtemnemodocet,nemoaliiseamaperit,nemoitaqueeaminuenit,adeoutinhominesolumsuidesideriumpariat,moxeumfugiat&illudat,scribitCardanusparentemsuumaccuratamAlchymiaenauasseoperam,&frequenteruteamassequereturallocutumfuisseimmundosspiritus,atnonproptereaeuasisseditiorem,necuotifuissecompotem,FerturdeNeroneImperatoremagnosumptu,summacura,uiribusdemumenixeomnibustentasseuireshuiusartis,acadidfaciendumconuocasseillustrioresartifices,atsuacuralabore&diligentianilaliudestassequutus.~~nisiquodexactissimaexperientiaexactissimepatefecit&nouit,artemesseinane&despiciendam:~~Atinquiunt,inuentosfuissenonnullos,quiuiuumargentuminaurumcommutarunt,&aurumuelargentumproduxerunt,Hisrespondendumest,quodueleoscolor&similitudofefellit,uelaurumpermiscuerunt,quodauctumeduxerunt,quiaimpuriusredditumfuit,uelsinonunquamcontigitutuerumaurumproduxerint,idcontigitacasufortefortuna&ualderaro,quiacontigitutauxiliocongruentisaspectusStellarum&aliorumeituncconducentiumidfecerint,proptereadumrursusidefficeretentarunt,spedelusisinefructulaborarunt,eorumautemquaefortefortunaeueniunt,utnonestscientia,itanequearsessepotest,abarteenimutmonetadmirabilisGalenus,nisisemper,saltemutplurimumreseffectaeeueniunt,saepemecumconquestusestamicusquidammeusfidedignus,quiaccuratissimeoperamdeditAlchymiae,quiasemelaurumeffecitexiguaequidemmolis,uerumtamenquodcumfrequentermoxtentaueritefficere,semperspefrustratus,impensam&operaminaniterconsumpsit:PatetitaqueomniacapitaadAlchymiaedestructionemconspirare,&nedumea,ueruminsuperipsammetAlchymiamseipsamconsumere,euertere,aclabefactare,Attesenimprohumanaindigentiainuentae&paratesunt,siAlchymiauereessetars,seipsamemoliretur,&ea,quaesunthominiutilia,inutiliaredderet,utilehominiestaurum&argentum,quaesiarteefficipossent,communiaiamessenthominibus,&ineorummanibusessentposita,acproptereasuousuacutilitatedestituta,abomnibuspaucifierent,&negligerentur.~~ParsQuarta.~~Perdeclaratainpraecedentibus,nedumconstatAlchymiamnonesseartem,&insolainanihominumspe&desiderioessepositam,ueruminsuperconspicuasessecenseoomniumaduersarumrationumsolutiones,quasinhacpostremapartemetraditurumsumpollicitus,proptereaamultarumseparatadistinctaquesolutionesupersedebo,&solumpotioraquaedamdifficultatumcapitaconsiderabo.~~Perpendunturattinentiaadartem.Rationesprimiordinisexnatura&conditioneArtisdesumebantur,proquarumexplicationetriapotissimumconsiderandaoccurrunt,primumest,anarsdignitate&uiribuspraestetNaturae,uelNaturapotiuspraestetArti:Alterumest,curarsimiteturNaturam,PostremumanmetallaperArtem,quamMagiamappellant,gignipossint:Haeccapitaquapoterobreuitate&facilitateexplicabo.QuaepraestantiornumArs,uelNatura.DeprimoduminterseconferunturArs&Natura,multiNaturae,~~aliiArtiprincipatumtribuunt,uariaequeproomniparteafferunturrationes,quibus,praetermissis,dico,Artemdupliciterposseconsiderari,primoinse,&quoadeaqueillicomueniuntrationepropria,SecundoutiunctaNaturaeeiquesuperadditam:~~InprimaconsiderationeasseroNaturampraeferriArti,inalteraueroartempraestareNaturae:Naturaabsolute&suisuiribuspraestatArti.~~Utraqueassertiofacileostenditur,QuodNaturauiribuspropriispraestetArti,patet,Naturaenimestsubstantia,Arsestaccidens,Naturaresseriasefficit,arsimagines&umbrasrerum,NaturaabsoluitoperaDei,arsuerohominis,Naturaestagensprincipale,arsueroeiusinstrumentum:~~ArsiunctaNaturaeeipraefertur.~~AlteraassertionempequodarsiunctaNaturaeSoliNaturaeseorsumconsiderataepraeferatur,conspicuaest,eananqueprolatafuitabAristoteleinprincipioprimiRhetoricorumdicente,dumaliquidfitarte&Natura,longemeliusfitartescilicetcomplicatacumNaturaquamNaturatantum.Eademquoqueestconspicuaratione,quiaarsiunctaNatureultraNaturamaliquidaddit,&includitNaturam,&aliquidultra,proptereaarsNaturaeiunctaualetsuperareea,quibusperNaturamuincimur,utpatetdegrauissimorumponderumartificiosaeleuatione,quemadmodumAristotelesinprincipiosuarumMeccanicarumpatefecit:~~SententiaPlatonis.~~AtinquiuntnonnulliPlatonemindecimodeRepublicaprincipatumabsolutumtribuissearti,nonNaturae,Respondeoidapprimeessefalsum,namPlatoeoloconondehumanaarteloquitur,seddearteDiuina,quaenondistinguiturabipsoDeo,ideoinquit,Mundumessegenitumarte,hocesteminentiratione&consilioDeidiuinequementis,nonNaturaenecessitate&impetucorporum,utDemocritus,Empedocles,&aliiueteresPhilosophiexistimabant:~~AdduntArtempertinereadMentem,NaturaminfraMentemessepositam,artemuticognitione&consultatione,Naturamminime,artemdemumperficereNaturam,&proptereaessepraestantiorem.Respondeo,Artempertinereadmentem,atnonessementem,sedqualitatem&habitumeius,Naturamueroesseformamsubstantie:~~EtquamuisNaturanoncognoscat,tamenitapendet&dirigituracognitioneDeiutarsacognitionehominis,proptereaNaturadiciturministraDei,famulaintelligentiaenonerrantis,complensacperficiensdiuinaeprouidentiaeleges:~~QuomodoArsperficiatoperaNaturae.ArsautemdiciturperficereNaturaeoperautfamulaeius,nonautemtanquamcausapraestantior,quemadmodumexsententiaPorphyriiaffirmauitSimpliciusinsecundodeNaturaliauscultatione:~~ColligamusitaqueartemcedereNaturaecumNaturatameniunctam,perfectionemaliquameisuperaddere,atprogenerationemetallorumarsnonpotestiungicumNatura,quiaprincipia,quibusmetallaperNaturamefficiuntur,minimeinhominisfacultatesuntposita.~~CurArsimiteturNaturam.Quaerebatursecundocurarsimiteturnaturam,breuibusdico,artemiureimitarinaturam,primoquianaturadirigituraDeo,quemomniaprouiribusimitariconatur:SecundoquiaNaturanonerratnisiexeuentu:Tertioquianaturaresefficitserias,Arsueroumbrasrerum,quaeeatenuscommendanturquatenusresseriasaemulantur,eisquesuntsimiles:~~QuartoquiaNaturaestefficiensprincipale,Arsueroministraeius,famuliautemprofacultateprincipemaemularitenentur,arsperimitationemnonualetuerametallaefficere,quiaineiusfacultatenonsuntpositaprincipiaphysica,quibuseagenerantur,solumperimitationemualetformarenonnulla,quaesimiliasuntuerismetallis,nonsecusacPictor&StatuariusimitariNaturamdicunturcumconficiantimaginesrerumNaturaconstantium,nonautemresseriasutconspicuumest.~~AnmetallaefficipossintMagia.QuadruplexMagia.~~Tertioconsiderandumproponebatur,nummetallasaltemperMagiamefficipossintutexistimaruntnonnulli,procuiusdifficultatisresolutioneaccipiendumestMagiammultiplicemesse,DaturenimMagiadiuina,Astronomica,Physica,&demumsuperstitiosa,quaeimmundorumspirituumauxilioutitur,perMagiamdiuinamnongignunturmetalla,eaeniminmetallorumconsiderationenonuersatur,sedutinquitPlatoinAlcibiadeprimoMagiadiuinaqualiserateaZoroastriDeorumestcultus:NequeetiamgignipossuntperMagiamAstronomicam,nameanilaliudestnisimortaliumcorporumacmateriaecompositio,&dispositiosubcertoacdefinitoCoeliStellarumueaspectuprorecipiendauirtute,quaeaStellisinfunditur&formandamateria:~~Athuiusmodiaspectusualensmetallaefficereignotusesthaemini.~~Materianataeumreciperepariterestignota,imoexploratumestapudphilosophos,Coelumessecausamcommunem,necoperarinisilumine&motu,nonauteminfluxibusabeisdistinctis,&nilefficerepossenisiinstrumento&conspirationeproximarumcausarum,NequeetiamputandumestperDemoniacam&superstitiosamMagiamgignimetalla,quoniamhuiusmodiMagianonarsnonscientia,sedillusioestreiicienda&negligendapenitus,quaresiperMagiamproducerentur,idfieretperMagiamnaturalem,quaecenserideberparspractica&ususscientiaenaturalis:~~&modoaliquofructuseius,Atperhancfierinonposseiaminpraecedentibusmanifestaui,quoniamcumprimatumproximaprincipiaphysica;quibusmetallagignuntur,eorumquecongruentesmensuraeuelignotaesuntnobis,uelinnostrismanibusnostraquefacultateminimesuntpositae.AndiuinareuelationeualeathominiconuenireAlchymia.Metallis.109~~carideberemus,uteamnobisreuelaredignaretur,quaesiunifuissetreuelata,possetillealiiseampatefacere,Atnoshistoriis&iongatemporumobseruationecognoscimusidneminicontigisse,sedomnesinaniterlaborasse,&suolaboreadhocsolumdeuenisse,utsimilealiquiduerismetalliseffecerint,quoutipsidelusifuerunt,itaaliosfallere&illudereconatisunt,Etquamuishomodicaturnatusomniacognoscere,nontamencunctaualetcognosceredistincte&exacte;~~Quomodositnatushomocunctacognoscere.~~Atdicetaliquishancartemfortepersupernamdiuinamquereuelationempossehominiconuenire,Quodetiamconcedendumnoncenseo,quoniamdubitationonestdemodoinueniendi,addiscendiqueartem,seddenatura&conditioneAlchymiaeinse&absolute,&ostensumesthomininonposseconuenire,Hisaccedit,quodsidiuinareuelationehominiinspirandaacinfundendaesser,inaniterhominesilliartinauarentoperam,cumlabore,studio,&uigiliisinueniri&addiscinonpossit,sedDeumdeprede~~Consideranturpertinentiaadnaturammetallorum.~~sedsaltemconfuse&percommuniaquedam,exacteautemomniacognosceresolumDeiestmunus,ideorectedixitThemistiusinsecundodeanimaidquodscimusestportioquadamminimasiconfertrcumhisquaeignoramus,Exhispatetquamfacilediluanturrationesadprimumcaputpertinentes.~~Anmetallasolumpermagis&minuspurumintersedidistinguantur.~~Necmaiorilaboreillediluuntur,queexsecundocapitededucebantr,exnaturanempe&conditionemetallorum,iameniminpraecedentibusassignataestratio,curextrema,elementascilicet,&uiuentiasubiicianturhumanaearti,nonautemmedia,qualiasuntmetalla,Sedhocconsiderationedignumestnummetallaintersesolumpuritate&impuritate,&permagis&minuscoctumdistinguantur,ueletiamspecie&formaseiunctasint,Proculdubioquicensentsolapuritate&impuritatedistingui,summoperefalluntur,nammetallorumtemperamentapropria,propriaeuires,propriaequeaffectionesuarie&distinctesunt,quarenecesseest,utetiameorumsubstantiaesintuariae&distinctae,Quodconfirmatur,quiametallorumnonnullaexustasunt&calidioraargento&auro,magisautemcalidumcoctum&exustumadpristinampuritatemrediginonualet.~~Lapisphilosophorumreiicitur.~~AtinquiuntassertoresfautoresqueAlchymiaeposseartesuaconficicorpus,quodlapidemphilosophorumappellant,cuiusfacultate&uirtutemoxcaeterametalla&praesertimaurum&argentumconficiantur,quoproculdubionilabsurdiusdiciuelexcogitaripotest,namacorporeunouniusnaturaenonualentproximeuaria&distictaproduci,distinctarumenimspecierumprincipiaproximauariasunt,metallaautemmaximeintersedistinguuntur,Praeterealapisilleuelestcorpussimplex,uelmixtum,nonsimplex,quiaessetunumexquatuorelementis,simixtum,uelestmetallum,uelne,siestmetallum,iampatuitmetallumunumnonproducerealiud,quarelongeminusmetallumunumpoteritproducereomnia,sinonestmetallumsedpotiuslapisutabeisappellatur,hocquoquecontingerenonpotest,tumquiaunioreiunusestgenerationismodus,atmetallaaNaturanonperhuiusmodilapidemformantur,tuminsuperquiametalla&fossiliadistinctigeneris,proptereaunumnonualetalterumproducere,Hisdemumaccedit,quodgeneratioproximeefficituruelabanimanutrienteuelaqualitatibusprimisuehementeralterantibus,quorumneutrumillicommentitiolapidiconuenit.Atdicentfortasse,metallaabhuiusmodilapidealterari,reddidurauelmollia,reciperenonessentiam,sedaffectiones,acitamoxeaintersepermutari,Quodetiamdicinondebet,quiaaffectionesnonabexternacausainducuntur,sedreicui,suntaffectionessequunturessentiam,praetereautdiciturinseptimometaphysiceidemestagens,disponens,&inducensformam,quareeadisponentiaaprimoagentedistinctasuperuacaneasunt,Patetitaquerationesdesumptasexnatura&conditioneefficacesesseprodestruendahacarte,inanesueroproconstruenda.~~Perpendunturostensionesdeductaeex3.capite.~~Necsecusputandumestsehaberedeostensionibusextertiofontedeductis,exconspirantibusscilicet,adgenerationemmetallorum,Namdicebaturlocum,frigus,&calorem,quemetallorumgenerationiconducunt,inArtificisfacultateesseposita,remtamensecussehabere,rationibusprouerioreparteformatismanifestaui,Atproexactadifficultatumsolutioneduoadhoccaputpertinentiaoccurruntconsideranda,unumest,anomniscalorsiueabignesiueaCoelo,siueabaliocorporegenitussiteiusdemformae&ultimaespeciei,Alterumest,quomodoaCoelolumine&motusingulaeprimaequalitatesproducantur.~~Anomniscalorsiteiusdemspeciei.~~Dumprimoquaeritur,anomniscalorsiteiusdemultimaespeciei,quiaderehacopinionessuntuariae,Egopretermissaopinionumuarietate,ostensionumquerelationedifficultatemitaresoluendamcenseo,Asseronamquecaloremdupliciterposseconsiderari,primorationesui&cumreduplicatione,Secundoutinstrumentumestpotiorisagentis,inprimaconsiderationeomniscaloruelsitignes,uelaereus,ueluitalis,uelcoelestis,eiusdemestformae&facultatis,nameiusofficiumestsolumcalefacere,Insecundaautemconsiderationesecosehabet,instrumentumenimoperaturuirtute&facultateprimimouentis&dirigentis,&proptereaobdistinctionemdirigentis,necnonuirtutisabeopendentis,acinsuperobuarietatemqualitatumcumeoiunctarumuariaturactio,&calorobidmodoquodamdistinctaespecieiessedicitur,adeoutmirumnonsit,simetallaquaeacalore&qualitatibusCoeligenerantur,abArtificepercaloremigneumgigninonpossunt,perseitaqueomniscaloresteiusdemultimaespeciei,exeuentutamendistinctaespecieiessedicitur,&idipsumdicendumestdecaeterisqualitatibusprimis,namdehissehabetnonsecusacdemareetfoemina,quedicunturdistinguiintersespecie,nonperse&rationesuaeessentie,sedexeuentu,utcolligiturexcalcedecimimetaphysicae.~~Quomodoacoeloprimaequalitatespendeant.Sedalteradubitatioestobscurior,quomodoscilicetacoelosololumine&motunedumcalor,sedcaeteraequoquequalitatesprimaeualeantproduci,quadereuariiuariadicunt.OpinioloannisPici.IoannesPicusuircumgenerissplendore,tumdisciplinarumornamentoillustris,intertiosuarumdisputationumlibroaduersusAstronomoscap.~~quarto,hisuerbisnititurdifficultatisatisfacere,siquisquaeratame(inquit)frigiditatemnecoelumfaciatperse,anexaccidenti,respondebo,siquidemquaerasquidseipsofaciatcoelumnullamediacausa,fieriabillopersetantumcalorem,caeterasqualitatesexaccidenti,sicuticaloripseperaccidensfrigefacit,Siueroquidtanquamcommuniscausacumsecundiscausisagat,agereilludpersetamfrigiditate;~~quamcaliditate,tamsiccitatem,quamhumiditatem,&c.Opiniopropria.~~Haecsententiaminimeapprobandauidetur,quoniamcoelumpersenullamprimarumqualitatumproducit,idenimabaliquoperseprimodiciturproduciquodabeouttaleest&cumreduplicationeproducitur,Coelumutlucidumpersesolumillustrat,utmotuminorbemsolumualetresexunolocuoinaliumtransferrre,caeteraquaesequuntursecundoquodamlocononautemperseprimoproducidicuntur,namuarianturexuarietaterecipientium,mediorum,positionis,distantiae,&similium,nonitaquecoelumseipso&sinemediocaloremefficit,Praetereadicerecausamcommunemperse&primoformamaliquampropriamproducere,estpugnantiaproferre,munusenimcommuniscausaeestsolumuniuersae&communiteradrerumproductionemconcurrere,Proptereadicendumcenseo,acoelolumine&motunullamprimarumqualitatumperseprimoproduci,&iurequidem,namidquodestcommuneuirtutemquandamcommunemomnibussalutaremeffunderedebet,huiusmodiestlumen&motuscoeli,quaeduoinstrumentaeminentiauirtute,&seorsumabomnioppositioneomnesmortaliumqualitatesincludunt,hocdesignabaturabEmpedoclepermundumSphaerum&amicitiae,Utautemdistinctiusappareat,quomodocaeteraequalitatesabeopendeant,accipiendumest,aliquidabaliopendereposseduobusmodis,uelperse,uelexeuetu,proculdubiononexeuentupenitushaecmortaliaaCoelopendent,nonenimcumDemocrito,Leucippo,&Epicurosentiendumest,quiomniacaecocasu,&fortefortunafieriexistimabant,sedcunctadiuinaeprouidentiaesubiiciputandumest,cumautemnecessesitmortalemorbemsupernislationibusessecontinuum,utomniseiusuirtusindegubernetur,quemadmoduminprimometeorumabAristoteleasseritur,colligeredebemusmortaliaomniaaliquarationeperseacoelopendere,idquodabaliopersependetuelproxime,uelpermediumabeopendet,acausaantemcommuninonproxime,sedpermediumaliquodeaquepropriasunt,natasuntproficisci,proptereaacoeloproxime&persesolumpendentillustratio&coniunctiosiuesecretiopropinquorumagentium,haecautemcumproximeacoelopendeant,adaliumfinemremotum&magisultimumordinatasunt,potestautemaliquiddirigiadaliumfinemdupliciintentione,uelprima,uelsecunda,lumen&motusprimaintentionedirigunturadcoelorumperfectionem,&gloriamDei,secundauerointentioneadhaecmortalia,acitanonproxime,sedpermediumnonprimasedsecundaintentionehaecmortaliaproducunt&seruant,&quiaprimarumqualitatumpraestantissimaestcalor,ideopraesertimalumine&motucalorproducitur,quicaeterapurgat,format,acsecernit,congruentetamedistantia,aspectu,&mensura,caeteraequoquequalitatesabeoseruantur,Namcoelumexperipateticorumsententiapotiusestcausaconseruans,quamefficiensmortalium,Hicestordopendentiumacoeloauxilioluminis&motus,dumcoelumconsideraturrationetotius,&presertimutmotummotudiurnoamotoreprimimobilis,atdumconsideraturrationedistinctarumpartium,uariorumquePlanetarum,proculdubioputandumestutuariarumpartiumanimalisuariaesuntuirtutes,itauariarumpartiumcoeliuires&facultatesessedistinctas,rationequarumnonnulliplaneteunipresunt,aliialteri,nonnulliunum,aliialiudefficiut,itainpraecedentibusdictumestuariiselementis,uariisquemetallisuariosperesseplanetas,&cumuariisstellisuariasputemsconuenireuirtutes,nontamenexistimamuseasinfundereinhuncmundummortalemsinelumine&motu,seddicimusstellamunamsuolumine&motuunumefficere,aliamaliud,&iureprofecto,quiainstrumentaoperanturuirtutesuiprimimouentis&dirigentis.~~Influentiaequomodoapprobandae&reiiciendaesint.~~Exhiscolligereualemsinfluxuscoelialiquarationeessereiiciendos,aliaueroapprobandosetconcedendos,reiiciendisuntdumtribuunturStellisseorsumalumineetmotu,adeoutputemussinelumine&motuStellasinhaecmortaliaagere,approbandiautemsuntutconiuncticumlumine&motuquemadmodummanifestaui,&mirorcerteeorum,quicoelidistinctaspartesnullapropriauirtuteessepraeditasexistimant.Haecomniaetiamsuntrationiapprimeconsentanea,itanamquecoelumdupliciratione&modoredditurcausacommunis,primoquiacommuniquodamlumine&motueminenteromniacontinet,acuniuersaeomniaperficit&fouet,secundoquatenusdistinctissuispartibusdistinctiussingulaseruat,acsualuceinlucememittit.distinctorummetallorum,constatetiamquomodoaCoeloperseprimonullamortaliumqualitatumpendeat,sedpersesecundopendeantomnesnontamenprimasedsecundaintentione,EthocestquodlatenterindicauitetiamAlexanderinsuisquaestionibusnaturalibuslibrosecundocap.~~Prouidentiamortaliumquomodositmediainterperse,&peraccidens.~~uigesimoprimo,dumnitebaturostendereexsententiaAristotelishorummortalium,necpersenecperaccidensesseprouidentiam,sedmedioquodammodo,&iurequidem,namquodsecundaintentioneabaliquopendet,interuereperse&omninoperaccidensmediat,diciturtamenpersenonprima,sedsecundaintentione,acetiamdiciturperaccidensquatenusabeoreceditquodprimumest,ItaetiamueraesteasententiaAuerroismotoremcoelimouerecoelum,obmortalianonprima,sedsecundaintentione.~~ExhispatetquomodostellaeuariaeuariiqueearumaspectusconducantgenerationiPerpendunsturattinentiaadexperientiam.CommendaturArssublimandi.~~Atdemumutadpostremumcaputdeueniam,quodpertinebatadexperientiam,nilineosuperesseuideoquodegeatsolutione,omniaenimadilludpertinentiaenucleata&explicatasunt,Namdicebaturuariacorporainlapidesposseconuerti,quodegononinficior,nampernaturam,peruires,&facultateseius,permedia,&instrumentacongruentiapossuntlapidesexlignoallouecorporegignilonga&magnapraecedentealteratione,congelatione,&permutatione,illitamenlapidesartenonfierent,&sifierent,nonproptereafierentmetalla,quaedifficilius&uiribus,mensuris,proximisqueprincipiismagislatentibusproducuntur,Hisaccedit,quodfrequenterdecipimur,putamusenimlignumesseconuersuminlapidem,quodtamennonuereconuersumest,sedsolumextrinsecuslapideointegumentoestinuolutumpercircunfusoshalitusinlapidemcommutatos,nonenimlignumnisimultiplicipermutationepotestinlapidemuerti,ExlongaapprobataqueexperientiademumsolumcolligereualemusnonAlchymiam,sedArtemsublimandi&instillandiutilem,salutarem,acmaximifaciendamesse,Eiusenimauxiliouariasexrebusuireselicere,uariaoleaadmirabilisuirtutisconficere,liquoresquesaluberrimosexNaturaefontibushaurireualemus,Insuperopera&auxilioArtissublimandiinnotitiammultarumrerumphysicarumperducimur,principiaqueeasconstituentiacognoscimus,Eaenimestresolutioreruminsuaprincipia,quaresolutionenilesthominiaccommodatiusproindagandanaturarerum,HancitaqueArtemingeniophilosophico,mentisublimiaindaganti,animodemumingenuo&Regioitaaccommodatam,iudicauisemper,utAlchymiaminutilemacperniciosam,QuiAlchymiamprofitetur,inanispedelusi,pollicenturmaria&montes,quaecumpraestarenonualeant,inspicientessefuissedelusos,aliosilluderetentant,utsuumdamnum&dedecusaureomendaciiueloobuoluant,&quiaeaquaepollicenturuidenturhominisexcedereuires,audentsuimendaciiauctoresfacereDeos:~~HincApolliniscommentitiumilludresponsumcircunfertur:~~"Lapideaureatoaccepto,quemmaremappellantSolem&hominemsimulcompactumNamqueguttiseiusaurumparitTerraAethiopiae,undeformicarumgenusAurumducit,sensumquefert&gaudetPonequecumeoeuaporationisconiugem,donecuertatur.~~AquamuerosacramalioquinexpressamSiuespiritumCyprium,atqueAegyptiaeCriniumauratorumsuccum,ungelaminasDeaeLuciferae,atqueUenerisIgnequeconflare,aurumauocans.~~"Exhisitaquesatisconspicuepaterecenseo,utfundamenta&aduersasrationes,itaArtemfundamentisillissuffultam&nixam,inanemleuem&negligendamesse,&exhominumauaritiaoriginemduxisse,quaecumsitperniciosumuitium,solumreiperniciosaeualuitesseprincipium,ideomirumnonest,siexdesiderioassequendihuiusmodiArtem,innumeramalaprodierunt,Nonnulliobeamtempusrempreciosamconsumpserunt,Aliidiuitiassuasuerteruntinfumum,Quidamnonualentessuoingenio,&uiribuseamassequi,adimmundosspiritusconfugerunt,aSathanaconsilium&auxiliumpetierunt,quicumeisemancipauerintuiceoptatiauricorpus,animam,ceteraquebonamisereperdiderunt,legiturdeuariisuariomodofuissedelusos,proptereauiriprudentisesseiudiconeabarte,auctorequeartisilludatur,uteamilludat,negligat,&paruipendat,RedeatitaquehocMonstruminfaucesauaritie,&auaritiainfaucesSathaneundeprodierunt,Arstamensublimandisaluticorporisanimiqueornametosalutarisaccongruensserueturincolumis,semperfloreat,&omnibu.~~suisnumerisexactissimeperficiatur.FedericiFrangipanisForoiuliensis."CumtotpraeclarisanimumfacundeCareriNaturaornaritdotibusalmatuum:MunificaegratusdesendisiuraparentisQuaesibifallacisuindicatartisopus:~~"~~222CareriiQuaestio"Namqueacriingeniotranscendisnubilacoeli,Acpenetrasterraeuisceramentegraui:Etmagepraestantesargentoindehauris,&auroThesauros,tempusquosabolerenequit."Eiusdem."DumnullaostendisposseAurumperficiabArteDiuitiasuerasperficisartetua.~~"~~AntoniiQuaerengiAdNaturam."Aetherismagni,liquidiquepontiEtsimulterraegenitrix,&aurae,CuiuigetmirisanimataformisMachinamundi.UndetotcoelinitidassubaurasGerminantrerumspecies,totundeTemporistractusobolemperenniSaeclapropagant.AureumuitaegenusapprobanteTemeasuocesfacilismerentiParcaAlexandroneat,&fugacesProrogetannos.Namtuiuindexdecoris,tuaequeLaudisassertoruigililaboreimpigerfalsaerattonisatrasDispulitumbrasActuassedestemereoccupantis.Artisignauospatefecitausus"DumparatquintaesibifabulosaSeminaformae.IamquemendacimalesanauitroAbstinet,flammasfugit&nocentesTurba,necMaiagenitumtenaciCumpedeuincit.Tequenuncsolamiuuenes,senesqueOptimamrerumcelebrantparentem,TumodolongumbenefactainaeuumAequarepende,&c.~~"~~UincentiiTaxelli.~~"Claruitinnumeris,uariosedtempore,natisQuaegeneratcelebres,UrbsPatauina,uiros,Atquibusinnumeridiuersotempore,natiFulseruntmiridotibusingenii,Hacunusnostra,rutilasaetate,CareriOmninaturaemunereperspicuus,IndeantiquatuosicfulgetluminematerUtcunctisnituitsplendidaluminibus."