DeCeruisia,EiusqueConficiendiRatione,Natura,uiribus,&facultatibus,opusculum:AuthoreThaddaeoHagecioabHayck.FrancofurdiApudheredesAndreaeWecheli,Mdlxxxu.IllustriEtInglytoHeroiWilhelmoRosenbergio,&c.ProregiBohemiae,suoDominobenignissimo,ThaddaeusabHayckS.P.Etsiego,dumillustriCelsit.T.CommentatiunculamdeCeruisiaoffero,fortequibusdamleuidensemunusculum,autualdetenueofferreuidebor;uerumtamenquicquidhoctemporeexmeopenudepromo,illudtaleessenoniniquirerumaestimatoresstatuant,quodnequeprorsusindignum&illiberaleestmedare,nequeCelsit.T.accipere.Sienimliberalis&generosiingeniiestuniuersaenaturaeconsideratio:&sieaseseoblectareomnibusaetatibusmaximiquiqueRegesconsueuerunt;acegoparticulamquamdamreinaturalis,adeoqueillius,quaeuenitinalimoniammultispopulis,propono&excutio;nonuideoterte,quarationehocmeummunusproinhonesto,proinutili,proiniucundo,&proptereaadignitatetuaalienocondemnariuelpossitueldebeat.Sedogganienthicnasutioresquidam;&istidelicatuli,quotidianisassuetilauticiis,inquientes:quidheroibuscumCeruisia?conficiateamplebs,&bibat:Medicidenatura,uiribus&facultatibusdisputent;Dominiueroexeaamplissimumcolligantuectigal.Estosane;remoueateamquisnonmodoemensa,sedetiamextotasuaditioneeiiciat.Quisadeouecors&barbarusfuerit,quicognitionemilliusconficiendae,&naturaepernoscendaeilliberalemdixerit?praesertimcumhaudsitobscurum,hocgenuspotusplerisqueetiamRegibus&Principibus,multisqueRegnis&Prouinciisfamiliare,&noningratumhabitumesse;etiamuenumhaberi.QuanquamautemCelsit.T.&auino,&abhocgenerepotusanaturaabstineat,contentacommuniomniumanimantiumpotu;tameneamproCeruisia,neinexiliummittatur,uelutiproaris&focispugnaturam,nullumestapudmedubium.Necdefuturasunthicaliorumquoqueauxilia.NemoenimCeruisiaecocturamaspernatur;nemoest,quieammaximostudio&conatunonexpetat:quodueltotofficinaeCeruisiariaepassimoperoseextructaeabundetestantur.Nusquamhaeuisunturcollapsaeautneglectae:atfanaquamplurimauelfundituseuersa,uelmalesartatectaquepassimspectantur.Crebriusmaltariaquamaltariafumosedereconspicimus:nimirumquoniam,dicuntquidam,illinclucrum,hincdamnumadnosredit:Lucriautembonusodorestexrequalibet.Homines,inquiunt,sumus;humanianobisnihilalienumputamus.UtinamuerocumistohumanitatispraetextupleriquenonetiamsimulAtheismuminduamus;morequeLucianicoscriptaMosis&Euangelii,adeoqueantiqui&nouifoederistabulas,profabulisnonreputemus.IpsaitaqueCeruisiaepraeparatioobpraesens,quodsecumaffert,lucrumaneminenonexpetitur.Atnaturaeilliuscognitiononnisidoctis,&naturaererumperitisplena&perspicuaessepotest;quamuulgusEpicureumtanquaminnudaspeculationepositam,nullamquesecumperceptibilemafferentemutilitatemaspernatur.Quareinhoclibello&praeparationem,&causas,undenaturaCeruisiaepenitusperspiciatur,exprimeresumconatus.Anidsimassecutus,aliorumsitiudicium.Demeipsoaliudpronunciarenonpossum,nisifacultatem,nonstudiummihidefuisse.UtautemhaeccommentareranteannospluresClariss.uir,D.IuliusAlexandrinusArchiatrosCaesareus,homosummiiudicii,summaehumanitatis&eruditionismihiauthorerat.CumenimpraeclarumilludopusdeSalubribus,quodiamteriturinmanibusmultorum,adornarat;acineodemoperealiquidetiamdepotufrumentaceo,quemnosCeruisiamuocamus,dicereuellet,rationemeiusconficiendiamepetiit.Inquocumipsi,mihiamicissimo,exanimogratificaricuperem;nequetamenmihiratioparandinotaesset,acceptaaZythepsissimplici&rudiinformatione,integratamen,quantumadoperisabsolutionemspectat:moxeaRomanosermoneexprimere,causasqueexnaturapetitasaccommodarecoepi.Cumautemcommentandoplura,utsit,succurrerent;acego,necogitationiscursusinterrumpereturcalamoindulgerem,(quianimiruminelimandofaciliussuperfluaresecari,quamdeficientiasupplerisolent)eacommentatioinplurespaginascreuit;quamtameninitiounicapagellamecomplexurumputaram.Rudemigiturillam&informemcommentationem,uttumnataerat,ipsiIuliolegendamdederam,utexeadepromeret,quaesuoinstitutoseruirepossearbitraretur.Uerumsuotem-poreplusculumnactusociieamaliquantulumexpoliui,&inhancformamordinemuelibelli,Dedicatoria.quisubnomineillustrisC.T.proditinuulgus,redegi.PotissimumautemrationemconficiendaeCeruisiaetriticeaeBohemicaedescripsi.AliarumenimprouinciarumCeruisiaenonusqueadeomihifueruntcognitae;nisiquatenusabaliisaccepi,illarumpraeparationeminpaucisabhacnostradifferre.Quodsialiquaeritnotabilisdissimilitudo,nondubito,quinii,quibusnotafuerit,nostroexemploscriptoeamsintexposituri;utomniexpartenaturaeCeruisiarumdignoscantur.Quodutfaciant,eosmagnopererogo.ScripsitquadamdeCeruisiauirdoctiss.IoannesPlacotomus:"sedeumlibellumnonpriusmihiuiderecontigit,quammeumabsoluissem".Quiduterqueineodemargumentopraestiterimus,&uteruerioraprotulerit:egonequiCeruisiarumtemperamentumcalidum&humidumessepronunciauerim;anille,quicalidum&siccumasseruerit:quamitemrecteincausissimphilosophatus,aliorumiudicio&censuraemelibentissimesubiicio;praesertimueroeorum,quinonexopinione&auditudenaturaCeruisiarumhucusquepronunciauerunt,sedexilliusquotidianousuuim&naturamplenedidicerunt&expertisunt.Saepeenimaudiuiuirosalioquipraeclareeruditos,cuminCeruisiariasregionesuenissent,hocpotionisgenusmirificeinsectatosesse.Abigebantilludamensistamsanorumquamaegrorum.Ac,quodidaperegrinisessetfactitatum.nonitamirumestapudme;quamquoddomesticiquidam,&inipsis,utitadicam,faecibusCeruisiariisnati&enutriti,ubigulamprolueruntperegrinopotionisgenere,domumreuersi,inpatriumpotumcalamumstringereausifuerint.Sedretuleruntiustassuaeingratitudinispoenas.AcciditeniminquadamcelebriRepub.cumquidamscriptoeditouituperassetpatriumpotum,noninuulgisolum,sedetiaminpuerorumtantamindignationem,tamquegraueodiumincurrit,utabillorumcoetucollecto,quotiescunqueinforo&plateisosorilleconspicabatur,grauissimeimpeteretur.Hancnostramcommentationemanteplures,utdixi,annoscomscriptamexpetiueruntmultumacsaepequamplurimi;accumprimisillustrisC.T.quaeoblacumsibiamemanuscriptumexemplum,illudquedonatum&consecratumdetinuitapudsepermensesplusnouem:legit&cognouit,sibiquemirificeprobari,cupereque,uteuulgetur,significauit.Cuiusoptimaeuoluntatilibentissimesatisfecissemiamdudum;nisiintereaplurima&uariaintercidissent,quae,quominuseacommentatiocommunilucefrueretur,prohibuerunt.Nuncdemumomnibusimpedimentissublatis,solutisqueuinculis,subC.T.auspicioproditinaspectumpublicum.QuarequemmanuscriptumlibellumolimCelsit.T.obtuli,donaui,dicauiqueeundemnunctypisexcusumeuulgatumqueoffero,dono&dedico.NequealiudquicquamabsT.C.peto,quamutmoramistameuulgationisboniconsulereuelit,cogitareque,istiusmoraecausametiampropriumgeniumlibellifieripotuisse.CumeniminAulaolimnatussit,unacumortusuoidiopathiamillamaulicamsecumattulisse,credibileest:tarde,uidelicet,admodum&difficulterresponsadandi;tardiusuero&spissiuspromissa,&iamdefinitaexequendi.Nequedubiumest,quinT.C.hunclibellum,bonampartemalimoniaeinquamplurimisRegnis&Prouinciistutantem;undequaestusuberrimi,autsaltemnoncontemnendiprodeunt;unamecumclementertuendumsitsusceptura:imo,utidfaciat,eametiamatqueetiamcumomnisummissioneofficioserogo.Bene&feliciterualeatT.C.Pragaeexaedibusnostris.IFebr.annoreparadepotuumgeneribusCap.I.Triasuntinuniuersumpotuumgenera,quibusomneshominesubiuisterrarum,tamsaniquamaegriutuntur:Aqua,Uinum,&Cereuisia,quorumsingulainplurimasdiducunturspecies;&haemultumaseinuicemforma,parandiratione,deniqueuiribus&facultatibusdifferunt.Acutdeaquapotabilisimpliciinitiodicam,eaabinitioconditiorbis,usqueadNohaillumpraeconemiusticiae,communiseratpotusomnibusanimantibus,quoquandiuutebanturhominesilliussaeculi,simpliciquecibocontentierant,ignariApicianarumlauticiarum&obsoniorum,admillepropemodumannosuitamproducebant.Aquaenimcumaduitaelongitudinem,tumadualetudinisconseruationemplurimumconfert.Postdiluuiumautem,ipsoNohaomniumprimouineamplantante,&perhuncusuuiniinnotescente,cumantenecuitis,necuini,ullafuissetmentio,decuplopropemodumdiesuitaeabbreuiatosesseanimaduertimus:nonaliamforteobcausam,quamquodistogenerepotusplu-rimi,absquediscriminesexus&aetatis,&absquemodouterentur;utnonfrustraSalomonuideaturconquestus,plurescrapulaquamgladioperire.Quodsicircumstantiaeconsiderenturpatefactiususuini,inueniemuspotumhuncnonomnibuspassimfuisseliberum.NamDeusNohaeiamseni,&annisgrauato,hocnouumgenuspotionis&inusitatumostenderat:utnaturamsuamlabefactatam&quasilaxatam,tumcurismolestiisquegrauissimis,quaspertulitinarca,audiensclamores,eiulatus,&interitummiserrimumuniuersaeterrae,tummole&diuturnitatelaborum,quamsustinuisseillumoportuitinarca,inalendis&curandistotanimantibustotoillodiluuiitempore,irrigationesuaui,benenutriente,&uireslanguidasreficienterestaurantequepotu,quodammodoreficeret,recrearet,confirmaretque.Senesenimduabuspotissimumrebus,testeSolone,delectariconsueuerunt:Bonouino,&suauicolloquiodoctorum.Hincillaelegesmanasseuidentur,utadolescentesadduodeuigesimumannum,feminaeautempertotamuitamuinoabstinerent;quarumillaAthenis,utestapudPlatonem2delegibus:haecueroapudueteresRomanosreligiosissimeobseruabatur.Inuentoergousuuini,aqua,communis(utantedixi)omniumanimantiumpotus,paulatimspernicoepit&negligi,tanquamprobeluis,nonprohominibuscreataesset:Uinumuero,uelutiuerissimumNectar,abomnibusexpetebatur.Habebattamen&illasuumlocum.ScribitenimIuliusFrontinus,Romanosfuissecontentosperannos440usuaquarum:quasautexfluuioTyberi,autexputeis,autexfontibushauriebant.Imo&hodiequoquepopellus,infimaqueplebs,eandemRomae,itautabasellisgerulisimportatur,bibit.SeddelicatioresopulentioresqueaquamillamTiberinamingrandibusuasisfictilibus,incellisuinariisasseruant:quaeincorruptadurat,nonindiessolummultos,ueruminmenses&annos.idquodmirumcuiqueuiderihaudimmeritopossit.Sedarsquaedampeculiarishabeturconseruandiillasaquas:quaepriscisillissaeculisprorsusfuitignota.Eoenimmodo,utdiximus,reposita,celeriusopinioneliquescit,acsubsidet,potuique&cibisidoneaefficitur.LegimusetiamRegesPersarum,quiposteaamissoimperioParthisuntdicti,solosexChoaspeamnebibisse:imo&exEulaeo,quiSusarumarcem,ubiuetusPersarumRegia,circuit,eosdemStrabobibisseexistimat,propterleuitatem.DeniqueAgathocles,apudAthenaeum,meminitcuiusdamaquae,quamaureamPersaeuocabant,cuiusessentscaturigines70,quamnulli,praeterRegem,eiusquefiliumnatumaximum,bibebant:quiapotuseiuscapitispericulointerdictusfuit.Cumautemtemporisprogressusimplicisaquaepotatiouilesceret;&iametiamapluribusuinumexpeteretur;abomnibustamenhaberiminimeposset;siueobilliusraritatemacpenuriam,siueetiamobignorationemculturae,&agricolationis;siueoblocorumuinisferendisincommoditatem:quodneccoelinecsolihaberentsatis:&quianonomnisfertomniatellus:fortasseetiaminuidiaaemulationequegliscente;quodaliitamsuaui,iucundo,&uiresmirificerestauranteconfirmantequepotu,uelutidiuinonectare,uterentur;ipsiueroeocarerent,communicumbrutisutentespotione:indefectutamsalutarisliquoris,animouersarecoeperunt,quomodoaliquasalteminparteuinumaemularentur.Itaqueasimpliciaquarumusuadcompositas,&artemangonizatasconuersisunt:quaruminfinitaepropemodumsuntspecies&differentiae.Easquiuoletcognoscere,Pliniumlib.31,cap.2,consulat.HodieapudTurcos,qui,exlegesuiMahometi,auinoabstinent,Saccharatainusuest:quaipsorumRex,cumsuisproceribus,utitur:&nonsecus,acnosgenerosissimaquaequeuina,indeliciishaberedicuntur.Estetiamaquaaliamellita,aliaexlacte&melleconfecta,plurimuminebrians:quibusLithuani,Rutheni,Moschouitae,&Sarmaticaegentes,utuntur.Suntquiexauenaetiampotum,cerebrumnimiumpercellentem,praeparant:aliiexhordeo,milio,aniso,foeniculo,passulis,aliisqueidgenusuelseminibus,uelfructibus,utpyris&malis,ueletiamplantis&aromatiscon-ficiunt:idqueautpercoctionem,macerationemque,autperdestillationem:quassingillatimexplicare,nonestpraesentisinstituti.Uinorumetiamgenera,species,formas,illorumquedifferentiassumptasacolore,odore,sapore,conditura&parandiratione.uiribusitem&facultatibus,nonpersequarhocloco.UideaturdehisPliniuslib.14:Galenuslib.7,8,12Methodi:item5deSanitatetuenda,ubicopiosedehisdisseretur.Persistamigiturineogenerepotus,quodaquamhabetsubiectam:quamuariisqualitatibusimbuerehominesconatisunt:uthincquoquemirificumhominumstudiumintueriliceat:quodhiininueniendis,concinnandis,acpalatoaccommodandispotuumgeneribus,nihilnontentasseuideantur:imonullainparteoperosioruidetur,&olimfuisse,&etiamnumesseuitahumana,quamineffingendispotuumgeneribus:tanquamnonsaluberrimumadpotumaquaeliquoremdederitnatura,quocaeteraomniaanimantiautuntur:idquodPliniusquoquelib.14.cap.22testatur,quandoscribit:hominesnonsegniterineolaborasse,ingeniumqueuelutiostentareuisosesse,dumadbibendum195generapotuum;sispeciesueroaestimentur,peneduplicinumero,excogitarunt.Plurimaueropotuumgeneraexillisuelpenitusinteriisse,uelobliterataesse,nullumestdubium:sicutuicissimnoua&anteainauditasequentibusaetatibus,&nuncetiamaetatenostra,excogitata,inusumquehominumproditaesse,nemoinficiasibit.Deuariaappellationeilliuspotus,quiexgranisfrumentaceisconficiebaturolim,&nuncquoqueconficiturCap.Ii.Deeogenerepotusscripturoquodexaquacommuni,frumento&lupuloartificioseconficitur,acusitatouocabuloCereuisianominatur,initioratioistiusappellationisexplanandauidetur:tumdefinitio,quaeremipsamexplicet,constituenda,partesqueipsius,causae,acuniuersaparandiratio,quemadmodum&effectus,seuofficiaexcutienda:utindeuniuersaCereuisiarumnatura,uires&facultatesipsarum,liquidiusdiiudicari,cognosciquepossint.&hicunicus&postremusnostraetractationisscopusest.CereuisiaeitaqueappellatiosumptaesseuideturaCerere,olimDea,&inuentricefrugum:quae&ipsasaepissimeproipsofrumento,seuetiampane,sicutLiberprouino,perMetonymiamdenominatur:quasidicaspotumfrumentaceum.QuandoueroappellatioCereuisieprimumnata,quomodoueadnosusquepropagatasit,definiredifficileest.NametsiaCerere,utdictumest,originemsuamsumpsissenullumsitdubium:tamenundereliquaparticulaeadiectioirrepserit;ipsiusqueintegrinouiquenominisCereuisiaundedenominatioortasit:quiiddeclarauerit,audiuineminem.ItaquequidUisia,autcuiuslinguaeuocabulumsit,meignorareconfiteborlibenter.ConstatnecGraecumesse,necLatinum,necItalicum,necHispanicum,necGallicum,necGermanicum,necSlauicumueletiamHenetum:&tamenapudsolamGermanicam&HenetamgentemLatininominisappellatiocumipsareipossessione,adhaecusquetemporaperseuerat,nisifortedicereuelimus,auiribusCeterissortitamesseillamappellationem,quodCereris,seufrumentiuistotainaquamsitincocta.Sedhaecmissafaciamus:nequedenotationeistiusCeruisiaeappellationisdisputemusscrupulosius:siquidemconstatomnibus,quideonomineintelligamus.Ututsitigitur,nomenhoc,quocunquetandemauthoreinuentumsit,multorecentiusesseuideturipsopotufrumentaceoantiquissimo.NamAegyptiosprimoshuiuspotusauthoresfuisse,nonusqueadeolongodecursuannorumpostobitumNohae,scriptorestestantur.inhoctamenistorumdiscriminataesuntsententiae,quodunam&eandemrem,seuunumilludpotionisfrumentaceaegenus,nonunonomineuocauerint.NampotumexhordeoconfectumappellabantZythum,ut&Theophrastus,&Pliniuslib.22,cap.25,authorest,ubiinhaecuerbascribit:"Exfrugibusfiuntpotus,ZythuminAegypto:Celia&Ceria,inHispania:Ceruisia,&pluragenera,inGallia,aliisqueprouinciis."Graeciuerouariasilliindideruntappellationes.Uocaueruntenimοἷνονκρίθι¬νον,idestUinumhordeaceum,exhordeoconfectumpotum.EundemAristoteles(Athenaeoteste)πὶνονuocauit,undenostrisBohemis,&gentiSlauicae,appellatiodeductaesseuidetur,quiuernaculalinguaomnempotumfrumentaceumPiwo,&οἷνονWinonuncupant.EtenimnostrumidiomacumGrecismagnamhabetaffinitatem:quamcumipsiscomparasseuideturobuicinitatem&consuetudinem,duminPaphlagonia,Galatia,&Asiaminori,domiciliumhabuisset,antebellumuidelicetTroianum,&longequaminhas,quasnuncincolitregionescommigrasset.Cuiusreiuelhocindiciumest,quodplurimauocabula,numerusdualis,figuraelocutionum,&alianobiscumGraecissintcumeademtumcommunia.Uerumhaecnonhuiussuntinstituti.SuntaliiexGraecis,quieundempotumhordeaceumβρυτονdixerunt,utSophoclesinTriptolemo,&HecataeusinEuropaeperiodo,ubiPaeonasβρύτονaitbibereexhordeo,παραβίὴνueroexmilio&conyza.DiodorusSiculusZythumnonsoluminAegypto,sedinGalatiaquoquefieriaffirmathisuerbis:"TantaestGalatiaeaerisfrigiditas,utnequeuinumearegio,nequeoleumproducat.Quarecoactihomines,potumsibiexhordeocomponunt,quemappellantZythum."Dioscoridesetiamduogenerapotusexhordeoolimfactafuissetradit:quorumalterum,Zythum;alterum,Curminominat.Sednecis,necullusueterumaliquamlaudemillipotuitribuunt,necetiamquaenamilliusparandiratiofuerit,describunt.Quofit,utnequeconiecturaquidemassequipossimus,quantumnostraconficiendaeCeruisiaeratioapriscoillofrumentaceopotudifferat.Hoctamenhabentcommune,quodexhordeo&aliisgranisparantur.Sedfacileadducorutcredam,inparandirationeplurimumnostramabillaueterumdifferre.Auerroesetiam,quiuixitcircaannumDomini1160,insuocolligetlib.6,cap.dediminutionecibi,meminitCeruisiae:quamconficisolitamsuotemporedicitexpassulis,cumnucleis&sinenucleis:sedhancquaesinenucleisfiebat,melioremessesenibus.ItemlaudatueteremCeruisiam,&quaehabeatcoloremUini:"Sicut",inquit,"Ceruisia,quaeinnostraterrafit,uetusnonappellaturnisispaciumsexmensiumtranscendat,&inminoritemporenonestconueniensconseruationisanitatis".SicAuerroisaetateCeruisiatotasubstantiadiuersafuitaueteriilla&moderna:utquaenonexgranisfrumenti,sedpassulisfiebat.EstitaqueCereuisiapotusexaqua,Cerereseufrugibus,&lupisalictariifloribus,coctioneartificiosaconfectus,acritedefecatus:utcorporahumana,natiuohumoreobcontinuumeffluuiumexhausta,rursusutiliirrigationerestaurenturrefocillenturque:deniquesatisfiatnaturaeadsitimrestinguendam.Deelectionefrumenti,eiusqueinMaltum,seuPolentam,seuBynum,praeparatione,adCeruisiaecocturam.Cap.Iii.ExplicatonomineCereuisiae,eiusqueadductadefinitione,iamaccedemusadipsamconficiendirationem,omnibusadeamnecessariisrebusexpositis.DicemusauteminprimisdeformaconficiendaeCereuisiaetriticeaeseualbae:utpotecuiusususperuniuersumRegnumBohemiae&Poloniae,imoetiaminquibusdamGermaniaeprouinciis&urbibus,assiduusest.Namadformamilliusmutatispaucis,omnesreliquaeCereuisiaeparantur,siuehaesinttriticeae,siuehordeaceae,autmixtae.QuandoigiturCereuisiaextriticoarteparandaest,pri-mumomniumtriticumeligituroptimum,nobilissimum,praestantissimumque,&quodpondere&nitorecaeterispraestat:qualehybernumesseconsueuit,&ColumellaeRobusappellatur.Namilludquodmollius,leuius&laxiusest,huicusuinonestaccommodum,necunquamadcocturamCereuisiaeassumitur.Acceptisigiturxxchoris,seumodiis,mensuraePragensis:(totenimprounacocturaaccipiunturadXxiiiiuasaimplenda:quorumsingulaquatuorurnasadsummumcontinent)idperbiduum,auttriduummaceraturaquafluuiatiliautfontanainalueograndi,lateribusconstrato:donec&eluatur,&humectetur,&sufficientimacerationeintumescat.Circaquammacerationemetiamaquaedelectusfaciendusest.siquidemfluuiatiliaqua,quaemolliorestfontana&puteali,citiushumectaturmadescitque.Ideodiligentercauendum,nenimiumquamparest,permadescat.Causaautemmacerationishaecpotissimumesseuidetur,uttacita&intimiusreconditaingranoarefactouis,moderatamacerationeperuniuersumgranicorpusseseexpromat,diffundat,dilatetque.Dicoautemexpresse,moderatamaceratione,neuidelicetuniuersauisfrumentitenuiorisquesubstantiaequidpiaminaccommodatumhumoremtransfundat,sidiutius,quamusus&respostulat,permadescat:quodaliasinmedicamentoruminfusionibusexpetimus;inquibuseaspraecipueuires,quaeintenuiorisubstantiaconsistunt,elicimus.Fitetiamhaecfrumentimaceratiofrigidaaqua,noncalida,auttepida,nequeintepidoloco,sicutiinmedicamentis:ne,caiorisbeneficio,uisgraniinipsamaquampromptiusexorbeatur.Maceranturitemgranafrumentiintegra,nonconfracta:neuidelicetintegragraniuisfaciliusdissipetur:sedintracarnemsubstantiamqueilliuscontineatur.Ubiadsufficientiampermaduitintumuitque,transponiturinpauimentumseutabulatumsiccum,saepiusquespathis,palisqueligneisuersatur,inhuncpotissimumusum,utfrequentiilladispersionedissipationequecaloremquendamintraseseconcipiat;&humorem,quoinitiopermaduit,aliquatenusexuat.Tumueroincipitsuauemspirareodorem,protrusisresolutisqueabinternotriticicalorehalitibus.Quareconfestiminaceruosplanoscongeritur:ne,sisparsimdisiectumiaceretgranum,conceptusintrocalorfacileexpuat:uerumfirmiusretineatur,intendaturque.hiclaborbisterquerepeticonsueuit.Quoddumfit,tumui&efficaciaiamdicticalorisgranafrumentidissilire,&germinatenuia,instarcapreolorumseufibrarum,protrudereincipiunt:quibussesemutuogranacomplectuntur.HicueroiterumdiligentemcuramZythepsae,seuCereuisiarii,adhibericupiunt:ne,praeterquampraesensususpostulat,granumgerminet:adeoqueuimsuampraecipuam,suaillagerminatione,emittat.Mandantigitursubitoilludpalisligneisuertidissipariqueexaceruis:ut,refrigeratoaliquantispergrano,&prepediaturgerminatio,&quaegranafibrisexmadoreenatismutuoadhaeseruntconcreueruntque,earursusilladissipatione,euentilationequedisiunganturdistrahanturque.Hiclaborsummeestnecessarius:diligenterqueanimaduertereiubent,nequidpiamuelpraetermittatur,uelsegniusineooperelaboretur;indequeaccidat,utipsumgranum,uelquamparest,ipsaquerespostulat,ingermendiffluat:uel,quodfacillimeaccidereposset,situmcontrahat.Dissipatoeuentilatoquefrumento,transponiturid,distribuiturqueinligneoscrates,desiccaturquemoderatocalore,succensafornace,inofficinapolentariaseuMaltaria,lignisquernis,autbetuleis,ueletiamfagineis:utplurimumautemquernahuicusuiaccommodareconsueuerunt:acsaepiusculeinilliscratibusuertitur,lentoque,utdictumest,ignetorretur.Cuiussiccationis,seutostionisispotissimumususessecognoscitur,ut&faciliusmolaconteripossit,&aliquidacrimoniaeseuempyreumatisacquirat:utitemflatulentumspiritum,quemintraseconcepitexmacerationepraeterita,totoqueeolabore,dequodictumest,dissipet:acexillaleuitorrefactionealiquidsiccitatiscontrahat,efficaciusquedetergat.Cauendumautemhiciterumest,ne,indesiccationeilla,ueladuratur,uelsaltemnimiumconcalescat,rufedinequeimbuatur.Hocmodopraeparatumtriticum,seuetiamhordeum,nouamincipitsortiriappellationem.Iamenimnontriticumauthordeum,sedpolentanoncommolita,seuBynum,utAetioplacet,uocatur.Namishordeum,dictomodopraeparatum,itaappellariuult:quamappellationemnoniniuriaadtriticumnostrumtransferrepossumus.GermanihancpolentamMaltz,undequidamMaltum;sedBohemiSladadulcedinenominant.Postiamdictamtorrefactionem,acceduntduoZythepsae,seuCeruisiarii,&Bynumpalisrutellisqueligneisdispergunt&euentilant.tertiusleuiteraquaconspergitirrigatque,inhuncpraecipuefinem,ut&aliquantulumrefrigescatgranum,&abexpirationeutiliumhalituumprohibeatur:imoutuisinternagranicircumstantefrigorecontineaturexciteturque.Moxinaceruoscolligitur,scopisqueconuerritur.inquibusitacollectumrelinquitur,utquiescat,caloremqueintraseconceptumretineatadduasueltreshoras,&hunclaborem,duabusauttribusillishoriselapsis,iterumrepetunt.Inillairrigationecauteagendum,nenimiafiat.nonpossetenimmolaconteri:sedinquinaretursoluminmolendopulmentiinstar.Ususirrigationishicest,neuidelicetparspraestantissimagraniexhaleteuaporetque,acdeindeincommolitionealiquidpolliniseuolet.Quaeenimexactesiccaseutostapinsunturcommolunturque,tenuempuluisculumlapidimolari&parietibusadhaerentemexsespargunt.quodnefieret,ne23uequicquamepotiorisubstantiainipsacommolitionedeperderetur,inquanonsubtilispollen,seufarinarequiritur,sedipsarudiorcrassiorquecontritio,aquairrigariconsueuit.HocigiturMaltum,Bynum,seupolentanoncommolita,saccisfrumentaceisimposita,deuehiturinmolendinumutconteraturmola,infarinamcrassiorem:qualisolimdictaest,uelκρίμνον,uelpolenta.Nominabisillamiisdemnominibus,addito,differentiaecausa,cuiusfarinaillasit,putaCrimnontriticeumauthordeaceum,uelpolentatriticea,hordeaceacommolita:itemmaltumseuBynumtriticeumuelhordeaceumcommolitum:autitemsimpliciterfarinacrassiortriticeaseuhordeacea.HancfarinamaurigaeCeruisiariiexmolendinoaduehentes,maximalaeticiaesignaedunt,proclamantesuocestentorea,Polonta,polenta:uelquodpropediemsinthabituriquoaqualiculossuosexgrandibusillis&multumcapacibusZythophoris,nonsorbillandoautpitissando,sedlargeadmoduminfundendoexpleantdistendantque:uelquod,sicutueredariiautPegaseiillicursoresinflatocornuseubuccinasignumdantsuaeaduentationis,monentqueutabsquemoraaliosrecentesequosadornent:itaistiaurigaeuociferationesuasignumdantZythepsis,monentqueutpraestosintadtollendampolentamcontritam.Atquehecestnecessariaprimotriticipraeparatioinpolentamcommolitam:exquademumCeruisiaecoctio,modo,quiinsequentibusexponetur,instituiturperficiturque.DepraeparationeCremorispolentaceiadCeruisiaecocturam.Cap.Iiii.PrincipioinahenoamploceruisiarioadCeruisiaecocturamtantummododestinato,fornaciqueimposito,aquafontanaquamoptimedecoquitur:acitaferuensingrandesillas,amplissimaequecapacitatisCupas,seucadostransfunditur:statimqueahenumaliafrigidaaquarepletur,&similiterdecoquitur,transfunditurque:quodfitquaternarepetitione.Moxinillamaquamferuentemconiiciturpolentaecommolitae,quantumsatisest,&consuetudoobtinuitadunamCeruisiaecocturam.Nonenimeadempolentae&aquaemensuraubiqueobseruatur:sedinquibusdamurbibuspolentaeplus,inaliisminusaccipitur.Indefit,utCereuisiaenoneundembonitatisgradumteneant:sedaliaesintmeraciores,dilutioresalie.InurbePragensiprounacocturaaccipiuntpolentaemolaconfractaemensurasxx,seumedymnosPragenses:aquaeuerotantum,utpostabsolutamCereuisiaecocturamXxiiiiorcae,seuuasacommuniaCereuisiatiaimpleripossint.InurbeIglauiaMorauiae,ubipotiorCereuisiaparatur,&Uiennametiamdeuehitur,exLiimensurispolentaecentumurnasCereuisiaeconficiunt:&adiiciuntlupulimensurassex,autminimumquinque:undesaporemamariusculumcontrahit.Iniectaergopolenta,utdictumest,inaquamferuentem,spathis&rutabulisligneisdiligentissimefortissimequeagitatur,permisceturque:utferuidosuocaloreomnempolentaesubstantiam&uimexacteinserecipiat,exhauriat,exorbeatque:acuelutiinchylumquendam,seusorbitionem,seucremoremuiscidum,lentum&glutinosumuertat.Quodutfaciliusfieripossit,inhuncusumpolentaincrassioremfarinamconfractaest.Huiuscremorisparsaliqua,extractoepistomioefundoCupae,obiectoforaminicolatorioexstraminecontexto,(nequidunacumcremoreetiampolentaeefflueret)insubiectumalueumdemittitur:indequeilliuscirciteradduasurnasiniiciturinCaldarium:adiunctaqueiustaportionepolentae,excadodesumptae,ualidissimoignepercoquitur.Percoctum,rursusexCaldariotransfunditurinprioremcadum:permisceturquecremori,cumpolentaillicrelicto.Hincstatimiterumeodemcremorerepleturahenum,coquiturqueeademignisui,utprius:aceiiciturincadum:&tertiorefunditurelixaturque,utdictumest.Postremopurocremore,quidulcisest,ahenum&alueusseucanaliseluitur.Haecestcremorisiusta&omnibusnumerisabsolutapraeparatio:quaeconsistitmaceratione,&ternaelixatione.Iamnonestdifficile,etiamcausashuiuspraeparationisconsiderare,praesertim,si,queinitiodemacerationeintegritriticiinaquafrigida,dictasunt,reuocenturinanimum,conferanturquecumhacconfractaepolentaeinaquaferuidamaceratione:quibushaecsolummodoaddenda,dissoluendaqueesseuidentur:curpostexactammacerationempolentae,cremorisqueextractionem,ternaadhucsuperadditasiteiusdemcremoriselixatio?annonmaceratioomnempolentaeuim,tenuioremque&potissimamilliussubstantiamexhauserit,inliquoremquetransumpserit,reliqueritqueinpolentasolumpartescrassas,terreas,&inutiles?Praeterea,antotelixationibuspartestenuioresincremoreinuaporesresoluantur,relinquanturquecrudae&inutiles?Adquaedubiasicego,saluomelioreiudicio,respondendumesseexistimo.Etsimaceratiopraecesserit,tamen,quiasuccus,seucremorpolentaceus,inuariatus&inalteratus,qualisinipsocorporepolentaeinuentusfuerat,extractusest:necessariumuidebatur,utisperelixationemmaturaretur,inqueabsolutummaturationisterminumdeduceretur,&nostrousuicommodiorredderetur.Deinde,quiapartestenuesexsubstantialenta&uiscidapolentae,adeoqueuniuersailliusuisnonpotuissetsufficientermacerationeillaelici;&obhanccausamadditamesseelixationemseudecoctionem,nonsolumutuniuersapolentaesubstantia,aclatensinternauis&facultaseuincatur,quaeinliquorissubstantiamtotacommigrat:uerumetiamcrudushumor&redundansmatureturaltereturque.Postremo,dico,incremorepolentaceotenuiorespartescoctionenontamfaciledissiparieuanescereque,utinaliisrebusaccidereuidemus:praesertiminRhabarbaro&similibus,inquibusuispurgandi,quaeinpartibussubtilioribusdissipabiliquesubstantiaconsistit,coctionequidempaucaeuocatur:multauero,ueletiamdiutinaasseruationetotaplerunquedissipaturdisperditurque.Atincremore,quoniampartesillaetenuiores&aqueaesemperalicuiuslentoris&uisciditatissuntparticipes,proptereanequefacileexhalarepossunt,neque,etiamsiillarumquidpiamexhalet,aliquiddeuiribus&facultatibusdeceditdiminuiturque.Namtotauis,&facultaspolentacea,incrassiorenatura,lenta,glutinosa&uiscidainhaeret,&altiusdemersaest,quaenon,nisicoctioneualidainaccommodatumliquoremeuocaripotest.Sicutetiamidemfieriuidemus,inMusto&Sapa;quae,quomagisdecoquuntur,eomagisuiscositasinillisaugetur.Hancigiturobcausamhicquoqueterna&ualidacremoriscumpolentaadhibeturelixatio.Deadditionelupuli,quidatformamCereuisiae.Cap.U.Hactenusdeabsolutacremorispolentaceipraeparationedictumesto:restat,utreliquampartempersequamur,quaeconsistitinadditionelupuli&Cereuisiaefermentatione.Excoctoigiturcremore,eoqueomniincupamillamtransfuso,apertocupaeepistomio,aliquaeiusquantitasdefluerepermittiturinsubiectumalueum,indequerursusimmittiturinahenum:inquodiniiciunturduochoriflorumlupisalictarii,aclentoignefrigunturadconsumptionemfereinfusicremoris.HicueroiterumuigilantemdecetesseZythepsam,utlupulumritefrigat,&nonadurat;undedeincepsuelamaresceretCereuisia,uelfumumempyreumaqueredoleret.Deindeinillumlupulumfrigarum,inahenoquerelictum,peradhibitumcanalemtantumcremorisimponitur,quantumabenumcaperepotest:permittiturque,utaliquandiuefferuescat,donecomnislupuliuis&facultasinipsumcremoremfuerittranslata.QuodreliquumestCremorisincado,seucupa,idomnepersaepenominatumepistomiumcadidemittiturinsubiectumalueum,exeoquetursustransfunditurinalioscados.Quoddumfit,intereaZythepsainsilitindictumcadumcremoreiamuacuum,acquisquiliaspolentaceasineorelictasspathaligneasubruit&inuertit:indemoxcremoremlupulaceumexahenoseucaldarioscaphisauferri,&percalathosseucorbescolatoriosinreliquoscadosseutinas,inquascremorpolentaceusdistributusfuit,transfundi&percolarimandat.Cauendumautemhicestdiligentissime,quandocremorilleinplurestinasseudoliadiffunditur,neineisdemperfrigescatemoriaturque:quodpotissimumhybernotemporeaccidereconsueuit.Quaretempestiueomnisillecremorinunumcadumcolligiconfueuit:aut,siquidemaestiuumtempusest,inuarioscadosdiffunditur,asseruaturquealiquantulospaciotemporis,donecrefrixerit.DeadditionefaecumseucrassamentorumCereuisiariarum.Cap.Ui.Illiipsicremoriinunumcadumautplurescollecto,quandoadhuciustumteporemretinet,statimaffunditurmensuradimidiepropemodumurnaefaecumseucrassamentorumCereuisiariarum,quaeCereuisia,iaminsuauasadistributaeiicere,dumefferuescit,solet.HacpermixtionefaecumuelutiplantaturautcultiuaturCereuisia,fitqueexagrestidomestica.DeinfusioneCereuisiaeinserias.Cap.Uii.IamueroillamCereuisiamexilliscadisduobaiulicereuisiariiusitatissuisscaphisseuurnis,traiectoperduoforaminascaphaeuecte,&humerisimposito,auferunt,acuasacereuisiaria(quaeabautoribusantiquisseriae,seuorcaeuocantur:&suntoblonga,capaciafereurnarumquatuor)suoloco&ordinedisposita,implent.HordeaceatamenCereuisiainpicatainfundituruasa.InhisuasistumprimumCereuisiadefaecari&ebullire,acfaecesillaeuimsuamadactumdeducereincipiunt,adeoutomnemillumlocum,inquoefferuescit,uaporibusuelutidensisnebulisrepleat:inquemsiquisfortetumincautusingreditur,subitopraefocatusconcidit.UtuerocitiusdeferuescereCereuisiapossit,solent,praesertimhybernotempore,prunasineolococollocare.Porroinillaebullitionecrassamenta,quaeforaspersuperiusuasisorificiumeiiciuntur,suppositisalueolisexcipiuntur:&nominanturlupulariaefaeces,seuprimaexcrementa;quoniammultumsecumlupulitrahunt,suntqueipsiusbeneficioamarissimae.Omnesautemhaefaeceseffundunturinunumdolium:inhissupernatatspumaalba,instarlactis,quaecolligiturpatinulaligneaforaminibusparuispertusa,&seorsimreponitur.Estenimuelutiglutenquoddam,&seruitpileatoriis,adincrustandospileos.Collectis&purgatisaglutinefaecibuslupulariis,illaeeaedemrursusordineinsingulauasa,Cereuisiarepleta,refunduntur,acCereuisiaabillissecundoebullit,eiicitquemateriamfaeculentam,spissioremaliquantopriori.Haefaecesnominantursecundariae,estqueearumususaddefaecandamCereuisiamrecenscoctam,itemadpanificia,omnisquegenerisplacentasnostraegentiusitatissimas,fermentiuice.DetransuectioneCereuisiaeiamadbibendumaptae.Cap.Uiii.Quandoigiturplenedeferbuit,defaecataquefueritCereuisia,&nihilampliusfaecumappareat,(quodfitaestatespaciotridui,hyemedierumsex)factaestidoneaadbibendum,&pincernis,ciuibusquepassimdistribuendum.SedquoniamobferuoremaliquidCereuisiaeexundauitdiffluxitque,hicadhucpostremuslaborZythepsaeincumbit,utcuretomniauasaesseplenissima.Quarerelinitounouase,exeoreliquaomniareplentur,operculoqueobstructoriodiligentissimeobturantur:aciamtandemeaipsauasaCereuisiaeplenaaurigaecereuisiariideuehunt,distribuuntqueinterciues&pincernas,utdictumest,adeamlibere,&cummagnauoluptatecoronandam.Deconsiderationecausaruminadiectionelupuli.Cap.Ix.Quoniamdecausarumconsiderationecircaadiectionemlupuli,obsusceptumnarrationiscursumnonpotuitcommodedisputatioinstituti:quaredehisquaedamseorsumhoclocoinmediumafferendaesseexistimaui.Lupulusestis,quidatuelutiformamCereuisiae,&facitnonmodoutsitCereuisia,sedutbenesit,duret,salubrisquesitbibentibus.Cumenimlupulus,cuiusfloribustantummodoinhocnegocioutuntur,temperaturesitcalidae&siccaeinsecundoordine,(utamaritudoipsius,grauisqueilleodor,quemspirat,indicat)accremorillepolentaceustotiespercoctus,lentorem&uisciditatemquandamadeptussit:ut&ipsumtriticumetiamlentorisquiddam&obstruentisnaturaeinsecontinet,sitquecalidumprimiordinis,insiccouero&humidotemperatum,&proptereadulce,pingue&uiscosum.Maltumueroseupolentaeiusdemnaturecenseatur:nisiquodintensiorispaulositqualitatis,magisquesicca:certenecessarioconsequitur,uteademetiamnatura,ipsequoquecremorimbuatur,acquiratquepartesaereas,aqueas,commixtas:utipsauisciditasmanifesteidindicareuidetur:obquametiamuimlubricamadeptusest.Siquisenimillumcremorembibat,nonsecusacmustumaluumlubricat&conturbat:quoniamilludquoqueuiscidumest,&omniaquaelubricant,uiscidasunt.Quaeautemitauiscidasunt,aereamsubstantiamcumaqueaplurimumessecommixtamindicant.Talisautemnatura&mistio,nequedurarediutius,nequeusuicommodaesseposset.Facillimeenimputredini&corruptioniobnoxiaest:acpotissimumsitum&acoremcontrahit.Caloreenim&partibusaereiseuaporatis,acrelictissolisterrestribusacalorenoneuictis,sedafrigoreiamsuperatis,continuocremoremacescerenecesseest.Quareutillidefectui&naturaecorruptioniobnoxiaeutiliteroccurripossit,prudenterprofecto&eruditecogitatumestdeadmixtionelupuli:cuiusopeutraqueeanatura(putaaerea&aquea)inipsocremorepermixtaarctiusinteruenienteeiusmodimedio,uelutiglutinequodamcustodiretur,tenereturque,nequefacileleuialiquaintemperiepartessubstantieineamistioneseparentur,uniuersumquemistumcorrumperetur,autfalcemmucoremautacoremcontraheret.Deindeideoetiamadiiciturlupulus,utamaritudinesuacontemperaretcremorempolentaceum,ipsiusqueuimflatulentam,quaeestinipsauisciditate,attenuaret:adeoquesaporisconciliandigratia,ut&succulentiorsalubriorquepotusfieret.Postremo,utaliquamacquireretuimabstergendi,abluendi,&penetrandi.EtsiautemeauisinplerisqueCereuisiisadmodumexiguadeprehendatur,obpaucamlupuliadmixtionem,&aquaecopiam,quaeuirespolentae&lupulinimiumobtundit:tamennoshicnondeerroribus&uitiis,quaecircaconfectionemCereuisiae,siuestudiose,siueexnegligentia,autlapsuquodamaccidunt,agemus,seddeuera&genuinahuiuspotuspraeparatione:quaeubiadfuerit,talemuimilliobadmixtionemlupuliinesseopor-tet,qualemmododiximus.Quamobremaccessoriaillauitia,quomodocunquecontracta,anostraCereuisialongeabesseuolumus,lupulumabeanunquamexcludentes:utquemuelutianimam&endelechiamipsiusstatuamus.Fittamen,utaudio,inAngliaCeruisiaabsqueadiectionelupuli,quamollioresAnglorumutuntur.Allamappellantuulgarisermone,dequaplurascribemuscap.Xii.DecausispermistionisfaecumCereuisiariarum.Cap.X.Restat,utetiamexponamuscausaspermistionisfaecumCereuisiariarum.Dictumestsupra,affusionefecumCereuisiamuelutiplantari:quodutriteperspiciatur,duopotissimumhicspectarisolent:debitauidelicetfaecumseucrassamentorummensura,&tempus,quodplurimuminhocnegocioualet;nimirum,uttumaffundantur,quandoipsaCereuisiaiustumadhucteporemretinet,necsitnimiumcalida,necfrigoreuelutiemortua.Namcumfaeces(quaeetiamcalidaesunt;utamaritudoindicat)fermentationis&feruoriscausaadiiciantur,fermentatioilla&feruornequaquamperficiposset,sihaeuelinrefrigeratamCereuisiam,uelinferuentem,autnimiumcalidaminfunderentur:utpotequaeutroquecaloresuo,actualiuidelicet&potentiali,quemhabetalupulo,caliditatemfaecumsuperaret.Sicautemfitillaebullitio.Faecessuntsubstantiaeaereae,lentae,uiscidae;quiaueroamarae,iudicantinesseillispartesquasdamterreasmagisadustas.Aereamdicoaddifferentiamillarum,quaepostcompletumferuoremsubsiduntinfundouasis,&terreaecrassaequesunt.Habenteniminsepartesaereas&aqueasacalidocommixtascontemperatasque;utostenditlentorille&uisciditas.Cereuisiaueroestnaturaeaqueae,minuslentorisinsehabens.Utrisquehissubstantiispermixtis,quarumillaeaeream,haecaqueamnaturamsequuntur,faeces,quaesuntaereae,sursumferrinituntur:Cereuisia,quaeestaquea&grauis,infernapetit;hisquediuersismotibusuniuersumCereuisiaecorpuscommouetur,agitatur,fermentatur,&efferuescit;omnisquesordicies,quaeilliinest,persuperiusuasisorificiumforaseiicitur;quicquidueroestcrassiorumfaecum,magisqueterrestrium,idadfundumuasisdepellitur;&illudestuelutisubstratumCereuisie,cuiipsaincubat;&,nefacileexhalet,tuetur.Sicnaturaipsaadminiculocaloris&halituum,quiutriquesubstantiaeinsunt,separatpartesapartibus.Porro,quoniaminillaebullitione&spirituumagitationeampullae&spumeadparent,eaequenonmodoCereuisiaesuperficiemoccupant;uerumetiamuniuersoilliuscorporiinsunt,illiqueuisciditatesuatenaciusadherent,quandiuCereuisiadurat;undeetiam,quomodohaegignantur,breuissimeindicandumuidetur.Gignunturautemille,utGalenusauthorest,expermistioneduarumsubstantiarum,alteraaerea,alteraaquea.Acpermistioniscausaest,uelutriusquesubstantiae,ueluniussolumuiolentusmotus,autuehemenscalor.Inmariquidem,inquitGalenus,exuiolentouentorumafflatuinmultas&exiguaspartesattritaaqua;inpolentisueropraecopiacaliditatis,sicutetiaminaquis,quaesubditisignibusefferuescuntagitanturque,spumageneratur.Sedcontinenscausaspumaehaecsolaest,nimirumaereasubstantia,quaedumaquaeadiungitur,uiolentissimoeamagitatmotu,uteaminpartesminimasconfringatdisrumpatque,abeaqueuicissimcomminuatur.Faecesigitur,quasaereasessediximus,quandoCereuisiaepermiscentur,ineapermistioneexcitaturmotusquidamuehemens,qualisinmari&fluminibusauento:deindeetiamcalorinternusutriusquesubstantiae,isefficit,ut&faecesipsamCereuisiaminminimaspartesatterantcomminuantque,&uicissimabeaconfringantur:exquaconfractione&motuuiolentoampullas&spumasgenerarinecesseest.QuaequidemaliquandodurantcumipsaCereuisia,interdumuerocitissimedissipantur&euanescunt.Cuiuscausaestipsafaecum&Cereuisiaesubstantia.Quoenimrassior&glutinosiorsubstantiaCereuisiaefuerit,pariter&faecum,eoetiamspumadurabiliorfit:quodsitenuisfuerit,cito&facilesoluitur;sicutapparetinaquapura&tenui.Hecenimetiamsiacaloreignisbullas&spumamsusceperit,tamencitissimedispereunt.Hincfit,utbonitatem&durabilitatemCereuisiaenostrateshominesetiamexipsaspumaeperseuerantiametiantur;utpote,quaefirmissimumsignumsitcalorisnatiuisufficientis,inquoaerille&spiritus,spumaeproductiuus,continetur:actandemetiamipsaCereuisiamanetinsuoesse,expersomniscorruptionis.Sedsiacciderit,quodCereuisiaecalorfueritdiminutus,&spiritusexhausti,uelexhalationeconsumpti,tumCereuisiafitsubtilior,&uelutiaqueasubstantiarelinquitur;quaetandemetiamfaciliuscorruptionifitobnoxia.HaecdepraeparationeCereuisiae,causarumquecircaillamconsiderationesufficiant.Pleniora&exactioradabuntalii,excitatiuelmeaistarudidelineatione,ueletiamerroribusineacommissis.DeCeruisiaOpusc.DesecundariaeCereuisiaepraeparatione,rusticorumpotu,(quiexquisquiliispolentaceispostprimamCereuisiaecocturamrelictisconficitur)nonestnecesse,utinaniterdeeauerbaprofundam.Estenimeademprorsusformapraeparationis,utprimae:nequediffertabea,nisiquodhaecdilutiorsit;necitasucculenta,utilla.DeCereuisiarumdifferentiis.Cap.Xi.DifferentiaeCereuisiarumplurimaecolligipossunt;sednonestnecessarium,minimasquasquepersequi:quandoprimas&praecipuasindicauerimus,reliquaenullonegociointelligipoterunt.Differuntigiturprimumintersemateria.Namaliaeexsolotritico,aliaeexsolohordeo,aliaeexutrisquesimulcertarationemixtis&temperatispraeparantur.Differuntitemplurimumparandiratione&coctura.Namaliaehocuelillomodo,breuiusitemautlongiustempuscocturaeexposcunt;acquaecitopercoquuntur,minusduraresolent:quaeuerodiutius,durabilioresesseconsueuerunt;nectamfacile,utillae,acescuntcorrumpunturque.Praetereadifferuntconficienditempore;cumaliaequouisannitempore;uttriticeanostra,diebusquibusuisperintegrumannumparantur:aliae,uthordeacea,certo&delectotempore;nimirumhyberno,&subuerisinitium:quidam,utOpauienses,semeltantuminanno,&menseMartiosuamexhordeoconficiuntCereuisiam,&abeoMartianamuocant;quaincolaeeiusDucatusuicemedicamentiutuntur,ubisemaleaffectossentiunt;&proptereamedicinaenonmagnusapudeosususest.EaCereuisialiberaliuspotauereMartiosefficit.HuicpersimilisestIglauiensisinMorauia,&multaealiae,quaeinRegnoBohemiaeconficiuntur;interquasprincipemlocumtenetZacensis,masculusuocata:eoquodaliiscollataueremasculescereuidetur.ProximumabhaclocumsibiuendicatRaconicensis;indeSlanensis;&tertioRokyzanensis.Postremolocoreponipossuntaliae,hissimiles,ubicunqueilleparantur.SednonestsilentiopraetereundaillaCereuisiahordeacea,quaeolimPragaeaCollegisdomusCaroliquartipatrispatriaemeritiss.&alicubiinmonasteriis&Xenodochiisuetericonsuetudineparabatur,&Conuentum,(sinonerro)aCoenobiis&Collegiisnominetracto,uocabatur:nequeitadiuest,exquoususilliusrarioressecoepit:imoiampropemodumnomencumreperiisseuideturobannonae,lupuli,lignorum,&rerumpeneomniumsummamdifficultatem;quae,collationefactahuiustemporisadsuperiora,decupli,nequiddicamamplius,preciumexcedunt.Hincfit,uthuiusquoqueCeruisiaeususpropemoduminterciderit:sicubiueroparatur,plurimumapristinaillaCeruisiarumbonitatesalubritatequerecediturdegeneraturque:acfit,utpotiusadpanificia,quamadCeruisiaecocturamfrumentumconuertanthomines.Postremo,differuntCeruisiaeplurimuminterseconsistentia,sapore,colore,odore,aetate,uiribusseufacultatibus.Consistentiaquidem,quiaaliaealiiscrassioressunt,tenuioresaliae:illaediutiusincorporeherent,haeuerofacilepermeant.Mediocrissubstantiaeomnia,etiammediocriapraestant.Color,quiasubstantianunquamauellendusest,isomnibusCeruisiisestspiceusuelsubspiceus,ruffusautsubruffus.SeduulgusdiuiditCeruisiasinalbas&nigras;licetnullaeuereiistinganturcoloribus.Acalbasuocanttriticeas;quaecoloresuntspiceo,autsubspiceo,&tenuiores:nigras,hordeaceas;quaepotiusruffescuntcrassaequesunt.Istosuerocolorescontrahuntafrumento,lupulo,atqueetiamcoctura,secundumquodmiscenturplusuelminus,diutiusquecoquuntur:itaetiamcoloresCeruisiarumfiuntdilutioris,auttinctioriscoloris.SaporCeruisiarumestautdulcis,seusubdulcis,autamarus,seusubamarus:actriticeaeomnesdulcescunt:hordeaceaeueroautsuntamarae,autsaltemamarescunt,proutplusuelminusrecipiantlupuli.Namamarorillealupulocontrahitur.Odoremuidenturhaberecommunem,necingratum,qualemfereipsummaltum,seupolentaspirant,cumlupuliodorepermixto.AetatedifferuntCeruisiae;aliaeenimsuntrecentes,aliaeuetustae.Deniqueuiribus&facultatibusaseinuicemplurimumdissident:aliaeeniminflant,oppilant,uentriculograuessunt,colicas,nephritides,dissurias&Thadd.Hageciistranguriasconcitant:aliaeroborant,nutriunt,abstergunt,facilequepermeant.Seddeuiribus&facultatibusCeruisiarumpleniuscapitesequentisermoneminstituemus.Deuiribus&facultatibusCeruisiarumingenere.Cap.Xii.Restat,utexhis,quaehactenusdictasunt,uires&facultatesCeruisiaeaestimemus;&anhe,quasueteresillitribuerunt,huicnostraeconueniant,excutiamus.Ueterespassimomnesnoxiumessepotum,&multuminsalubremprodiderunt:fortasse,quodmagisfructuuitis,quamcolamineCerealidelectarentur.Hossecutirecentiores,eadempronunciarunt:utappareat,eosantecessorumsuorumsententiammaluisseamplecti,quampropriaindagineremexcuterediligentius.quoniamnecueterum,necrecentiorumquispiamplenam&integramhuiuspotusparandirationemscriptoprodidit.Quodcumabipsispraetermissumesseuideamus,quacunquetandemidcausa,suspecta,necesseest,utsintomniailla,quaedehocpotuabipsisproditasunt.Sedexcutiamusueterumdeeotradita,initiofactoaDioscoride;cuiushaecsuntuerba:"Exhordeopotusfit,cuiZythonomenest":isurinamcit,renes&neruostentat,membraniscerebrumuestientibusofficit,inflationemparit,uitiosumsuccumcreat,elephantiasingignit.Eademfereetiamdealiopotusgenere,quemCurmiuocat,scribit:nimirum,quoddoloremcapitiscommoueat,malumsuccumgignat,neruisquenoceat.Galenusuerolib.6desimpl.med.facult.Dioscoridemsecutuseademfereprofertinhaecuerba:"Zythusacriorestnonparumhordeo,&succipraui,utpote,quiexputredineproueniat:"est&flatuosus;tumpartimacrisest&calidus,parteueroplurimafrigidus,aqueus,acidus.SicetiamP.Aeginetalib.7haechabet:"Zythum,quamCeruisiamuocant,compositamsubstantiamhabet:nam&acrisest,uelutexputredinefactus,&frigidusexacidaqualitate:quareetiammalihumoris."Theophrastushisantiquiorlib.6decaus.plant.cap.15dicit,"Uinumexhordeotriticoueconfectum,autquodZythumAegyptusappellat,exdimotioneaproprianatura,leuiqueputrefactionefieri".IamanhaectestimonianostraeCeruisiaerectetribuipossint,aliiexpendantuelim.Ego,siquidemscriptoresilli,quosadduxi,exputredinepotumillumfieritestantur,easuiresnonnegaueriminesseillorumZytho:atutnostraeCeruisiaeattribuipossint,nunquamconcessero.Nonenimexputrescentefruge,nequeexnudamaceratione,sedexfrumentoinpolentamantepraeparato,&incrassioremfarinamcommolito,acdeincepsoptimeexcocto,&lupulotemperatoconfectaest;utprolixesatisanobisexpositum,firmisquerationibuscommunitumest.utindeomnibusclarum&perspicuumfiat,nostramCeruisiamaZythoueterumtotopropemodumgenerediuersamesse,nequeullamhabereconuenientiam.Inconsiderateigiturfaciunt,quiuires&facultatesZythiueterumnostraeCeruisiaeattribuunt,acuiolenterattrahunt:imoipsiueritatimagnoperefiuntiniurii.SiquisaquaehordeaceaeuirestribueretCremoriptisanaeiniurepulliexcocto,illumcertereiMedicaeignarumdiceremus.Minusrecteetiamiudicaredico,quodnostramCeruisiam,quemadmodumZythum,exputredinefieriexistimant:quasipolentaeillapraeparatioidemsit,quodputrefactio.Quodhaudscio,anconcedipossit,sinaturamputrefactionisexacteexaminareuelimus.Dixerimegoalterationempotius,autsopitarumingranouiriumexcitationem.Manetenimsubiectum,noncorrumpitur.Sedesto;fueritleuisquaedamfrumentiputrefactio,autmodus,seuuiaadputredinem,quomodoMediciaccipereconsueuerunt,cumdicunt;febresexhumorumputredineaccendi,cumnondumputredosit,sedfiat:nontamennecessarioindesequiuidetur;coctamexeoCeruisiamprauisucciesse.Annonipsumgranumfrumentiterraemandatum,&initioputrefactumcorruptumque,aliaaequelaudabilia,&praestantiaproducitur.Similiter,siquispolentaeueterisconfectionemconsiderauerit,annonilliusetiamquaedamputrefactioesseuidetur:nullustamenueterumeamobrempolentamprauisucciessedicereaususest.Quid,quodnequeptisanatantoperecelebrataabautoribus,&multaaliauindicaresepoteruntabeaaspergine;utquamanteusumprimoquodammodoalterariuelcomputrescerenecesseest.Sed&inconfectionepanisfermentatioipsaquidaliudest,quamputrefactioquaedam?&tameninteruentueiuslaudatissimuspanisconficitur.Fermentanturquoquerescaloresolis,autignis,autfimiequini;utmeliordeincepspartiumfieretseparatioperdestillationem.Itemputrescuntresdestillandaequaedaminitio,acdemumdestillantur;utid,quodoptimumintuslatet,foraseuocetur,partesqueinutilesabutilibussegregentur.QuareetiansiCeruisiaexputrefactofrumentoconficeretur;nontamenproptereaillamprauisucciessediceremus.Tribuanturuires&facultatesillaeillaudataeueterumZytho,nonmodernaenostraeCeruisiae;cuiusconfectiolongealiaestaconfectioneZythi;proptereaetiamuires&facultatesaliae&diuersae.Sedutexpeditiusdeuiribus&facultatibusilliusiudicarequeamus,initiotemperamentumCeruisiaeexcutiamus,semper&ubiqueadduoillaprincipia,aquibusdemonstratioomnisacfidesrerumpeticonsueuit,respicientes,hocest,sensum&experientiam,&euidentemnotionem.EtsienimHipp.inuoluminepopularitergrassantiummorborumscripserit:escaspotusqueexperientiaexaminarioportere:tamenGalenusinexpendendisnaturisubiquerationisiustamtrutinamadhiberiuult.Hincest,quodinlib.1dealiment.facult.scripserit,eamcognitionemlongotempore,cumexcertadefinitaqueexperientia,tumexodorumsaporumquenaturis,quaeexaminatisrebusinsunt:adhaecconsistentia,quam&glutinosam&laxamautdensam,&leuemautgrauemessecontingit,uixdemumritepercipiacconsummari.Iudicaturiigiturdeuiribus&facultatibusCeruisiae,annutriat,purget,discutiat,abstergat,prouoceturinam;quaeomniaaprimisqualitatibusproueniunt,putacaliditate,frigiditate,humiditate&siccitate:deillisprimo,quaenamillarumnostraeCeruisiaeinsint,dicendumest.Adhocueropronunciandumsolumgustumtanquamsummumeainremagistrumaccersemus,ipsumqueducemsequemur:utquinonmodotemperamentum,sed&reliquasuires,quasuocantsecundas&tertias,nobispatefaciat.Dulcedoigiturilla,(loquimurnuncdetriticeisCeruisiis,quasalbasuocant)qualisinipsaCeruisiasentitur,nonestmellea,sedobscuriorobtusiorquemultoobmultumhumidumaqueumadmixtum.Deindelentor&uisciditasindicatmoderatumcaloremilliinesse.Praeterea,quoniamCeruisiaresestmixtaextribussubstantiis,sequeturipsaquoquequalitates&naturamearumrerum,quaeincommixtionemueniunt.EstautemmateriaCeruisiaeaqua,frumentum,seupolenta,&lupisalictariiflores.Singulorumdifferentiasnonexplicabo,quoniamsuislocisexplicatasunt.Ac,quodadaquaedelectum,aliaesttenuior,mollior,durior,crassior:undeetiamaliastenuioremmagisquepenetrantem,aliaspleniorem,crassiorem,glutinosioremqueCeruisiamgignit.Illudinconfessoest,&abomnibuscomprobatum,aquaesimplicisnaturamessefrigidam&humidam:hictamenpropterdecoctionemattenuatamagis,leuiorquefit,adeoqueminusfrigida;utquaeigneamquandaminseuimconceperit;imonequepristinamsuauitatemretinet,&ignisuiimmutataasuanaturadegenerauit.Polentaseumaltumtriticeumetiamcalefacitampliussupranaturalemtemperiemtriticiobtostionem;&resiccabitmoderate.Sedhordeaceummaltumtriticeominuscalidumest;cumalioquiipsumhordeumsitfrigidum&siccum,acobtostionempaululumquiddamcalorisseuempyreumatisacquirat:acsiccitasinipsoauctiorerit;&ideoetiammaioridetersoriauipraeditum.Lupulifloressuntcalidi&sicciinsecundoordine,&uimhabentaperiendi,detergendi,urinasmouendi;etiamcaputtentant.Haesuntqualitates&naturaetriumsubstantiarum,quibusCeruisiaprouariaillarumpermistione,&parandirationeimbuitur.Addoetiampermistionemfaecum;quarumnaturamaereamsupraessediximus.Quarehinciamfacileelucescit,omnesCeruisiasingenereessecalidas,&humidas.Sedsiadinuicemcomparentur,pleraequeabhocgraduueldeficere,ueleundemsuperarepossunt:acinpassiuisqualitatibusetiammagissiccarequamhumectare;quemadmodumetiamdenaturauinorumiudicaresolemus.Naminearundempraeparatione,nequemaltiadaquam,itemquelupuli,utsuprameminimus,eademubiquerarioseruatur;nequeidemcocturaemodus.Undefit,utCeruisiae,quaeplusmalti,minuslupuliadmiserunt,dulcioresfiantaliis:quib.autempluslupuliadiicitur,amarioresfiant,caputquemagistentent.Extriticopassimomnesinuniuersumdulcescunt,&albescunt:exhordeoamarescunt,crassioresquefiunt.Postremohincetiamliquet,Ceruisiamnostrameiusmodiessetemperamenti,qualeiamdiximus:quoniambibitanecrefrigerat,necsitimsedat,acforisadmotamirificedoloreslenit,inflammationesmitigat,&adlassitudinesetiammireconducit,sieacalidafoueanturpartes.Constatautemeaomnia,quehiscefacultatibuspraeditasunt,ἀνώδυνα,παρ¬ηγορικα,&λυσίποναuocari;essequeprimouelsecundoordinecalida,tenuisquesubstantiae,deniqueitatemperata,utfamiliaritateelementorumcorporinostroconsentiant.Namquiadoloremsedant,causamilliusaequabilemreddunt;temperiemdemulcent,corporissubstantiamfouent:eaomniamoderatocaloresuoutpraestent,necesseest:qualiasuntMalua,Althea,Chamomilla,Mellilotus,semenLini,&c:quibusiurenostraCeruisiaalbaadnumeraripotest.Earum,quaemeracioressunt,calidiorescensentur,sanguinemuiscidiorem,lentiorem,pinguioremquegignunt;suntbonisucci,&multumnutriunt:praesertimquandoexoptimisfrugib.paranturbenequedecoquuntur.Illauerofacultasnutriendiesolotriticoproficiscitur.Acquodnutriant,huiuseuidenssignumapparetinutriusquesexushominibus.PlurimienimexassiduoCeruisiae,presertimmeracioris,usu,cuiusmodiestetriticisReginohradecensisinBohemia,anteaemaciatiimpinguantur.HancinteromnestriticeasuereReginamdixeris.Estenimeabonitatepraedita,quamhactenusaemularisatagentibusmultisnulliestdatum:cumsaepeexeademurbe&polentam,&aquam,&ipsosZythepsoseuocauerint.Infeminisnutricibuseuidentiuseafacultasnutriendiperspicitur:quodcopiosissimecelerrimequeillislacsuppeditent.Constatautem,quaelacproritant,eacalida&humidacenseri:sicuti,quaeidemextinguunt,calida&sicca:&quaegenerationemilliusprohibent,refrigerantia&desiccantiastatuuntur.Hordeaceae,praesertimmeracioresillae(qualessuntinBohemiaRaconicensis,Zacensis,Slanensis,itemSwidnicensiseSilesia)inhacfacultatetriticeassuperareuidentur:utquaemultoceleriusidpraestent;&proptereaanutricibusmirificeexpetuntur.Heenim,ubiillisdefueritlacinmamillis,factohaustuilliusCeruisie,&pauculosomnocapto,subitoillarumlagenulae,lactisconceptacula,lacteturgescunt:praeterhancfacultatemetiaurinam&Mensesprouocant.Mirariueromeritoquisposset,undehordeaceisCer-uisiistampromptanutriendifacultas,triticeisnonitem:cumtamentriticumnutriendifacultatesuperetipsumhordeum,acilludstatuaturcalefacere,hocrefrigerare.Undeetiamtriticeasmagisdebuissepollerecalefaciendiui,hordeaceasuerorefrigerare.AthuiusnoscontrariumuidemusinomnibusferehordeaceisCeruisiis,utquaemultocitiusinebrienttriticeis.Uerumdesinet,existimo,mirari,siadutriusqueCeruisiaepraeparationisrationemoculos&mentemconuerterit,consideraueritque,etiaminhordeoessealiquemsuccumalimentarium;quipartiumsolidarumsubstantiamimplere,alere&augerepossit.QuodueroidipsumminussentiaturintriticeaCeruisia,ideoaccidit,quodnimisdilutaconficiatur:simeraciorfieret,rectequeexcoqueretur,nullumessetdubium,quinabundantiusnutriret:quemadmodumidipsumluculenteruiderelicetinReginohradecensiCeruisia,&quaehuicpersimilessunt.SuntetiamhordeaceaedulcesCeruisiae;qualesinurbePragafiunt;haeobnimiam,&fatuamquandamdulcedinem,eamquecrassam&uiscidam,nonpossuntineobonitatisgraducumaliisiammemoratisconsistere.Namquanuisillaequoquenutriant;tamencrassumsuccumgignunt,obstructionesuiscerumpariunt,grauessuntuentriculo,pectori;suntsuffocatiuae,calculorumgeneratiuae,&admodumcorporibusinfestae,nonsecusaccrudaeCeruisiae,hocest,nonbenepercoctae,autquaealiquodinpraeparationeuitiumacceperunt;utquaeobstructionespariunt,flatusgenerantinuentre&praecordiis,ibiquehaerent,&aegretranseunt,nonaperiunt,nonabstergunt,nequeullameuacuationempromouent:sednequesitimsedant:undeColicae,Calculi&arenulaepullulant.Eademincommoda&uitiaconcitatetiamrecensCeruisia,&nonbenedefecata,nonsecusacMustum.Namuentremdistendit,conturbat,doloresintestinorum,calculum,nephritim,dyssuriamstranguriamquegignit.Etsicutmustum,antequamdeferuescit,estfrigidum:(quodostenditcrassitieshumorum,flatus,obstructiones;&quodcorpuspostusumilliusnonexcalfaciat)itaetiamdeCeruisiarecenti&nondefecatacensendumest.Hicobiternotandum,quodetiam,quaefrigidasunt,dulciasunt:sicutetiamsuntCucumerumgenera;quaeMelonesuulgouocantur.PorroCeruisia,quaeiamacoremconcepit,corruptaqueest,admodumnoxiaestneruis,renibus&uentriculo;deniqueuitiosumsuccumgignit.AcescuntautemCeruisiaeueluetustate,uelinsufficienticoctura,uelpaucalupuliadmixtione.Illuduerofundissimis&frigidissimiscellariisasseruentur.Corrumpunturetiamfacilime&acoremcontrahuntaestiuisdiebus,niimhaeinprocaloreCereuisiaefacileacescunt.Namabaerecalidoambienteresolutonatiuomirabileuidetur,&nonnisiforteadαἱππάθιανquandamreferendum,quodrosarumfragrantemodoremauerseturtriticeaCeruisia.HaeeniminCellariumrepositae,autsisaltempincernacoronatasertorosaceoilludfueritingressa,ilicoperuertuntur&acescunt.TenuioresCeruisiaetantociriusdigeruntur,minusquenutrimentiadferunt:&siamarescunt,minusnutriunt,sedabstergendifacultatepollentobamaritudinem&tenuitatemsubstantiae:abluuntob50Thadd.Hageciiaquaecopiam;&lubricantobuisciditatem;&maximeperuiasurinaetranseunt.QuoniamautemAngliquoqueCeruisiasuomodoparatautuntur,quiddeeacensueritBrudusLusitanus,uirdoctus,placuithuiclocosubnectere.IsigiturinlibelloderationeuictusinfebribusadAnglosinhaecuerbascriptumreliquit:"Potus,quocommuniterAngliutuntur,multiplexest;nempeuehemens,medius&imbecillior.Discrimeninterhospenesuehementiam&imbecillitatem,calfactionem&refrigerationem,&penessubstantiaecrassitiem&tenuitatemhabetur."ApudAnglostriplexsemperparaturpotus;nempeaquosus,quemsimpliciterCeruisiamdicunt;medius,quemtrihapenninam;potens,quemduplamCeruisiamnuncupant.Simplexeosdemeffectuspraestat,quosuinumaquosum:aperitsiquidem,refrigerat&distributionemadiuuat.Necdecipiaturaliquiscredens,obeiusamaritudinemcalfacere:partesenim,quaeCeruisiamamaramreddunt,paucaeadmodumsunt,siadreliquasconferas,quaeinipsarefrigerant.Quodcolligereexrationelupulorumpoterisadaquae&nordeiportiones.CitopraetereaamaritudoaCeruisiaeuanescit:reliquarumueropartiumfacultastamdiupermanet,donecinaliamtransmutetursubstantiam.PotensCeruisia,quamduplicemdicunt,potentercalefacit;&aliquidhabetuehementiae,utpotensuinum.Trihapennina,mediaenaturaeest;manifestecalefacit,innullotamenuehemensest.MeminitadhucDeCeruisiaOpusc.51BruduseodemlocoalteriusCeruisiae,quamollioresAnglorumuticonsueuerunt:allamuocaridicituulgarisermone.Mihirelatumest,hancplanecarerelupulo:quareetiamminuslaudataessepotest.AcilleidemBrudusdicit,eamesseultramoduminflatiuam;nullamexeafebricitantesutilitatemcapere:nequeenimrefrigerare,nequeaperire,nequeullampromouereeuacuationem,nequesitimsedareposse.Corruptionipraetereaaptissimumessepotum,acuicinosadsimilemaffectumdisponerechymos.Eiusinsupersubstantiamnimispromptamesse,utinflatuosossoluaturhalitus.Quadecausacapiti&neruisincommodumesse.Materiaminsuperobstructionumesse:undeiecinori&lieniinimicumesse.InsummaneminiamicamillamCeruisiamesse,nisiUeneri.Abhistamen,quieopotuusisuntinbonaualetudine,dimittendumperaegritudinemnonesse,suadetidemBrudus.PorroomnesCeruisiaelargiuspotataecaputcrassishalitibusreplent:sednonomnibusaequali,utitadicam,lance.Namhicetiam,utaliassemper,aetatis,naturae,temporis,lociseuregionis,&uitaerationisconsuetudinisquehabendaestratio:atquehicquoqueadpraesentemspeculationemsummeuideturnecessariumhominum&poculentorumtemperamentaconsiderare.Namutpauculasolumcommemorem,ipsaetiamexperientiadoctrice.Quiimbecillosuntuentriculo,hisbibitioCeruisiaeplusnocetaliis.Namillumaggrauat,phlegmata&salicismumconcitat,flatibus52Thadd.Hageciidistendit;&siuenterdeiectioninonestaccommodus,haeretinpraecordiis,necadexpulsionemquicquamconfert:rursusquibusuenterestfacilis,&uentriculusualidus,hinihileorumincommodorumpersentiscunt.Ac,utsummatimdicam,naturisualidis&robustis(qualessuntincolaefereaparalleloXviiusqueadipsumseptentrionem)commodior,utilior,&salubriorest,quammollibusillis&nimiumdelicatis,quietiamadleuemauraeafflatumsubitoimmutantur.Riteitaqueparatushicpotusestsaluberrimus,optimiquealimenti;spiritumnostrumroborat&excitat,animumqueexhilarat&comfirmat,nonincommodatneruis,nonapoplexiam,nonparaplexiam,&quaeGraeceκάρους&κώματαuocamus;nonneruorumresolutiones,noncomitiales,&conuulsionesactetanos,nonarthritim,quaeomniapotumuinicomitantur,concitat.Hincfit,utpaucosadmodum,quibushicpotusestfamiliaris,hismorbisobnoxiosesseuideas.Uidemusomneseasnationes,quaehocpotuutuntur,utsuntAngli,Sueci,Dani,Saxones,Germaniaemultomaximapars,Bohemia,Silesia,Polonia,totaqueSarmatia,nonminusesseuitales&animosos,quamalios,quiuino&melleutuntur.Suntetiampulcherrimi,saluberrimi,robustissimique:&,utsummatimdicam,omnibusaetatibus&sexuipotusestutilissimus;quoduinominimeconuenit.QuidenimPlato2delegibus&Galenuslib.1detuendaualetudinedeuiniusu&naturascripserint,DeCeruisiaOpusc.53notissimumest:quandopuerisusumuiniprohibetadusqueduodeuigesimumannum.SiillisratioparandaenostraeCeruisiaeconstitisset,nullumestdubium,quodeampueris&iuueniliaetaticoncessissent,&omnialiiaquecoctaepretulissent.Romanietiam,apudquosfeminiscapitaleeratuinumbibere,legesanxissentsinedubio,utillorumfeminaeCereuisiambiberent.DeCeruisiisfacticiisseuconditis.Cap.Xiii.Quemadmodumuinacondiunturherbisuelaromatis:itaetiamCeruisiae.Formacondiendiutinuinis,duplexest.NamautcumipsaCeruisiaecocturaincoquuntursimulaliquotherbule,utabsinthium,caruophyllaca,pulegium,baccaeLauri,Pimpinella:autpostquamiampercoctaest,inuasaqueinfusa,iniicituruasisnodulusexherbis,radicibus&aromatis:cuiusmodiestsequenspuluis,qui&saporisgratiamconciliat,simulqueadbonamcorporisualetudinemfacit.SumiturZingiberis,Cinnamomi,singulorumdrachmaeduae;radicumIridisIllyricae,Calamiaromatici,baccarumLauri,singulorumdrachmauna:Maceris,Caryophyllorum;Nucismoschatae,singulorumdrachmadimidia:contundunturinpuluerem,acpuluisinrarolinteolocolligatusinuasconiicitur.AliiconficiunttrageamgrossamexCalamoaromatico,Zedoatia,Caryophyllis&baccisLauri54Thadd.HageciiSedhaecadcuiusquepalatumfacileaccommodaripossunt.DeiisquaeexCeruisiaparantur.Cap.Xiiii.Paranturprimouariaeduliorumgenera:inprimisuerousitatissimusestnobisBohemis,familiarequeientaculumtampuerorumquamadultorum,cibusexCeruisia,iusculumcumuitellooui&paucobutyro:adquamremtriticeaaccommodatiorest,quamhordeacea.ConficituretiampulsexCeruisia,additopaneincrassioremfarinamredactocumpauculobutyro.SuntquiCeruisiamcalefactamZingibereautpipereconditammanebibunt;praesertimegressuridomoautiteringressuri;uentriculumenimmirificecorroborant.DefessisexitinerecalidaCeruisiacumbutyropedesabluiiubent:acidetiamequisadhibentuesperi,ubiindiuersoriumuenerint,&dic-crastinosentiuntagiliores&expeditioresfieri.FitetiamacetumexCeruisia,sednonitaacre&gratum,utuiniacetum,necitapotens,necadeotenuiumpartium.Postremoomniumexfaecibusseucrassamentis,infundouasisrelictisuinumardensconficituracertishominibus,quisoloeoartificiouictumquaerunt,&remnoncontemnendamfaciunt.NamplaustrisinSaxoniamusquedeuedeCeruisiaOpusc.55hitur.Nuperadmodumnobilioresfeminaeapudnosallectaelucro(quodsordidishominibussuaueesseconsueuitexrequalibet)adieceruntanimumadilluduinumconficiendum,eripueruntquerationemuictusinferiorisconditionishominibus,quorumpropriumfuitindeuictumquaerere.Hocuinumardensuenditantsuissubditispropolispublicepropinandum.Itaautemilludplebsillarusticanacumtostopane,autfoliissaluiaeuiceientaculipitissat,utplurimibenepotidomumredeant.