APOLOGIA CRYSOPOEIAE ET ARGYROPOEIAE Aduersus Thomam, Erastum Doctorem & Professorem Medicinae. In qua disputatur & docetur, An, Quid, & Quomodo sit Chrysopoeia & Argyropoeia. AVTHORE GASTONE CLAVEO Subpraeside Niuernensi. Nunc primùm à BERNARDO G. PENOTO A PORTV S. MARIAE Aquitano, cum annotationibus marginalibus edita. Apud haeredes Eustathij Vignon. MD. XCVIII.

~~CrysopoeiaeEtArgyropoeiaeAduersusThomam,ErastumDoctorem&ProfessoremMedicinae.Inquadisputatur&docetur,An,Quid,&QuomodositChrysopoeia&Argyropoeia.AuthoreGastoneClaueoSubpraesideNiuernensi.NuncprimumaBernardoG.PonotoAPortuS.MariaeAquitano,cumannotationibusmarginalibusedita.ApudhaeredesEustathiiUignon.Md.Xcuiii.UisEorumQuaeinhocoperecontinentur.Epistoladedicatoria,inquaostenditur,quarehicliberTypissitexcusus.Praefatioquadocetur,nonuna,seddupliciuia,lapidemPhilosophicumconstrui.ApologiaaduersusThomamErastum,quondamHeildelbergaeMedicineprofessorem,inquamultissolidisargumentis,rationibus&exemplis,uincitur&conuinciturErastus.Deuera&rectarationeprogignendilapidisphilosophici,dilucida&compendiosaexplicatio.DetripliciAuri&Argentipraeparatione,sinequauixadoptatumfinemopusperducerelicet.IllustrissimoPrincipi,MauritioLandtgrauioHassiae,ComitiCatzenellenbogenDietz,Ziengenham,EtNidda,Excellentissimo.DominosuoClementissimo.Impudentisprofecto,nonprobiuiri,sit(Illustriss.Princeps)aliorumsibioperauendicare,eaqueprosuisaedere.HuiusigiturlibriquemSeren.T.Celsitudiniaudeoofferre,cumauthornonsim:imoissitalterius,quieiuspartesaliquasantesuumeuiuisexcessumquibusdamuiris,consecrarit,nePlagieariuscensear,auttemeritatisiurearguipossim,Illustriss.T.Celsit.consiliimeideedendo,dequeilliofferendolibrorationesexponereconstitui.Franckentaliiannisabhincplusminustribusagens,cumiucundissimafruererconsuetudineIohannisBartholomaeiBurrgrauii.~~LaudtscribaeNostadiensis,uiriDoctrina,&pietateornatissimi,quiquescriptameapraesertimApologiaproParacelsoaduersusThomamErastum,&alioscandidatos,negantesMetallaquoquomodoparata,humanaenaturaeprodesse,legerat.~~Isaliquandoamequaesiuit,NumDoctiss.GastonisClaueilibrumaduersusThomamErastumlegissem.Negantiidmihi,librumipsumnonmodoobtulit,sedetiaminperpetuumamicitiaemonumentumdonodedit:eatamenlege,utlectuminpublicumederem:affirmansprimameiuspartemnullihactenusconsecratam.Accepicumlibroconditionem,missisquealiisomnibus,seriolectioniincubui.EtinterlegendumMarginalesannotationesaddidi.Cumqueexserialectionedeprehendissemauthorisanimumfuisse,nonintenebrislibrumabdere,sedomnibusscientiaefilisipsumcommunicare,utlibro2.cap.38.&circahuiusApologiaefinemauthortestatur(inquiens)quodsieaquaeprioris,quaestionis,&confirmationisstabiliendaegratiascripsiuobis,quihecperlegetis,grataintellexero.Decaeterisquoquequaestionibus,DeoO.Max.fauenteluculentiusposthac,aliquid,editurumesse.Idqueabstrusummagis,&maioriadmirationedignum,omniumqueutilissimum:&alibiidemauthor,Forsitanquihaecperlegentanteautpostobitumnostrumnostrimemoreserunt.Cumhaecanimaduertissemaquibuscumquepotuitypographispercunctatussum,numtypisexcusumalicubiscirent.Hoccuminficiarentureximiostantiuirilaboresdiutiuslatere,&Chymicaestudiososeorumlectionepriuariaequumnonesseexistimani.Etestreuera,hocnostrumseculumimpostoribusplenum;quinecipsisPrincipibus,neduminfimaesortis,hominibusparcunt.UideoenimReges,&MagnatesabistisAgyrtisdecipi,quiementitas&sophisticaschymiaeartes,pomposaspecieuendentes,illosargentoemungunt:~~undefit,utingensnumerus,tumsophistarum,tumsophisticarumfraudum,quotidieoriatur,obquas,arschymiaelaudatissima,nonsolumdetrimentumpatitur,opprimitur,adulteratur,ipsiquechymistaeinuisiomnibusredduntur,uitam,tempus,sumptusqueinuanasoperationesfrustraimpendentes,sed&inrespub.~~grauissimadannaredundant.Easiquidemestmultorumuafricies,utsimulataexperientiainchymicis,fictaamicitia?pollicitationibusuariis,fraudulenteraballisartesexpiscentur,easquesibiuendicent,&uenalescircumferant,quaeabaliismagnapostearedimunturpecunia.Expertusloquor:absmeenimeiumsmodinebulonesaliquandoextortosdechymiamanuscriptoscommentarios,ingentiposteapecuniaeui,utproptiosdistraxerunt.Pessimumgenushominum.QuodquesiaMagistratupromeritoplecteretur,minusessetfraudium:minusartisdiscipulihallucinarentur,breuiquearsuera&synceraexlaruisillissophismatumemergeret.Egoistimalo,utpromeauiriliremediumafferremGastonisClauetlibrumintenebrisdiutius.laterenonpassussum,edendumquecuraui.Quod&superioribusannisetiamamepraestitumest,inaliiseiusdemargumentiopusculisquibusdam,quaededicarehaudueritussum,SerenissimisEt.Poten.PrincipibusElectoriPalatin:ChristianoAnhaldino:EtErnestoFriber.MarchioniBadensi,quitractatusSerenaadmodumfronteatantisPrincipibusexceptifuerunt.~~Cumuerodiumultumquecogitassemcuiuspatrocinioutendummihiforet,istiutlibrogratiam&authoritatemconciliaremLandgrauiorumHassiaefamiliaemihiinmentemuenit,quaecumseculisomnibus,GermaniaeDecus,patriaelumen,MusarumDomus,Religionispropugnaculumfuerit:~~IneaqueexcelluerintHeroesillisanctissimi,parens&Auustuus,Christianiorbisclarissimalumina:quihostiumEcclesiaeTyranniditotiesseseobiicerenondubitarunt.Auitarumuerouirtutum,heredemte&possessoremuidetem,quiMarti&Mineruae,simulsacrafaceres,liberalitantequeerga,exteros,omnesPrincipesfacileuinceres.IdquecumSeren.AngliaeReginacommunehaberes,utomniumgentium,omniumidiomatumprobegnarus,cumomnibuspossesabsqueinterpretecolloqui:praetereainomnibus&singulisessesusqueadmiraculuminstructissimus.IstamueroPhilosophiaeChymicaepartem,siccalleres,utineamortalesomnesfacileantecellas,patrociniumistudT.Celsitudini,nonsinerationecommittendumexistimaui.Tibiigitur(quaparestreuerentia)hocMunusculum(suotamensaleconditum)Dedico,utaliquodamegratianimiindiciumhabeas.Unumest,quoduereridebeam,nescilicetmihisuccenseas;quodsacranostraeartis„mysteriauulgopromiscuepandereuidear.Sedcumomniaabautholescripata,itaessecongitabis,utprophanoslaterepossint,TuaequeCelsit.iisqueSolisquiadParnassiuerticempertigerint,pateant,boniconsules,quicquidhicamefactumest.Caeterumsiquidposthactedignumnanciscipotero,idlubensimpartiar.Accipe(PrincipumClarissime),quodprotenui.nostra,facultateconferimus,&maioradeincepsobsequia,splendidioresquefructusexpecta:DeusOp.M.TuamCel.cumSereniss.coniugeadnominissuigloriamdiutissimesospitet.UaleYuerduni.Celsttudinituaeaddictissimus.Bernardus.G.PenotusAportuS.MariaeAquitanusD.P.iusApologiae.NaturaauriferasuiresdamtentatErastus,Inscitiaeiaculiseuertere,percitusoestroInuidiae,claramillustratmaleprouidusartem:Namqueexpartecauenslibromaledictarefellit.Cloueusemisso,quotelaretunditErastiIncaput.EtrecipitdemptumArgyropoeia,nitorem.I.L.Adeundem.Quidliberinuictoducestas?defecitErastusNecpotuitfixosistereinarmapede,Quidmetuisfrustraualuisinhiare?recessusEtlocaquaequetibinobiliorapatent.Magnacanis,magniestmeritidecorarieristoMunere:Quismagnosistadecereneget?Ergoage,lucetualucensaudentiorito,Principisinuictinominetutuseris.I.B.A.Adeundem.ChrysopoeialibrisMedicidamnaturErasti,QuamnecdenteprematliuidioreThean.SedtantaeillatumrepulistidedecusArtiComprestirabidasinuidiaequefaces.Chrysopoeiaetenimperterediuiuanitescit,IamqueuigetlibrisArgyropoeiatuis.SicferetauratisteincoelumgloriapennisEtstudiicapiespraemiadignatuis.GuilielmusDubrocAdolescens.Adeundem.Sittibinullalicetsusceptaexconiugeproles,Uiuerequapossis,nonmorieretamen.AuriferaspeperistiartespraediuiteMusaArgyropoetaeetiamdicerisesseparens.HaectibiperpetuosdecusimmortaleperannosAddent,legitimeprolis&intarerunt.StephanusGasconiusAdolescens.BernardiG.PenotiAPortus.Mariae.Aquitan.Praefatio,inquaomnemtotiusartispotentiam&efficaciamin,duobusconsistereuerbisostendit.Nonest(Amicelector)quodrefricemdiuagitatasillasquaestiones,quibusquaeritur.AnArstransmutationumsituera:cumannoproximepraeterito,idgrauissimorumuirorumtestimoniis,&authoritatibus,satissuperqueprobauerim,quumhuiusargumenti,pluressintlibriaediti:Lectoresitaqueadeamremittopraefationem,quamnonitapridem,eiDialogo,quiestinterNaturam&filiumphilosophiaepraefixi.Ridiculumueroforet,siinpraesentiarepetitionibusuterer:~~siquidemAuthorlibrihuiusClaueusaduersusThomamErastumdisputans,eiusqueargumentaomniasoliderefutans,firmissimistumrationibus,tumdemonstrationibus,(adde&certisexperimentis,Artemueram,certam&facilemesseostendit,&confirmat.~~Quapropterquiauthoritatibus&exemplisueritatemArtistibiprobariuis(Lector)huiusClauelibrumpercurre.Sedantequamoperariincipias,rerumnaturaliumcausasprudenticonsilioperpende,autnoliremaggredi.Incautiprimafrontehunclibrumintuentes,implicabuntur.Tu(Amicelector)magnocumiudicio;lege,relege,oralabora:&DeusMysteriorumautortuimiserebitur.Hocunumtelaterenolo,omnempotentiam&totiusartisefficaciam,induobusconsistereuerbis,nimirum,Solue&Coagula.Solutioduplexest.SolutioduplexSolutioperaquammercurialem,adopusuniuersalespectat.PriorsoluitcorporainMercurium,idquodfitperMercurium,Etinuentaestadparticularia,quamistiuslibriAuthorsequitur.AlteraueroinaquamMercurialem,Haecadopusuniuersalepertinet.Estquetransmutatioquaedamcorpo¬rialem,adrummetallicoruminipsotumprimammateriam.QuamDoctushuiusceoperisAuthornegatfieriposse,&spiritusmineraliumfixariocumperfectiscorporibus,RaymundoqueLulliorefragratur,illudimpossibile.Cuiusopinionemnonassequor:Imocontrarium:AuthoritatibusplurimorumhuiusceArtisuirorumprobo.Geberiopiniodignanotatu.~~GeberenimintertiaParteperfectiMagisteriicap.32deAuro(inquit)aurumquoqueestMetallorumpraetiosissimum,&esttincturarubendinis,quiatingit,&transmutatomnecorpus,calcinatur&soluiturcumutilitate&sineutilitate,&estmedicinalaetificans&iniuuentutecorpusconseruans.~~FrangiturfacilecumMercurio:&odoreSaturniteritur.Iupiter&Lunailliinsubstantiaconueniunt.Inpondere&putredine,Satnrnus.SummenotandumLibellusquisepteclauesartisdiciturinqui.ultimoueroMars.Etestunumdemaximissecretisnaturae.cumipsosimilitercommiscenturspiritus,&figunturperipsummaximoingenio,quodnonperuenitadartificemduraeceruicis&pectoris.HaecGeber.ExScalaphilosop.Spirituscongelanturbeneficiodissolutionisnaturaefixae,&corporis,&mixtionisillius,cumargentouiuo:Etalius.Figeergoterram,&aquam,utaerpossitfigiinaqua:quoniamsiaquambeneoccidisti,omniaelementaoccidisti,&mortuasunt.Hactenus.DehispluralegeinlibroquiseptemclauesArtisinsignitur,quemaliquandoinpublicumadam:unacumtractatuaquarummercurialium,quibusquaeuismetallaincurrentemmercurium,reducuntur:siAeternusDeusOptimusnossuperstitesuoluerit.Hisinterim(Humanelector)fruere&Uale:Etnostrislucubrationibusfaue.AutHicAutNusquamEstQuodQuaerimusDeumTimeEtProximumDiligeArgyropoeiaeEtChrysopoeiae.Exordium.NouumhocdicendisubiectumtanquamaprofessionenostraalienumpleriquestatimauditoApologiaeseudefensionishuiuscetitulo,damnabunt.Sed&pluresmetemeritatiscoarguent,quodcumpotentissimoaduersarioThomaErastoGermanoMedico,atqueexcellentissimoPhilosopho,inretotiespraeiudicatacongrediaudeam:Tumueroquodinretamabstrusa,multisquemultorumseculorumuirisamplissimishactenusincognita,certialiquid&ueripronunciarecontendam.Multi,utuariasunthominumingenia,dehacnostraApologiaseudefensioneArgyropoeiae&Chrysopoeiaeuarieaestimabunt.Quibusomnibusresponsumesseuelim,menulliseorumaestimationibusabhocinstitutomeoauocariposse,dumReipu.cuiomnesfortunarumnostrarummaiorempartemdebemus,prodesseputo.~~SaneegoutuariaesuntaNaturahominuminclinationes,cumaliquandoperotiumlicuit,ueterum,quidehacretractarunt,uoluminadiligenterperlegi,naturamMetallorumpropriisexaminibusexploraui,hos,quihuiusceartissecretacallerepraecaeterisputabantur,audiui,consului:~~multamultisabhinoannistentaui:&quamsummiuirioperamineuoluendislibris,aprofessionepropriaalienis,succisiuishoriscollocarunt;inhocartisstudiumiisdemhoriseandemoperamaliquandoimpendi.Nequealiusfuitmihiscopus,quamueritatisagnoscendistudiumquamunumquemqueuirumprobumtotisuiribusamplectioportet.Scriptaueterumobscura.Ueterumscriptafereomniaaenigmatica,&uelutiApollinisoracula,nullaartetraditadeprehendi,utincertusmagisabeorumlectioneabierim,quamcumprimumadeeamaccessissem.Geber.~~SolusGeberArabsaliquoordineatquemethodohancartemtradidisseuidetur,sed,utipsefateturcapiteultimosuaesummaeperfectionis,ubimagisapertelocutusest,ibimagisartemca&inutiliaueris&utilibusmiscuit,suamoccultauit:~~pluraetiamsophisti&quampleriqueexilliuslibrismeramorphosinexpectabantinseseipsisexpertisunt:itautexdiuitibuspaupereseuaserint,&exhonestisuiristurpeshabitisint.Quod&iisdemaccidisseuideo,quialiorumscriptanullisrationibusfulta,sedpermanustradita,experiendomiseri&mendiciconspiciuntur.Quaecumomniaapudmeperpenderem,aliquemReip.Autorispropositum.fructumallaturummeposseputaur,siquamuerehaecArspossetsubsisterae,aperte&certamethodo,explosisomnibusambagibus,quantumanimiuiresferunt,inlucemprofetrem.Itaenimfietutquiinretamabstrusa,magisueriitisagnoscendaestudio,quamacquirendarumopumdesideriotenebuntur,eosforsitanminimehaeclegissepoeniteat.Hiuero,quioleum&operamhactenusperdiderunt:Auctorumsuorum&proprioserroresaliquandoemendent&sapereincipiant:Hiuero,quinondumaliquidinhisdegustarint,siforteincumberestudiumsit,uiamrectamingressinusquamposteaaberrarepossint.Omnesautemquihaecperlegerint&intellexerintabimpostorum&sophistarumdolis&fraudibustutisint.Quidquaesoutiliusauthumanummagis,quamaliquopergentibus,uiam,quamignorantrectamdemonstrare,&ineandemsiforteaberrauerintreuocare?Necquisquam,nisiiniuria,possitinstitutumhocmeumdamnarequasiabeaarte,quamprofiteor,alienum.~~Inciduntenimsaepeinfotensibusiudiciisquaestiones,quaealureconsultorumresponsisalienaeuidentur,utdeartemedica,dequamplurimisaliisartibus,quastameneosignorassepudeat,quicausasagunt,atquehacrationeperitos,artispriusconsulere,quamclientesdefenderecogantur.~~Exemplum.Meminipaucisabhinc,annisinforonostroNiuernensi,Dumcausasadhucagerem,quaestionemhanctractatamesse.Ciuisquidamhuiusceurbis,aquodam,quemtuncImpostoremignorabat,torquem,quemaureumasseuerabat,emtutus,eundemfabroaurariolapidislydiiexaminiprobandummandauerat:EaprobationecoramEmptorestatimperacta,renunciauitfaberaerarius,torquemesseaureum,&exauropuroconstare.Hacfretus,fiduciaciuistorquem,tanquamexauropuroconstaret,emit:pauloposttemporenunaexleodemtorquefibulascissa,intusesseargenteatantum,exteriusuero&insuperficieaureaesse,deprehensaest.Emtorstatimfraudecognitadedamnis&interessoaduersusfabrumaurariumcontendit,quodilliusasseuerationefalsusemerit,quasiignorationepropriaeartisdeculpateneretur.ContraFaberaurariusserogatumsolumlapidislydiiprobationem,quamuereretulisset,nonautemscalpri,itentasse,eiusquereinominenullamaccepissemercedem.~~Consultusaprudentissimoatqueamplissimouiro,cuiusnuncsumcollega,quidiludicandumputarem,respondi,sitorquistantumdeauratusesset,aduersusfabrumaurariumsententiamdicioportere,quodsoladeauratiolapidislydiiprobationeiteratasaepiusdeprehendipotuisset:~~Sinueroaurumsuperficieitorquisadglutinatumcorpuspersesubstitisset,exceptionetutumfabrumaurarium,eumqueabsoluendum,quodminimelapidelydio,sedscalprotantumiudicaripotuisset.Statimhacinterlocutionelata,aquaacriprobationeuniusexfibrisfacta;substititcorpusaureuminimouasisuitrei;argentumueroeffusum&solutuminaquaacriconspeximus.Quodsisoladeauratio.fuisset,inpulueremimpalpabilem&tenuissimumeiusdemuasisuitreifundosubsidissethlocubiabEmtorecognitum,alitediscessin,praeiudicialemenimsententiampraeuiderat.Uerumitaiudicarinonpotuisset,nisiconsultishacderefabrisaurariis,atqueemendicatiseorumconsiliis.QuodautemErastoquiprobris&conuitiismultis:Erastushuiusartisignaruseandemprobrislacessiuit.hancPhilosophiaepartem;cuiusignarusfuit,lacessiuit,responderesubfinemApologiaeconabor,iudiciosaniorumhominumrelinquam,responsionostrafuturasitnecnepotiorprobris&conuitiis.Idemuirsummaautoritatis.EquidemErastusuirfuitsummaeautoritatis,sedfuithomo,multasqueartes&facilesquidemignorauit,quasimbecilliorisingeniihominesnonignorarunt.Multasquidemuniuersalespropositionesinmediumadduxitsateas,quaeartihuicsuntpropriae&peculiares,ignorauit.Quodadcaeterosattinet,institutumhocmeum,utuolent,aestimentalistantumscribo,quinonindictacausa;sedomnibushincindeexaminatis&perpensisrecteiudicant,&arcanaDeisuspiciunt&uenerantur.Necueromihiquisimputet,ueluitiowelcrimini,siquaehactenuscelatasunt;Ueterescoarguendi.inlucemproferam.Imocoarguendiueteres,necnone&caeteri,quirempersesatisobscuramsuisinuolucrisobscurioremreddiderunt.Quodsiagendimethodumcelareillislicuit,saltemrationes&causas,exquibus,aquibus,perquas&propterquasarsconsisteropossit,aperuissedebuissent:Quodanulloeoadartemrumpraestitumuideo.Adartemnoncileperuenitur.~~Nectamenuelrendumfuerat,adhancartemperuenitiposse,quantumuisperspicue&uerescriptismandetur,nisiaperitissimo,&inprincipiisartismaximeexpertomanibustracteturaSpeculatiotamensolaperiucundaest,&grauioribusstudiispraegrauatosanimosreficit.~~Summahuiustractatus.Iamigiturquotquotestisarcanorumperscrutatoresacerrimi&uehuiustraritatisamantissimihuciadeste,uobisenimadmirationedigna;&nusquamabaliquoscriptismandataperspicue&uerepatefaciam,&definitionibus,diuisionibus&demonstrationibusphysicis;quantumfieripoterit,illustrabo.Aetasauthoris.~~Unoetiammomentocomprehendetisquicquidiamsenex&sexagintaannosnatusmultismeditationibus&experimentistrigintaquauinquefereabhincannis,cumperociumlicuit,comprehenderepotui,ut,anuerehaecarssubsisteret,inuestigarem.~~Methodusagendihicnontractatur.Agenditamenmethodumsilebo,necnisiquantumquaestionisprobandae,ansitars,necessitasincumbet,generaliterattingam.Propositio.ErastusGermanusnationeinscholaHeidelbergensiProfessorlibrumedidit,cuititulumfecit,(DemedicinanouaParacelsi,Parsprima.Isliberexcussus.BasileaeperPetrumPernamannoDomini1572.Librumhunccumsuccessiuishorisperlegissem,uidisubfinemtractatamquaestionemhancabErasto:utrumexargentouiuoautignobilioribusmetallistransmutatisuerum,legitimum,naturale&sincerumaurumargentumuearteconficipossit:~~multistandem&ualidissimisargumentis,&exeorumautoritate,quiiudicio&eruditioneprestant,constanternegatidfieriposse,Egoueroconstanteraffirmoexagento,prlumbo,stamnoaere,ferro,necnonexargentouiuoaurumexhisuinqueposterioribusargentumuerum,legitimum,narutale&sincerumacausisnaturalibusarteministranteconficiposse:~~Haesuntsententiaeexdiametropugnantes.Posteriorissententiaedefensionemsuscipio:atqueidipsumest,quodhacApologiapraestareconabor.Equisunquamualidissimisargumentisartemhancoppugnauit,unusomniumestErastus,summusphilosophus&consummateeruditionis.Sedtantomagisinsigniserituictoria,siinhacphilosophieparteuicero,quodefficeremeposseconfido.Etsiautemadprobationempropositaequaestionis,scilicetArgyropoeiam&Chrysopoeiamartemesseueram,solasufficeretexperientia,quaeuicemdemonstrationishabet,tamenutresclariorsit:&manifestamagis,altiusdefodiendumesseexistimaui.DefinitioArgyropoeiae&Chrysopoeiae.Argyropaia&Chrysopoeiaestars,quaemateriamauro&argentoproximameamquenaturalem,acausisnaturalibusefficientibusinformamatgenteamautaureampromoueredocet.Etutdefinitioexplicetur,dixiesseartem,quaemouetnaturalescausas:utdiscernereturanatura,quaeetiamsolasuaspontenulliusalteriusopeaccitaquamargentum&aurumsuisprincipiis&causisgignit.Dixietiammateriamacausisnaturalibusmoueri,utquatenusmateria&causaeefficientesspectantur,argenti&auriconficiendiratiototaanaturapendeat:quatenusautemnaturaesuampropriammateriamsubiicit,utipsaagat,sithaecadministratioartipropria.Sic&plurimeartesdefiniuntur,utAgricultura,Medicina,quarumeffectussuntnaturales,sedquiapraeceptionescertas&artiproprias&peculiarestradunt,efficeredicuntur..Simili.Sic:quiouagallinaesubministrat,utiisincubet,dumexcludantur:;autcaloremgallinaeimitandoeafouet,utetiampulligenerentur,pullosefficeredicitur,tametsihicortus:auinaturaliouisinsitadependeat.Sic&Argyropoeiae&Chrysopoeiaeartificesargentum&aurumefficeredicuntur,dumuelutiministriproximammateriamsubiiciunt,&praeceptionestradunt,quibuseademacausanaturaliefficientefiunt.Arsquidsit.Sic&AristotelesArtemnimirumidessestatuit,aquodemumomnismotusproficiscitur.Materiaproximaquae.~~Adieciindefinitione,materiamproximamargento&aurosubiicioportere,quodnonexiomnimateriapromiscueomnefiati,isedquodexcatantum,quaeformamcertamnullointermediol,acausaefficienteapprehensurasit,idauteminprogressumanifestum:~~magisierit.Tandem&postremolocoadditumest,materiamhancproximaminargenteam,autaureamformampromouendamesse,utintelligatur,idemargentum,&idemaurumArteministra,anaturafieri:PartitioArgyropoeiae&Chrysopoiae.qualeasolanatura.ExhacdefinitionepartiendamihiuideturintresparteshaecArgyropoeiae&Chrysopoeiaears:Harumprior:eritcognitionaturaemetallorum,utieademnaturaipsainlucem,edidit.I.Pars.Cognitionaturaemetallorum.Iii.suasponte:exsesola.Cumetenimidemargentum&aurumatquenaturaproducit,arsilliministransproducerecontendat,hocpraestareieutiquam:possetignoratametallorumnatura,praesertimargenti&auri,uteademomninoefficiat.Secundapars.erit:Ii.Pars.cognitiomateriaeproximaeargento&auro&causaeefficientis&mouentiseamadformamargenti&auri,artescilicetministrantenaturae.Cognitiomateriaeproximae&causaeeficientis.~~Etsienimdiuersasitmateriaproximaexquaargentum&aurumasolanaturafit,abeaexquaarteministraeademortumsubeunttamenutriusquenatutae&artisscopusadunumeundemquefinemcontendit,scilicetadformamargenteamautaureamcapessendam.~~ParsMethodusagendi.Posteriorparseritmethodusautmodusagendi;&hicsoliusestartis,necnaturampromiscueomninoaemulatur;nisiquatenusadeundemfinem&scopum,adquemnatura,deducit.Ordodicendorum.TresigiturhaspartesArgyropoeiae&Chrysopoeieordinetractabimus,exquibussententiamnostiamtuebimur,hincexperimentisquibusdamconfirmabimus:Tandemargumentis.Erastirespondebimus:sicApologiaefinisimponetur.Sedpriusquamnaturammetallorumdisquiramus,eandeminomnibusconcretiscorporibusexplorareopportunumesseexistimamus,&summatimquidem&generaliter,cumalioquiuaberiusaPhysicis:haechauriendafit.Sicfiet,utcognitaingenerererumomniumnatura,faciliorsitaditusadpenetrandammetallorumnaturam.Naturaomniumrerumexcausisdignoscitur.mniumigiturconcretorumcorporumnaturaexeorundemcausisdignoscitur.Scireenimaliquid,utaitAristotelesprimoPhysicorum,estpercausascognoscere.Causarerumquatuorsunt.Causaeautemsunt,materia,forma,efficiens&finis.Materiaest,exquaaliquidfit:Innaturaenimnihilnisiexpraeiacentemateriaautsubiectofit:Formaest,quaedatesserei,&perquamresnomenhabet:Efficiensestcausa,quaemouetmateriamadaliquemfinem:Finisest,propterquemautcuiusgratiaefficiensmouetmateriam.EstautemdiuisioMateriae,utaliasitremota,aliamedia,aliaproxima.Diuisiomateriae.Materiaremotadicitur,quaemultasmutationes&formassubituraest,priusquamformamalicuiusexquatuorcorporumnaturaliumgeneribusinduat.Remotamateria.Suntautemquatuorhaeccorporumgenera,mistum,uegetabile,sensile&rationaleautintelligens:Corporumgeneraquatuor.Ethaecmaterialongodistatinterualloabunoquoquehorum.Eaestmateriaprimaquesolaimaginatione&intellectu,nonsensibusconprehenditur:itemquatuorrerumprimordia,terra;aqua,aer&ignis.Anteenimillanullaaliafingipotestmateria.Materiamedia.Materiamediaestinterremotam&proximam,quaequidemproximiorestformishorumquatuorgenerumcorporum,quammateriaremota,sedmagisabiisdemformisdistat,quammateriaproxima.Utalimentapropiorasuntcorporianimalis;quamElementa,remotioraautemquamsanguis,quiexillisgignitur.Materiaproxima.Materiaproximaest,queproximeadformamaccedit,&uelutiquiddamimperfectumest,relatumadalteriuscorporisformamperfectiorem.teriahaecproximaest,utunumquodquegenerissemeninuniuocisgenerationibus,autquodlocoestseminisinaequiuocis.Seddehacmateriaproximapluranobismoxdicendasunt.Maformarumgeneraquatuor.Formarumautemgeneranaturalianeraquasunteaquatuor,quedictasunt,scilicetformamistorumsimpliciter,uegetabilis,sensilis,&rationalisacintelligens.Haecformaemagisquammateriaerationemobtinent,quippeaquibussitomniseffectio,materiaautempotentiasittantum,quaenonagit,sedpatiturproprie.Causaeefficientisdiuisio.Causaautemeficiensuariediuidipotest,uerumsolahaecnuncsufficiat,quodaliasituniuersalis,aliaparticularis.Uniuersalisefficienscausa.UniuersaliscausaestDeussummusoptimus,maximus,quiinprincipioquidemsolusexsesolo;suainfinitapotestatesinealiisquibuscunquecausis,exnihilocunctacreauit.Atcumpostmundumabipsocreatumuoluitnaturaliter&extramiraculumexiam17ercatis:rursuseademprogigni,coelis&astris,utcausisuniuersalibus,hasuicescommisit:sictamenutidemipseDeuscumhis&causisparticularibussemperconcurrat.Haeigiturcausaeuniuersalesomniahaec,quaeinhacmundiuniuersitatecernunturdiuersigenerisautdiuersaespeciei;Aequiuoea.producunt.Aequiuocaeautemdicuntur,quodaequaliteromnibusimpertiantur&diuersorumeffectuumsintcausae.Particularisautemcausaefficiens.Particulariscausaesse.est,queinmateriamproximamseuindispositumsibisubiectumtantumagit,uniusquespecieiautqualitatiseffectumproducit,&uniuocaappellatur,qualisestuis&facultasinunoquoquesemine,quaeipsummouet;dumadfinemperuenerit.Finaliscausa.EinisautemiautcausafinalisiniisdemcorporibusexElementorumpermistioneconcretisest,utlformafiat.InPhysicisenim,finisidemest,quodforma.Hisgeneralitersicdiffinitis,disquirendaestmetallbrumdequibus.estUniuocadisputatio,natura,quaesolauinaturaeinuisceribusterraeortasunt.Quaenaturanonminusexeorundemmetallorumcausis,scilicetmateriaforma&efficientedignoscitur,quamreliquamundimistacorpora.Metallorummateriaremota.Metallorumigitursicut&caeterorumcorporumomniummateriaremota,sunt,utdictumest,terra,aqua,aer&ignis,exquibusoriginemtraxisseomniumphilosophorumunanimisestsententia:Gignendisenimcorporibusmistisuniuselementimateriasatisessenonpotuisset;sednecessefuitquatuorillapermistioneconfusarebusidoneumsesubiectum.exhibuissesubstrataquefuisse.Etsiautemprimaillarerumprimordiasintmateriametallorumremota,proximioraitameniisdemsunt,quamuegetabilibusautsensibilibus.Quippequoddlementahaecquatuorsensibusconspiciantur,quasiprimaessemetallorum,necnonomniuminanimatorumsobolesnaturalis.Materiametallorummedia.Materiametallorummediainuisceribusterraeeaest,quaeuicausaeefficientisexelementorumprimamistioneinaliquodmediumtransit,quodnondumtamenestmateriaproxima:Quodmediumestuelutiquidinformeneccertaminnaturahabetspeciem:quodquidsit,abautoribusnonesttraditum.materiaproximametalorumalchimistarumopinio.Atmateriametallisproximaeaestquaenullarumaliarummutationuminteruentuacausaefficienteperficitur,&prroximeformammetallicaminduit,nondumtamenestmetallum;sedaliamhabetametalloformam&unicasolailliusmutationeformaexsurgit.Quaeautemsitillamateriaproximainmineristerrae;uariaefuerunteorum,quimhacderescripserunt,opiniones.Aristotelesenimtamsublimium,quaesuperterram,quaminferiorum,quaeinuisceribusterraegignuntur,duplicemexhalationemaitessehorummateriam.Exhalationemquidematerra,quaesitsicca&calida?&abaquauaporem,quaesitfrigidus&humidus:nonsictamen,utexhalatiosiccahumoredestituatur,necuaaristotelisopiniodemateriaproximametallorumporhumidussiccitate:sedinillasiccitatem,inhachumiditatemsuperare.Exhalationemigitursiccamdicitessefossilium,uutsuntlapidumgeneranonliquabilia,sandaracha,sulphur,achra,rubrica,&aliaeiusdemgenetis.Metallaautemad,uaporosamexhalationempertinereait.Atuaporemillum,priusquaminaquamuertatur,exhalationescoagulari&metallumfieri,idcircometallaomniaexhalationemsiccamcontinere,&inflammari&exuri,soloauroexcepto.Halchemistaeueroproximammetallismateriamdicuntesseargentumuiuum&sulphur;tumquodargentumuinum,fusauideantur,&exillisarteproliciatur,argentumuiuum,tumquododoremsulphureumspirent.Eteorundemopinionemmultigraues,uirisecutisunt.GilgilisopinioAlbertiop.GilgilautemMauruscineremquendamterraemunitiss.aquainfusummateriamessemetallisproximamprofessusest,nonsecus:atqueomnemcinerem,materiamesseuitioproximam.Albertusuerohumidumuiscosum&tenaxGeorgiusAgricolahasomnesdemateriametallisproximainmineristerraeopinionesrefellit,&succuminiisdememinerisortum,materiammetallisesseproximam,multisrationibuscontendit.Georgiiagricolae.Scaligeriopinio.Scaligermetallauocatterramaqueam,argentumautemuiuumaquamterream.Quaeautemharumopinionumsituerior;immorandummihiessenonputo,cumaliamargento&auroproximammateriamnaturanobisexhibeat,utexsequentibuselucescet:Sitamenquidsentiodicendumsit,Aristotelisopinioni&autoritatimagisinnitendum&fidendumexistimauerim.Formametallorum.Postmetallorummateriaecognitionemformaetiameorundeminquirenda:est,quaenobiliorestparssubstantiaeillorum,ut&inomnibuscorporibusnaturalibus:Formaenimrerumomniummagisnaturenominequammateriainsignitaest,&abeasolanomenunicuiquecorporinaturaliestinditum.EamenimuocatplerunqueAristotelesrationemessentiae.~~Eoautemspectatformarummetallorumcognitio,quodarteministraidemargentum&aurum,atquenaturale,efformandumsit,quodpraestarinonpoterit,nisieorumforma&natura,&quae&qualissit,intelligatur,&inquibusareliquorummetallorumformisdiscrepant.~~Formaemetallorumquaesintnonfacileiudicatur.Metallorumtamenformaenonitafaciledignoscuntur,utreliquorumalteriusgeneriscorporum,scilicetuegetabilium,sensilium&hominum.Formarumenimcognitioabactionibusearumdependet,quippequodformasitactus,materiameropotentia.Actionesautemaboperibusdignoscuntur.Cognitioformarumabactionibus:Quaecunqueigitursensusplusagereexeorumeffectibusdeprehendit,eamagisconspicuisformiscompositadiiudicabit,squaeminus,obscurioribus&minusmanifestis.actionumaboperibusdependet.dincsensibusmagisnotaestplantarum,formaquoduegetent,alimentumsuscipiant,&sibisimiliaproducant.Sensiliumuerobrutorum,quodpraeterhaec&moueantur&sentiant,notiorestnatura:HominisFormamaximemanifesta.Hominisueroformaomniummaximemanifestaest,quodetiampraeterhaecomniaintelligendifacultatesithomopraeditus.Hisomnibusfacultatibuscummetallapriuata&orbatasint.(Namnecuegetant,necaluntur,necmouentur,necsentiunt)eorumformaeminusabactionibusdignoscuntur.Formastamenhabentomniametallaperquasconstant,&nomenabiisdemhabent,&exiissibiinuicem&abaliiscorporibusdiscernuntur.Metallasuntcorporatantummista.Constantautem&concretasuntexsolaelementorumpermistione,ideoquenullumaliudnominisgenushabentquamquodmistaappellanturcorpora.Necfacultatesaliashabentpretereas,quaeipsaconstareefficiunt,&mistorumelementorumformamhabereunicamundequaquesibisimilem.Suntautemhaefacultatesqualitateselementorumcalor&frigus,utcagentescause,&humidum&siccumutparientes:Etquodpluspatibiliumharumqualitatummetallahabeant,experpessionemateriaeeorundem,magisquamabactioneformeeorumdiiudicatur.Formaemetallorumplusexperpessionemateriaequamabactionedignoscuntur.Formaeenimpropriumestagere,materiaepati.Quodsiquidagunt,inqualitatum,exquibusconcreuereagunttantum,ueluticalefaciendo,frigefaciendohumectando&exsiccando.Caeteracorporumgenerasc.uegetabilia,animaliabruta&homines,mistaquidemsuntcorpora,sedquodprete&supermistionemaliquidaliudpraestantiushabent,mistaproprienonappellantur,sedexhisfacultatibus;periquasagunt,nomenhabent,&formampropriam.Metallasimpliciteristamsunt.Metallaautemquodnihilpraetermistionempossideant,simpliciter&absolutemistatantumappellantur,quodprimaeillaequalitatesnihilaliudinelementiseffecerint,quammistionem.Formasquidemomniummistoruminanimorumsequuntur,suaaccidentiatamcommunia,quampropria:Etquodmagiseamateriaequamformaeconueniantexiisdemmistorumformaequalessintquadantenusintelliguntur.Accidentiametallisomnibuscommunia.Accidentiaigituromnibusmetalliscommuniasunt,ductile&fusile.IdeoquemetallumaGeberodefinitur:Metallidefinitio.Metallumestcorpusminerale,fusibile,submalleoexomnidimensioneextensibile.Corpusenimmineralegenusest,fusile&ductileexomnidimensione,differentiaestspecifica,quaemetallaacaeteriscorporibusmineralibusdiscernit.Argentoenim&aurosuainsuntAccidentiapropriaquibusacaeterismetallisdiscernuntur,scilicet,quodperfectesintmista,&ignenonexurantur;Auridefinitio.praesertimaurum.AurumigituraGeberorectesicdefinitur.Aurumestcorpusmetallicumcitrinum,omniummetallorumgrauissimum,mutum,fulgidum,aequaliterinuentreterraedigestum,aquamineralidiutissimelauatumexaminationemcineritii&cementitolerans.Haeccementiperpessioestdifferentiaspecifica,quodinhocexaminecaetera:omniametallaexurantur,&incineremuertantur,ipsumautemaurumsolumincolumeineodempersistat.ArgentumquoqueabeodemGeberosicdefinitur.Argentidefinitio.Argentumestcorpusmetallicumalbumalbedinepura,mundum,durum,sonans,perduransincineritio.Postremumhocestaccidensilliproprium,quippequodstannumplumbum,aes&ferruminexaminecineritiipereant&corrumpantur,argentumautemineodempersistat.Habent&caererametallasuaaccidentiapropriaperquaeabargento&auro&aseinuicemdifferunt,dequibustractareparumadpropositequaestionisdissolutionesattinet,cumdehiseorumquedefinitionibus;satisabeodemGebero,AlbertoMagno,GeorgioAgricola,caeterisquetractatumsit.Solanobisinquirendaestnatura&formaargenti&auri,quaeexsuperioribusaccidentibuspropriiseorum.quedefinitionedignoscitur,utadcademaccidentia,materiamillisproximamacausaefficienteartededucamus.~~Etsienimargenti&auriformaenonitanobisperspicueinnotescantutcaeterorumcorporumuegetabilium&animaliumformaequaeabactionibus&effectibusdeprehenduntur,tamenquodcunquecorpusmetallicumexaminaargento&auropropriaperpeti&iniisdempersistereconspexerimus,argentum&aurumesserectedixerimus.~~Corpusmetallicumsustinensexaminaauripropria,estaurum.Rerumenimcognitioprimaestasensibus.Etutuegetabilia&animaliaabactioneitaargentum&aurumaperpessionemateriaediiudicamus.Horumaccidentiumpropriorumargento&aurocausaesunthae.Causaeaccidentiumpropriorumauro&argento.Quodenimfusiliasimetallaomnia,humorestincausa.Sicutenimsuntductiliapropterhumoris,exquoconstant,lentorem.Quaeenimlentasuntlongissimecontinuitatemseruant:lentorenimhuiuscehumidicumsiccispartibusfirmamhabettemperationem.Utrumqueigitur&lentor&siccitascumcertotemperamento,efficit,nemalleispercussacomminuantur,sedductiliasint.Etquomagisautminusmetallisinestmagisautminusaliaaliisducuntur.Undeaurumquodlentorisplurimumhabeatasiccitatetemperatiomniummetallorumestmaximeductile:Curaurummaximesitductile.huicsucceditargentum,indeaes,ferrum,indeplumbum&stamnum.Obeasdemferecausaspropriasinignehumiditatesretinent:lentorienim,nehumidumexhalet,impedit.Oretinetinignehumiditatem.Sedhumidumaqueum,nemetallaexurantur,prohibet.Aqueaenimcumigniqualitatesexdiametrocontrariashabeant,abignenonuincuntur:Hiccalidus,siccus&tenuisest,aquafrigidahumida&densa.Quoplusigiturnaturaeaqueaeparticipantimetalla,minusinillaignishabetimperium.Hincaurumnulliusignisardoreexuritur,minusposthocargentumobeasdemcausas.Caeterametallahumiditatemhabentaeream,sulphuream&inflammabilem,quaecausaestutignetandemdistabescant:Dehisaccidentibuspropriisplurapaulopostdicendasunt.Nuncdecausaefficientemetallaetiamdicendum:DecausaeficientemetallaDeus&coelummetallorumcausa,remota&uniuersalisAristotelisopiniodecausaefficientemetalla.causaefficiensestundeprincipiummotus.Mouetenimmateriam,utmetallaortumhabeant.Cumautemomnismateriasit,autremotaautmedia,autproxima:~~certumest,causamefficientemagenteminremotam&mediam,utfiatmetallumuniuersalem&aequiuocamesse,nonparticularemautinsitamNullumenimmetallaortussuiparentemgnoscunt,quamDeum&coelum,quodnonaseminealiquoprodierint,utanimatacorpora,uiquorumseminibusuisdelitescitaparentibusinfusa,quaesempersimiliagignithis,aquibussemina,dimanarint.Nonsicinmateriaremota&mediametallorum,dequa,quieorundemhistoriamtradidere,nonmeminerunt,sedsoliuscausaeefficientis&agentisinmateriamomnibusmetallisproximam,idest,inmateriam,quaeexremota&media,acausis,uniuersalibusinproximammetallismateriamtransiit:~~Haeccausaefficiensinmateriametallisproximaestparticularis&insita,quippe,quaeeisoliconuaniat,nonsecusaccausaparticularisinunoquoquemetallorumgenere.Dehaccausaefficienteproximauariaeetiamsuntopiniones.Aristotelesenimcausamhancefficientemaitessefrigiditatem&siccitatem,queinlapidibusUaporem,quemmateriammetallisproximamiudicauit,inillissublatum&inclusumcomprimunt&densant.Quodnonitaaccipiendumest,utineorumortucalorisefficientiamneget:Illaeenimexhalationescalorisoperainterseadmiscentur,&adaliquamspissitudinemadducuntur&concoquuntur,sedadmixtioillafrigoreposteadensatur&inmetallumeuadit.Chemistarumopinio.Halchemistaeuerosulphur,quodpartemmateriaemetallorumputant,efficientiscausaeuimobtineteprofitentur,exemplocinaberisfacticiae,quaeexargentouiuo&sulphuremistisconcrescit.Gilglisop.GilgilMauruscaloremuehementissimumcausamefficientemesseopinatur,utinuitro,quodexcineribusconflatur.albertimagniopinio.AlbertusautemMagnuscausamhancefficientemesseaitmaioremorbis,quiformasnaturalesexplicatpermotumcoeli&qualitateselementorum,ceuartifexexplicatformasartissecuriautmalleo.UerumhaecAlbertiopiniodecausaefficiente,potiusdeuniuersaliquamparticulariexistimanda&intelligendaest.Uniuersalisenimhaeccausaagitprimuminelementa,quaepostmultasmutationestandeminmateriamproximammutat.GeorgiiAgricolaeopinio.GeorgiusautemAgricoladecausaefficientiparticulariproximaAristotelisubscribit,quaemihiueriorsententiauidetur:Abeffectibusenimcausaeproximaedignoscuntur.Atquimetallasuntcorporanaturaliatantummixtasimpliciter,necquicquamultramistionemhabent&effectusmistionissimplicisasolisElementorumprimisfacultatibusproficiscitur:Quomodoelementamoueantur.Mouenturenimelementa&miscenturperpropriassuasqualitates.&misceanturadmetallaproducenda.Calorigiturprimummiscetea&adiproximammetallismateriamdeducit,quamposteafrigusconstringit.Praetereahaecsententiaexinductioneprobatur.Sieniminnubibus,utaiunt,exdupliciillaexhalationefrigoredensataferrumgigni;&interramdecidere;uerumest,quantomagissubtusterramexeademexhalationefrigorendensatacmetallagigniuerisimileest?Haecsuntquaeadcognitionemnaturaemetallorumquaesolauinaturaeconcreuerunt,pertineredicendaexistimaui:Necpluribusagendumest,seuquodaplerisqueprobatissimisAuthoribusexplicatasint,seuquodaliasitartimateriaproxima,aliecausaeefficientes,naturalestamen,&quaeadeundemtenduntscopumartemministra.ParssecundaArgyropoeiaeChrysop.Cognitiohuiusmateriaeproximae&efficientiscausaeapudartemsecundaestinordinepartitionisArgyropoeiae&Chrysopoeiae.Suntautemadeonecessariae,utiisignoratis,arsnecscirinecdicipossit.Harumcognitiouiam&iterdemonstrat,quibusadfinemoptatumperuenitur.Exiisdemperspectis&intellectisomnia;queadhancartempertinent,ratiocinariquisquispoterit,omniaque,quaeaduersusartemadferunturargumenta,dissoluere:sinehisuani&irritisuntconatusomnes,&caecutirenecesseest.Totisigituruiribusenitendumest,utexactequantumfieripoterit,haecexcellentissimahuiusceartisparsoccultahucusque&nusquamaueteribustradita,explicetur&detegatur.Demateriaauro&arg.Sedpriusdemateriaargento&auroapudartemproximadefiniendumest,quaestatimacausaefficienteinargentumautaurumperficitur,nullaaliamutationeinterueniente.proximaapudartem.Etestindiuiduumspecieiargenteae&aureaeproximefuture,quodtamennondumestargentumautaurumactu,sedpotentiatantumproxima,quaehuiusautilliusformamacausaefficiente&mouentestatiminduet.Indiuiduumquidsit.EstenimIndiuiduumquodproprietateshabetquaesimulomnesnusquamattribuenturmultis.~~Proprietatesquidem,quaedifferentiamspecificamnonconstituant,sedhabilitatem&dispositionemtantumhabentadformamproximamCicapescendam,Exemplositsemencaninum,quodproprietatemhabet,utproximeexeogignatur,canis,quaeproprietasinsemineequinonusquaminerit,nisipostmultascorruptiones&mutationesinsemencaninum,sihocfieriposset.~~Sicmateriaargento&auroproximahanchabetproprietatemapudattem,utpaucoadminiculoinipsamutaripossit,quaeproprietasinalia,materianusquaminerit.~~Haecenimestlexnaturaeinuiolabilisutnullumusquamunius,specieiIndiuiduum,inaliudalteriusspecieindiuiduumtranseat,nisiilludpriusproprietatem&potentiamhabeatadhocposterusproximam,idest,nisipriusindiuiquumsitpotentia,proximaindiuiduumspecieiproximefuturae,&ortumsubiture.~~CausamaterialisinminerisnouemproximaapudartemMateriaproximapudnaturamestincognita.Hancmateriaminuestigare,qualisestinminerisnaturalibus&eandemsublicere,causaeefficienti,utinipsamagat,&opussuumperagatestimpossibile.Quippenihiladintelligendiuimpertinerepotest,quodpriusinsensunonfuerit.Atmateriaproxima,quaeestsubtusterram,exquaproduciturasolanaturaargentum&aurum,sensibusnostrisestincognita.NonenimconstatintergrauesAutores,quihacderealiquidtradiderunt,quenamsitillamateriaproximaapudnaturam;imodissentiunt&suamunusquisqueopinionemrationibusprobabilibus,nontamendemonstrationibustuetur.Quodetsiconcedaturmateriamproximamsensibus&demonstrationecomprehendiposse,nihilominuspossetarsextraminerarumlocummateriepotentiamadactumseuformamperducere.AliundeigiturdisquirendaestinArgyropoeia&Chrysopoeiamateriaproxima&causaefficiens,utuiribushuiusillaerumpatinactum,&exilliuspotentiaformaargenti&aurisuboriatur&emergat.Ubimateriaproximametallorum,inquirendaDuplicidemonstrationemateriamproximaminuestigaredebemus.Disquirendaest,inquaminre,inquaoculorum&sensuumiudiciohaecproprietasesttallorum,insita,quaeesthabilitas&dispositioquaedamnaturalisadsuscipiendamformamargenteam&auream.HuiusApologiaautemmateriaeinuestigatioexduplicidemonstrationedependet:Priorestexsimilitudinetotiussubstantiaeargenti&auricumhacmateriaproximaquamquaerimus.Haecautemsimilitudodeprehendetursensibusexfacilieorundemmistione&amplexu.Haeenimsubstantiesesereferunt,nullonegotio&nullaarte,sedspontesuacoeunt.Quaeautemsitsubstantia,quefacilecoeatcumargento&auro,posthacdicemus.Posteriordemonstr.Posteriordemonstratioexproprietate&habilitate&dispositionemateriaeerit,queutriusquescilicetargenti&auriformamapprehensurasit..Haecautemhabilitasseudispositiomanifestaeritsensibus:exsimilitudineaccidentiumeiusdemmateriae,quamquaerimus,cumiis,quaeargento&auroinsita,intuemuraperpessionemateriaeeorundem,&acaeterismetallispotissimumdistare.Quatuoraccidentiaauro&argentocumproximamateriacommunia.SuntautemAccidentiahaecquatuornumero.Primum,quodargentum&ximamaaurumnonexurunturnecinflammantur.Secundum,quodpartes,exquibusconstant,humidoscilicet&sicco,igne,quicunctadissoluit,minimedissipenturautdistrahantur.Tertiumquodtenuissimaesintessentiae.Postremum,quoddensa&grauissimasint.Proprietamen,nequiscalumnietur,haecauroinsunt,argentominusproprie.Quitractantartificesargentum&aurumitadehisaccidentibuspropriisiudicent&utmoxapertiusdemonstrabo.HaecaccidentiaexAristotelisautoritatesuntcorporeiaffectus,quisensibusiudicantur.Materiaquaeauro&arg.proxima.~~Materiaigitur,quamfacilecumargento&aurocoire,&iisdemaccidentibuspropriispraeditatamesseoculisconspexerimus,ipsaeritmateriaargento&auroproximaapudartem,nequealia,quaeabefficientecausainargentum&aurumpermouebitur.~~Hancsuoproprionominedescribemus,sipriusargento&auroquatuorhaecaccidentiainessedemonstrauerimus,&causascorundem,&quodcaeterismetallisnoninsint,&quare.I.Aurum&arg.nonexituntur.Quodigiturargentum&aurumnonexurantur,necinflamxuruntur.mentur,exeoapparet,quodliquataignenullumuaporemsulphureumautinflammabilemspirent:causaest,quodomnisubstantiasulphurea&inflammabili&unctuosaexpertiasint.Omneenimferecorpusnaturaledupliciconstathumore,alterounctuoso,oleoso&inflammabili,utestsulphur,oleum,adeps.Alteroaqueo,quotanquamuiscoterrenaecorporumpartesuiictaecohaerent,quiquererumomniumexElementorumpermistioneconcretarumcommunisest.Quodcunqueigiturcorpusinflammationisubiectumest,humiditatemhabetoleofinitimam,huiusquesoliusgeneraconflagrat.Quippequae,abaereottaaeris,qualitatemcalidamretineat.Aqueusautemhumor;quiterrenarumpartiumestgluten,abigneuincinonpotest.Illeenimfrigidus,humidus,hicigniscalidus&siccus.Etcumcontrariisinterse,utetiamiamdictumest,pugnentqualitatibus,neutrumceditalteri.Solusigituraqueushumorargentum&aurumtuetur,neabigneexurantur.Nulliusenimhumorisoleosiautsulphureisuntparticipia,quiigniferatopem,utuictoriamaduersushumoremaqueum,quiiisdeminest,referat.Reliquauerometalla,quodsulphurecuiusdamhumoris,quietiamodoredeprehenditur,participiasunt,exuruntur&nigredinemabignecontrahunt.Auri&arg.partesessentialesnondissoluunturigne.Quodautemargenti&auripartesessentiales,scilicet,humidum&siccum,exquibusconstant,ignenondissoluanturnecsecernanturcolliquatioeorundemsaepiusignereiteratafidemfacit.Nihilenimexeorumponderedecidit.Experimentum.~~Equidemmeminimesuperioribusannisunciamauripurissimitestaceouasculoinclusi,&alteramunciamargentipurietiamalterouaseseparatiminclusieoloco,quouitrumuitrariorumfornaceliquatumestperpetuo,collocasse,ibiqueambofusa&liquataduobuscontinuismensibuspermansisse,iisquetransactis&auasculis&fornaceutraqueexemtastaterislibrasse,&auriquidemnecminimumdeponderedecidisseconspexi,argentumueroduodecimatantumparte.~~Quodsaneadmirationedignumest,uerissimumtamenesseipsaexperientiadidici.Causa&ratio.Huiusceautemreicausaest,perfectasicci&humidimixtio&unio,quaetamarctissimofoederesuntiunctautetiamignibusuiolentissimisindissolubiliasint.Humidumenimtemperaturasicco,&siccumahumido,&fitinutroqueargentoscilicet&aurosubstantiaunaaequalis,&insuispartibussimilaribushomeomera&uniformis.Hinccumnititurignisipsararefacere,&dissoluere,&humidumaqueuminuaporemefferre,tuetur&retineturaferreoneeuolet.Contracumignisidemterreumabhumidosecernerecontendit,&incinereuertere,cohibeturabhumido,itaututrumquetutum,incolume&inuictuminignispugna,persistat.Solidamistiohumidi&sicci.Haecautemindissolubilismistio&uniopropriedeauroestintelligenda,cuiusmeminitsacrascriptura:Probabit,inquit,nosDeustanquamauruminfornace.EtAugurelliusinsuaChrysopoeiasiccecinit."UniquoniamnildeperitauroIgne,uelutsolumconsumitnullauetustas,AcnequerubigoautaerugoconficitullaCunctaadeomirisilliscompagibushaerent."Huicsolidaemistioniproxima:estargentipurimistio,cuiusetiammeminitRegiusPsalmista.Eloquia,inquit,Domini,eloquiacastaargentumigneexanimatum,terraeprobatum,purgatumseptuplum.Attamenigneparumillideperit&exuritur.Argentoparumdeperitinigne.~~Quodenimsuperiusigniduobusmensibuscolliquatumduodecimapartepristiniponderisdeperiissedixi,insuperficieuitrocitrinissimoopertumuidi,quodmalleosubincudepercussumseparatumfuitabargentoquodintuspurumperstitit.~~tenuissimasint,&quareilludcitrinissimumtransiit.Atreliquametallaomniapaucotempbreignecontinuoagenteexhalant;&metallicamateria&formaeuanescente&pereunte,quodsuperest,inuitrumtransmutatur.Haecduodecimaparsargentideperdita&exustainuitrumUitrificatiometallorum.~~Omneenim,utrectesensitGeber,propriapriuatumhumiditatefusionemnullamdatpraeteruitrificatoriamCuiusdissolutionis&corruptioniscausaestetiamcontraria,eiquaminargento&aurodiximus,scilicetquodhumidumquoddamsulphureum&inflammabilehumidoeorumaqueopermistumsit,tumquodillorummistiositimperfectaadmistionemargenti&auricolquodaulata.~~Quodaurum&arg.~~Tenuitasautemargenti&auriestmiruminmodumdilatabilissedauriincredibilisexeodeprehenditur,quodunicailliusunciasuperficiemcorporisalicuiusinaurabit,quamargentidecemunciaeuixinargentarent,idnoruntinauratores&inargentatores.~~Caeterauerometallanihiladauritenuitatemaccedunt.Puritashumididefecari.Causaautemtantae,tenuitatisestpuritashumidigrauita43defecatiinargento&proprieinauro.Densitas&grauitasauri&arg.defecatiinargento&proprieinauro.Causauerocrassitieiestimpuritasterrestris.Causauerocrassitieiestimpuritasterrestris.Tandem&postremumaccidenspropriumauro&argentoprae&arg.Tandem&postremumaccidenspropriumauro&argentopraesertimauropraecaeterisomnibus,estdensitas&grauitas.sertimauropraecaeterisomnibus,estdensitas&grauitas.Etutcertosciatur,quantagrauitatealiudabaliodistet,quodterexpertussum,proferam.Etutcertosciatur,quantagrauitatealiudabaliodistet,quodterexpertussum,proferam.Unumquodquemetalloruminfilumtrahi&produciaurifabromandaui,quinetiam&chalybem:Unumquodquemetalloruminfilumtrahi&produciaurifabromandaui,quinetiam&chalybem:Filumauriforcipibusscissumest,dumstaterispenderetsexagintaduodecimgrana,deindeUniuscuiusquemetallifilaeodemforaminetracta&productaeademlongitudineseparatimscissasunt.Filumauriforcipibusscissumest,dumstaterispenderetsexagintaduodecimgrana,deindeUniuscuiusquemetallifilaeodemforaminetracta&productaeademlongitudineseparatimscissasunt.Sicunumquodquefilumstatereappensumfuit.Proportiograuitatismetallorum.Sicunumquodquefilumstatereappensumfuit.Aurifilumutdixi,drachmam,quaesexagintaduodecimsunttallorum.Aurifilumutdixi,drachmam,quaesexagintaduodecimsunttallorum.granapendereuidi:granapendereuidi:filumargentieiusdemlongitudiniseodemqueforaminetractumtrigintasex,plumbiitidemtrigintasex:filumargentieiusdemlongitudiniseodemqueforaminetractumtrigintasex,plumbiitidemtrigintasex:filumaeristriginta,filumchalybisuigintiseptemi,filumferriuigintisex,filumdeniquestanniuigintiquinque.Causatantaefilumaeristriginta,filumchalybisuigintiseptemi,filumferriuigintisex,filumdeniquestanniuigintiquinque.Causagrauitisinauro.~~Causatantaegrauitatatisauriestaequalitas&uniformitaspartiumeiusdem,&perfectamistio,tumueropuritas&tenuitas,&eorundemhumidi&sicciperfectadecoctio&incrassatio,tandemetiamsubstantiaesulphureae&aureaepriuatio.~~CausaecontrarieMateriaproximaquae.~~Causaeautemcontrariaesunt,netamgrauiasintmetallareliqua,scilicetdissimilitudopartiumheterogenearuminmetallis,imperfectamistio,impuritas,crassities,&inquibusdamimperfectadecoctio,inaliisexustio,&inomnibussulphureaesubstantiaeaureae&leuismistio.Quaeigiturmateriamagisproximatotasubstantiaargento&auroeritsimilis,magisquamadpropriaiisdemaccidentiaaccedet,eaprofectoiudicandaeritproximamateria,inquamincumbere,&conatusomnesimpendereArgyropoeiae&Chrysopoeiaeartificesnecessariooportet,sinaturamuelintimitari,&uiefficientiscausae,dequamoxdicam,formamargentiautaurieideminducere.Proximaeenimunicuiquemateriae,quamconsummatampotentiamdicimus,statimuicausaeefficientisextrinsecusacceditforma,naturaliquadam&quasidicasineuitabilinecessitate,utrectetradiditAmbianensisillemedicusFerneliussummusPhilosophuslib.~~Fernelius.prioredeabditisrerumcausis.Nonneuidespulueremillumpyriumstatimmultamortaliuminternecione,flammamattrituconcipere?Quippequodnullaaliamateriaignisitproximiorobsiccitatem&tenuitatempulueris,quaequalitatibusignisconueniant:permotumautemfitcalor.Sicqualitatibusomnibusargenti&auriconcurrentibusinmateriaproxima,exeafitargentum&aurum.Estmateriaproximaauro&arg,apudartem.Atnequenquamdiutiusremorerautsuspensumteneam&rationeexiisquaedictasunt&experientia,quaeinferiusnarrabitur,probarepossumargentumuiuumesseillamargento&auromateriamproximampotentia.Similitudinetotiussubstantiaerefertaurum&arg.Cuiusfidemfacietdemonstratioexiisdem,quaediximus,scilicetsimilitudinetotiussubstantiaeargentiuiuicumargento&auro,&consensioneeorundemaccirefertaudentiumpropriorumcumutrisque.Primumnoruntinauratorescumnulloaliometalloargentumuiuumlibentiuscoire,quamcumauropuro,hinccumargento,exquibusmalagmaconficiunt,praesertimexauro&argentouiuo;cumuoluntinaurareuasa,&quopuriusutrunque,eoceleriusmisceturalterumalteri.Quodnullaaliarationefit,quamproptersimilitudinemtotiussubstantiae.Caeterauerometallanonitalibenteramplectunturargentumuiuum,autsicoitcumiis,utcumstamno&plumbo,nonproptersimilitudinemsubstantiae;sedpropterindefinitumeorumhumidum,autquodillisinestargentumuiuum.Quodaccidentiapropria&communiacumauro&arg.Quodautemargentouiuoeademquaeinargento&proprieaurodiximusaccidentia,insint,etiamdemonstrationeprobatur.Omnisenimhumidioleosiunctuosi&sulphureiexpersest.habeat.Hincnonexuri,minusinflammaripotest.Hincinilludignisimperiumnonhabetur,necsulphur,quodomniaexuritmetalla,auroexcepto:idenimmanifestumestsensibus.ExperimentumCinnaberis.ExcoquiturenimCinnaberisfactitiaexargentouiuo&sulphure,&trita&mistaoleotartari,&igneualidoinuaseuitreolutoobstructo,inuaporemsursumelata,reditinargentumuiuum,necquidquamillideperit.Ignenonexuritur.Ideminargentouiuosublimatoeuenit,itaipsumappellant.Haecnoruntartifices.Quodsicumargentouiuoanaturamistafuissetportioquaedamsulphureaeexhalationis,minimedubitandumesset,ipsuminflammari&exuripotuisse,utincaeterismetallis,auroexcepto,eueniresoletur.Nondissoluiturigne.Quodueroadperfectampartiumilliusscilicetigne.sicci&humidi,unionem&mistionemattinet,ignenominus,quamaurumdissoluipotest.Ferturquideminuaporemsuum,sednonproptereapartesillius,exquibusconstat,ignedissoluuntur.Namsiilleuaporigneocaloreagente,inuasrecipiens,delabatur,inprioremargentiuiuispeciemcoibit&redibit,nulladetractapartepristiniponderis.Necquidquamsubstantiaeilliusestinuase,exquouaporilleemigrauerit,subsidebit.Estenimuniformisomninosubstantiae&similariumpartiumnontamenestaequalitermistum,quantumadtemperamentumattinet.Uincitenimhumiluminmistione:Curinuaporemabat.hincinuaporemabitigneagente:eaquoquedecausanonestductile.Quodautemsittenuissimum,exeoapparet,quodcorioinuolutum&expressumuehementer,transmeatcorioillaeso,quodoleum,quamuissittenuissimumessentie,transmearenonposset.Grauitasargentiuiui.Tandemargentumuiuumeandemferegrauitatemhabetcumauro,sextaenimtantumparteaurominusgraueesseetiamexperientiadidici.QuamuisGeberipsumprositeaturauroessegrauius,sedforsitandeargentouiuopurgato&paululumabhumiditatenimiaarteuindicatointellexit.Horumomniumaccidentiumcumaurocommuniumeaedemsuntcausaequasinaurodiximus.arg.uiuumestduplex.Atueroargentumhocuiuumquoddicimusessemateriamargento&auroproximamnonsolumestilluduulgareargentumuiuum,quodpalamamercatoribusuenit,&exHispaniaautGermaniaaduehitur:uerumetiamillud,quodexcorporibusimperfectemistis,plumbo,stanno,aere,&ferrosubtiliarteprolicitur.Interquaeomnia&uulgarehocnostrumnulla,nisiinsolisaccidentibusquibusdam,estdifferentia.Fluidaenimferesunteque&eiusdemproportionis&grauitatis.Arg.uiuumcorporumestmagiscoctum.Uerumargentumuiuumcorporummagisestcoctumuulgari,quinetiamintersealiudaliomagisautminusdigestumest.Omniatamenuiignisinuaporemferuntursursum,aliacelerius;quaeminuscoctaaliatardius,uehementiorisqueignisui,quaemagisdecoctasunt.Communehabetindefinitamhumiditatem.Atquehacdecausaargentumuiuumuulgare,quodindefinitamualdehabeathumiditatemomniumcelerrimeinfugamuiignisabit.Arg.uiuumcorporibusmetallicisinest.Quodautemincorporibusmetallicisinsitargentumuiuum,exeoquodammodoiudicatur,quodfusa&igneliquataomniaargentumuiuumfluidumconspiciunquamuisfrigoreproprioabignedepositarursusconstent.Equidemuidi&nouiexomnibusmetallisferroexcepto,argentumuiuumfluidumexcernere,beneficioargentiuiuiuulgaris.Exmetallisextrahiturcommune.Abluendoenim&macerandoperfecte,quicquidimpurumest,&anaturaargentiuiuialienum,abitinfecem,quodsuperestuaporariocaloresoluitur.Arg.uiumquidsit.Quodsiultraprogrediliceat,ausimaffirmareargentumuiuumnihilaliudesse,quamargentum&aurumcrudum&indefinitum,quodacausaefficientedefinitumstatiminillatransit,quodmagisapertumposthacfiet.Nolimtamenexhocinferre,metallaexargentouiuoseumateriaproximafluxisse,utAlchemistaesentiunt,imopotiuscumAristotele&Erastosentio,materiamproximamfuisseuaporemexhalationeconcretum.Etuelutialimentainanimaliumcorporibusuertunturinsanguinemcumanteasanguisnonfuissent:sic&materia,quaecunqueillasit,exquametallaortumhabent,nonfuiteademposteorumortum,sedargentum,uiuumdefinitum,quodmetallumappellatur,specietamenaliudabalioobdiuersammistionem,distinctum.ConcluditAuthornullammateriamapudartemproximioremessearg.Constansergosit&ratum,nullamaliammateriamargento&auroproximioremefseapudartem,quamargentumuiuumtamuulgare;quamquodmetallisimperfectemistisinest.uiuo.Inillud,utmateriam,omnesconatusimpendant,quicunqueArgyropoeiae&Chrysopoeiaefructusexpectant:profligeturomnisaliamateriasulphurea,unctuosa,inflammans,adurens,inflammabilis&adustibilis.Solasubstantiaargenti,uiuiaquea;subtilissimauiscosa,indissolubilis,nulliusignisardoricedens,sitpromateriaargento&auroproxima.Ipsumenimestquodignemuincit,necabigneuincitur.Demateriaargento&auroproximasatis.DeCausaefficiente.Hisigiturdeeasicconstitutisadcognitionemcausaeefficientisprogrediendumest:quaetantonobilior&praestantiorest,quantoartifexsuoopere.Causaefficiensquidsit.Ipsaenimest,utdixiundeestprincipiummotus,quaeomniacorporanaturaliadiimouetuttaliasint,qualiaipsaesseintuemur.Dixietiamipsamesseuniuersalemautparticularem.Etutraqueingeneredefinitaest.Estetiamutraquenaturalis,sedquaealiquandosuopteimpetumouetur,necaliunde,quamanaturasolaimpellitur,utagat.Qualisestingenerationemetalloruminuisccribusterrae,quaesolauinaturaeprodiere.Qualisetiamestinargentouiuouulgari,&eoquodcorporibusmetallicisobuolutumest,quaesolanaturainlucemedidit.CausaeefficientesnaturalesnobisincognitaeCausaefficiensparticularisinhacarte.Quaeautem&qualessinthaecausaenaturales,certoscire&lesnobisassequinonpotestmenshumana,necsatisconstatinterperitiores,quideiisdemtractauerunt.Sufficiatnobisnaturaeliberalitas,quaeasuiscausisefficientibusoccultisargentumuiuumuulgare,&quodcorporibusmetallicispotentiaproximaestinsitum,ultronobisobtulit,quodnobismateriamproximamessediximus.Eainuestigandaestnobistantumcausaefficiensparticularis,quaemouethancmateriam;utexeaconcrescatargen53tumuelaurum:Huiusautemefficientiscausaenaturaexeiusdemdefinitione,sicut&incaeterisrebusomnibus,intelligetur.Hancautemdefinire,tumexuiribus,perquasagit,tumexmateriaargentificaautaurifica,cuiuireshaeinhaerent,necessariumesseexistimauimus.Nonenim,sicutinreliquisseminumgeneribus,uissuaprolificacuiquaminest.Uisartificanoninestmateriaeproximae.Sic&inmaterianostraproximauisargentificaautaurificainest.Inouoenimuissuaefficiensinest,quaecaloreadiuuanteexternopullumedit.Sic&inplantis&reliquisanimaliumseminibusuissuaprolificainest,necaliundeexquirenda.Atmateriaenostraeproximauissuaargentificaautaurificanonestinsita,quaetandeminargentumautaurumpromouerepossit,sedestinaliamateria,eiusdemtamengenerissedformaenobilioris;cuiusdifferentiaeratioinprogressuexplicabitur.Definitiocausaeefficientisapudartem.~~Causaigiturefficiensestuis&facultasargentifica,quaeperqualitatessuasigneas,caloreetiamexternoiuuantemateriamproximamseuargentumuiuum,quodstanno,plumbo,aeri&ferropotentiainest,diducit&resoluit,&idem,necnonargentumuiuumuulgareconcoquit,&mistionemeiusdemnondumperfectamperficit,&radicitusfingit,utinipsum,iamperfecta&consummatamistione,nouaargentiuelauriformainfluat.~~argyrogoniaquidsitchrysogoniaquidsit?Argyrogoniaautemestsemenargentificum,exargentouelauropriussolutoperfecteconcoctum,seutincturaargentificacandidichryso.coloris.SicutChrysogoniaestsemenaurificumexauropriussolutoperfectissimeconcoctum,seutincturaaurificarubricoloris,admirabilitenuitatesubstantiaepraedita,quibusanaturauisillaargentifica&aurificainest.Qualitatesautemillaeigneae,perquasagunt,arte&concoctioneiiscausaeetdemsuntacquisitae.Causaeefficientesduplicessunt.Exquibusdefinitionibussatisintelligituruiresagentesbifariamdiuidi.Aliaesuntutpraecipueagentes,aliaeutadiuuantes.Precipueagentessuntuisargentifica&aurifica,&qualitatesigneaeseminiargentifico&aurificoinsitae.Causaeadiuuanter.Adiuuantesautem,ignis&calorexternus,Quinetiam&semenilludbifariamdiuiditur,utaliudsitargentificum,aliudaurificum.Haecautemomniaexplicationeluculentioriegent,utueritasquaestionispropositae:AnsitArs,clariuselucescat.Definitionisexplicatio.Indefinitioneigituruisefficiensestgenus.~~Inomnibusenimcorporibusnaturalibus,quaeortumsubiere,seuexsemine,seuexquopiamlocoseminis,ueliniis,queininteritumabiere,uisprimum&facultasquedamadfuit,quaeinhecageret,eaquemoueret,quaealioquisinemotueademperstitissent.~~Omnesuires&facultatesefficientesatribusproficiscuntur.Haecuisefficiensatriplicifontepromanauit.~~Quippecuminomnicorporenaturalitriahaecinsint,Materia,forma&temperamentumabiis,necapluribus,uiresomnesproficisci,certumest,quaeadeointerseseconnexasunt,utmutuaoperaindigeant,nullaquepossitseorsimconsistere.~~Sedharumomniumpraestantissima&efficacissimaeaest,quaeafor56maproficiscitur.Quodenimnobiliorsit&materia&temperamento,praestantioreseffectuseamedereoportet.Proprietasrerumaformaoritur.Haecuis,quaeaformaortumhabet,proprietasappellatur,quaesuainestcuiqueformaenatiua,necartealiquacompararipotest,sedasolanatura.Itaqueindefinitionediciturprimum,uis&facultasargentifica&aurificaArgyrogoniae&Chrysogoniaeanaturainsita.Uteniminseminecaninouisinsitaest,queseminismateriammouet,utgenereturcanis,quaeuis&facultasinnulloalioinestsemine,sic&insemineargentificoautaurifico,utfiatargentumautaurum,uissuainest.~~Atquoniamhecuis&proprietasestaccidens,quodpersesubsisterenonpotest,sedsempersubstantiaeinhaeret,idcircoadditaestdefinitioArgyrogoniae&Chrysogoniaeseusemper,&exquamateriaortumhaberent,scilicetquodargentosemenargenti,&abaurosemenauritrahatoriginem:~~Semenargentiabargento,auriabaurooriginemtrahit.nametsiinaniasunthaeccorpora,nequesibisimiliainmineristerraeprocreent,tamenarteimpellentepertranslationemsibisimiliaproduceredicuntur,cuminsemen,uelinid,quodlocumseminisobtinet,transilierint.Etuelutidicimus,canemessecausamefficientemcanis,sicetiamargentumargenti,&aurumauri.Aurumestcausaefficiensauri.HincpulchreAugurellius."Hordeacuicordidemumserithordea,netuNuncaliundeparesauriprimordia,inauroSeminasuntauri,quamuisabstrusarecedant.Longius,&nobismultoquaerendalabore.Formasinequalitatibusprimisadagenduminefficat.~~"Quamuisautemaformaeiusqueuiribuseffectusomnes,quoscunquecernimus,primummaximequeproficiscuntur,attamensinequalitatibusprimisElementorum,quaesuntinmistocorporeessetinefficax,nonsecusatqueartifexsineinstrumentis:~~nonquodinstrumentaagant,sedquodpereameliusagatur.Ideoqueindefinitionedixi,facultatesargentificasautaurificasagereperqualitatesigncas.Qualitatumprimarumuires.Tantasenimqualitatibusprimisuirestribueruntueteresphilosophi&Medici,praesertimGalenus,utpereas,quaecunqueomniahacmundiuniuersitateconspicimus,abiisortaexistimauerint.Qualitatesautemigneasdixi,quodmaximepraecaeterisagant,imonisiacaeteris,quibusperfusaesunt,uisearumobtunderetur,omniapesfundarent.Calor&frigusagunt.Hasqualitatesagentes,caloremnempe&frigus,solasessecausasefficientescorporumsimilarium,statuitAristoteles,dumsolameorummateriamconsiderat.Atcumadformamperuertit,utquarehocargentumsit,hocaurum,aliamcausamconstantiorem,esseaitscilicetformatricem.FormadigeritqualitatesprimasQualitatumsecundatumuires.Haecenimfacultasformatrixdiligitqualitatesprimasutagant,&moueantmateriamadformam,qualisestinmouenteactuseuuirtute.Sic&uisargentificaautaurificaperqualitatesigneasmouebitmateriamnostramproximam,adformamargentiautauricapessendam.Eruntetiamadiumentoqualitatessecundae,quaeamateriaortumhabent,uttenuitas&subtilitassubstantiae:nonquodagant,sedquomodoformaperqualitatespriores&principes,ita&haeperposterioresualidiusauthebetiusagunt.Quapropterdefinitioniadditumest,semenhocadmirabilitenuitatepreditumesse,quodomnesmateriaenostraeproximaepartescelerrimesubeat&penetret.Qualitateshaeatteintendipossunt.Utrequeautemqualitatestampriores,quamposteriores,cumsintaccidentia,arteintendipossediximus.Etobhancsolamintentionemformaacutiusagit,tametsiipsa,utdicuntPhysici,nonrecipiatmagisautminus.IntendietiamexAristotelistestimonioconstat,quodomniaconcocta,calidaesseaffirmet,cumpriusessentfrigida:&quopluscocta,eocalidioraesse.Formapraecipuaestcausaefficiens.Haeigitursuntcausaepraecipuaeefficientes.Inomnienimrerumnaturaliumeffectionespeciesprimumest&praecipuumefficiens.QuocircaArgyrogoniaargentum,&Chrysogoniaaurumgeneratinmaterianostraproxima.Temperamentumadiuuitformam.Temperamentumueroigneum&materiaetenuitastanquaminstrumentafacultatiformatricisubsidioueniunt.~~Deutroqueautemseminedisserendiratio,quodsoluendum&concoquendumsit,&quomodoadaliamquaestionemreferendaestinterdumsolutione&concoctioneobiterindefinitionedictumnonintelligaturexargentosolamtincturamcandidamargenticamdepromiposse:~~Exauroueroeandem&rubramaurificam.Forsitandeutroquesemineinferiuspluradicendasunt.Uisefficiensadiuuans.Uisautemadiuuansetiamindefinitioneproponitur,quodnonagatprimumnecpraecipue,sedutexternaiuuetistamadagendum:Eacausaadiuuansestcalorexternus.Calorexternus.Hicinomniumcorporumnaturaliumortuadeoestnecessarius,uthuiusopecausaeillaeefficientespraecipuaedestitutae&orbataetanquamsopitaeiacerent,necullumprorsuseffectumproducerent.Namplantaesineaeriscircumambientiscalorenusquamcoalescerent.Quasinecaloregallinae,autalteriusauiseafouente,nusquampullosexcluderent.Etanimaliumfoetusabsquecalorematrisinuteroextinguerentur.Necminorisaestimandaestcalorisexterniuis,intotooperehocconficiendo.ImoAristotelescausamprecipuamefficienteminminerismetallorumtribuitqualitatibusexternis,caloriscilicetconcoquendi&frigoriconstringendi.Calorisexterniuires&effectus.Calorigiturhicexternus,quicquidinmetallisimperfectemistisabargentiuiuinaturaestalienum,secernit,diducit,&exurit.Idemqualitatesigneasutriqueseminiinsitas,dumconcoquitur&producitur,intendit;&inimmensumauget.~~Idemeasdem,dumsemeninmetallaproiicitur,autinargentumuiuumuulgare,adiuuat,utgeminatis&multiplicatisuiribus,ipsamisceant,decoquant,&prioremmistionemimperfectaminteruertendoautperficiendoiisdemargenteamautaureamaccersant.~~ActionesPostremodefinitioniadditumest,causaeefcausamefficientemmouere,dissoluere,mistionemperficere,utquaeilliusessentmanibusopera,demonstrarem.Actiones&operacausaeefficientis.Primumenimomniscausaefficiensmouetsubiectum,autmateriamadfinemaliquem:Motυsquid?Motusautemestuia&fluxusintermateriam&finemillum.Finisquid?Finisautemestuelforma,uelquantitas,uelqualitas,uellocus.Causaigiturefficiensmouetaduariosfines.EtcumfinisArgyropoeiaeautChrysopoeiaesit,utproducaturargentumuelaurum.Ergomotusilleadnouamformamcontendit.Formaenimplumbi,stanni,aeris,ferri,&argentiuiuinonestformaargentiuelauri,sedillasunthorumsubiectum&materia:Pereunteformaunainducituraltera.&pereuntibusformiscummateriasineformasubsisterenonpotesthancautillam,scilicetargentiautauri,inducioportet.Uidendumestigitur,quamotusspecieabeuntibusformisastanno,plumbo,aere,ferro&argentouiuo(quibusperpetuoinhaererenonpossunt,simoueantur)aliaeisdemsci63licetargenteaautaureasuccedat.Motusadformamnonsemperestpergenerationem&corruptionem.Existimaturuulgo,motumomnemadformamesseperortum&interitum,seugenerationem&corruptionem,quorumalteralterisempersuccedat.Etortumquidemessemotum,autpotiusmutationemanonesseadesse,interitumueroabesseadnonesse.Quoduerumesseconcedimusinstirpum&animaliumortu&interitu.InCorporibussimplicitermistisformapermistioneminducitur.Atinsoliscorporibussimplicitermistis,nonpergenerationem&corruptionem,sedperdissolutionem&mistionemsimplicemformaminducisubiectodemonstrabimus.Subiectumautemhoc,quodcorrumpiturautgeneraturinuegetabilibus&animalibus,autdissoluitur&misceturinmistissimplicibustantumremotumautpropinquum.Namquodestmanuum,idest,semen,autquoduicemobtinetseminis,neccorrumpitur,necdissoluitur,sedilliusortusestpersolamperfectionem.Quaeomniadilucidiusexplicareconstitui,neparadoxumproferreuidear,tumquod&soluendaequaestionipropositae,tumomnibusfereargumentisErastihacexplicationeposthacsatisfiet.Motusinargyropoeia&Chrysopoeiaestmistio&dissolutiosimplex.OmnismotusinArgyropoeia&Chrysopoeiaestinmistione&dissolutionesimplici.Quidautemmistio&dissolutiosit,quomododiuidatur,&inquibusabortu&interitudifferat,&quidutrisquecommunesit,dicam,quoniamquaestioneshaemagriiadmodumsuntmomenti.Uariaedemistionesuntopiniones.MistioquidsitAristoteli.Aristotelessulifinemtractatusdemistionesiceamidesinit.Mistioestmiscibiliumalteratorumunio.HancdefinitionemreprehenditScaligerlibroExercitationumsuarum,eamqueindignariinPhilosophoreputat,&sicdefinit.DefinitioMistionisalia.Mistioestmotusminimorumcorporum,admutuumcontactum.Haecdefinitionisuarietas,&quaedieeapleriquesenserunt,proptermistionisuocabulumaequiuocumdifficultatempepererunt.Cumeniminomnia,quaediximusnaturaliumcorporumgenera,scilicetinanimaut65lapides&metalla&animata,utstirpes&animalia,exelementorumpermistioneconcresserunt,mistaomniaappellatipossunt.Corporainanimapersolammistionemoriuntur.Sedprimigeneriscorpotibusmistionisnomen,propieconuenit,&persolummistionismotumOrtumhabuere:ataliorumcorporumgeneraetiampraetetmistionemaliquidaliudhabent,necillorumperfectioasolomistionismotuprodiit.HincAristotelesantemistionisdefinitionemdiscrimenipsiusacaeterismouentibusmutationibusposuit.obscuresatis&breuioribusuerbis,quamnecessatiumfuisset.&mistionisdiuisionemsilentiopraeterit,necuerbumullumdedissolutionesimpliciquaemistioniaduersatur,addidit.Mistio&dissolutiooppositasunt.~~Cumautem,utdixi,mistionis&dissolutionisuocabulumsitaequiuocum&inquiuocispattiendumprius,quamdefiniendum,utriusquediuiionisaquaeafferendaesunt,scilicettam,eiusquaegeneraliter&confiuse,quameus,quaepropriemistiodicitur.~~M¬istionisuocabulumindicatea,quaemi¬Eiscentuur,pluraessemnumero.Mistionisdiuisioprima.Mistioaliaestprior,aliaposterior:priorest,quaeexprimorum,quatuorelementorumconcursuproxime&immediatefluxit,qualisestinlapidibus&metallis,&inanimis&subterraneiscorporibus,quaeprimamesseeorundemElementorumsobolemdiximus.Posteriorueroest,quaeex,iammixtiselementisprodiit,qualisestinstirpibus&animalibus,eotumquepartibus.Aliterpotestdiuidi,utaliamsitanaturasola,qualisestinomnibuscorporibusnaturalibus,quaesoliusnaturaeuiconcreuerunt.DiuisiosecundaDiuisiotertiaDiuisioquarta.Aliaabarte,qualisestincorporibusiam,anaturaortis,quaerursusartemiscentur,utindiuersaespecieicorporibus,seusintfusilia,autliquida,autsicca,autminutissimacorpusculatrita.Sed&eiusdemmistionisaliaestdiuisio,utalterasitadformamunicameorum,quaemiscentur,constituendam:qualisestinomnibuscorporibusnaturalibus,quaesuamquaequeeamqueunicamformansconsecutasunt:~~Alteraest,quaeadunionemminimorumcorporum&contactum,manentibuseorumformisnatiuis,qualisestinliquidiscorporibus,utaqua&uinomixtis,autfusibilibusautmetallis,autsiccis,quaeintenuissimaspartes,redacta,simulmiscentur.~~Inhacenimmistione,diuersahaeccorporasuasquaequeformasretinent.Aliaetiamesteiusdemmistionisdiuisio,utaliasitperfectasimpliciter,aliacomparate.Mistioperfectasimpliciteresteorumquecumdiuersarumessentpriusspecierum,postquamcoierint,unicamformamsubstantialemadeptasunt,utsuntomniacorporanaturalia.~~Mistioperfectacomparateest,quaeetsisimpliciterinseseintrospectaperfectadicatur,adaliastamencollatamagisautminusperfectaest,taminhisquaediuersorumsuntgenerum,quamquaediuersarumsuntspecierumsubunogenereproximecomprehensarum.~~Mistioperfectacomparateaestimaturuarie.Quinetiam&hecmistionisperfectiocomparatauarieaestimatur,autexactionibuscorporumquaemistasunt,praestantioribus:autignobilioribus:autexrconnectione:partiummistorumcorporumsolidauelimbecilla:auttamexuiribus&actionibus:corporummistorum,quameorundemcompagine.Mistaenimtantumcorpora,utlapides&metalla,sieorumuires&actionesconsiderentur,ignobilioracaeteriscorporumgeneribusiudicabuhtur,quodexsolaelementorummistioneconstent.Propteruimagendistirpes&animaliaperfectiorasuntquammista.Atplantaemotumquendamhabent,animaliamagismanifestum:hominesueropraetermotumrationis&intelligentiaesuntparticipes,&praestantissimaeduntopera.Itaqueagendifacultatemagisdefiniuntur.Ethacrationeperfectioradicunturmistainanimis,necnoncaeterisaliorumcorporumgeneribus.Mistasimpliciterperfectiorasuntpropterperpassionem.Atsiiisdemplantis&animalibusconnexionem&soliditatemopposuerimushorumsanemistioeritperfectior.Nonenimitafacileinpartesdistrahentur.autdissoluentur,quippequodmagisperpetiendiquamagendimuneredefungantur:Sed&interselapides&metalla;&haecintersecollataetiamperfectemagisautminusmistadicentur.Quorumenimmetallorumpartes,exquibusconstant,humidoscilicet&sicco,adeotenaciterhaerent,utignidissoluiautdistrahihaudquaquampossint,perfectiusmistadicentur,utargentum&aurum.Arg.uiuumperfectiusmistumesse.Atquehacdecausaetiamargentumuiuum.Quaeenimpraeterhancarctam&indissolubilemmistionemadeoaequalisunttemperamento;Perfectioramistaignesursumnonferuntur.utferrisursumignenequeant,perfectioraetiammistaappellanturuteademargentum&aurum;secundumuniuscuiusqueperfectionisgradum.Quorumomniumaccidentiumcausainsuperioribusestdicta.Quodsiinhiscorporibusinanimisaliquodcorpusreperiatur,quoduires&qualitates:nimiumexuperantesobtineat,sisseamateria,siueaformaseuatemperamento,siueabomnibusprofectas&praeterhasfueritindissolubile&fixissimum,&inignisuiolentiapersistat;PerfectissimemistumquidSemenaurificumestperfectissimemistum.idundequaqueperfectissimeeritmistum.Nonenimsolumperpetiendi70potentia;sedagendifacultatderitdefinitum.Saneinmetallisnullumtalocorpusreperitur.l.Aurumenimquodinmetallisperfectiusestmistum;nullisfacultatibusagentibus,sedperpetienditantumpotentiaestpraeditum.Quocircacaeterorummetallorummistionemimperfectamhaudquaquamperficerepotest.Utramqueautemscilicetagendifacultatem&perpetiendipotentiamArgyrogonia&Chrysogonia,idest,semenargenteum&aureumobtinentisexcellentiusuerosemenaureum:Quocircaundequaqueperfectemistumcumsit;caeterorumcorporum&argentiuiuisuulgarisimperfectammistionemperficit,utmoxdicam.Quaemistaiterumsoluuntur&miscentur,praestantioresuireshabentquamsemel&primomista.Curautemsementargentificumautaurificumperfectiorimistione&facultatibussitpraeditum,quamargentum&aurum;causaest,quodelementacorporummistorum,querursusmiscentur,alios&nobilioreseffectuspariunt,quamquaeprimomiscentur.Uires,enimElementorumnondummistorumsolammistionemefficiunt,cumanullaaliaparticulari&insitaui,sedexsesemoueantur,qualitatibusexternisiuuantibus.Atqualitatesinelementisiammistisalteriusimperiosubiiciuntur,&tantumsuntinstrumentaformaemisti,quaemultopraestantior&nobiliorest,quamformasimplicisElementi.Calorenimignis,utabanimamouetur,inanimalibusestprincipiumnutritionis,quisineanimanonaleret.Sicargentum&aurumexelementis&eorumuiribus&qualitatibusproximefluxerunt,exAristotelis&caeterorumopinione.Hincsimplexest&infimogradumeorummistio.Semenueroargentificum&aurificumexargento&auro&suoargentouiuoiammistis,rursuscoctioneinterata,aemulanaturaearteministraprodierunt,hincadmirabilesprodiscunteffectus?Pluranumerosimiscenturfiuntunum.~~Sicutautemmistionisuocambulumdiximusindicareea,quaemiscentur,pluraessepriusnumero,deindefieriunum,sicexdiuersodissolutionisuocambulumindicatid,quoddissoluitur,unumpriusquiddamfuisse,quodinpluraposteadiducitur.~~Unumnumerosidissoluitur,inpluradiducitur.Unum,quiddamintelligo,quod,uelcontinuumest&uniusformae,utunumquodquecorpusnaturalesuaformaconstans:autcuiuspartessunttantumcontiguae,&excorporibus,diuersaespecieicoagmentatae,utunumcorpusesseuideantur,utaquamistauino,autargentumauro.Huiuscecorporisgenera,sidissoluantur,inpriorumformarum,suarumcorporaredibunt,cumtantumessentcontigua,nisicorrumperentur.Illauero,quaescilicetuniformissuntessentiae,&inquibusmateria&formacontinuantur,bifariamdissoluidicuntur.Resolutioduplex.Autenimfitresolutioomniumaccidentiumeorum,usqueadprimammateriam,necquidquamsensileprioriscorporis,dissoluiapparet,utinomnibusexustiscorporibus:Ethaecdissolutiodiciturinteritussiuecorruptio:autpereuntaccidentiaquaedam,&quaedamsensiliasupersunt,&communiatampriorimateriae,priusquam,dissolueretur,quamiamdissolutae,utmoxdicemusinmetallis,quaeinargentumuiuumdissoluuntur.Mistio&dissolutiosimplexabortu&interitudicuntur.Nobisdemistione&dissolutionesimpliciestisermo,quaeexhis,quedictasunt,abortu&interitu,seugeneratione&corruptionedifferremanifestumest.Inhisenimfitinterituspriorissubstantiae,i&ortusalterius,&omniumaccidentiumpriorummutatio,nihilqueexeo,iquodpriussensileerat,superest.Inortu&interitufitomniumaccidentiumresolutio.Ideoqueillasnonpermotum;sedpermutationemfieridixitAristoteles.Utcumlignaexuruntur,parsinfumum;parsincineresuetritur,&peractacorruptionenihilsensilepriorismateriaeligni;necaccidentiumeiusdemcernitur.Resolutioinprimammateriam.Hanccorruptionemappellantresolutioneminprimammateriam:Inmistione&dissolutionesimplicinonfitresolutioomniumaccidentium.Atinhismistionescilicet,&dissolutionesimplici,quamiscenturdiuersalcorpora,autquamistadissoluuntur,nonomninoquaesensiliaaccidentiapriusfuerant,dispergunt;sedaliquidexieorummateriapriorisensileperit;aliquidmanet.Cumenimadlapidisautmetalliortumelementamiscentur,quaeueraestmistio;quaeinhispriusfuerantsensilia,etiampostmistionemconspiciuntur.Lapidesenimsensilemterraequalitatemreferunt,metallaaquae.Sed&nsiisdemlapidesincalcemdissoluuntur,terramreferunt.Metallacuminargentumuiuumsoluuntur,aquam.Incaeterismistionisautresolutionisspeciebus,inquibusdiuersarumformarumcorporasecernuntur,nullaestdubitatio.Metallaenimquaefusionesliquantur,&mistaputantur&rursusartedissoluuntur,suaspropriasformas&suaaccidentiapropriaseruant,sicut&diuersorumcorporumgrana.Inmistione.Hocetiaminterhas,generationem&corruptionem&dissolutionem&mistionemsimpliceminterest;simpliciqualitatesequalibusinribusconcurrunt.quodinueramistione,contrariaequalitateseorum,quemiscentur,uiribusquodammodoparibusconcurrunt,&admediocritatemmoderationemquereferuntur:Ingenerationeuirescontrariorumsuntimpares.&hicmotusadsimplicemtenditmistionem.Atingenerationecontrariorumuirespretermotumsuntimpares,ideoquequodminusest&imbecilliusabamplioreuictumperimitur.Idcirconequelignumigni,nequealimentumcorporipermisceridicimus;sedillacorrumpi,nouaoriri.Haecenimmotioadinteritumunius&ortumalteriustendit..Communiaortui&interitui,mistioni&dissolutioni.Suntautemutriusqueortui&interitui,&mistioni&dissolutioniuerae:~~&:~~simplicihaeccommunia;quodcorporismotipriorformaperit;nouaoritur&succedit.Sedeisdemhoccommuneest,quodceuortuicontrariusestinteritus,sicmistionidissolutio.Propriamistionisuerae.Ueraemistioni&perfectae,dequaestquaestio,haecsuntpropria,utsiteorumquemiscentur,communismateria:uttenuissimasint,&facilesecaripossint;qualiasuntliquidaautfusilia:utcontrariispugnentqualitatibus:&utparibusquodammodouiribuscertent.Hisigiturlegibusobseruatisieritmistio,quaesicdefiniripoterit.DefinitioMistionisueraeperfectae&simplicis.Mistioueraperfecta&simplex,estdiuersorumminimorumcorporum:incommunimateriamotusperqualitatespugnantesequisuiribus,utfiatuniomaterie&formefuture,&unicaexomnibusmistisformanouaexurgat,manentibusquibusdamsensilibusaccidentibuspriorismateriae&subiecti.Dissolutionisuerae,simplicis&perfectaedefinitio.Sicexaduersodissolutiouerasimplex&perfecta,estmisticorporispartiumessentialium,queunicamformamconstituebant,secretioinaliaspartes;manentibusinillisquibusdamsensilibusaccidentibuspriorismaterieautsubiecti.Quodauteminsuperioribusdictumest,aliquocorruptoaliudgigni,&aliquogenitoaliudcorrumpi;Differentiamutationis&perfectionisexnaturasubiectiest.&aliquomistodissolutosimplicitetaliudmistumoriri,&aliquomistoaliudissolui,&sibiinuicemsuccedere,distinctioneexsubiectinaturaindiget.Mutationesenimhesibiinuicemsuccedentesinmateriaremota:Materiaremotamedia&propinquacorrumpitur&disoluiturMateriaproximanoncorrumpitursedperficitur.&mediaautpropinquatantumlocumhabent,nonauteminproxima.Utputa,gignendus:estcanis,elementasuntmateriaremota,paniscaro&alimenta;media,quaesemenimmediatepraeibit,propinquadicetur.SicinMetaliismateriaremotaabargento&aurosuntElementa,quaesubsequiturantemetallorumortum,mediaest,metallampropinquam.Inhacuaria&multiplicimateriapriusquamadproximamuentumsit,pluresmutationesperortum&interituminuegetabilibus&animalibus,&perdissolutionem&mistioneminmistilibussimplicitersuccederenecesseest.Atubiadmateriamproximam,idest,semen,autquodlocoestseminis,peruentumest,noninteritsubiectum,utsuboriaturaliud,sedidemtantumsubiectumperficitur.Quodmihiunusomniumperspicaciusanimaduertisse&subtilissimedixisseuideturScaligerexercitationesexta,distinctionesecunda.Scaliger.Ouumenimquodestmateriapulloproxima,interimcumfouentegallinamutantur,dumadpulliformamperuenerit,noncorrumpitur,sedperficitur.Etperficihincapparet,quodinouofractoputaminenihilcorruptumintusinuenitur.Etquoniam,inquit,ouum&semenpostortumanimalisdesinitesseouum&semencorrumpiuulgodiciapologiatur:uerumapudsapientes,quoniamnihilexsubiectoperit,noncorrumpuntur,sedperficiuntur.Inperfectioctionematerianonperit,sedformaepercuntialiasuccedit.Inperfectioneenimnihilexmateriadeperit,sedtotapersistit,prioretantumformadeperdita,aliasuccedente.Sicargentumuiuum,siuneuulgaresiueexreliquismetallisproluitum,mistumArgyrogoniaeautChrysogoniaenoncorrumpitur,sedtantumperficitur.Hisfundamentissicstabilitis,quaenecessaria,uidebanturadea,quesequunturconstruenda,redeamusaddefinitionis,causaeefficientisexplicationem.Metallanonsuntmateriaproximasedpropinquaauro&argento.~~Dixicausamefficientemdiducereargentumuiuumastanno,plumbo,aere&terro,Ipsaenimnonsuntproximamateriaargentoautauro;,sedpropinquatantum,ideoquedissolutionesimplicisecernendaest,materiaproximaabeorummateria,quaeestargentumuiuum.~~argent.Necrefert,fueritnecnefluidumilludargentumuiuum,dummodoabomnisorde&substantiaabargentiuiuinaturaaliena,purgatumfuerit:uiuumexmateriaproximaauro&arg.imoquoperfectiusconcoctumerit,proximuseritsubiectum.Definitioargenti&auriamateriaIgnissoluitargentumuiuumametallis.Si;enimamateriadefiniendumsitnobis,argentum&aurum,profectonihilaliuderitutrumquequamargentumuiuumpurum,abomnisubstantiaalienadefecatum,&definitum&coctum,secundumcuiusquegradum.Aurumenimpuriuslongequemagisdecoctumusqueadextremumnaturaemetallicae,argentumminus.~~Haecitasehabereexmutuoamplexuargentiuiui&auri&argenti,tumueroexsimilitudineiniisdemaccidentiumquorundamproprioruminsuperioribusmanifestumest,tumquodartefereauruminargentumuiuumfluidumsoluitur,Ignis,quemcausamdixiefficientemadiuuantem,hancdissolutionempotissimumpraestat.~~SeparatenimHeterogenea,&congregatHomogenea:~~Idquesolusefficit,uelidentidem&saepius,atquealternisuicibuspurgandohaeccorpora,uelinmomentoadmistioneseminisargentifici,uelaurifici,quodargentumuiuumeorundemquatuorcorporumretinetinterimdumgnisexternusHeterogeneum&impurumdissoluit&excernit.~~Effectusseminisaignisinmateriamproximamagentis.~~Postdislutamaquantuorilliscorporibusalienamabargentiuiuinaturasubstantiam,quodrelinquiturignibusinexpugnabileest,scilicetargentumuiuumpurum,cuiustamenmistionondumestperfectaadargenti&aurimistionemcollata.~~Quocircaipsam,necnonargentiuiuiuulgarisperficioporteresubiunxi.Mistioperfectaincorporenaturali.MistionemElementoruminunoquoquecorporenaturaliperfectamappello,cumequaleseorundem,uiresinunumcoierint,utcanlidi,frigidi,humidi,sicciqueparessuntportiones,&iustitia,utdiceresolentMedici.indefinitionecausaeficientis.Ideoqueinterdiuersespecieimetallasolumaurumesttemperatum,&aequale.DefinitioTemperamentiCuraurumnoncedatignis.Estenimtempenramentumeorum,queinmistissunt,principumqualitatumproportioaequalis.~~Hancautemequabilitatemnonmagnitudinemolisautponderemetirilicet,quippequodinmetallis,autargentouiuouberiorsitterrae&aquaecopia,quaminreliquisomnibuscorporibusnaturalibus,sedpotestatisui&efficientiacuiomniaplaneacceptareferuntur.~~Quodigiturelementorumexquibusaurumconcreuit,uires&qualitatessint,aequales,inpartesdistrahi,autinfumumseattollinonpatitur:siccumenimretinethumidum;neeuolet:&humidumconglutinatsiccum,neincineremabeat:frigidumcalidiferociamcoercet,&calidumfrigiditorporemexcitat.Inauroomniamoderatasunt.Insummainauroomniaaequalibusuiribusagentia&patientiaseseadmoderationemredigunt.Sedargentumuiuumuulgarepropterfrigidi&humidiexuberantiam;uiolentiaignisexternisursuminuaporemfertur.Mercuriusfugitabigne;sednondissoluitur.Nontamensecernunturpartessiccaeabhumidisproptermistionemutriusquearctissimam,propterquamhumidumrapitsecumterreum.Quodperindeest,acsidicatur,substantiaselementoruminargentouluoadeounitasquidem,utdiuelliabinuicemnullatenuspossint:uiresautemautqualitateseorundemimpares&inaequalesesse.Quaeauteminelementisargentiuiuireliquorummetallo¬Firumuiresautqualitatesinsunt,nonusqueadeosuntinaequales,magisqueadtemperamentumaccedunt:HumiduminMercurioestindefinitum.attameninomnibusindefinitumesthumidum,quoddefinirenecesseest,utadtemperamentumargentiautauriaccedat.Tumperfectaappellaturmitio.Mistiofitconcoctione.Haecperfectioconcoctionefit.Concoctioenim,aitAristoteles,estperfectioquaedam.Quaecunqueenimconcoctasunt,perfectaetiamsunt&genita.Concoctionemautemesseperfectionem,inductioneprobatur.Quecunqueenimcommuniterconcoquiconceduntur,priusquamconcoquantur,imperfectaesseconspiciuntur,eadeniqueperconcoctionemperfectafieri,Dixiautemconcoctione&perfectionemfieriacausaefficiente,quamdefiniui.Quodquomodo&curitaaccidat,pleniusetiamexplicandumest.Quomodo&curcausaefficiensconcoctioneperficiatmateriamproximam.Materiaexquaarteministra,semenargentiautauriprodiit.Fuitargentumuiuum,sedcoctum,scilicetargentum&aurum.Semenhoccalidumest&siccum:concoctioneenimhasuires&qualitatesacquisiuit,quippequodomniaconcocta&calidasint.Atmaterianostraproxima,iargentumuiuumuulgare,&quodcaeterismetallisinestpotentiaproxima,frigidumest&humidum,aliudalioplusminusue.Cumigitursemen&argentumuiuumadmiscenturfacilecoeunt;obeandemutriusqueoriginemproximam&fusionecalorigneuseamagismiscet.Qualitatesauteseminiscalidae&siccaeaguntinqualitatesfrigidas&humidasargentiuiui,&illaeagendorepatiuntur,&haepatiendoreagunt.Quodsiambarumcontrariaefuerintuiresaequales,utputa,semensitcalidum&siccumoctogradibus,argentumuiuumfrigidum&humidumtotidemgradibus,reduceturargentumuiuumadtenperamentum.Etfereidemfiet,quodinaquacalida&feruentemistaaquaefrigidae,queobcontrariasqualitatespugnantessittepida,&temperata.Uerumcalorinaquaestaduentitius&externus.AtinsemineargentiuelauriinsitusQuodsiseminis&argentiuiuiuiresfuerintinaequales,nonsequeturtemperamentum.~~Uelutisiseminiscalor&siccitasfuerintoctograduum,argentiautemuiuifrigiditas&humiditasuniustantumgradus,haedominioillorumsubiicientur,&argentumuiuumuerteturinsemen,minoristamenefficaciaeobeuictosaliquatenuscaloris&siccitatisgradusinsemine.~~Dixienimortum&interitumfieri,cumuiresagentiumnimiumsuperant,patientiumueroparumresistunt,mistionemuero,quandoaequalibusuiribuscontrariiscertant.Curaurum&arg.innaturasuanonagantinarg.Hincargentum&auruminnaturasuaargentouiuomistainipsumnonagunt:nonenimcontrariisintersepugnantqualitatibus,sedeodemferesunttemperamento.uiuumIii.~~Cumigiturargentouiuotamuulgari,quameiquodcaeteriscorporibusmistumest,accesserittemperamentumargentiuelauriinqualitatumalterutriusseminispugnantiumequabiliteradiuuanteigneexternoconsummataeritpermistio,&statimformaargenteauelaureaprosiliet,&radicitustinctumreperieturmetallum.~~Terreumenimargentiuiuiactuestalbum,&potentiarubrum,&cumdecoquiturmistioneseminisaurificirubescit,&suumhumidumfingitincitrinum.Colorenimomnisestaferrodecocto:hocinoracitrinicolorisdemonstratur,quaecoctionefitrubra.Atsemenargentificum,cumsitsemicoctumtantumnonmutatcoloremterrei,sedargentumuiuumpermutatumretinetpropriumcolorem,concoctumtamenmagis.Plurademateriaproxima&causaefficiendadicendafuissent,sedadaliaspertinentquaestiones.Satissitadeam,dequaagitur,uereaperte,&sinefraudehaecdemonstrasse.ParsArgyropoeiae&ChrysopoeiaeestMethodus.TertiaexordineArgyropoeiae&ChrysopoeiaeparstractandasucceditMethodusscilicetagendi,quaepraeceptionestradit,quaarteargentumuiuumuulgarepraeparandumsit,utpropiusadargentiuelaurinaturamaccedat:&metallaimperfectemistainmateriamargentouelauroproximamresoluendasint:Tumueroquauiaexargentouelaurosemenargentificumuelaurificumproducatur.~~86~~ximacumalterutroseminemisceatur,utexamborummistione,argenteaeautaureaeformaecorpusexsurgat.Dehacpartebreuiusdissereredecreui.Authornouitartempraeparandiarg.Sanenouiquaarteargentumuiuumpraeparetur,autstannum,plumbum&aesinidemresoluantur,&supraquidquamattigi.uiuum,resoluendimetallainidem:Sed&quomodoexargento&auroutrumquesemenoriatur,aliquidsubodoratussum.&quomodosemenoriaturexauro.Uerumsatiusexistimaui,quaetantacelaueruntarcana.Antiquihuiusartisperiti,neuilesceretars,silentioetiampraeterire,quamtemereinuulgustantamysteriaprofanare.Saterit,imoplus,quamdeceat,simiscendimateriamproximamcumutroqueseminemethodumindicauero.Methodusmiscendimateriamproximamcumsemine.Mistionishuiusmethodusbifariamdiuiditur.Alteraestaemula&imitatrixnature.Alteraestuiolenta.Tandemquomodoeademmateriaproapologiaduplex.Definitiopriorismethodi.~~Priorestqueimbecilloprimumcaloreexterno,deindesensim&pergradusauctomateriamproximamunacumsuosemineargentificouelaurificoconcoqueredocet,dumadmistionem&unionemperfectamperuenerint,uthincargentumuelaurumconcrescat.~~Posteriormethodusmistionisscilicetuiolentaest,quaeproiectoalterutrosemineinstannum,plumbum,aes,ferrum&argentumuiuum,cuiuscunquegenerisdemonstratargentumuelaurumstatiminmomento,igneadiuuante,producere.Definitioposteriorismethodi.Ratiodiscriminisutriusquemethodi.~~Discriminishuiusceratioest,quodinprioriagendimethodominusualidaesintutriusqueseminisuires&qualitatesignee,quamutmomentopossinthumidumargentiuiuiueluulgaris,uelexcaeterismetallisproliciticoncoquere&definire,itaquesensimmouerimateriamexpedit.~~Atinposterioremodouireshaeigneaeseminisadeosuntualidae,utprimostatimconcursu&contactucaloreexternoadiuuanteomnecuiusquegenerisargentumuiuumdecoquant&transmutentinargentumuelaurum:nonsecusacignisuiolentissimus&sicca&uiridialignastatimsinediscrimineconficit&exurit,necimpedithumidumaqueum,cumtantoferuoritesisterenequeat.Plures&diuersaeuieutriusquemethodi.Quitamenignis,siimbecillusesset,Piridialignanonequetantaceleritateexureret.Utriusquemethodiinopusdeducendaerationonomnibusunaeademqueest,quibustamenunusatqueidemestfinis&scopus:uerummethodum,quaemagisadnaturamaccedit,magisquesensibusfidemfaciet,paucisperstringam.Duomodipriorismethodi.Prioresmethodiduostantumagendimodosrecitabo.Inomniopere,inquiuntphysici,opusestagentisrobore,&corporispassuridispositione.~~Argentumuiuumuulgareetiamsisitmateriaargento&auroproxima,tamenesttemperamentopraetermodumfrigido&humidoatqueindefinito,&longemagisabargentiautauriconcoctionedistat,quamargentumuiuumareliquismetallisarteprolicitum.~~QuomodoexargentouiuocommunicumauromistoproducaturaurumitemargentumPraeparatioargentiuiui.Siigiturconsiliumsitargentumuiuumuulgareinargentumuelaurumtransmutareexpraescriptaprioremethodo,necesseeritilludpriuspurgare,&animiafrigiditate&humiditateuindicare:alioquiconcoctioninimiumessetcontumax.Hecigiturestpreparatio.Artificesautem,quiinhisuersatisuntalloquor,&uocabulisartisuticogor,utsignificantiusomniacomprehendantur.¶Sublimeturargentumuiuumquateruelpluries,dumniuemalbedinesuperet,&utuitruminsublimationeexcoctumtranspareat.Hincteratur&perfusumoleotartari,igneualidoadhibitodestilleturinuasrecipiens&reuiuiscat.Sicargentumuiuumpurissimum&splendidissimumhabebis,&afrigiditate&humiditatenimianaturalialiquatenusuindicatum.Fecesenim,queilliinsublimationemiscentur,quidquidestimpuriretinent,humidumautemrarius,cuius&minuscoctuminpuluerissimilitudinemadsuperioremuasispartemconscendit.Puriorautemparsmagisquedecoctagrauior&solidainmediauasispartesubsistit&adhaeret,quaeperuiaest,&exeademargentumuiuumresolatum&fluidumestquodammodotemperatum.Exhocargentouiuodefaecato,&argentouelauroincalcemreductisfiatmalagma.Teraturdiutissimesubmarmore,deindeexprimaturcrassiorilinteoobuolutum,dumaliqdaargentiuelauriparstenuiorunacumargentouiuoperfluat.Addaturnouumargentumuiuumpurgatummalagmati,quodobcrassitiemtransmearenonpotuit,rursusqueexprimatur.Etidentidemtotieshaecoperarepetantur,dumtotummalagmapercolauerit.Quodsinimiumeritcontumax,fimoequinocalentesepultumaliquotdiebusemolliendum&attenuandumerit,idquerepetendum,dumalterutrumsementotumcumargentouiuoperfluxerit.Solutioauri&argentiinMercurio.Sicargentum&aurumsolutaeruntinargentumuiuumcumargentouiuo.Haecitaresolutaiteratisuicibusdestilla,dumtotainrecipiensuasstillauerintsubargentiuiuiforma.Quodsiquidimouasissubstiterit,addendumesteinouumargentumuiuum,terendum,fimoequinocalenteemolliendum&attenuandum,idquerepetendum,dumtotuminuasrecipiensstillauerit.Dissoluendaeunicaeunciaeargentiuelauriquadragintafereunciaeargentiuiuipraeparatiadmiscendeerunt.Quesinonsuffecerint,rursusaddendealieusqueadquinquagintaautsexagintaadsummum,quarumbeneficio&uihumidapotentiaunicailla,unciaalterutriusseminisuereinargentumuiuumsolutaconspicietur.Argentumuiuumanimatumquid.Hocargentumuiuummetaphoriceanimatumappellant.Namuelutiinanimaliumcorporibusanimacalorisestprincipium&causa,&sinequamortuaiacerentcorpora:sicargentumuelaurumprincipiumestcalorisinargentouiuo,quodalioquifrigidissimumnecquidquamalteratumpersisteret.Estautemargentumhocuiuumanimatumadeoargentoautauroproximum,utsolumexsesesoloagentecaloreexternopaucotemporeinargentumautaurumtransmutetur.Sedutexpeditiusopusperagatur,sumaturdrachmahuiusceargentiuiuianimatieiqueadmisceaturdrachmaargentiuelauriincalcemredacti.Calcinatioauri&argentiQuomodoexargentouiuoexIoue,Saturno,&Uenere,prolicitoaurum&arg.Redigiturincalcemsipriusexalterutro&argentouiuomalagmaconficiatur,deindeignesensimexspiraueritargentumuiuum.~~Duaehaedrachmaescilicetargentiuiuianimati&calcisargenteaeuelaureaesimulmistaelentoprimumigne,postauctosensimusqueadignitionemmaximamdecemdierumspatiodecoquantur,duminpulueremcandidumuelfuluumdefierint.~~Huicdeindepulueriaequaleponduseiusdemargentiuiuianimatiadiiciendum,miscendum,concoquendumutpriusduminpulueremabierit,&coloremcandidumuelcitrinumcontraxerit.Atqueitaiteratisuicibusaequalitateponderisseruata,totumargentumuiuumanimatuminpulueremalbumautrubeumsiuecitrinumfigetur.Hicpuluisinpilulasalbumiuequiimmistoformatus,&inportiunculamargentiuelaurisensimproiectus,inargentumuelaurumpurissimumtransmutabitur.Posteriorpriorismethodimoduseademrationenititur.Argentumenimuiuumastanno,plumbo&aeresummaarteproiicitur,&calciargenteaeuelaureaeadmiscetur,utinsuperioriatraditumest,concoquitur,&incorpusargenteumuelaureumreducitur.producatur.MercuriusLuneceleriterinSolemutaturPosterioragendimethodusperproiectionem.Sednullumexcorporibusomnibusmetallicisargentumuiuumclciaureaeadmistumcelerius&perfectiusmutatur,quamquodabargentopuroarteprolicitur.Haecomniaoperam;diligentiam&manumartificisexpostulant,necnisiprogressutemporisfieripossunt.Aquibusexcusabimuraposterioriagendimethodo,scilicetsidesideratosemineperfectoargentificoautaurificopotiemur.Inomniaenimmetallaignecolliquataproiecta,&colliquatailliusportiunculamisceturstatimsolispartibusargentiuiuieorundemipsumqueretinet,concoquit&unitumperfectetingitinargentumuelaurum.Ignisautemexternus,quidquidestimpuri,exurit,&infaecemsupernatantemexcernit.ConfirmatioChrysopoeiae&Argyropoeiae.Utautemordinempropositumsequamur,confirmandumestnobisArgyropoeiam&Chrysopoeiamartemesseueram.Cumautemadconfirmationemquestionis:Ansis:multumualeantAutoritas,ratio&experientia,possemprimummultorumgrauissimorumuixorumtestimoniis&autoritatecomfirmareueramesseartem,nisidehiseditusessetliber,cuititulusest:Deueritate&antiquitateartischemicae&pulueris,autoreRobertoUallense,iseditusParisiisapudFridericumMorellum1561.Quapropter,quiuolentauthoritatibusprobarisibi.ueritatemartis,eosadeiusdemlibellilectionemrelegamus.Sedmagisrationibusinnitendum,&experimentisquibusdamdemonstrandumessepuauimus.Argumentaarationibusprobabilibusductaartemconfirmantia.Nullisigiturprobabilioribusrationibus&argumentisdefendendaestnobishecArgyropoeia&Chrysopoeia,quamexiis,quaedictasunt,&quaeinrefellendisErastiargumentisposthacdicendasunt.Scilicetexcognitionemateriae,argento&auroproximae,&causaeefficientis.Quecumutraqueexiis,quaenaturaspontesuainlucemedidit,arteelicipossit,neminidubitandumesseputo,quinillaabhacperfici,&argentiautauriformamexpraescriptautraquemethodoarriperepossit.Materia&causaefficienssuntcausae&fundamentaomniumeffectuum.Suntenimomniumoperum&effectuumtamnaturalium,quamartiumfundamentamateria&efficienscausa.Tantoueriusautemidpraestariposseexistimandumerit,quantouerissimumeritinartispotestateesseid,quodnecessariumestadimpellendascausasnaturales,utagant.InartispotestateestidquodnecessariumestadimpellendascausasnaturalesutagantArspotestmistiliamiscerebeneficioignis.Atquodnecessariuminarteuidetur,hocsolumestutmisceatelementamaterieproximae&imperfectammistionemperficiat.Subiectumenimcausaeagentisestinanimumcorpus,necaliudeiusdemagentisestmunus,quammiscere,nonuegetare,alere,autceteramuniaobire,queinplantarum&animaliumortusuntnecessaria.~~Atquicalorexternusqualitatesmetallorum&elementorummateriaeproximae,&seminisutriusqueargentificiautaurifici,mouerepotest,&intendereautinfringere&mistionemprioreminteruertere,uthincnouamistioinducatur,simulquepriorformaaboleatur,aliasuccedat&oriatur,&calorilleigneusexternusestinartispotestate.~~Uerissimumigitureritartembeneficioignismiscereposse,ea,quemistiliasuntiisobseruatislegibus,quaspauloantecommemoraui,cumdamistioneagerem.Hancmistionemabigneefficiposse,cumnegassetCardanuslibrodesubtilitatererumaScaligeroexercitationecentesimaprimadistinctioneduodecimaiurereprehensusest.IgnempossemiscereScaligerprobatcontraCardanum.Naminalembuo,inquit,coaceruata&multa,&diuersa&contraria,itamiscetignisineouase,quodrecipiensdicitur,utnullauipretereaseiungiqueant.Ethicsaneestanatura:necignisnaturamtemereinaturadiscerpendamesseait.Sednelongiusexemplaartispetanturquibuseamueremisceridemonstratipossit.Artemreremiscereabexemplouitridemonstratur.Nonneuitrumcorpusestnaturalemateria&formaconstares?Nonenimterra,nonaqua,minusaerautignisest,sedexhorummistioneuiqualitatumconcretum.Atquiquoduitrumsit,nullumaliumhabetopificem,quamuitrarium,necaliamcausamagentemquamignem.Materiamquidem,exquauitrumfit,arsnonpotestproducere,atlignaignisubiicit,aquoexuruntur&incineremuertuntur.Deindecinismisceturarenepureautlapillisperspicuisminutissimetritis,hinc97utraquemateriaigneincalcemredacta,eademquetandemigneuolentofusauertiturinuitrum.Sicarsmetalla:nonproducit,necargentumuiuum,necmateriamseminisargenteiautaurei,sedeaignisubiicit,quiqualitateseorundemsubigit&alterat,miscet&quaeartipropriasuntopera;efficit,quorumeffectusestmistio,authuicoppositaresolutioinaliudmistumsimplex.Inmateriauegetabiliumautanimaliumuiresinsitasesse.Sanesiuegetationem;~~sensumpermutationemuniusindiuiduiinindiuiduumplantaeautanimalisinducoporteret,ignisautcalorigneushaecminimepraestaret,seduis&calorefficiensinsitusmateriae&semini,quinonestexgenerecalorisignei,sedcoelestis&proportioneelementostellarumrespondens,utrecteaitAristoteles.~~Materiainanimatorumcorporumpulsuexternoagitatur,nonuiinsita.Atquaestiononestdeuegetationecorporum,quaenoninsitaui,sedpulsuagitanturexterno.Quodsiobiiciatur,inmateriamistorumcorporumsimpliciteruiresetiamsuasinessequibusApologiaadformamunicuiquepropriampromouentur:sitita,nonidcircotamenminusformaargentiautauriinmateriamillisproximaminducetur.Sienimuimistioniseademmateriaproximaeosdemaffectuscorporeosinduat,quasargentum&aurum,eammistionemcaloreexternoagenteefficerenouerimus,argentiquocqueautauriformameidemmateriaeproximaeindicemus.Exaccidentibusenimargento&auropropriis&sensibuscognitisformaseorundeminrelligimus,cumignotaesintnobisdifferentiaeilorumspecificae.Haecenimaccidentapropria,ut&incaeteriscorporibusnaturalibus,formamunicaiquepropriamsequuntur.HaecautemErastoreponsurusluculentiustractabo.~~Etsiautemhaeprobabilessintrationes,quibusArgyropoeiam&Chrysopoeiamdefenderepossem,tamenexperientiamaiorfidesadhiberisolet,presertimineffectibuseiusdemArgyropoeie&Chrysopoeiae,quisensuumiudicio,porumqualessint,uereiudicantur.~~Sienimquodhecarspollicetur,idestargentumautaurum,uerumest,fidemfacietdemonstratio,ubiutrumquepropriumsubieritexamen.Quodiniisartibus,quesolamratiocinationemprofundamentohabent,nonitademonstratur.Confirmatioabexperimentis.Idcircoexperimentaduoenarraboquenonsemel,sedidentidemsepiusprobatainanimuminduxerunt,utartemuerissimamessecrediderim.Nescioanscriptisfidesadhibebitur.Sedparumsollicitummereddit:Mercuriusexstannospiritusinargentummutatur.credideritErastusnecne,autquiuisaliushuiusartisignarus.Affirmaretamenbonafidepossum,uidissemeargentumuiuumastannoartereductumuerefluidumutuulgare,inpurumargentumtransmutatumfuisse.Primumexperimentum.Exquinquelibrisstanniunaautcirciterargentiuiuiprolicitur.Purgaturexemtumlauacroexsale&aceto,dumsitsplendidum,quatuorunciishuiusceargentiuiuiadmisceturunagummicuiusdamargenteifusibilis&fixi.Fitautemfusibile&fixummistioneuniusunciaepuriargenticumquatuorunciisGiiarsenicipriussublimati,purgati&perreiterationemsublimationisfixicumeodemargento.Hincsoluituruaporeaqueocalente,dumconspiciaturutoleumspissum.~~Huiusigituroleiportiounacumquatuorargentiuiuiestannoarteeductimistauasculouitreoincluditur,&uicalorisprimumimbecilli,deindeauctiusqueaddecimumdiemconcoquitur,duminpulueremcinereumfixumsubstiterit,quicuplumboliquatus&examinicineritiiprobatus,uertiturinuerissimumargentum.~~Cuiuseffectuscausainsuperioribustraditaest.Alterumexperimentumestargentiaurummutatiohacmethodo.SecundumexperimentumExemplumprobabile.Distilleturaquaacerrima&tingens,quampleriquenoruntdistillatarursusdistillandaest&saepius,dumnullefecespostdistillationeminimouasisresederint.Magnienimrefertomniaabimpurafece&crassitieessepurgata:purgandumetiamestargentumuiuumuulgarepluribusrepetitissublimationies,dumperspicuumfuerit,hincreuiuiscant.Soluanturseorsimadistillataaquaacerrimaunciaeduaeargentipurissimi.Eademaquasoluanturseorsimquatuorunciaeargentiuiuipurissimi,misceantursoluta:distilleturaquaprimumimbecilloigne,dumtotastillauerit.Hincaugeaturgraduscaloris,utetiamargentumuiuumdistillationeexspiret,frangaturuasuitreum.Inimouasismassamargenteamconspiciespartimcinereo,partimrubrosubobscurocoloretinctam:Tandemreducincorpus.Hocargentumetsinondummutaueritdolorem,nequesitaurum,puriustamenest&solidiusquamnaturaleargentum,ipsiusquehumidummagisdefinitum:Idcircoinexamineauriscilicetcementiaegerrimenecnisirepetitissaepiusdiuellitur.Quinetiamsolutumcumfueritabaquaacriseparationis,ramentaquaedamauripurisubsidereconspicies.~~Hocsignototamargentimassaminaurummutariposseiudicabis,cumsiteademtotius,quae&partisre.Hocopusmaturationisfructuumspeciemquandamgerit,Cumprimumenimuuaematurescunt,granaquaedamnigrocoloreperfusaconspicies,caeteraautemsiueullacolorismutatione,quaetamenprecedente&continuatocalorematurationeperacta,nigrasuntomnia.~~Sicsiidemargentumsaepiussoluaturabeademaquaacri,eiqueadmisceaturargentumuiuumsolutum,&distilleturaqua,&exspiraueritargentumuiuum&massasubsidensincorpusreducatur,totainaurummutabitur.Caloresdiuersiconcoctionissignum.Uariosetiamsubindecolorescoctionesreiterandocontrahet,dumtandemrubeus,splendidus,fixus&impermutabiliscolorapparebit,quiperfectaeconcoctionissignumest.Argentumeuanescitcumaquafortinisiabartificeperitoretineatur.~~Sedmagnainreductioneincorpusadhibendaeritdiligentianenimiumdecidatpondere,alioquitotumfereargentuminpiritusaquarumacriuminreiterationeoperisinuaporemeuanescet,necaliudpericuluminhocexperimentopertimescendum.~~CausaemutationisLunaeinsolem.Intertrimentumhoceuitarepoterunt,ingeniosi,nequeratiosuadetomniainuulgusprofundere.Haecagendimethodusetsiasuperioridiuersussit,tameninutraqueeademcausa,idemqueesteffectus.~~Hocenimtantumagitur,&saepedictumsaepiusetiamrepetendumest,utomnisalienaabargentiuiuinaturaimpurasubstantiaametallosecernatur,solaqueargentiuiuisubstantiapurasupersit,quaeconcoquenda&definiendamest,dumcolbremcitrinumcontraxerit,signumperfectaeconcoctionis.~~Atquihocexperimento&argentimethodohaecomniaprestantur.Certumenimestsolutionecuiuscuuquecorporismistiinfluidamconsistentiamabaquaheterogeneam&impuramomnemsubstantiamexcerni.Salpurgatursolutione.Hocexemplosaliscommunisatri&impuridemonstratur,quisolutusinaquamabaquaimpuritatemomneminuasisimoderelinquit.Quiauteminaquaclarissimaeffusus&solutusest;siagentecaloreincrassetur,niueusconspicietur.Secretioniautemhuicadiumentoeritargentiuiuisubstantiapura,ipsumenimquodsuaenaturaeest,retinet,alienumrespuit.Etinreductionepostcoagulationem,quodheterogeneum&impurumest,abitinfaecem.Quodueropurumest;liquatur&incanaliculamferreamproiectuminmetallumfrigoreconcrescit.Uisautemigneaaqueacrisdefinit&concoquithumidum:terreumautemargenti,quodactuestalbumpotentiarubrum,peroperisreiterationemrubescit,suumquehumidumtingitincitrinum,&hiccolorestindelebilis;estenimradicitusinfixus.Sieargentumabiisdemcausis,quibus&insuperioribusagendimethodis,inaurumtransit.Cumenimsensimilliaccidentiaauropropriaacceduntperpraeparationem,tandemauriformamcontrahit.Omneenimcorpussubcertaquantitatestansapprehenditadseformaminmomento.Argentumautem,quodpropiusadaurinaturam&mistionemaccedit,quamreliquametallamfaciliushacmethodoformamauriadsetraliit:caeteraaegerrimesedexcernendumpriusestabillisargentumuiuumfluidum;quodcumcalceauriconcoctuminaurummutaripoterit.Mutatioferriinaes.Hancargentiinaurummutationemhocexperimentonostrodidicimus,asimilitudineferriinaes.Soluaturuitrioluminaquamabaqua,inhancaquamferriramentaproiiciantur,ferueataquausqueadconsumtionemtertiaepartisillius,subdiuorelinquatur,subsidebitinimouasisferrum&uitriolum.Effundaturaquaclara,immittaturalia.Hocrepetatursaepius,dumtotauitriolisustantiasolutainaqua,necnonimpuritasferrieffusasit,conspiciesinfundopulueremrubrum,quiinfoliumliquatus&incanaliculamproiectus,inaespurissimumconcrescet.EffectussuperiusdictorumFinisApologiaehuius.Siquisomniahaecaccuratiusperpenderetexperiendo&manumoperiadmouendo;lucrumindenonminimumcaptaret,&uberiusquidem;quamaliaaliquaarteconsequeretur,simodoopusrecteperageret.Uerumhaeceoanobisscriptanonsunt,ditescendiutartemdoceremus,sedutueramesseeamdemonstratem.Hicenimfinisest&scopusnostraeApologiae.Sciotamenplurestantocomparandarumopumaestuflagrare,utnullamaliamobcausamArgyropoeiae&Chrysopoeieincumbendumesseputarent:~~perpaucosuideo,quispretaopumimmensitate,quamhecarssuppeditarepotest,paucis&necessariiscontentiadmirandaDeioperanonsoluminplantarum&animaliumortu,sed&inmutorum&inanimorumhorumcorporumdissolutione&mistionecontemplaridesiderent,quaehacarteinuestigandooculisconspiciuntur&manibuspalpantur.~~ConsiliumauthorisIncommoditatespriotismethodi.~~Illisfamelicis&aurisitientibusutsatisfiat,horumautempiisdesideriisutprouideatur,&inuniuersumomnibushuiusceartispercupidis&amatoribus,sime,quibusoperibusincumbendumsitconsuluerint,dicamingenue&bonafide,&quodmihi,idemquoqueillisconsultumesseuelimMagnaequidemsunt,quaeexpraescriptapriorimethodoaggrediendauere&apertedemonstraui,quaequesiadexitumperducantur,magnocumfoenoreprouenturasint.Uerumomniahaeclaboriosa,taediosaadmodum&difficilia,siueargentumuiuumacorporibusmetallicisartesummaeruendumsit,siueuulgarepraeparandum,utnecesseest,seuargento&aurouisquaedamigneaaccersendasit,quaeinargentumuiuumagendifacultatemhabeant,&illudcoquendi:seuargentumuiuumcumaurotamarctissimeperexiguasportiunculasmiscendum&uniendumsit,utinuaporemutrumquesimulsursumferaturigneagente&inuasrecipiensinargentiuiuiformamdelapsumcoireoporteat,seuargentumsummapraeparationepraecedentesinesemineinaurummutandumsit.~~Pretereainhacpriorimethodopluribusopusestuasis,fornacibus,aquis,oleis&quamplurimisaliisrebus.Sed&haecnonsinemagnissumtibusfieripoterunt,priusquamquodquaesitumest,uerumesseexperientiacomperiatur:multaenimintractandisuasispericulasolentincidere.Insuper&haecomniaassiduamoperamsineintermissionedesiderant.Etsiillisincumbendumsit,propriaeprofessionispartes&functionesdeserendaesintnecesseest.Atquehincquodmaiusmalumuideo,bonorumuirorumexistimationiplerumquedetrahitur.~~Tandemextammultis&assiduislaboribus,opera&oleum,utdicisolet,teriturplerunquenisiabartificeingenioso&maximeexpertoadministrenturquietiamincausarumnaturaliumcognitioneuersatussit,uterrorem,siprimumuoticomposnonextiterit,emendarepossit.~~Nequetamenhaecdamnandaautcontemnendasunt,quippequaeadalteraconcipienda&capescendaaditumfacillimumpraebiturasint.Insoliusseminisaurificiinuestigationeincumberedum.Seddeiisitasentiendumesseputo,utnihiliaestimandasint,sichrysogoniaeseusemininostroaurificocomparentur.InhuiusinuestigationecaecumbeneterisomnibusexplosisArgyropoeiaestudiososomnemoperamcollocareoportet.Cognitisenimpaucis,quaetantopere&iurequidemocculueruntueteres,caeteranulliusuelminimilaborisaestimandasunt.TriaaueteribuscelataOrtuseminisaurificinaturalisestnonsecusacplantarum&animalium.Suntautemquecelauerunt,triahaec,Materia,causaefficiens&locus,quibusnomenpropriumnonimposuerunt,sedinuestigantesadnaturaeoperarelegauerunt,&rectequidem.Materiaexquatriticumgeneratur,esttriticum&humorexterra&aquamistus:Causaefficienspartimestinsitagranotritici,partimestexterna,nempecalorsolisinaerecircumambiente.Locusestterra:sicinChrysopoeiamateriaexquasemenaurificumgeneratur,estaurum,&suumargentumuiuum:Rebis.hancmateriambarbaronomineappellarunt,Rebis,quodexbinareprimumcomponiturquaetandemcoctionediuturnafuturasitunaspecie&numero.Causaefficiensestpartimuisinsitainauro,partimcalorexternus,quicaloremsolisaemulatur.Locusestfornax,quamAthanoremappellant,cumsuotripodearcanorum&ououitreo;quoincluditurmateria.Similitudinesinortutritici&seminisaurificiUndenomenlardis.Humoreterra&aquamistuscaloresolis&aeriscircumambientisagentedissoluitgranumtriticiquodcoe-ampiuulgoexistimatur,utsuperiusdiximus.Dissolutionemautcorruptionemsequiturgermen,quodestmateriaseminifuturoproxima:hinccrescit,multiplicatur&sensimconcoquitur,dumadmaturitatemperuenerit:totohoctemporiscurriculouariossubindemutatcolores.~~sicargentumuiuumnostrumdissoluitaurum&dissolutioneperactageneraturgermen,quodestmateriaseminiargentifico&aurificofuturoproxima,quepaulatimconcoctioneuiribusaugetur,dumtandeminmassamrubram&duramutuitrumconcreuerit.~~Ethincputonomenlapidisilliinditumfuisse.Lapishicuaseeffractominutissimeteritur&inclususuaseuitreolutoobstructoigneexcellentitriduoconcoquendumest,duminpulueremrubrumseupurpureumfixum&igneumabierit,&perfectionemsummamconsecutusfuerit.Terrada,mnata&uituperataOpustriumdierum.Incuiussuperficienatabitterraimpura,quamdamnatam&uituperatamappellant,quaeabiiciendaest.Hocpostremumopustriumdierumappellaresolennt.Necpauciorestotomotustemporecotum.loresmateriaseminisnostricontrahit,quamplanta.Quorumtamentrespraecipuosartisperitinotarunt:Trescoloresinsemineaurificodummouetur.nigrum,album&rubeum.ContractatamenalbedineappellatursemenargentificumseuArgyrogoniauim&facultatemhabensmutandiargentumuiuumcuiuscunquegenerisinargentumpurum:sedmalueruntulteriusprogredi,&solaconcoctionecontinuataauctocaloreaurificumsemenproducere.QuemadmodumautemiactisinagrosseminibuscaeteraNaturaecommittitagricola,dummessistempusaduentarit:SicArgyropoeiaecultor,ubiprimumuasi.materiamincliserit:&conuenientemcaloremexhibaerit&continuofouerit,nihilillilaborisimpendendumerit,sedcaloricominittendacaetera,dumsemenprimumalbedinemcontraxerit:atquehincuim&facultatemargentificam,tumdemumuerocontinuataconcoctioneinpulueremrubrumaurificumprodier.PaucasufficiuntadartemhancAdmirandaDeipotestasinhacarte.pta,aurum&suumargentumuiuumSufficitunicaadsummumauriunica,necinposterumaliaadiiciendaest.Nullaetiampossuntinciderepericula.Semeleniminclusosemine&calorecircumposito,nectangitur,neclocomouetur,dumadmaturitatemperuenerit.Nequeassiduamopusestcollocareoperam,sedsolusignisfouendus,minusdeserendaesuntpropriaeprofessionisfunctionessedmagna&admirandamoliendo,nihilagiuulgoputabitur.Sicapudomnesretinebiturplausibilisexistimatio,nequequicquamillidetrahetur.~~Porrosilucrummagisexpetendumsit,quamadmirandaDeipotestasinoperibusnaturalibus,queabeiu,omnipotentiafluxere,nullushuiculueriaurificocomparanduseritthesaurus,quippecuiusdrachma,etiamsisemeltantumortumsubierit,argentiuiui200.~~DiuitiaeAugmentatiouiriumininfinitumUeterumuiafacilior&securiorquamrecentiorum.uelpluresexquantitateuiriumstatimigneexternoiuuante,constringet,&inaurumpurissisummutabit.Huicopericonficiendopluribusfornacibus,uasis,aquis,oleisminimeopsisest,sufficitunicafornaxa[mundeeffectushictamadmirabilis.Huiuscetaadmirabilisaffectuscausaestuisigneaauro,posquamasuopropriohumidoseuargentouiuofueritsolutum,longa&temperataconcoctionequaesita.Quaeuiscumprimuminaurosopitaesset&potentiatantum,eademsolutione&concoctioneinactumerumpit:nonsecusacuisinouodelitescenscaloregallinaeexcitatur,uttandemindepullusoriatur,quilongenobiliori&praestantioriformaconstatquamouum.Sic&semenaurificumlongenobiliussuoauro,aquooriginemtraxit.~~Uishaecaurificaperqualitatesigneasseminilongaconcoctionequaesitasredundantemargentiuiuiuulgaris,auteius,quodmetallisinest,humiditatemcoercet&temperat,atqueexhoctemperamentoimperfectaargentiuiuimistioperficitur,statimqueaureaformailliimpertitur.~~Sedquodmagisadmirationedignumest,uiresilliusininfinitumexreiterationeoperisadaugentur.~~Sienimsemenilludaurificumsemel&auroproductumrursussuohumido,propriocertaproportionemisceatur,soluatur,temperatocalo¬Hireconcoquatur,tandemetiaminpulueremrubrum,&breuioriquidemtemporeprodibit,multiplicatisuiribusprioribus,&quopluriesopusreiterabitur,tantoceleriusabsoluetur,&efficacioribusuiribusopusaugebitur.~~Namceutriticigranaiterumatqueiterumsatanumerum&quantitatemininfinitumaugent:sicsemenaurificumiterumatqueiterumsolutum&concoctumuirespropriasininfinitumaugebit.~~Etutinseminibusplantarum&animaliumpropriumhocmunusest,sobolemsuampergenerationempropagare,sicseminiaurificohocpropriumest,utprimumsaepiussolutumasuoargentouiuo&concoctum,uiribusincrescat,quibuspermistionemcumargentouiuouulgariuelmetallorum,speciemsuamaureampropaget.~~HuiusceincrementimeminitAugurelliussubfinemsuaeChrysopoiaehisUersibus."Extremohicigiturprudensnecedelabori,Nambreuisatqueartisminimaest,seddiuitisusus.""Ergouelimprimis.fuluoconfundemetalloConfectipaulummedicaminis,idquebeatiPuluerisactutumpraeseuimferreuidebis.UelgrauidumpurosemencumrursusabauroHaudfacili,&milltaextrusumcollegerisarte.~~Quimodusexillis,quapridemexegimusextatExpressussatis,&farinonomniaparest,HinctupurpureipartemmoxpuluerisaequamImmisce,atqueillislentumsuccendecalorem,Etgeminosillosetiamsimulexcoquemenses,Quoseriemspaciocunctamprodirecolorum,Peruideas,qualemternosmiratus,inannosUideris,atquebreuisumasquamaximalongoTemporeiamtotaquansistisedulusarie.~~Idqueiterumatqueiterumfacias,quotiesqueperactumIdfuerit,totiesuiresillius&ipsum.Bulueremexauctescumulum,namque,ocyusipseCrescit,&hincaliamsumitretinetqueprioremUittutemcrescentemetiam,neccredereuanuest,Illamadeointerdumpriscisautoribusauctam.~~IpsiusuttenuiproiectaparteperundasAequoris,argentumiumuiuumsiforetaequor,Omne,ueliminensumuertimarepossetinaurumNeptunusquesuperdiuosditissimusomnesTumfieri,&stratolusumNereydes,auroIresuper,purosiccantessolecapillosCaruleae,quononaliuscoloraptiusauroHaeret,&athereocuipleneconuenitaurum."~~PostremumhochyperboliceabAugurelloductumest,utintelligaturHiiortum&propagationemhuiusceseminis&auriinproximamateria,scilicetargentouiuoininfinitumabire.Nonsecusutinpropagationealiorumcorporumnaturaliumeueniresolet.Sanehuiusceseminisconcoquendi&perficiendiratioadeoestaemulanaturae,utnullaopussitarte,ubiprimumaurumsuohumorefueritmistum,nisiquodcaloreproprio&conuenientifouendumeritsemen.Idcircoinadministrationeautpropagationeseminishuiuscenihilutilius,quamassidueincontemplationeoperumnaturaincumbere.Inficiarinolimrecentioreshuiusceartisautorescompendiosammagisuiam,edocere,quaesipraestaripossit,nectamfacilisest,neccumtantofoenorehabetexitum.Insistamusuestigiispatrum,quinusquamnosaberrareposseuerissimeprofessisunt,sinaturamducemsequamur.Nequetamenexiis,quaedictasunt,tamfacilemexistimareartemoportet,utquiuiseamstatimassequatur.Arsdifficilisest.Namaurumpraeparandumest,utsolutioniminimesitcontumax,&idquidemsatisarduum.Nequeueroexistimandumestargentumuiuum,quodsoluendiauriobtinetfacultatem,esseillud:uulgare,quodpalamaPharmacopolisautmercatoribusuenit.Cumenimacorpore,quodsimilitudinetotiussubstantiaeaurumreferat,&temperamentositcalido&humido,solutionemeiusdemauriprestarioporteat;illamquidemsimilitudinemargentumuiuumobtinerenegarinonpotest,temperamentoautemessefrigidissimocertumest&maximeindefinito.Argent.uiuum.Philosophorumnoncommuneest.~~Sedaliundenobisargentumuiuumarteingeniosaproliciendum&educendumestacorporepaucissimisnoto,quodnaturaconcoxit,quodetiamsimilitudinetotiussubstantiaeaurummagisreferat,quamargentumuiuumuulgare,quoodquenullaarte,sedprimoquoquecontactu&attritucumaurononmihuscoeat&misceatur,quamaquaaquae:~~iamcontemplarealtius,quodnamsitilludcorpus.Praetereafornacem;quaecontinuum&aequalemcaloremsubministrarepossit,paucinorunt.Fornaxphilosophica.Sedpauciorestripodemarcanorum,&paucissimipabulumcaloris,cuiaequabilitatempraestarepossit.Arcanorumtripos.Totumferearcanumingraducalorisconsistit.Arcanumingraducalorisconsistit.Namuelutiuimpullieffectricem&ouoinsitam,acaloreexternosuperarinonoporret,alioquiinduresceretouum,necpullumusquamimposterumederet:sicuisseminisfuturi,idest,aurimisticumsuoargentouiudexinaniendanonest,alioquinondissoluereturaurum,necgerminabit,necfietmateriaauroproxima;sedinaurumcalorenimioagenteconcresceret,rursussidefeceritcalor,laboremartificisfrustrabitur.PuluisinDeipotestatesitusest.TandemueropuluishicaurificusinDeipotestatesitusest,quem,cuiuult,largitur&subtrahit,&frustraabiisquaeritur,cuidenegatusest.Palingenius.HincPalingeniusinsuoZodiacoait,cumpulueremhuncaurificumuirispiisquerentibusrespondissetApollosubaenigiate&oraculoquodamobscuro,&hincadconuexacoelieuocasset,sicsubdit~~.~~Tunc~~"TuncmentisdiuinaehominesoraculocaecaUoluentesanimoancipiti,uixtemporelongoExpertimulta&nonparuissumptibus,illamInuenereartem,quanonarsdigniorullaest,Fingendilapidemaethereum,quescireprophanisHaudquaquamlicet,&frustraplebsimprobaquaerit.~~Quemquihabet,illepotestubiubihabitaredecenter,Necfortunaeirammetuit,necbracchiafurum.Sed.tantopaucosdignanturmunerediui."Uideborforsitanplura:dixisse,quamquaeadquaestionispropositae.Ansitars:necessariafuissent.Uerumadeoconnexaesuntquaestiones.ut,anessetarsi,confirmarinonpotuerit,quinsimuldemonstretur,quomodoesset:Tumueroquodhis,quaedictasunt,uelutarmisexpenunaturaedepromtis,argumentorumErastiaciemoppugnarepropero.NuncigiturErasteadtemeconuertoUltimaApologiaepars.,nuncmihitecumcomminuscongrediendumest,&rationibusphysicisopiniotuainre,cuiusignaruses,fundituseuertere.confutatioargumentorumErasti.Sedquoniaminomnibusordonecessariusest,imoinstructautrinqueacie,quidimicaturisunt,plerunqueexordineopportuneconstitutouictoriamreferresolent:sicquemprosternendisargumentistuisordinemseruaturussim,dicam.OrdoinrefellendisargumentisErasti.Inprimisconuiciis,iniuriis&maledictis,quibusArgyropoeie&Chrysopoeiaestudiososinsectarispassim,cumnihilaliudpraestarepossis,nullumameresponsumaccepturuses.Nihilenimhaecadueritatiscognitionempertinent,hecmodestum&grauemuirumminimedecent,quemopinionisuaecontradicentes,demonstrationumui&roboreconuincereoportet,nonuetularumpetulantiummoreacclamare;&furentiumhominumrituexcandescere.Saneinmultis,quaetuproponis,intuammeiturumsententiamaudies,quodfundamentisdemonstrationumnaturaliuminnitantur.Sedutomniamagisapertafiant,opportunumesseputaui,si,quemanteinconfirmationeApologiecontinuataorationisseriestylumseruaui,inrefellendis,quaeaduersuseandemafferunturabErastoargumentis,posthacmutauero.Nihilenimaddiscernenda,quaeproponunturautenunciantur,ueraanfalsasint,commodius&expeditiusesseputo,quamomniaadSyllogismiformamreducere.Reductioargumentorumadsyllogismiformam.hisenim,quaeorationiscopiadicuntur,plerunqueimprudentes:decipicontingit,utprocertisincerta,prouerisfalsa&uanaamplectantur.~~Atinhis,quaeadformamsyllogismireducuntur,omnianuda&apertasunt,nullusfucus,nullusornatusintermistusest,quibusueritatislux,tanquamdensissimistenebrisimmersa&mensauditorisautlegentisperstringitur,utintelligerenonpossit,sedcaecutirecogatur.~~Quocircaabomnibus,quaeconfuse,&identidemplerunqueEraste,aduersusChrysopoeiamattulisti,detraheturuerborum&orationiscopia&ornatus,&adnudamsyllogismifiguramreducentur.~~SicadDialecticorumnormasexacta,uelutiaurum,cementi,stibii,sulphurisautaquaeaerisseparatoriaeexaminibusexpositum,explorabitur,quantumueritatisautponderisiniiscontineatur,&quiddeiis,quaeameincontrariumaduersuseaafferuntur,statuendumsitu,certocognoscetur.~~Denaturametalloruminuisceribusterrae.~~SedantequamadprofligandamArgyropoeiam&Chrysopoeiamaccedis,denaturametallorum,utiinuisceribusterraesuasponte&naturaconcreuere,disputas,&AristotelemdemateriaeorundemdisserentemtuerisaduersusGeorgiumAgricolam&caeteros.~~QuaeautemAristotelis&caeterorumessentopiniones,supraattigi.Exhisquaeueriorsit,certialiquidpronunciarenonausim:Sedsitita,utuis,&concedaturopinioniAristotelispotiusfauendum.Nihiltamenadquaestionempropositampertinet,ansitArgyropoeiaautChrysopoeiaarsuera,quaemateriamexquaproximeinminerismetallaoriuntur,noninquirit.Sedillialiammateriamargento&auroproximamnaturaeliberalitasobtulit,cuiusmistionemimperfectamperficerepossitcausaefficiens,utexsuperioribus,quedictasunt,manifestumest.Prosequerisdenaturametallorumdisserens,ipsaessespeciedifferentiam,&ductiliaesse,nequeargentumuiuummetallumesseprofiteris.Egoquoqueinhoctecumconsentire.Sedquampraecipuammetallodifferentiamassignas,quodsitductile,hancegocommunemomnibusmetallisassero,utabargentouiuo&aliiscorporibusdiscernatur.Sedquodesseductilesitdifferentiaspecifica,nego,Specificaeenimrerumdifferentienobisignotesunt,&locodifferentiarumpropriis,utimur.Nequequodsintductiliametallaaseipsisdifferunt,sedquodperfectemagisautminusmistasint,&quodaliaigniexurantur,autinpartesessentialesdistrahantur,aliaminime,utargentum&aurum.Coarguisdeindechemicos,quiunicamtantummetallorumspeciemsolisaccidentibusdifferentemposuere.Tibietiaminhoc,nonillisadhaereo.Unumquodqueenimmetallumspeciem&formampropriamobtinet,perquamabaliadiffert,&abeademnomenhabet.Iamadargumentatuaprogrediendum,eorumquedissolutionem,utinhactamcelebridisputatione,quidcertositstatuendum,intelligatur.PrimumArgumentumErastiaduersusArgyropaeiam&Chrysopoeiam.Quaecunquearsruinosisfundamentisnititur,citocollapsuraest.I.Perfectadicunturmetallaproptermistionemnonpropterformam.AtquiArgyropoeiae&Chrysopoeiaefundamentasuntmetallorumaliaesseperfecta,aliaimperfecta,&hecmutariposseinperfecta:quaefalsasuntfundamenta.ErgoArgyropoeia&eChrysopoeiacitocollapsuraest.Depropositionenemoambigit.Assumtionemautemhocprobareuisargumento.Quaecunqueformamnaturalemhabent,&perillamconstat,perfectasunt.Unumquodqueautemmetallumperfectumest&suaformaconstat&abillanomenhabet,&falsumesse,reliquametallaessequaequaedamrudimentaauri.Ergounumquodquemetallumperfectumest.perfectionemautemmaioremreliquametallaassequinonposse,hocetiamargumentoprobarecontendis.Ubiprimumcausaefficiensnaturalismotuminmateriaperfecerit,cessat,necampliusaliquidineameditatur.Nequeusquamnaturamaliquodmetalluminmineristerraeinaliudmutasse,&figmentumesse,quoddeimperfectahorummetallorummistioneinminerisdixereChemici.Cumprimumenimafrigoreinmetallumdensatafueritmateria,frustracoctionemexpectari.Cumigiturnaturauiliorametallaininobilioranusquamtransmutarit,minusetiamarsidpraestarepo¬terit.ResponsioadprimumArgumentum~~.~~RespondeoadAssumtionem:Metallanondicialiaperfectaessealiaimperfectapropterformamsedproptermistionem.Unumquodqueenimpertectumest,siformamspectemus,quodpereamunumquodqueconstet,sinmistionem,aliudperfectum,aliudimperfectum.Quodenimimperfectemistumest,imperfectumdicipotest,utignobiliorametalla,quaequodminusmistasint;ignedissoluuntur:Argentum&aurum,quodindissolubiliaintabigne,praesertimaurum,perfectadicuntur.SicAristotelescruditatem,imperfectionem,concoctionem,perfectionemappellauit,libroMeteorologicorumquarto,&tamenquaeadmaturitatemnondumperuenerunt,formamhabent:substantialem,quaconstant&perfectasunt,utuuaeimmaturae.Nequeproptereauelimcumquibusdamopinari,metalla:reliquamessequaedamrudimentaauri,sicutinuuisimmaturisdicipotest.Inhisenimuisinsitaefficiensnondummotumsuumperfecit:inillisscilicetmetallis,cumfrigoredensatafueritmateriainspeciemmetalli,motumsuumperegitnatura.Nonigiturfalsumestfundamentum.inArgypoeia&Chrysopoeia,metallumaliuddiciperfectum,aliudimperfectum,simistionemeoruminuicemcomparemus,&aliamimperfectam,&aliamperfectam,&aliamperfectioremesse.Perfectio&imperfectioinuegetabilibus&animalibusnondicipotest,utinsolismetallis.Haecperfectio&imperfectioinuegetabilibus&animalibus,quaeformamhabentsubstantialem,dicinonpotest.Nonenimconstantpersolammistionem,utinanimahaec&mutacorpora,quaesolamistionislegediuersadifferuntinuicem.sedaliquidpraestantiushabent,quodeamouet,utformamsuamconsequantur,utetiaminsuperioribusdixi.Quodposteriorilocodicis,iamperfectumasuaformaanaturaampliusperficinonposse,neceandemnaturamignobiliorametallainnobilioraperficereinuisceribusterrae,concedimus:Necillisadstimulamur,quiimpeditamfuissenaturamdicunt,quodomniainaurumnontransmutarit.Atnonproptereartibiconcedimusconsecutionemargumentitui,scilicetarteadiutriceeandemnaturamextraminerasterrae,exignobilioribusmetallisnoiliorametalla,producerenonposse.Quaedameniminsoliusnaturaepotestatesunt,utmetallaexsuisprincipiisconcreta,quaesuasponteasolanaturaortumhabent,nulliusartisautalteriusindiga.Inhisomninoimitarinaturamnonpossumus,cumquaeeorumsitmateriaproxima&causaefficiens,ignoremus.Naturasolaquadamnonpossuntefficere.Quaedamueronaturasolasineadiutricearteproducerenequit,uttriticum.Nisienimterraexcolaturprius,deindetriticumferaturnonpropagabitur.Quaedamueroetiammagissuntinartispotestate,&quaesolanaturanusquamefficit,neceffecturaestsola,utquaeartemiscenturautdissoluuntur.Nametsiomnecorpusexsinunaturaeprodierit,exillotamennusquamnaturasolaproduxitautproducetuitrum.Atarssubiicitomnecorpusnaturaleigni,quiipsumexurit&uertitincinerem;&hincexomnicinereuitrumproducitur.Sicnaturaaquamuitaeexuinonusquamdistillauit,arsproliciteandem.Eademdiuersorumgenerum&specierumaquasArgyr.EtChrysop.129uerepermiscet,quaenusquamnaturamiscuit?Nihiligiturmirum,sinaturapostquaminuisceribusterraeignobiliorametallaproduxerit,exiisdemargentum&aurumprodiiceresolanonpotuitautpossit.~~Quippeipsasinearteignobiliorametallainmateriamargento&auroproximamdissoluerenonpotest,necetiammeditataest,neceandemartiproximamdissoluerenonpotest,necetiammeditataest,neceandemartiproximammateriaminminerissuisconcoquere.~~Aliamenimmateriam,aliamcausamefficientemhabetnatura.Etarsdissolutionemhancexignobilioribusmetallisinproximammateriam,&eandemnecnonargentumuiuumconcoquere,&mistionemimperfectamperficerenouit.Ipsatamenesttantumnaturaeadiutrix.Quippequodomnecorpussitnaturalesiueagens,utignis,quoarsutitur,siuepatiens,utmetalla.Haecoperainuegetabilibus&animalibusarsefficerenonpotestquodmotusinillisnonsitinartispotestate,seduisinsitama¬Iiteriae.Causaenaturalesinmistionesuntinartispotestate.~~Athisquaeproptersimplicemmistionemautdissolutionemconstant,causaequaeeaspraestant,suntinartispotestate,utignis,&eaquaesuntignea,&mistionemhancinchoare&semicoquereuelconcoctionemperficerepotest,utinlateribussemicoctisautperfectecoctis.~~Prolixiorinhuiusceargumentisolutionefui,tumquodabeo,tanquamamachinainsuperabili,totamChrysopoeiamcollapsuramputauerisEraste,tumquodmultisaliisdissoluendisinseruiet.Sed&aliudsequiturargumentum,quodnonminus,quamhoctotamartemconfoderequeat.SecundumArgumentum.Ii.Perfectorumspecieinullaestcommutatioinaliamspeciemsubproximo&unogenerecomprehensam,utAsinusincanemtransmutarinonpotest,quiasubeodemgenere,scilicetanimaliscomprehenduntur.Atquiplumbum,stannum,aes&ferrum,argentum&aurumperfectasuntspecie,&subeodemgenere,scilicetmetallicomprehensa.Ergo,Illainhaectransmutarinonpossunt.Responsio.HocsecundumargumentumsepiusrepetisEraste.Sedpropositionemtuamprioremnonindistinctenecsemperesseueram,demonstrabo.~~Instirpibusenim&animalibusdiuersaespecieisubeodemgenereproximecomprehensisconcedendamesseputabo,quodperortus&interitus,siuegenerationis&corruptionismotumproducantur,&incorruptisautgenitisnullumpriusaccidenssensilesupersit.~~Atinmistissimpliciternegopropositionemtuamhaberelocum.Mutatioferriinaessineinterituspecieimetallicae.Mutatioenimferriinaespurissimumquamsupradocur,contrariumdemonstrat:EtplusfidendumDemonstrationi,quamopinionituae.Atquiferrum&aessuntsubeodemgeneremetalli,necfitresolutioaccidentiumsensiliumomninoinillamutatione,sedutrunquesubmetalliformaper¬Iiimanet.Argentiinaurummutatio.Adiecietiamexperimentumameprobatumdeargentoinaurummutato,sineinteritumetalliceforme,idquidemdifficilius.Idcircoinferromutandoinaesquisquenullisautpaucissumtibus&facillimeexperiripoteritutpropositionemtuamnonsemperesseueramiudicet.Quumperficinoncorrumpi.QuidsidixerocumScaligeroouumcuminpullummutatur,noncorrumpisedperfici,necinalteriusspecieigenustransire,sedformamineoesseactu?Sedesto,concedaturtibituapropositio.Sed&assumtio,anproptereaconclusionemtuamtibiconcedendamputabis?Asinusmutaturincanem.NonnesiAsinusacanedepastus,insemencaninumpostlongasmutationestransmutaretur,crederessemenincanemtransmutariposse?Hoctenegaturumnonputo.Quidsietiamdixerim,stannum,plumbum,aes&ferruminargentumuiuummutariposse,&materiamesseargento&auroproximamapudartemprobauero,nonneilludinhocmutariposseconcedes?Nequeenimdisparestratio.Atdicesforsitanmetallaillainargentumuiuumdissoluinonposse.Atequidemquihuiuscedissolutionisignaruses,fieripossenonputo.Negabisetiamargentumuiuumessemateriamargento&auroproximam.Mercuriusexsolacoctioneinaurummutatus.Egoautemidexpertussuminargentouiuoexstannoprolicito,quodsolacoctioneinpurissimumaurumacausaefficientemutatumest.Etmateriamesseproximamargento&auromultisargumentissuperiusdemonstraui,&exhis,quaesequuntur,apertiusdeclaraturussum.HocigiturtuumargumentumnullatenusArgyropoeiamautChrysopoeiamlabefactarepoterit.Nonenimutdixi,eademestinomnibusratioortus&interitusquaesimplicismistionis&dissolutionis.TertiumArgumentum.QuaeNaturaefficit,arsefficerenonpotest.Atquisolanaturaargentum&aurumgenerarepotestChrysopoeiaaurum,autArgyropoeiaargentumnongenerarepotest.Propositionemprobashacratione,siarsesseteffectrixgenerationisutnatura,nulluminterhanc&illamessetdiscrimen.Responsio.Arsnonestcausaefficiensprolificasedadiuuans.~~Responsumestsupraprimoargumento,Artemtantumesseadiutricem&impellentem,omniaautemfieripercausasnaturales,utpraecipueagentes,&naturamaliquandoexsesolainuisceribusterre,exsuamateriametallaproducere&eandemnaturamexmateria,quamiamproduxit,argentum&aurumgenerare,sedsolamidpraestarenonposse,nisiadiutrice&impellentearte,quaeigne&igneamuimhabentibusreliquametallainmateriamargento&auroproximamdissoluens,postconcoquit,&acausaefficienteperficit,sidepotentiaadactumpromoueatur.AdduxietiamExemplum,deuitro,quodestcorpusnaturalemateria&formaconstans,quodexomnimateriaincineremuersauiignisconflatur,quodnusquamnaturasolaefficerepotuisset,nisiabeiusdemcausisnaturalibusarsmateriampreparasset.~~Quodigiturais,naturamsolamefficere,quearsefficerenonpossit,sidecausaefficientepraecipuaintelligas,faciletibiconcedam:sidecausaadiutrice,minime.Praecipueueroinhis,quaesolammistionisrationem&nomenobtinent,utfusilibus&liquidis,quaeignemiscentur.QuartumArgumentum.Iu.Quodimperfectuminchoatumqueest,inspecienullareperitur.Atquiunumquodquemetallumsuaspecieestperfectum.Ergo,Metallareliquadiciimperfectaautinchoatanonpossunt,utinargentumautaurummutaripossint.ResponsioadquartumArgumentum.Huicargumentoexsuperiusdictisrespondemus,perfectionisnomenesseaequiuocum.Misturametallorumimperfectaest,nonforma.Sienimforma&speciesuniuscuiusquemetallispectetur,unumquodqueestperfectum.Simisturasolaauriestperfecta,atreliquorumimperfecta.Sedinnaturalibuscorporibus,ea,quorumhumidumestindefinitum&definiripotest,imperfectumdicitur.Concoctioenim,inquitAristoteles,estquaedamperfectio,&fructusimmaturipriusquammaturescant,imperfectihabentur,quoadmaturitatem,quaeestperfectionisspecies.Quodautemuuaimmaturasubspecienaturalireponatur,propositionemtuam,Eraste,euertit.Uuamquidemacerbam&immaturamuuaematuraeproximam&finitimamessenemodubitat.Sedargentumuiuumuulgarepauloabhumiditate&frigiditateuindicatum,autquodametallisarteeductumest,magisinnaturalirerumspeciepersistit,magisqueestmateriaargento&auroproxima,quamuuaacerbauuaematurae:quippequodhaec,sidesitcausaefficiens,statimputrescat,siautemeadempraesenssitcausa,maturescerenisilongotemporisinteruallononpossunt.Mercuriusnoncorrumpitur.Atargentumuiuum,nusquamcorrumpitur,etiamsicausapraeteriti,quaeilliortumdedit,fueritabsens.Liquoraeternus.HincipsumPliniusliquoremaeternumappellauit.Uiautemefficienteseminiargentificoautaurificoinsita,&caloreigneoexternoiuuanteexeodemargentouiuostatimargentumautaurumconcrescit.QuintumArgumentum.U.Ui.Naturaproduxitomnesspeciespropterfinesususquecertos&hominibusnecessarios.Atquiferrumusuihominumaequenecessariumestutaurum.Naturaferrumautreliquametallanonproduxit,utexhisaurumefficeret,sedutusuiessenthominibus.Responsio.Argumentumhocetsiuerumfit,nihiltamenadpropositamattinetquaestionem.AnArssit,necconcludit,sipropterususuarios,naturaproduxitunumquodmetallum,exalioaliudgenerarinonposse.Diuersaeenimsuntconclusiones,&diuerseconclusiones,&diuersaconcludendimedia.SextumArgumentum.Quidicuntuiliorametallaeademtantumrationeabargentoautaurodifferre,quaaegerasanohominediffert,inscitedicunt.AtCarbonariiitasentiunt.E.Inscitedicunt.Propositionemexeoconfirmas,quodunumquodquemetallumabaliosuapropriaspeciediffert.TresordinesmedicinaemetallorumiuxtaGebrum.~~Assumtionisprobationemretices,sedexeocolligendamdicis,quodsemenargentificumautaurificumquidamdixeruntessemedicinammetallorum,cuiusGeberinsummatresstatuitordines,prioremquaealterarettantum,secundamquaepalliandoeantumperficeret:~~posteriorem&certiam,quaeomneextrariamabargentiuiuinaturasubstantiamexcerneret&uereperficeret.Responsio.Priorempropositionemiamtibiconcessi,&assumptionisautoremesseGebruminsuasummaperfectionis.Quaedemedicinismetallorumdictasunt,metaphoricesuntdicta.Uiii.Sedhostresmedicinaeordinesametaphorastatuit.Namceuquisanusest,coloremaegriabiecit,&omniasanihominismuneraexequitur:sicmetallauiliorainargentumuelauruminutatacoloremsplendidumacquisiuerunt,&examinaeademperferunt,queargentum&aurum.Exeorundemenimperpessioneformasdiiudicaridixi:sedunicamtantumformamomniametallahabere,nesomniauitquidemGeber,quimetallorumgenerainsexspeciesdiuisit.TibiauteErasteassentior,impropriedictumesse,uiliorametallaanobilioribusdifferre,utaegerhomoasano,siexpropriisaccidentibuseorumformaediiudicandaesint:sinaccidentiaeorumcommuniatantumcommuniainspectandasint,nonomninoinsciteabiisdemdictamexistimabo.SeptimumArgumentum.Materiauniusformaefierinonpotestmateriaalteriusformae,nisipriusmateriainaliamformaeproximaefuturaemateriammutetur.AtChemicihocnonnituntur,sedcommunemdicuntesseomniummetallorummateriam.Exreliquorummetallorummateriaargentumautaurumefficerenonpoterunt.Propositionemsicprobas.Caroautsanguissuillusautquiuisaliusnusquamanimaenostraeeritconueniensalimentum,priusquaminChylumalbum,&deindeinnouumaliumquesanguinempermutetur.Assumtionemexhocprobas,quodChemicihocnonmoliuntur,utplumbiautcaeterorummetallorummateriaitatransmuteturutfiatargentoautauromateriaconueniens&proxima.Responsio.Propositionemprioremconcedo.Insuperioribusenimdixi,hancessenaturelegeminuiolabilem,utnusquamalteriusspecieiindiuiduumsitalterispecieiconueniens,nisiilludinhocmutatumfuerit.Atassumtionemtuamnego,imonihilaliudmoliunturArgyropoeiaeautChrysopoeiaeperiti,quamutreliquorummetallorummateriainmateriamargento&auroproximamdeuergat,eaqueacausaefficientemoueatur&perficiatur.OctauumArgumentum.Simateriauniusspecieiinmateriamalterispecieiproximammutarioporteat,totaillamutandaerit.AtquicumChemicimetallorummateriaminargentumuiuum,aliiinmetallumaliudmutant,nontotamutatur.Materiametalloruminalteriusmetalliautargentiuiuimateriammutata,noneritproximaargento,autauromateria.Nusquamformamargentiuelauriobtinebit.Priorempropositionemconfirmasargumentoadductodesuillacarneautsanguine,quinusquameritproximahumanocorporimateria,nisipriusinchylum&sanguinemhumanummutatussit.Assumptionemprobasasensuumtestimonio.Metallaenimmutatainaliametallaautinargentumuiuumuidenturesseeademmateria:nammetallafusauidenturesseargentumuiuum,hocautemsineigneestliquidum.Responsio.Fallerismultum,Eraste,insimilitudinecarnis&sanguinissuillimutandiinsanguinemhumanum,&metallorummutandoruminargentumuiuum.~~Illiusenimsanguinismutatioestpercorruptionemseuinteritumeiusdem,&ortumChyli&sanguinishumani,inquamutationeomniaaccidentiapereunt,&fit,utdicunt,resolutiousqueadprimammateriam,priusquamfiatsanguishumanus,necquidquamsensilismateriaepriorispercipitur,nonsecusacinlignomutatoincinerem,quiestproximauitromateria.~~Mutatiometallorumnonfitpercorruptionem.sedperdissolutionemsimplice.Atmutatiometallorumnonestpercorruptionem,sedsimplicemdissolutionem&secretionemeiusmateriae,queabargentiuiuinaturaestaliena:Argentumautemuiuumquodconspiciturpostdissolutionem,nonestperortumautgenerationem,sedpersimplicemmistionemsubalianouaproportionemisticorporis.~~Inhacmutationenonfitresolutiomateriaemetallorumusqueadprimammateriam,sedconspiciuntursensiliaquaedamaccidentiacommuniapriorimateriaemetallorum,&posteriorimateriaeargentiuiui,inutraquetamenmutationefitinterituspriorisformae&ortusposterioris.~~Argentienimuiuiformanonestformametallorum.HaecinArgyropoeiae&Chrysopoeiaeconfirmationeluculentiusdictasunt,quaehicrepeteresuperuacaneu,putaui.Haecigiturdistinctioneetsitotametallorummateriamutatanofuerit,nondesinetproptereaargentumuiuumexeademdissolutuessemateriaargento&auroproxima,quodacausaefficienteproximaperficipoterit.NonumArgumentum.Simateriametallorumessetmateriaar¬Ix.gento&auroproximainmineristerrae,ipsacausaefficientepraesenteinargentumuelaurummutaretur.Atnusquamhocinminerisreceptumest,imopostquampropriaunicuiquemetallomateriaconcretafuerit&metallumfactumfueritnusquampermutabitur.Metallanonsuntargento&auroproximamateriaautrudimentaeorum.Responsio.Nimistibiincumbendumnonest,Eraste,inprobationehuiusargumenti,quodtotumtibicoincedimusesseueruminmineristerrae.Atlexiisdemmetallisextraminerarumlocumargentumuiuumprolicinonposseacausisnaturalibusarteadiutrice,&perficiinargentumautaurum,tibiquidem,Eraste,estimpossibile,quiaignorasnecuidisti.Athisquisciunt&expertisunt,possibile&facile.Haecautemsuperiusdemonstratasunt,utlongioriresponsioneopusnonsithuicargumento.DecimumArgumentum.Quodnaturainminerissuisnonefficit,arsquoqueextraminerasnonefficit.Atexmistioneuaporumdiuersaespecieiinminerisuna&eademspeciesmetallinonoritur,seddiuersaeE.Exmistionemetallorumdiuersaespecieicumargentouelauroextraminerasunumspeciemetallumnonorietur.EuanaestArgyropoeia&Chrysopoeia.Responsio.Prioripropositioniidemrespondendumest,quodaliisargumentis,naturamessepraecipuamcausamagentem,artemueroadiutricem&materiamsubiicientem,utcausaefficiensagatineam:Causanaturalisefficiensaliudefficerepotestarteiuuante,quodsolaefficerenonpotest.Eteandemcausamnaturalemefficientemarteadiutrice,aliudefficereposseextraminerarumlocumquodineodemlocosolaefficerenonpotest:scilicetmetallaresoluereinproximamargento&auromateriam,quodinminerissolaprestarenonpotest.Nihiligiturmirum,siexdiuersiuaporibusdiuersaspeciemetallaineisdemuenisoriantur,necsialiudinaliudineisdemnonmutatur.Necminusmirum,siexuulgari&imperfectamistionemetallorumperfusionemsuasquaequeformas&speciesretinent:nonenimiislegibuscoeunt,quibusdiximusperfectamefficimistionem.Posthaecatescripta,Eraste,queurgeremagisuidebantur,&quaeadsyllogismiregulasreduximus,iisquerespondimus,multisuerbisdiuersaschemicorumopinionesdemateriametallisproximainmineristerraeenarras.Seduereanfalsesint,parumrefert,quantumadpropositaequaestionisdissolutionem.attinet,ansitars.Materiaproximametallorumaliaestinmineris,aliaapudartem.~~Nonenimaurumelaboraturiindigemusmateriaillaproxima,quaeeratinmineris,priusquamillaconcrescerent,iamenimdiximus,idesseimpossibile,maximaecumtotae&tantaesintdemateriaillaproximaopiniones,nonsoluminterChemicos,sed&interalios.~~Sedquaerimusmateriamargento&auroproximam,quaeestargentumuiuumuulgare,quodnaturanobisultroobtulit,&illud,quodexmetallisarteeruitur.ItaquequaecontraChemicorumopinionesattulistiargumentademateriaillametallisproximainmineristerrae,silentiopretereo,neinillisconfutandisoperam&oleumteram.HecenimArgyropoeiam&Chrysopoeiamnonoppugnant,quealiisnititurprincipiis:Sediistantumargumentisrespondereproposui,quibusartemhancoppugnarecontendis.Resuere&perfectemistanoniterumresoluiturinid,exquoproximeestmista.MultatamenatedoctescriptainrefutandisChemicorumopinionibusnoninficiabor,scilicetremnullamuere&perfectemistamautortamiteruminidemilludresolui,exquoproximemistasituelorta.Nequeenimsiexpane&uinofiatsanguis,hicinpanem&uinumresoluipoterit.Sicnecmetalluminid,exquoproximemistumfuit.Anmetallaexargentouiuoinminerisconcreuerint;Nametsidixerimus,metallainargentumuiuumresolui,nonproptereaconcessimus,exargentouiuoinmineristerraeipsaproximeconcreuisse,sedexaliamateriaproximasolinaturaecognita.Fatemurenimgenerationesnusquamreflecti,&prorsumiresemper,dumtandemextremadissolutioneadprimaelementa,seuadmateriamprimamuentumsit.Materiaproximametallisinminerisnonestmateriaartis.Hacquoquerationedixerimusmateriamproximammetallisinmineris,nonessemateriamartis,sedargentumuiuum,quodexmetallisresoluitur,quodabefficientecausainargentumuelaurumstatimuertitur.Aliacausaefficiensmetallainmineris,aliaapudartemest.Nihiletiamrespondebohis,quaecontraChemicorumopinionemdecausaefficientemetallainmineristerraescripsisti.Haecenimdiffertabea,quaemateriamnostramproximammouet,&perficitextralocumminerarum.HactenusEraste,obiterallataatesuntsuperioraargumentaaduersusArgyropoeiam&Chrysopoeiam,cumdemateria&causaefficiente,quae&qualisutraqueessetinmineristerraedisputasti.Quaesequunturargumentatuaaduersuseandemartemoppugnandamdirecte&apertomartetendunt:eaigituradsyllogismiformamreducendasunt,utquiduerum,quidfalsumsitiudicaripossit.UndecimumArgumentum.SilapisPhilosophicusuim&facultatemhabettransmutandimetallauelargentumuiuuminargentumuelaurum,certadebetesseeademmateria&certapraeparationis&agendimethodus.Alioquiuana&futiliasunt,quaedeeoenunciantur.Atquideeoscripsere,necdemateria,necdemodopraeparationis,autagendimethodointerseconueniunt,imodenullaaliaremagissuntdissentientesE.Uana&futiliasunt,quaecumquedeeoenunciantur:hincsequitur;uanamesseArgyropoeiam&Chrysopoeiam:quippeignoratamateria&causaefficiente,exqua&aqualapisPhilosophicusconflatur,nihilagitur,Omniumenimoperumsuntfundamentamateria&causaefficiens.Materia&causaefficienssuntfundamentaomniumoperum.Responsio.Ualidissimumesthocargumentumquodquepressiusurgereuidetur,presertimcumdemateriaagitur,exquasemenargentificumautaurificumprolicitur.Nonenimomnismateriaomnesobtinetfacultates&uires,sedsuaestcuiquopropria,&unica&simplexestueritatiscognitio,&reuerauariaesuntdemateriaopinionesapudChemicos.UariaeChemicorumopinionesdematerialapidis.Nam&Heberinsuasummaperfectionis,medicinamquaecoagulatargentumuiuumuulgare,exsoliscorporibusmetallicisproliciposseprofitetur,uelexiisdemcumsuosulphure,uelarsenicopraeparatis,uelexsoloeodemargentouiuo.~~Extantoopinionumdiuersarumconflictuartemarguendioccasionemaliquamhabuisti,Eraste,&idempronunciandi,quodDauusPamphilumalloquiturapudTerentium,Quaeresinse,necconsiliumnecmodumhabetullum,eamsiturationecertapostulesregere,nihiliplusagas,quamsidesoperam,utcumrationeinsanias.~~Quodadagendimodumattinet,nonadeomemouetmododemateriaautsubiectoconstiterit.Pluresuiaeprogignendilapidis.Pluresenimsuntuiaeadunumeundemqueeffectumconspirantes.~~Utriquetamenobiectioniresponderipotest,materiamargentoautauroproducendoproximam,eamqueindefinitamscilicetargentumuiuum,autuulgare,autquodcorporibusmetallicisreliquisinest,solaconcoctioneegere,utdefiniatur&perficiatur:~~CalorexternusestcausaefficiensexternaadiuuansUarietasmateriaenonobstat.huiusautemcausamefficientemessecaloremexternumadiuuantemqualitatesmateriaeproximaeinsitas.Quodsimateriae,quamquisquesibielegerit.adprogignendumquemappellantlapidem,uires&facultatesigneasaccerserealiquamethodonouerit,&experientiacomprobauerit,iisdemfacultatibusmateriamnostramproximamconcoquere&perficere:nihilestquodasubiectiuarietatequisquamdeterreatur.Eoenimtenduntomnia,&tandeminunumredeunteundemqueeffectumpariunt.Namsiuepullusabouocaloregallinaefouenteedatur,siuealiocaloresimili,nihilrefert.Quidsietiamsineaurificosemineargentuminaurummutaripossedixero,&cuiusinsuperioribuspatefeciexperimentum?Argentumpotestinaurummutarisinesemineaurifico.Huiusceenimeffectuscausaestuisigneaaquarumacrium,&aliaecausae,quasretulimus.~~Quodsiopinionumdiuersitas,&plerunqueexdiametrocontrarietassitargumentumsufficiensaddamnandamartem,quidmagiscontrarium,quamPhysicorum,Medicorum&Iureconsultoruminscholispugnantesopinionesinplerisque,dequibusestdisputatio?~~NonneinIureconsultorumnostrorumPandectisaliumaliusopinionemcondemnaresaepesolet,suamautemtueri?Nonneinforensibusiudiciis&iudicis&consiliariosindiuersastrahisententiasquotidieexperimur,iniispraesertimquaestionibus,quaeiniureconsistunt?Sed&exMedicis,quiinconsiliumadhibentur,utmorbisaegrotantiumconsulant,&remediumafferant,rarouideasplures,quiinunameandemqueeantsententiam?Quippeomniahaecprobabilitatemtantumhabent,nondemonstrationem.Probabilitasnondemonstratioinmedicascientia.Atquodnamsubiectumseminiargentificoautaurificoproducendosibiquisqueelegerit,autinutileaututileaututiliusfuerit,experientiademonstrabit.Experientia.Necitametuendumerit,sialitersuccesserit,quamsperabatur,uticontremescendumestinexhibitionemedicamentorum,quaeplerunquehominemcapiunt&conficiunt.Nequetamenproptereamedicinacontemnendaautcondemnandaerit:sicnecArgyropoeiaautChrysopoeia,si,quaemateriaArgyrogoniaeautChrysogoniaeconcipiendae&demumparturiendaesumendaerit,quauemethodoagendiopusfuerit,obscurumsit.Expertisquidemadeasdeminuestigandas,nullaaliaopusestarte,quamexperientia.Sedquoniamquiexpertisunt,autscriptispatefaceredetrectant,&iurequidemautillisfidesnonadhibetur,nisicoramdemonstrent,quodminusetiamferendumest,adnaturameiusqueoperainquirentesrelegarunt.~~NametsiipsanaturaArgyrogoniamautChrysogoniamexsesolanonproduxerit,tamenexsimilitudinealiorumcorporumnaturalium,quaearteministranaturainlucemedidit,uiamdemonstrant,quaillaeinlucemproferripossint,&materiamprotulit,&methodumagendidemonstrauit,&solammanumArtificisexposcit.~~Naturamateriamprotulit&methodumagendidemonstraMaterialapidisquae.Nullumueriusaututilius,quamanaturapetendum,capiendum,autsperandumestconsilium.Exilliusoraculoinambiguis&ancipitibusresponsauerissimareferuntur.Hincuideasomnes,quihancartemnorunt,adeandemnaturameiusdemqueoperaArgyrogoniaeautChrysogoniaeproducendaestudiososdemittere.~~Illorumigiturtantumopinionisubscribo,quinaturamimitantesaurum&suumargentumuiuumpromateriaautsubiectoseminisargentificiautaurificiassumunt,soluunt&concoquunt,duminlapidemdurumcoierit,&tandemincalcemautpulueremrubrumprodierit.~~Adreliquaargumentadissoluendaprogrediendumest.DuodecimumArgumentum.OpinaturErastus,&rectequidem,siquidintotareinsitueriuideriillospropiusadueritatemaccessisse,quilapidemPhilosophorumexauroconconcinnarestuduerunt.Exauroautemproducinonposse,hocutiturargumento.UtexaurofiatlapisPhilosophicus,aurumperfectiusreddioportet,quamsitinnaturaauripropria.Atquiperfectiusreddinonpotest.Exauroprocrearinonpoterit,Ergominusexaliamateria,Ergouanisunt&irritiomneschemicorumconatus.Priorpropositioprobationenoneget,cummanifestasitsensibus,necuideamusauruminnaturasuacaeterismetallisautargentouiuomistummistionemillorumperficere&inaurummutare.AssumtionemautemauthoritateBracesci&RogeriiBacchonisprobas,Eraste,&ratione&experientiaconfirmas,quaedemonstrataurimistionemadeosolidam&perfectam,utignedissolui&corrumpinonpossit.ResponsioadDuodecimumArgumentum.Bracesci&RogeriiBacchonisopinio.~~Bracescus&RogeriusBacchonecnoncaeterihuiuscefarinaeaenigmatice,tropice,&nulloordineartemtradiderunt,necauronomenmateriaelapidisPhilosophicidederunt,sedpotiuscausaeefficientis&informantismateriaminformem,rudem&imperfectam,&examborummistionelapidiortumdedere.~~Aurumutcausaefficiens,suumarg.Sedquoniammateriasuperatquantitateutmenstruuminfoetu,aurumuerouiribusutsemen&causaefficiens,nolueruntaurumlapidisessemateriam.uiuumutmateriaAurumignesolocorrumpinonpotest.Quamuisreuera&aurum&suumargentumuiuumsiteiusdemlapidismateriascientibus,&intelligentibus,&alterumsinealterositinutile,illudenimagens,utmas,hocutpatiens,utfoemina.Quodautemaurumperfectiusignereddinonpossit,autdissolui&inpartesdistrahinequeat,concedoinnaturapropria&metallicasolocaloreigneo.Uideturenimaurumadextremumperfectaemistionisomniummetallorumgradumanaturaperuenisse.Uerumaquisquibusdamdissolui&inpartesdistrahipotest,&facilequidem,hisquisaepeexpertisunt.Aquasaliscommunisdissoluittincturamaurisolamabauro.Distillaturenimaquaexsalecommuni,quaelentoigneadhibitodissoluitsolamauritincturam.Tingiturenimaquacalorecitrino,cumpriusessetalbautaquaputeiautfontis.Etexhaustaomnitinctura,subsidetcorpusaurialbum,quodincorpusigneagentereductumconspiciturargentum.~~Tincturaautemaurinusquaminposterumincorpusmetallicumredituraest,sedquodtenuissimaesitessentiae&inuaporemdistillationequibusdamadiectisferatursursum,&destilleturinliquorem,corpusspirituale,autspiritumcorporeumappellauerunt.~~Haectincturaabacrimoniaquamabaquasoluenteaccepit,uindicandaest,&deindemultis&admirandisusibus&effectibusinseruit.Usustinctureauri.Sedquoniamhaecignoras,Eraste,necoculisconspexisti,fidemnonadhibebis,nectibisimiles.Quodautemhisceoculisuidi&manibuspalpaui,quodqueetiamabAdolescenteignaro,meiubente,confectumest,maioremfacitfidem,quamtuatuorumquetibisimiliumignoratio,nihilqueignorandifalsa&inanistuapraesumptio.Tauladanus.CumautemapudTauladanumaduersusBracescumdisputantemlegisses,auruminnaturasoloignemutarinonposse,sedaliisadditisinpartesdistrahiposse.Sequentiargumento&dilemmateuteris,utprobesexauro,siuenaturammetallicamretineat,siueeandemexuerit,nihiladlapidemPhilosophicumpertinere.Decimumtertiumargumentum.Aurum,quodprolapidismateriausurpantChemici,autsolutuminliquorem&spirirum;substantiam&uiresaurimutat,autsubliquoris&formaepermanetaurum.~~Siilludprimummetallumnoncreabit,quodmetalligenusexcesserit,siposterius,cumnonsit,necperfectiusinnaturasuareddipossit,necexuberantemobtineatperfectionem,eamcaeterismetallisnoncommunicabit,necperficieteaE.Quouismodoaurumpromaterialapidisusurpeturautpraeparetur,metallareliquauelargentumuiuumnonmutabitinaurum.~~ErgofrustraexaurolapidemPhilosophicumChemiciconficeretentant.Responsio.AurumalteratumpotestMercuriuminSolemmutare.Respondeo,siueaurumnaturammetallicamretinuerit,modositalteratum,siueeandemexuerit,perficerepossemateriamnostrameidemproximam,idestargentumuiuum.~~Incalcemenimreductumaurumnaturammetallicamnonexuit,nonsecusaclapisincalcemreductuslapideamformamseruauit,quamuisdenaturametallicainaurocalcinatoillaesaueriusdicipossit,quamdelapideanaturainlapidecalcinato:~~huicenimmultum,illinihilincalcinationedeponderedeperit.Sedinutroqueuisigneacalcinationeaccersitur.~~Cumigiturcalxillaauriadmisceturcertaproportioneargentouiuoacorporibusmetallicis,praesertimabargentoarteprolicito,&certisignisgradibusutrunquemistumconcoquitur,fitpugnacontrariarumqualitatumincommunimateria.~~Calxaurialterarimutat.MercuriummetallorumMercuriusuulgaris&,metallicusdifferuntinterse.Calcisenimaureaequalitatescalidaesiccaesunt,argentiuiuimetallorum,frigidaehumidae:hincfittemperamentum&nouamistio&exhacauriformasuccedit.Dixiautemaurumalteratumhancuim&facultatemobtinere.Namsisinealterationeeaedeminilloqualitatespersisterent,cumipsaesintformaeinstrumenta,perquasipsaagit,nullaactiofuturaesset,necnouamistio.~~Dixiautemdeargentouiuoametallisprolicito,quoduulgareobnimiamfrigiditatem&humiditatemnimiumconcoctioniessetcontumax,necabaurosolumalteratocoerceriposset,nisiunitumidemargentumuiuumuulgare&aurumsimuldistillarentur,utsupradictumestinmethodo.~~Cumnaturammetallicamexuerit.praestantioribusuiribusestpraeditum.~~Quodsi,utalteradilemmatisparsassumatur,aurummetallicamnaturamexuerit,nonminoribusinstructumeritfinibus,imolongeefficacioribus&praestantioribus,quaesolutioneasuoestargento,uiuo,eorumquediuturna&longacoctioneutriusquequesuaesunt,utfitinargentifico&aurificosemine,quodinmetallumreducinonpotest,sedilliusmistionecumargentouiuocommuniauteo;~~quodmetallisestinsitum;fitueranouamistio,&hinceflergitcorpusnouaeformae;quodnecpuluisaufificusest;necargentumuiium,autmetallumquoderatprius,sedaurum;Erastusignorataurisolutionem.Xiu.utsaepiusdixi;~~&repeterecogorinretamseriatantiqueponderisSedinhis,Eraste,queignoras,iudicastanquamcecusdecoloribus,&nescisquodnamsitilludargentumuiuum,quodsoluitaurum,nequecoctionismodum,necquarationepuluisilleaurificustransmutationishuiuscesitcausa.~~Inualidumestigiturargumentum&dilemmatuum.DecimumquartumArgumentum.Lapisphilosophicusnecessarioconstatinmateria,quaeipsoauroperfectiuscoctasit.Atquiaurumperfectiusconcoquisnonpotest,necestaliquodmetallumaequeilloperfectum.Ergo,UanusestomnisChemicorumlaboriResponsio.ErastusignoratconcotioneXu.Falsaestassumtiotua,Eraste,sedquoniamconcoctiohaecpostueramsolutionempropriaesthuicarti,quamignoras,impossibilistibiuidetur.Sedignoratiotuaueritati,quaeautoritatepraestantissimorumuirorum,ratione,experimento&demonstrationenititur,nihiladiicitnecdetrahit.DecimumquintumiArgumentum.Formaeexmateriaesinuproducunturabefficientecausainsitaeidemmateriae,nonaliundeinuolant.AtquiChemicidicunt,formaminalienamateriafundatamesse,uereamateriaperficiendaseparatam,&perproiectionemformaminfundimateriaeinformandae.Quodfalsumest.ErgoLapisillorumPhilosophicusamateriaperficiendaseparatusformammateriaeperficiendaenoninfundet.Responsio.Anformaeexmateriaesinu,uelexterne.Magnaestcontrouersiainterperitiores,anformaererumdemateriaesinuabefficientecausainsitanonaliundeautexterneinmateriammigrentFernelliusAmbianensisilleMedicus.inmateriammigrentur.Medicorum&Philosophorumhuiusseculifacileprinceps,totopriorelibrodeabditisrerumcausis,nihil,aliuddisputat,subpersonaEudoxiaduersusBrutum.Formascoelitusinmateriamimmigrare.~~Ettandem,concludit,neminimumquidemformaefuisse,antequamineammigraret,sedperfecta&consummata,praeparationestatimformaminillammateriamcolitusimmigraremultisquerationibus&exauthoritateAristotelesconfirmat,nonsoluminanimahominis,quaLii&exauthbritateAristorelisconfirmat,nonsoluminanimahominis,quampersesublistereextracorpus,&externeincorpushominismigrare,&postexitumacorporesuorursuspersesublisterecertissimumest;~~&nemoambigit:sedetiaminanimalibusplantis&inanimiscorporibus.Tuuerocontrasentisinomnibushis,exceptahomislisanima.Sedutra,anFernelii,antua,Eraste,sententiainhacquaestioneueriorsit,nonestdisputandilocus,Concedamustuampraeualere&prioremhuiusceargumentituipropositionemueramesse.Nonidcircoassumtioeiusdemargumentiueraerit:quippequodexhypothesifalsasumtasit,cumaisChemicosprofiteriformamauriseparatamesseinalienamateria&infundiinmateriaminformandam.Quodsiquidamexiisitasenserint)iisadhaererenonpossum:sedsicsereshabet.LapisphilosophicusnonestformaauriExqualitatibuscontrariispugnantibusincommunimateriaueramfierimistionem.Lapisphilosophicus,quemtuutaappellas,nonestformaauri,sedlongenobilior,etsiuimfacultatemaurificamnonexuerit.Necenimsempernecesseestid,quodinformat,formamactuhabere,eandem,qualemhabiturumestcorpusinformandum.Namquaeexputrefactioneoriuturanimaliasolumcaloremhabentopificem.Materiaetiamnostraproximanonestformaauri.Sedtamlapisphilosophicusquammateriaproximasuaformaconstatexeodemtamen,fontepromanarunt,&similitudinetotiussubstantiaesesereferunt:Qualitatibustamenpugnantcontrariis,illecalidus,siccus,igneus,concoctus:haecfrigida,humida,aquea,cruda,&indefinita.Inamborummistioneexternocaloreagentefitpugnaharumcontrariarumqualitatumincommunimateria,&utriusqueprioresformaeabolentur,&noua&aureaeaqueunicaformasucceditinmistoexambobuscorpore.Expugnaenimharumcontrariarumqualitatumfittemperamentumformaeaureaeconueniens,siaequisuiribuscertauerintqualitates:~~alioquisilapidisaut,puluerisaurificiqualitates&uiresnimiumexuperantesessent,nonfieretueramistio(inquanecesseestaliamqualitatemnonexcederealiam,sedtotumadtemperamentumreduci)sedfieretinteritusargentiuiui.~~Abiret.~~n.~~innaturamlapidiscuiustamenuiresinfringerentur.Uires&facultatespuluerisaurificiexperientiadocet.Quantaeautemfuerintuires&facultatespuluerisaurifici,certoscitinonpoterit,nisiexperientia?Proiectusenimnimiaquantitateinargentumuiuum,ipsuminpulueremaurificumetiammutabit,uiribustamendiminutum,dumtandempuluispostremusnoninpuluerem,sedincorpusductilemutaueritargentumuiuum.Tuncenimaequaliseritutriusqueuictoria,exquanouaauriformaprogredietur.Naturaauteminmistiscorporibus,quaesuasponteedidit,itaseremhaberenosedocet.Exmistioneenimtetrae&aquaeconturrentibusaliorumelementorumuiribusfitlapis,fit&metallum,seddiuersaproportionislege.Inhacmistioneformaequaeactuelemaentispriusinerant,potestatetantuminsuntlapidi&metallo,nouaque&unicalapidisautmetalliformaexeorundemmistioneexsurgit.Idem&iniisaccidit,quedistillanturui:ignis;siqualitatibuscontrariisaequabiliterpugnent;&ueremisceantur.Exinanitisenimprioribusformiseorumquaemiscentur,unicaindistillataaquaprodit.Formaepuluerisaurifici&proximaemateriaeapropriisuiribusinfunduntur.XxiXviiFormaererumnonaguntinmateriamalienampersesolae.Sicnonaliundeautexterne,utfalsoputasdiciaChemicis,formainfunditurargentouiuoseumateriaeproximae,sedapropriisuiribuseidemargentouiuo&pulueriaurificoinsitis.DecimumsextumArgumentum.Quodueretransformat,formammateriaeinformandaetribuit.AtquilapisPhilosophicusfususcummetallisnonaliterdatillisformam,quamaquaabsinthiiinfusauitro,quaeformamabsinthiinontribuituino,sedodorem&saporem.Ergo,LapisPhilosophicusmistus&fuliuscummetallisformamaureamillisnonimpertit.Responsio.Assumptioexhypothesifalsaderiuataest,nequeidartisperitidicunt,nequeuerumest,formamnoalitertribuimetallisalapide,quamuinoabaquaabsinthii.Sedexmistionelapidiscumargentouiuouulgariautmetalloruminqualitatumcontrariarumaequabiliterincommunimateriapugnantiumformamunicamimpartiri,utinsuperioribusdictumest.Decimumseptimum.Argumentum.Formaererumnonaguntnisiinpropriammateriamsubiectam,inalienamminimeagunt,quodnonitadicidebetdequalitatibusprimis,quaeassiduemutantuniuersassubstantias.Atquilapidismateriaaliaest,ametallorummateria.Ergo,Lapisagettantuminsuammateriam,noniteminreliquorummetallorummateriam.Ergoeanontransformabit.Responsio.Respondeoformasrerumpersesolasnonagereinalienammateriamseuaccitauiprimarumqualitatum.nimaenimnonagitinalimentum,nequesuumfacit,nisipercaloremnaturaleminsitum,utetiamhocargumentofateris.Propositioergotua,Eraste,ueranonestindistincte;sedsiformaeexsesolaeanimaduertantur.FormaigiturlapidisPhilosophisolanonagitinmetallaautargentumuiuum,seduicontrariarum&ignearumqualitatum.Formalapidisnonagitpercorruptionemsedpermistionem.~~Nonautemagitutanimainalimentumpercorruptionem&generationem,sedpermistionemutriusque,inquanonfitaccidentiumpropriorumomniumresolutioadprimammateriam,utinortu&interitu,sedprioribustantumformisabiectis,consurgitformaaureanouar,isiparibusuiribuspugnauerintdualitatesutriusque;~~lapidisscilicet&metallicuiuscunqueautargenctiuiui.Necitibiconcedimus.Eraste,propositionemtuamindistincte.QuodenimabeodemfontelapisPhilosophicus&argentumuiuum&metallaproximefluxerunt,nonestalienamateria,sedfuiteiusdemgeneris&quodammodocommunis;sedquatenusformasobtinentdiuersas,aliaesteorummateria.DecimumoctauumArgumentum.Xuiii.Solauiuentiainformarepossuntmateriam,inquaagunt.AtquilapisPhilosophicuscaretanima.Ergo,Informarenonpoteritargentumuiuumuulgare,uel,quodmetallisi¬nest.Responsio.Falsaestpropositio.Lapides&metallaformamnonabanimaaliquaaccipiunt.Lapidesenim&metallaexElementisproximeortaformamhabent,quaconstant,necaliquaanimaformamillisimpertiit;sedsolaquantitatumpropriarumuiexternocalore&frigoreadiuuantibus,concreuere.Sed&uitrumformamhabetnaturalemsubstantialem;quaconstat,necilliatseandemformamtribuit,sedsubiecitmateriamigniquiaanaturaliumcausarumefficientiumnumeroabigendusautdistrahendusnonest,&miscuitmateriam,exquauitrumestformatum.Uitrumformamsuamnonabarteaccepit.SicuiresaurificaeinlapidePhilosophicoaccitisqualitatibuseiusdemigneis,exteriiocaloreiuuante,formamaureammetallis&argentouiuoimpertiunt,etiamsilapisuitaautanimacareat.LapisPhilosophorumcaretuita&animaXux.Nonenimiissubscriberepossum,quimetallaautsemennostrumaurificumautargentificumseulapidemPhilosophorum,uiueredixerunt,quodforsitanmetaphoriceintellexerunt,obuirium&qualitatumignearumexcellentiam.DecimumnonumArgumentum~~.~~Omneagensnaturaleassimilatsibipassuminsubstantiaautqualitate.LapisigiturPhilosophicusagensinreliliquametalla,autargentumuiuum,assimilabit,sibiillainsubstantiaautqualitate.Ergo,Lapisphilosophicusagendoinillanonexiisdemefficietargentumautaurum,quiest,finisArgyropoeiae&Chrysopoeiae,sedefficitlapidem,quinonestexgenerecorporismetallici:autqualitatem&alterationemtantuminducet,nonformamnouam.Responsio.Facileestexiis,quedictasuntsuperius,propositionirespondere:Lapisphilosophorumnonagitpergenerationemautcorruptionem.nonenimnonpergenetationemautcorruptionemlapisPhilosophicusmutatmetallaautargentumuiuum,sedpersimplicemresolutionem&mistionem,interquashocinterest.Differentiagenerationis&corruptionis,acdissolutionis&mistionissimplicis.Quodinillisid,quodagit&uincit,transformatinseseid,inquodagit,&hoccorrumpiturcumresolutioneomniumaccidentium,utignisagensinlignumcorrumpitipsum,&quodilliusimperiosubiicitur,inseseconuertit.Atinhisdissolutione&mistione,quimiscenturnonpereunt,sedpermanent,pereuntibusformisprioribus,&unicanouaformasuccedit.Etsiquidperit,utinmutationemetallorumnonestexmateriaargentiuiui,sedabigneexternouincitur&corrumpitur,&infaecem,cinerem&uitrumtransit..Lapisphilosophorumnoncorrumpitmetallasedpermistionemnouamformamexcitatinillis.~~SiclapisPhilosophorumagensinmetalla&argentumuiuum,illanoncorrumpit,nequeinsesetransformat,necsuamillisformamimpertit,sedexmistioneeorundemcumillo,succeditaliaforma,scilicetargentiuelauri,siqualitatesigneaelapidisPhilosophici&qualitatesfrigidae&humidaeargentiuiuiuulgarisuelmetallorumcontrarieequabiliterpugnent.~~Mistionisueraeproprietas.Hocenimpropriumessedixiueraemistioni,utexduobusdiuersarumformarummistiscorporibus,resultettertiumcorpusnouaeformae.~~Sanesiuireseiusdemlapidisseuseminisaurificiinpaucioremargentiuiuiquantitatemagerent,quamhuiusuiresuiribusilliusresisterent,hocinnaturamilliustransiret,sedmistumminorisefficaciaefieret,utinresponsioneaddecimumquintumargumentumdixi,&superuacuaessetrepetitio.Quodautemdealterationedictumest,fiointelligendumest,utnisilapisaurificusautmetallaautargentumuiuumcontrariispugnarentqualitatibusprimisnonfieretmistio,sedalteratiotantumquaedamsecundumposterioresqualitates,utduriciei&mollicei.~~Omnisconatusartisestqualitatesigneasseminisaurificiintendere.SedomnisArgyropoeia&Chrysopoeiaeotendit,utillaesauiaurificaautargentificainseminequalitatesigneaeintendantur,&quoefficacioresminisaufuerint,tantonumerosior&locupletiorsuccediteffectus.UicesimumArgumentum.xxArtemnonageresedDeum&causasuniuersales,artemautemsubiicere,materiam.Impiumestcredere,Artemaliquidpraestantiusefficereposse,quamDeus,&naturaefficiunt.AtquiChemicidicunt,lapidemseefficereposse,quisitauropraestantiorperfectior&efficacior.Ergo.ImpiumestcredereChemicosprestareposse,quaedicunt,perlapidemphilosophicum.Responsio.CalumniosumestproponereChemicosautconariautuelle,autpossepraestantiusaliquidefficere,quamDeus&naturaefficiant:Agnoscunt,enimDeumutcausamprimam&uniuersalem,rerumomniumautorem&opificemomnipotentem.Quicumuelitquicquammiraculoseefficcre,sinecausarumnaturaliuminteruentumidiefficit:~~cumueronaturaliter,condurritcumiisdemcausisnaturalibus,quibusiussit,utcumcertislegibus&proportionecoieruntprimarerumomniumprimordia,scilicetquatubrElementa,corpusaliquodnaturalemateria&formaconstansinlucemprodiret,ut&tualiolocolloquensdemistionefateris;~~Eraste.Fatemurigitur,Chemicos,nihi,prorsusefficerepossesedomnesciomniumrerumeffectusadDeum&causasnaturalesreferendosesse,aquibusacceptisunt.Chemicosautemsubiicereipossemateriamnaturaeutipsaagat,negarinonpotestAgricolacumterramcolit,cumseminaiacitineandemnonagit,sedestministernaturae.Quiignemlignis,carbonibus,oleoautinflammabilibussubiicit,nonexurit,sedignis.Uitrumquodexcineribus&arenafit,uitrariusnonefficit,sedignis,cuisubiicitmateriam.Interitamenhiomnesefficeredicuntur;nonuelutcausaeprincipes,sedimpellentes&adiuuantes.SiclapidemPhilosophicumautaurumnonefficiuntChemici,sedministrantcausisnaturalibusmateriam,utagantinillam.Mistumaliquodperfectiusproducipotestacausisnaturalibusarteiuuante.Quodautemabiisdemcausisnaturalibussubiicienteartealiquodperfectiusmistumproducipossit,quamquodnaturasolasinearteefficit,iniis,quaesolammistorumrationem&nomenobtinent,nonestimpiumcredere:uitrumenimperfectiusestcorpusmistum;quamcorpusaliquodnaturale.Cur&quomodolapisauroestperfectior.Ignisenim,quiomniacorporanaturalia,auroexcepto,corrumpit,exurit&dissoluit,ipsumnusquampotestcorrumpere.Siclapislongeauroestperfectior,idquedupliciexcausa.Priorest,quodsimistionisinuincibilis:&indissolubilisratiohabeatur;solutione&coctionediuturnatamfirmam,solidam&unitammistionemsibicomparauit:utnullumimposterumimperiumignisinillumhabiturussit,quantumuisdiuturnus&uiolentus.Altera,quodsiqualitatesprimae,quibusPhilosophiuitesomnestribuerunt,spectentur,igneassibieademsolutione&concoctionecomparauit,quibusaurum&uitrumdestitutasunt,quamuisalioquiperfectissimemistasint.Hincaurumnonagitinreliquametalla,utilapisPhilosophicus.CurautemlapisPhilosophicusperfectiori&nobilioriformaconstet,quamaurum,iamdixisuperius.Corporanaturaliamistasirursusmiscentur,perfectiorasunt.Xxi.Xxii.Inuniuersumenimquaecunquecorporanaturaliaiammistarursusmiscentur,perfectiorasunt.Pullusestouonobilior,&animalsemine,exquibusortumhabuerunt.Siclapisaurificusnobiliorauro&suoargentouiuo,exquibusproximehabetortum.Quodetiamdicunt,aurumexargentouiuoinpuluerisaurificiformatumperfectiusessealironaturali,necidetiamestimpossibile.Argentumenimuiuumomnissubstantiaeinflammabilisestexpers,aquaforsitanmateriaexquaauruminuisceribusterraeconcretumest,nonestomninopurgatum.UicesimumprimumArgumentum.Formatumimmissioinmateriamestcreatio.AtcreatiosoliusDeiestomnipotentis,ErgoChemiciformamauriinmateriamimmitterenonpossunt.Responsio.Huicargumentoidemquodsuperioribusrespondendumest,Chemicosscilicetformamrebusimpertirenecuellenecposse:Inplantisenim&animalibusuimformatricemseminibusinsitamuident:inmistisuerotantumcorporibusiussum&uoluntatemDeiuimefficientemesseagnoscunt,quotieselementacertalege&proportionecoierint.Coeuntautem,cumsubiicitarsmateriam,quamuires&qualitateseideminsitae,caloreexternoiuuante,subigunt&miscent,&hincformainmateriamprosilit.UicesimumsecundumArgumentum.Quodnaturainunoquoquegenereperfectissimumefficit,necperfectiusefficerepotuit,autnoluit,arsefficerenonpoterit.Atnaturaingeneremetallorumaurumeffecitperfectissimum,necperfectiusefficereautpotuitautnoluit.ErgoArsaurumperfectiusefficerenonpoterit.Ergonecexeolapidemphilosophicum,quemauroperfectioremesseoportet.Responsio.Respondeo,utaduicesimumargumentum,inmististantumcorporibusmistionemarteministra&subiicientemateriamcausisnaturalibus,perfectioremfieripossequaminmistis&solanatura.UicesimumtertiumArgumentum.XxiiiInortuplantarum&animaliumsitcorruptio.Quodnaturanontentat,necpotestefficere,arsetiamminimepraestarepotest.Atnaturanequetentat,nequepotestspeciemunamuniusgenerisproximi,permutareinspeciemaliamnobilioremeiusdemgenerisproximi.Ergo,Necarspoteritetiamidempraestare.Responsio.Idemquoquequodadsuperiorarespondendumest.~~Inortuplantarum&animaliumfiericorruptionempriorismateriae,&resolutionemomniumaccidentium,Idcircospeciemuniusgenerisproximiinspeciemeiusdemgenerisnobilioremautignobilioremtransmutarinonposse,ueluticanemmortuumnontransmutariincapramautaliudanimal:~~uelplantamuniusspecieiinplantamalteriusspecieisubeodemgenereplantae(quamuis,triticuminlolium&econtrahocinilludquidammutaridixerint)sedfieriresolutionemaccidentiumusqueadprimaelementa;nisiexeademmateriapostmultasmutationesproducatunsemenalteriusspecieisubeodemgenere.Inortumistorumsimpliciternonfitcorruptio.~~Inortuautemmistorumcorporumsimpliciternonfiericorruptionemmateriae,necresolutionemomniumaccidentiumpriorumseddissolutionemquandamsimplicemrelictisaccidentibuscommunibuspriori,&posteriorispeciei,&ubiuentumfueritadmateriamproximam,eamperfici,necdissoluineccorrumpi:~~idcircononessenecessemetalla,quemistatantumsuntcorpora,inspeciemalteriusgenerisquammetallici,cumexhisfitaurum,mutari.Naturasolanonpotestefficere,quodeademarteministraefficit,idqueinmististantum.Haecautemex,usquaedictasunt,manifestissimasunt,necrepetendaputo.Quodautemnaturainminerismetallareliquanonmutet,inaurum,etiamresponsumest,inmististantumsolamnaturamefficerenonposse,quaeeademarteministraefficit.~~Haecautemomniasuperiora&proximatuaargumenta,Eraste,eodemfundamentonituntur,quodiisdemlegibusmistionemmistorum&inanimorumcorporummetiriuolucris,quibusortumplantarum&animalium,quaetamenlongointerseinteruallodistareinmultis,satis,utopinor,suprademonstratumest.~~Erastierror.AtquehincsequituraliudtuumArgumentum.Xxiu.Argumentumuicesimumquarium.~~Siaurumpermultiplicationemgenerataliudaurumexmateriametallorum,ceugranatriticipermultiplicationemgenerantpluraaliagrana,eundemmodum&progressumtemporisobseruarenecesseeritinmultiplicationeauri,qualeminmultiplicationegranorumtritici.~~AtidemmotusqutprogressustemporisaChemicisnonobseruatur,namperproiectionemlapidisaiuntmultiplicationemhancfieriinstanti.Ergo,Haecaurimultiplicatiofieriautsperatinonpotest.Responsio.Idemetiamrespondendumhuicargumentoquodcaeteris,scilicetalimaesselegemmistionissimplicisinmistiscorporibus,&aliamortus&interitusinplantis&animalibus.Aliaestlexmistionis,aliaortus&interitus.Exmistioneenimlapidisphilosophiciuiaurificailliinsita,perqualitatesigneasfitmistio,perfectainmateriametallorum,&hincaurum,seruatislegibus,quaeinmistionedictaesunt:Inplantisuero&animalibusfitmultiplicatiouiseminisuniuscuiusquespeciei.Lapidisphilosophorumprogignendiratioanaoperibusexquirenda.LibenteradmittamlapidisPhilosophiciprogignendirationemanaturaeoperibusexquirendamesse,nequeipsum,nisiprogressutemporiscerto&praefinito,produciposse.Uireslapidisininfinitumaugeripossunt.XxvNonconstatdecausaefficientemateria&modo,quibusnaturaagit.Etquoniamilleortusestetiampersimplicemresolutionem&mistionemuiresetiamilliusininfinitumaugeriposse,cumsitinpotestateartis,subiicerequotiesueliteundemlapidemnature,utrursuseundemsoluat&concoquat.Causaigiturmultiplicationisgranorumtriticieademcensendaest,quaeMiiii&auri.Estenimuisauctautrique,granoscilicet&auro,exhocscilicetcumprogigniturlapis:Atmodusmultiplicationissiueaugmentidiuersusest.Inillisenimnonnisistatotemporisinteruallofitpropagatio,inhocperproiectionemininstanti.Haectamenauripropagatioplerunquefitprogressutemporis,utinpriorimethodosupradiximus.UicesimumquintumArgumentum.Utarsmetallareliquainargentumautaurumtransmutet,inmateriamproximamreducendasunt,eiqueeademformainsculpenda,qualemnaturainsculpit.Atnusquamcorpusaliquodautnaturaautartemuteturin:proximammateriam,namcorpusanimalisnonreditinisanguinem,necsanguisinChylum,necchylusinalimenta,sedetsiarspossetretrorsumire,formam,tameniutnatura,insculperenonposset.Ergo,Arsargentumautaurumexmetallisaffirmarenonpotest.Responsio.Concedimusnaturamautartemnonposseresolueremetallaautaliudcorpus.naturaleinproximammateriam,exquastantim&nullointermedioortumsubierint,nequeidnecesseestapudartem.Frualiamateria&causaeffiarti,aliasolinaturaeinauroconficiendonecessaria.~~Probauimusenimsolidissimisrationibus&experimentismateriamproximam,exquainuisceribusterraenaturasolagignitargentumautaurum,nonesseeadem,quamarssubiicitnaturaeextraminerarumlocumSedmateriamargento&auroproximameamqueetiamnaturalem,scilicetargentumuiiumtaniulilgare;quamquodpotentiaproximainestreliquismetallis,&abillisteruitur,nonpercorruptionem,sedpersimplicemresolutionem,nequeiisdemmodisformamargentiautauriimateriaenostraeproximeinduci,quibusnaturainminerisutitur.~~Dehisenimomnibusnihilcertoadhucconstatiinterauthores,quimetallorumhistoriamscripsere.straigiturobiicitur,eandemmateriam&causamefficientem,quales,suntinmineris,assumendasesseabarte,siuelitargentumautaurumproducere.UicesimumsextumArgumentum.Chemici,dicuntsefacereaurumnaturaleiuuandomateriam,nonsecusacagricolaetriticum,autmedicisanitatem.AtquiAgricolae&Medicinecmateriamneccausamefficientempraestare,necformamconferre,nectriticumgignere,necsanitatemefficerepossunt.Ergo,NecChemici,artesuaargentumautaurumefficere,poterunt,Responsio.CumtantumiuuentmateriamAgricolae,Medici&Chemici,proprie&uerenonefficiunt,sedeamtantumsubiiciuntnaturae,cuiussuntministri.Arstacitaestnaturaeministra:naturaautemefficit.Causaeautemnaturalesagunt&suntprincipescausaeagentes&efficientes.Maleigiturexpropositione&assumtioneobiiciturChemicis,artemargentumautaurumgignerenonposse.Nequeenimidseageredicunt,necpossunt,sedsolumnaturam&naturalescausas.UicesimumseptimumArgumentum.Xxuii.Naturaexsuapropriamatetiaaurumfacit,&eademasuisnaturalibuscausisefficientibusformamsubstantialemaureamtribuit.Atars&initium&finemfacit,&omniaexterneagit.Ergo,Arssubstantialemformam&insitamdarenonpotest.Responsio.Ars,ministranaturaeagitpercausasnaturales.Respondendumidemquodsuperioriargumento,artemnonefficereargentumautaurum,sednaturamsolam,cuiuseademarsestministra,&pereasdemcausasnaturales,nonautemexeademmateria&causaefficiente,quaesuntinmineris.UicesimumoctauumArgumentum.Xxuiii.Inmateriareliquorummetallorum,ut,exhisfiatargentumuelaurum,uiresargentificaeautaurificaeinsitaeessedebent.Atinmateriametallorumreliquorumheuiresnonsuntinsitae.Ergo,Exmateriareliquorummetallorumargentumautaurumnusquamfieripoterunt,necnaturanecarte.Responsio.Uiresbifariamaestimantur.Uiresquaedaminmateria,quaedamincausaefficiente.Aliaequaeinmateriabenedispositainsunt,Aliaequaeincausaefficiente.Mercuriusestdispositusadpatiendumutabefficientecausainformetur.~~Illaesuntinargentouiuo,tamuulgari,quamquodcorporibusmetallicisinest,potentiaproxima,quoddiximusessemateriamargento&auroproximam,quodinquamargentumuiuumdispositumestadpatiendum,&utabefficientecausainformetur.~~UiresefficientesaurificaenoninMercuriosedinlapideLapisphilosophicus&Mercuriusexeademoriginefuxerunt.~~Efficientesautemargentificasautaurificas&igneasfatemurnoninesseargentouiuo,sedpulueriseuseminiargentificoautaurifico,Excuiusmistionecumeodemargentouiuometallorumautuulgari,igneexternoiuuante,aurumemergit,utsaepedictumest.~~Poteruntetiamquedaminquibusdamsupplereuicem&munuslapidisautseminisaurifici,utdeargentoinaurummutatodiximusexperientiacomperisse.Itaquehuicutilli,netaediosasitrepetitio,estrespondenquaedametiamsinelapideinaurummutaripossunt.Uerumidquidemmagnocumlabore,paucofructu&foenore,sicumseminenostroargentificoautaurificoconferatur.UicesimumnonumArgumumentum.Formaenaturalesrebusinsitenoninformantpriusaliammateriamextrase,quamillamsibipropriameffecerint.AtquineclapisPhilosophicusnecquidquamaliudpotestmateriamreliquorummetallorumsuamfacere:idest,argentoautauroproximam:Ergo,LapisPhilosophicusnonpoteritinformarereliquametallainargentumuelaurum.Responsio.Idemfereargumentumest,quoddecimumquintum.dum.Sedquodinassumtionedicitur,lapidemphilosophicummateriamreliquorummetallorumsuamefficerenonposse,idest,reducereadmateriamargento&auroproximam:concedendumquidemest,sidemateriaproxima,qualisinuisceribus&mineristerrae,intelligatur,hocenimestimpossibile:Sedsidemateriaproximaapudartem,idest,deargentouiuo,falsaestassumptio.~~Lapisenim&argentumuiuumexeademoriginefluxerunt,&utrumqueigneestindissoluigiturproptersimilitudinemtosubstantiaeutriusquefacilemiscentur,&lapisaurificusretinet,concoquit,figit&tingitargentumuiuumuiqualitatumignearum,&cumutrunqueigninoncedat,neccorrumpatur,fitmistiostans&perseuerans:~~Quomodolapisphilosophicustransmutatmetallainaurum.interimignisexternusagitinmateriamanaturaargentiuiuialienam,eamqueexurit&excernitasubstantiaargentiuiui.SiemutatumapparetargentumTricesimumArgumentum.XxxMetallorumnaturaexperpessionemateriaeeorundemindicatur.Chemiciasseueranterscribuntfierinonposse,utargentumautmetallumconflet,quisquisnonexploratecognitumhabet,exquibus&quomodonaturametallagenerat.Atquihaecomniaipsiignorant.Ergo,Exmetallisaurumconficerenonpoterunt.Responsio.FalsumestChemistasdicere,necessariumessenaturammetallorum,utiinuisceribusterraeasolanaturaconcreuerunt,cognoscere:hocenimcertoscirinonpotest,necquaefueritmateriaillorumproxima,priusquamortumsubierint.Sednaturaeoruminquirendaest,exmateria&formaeorundem,que&qualisestposteorumanaturaortum,&utinuncipsaconspicimus.Hocautemexperpessionemateriaeiudicatur,&inquibusexeademargentumareliquismetallisdifferant.Perpessionesautemhae&differentiaeinexaminibuspropriis&igneoculisconspiciuntur.Sicquaeperfecteautimperfectemistasunt,iudiciosensuumdemonstrantur.~~Quibusperspectisstatiminquirithuiusceoperisinuestigator,quifieripossit,utreliquametallaeadem,quaeargentum&aurumexaminasubeant,Quodneutiquampraestaripoterit,nisicognitamateriaillisinsitaargento&auroproxima,&causaefficiente.~~Quaescitusintnecessariaapuoartem.Haecigitursunt,quaeapudartemnecessariasunt,quaequefaciledemonstraripossunt,cumiudiciumsensusdeillisfidemfaciat:quodhonidemdenateriametallisproxiniainminetisterraedicipotest.TricesimumprimumArgumentum.Xxxi.QuamuisChemiciscirentmateriamproximam,&causamaurieffectricem,tameninalioloco,quaminminerisnaturalibusaurumfacerenonpossent.Atquinullumaliumlocumhabent,quamfornaces.ErgoInillisargentumautaurumefficerenonpossunt.Argyr.Et.Chrysop.193.Falsaestpropositio.Nam&aliisprincipiisincumbitars,quamiisquaeinminerisassumitnatura:Etaliolocoargentum&aurumefformandaesse,satisexsuperioribusconstat,necaliarefutationeopusest.TricesimumsecundumArgumentum.Chemicifatentur:Xxxii.Sinaturainminerisnaturalibusnontransmutatuiliorametallainargentum&aurum,ArsChemicaetiameanonpoterittransmutare.Atquinaturanusquamtransmutateainargentumautaurum.Uniuscuiusqueenimmetallimateriaestproximaquaealteriusmetallinonpotestessemateria.PetriBoniFerra.opiniodecausaaurumefficienteinminera.Ergo,Arsetiameanontransmutabitinaurum.Responsio.PropositioauthoremhabetPetrumN194.Argyr.EtChrysop.BonumFerrariensem,Aitenim,causamefficienteminminerismetallorumessesulphur,autaliquidexnaturasulphurisnostriuulgaris:quodsiipsumnaturacoctioneamateriametallicuiuslibetsecreuerit,fieriaurum,sinminus,imperfectummanere:Idcircoprogressutemporissulphurilludexcerniinmineris,dumtandemmetallumabilloomninopurgatumaurumreperiatur.Multaautemesseimpedimentainmineristerrae,quibuspurgatioillasistitur&cohibetur.ImprobaturopinioPetriBoni.XxxiiiXxxiiii.Uerumhuicopinionisubscriberenonpossum:sedaliammateriam&causamefficientemartinecessariam,aliumqueagendimodumadhibendumsentio,aquibusidemeffectussequatur,utprobauimus:Itaquesiueinmineristerraenaturauiliorametallatransmutaueritautnontransmutaueritinargentumautaurum,malesequitur,peraliascausasnaturales,quasdiximus,arteiuuanteeademinargentumautaurummutarinonposse.TricesimumtertiumArgumentum~~.~~Sispeciesmetallorumpermutarinondebeantineandemgenerisproximispeciem,resoluieanecesseestinmateriamcommunemomnibusspeciebuseiusdemgeneris.Atmetallaualidissimofrigoreconcretainmineris,rursusinmateriamcommunemeiusdemgenerisresoluinonpossunt.Ergo.Inminerismagisperficinonpossunt.Responsio.Parumrefertsciremetallainminerisfrigoreconcretaresoluanturnecneincommunemmateriam,Responsumestenimsupraproximoargumento,artemidcircooppugnarinonposse.TricesimumquartumArgumentum.Utspecieseiusdemgenetisproximtranseatinalienamspeciemeiusdemgenerisnecesseestutindiuiduumspecieipriorismuteturinindiuiduumspecieifuture.Atquihocfierinonpotest,Ergo,Metalla,quaecettamhabentspeciem,trasmutarinonpossuntinaliam.Responsio.Uerissimapropositio,sedAssumtiofalsa,saltemtibi,Eraste,impossibilis,quiignorasti,necexpertusesuiliorametallainproximamargentoautauromateriamresoluere,necnosticausamefficientem,quosueeffectusproducat.TricesimumquintumArgumentum~~.~~QuaeinbeneinstitutisRebuspub.XxxvSceleratis&impostoribusinhibendamesseartemhanc.&Ecclesiasticislegibusprohibitasunt,scirinonoportet.AtChemicaarsiniisdemprohibitaest,Ergo,Noninquirenda.Responsio.Ueraquidempropositiotua,Eraste,quaetamennonitageneraliterconcedenda,quinexceptionemaliquampatipossit.Quodsiaequeueraessetsuaassumtio,obmutescerem.Seduellemtenominasseauthoresprobatissimoshuiuscepropositionis.Quandoquidemeosexofficinatuaprodiisseputabo,cumpalamhodie&olimaiprincipibusGermaniae,&quamplurimisuirisbonishaecarsexerceatur.Sceleratisquidem&impostoribusquibusnullaaliacuraest,quamfallendi,&fallendodiuitumnaressemungendi,inhibendamesseeandemartem,Reip.esseutileexistimauerim.Interimminimeferendumest,inquirendisnaturaearcanispiis&probisuirisuiam,occludere,quinonopum,cumpaucocontentisatdiuitessint,sedadmirandorumDeioperumiinstodesiderioadeiusdemmartiscognitionemalliciuntur.AtquodtudeEcclesiasticislegibusdicis,reperiocontrainilliseiusdemartismentionemaliquamfieri,Esdrasprophetalibro4.cap.48.Esdrasli.4.c.8.Sicait:Quomodoauteminterrogabisterram,&dicettibi.Quoniamdabitterrammultam,undefiatfictile,paucumautempuluerem,undeaurumfit.Necomninoimprobabileest,perpaululumpuluerisintelligisemenaurificum.ThomasautemAquinasin22.Thom.Aguin.22.quaes.qu.77.art.2.sicait:Siperhalchemiamfieretaurumuerum,nonessetillicitumipsumprouerouendere:77.att.2.quianihilprohibet,artemutilaliquibuscausisnaturalibusadproducendosnaturales&ueroseffectus;sicutetiamDiuusAugustinusdicitlibrodeCiuitateDei.Sunt&aliatestimoniaplurima,sedcumnullacitasincontrarium,haecenarrassesufficiat.Xxxui.TricesimumsextumArgumentum.Formaererumnonsuntseparabilessedinmateriamtantumpropriamagunt,noninaliam.AtformaelapidisPhilosophici&metallorumsuntseparabiles.ErgoFormalapidisnonagetinmateriammetallorum.Responsio.Idemargumentumquoddecimumquintum&uicesimumnonum.Idcircohuicidemquodillisrespondendumest.Qualitatesenimquaesuntinmistiscorporibusdiuersarumspecierum)sicontrariaesint,pugnant,&agunt&patiunturiinuicemsesequeadmoderationem.Expugnacontrariarumqualitatumsitnouamistio&nouaformaoritur.rediguno,fitqueunumcorpusuniusformae;prioribusexinanitis.TricesimumseptimumArgumentum~~.~~Xxxuii.Xxxuiii.IndiuiduumuniusspecieinonpotesttransmutariinIndiuiduumalteriusspeciei,eiusdemgenerisproximi.Atquistannum,plumbum,aes&ferrumsuntsubeodemgenere,scilicetmetalli,Ergo,AliudnonpotesttransireinIndiuiduumalius.Responsio.Repetitumesthocargumentum.Est.enimsecundumexordinesuperiusconstituto.Itaquehuic,utilli,estresposdendum~~.~~TricesimumoctauumArgumentum~~.~~Chemicidicunt,metalladebereresoluiinmateriameorumprimam,siinargentumautaurumeamutarioporteat.Athocfierinonpotest.Ergo,iinargentumauoaurumtransmutarinonpossunt.Responsio.PeritiArgyropoeiae&Chrysopoeiederesolutioneinprimammateriamdisserentesintellexeruntdemateriaargento&auroproxima,quaeestargentumuiuum,utiamsaepedictumest,nondemateriaexquainmineristerraemistasunt.TricesimumnonumArgumentum~~.~~Xxxix.Quaeartesquotidieexperimentisesseprobantur,ueraesuntutMedicina,Arsfusoria&caeterae.AtArsChemicanusquamexperientiaaliquaprobataest.Ergo,Arsnonestuera,sedfalsa.Responsio.Falsaestassumtio.Namsi,Eraste,experimentumnullum,usquamuerumuidisti,nonsequitur,omnesnihilusquamexperientiauerumcomperisse.Negatiuatuaestassumtiouniuersalis,quamparticularisaffirmatiuaeuertit.QuadragesimumArgumentum~~.~~Xl.Xli.Impiumestaffirmareaftemposse,quodnaturaefficit.AtquihocaffirmatArsChemica.Ergo,Impiumestquodaffirmat.Responsio.Falsaestassumtio.ChemicaenimArsnonaffirmataliquidseefficereproprie,sedsubministrando&subiiciendonaturaemateriam&causamefficientemnaturalemefficeredicitur.Etitaresponsumestsupraadsimiliaargumenta.QuadragesimumprimumArgumentum.SihaecArsessetuera,ditaretoomnes,quieamexercetent.Atfereomnesexeaadinopiampeneredactisunt,Ergo,Haecarsestfalsaresponsio.Uulgosoletobiicihocargumentum,necualidiusaliudexistimaturadeuertendamArgyropeiamautChrysopoeiam.Sedhuic,argumento,uarieresponderipotest.Uariosessescientiarum&artiumfines.Omniumscientiarum&artiumfinespostremisuntuarii.Horumprimoordineestcontemplatiosolainiisartibuspotissimum,inquibusadmirandaDeiomnipotentisOpt.Maximisibiobsequentisnaturaeoperanonuulgocognitareludent;inquorumcontemplationemenshumanasatiatur&acquiescitSecundoordinefinisest,Actioearundemscientiarumautartium,utquamquisquedidiceritartem,eamexercendonecessariismiserrimaehuiusuitaetransigendaenoncareat;Finesscientiarum&artiumlaudabiles.&Reip.prosit.Ethosquidemfines,quicunquesapit,laudabilesesseprofitebitur:propterquosetiamArgyropoeia&Chrysopoeiaiureexpetendaest:Illic.enimadmirandanaturaearcanacontemplarilicet,necquieamrectenorunt,eosdemfamelicosesseipsausquamspermittet.Quifinisartium&scientiarumuituperandussit.Uerumaliusestartiumfinisuituperandus&damnandus,scilicetaurisacrafames?&habendiinsatiabiledesiderium.Postremumhundfinem,Eraste,falsumexistimastiesseuerumArgyropoeiae&Chrysopoiaefinem.NamsiMedicinae,quamprofiteris,tibiistantumscopusest,utditiorfias,nonutReip.aliquamutilitatemafferas,minimelaudanduserisExfalsaigiturpropositioneassumtionem&conclusionemfalsam&uitiosamessecertumerit.Sedesto;Ueritas&falsitasartisnonexopumcopiaautinopia,sedexignorationeartisiudicanda.concedaturfinemArgyropoeiae&Chrysopoeiaeesseopes&diuitias,exillarumtamencopiaautpenuria,ueraanfalsasitars,diiudicarinonpoterit.Namargumentumtuumestapossibili,quoaliquanecessitasnoninducitur.Sienimexignorationehuiusceautalteriusartis,quieamexercuerit,pauperioreuaseritnonarti,sedignorationiartificisimputabitur.Nectameproptereaarsautfalsitatisautimpossibilitatiscoarguendaerit.~~Sinabingenioso&peritoexerceatur,nihililliexoperibusdeerit,&siuepaucocontentusfuerit,necnisiquantumreifamiliarisnecessitaspostulabit,(quisapientisuerusestscopus)siueopibusseprofluere&superbire,reipsademonstrauerit(quiinsipientisest,finis)ueritasartisdeprehendetur.~~Imperitiartispauperiemfaceresolent.Sedquoniamutplurimumhaecarsabimperitistractatur,mirumnonest,siipsapauperiemfaceredicatur.Difficultasartis.Sanenisiabexpertissedoceatur,&reipsademonstretur,uixnisilongissimotemporeadeamperueniripotest.Insumma,siArgyropoeiamautChrysopoeiamexercentesadinopiamrediguntur,nonartisfalsitas,sedturpisillorumignoratiocausaestinopiae.QuadragesimumsecundumArgumentum.Xiii.Xiiii.Quaeagrauibus&probatissimisuirisarsneccognitanecprobataest,arsnonest.Atgrauibus&probatissimisuirischemiaearsnonestprobata.Ergo,Arsnonest.Huicargumentoadiicisaliudsimile.QuadragesimumtertiumArgumentum.QuaenouaesuntArtes,nonsuntArtes.AtquearsChemicaquatuorautquinqueantehacseculanonexcedit.Responsio.Hippocratis,Aristotelis,Galeni&caeterorumantiquorumPhilosophorum&probatissimorumuirorumseculishaecarsincognitafuit,utarsnecetiamabiisdemprobariautimprobaripotuit.Necquodforsitantantaesitantiquitatis,utputas,idcircoarsnonestdicenda.Nouaequaedamartesueteribuspraestantiores.Nam&nauticaepixidis,tormentorumbellicorum,&Typisexcudendorumlibrorumartesuetustatiincognitaefuerunt,quibustamenartibusantiquitasnihilparhabet.Artestamensunt&uerissimae.Necminushisomnibusuerissimaest&admirandaArgyropoeia&Chrysopoeia,quaeetiamcognitaest.uiris,probatissimis,&innaturalibusPhilosophiaepraeceptisperitissimis,licetpaucis,interquosprimaspartestenetGeber,quem,tuEraste,idolumChemicorumappellas.Geberartemhancesseuerissimam,probauit.Uerumdefinitionibus,diuisionibus,causis&effectibus&certispraeceptionibusephysicispetitisartemuerissierastusimpugnauitChemiamanno1566Mercuriusexauroprolicitus.[/]206ApologiaNonestArs.Ergo,uerissimamesseprobauit.Pluratamendictaesseabeocomminisceris,eaqueredarguis,quaenusquamsomniauit.Hecsuntargumentatua,Eraste,quibusnonsinecontumeliis,iniuriis&iraaduersusChemicospugnasti,anno,utscribis,millesimoquingentesimosexagesimosexto,menseAugusto:~~Atcumdeferbuissetiratua,&abegregio&doctouiro,utscribis,argumentaquedamopinionitueaduersantiapropositaessent,iisrespondistisubfinemhuiuscedisputationis,&modestius,quidem,utuidetur,quamsuperioribusargumentis.~~Ostendittibiis,utais,argentumuiuumabauroprolicitum,&excaeterismetallisproliciposseprofitetur,necmultumaduersaris.Sedquodargentumuiuumueluulgareuelabimperfectemistismetallisreductumsitmateriaargento&auroproxima,negas.QuaedamquaeconceditErastus,quaedamautemnegat.Etquamuisitasereshaberet,tamenarteinargentumautaurummutariiposseinficiaris:fateristamenargentumuiuumexauroreductumfacile&celeriterinaurumconcoctioneposseredirem.Argentumautemuiuum,quodcunquesit,nonessemateriamargento&auroproximam,hincconiicis,quodununquodqueargentumuiuumsittantumIndiuiduumsuae&propriaespeciei,&quodalteriusspeciciIndiuiduumnusquamessepossit.UtsiexplumboarteproliciaturargentumuiuumsitIndiuiduumplumbi,sialterius,siteiusdemIndiuiduum.Utidconformes,similitudinemadiicisinsanguinibus,quiadiuersaespecieianimalibusfluxerunt,quiomnessesecolorereferunt,&idemsanguinisnomenobtinent,sednoneandemrationem,naturam&speciemgerunt.Sed&incarne&multisaliisrebuseiusdemnominisexemplaadfers:hincconficis:~~Siargentumuiuumuulgareautquodametallisprolicitur,nonestmateriaargento&auroproxima,siueeorundemIndiuiduum,uanosesseomnesomniumChemicorumconatus,cumnullamateriapossitmotuacausaefficienteformamcertamapprehendere,nisiformaehuicsitpotentiaproxima.~~Saneexmultisquasaduersusartemhancattulistiargumentanullumhocuerisimiliusest,quodquemagisurgereuideatur,sedcuitamenfacilesitrespondere:ArgumentaErastifereomniaadprobationemstabiliendamnonprosunt,cum,necessitateinducunt:Nititurenimhocargumentumtuumsimilitudinenominis,nonreiautsubstantiae:Argumentahaecomniaasimiliplusadillustrandamprobationemquamadillamstabiliendamprosunt.Namfereomniainfirmaargumentaasimilitudineducuntur,cumnullasittantasimilitudoquaeperomniaextendatur.quiaasimiliducuntur.Nullamautemnecessitateminducunt,sedutauditoresuellegentesseseobsequentesdictisautscriptistedant,maximeaccommodatasunt:idcirconullisargumentisfaciliusincautosdecipi&fallicontingit,quamiis,quaeasimilitudinererumducuntur.Resposioadultimaargumentaasimiliperita.Huicigiturargumentotuoasimilipetito,Eraste,sicrespondeo.Materiaremota&proximaeodemnomineappellaripossunt,noneademrationecenseri:utputasanguissuillusestmateriaremotacarhihumanaesanguisOihumanusproxima,&tamenuterquenomenhabetsanguinis.Sedsanguisillesuillus,nusquameritmateriaproximacarnihumanae,nisimultismutationibusinsanguinemhumanummutatussit.Discrimenhocmateriaeproximae&remotae,etsiuerumsitinsanguinesuillo&humano,nontamenhincsequitur,argentumuiuumuulgare,autquodexmetallisarteprolicitur,aliudessemateriamremotam,iudproximamargento&auro.Probauimusenimexsuperioribusomneargentumuiuumesse,argento&auromateriamproximam&solacoctionedifferre:&quoplusfueritdecoctumeopropiusesseeorundemindiuiduum:namueluti,cineresexquibuscunqueherbisautlignisautaliisrebusexustis,suntproximauitromateria,tametsiexdiuersorumgenerumautdiuersarumspecierumcorporibusprodierint.Sic&exquibuscunquecorporibusargentiuiuimateriadissolutafuerit,erit,proximaargento&auromateria.~~Hlaecetsi,ualidissimis,argumentisprobauerimustumexsimilitudinetotiussubstantiae,tumabaccidentibuspropriisutriusquecommunibus,tantotamenueriusesseexistimandumerit,quantocertumestargentum&aurumfinemesse&periodumnaturaemetallicaenonsecusacuitrumfinemomniumcorporumnaturalium.~~Aurum&argentumfinisnaturaemetallica:uitrumestfinisomniumcorporumnaturalium.Finemdico,quodignisilladissoluereautcorrumperenonpossit,sedomnemuimartistolerent,atqueeademsemperpersistant,quodpropriedeauro&uitrodicioportet;sedilludanaturaortumest,hocabarteelaboratum:haecdecaeteriscorporibusitadicinonpossunt,quaenonsuntproxima&impermutabilismateria,sedassiduismutationibusobnoxia.Argentumautemuiuumasuacausaefficientenihilaliudfieripotest,quamargentumautaurum,ceucinisigneuiolentoagenteuitrum.Distinctionaturaecorporumeiusdemnominis,seddiuersaerationis.Omniaigiturargumentatua,quaeexdiscriminecorporumeiusdemnominis,seddiuersaerationis,attulistiEraste,hacdistinctioneeuertuntur.quodcorporum,quaesunteiusdemnominis,Oiialiasuntdiuersaerationis,utinsanguinesuillo&humanque&aliasintmateriaremota,aliaproxima:aliauerononsqlumsinteiusdemnominis,sed&formae&rationis,quaetantum,accidentibusquibusdamdifferunt,utargentumuiuumueluulgare,uelquodcorpopusmetallicisinest,autaliisrebus.Praetereaquaedamcorporasintproximamateriapermutabilisinpluresaliasproximasmaterias,utelementa,&quaeexhisconcreueremultacorpora:quaedamuerosintproximamateriainquoddamextremuimpermutabile&fixu,utargetuuiuum,exquofitaurum,&omniscinis,exquouitrumconflatur.Seduideoobiicimihi,siargentumuiuumnonpossitaliudfieri,quamargetumautaurum,&aurumsitimpermutabilecorpus,exiisArgyrogoniamautChrysogoniamprocreatinonposse,cumtameillaproximamhismateriaessedixerimus;Respondemus,quoddeproxima&impermutabilimateriadiximus,intelligendumesseincorpore,quodsolanaturaproduxit,&omnibusnotumest,utargentum&aurum:sedsemenargentificumuelaurificumasolanaturanonestproductum,sedarteministraeimpellente,quamuisacausisnaturalibefficientib.Peroratio.Haecsunt,Eraste,queadeuertendasargumentatuasatisesseputo,&plurafortassis,quamquaeprimoproposuissem,quaequequestionis,dequaagiturlimitespraetergrediuntur.Iamigiturfinemdicendifacereopportunumessearbitror.EpalogusaxiomatumhuiusceApologiae.Hocunumauobispostulo,quos,totiusDisputationisiudicesconstituo,utinmemoriamhaecaxiomatareuocetis:nonhicagidestirpiumautanimaliumuiuentiuminteritu,sedcorporuminanimorum&mutorumsimplicimistione&dissolutione:utraquediuersislegibuscircumscribi:illorumortusacausaefficienteinsitaproficisci,quaenecsitinpotestateartis,neceiusdemopeindigeat:Horummistionemacausaefficienteprodire,calorescilicet&frigoreinhumidum&siccumagentibus,siAristotelicredimus.Haeccumsintinanimapulsuexternoagitari.oportere:causamautemhancexternainartispotestateesse:uiminsitam&prolificamseminiplantarum&animaliuminfundere,nonartisquidem,sedsoliusnaturaeessemunus:~~Atmateriammetallorumimperfectemistorumresoluere,&admateriamargento&auroproximamreducere,eamque&argentumuiuumuulgareperficere,nonsolumnaturaeinmineristerrae,sed&extraeasopusesseartisimpellentiscausasnaturales,utagantinsubiectammateriam.~~Formaseorundemmetallorumexperpessionemateriae&corporeisaffectibusmagisquamabactionibusiudicari.Eosdemaffectus&proportionemargenti&auriinmateriaillisproximasolamistioneaccersiri.Quibusquaesitis&comparatisineandemmateriamproximamstatimargenteamautaureamformamacausaefficienteprosilire.Argentum&aurum,praecipueueroaurumfinemessenaturaemetallicaemistionis:Uitrumuerofinemesseomniumcorporumnaturalium,quaecorrumpuntur,&horummateriamtandeminuitrummisceri.Huiusscilicet&illiusuitri&aurimistionemabigneesseindissolubilem.Metallaautemomnia&argentumuiuumadhancaurimistionemartereducipercausasnaturales,&hincformamnaturalem&substantialemaureaminmateriaoriri.Materiamproximamunicuiquecorporinoncorrumpisedperfici.Quaemistasuntcorpora,sirursusmisceantur,perfectiora&nobilioraesse,quamquaeprimoexquatuorrerumprimordiis,scilicetElementisconcreuere.QueomniacumequilibristateracumErastiargumentisperpenderitis,sciouos,quirerumnaturaliumperitiestis;Conclusio.~~necullisanimiperturbationibusuexatiestisiudicaturosessemenonsinerationeArgyropoeiae&Chrysopoeiaedefensionemsuscepisse,illummale&perperameandemartemfalsidamnassemequeoptimoiureabilliussententiaadTribunaluestrumprouocasse,&quodipsumiudicareoportueratinhacdisputationesententiamilliusrescindendomeamqueincontrariumconfirmando,Argyropoeia&Chrysopoeiam216Apol.~~Argyr.EtChr.artemesseuerissimampronuntiabitis.Haecsuntquaeinquaestioneproposita,AnArgyropoeia&Chrysopoeiasitars,dicenda&disserendaesseexistimaui.Cuicaeteraequoquequaestionesobiter,propterconnexionem&cohaerentiamintermissesunt,scilicet.Quidsit:Quodsit:&propterquidsit.Quodsieaquaepriorisquaestionis&confirmationisstabiliendaegratiascripsi,uobis,quihaecperlegetis,grataesseintellexero,decaeterisquoquequaestionibusDeoOpt.Maximofauenteluculentiusposthacaliquidediturumesse,quantumsuppetetocii,apudmeconstitutumest,idqueabstrusummagis,&maioriadmirationedignumomniumqueutilissimum.~~