Labyrinthus medicorvm errantivm, D. Theophrasti Paracelsi. Cvm Adivnctis. Ingenij quisquis Theophrasti fila sequutur, Tutus ab insidijs est Labyrinthe tuis.Labyrinthus medicorum errantiumParacelsus, LabyrinthusParacelsus, Theophrastus von Hohenheim12313247cnp01924166Theophrastus Bombastus von Hohenheimtranslatornanthe translator is unknowneditornanthere must have been an editor but he is unknown30584Valentinus Neuber, impensis Bernhardus VischerNuremberg28616501553

Generated for scholarly use.

Labyrinthus medicorvm errantivm, D. Theophrasti Paracelsi. Cvm Adivnctis. Ingenij quisquis Theophrasti fila sequutur, Tutus ab insidijs est Labyrinthe tuis.Digital facsimileMDZMBS

Tokenization, lemmatization, and POS tagging produced by the EMLAP pipeline; TEI P5 export generated from JSON sentence data.

treatisemedicinealchemyAutomatic export from JSON sentence data to TEI P5.

LabyrinthusMedicorumErrantium,D.TheophrastiParacelsi.CumAdiunctis.<image1>AlteriusNonsitQuiSuusEssePotest.1552.IngeniiquisquisTheophrastifilasequutus,TutusabinsidiisestLabyrinthetuis.InLaudemMedicinae.Indidithumanispraeclarasmentibusartes,ClaragubernatorquiregitastraDeus.Utcertistotummoderenturlegibusorbem,Atquehominesfirmaconditioneiuuent.Plurimauelreferantpraesentiscommodauitae,Necnonutprosintmoribususquebonis.PraereliquisdiuinatamenMedicinaputandaest,Quaemorbiscertumdatrationemodum.Muneredecoelomissaestdiuinitusorbi,HancauthoreDeocredimusessedatam.Namqueopibusueluticorpuspraestareuidetur,Sicaliasartesuinceresolapotest.Essequidutilius,uelquidpraestantiusunquam,HumanogeneriquamMedicinaqueat?Haecdocetoccultasrerumcognoscerecausas,Agri,quomedicarestituanturope.Conseruatsanosolidasincorporeuires,Nectamenamissasnonrepararepotest.Praescribitiustoconuictusordineleges,Quiprodessesolent,quiuelobessecibi.Inpretiomagniseratundiqueregibusolim,QuiMedicisetiampraemiamagnadabant.ErgopiiutdoctisMedicistribuanturhonores,BibliasacraDeosicstatuenteiubent.Necteiudiciimoueatsententiapraui,SensaqueinhumanishorridioraGetis.SedmagisindeDeototodicpectoregrates,Quimedicamorbiseripitartesuos.AchatiusMorbachusMedicinaeCandidatus,LectoriFoelicitatem&c.Medicinammaximainuenerationesemperfuisse,lectorcandidissime,adeoperspicuumest,utneminemquilitteraslegeritlaterepossit,NamsiueHebraeossiueArabessecutusfuerit:seuEgyptios&PersasseudeniqueGraecosacLatinosattigerit,eamsemperautdiuinoshomines,quosHeroasuocamus,autpientissimosTheologos,autmagosreligiosissimos,autphilosophossapientissimos,autetiamregespotentissimostumcoluisse,tumexercuisseinueniret,multosqueexhis&deoshabitos:plurimosuerotantishonoribuseffectosquantoshominiimpendereuixfasest.Uerumnostroaeuo(quodcitraanimiexcandescentiamreferrenequeo)inabiectissimorumnedicamperditissimorumhominumtractationemdeuenit,utnemotamrudis,tamignauus,tamomniumrerumimperitusexistat,quiseseexprofessomedicumdicerenonaudeat.Inillamnempefecem,hominumdetrusaestmedicina,utnonmodoaliptae&balneatores,pigmentarii,&pharmacopolae,uerumetiamcoci,cupediarii,circulatores,hystriones,&totaillaturbacircumforaneorummedicinamexercereaudeat,quitamenomnescarnificesueriusquammedici&dicendi&habendisunt.Quodinprimishominumuitasnegotiantur,questummagisquamartemsecuti,&dummederiaudenthominesperdant,Hisuntquipericulisnostris,utilleaitur,discunt,&perexperimentauitasauferunt.Cuiustemeritatislicentiamsolaimpunitashactenusprestitit,cumnullalexsit(utPliniiuerbisutar)quaeinscitiamcapitalempuniat.Netamenperpetuo&sineexemplouindictaehocgenushominumelabatur,iuditiumnuperrimecumMulomedicoperactum,subspecieDialogiproponereuolui,quemscilicetDialogumsubcalcemhuiusLabyrinthireperies,inquocausapublicamortaliumagitur,Inprimisquetemeritasacmaleuolentiaistiussectehominemmanifestiss.argumentis,tumculpatur,tumreuincitur,demumquoquepromeritisuindicatur.Nemoautemexistimetcriminib.abillisarreptis,utmedicinamartemomniumpreclarissimamarrodereuelim,SedquoMulomedicosistos&infimaeplebisquisquilias,quinecnatarenecliterasnorunt,coarguam,rapacesqueipsorumnundinassubuertam,quihumanaeuiteadmortemusqueinsidiantur.Adestoergo,lectorcandidiss.animoaequioreaccommunemhumanigenerisiacturam,reiquemedicaededecuscuriosiusexpende,Inueniesenimueronullampestemlongiusabigendam,quammalummedicumquidumuitamhominisauttueriautrepararepromittit,neceminteritumquemachinatur,ceuhocPhoebealuceclariusexinstitutascaenacognoscerelicebit.Tumodofacspectatoremiucundumagas.Ualeacplaude.PraefatioIn.LabyrinthumMedicorumErrantiumDoctorisTheophrastiParacelsi.Quiaerrorinqualibetrepericulosusest,&isquierrat,iamhuciamilluctendit,nusquamerroristerminumautfineminuenit,necquorsumdeniquepergat,scirepotest,requeritur&necesseest,utabalioeducatur,quiuiamrectamexeundicognoscat,isquiinerroreest.Quiautemerrare&deuiareincipit,illequoqueadmonitoreopushabet,utsicpericulumcauerediscat.Sicolimmedicinaearsinerroremductaest,inquohactenussemperuersatur,&nonideofallax&incertaquaedamopinio,certascientiadicimeretur.Etquaredescientiaacopinionesermoincidit,dicendumputo,quodscire&intelligere,estremuereperspectamaccognitamhabere,eiusquerectaescientiae,quemadmodum&ueritatis,simplexestratio.Opinariautemsiueerrare&scire,dupliciterintelligitur.Quidamenimhomines,posteaquaminerroremaclabyrinthuminciderunt,itagrauitererrant,utnequemonoculumillumcentaurum,nequeexitumerrorisinueniant,&istierrantsupremoerrore,acsupremaignorantialaborant,quemadmodumcaeci,quiplanecertinihilnorint.Siigiturerrantes,dumsaepiusacdiuquaerunt,nihilinueniunt,&dumgnauiterlaborant,parumproficiunt,tamennecadfinemlabyrinthiperueniunt:sediamutintestudinistestacircumcircaambulant,moxiterumretibusquasiinextricabilibusinuoluti,sursumdeorsumsesetollentes,acexitumquaerentes,nihilinueniunt.Namibiquaerunt,ubinihilest,palpant,quodnusquamest,&inueniuntquodnonest.Quidamueroingrediunturlabyrinthum,&eousquepergunt,donecadcentrumeiusperueniant:ibidemumaspiciuntmonoculumhorrendum,quiCentaurusappellatur:cuius&imperioueltyrannidipotius,statimsubiiciuntur,&tuncpenesmonoculatumeiusquescientiam,omneimperiumacsummarerumomniumest.Hisicerrantesplusaliquandouident,quampriores:nontamenpleneuident,sedmonoculisolum.Grauisquidem&periculosusualdeerrorest,siarserret:Etinsapientiaerrarepeßimumest,acnihilaliudquaminnocteactenebrisuersari.Iamautemnegarinonpotest,quinsisic,utdiximuserrant,multuminterimexperiantur:parantenimsibiexperientiam,hincilluccircumeundo,&dumsicdiutinaperegrinationeportamlabyrinthipraetereunt,eoipsoplusdoloris,plusqueiracundiaesibiconciliant,quamullauellongißimaperegrinatione,quaetenebrisaceriorecareret.Inueniuntetenimintalilabyrinthoexperimentaexperimentorum&labyrinthumlabyrinthorum.Qualisenimdux,talismiles,qualispraeceptor,talisdiscipulus,&qualisfaber,taliaplerunquesuntinstrumenta,acquicquidsubminotauroillomonoculoest,caecumest.Conuenitenimutrexoculatiorsitregno:&quiarexmonoculusparumuidet,necesseestregnumplaneobcaecatumacinutileesse.Siautemuersantesinlabyrinthocaecisunt,eruntproculdubio&studiaeorumcaeca,eritinstitutio,doctrina,speculatio,sapientia,praxis,acomnisdeniqueoperatiocaeca.Quienimingressusestlabyrinthum,monoculusuelplanecaecusingressusest:quiautemnecperseuidet,necaliouiammonstrante,pergit,necesseesteumtotumerrare&obcaecatumesse.Quodsietiamcontingat,utmonoculoilliparesefficiantur,inerroretamensunt,quiamonoculiauxilionihilquicquamsubleuantur,cumisuixsesetueri&sibisatisunooculoprospicerequeat.Uidensenimunoinlatere,inalterocaecussitoportet,quiaalteroexlatereoculocaret.Hissicpraemißis,quampericulosumsitinartibulacscientiiserrare,quaqueincommodumiis,quisicerraredicuntur,&nunquamabeiusmodilaqueisseextricarequeunt,quilibetfacileagnoscit.QuodadMedicinamattinet,Iudaeiolimsummegloriatisunt,&adhuegloriantur,necmendaciorumeospudet,seuetustißimosacprimosMedicosesse,iactitant.Etsuntquideminteromnesaliasnationesprincipes,nebulonumscilicet.QuaeenimesteorumquaesoMedicina?quaemorborumcuratio,quidueaguntegregieaclaudedignum?Parumquidemreipsa,quodbonumsit,praestant,nisiquodfallendo,decipiendoacmentiendomultumpollent,siidbonumdicimeretur.DeumipsumacFiliumipsiusunigenitumauersatisunt,neccognouerunt,&naturaeoperationesuiresquecognoscent?DeusexmanibusipsorumMedicinameripuitsustulitque,ipsos&illorumgenusininfinitumdamnansabiiciensque,simul&illismaledicens,quiIudaeostuentur,quiquenegotiisillorumseintromiscent,&tamenMedicinaeullamlaudemsibiarrogabunt?absit.NamsiquidpossuntIudaeicircaMedicinam,idnonasuishaereditarioacceperunt,sedabaliis,&peregrinisquasifurtosubtraxerunt.NonenimadMedicinamnati,nonineaeducatisunt.ImouocatioistorumamundiprimordiofuitexpectareDeumMeßiam,ipsumcolereacobseruare,&quicquidultrahocconatisunt.alienumquiddamacadulterinumfuit.EthnicisautemMedicinadataest,&EthnicostanquamuetustioresMedicosmeritoexhocueneramuracmagnifacimus.Sicigiturressehabet:GraeciprimiomniuminMedicinamseimmiscuerunt,&magnaineaaggreßisunt,plurimasobcausas,praesertimtamenneceßitateurgente:mendaciistamenitaeamconspurcarunt,quod&Arabes,&caeteraedeincepsnationesausaefueruntamendaciisacmendiseamuindicare,&quamidfoeliciterfecerint,patet.Certequomaioreastutiahacinreagitur,eocitiuserratur,&quoquisdiutiussemaceratininueniendo,eoinuenitminus.Nonenimratiohominishancartemnobislargitur,sedabeopetendaest,incuiusmanuacpotestatesitaest.Postremoquoque&ultimoaccesseruntquidamadcorrigendamhancartem,&metameicertamimponendam,quoabarbarie&incertitudinesemelliberaretur:&istipostremioptimifuerunt.Primiquidempaucainuenerunt,adultimosresrediit,quorumiamofficiumest,inuentaaugere&usuconfirmare,acquasiexiguisriuulisscatentesfontes,inmagnafluminadilatare.Quapropter,utMedicinaeerroraclabyrinthusnotiorfiat,proposuihocopererectamBibliothecamaclibrosindicare,exquibuslibriserrorescognoscantur,tenebraeintelligantur,&sicingressusfiatnonadMinotaurummonoculum,sedadillumpotentemacaeternum,habenteminunadeitatepluresoculos,quiluxest&uia,quiqueincedentessecumbeat.Beatideindesinetenebrisambulant,necfrausincordibuseoruminuenitur.TheophrastusParacelsusLectoriSalutem.Quoniamidaquibusdamuitiimihiobiicitur.quodisegosim,quiillotismanibusacuiquasiadMedicinamprosiliam,necperianuamacrectamuiamadeamingrediar,excusationemihiinhocopusest,hu–manissimilectores,&aduersusistosnugatoresacnihilihomines,responsione.Primoigiturrespondeboillis.Quaero:quaenamsitporta,quaeuia,quisuemodusrectusintroeundiacperueniendiadMedicinam?NumAuicenna,numGalenus,Mesue,Rasis,anueroipsiusnaturaelumen?Enadsuntduaeingrediundiuiae:alteraestperlibrospraedictorumMedicorum,alterapernaturam.Meritoigituriamhicquaeriturinteristas,quaesitmelioruiaadMedicinam.Etrectiusconsiderandoapparet,lumennaturaerectamuiamacianuamesse,perquamquisingrediaturadeam,&aliaianuaingredi,estpertectumuelfenestramdescendere.Nonenimconueniuntinterseistaeuiae.Quarealiudestlumennaturae,aliudsuntcodicesscribentium.ItemaliudestlumenApothecariorum,aliudlumennaturae:&sic,quiaintersenonconueniunt,(inalterotamenistorumnecesseestrectamuiamessesitam)Iudicoistamcertioremesseuiam,&istumMedicinaerectumlibrum,quemDeusipseomnipotensnobisdedit,quemipsecomposuit,dictauitacscripsit.Caeteriautemlibri,quibushominumconsilia,somniaacopinionestraduntur,tantumualentquantumualerepossunt,necenimeiusmodiopinionibusnaturaeacueritatiquicquamdetrahitur.Ethaecest,optimilectores,firmaillaacperfectascientia,scirescilicet,quodexunosolummodofonteomnisMedicinaearsoriginemducit,aDeonempe.SiigituraDeoestartisorigo,sequiturquod&fundamentaacprincipiaistiusexDeopendeant,&aDeonobisaffatimtribuantur.QuomodoigiturtaliaprincipiaaDeodiscimus?HocDeusipseostendit,dicens:Medicinamegomirabilitercreaui,quasidiceret,inlibrosconscripsi,ibiquaerite,ibilegite,&inuenietisaccognoscetis.SapiensigituruiraMedicinaaphorrebitnunquam,sedquaeretpotius,acinuestigabiteam,simodoueresapienssit.IsenimquiaboperibusaccreaturaDeiabhorret,ueresapiensdicinonpotest,&sicquiMedicinamcontemnit,eiussapientiaaDeominimeest,necineoMedicinainuenitur,UbicunqueenimDeisapientianonest,ibinecDeusest,aquoillaproficiscitur.SiitaquequisadMedicinaescientiamaspirat,illeprimo&anteomniaibieamquaerat,ubiest,utrectam&ueramMedicinamsicamplectatur,necpropriamsibisuisfantasiisacspeculationibusfingat.NonestenimRhetorica,nonGrammatica,necdeorationispartibus,seddelongegrauiorereagitur,Indeigitureampete,ubidescriptaest,&nonimpingesnecerrabis.Considerarelicebitomnesomniumscribentiumlibros&uolumina,euoluereomniumdoctorum,quiunquamfuerunt,scripta,certeuidemusistaquaecumnaturelumineconcordant,firmaesseacefficaciaualde:Queautemcontranaturaelumenuelsuscipiunturuelfiunt,eaomnianihilessenisimerumlabyrinthum,inquonecingressusnecegressuscertusest.Multiquidemsunt,quiseuera&exnaturaeluminescripsisse,sibipersuadent,sedfalso.Habetenimquiddaminprincipiocerti:citiustamenaueritatedeuiant,quamdecet,&quodhabentueri,idarbitrormutuoeosaccepisse,abhisquiueresapienteserant,&deindesuiserroribusconspurcasseacoppressisse:&sicinueneruntuelinipsolabyrinthomargaritam,quaeneglecta&anteporcosproiectafuerat.Sicigitur,optimilectores,inMedicinaestudiolegite,utoptimoslibrosprincipismedicorumperlegatis,inquibuscertaMedicinaest,SolusenimisMedicusDeus,utputo,illuminat,medicinamministrat,sinequonihilperfectumessepotest.CaputPrimumDePrimoAcPrincipalioriMedicinaelibro,exquoquilibetMedicusartemsuamhauriredebet,quiliberexsoladiuinitateproficiscitur.PrimusacprincipalisliberomnisMedicinae,uocaturSapientia,sinequolibronemounquamquicquamfructuosumaclaudedignumefficiet.Eaautemsapientiaestscire,&nonopinari,utscilicet,quisuere,perspicueacplanesineomnidubitationealiquidcognoscat,quoddeincepsnontemere,noninconsulte,sedrationabiliterappositequeeoutatur.Istaautemsapientiadebetesseperfecta,absquestoliditate,absqueerrore&dubio,Imorectauia,rectumfundamentum,rectaintelligentiaacspeculatioessedebet,quaesingulainsuaspecieacnaturaacutissimeperpendat.Inhoclibroestueritas,&iustaomniumrerumcognitio,quacognitionecunctareguntur,ducunturacperficiuntur.IsliberestDeusopt.max.Namquicunctasoluscreauit,penesipsumetiamsolumestsapientia&intelligentiaomniumrerumcreatarum:peripsumsapienteragimusinnegotiisagendis:&sineillonihilregi,nihilduci,nihilflectiautperfici,itautdebebat,potest:sineipsoquoque,quicquidest,merafatuitas&meruserrorest,NamquemadmodumSollumennobisomnibuspraebet,suisqueradiisomniaperlucet,quaealiaslucecarerent,Sicquoquesapientiaillasuperneadnosperueniat,nosqueilluminet,necesseest.Namquidaliudestprudentia,nisiartisrectususus?utscilicet,quilibetartemsuamacofficiumperfectenoscat,acbeneadministret,quaenonnostrisuiribusconstatautefficitur,quemadmodumneclux,nectenebrae,quemadmodumnecaestasnechyemsnostraoperaefficiuntur.EtsienimMedicinanaturalisscientiaest,hocest,quaenobiscuminterranascitur,uti&argentumuiuum,guaiacum,&alieeiusmodispecies,tamennecesseest,utsupernenobisdemonstretur,&utexdiuinolibroeiusscientiamnobiscomparemus.ExistoetenimlibrooportetutanteomniadiscamusquidinMedicinasit,quomodoineasit,quomodoextraquasieffodiatur,&quopactoaegrotantisubueniatur,CorpusenimMedicinanonest,terraquoqueMedicinanonest,sedterraest:incorporeautem&interraMedicinaest,ibioccultaturaclatet,&itaquidemlatet,utnequeaterracognoscitur,nequeasanguineautcarneintelligitur:&utbreuiterdicam,nullisnostrisuiribuscognoscitur.Quidigitur?SinonhominisMedicinaest.nectamensanguineautcarne,nechumanisuiribusullisapprehenditur,necesseestexspirituillamprorepere,quiinhomineest,&isspiritusestabeo,adquempostobitumcorporisiterumdemigrat,isquespiritusestdiscipulusMedicinae.Sicitaqueclaresequitur,quodprimainstitutio&inquisitiohuiusMedicinae,quaerereregnumDei,Hicestillethesaurus,haecschola,hocfundamentumomnissapientieinquolibethominesapiente.Namhoclibroperlecto,idest,regnoDeiquaesito,omniadeincepsnobisaffatimministranturacadiiciuntur.Sienimseduloquaerimus,fortiterpulsamus,suppliciterpetimus,quidhocregnoDeinobiliusessepotest?Terrestresquidemnosacmortalessumus,necquicquaminscholaterrestrihabemus,nisiimperitiam,stultitiam,erroresque:igituradmonemur,utadaliamscholampergamus,utaliudrefugiumsapientiaequaeramus,regnumscilicetDei,inquoomnissapientiaabundat.HancEuangeliisententiamMedicusiusteaccusareautculparenonpotest,&hocipsodumcogitat,naturaecumregnoDeinihilessecommune,&medicinaeapudsacraistalocumnonesse,falsosuspicantur.NamaDeoprouenit,&aDeodatur.Atdicetquis.Infideles&EthnicosquosdamuidemusMedicosesse,quiregnumDeinonquaerunt?tameninterimnihilominusidquodhabent,aDeocredunturaccepisse,sinequonihilest.Spiritusenimubiuultspirat,nulliusestproprius,nulliseruit,hucillucproarbitriosuoagitur.Abeoitaquenecesseest,utMedicussuaprincipiasumat,necquemadmodumPseudomediciubiquemutabilisuentiinstaroberret.Quisquisenimueritatemhuiusartisinquirereuelit,illehicincipiat,&omniadeindefoeliciorasequentur.Sinuerohocprincipiumneglexerint,eueniet,utcuriosissimelaborans&grauiterstudens,nunquamtamenadterminumcertum&finitumperueniat,necueritatemarripiat.BenenosPaulusadmonet,&docet,aquoquisquehominumsuamprudentiampeteredebeat,&quomodoeaminuenirequeat.SiMedicoarsdesit,idest,sisapientiamadhucdesiderat.quaerateamapudDeum.IuxtaApostoliIacobidoctrinam,quidicit:Naturaeuires&arcanaaDeodiscerenemoabhorreat.Sicitaquehaudinconuenienseritdicere,DeumlibrumprimumesseMedicinae.Quisenimmeliusnouitelaboratum,quamisquielaborauit?quismeliuseffectumnouit,quamisquifecit?autaquocommodiusquisdiscit,quamabeo,quiperfectussitsuaeartisartifex?CumigituraDeoMedicinacreataest,nemocertemeliuseamnouit,quamipseDeuscreator,&abipsodeniqueadnosperuenitacprofluit,nonaliteratqueexSolisradiiscalorprouenit,quifloresacomnisgenerisgraminaproducit.Numquid;quisquamhabuit,quodaDeononfuerit;quodueDeononmeritoacceptumferat?noncertearbitror.Isenimest,quiinsuamanutenetomnia,ecuiuspotestate,siquisquideripereautconsequiuelit,orandoidfaciatoportet,quaerendo&pulsando,&haecestuiaadscholam:namui&uiolentiahacinpartenihilefficimus.Isenimquinosorare,acpanemuictumquepetereiussit,iubet&aliamaioraflagitare.Necinpaneetenimsolouitanostraconsistit,sed&doctrinaacsapientiaexoreDeiproueniente.Eteasapientianossaturaredebemus,nonminusquamaliiscibis,simul&cogitare,ceterocibouentremadpusillulumtemporissaginari,hacautemanimamadeternamuitammuniri.Fulgebuntetenimolimincoelosapientes,nonminusatqueSolfulgetinterstellas,hidicosapientes,quorumaDeosapientiaest.SicquaelibetperfectioacquelibetartisabsolutioaDeoest,quinosiubetorare,pulsare&quaerere,dicens:Quicquidpetieritisinnominemeo,dabituruobis:exquosequitur,nosnonlapides,serpentesautscorpionespropaneaccepturosesse,sedlongemeliores.Etitaquilibetetiamnaturaliumrerumdiligensindagator,sciat,hocpactonaturaliaaddiscifacile&recteposse.Hocenimuerbumduminquit:Disciteameomnes&c.necesseestutimpleatur&effectumhabeat.Quicquidenimabillonondiscimus,idhauddubieabsquefundamentoest,&aueritatealienumerit,imoquicquidextraipsiusscholamsapimus,idnisitenebrae,erroracmeracecitasest.Sicenimsecretaacmysterianaturaeperuestigarepoterimus,&sicmagnaliaDeinobisnotafiuntacmanifestantur.Sicquoqueabscondita&occlusainnaturareseranturperillum,quiinnaturaeaabscondidit,&quiplurimumdelectatur,quotiesuidetnossedulosacindustriosesseininquirendoscripturamillam,perquamsicarcanamanifestantur.SiuolatilibuscoeliacreptilibusinterratamlargiternecessariaministratbenignissimusDeus,ministrabithauddubie&nobismultolargius,quiadeffigiemipsiuscreatisumus.Quidenimuelminimaauiculahabet,quodaDeononacceperint?Siigiturnosistumlibrum,inquoomnissapientiaincluditur,exquocunctascientiaprofluit,nonexacteacbeneperdidicerimusaccognouerimus,sicaccidet,utsedulostudentesnihilproficiamus,&oculisapertisnihiluideamus.Uisumestitaquemihi,utpriuslibrosmedicinaeostenderem,quamadGallicimorbidescriptionemaccederem,&sicpraeponeremprimumacutilissimumlibrum,inquoomniafundamentaacprincipiacomprehenduntur,inquoetiamdiscereincipiensfineminuenit,necincertisambagibusuariecircumagitatur.Sicnamqueinaedes,idest,inMedicinaeartem,rectaianuaacuiapatet,&sicrecteingredimini:nonperfenestrasauttectumdescendimus,nontemereirrumpimus,quemadmodumhumoristaefacereconsucuerunt,quiultroabsqueomniordineinMedicinamsepraecipitant,nechunclibrumpriusexquirunt:queruntenimprimothesaurumillum,quemtineaeacrubigofacilecorrumpunt,&sicquoquepraemiumlaborisacuirtutissuaedeniqueaccipiunt,erroremscilicet.Namquodquisquequaerit,inuenit,&ubiquisthesaurumhabetrepositum,ibi&coreiusalligatumesseoportet.SicquemagnoconamineinciduntinPaulisententiam,dicentis:Nihilaliudaguntquamquoddiscunt,nectamenpossuntinuestigareartemueritatis.Quaesententialoquiturdehis,quipriusterrestreregnum,nonDeiregnumquaerunt.SecundumCaputDeSecundolibroMedicinae,exquoMedicusdiscitquidsitfirmamentum.Nemini&hocmirumuideridebet,quodhoclocolibrosscriptos,chartaceos,noninmediumproduco,necinistoslectoremduco,utindeprincipiaMedicaeartishauriant,huiusenimcausa,utnecessariaacmagnaest,itaquoquepreoculisacinpromptuest.Conscribuntpassimmulti,utuidemuslibros,tumbonitummali,tamdoctiquamindocti,&malisepiusscribentes,multamixtim,acsinedelectuaccumulant,utsicmalissuis,bonaquaesunt,contaminentacconspurcent.Deindesaepeoccasionedata,malaextollunt,laudant,bonaqueprouiribusopprimunt,&sicuariismodisuentosconcitant,utlegentesinfluctuosisundissemperretineant,necunquamintranquillomarinauigareeossinunt.Etitaquilibetalienisplumisformosusesse,acnomensibipararecupit:igiturnouialiquideffinguntaccomminiscunturquocunquepactopossunt,taliumquescribentiumopera,ueldelitiispotius,Medicinaplanecorruptaestacprophanata.Nonigituristislibrisfidendumestmultum.Nametsinonnunquamexperimentaquaedamadmixtahabent,eatamenitaapudipsosauthoressunt,utquasiincerta,&posteaaliisnugismagisacmagisobscurata,utomninoincertaredditauideantur,itaetiam,uteiusmodierroribusipsinugaruntauthores,deniquefalsisuntacdecepti,&exlibrorumipsorumstyloetiamapparet,magnamsimplicitatemmixtamcuminscitia,inmedicinafuisse.Sciendumigituralioslibrosesse,exquibusrectafundamentaMedicinaesumuntur,praeterquos,omnesalii&libri,&scriptaeliteraesuntmortuae&inutiles,quarecitiusmortemdecumbenti,quamuitamafferunt.AlterigituruelsecundusliberMedicinae,estliberdefirmamento,quiiustoordinepostprimumlibrumponi&discidebet.Namquemadmodumsupradiximus,siinprimisregnumDeiquaesierimus,adiicienturnobisaliaabsquedubio,&sicpostistum,hicquoquelibersubiiciturabillo,quiinnaturaelumineuiuitspiratque.Quemadmodumauteminscriptoaliquolibro,literisdepingiacscribipotest,integraquaedamars&absolutadoctrina,quamdeindequilibetexistocognoscerelegendopotest;Sicinfirmamentoquoquetalisreperiturliber,quinobisuirtutemefficaciamquefirmamentiabundeexhibet,acdocet.Nechoctamendico,quasiabAlphabetooriginemhuiuslibriducerem,minime.Namhoc,quodAlphabetiliteriscomprehenditur;extrinsecusadliteraseasapplicatur.Infirmamentoautemipseliber,&resdescriptainlibro,unumsuntorigine&ordine,utexemplicausa:Arboraliquainhortocrescens,fructumqueferens,persenihilnomenarborisexhibet,etiamabsqueliteris,&absqueullascriptura,necnecessehabetliterispictisAlphabeti,imouirtutesuasatisdeclarat,quidsit,quidfructusterat,quaeuis,quaeoperatioinillasit,&quaresit,haecqueomniaabsquecharta&papyro,absquecalamis&atramento.Sicquoqueliberfirmamentifaceresolet,persenosdocet,qualissit,quidcomprehendat,quaeuisacuirtus&c.absquescriptura,sedtamenexhoclibrofirmamentinonscripto,descendituradAlphabeticumlibrumscriptum.Quiatamenaliteratquealiterdehochominesuariisinlibrisscriptisquaerunt,acciditutueloptimescriptislibrisuixfideshabendasit,nisipriusadhunclibrumfirmamenti,uelutiadamussimredigantur,probenturquesicutiaurum,sal,gemmae&eiusmodiadlydiumlapidemprobantur.Etquihunclibrumnondiligenterperlegerit,nonexacteperdidicerit,Medicusdiciautesse,nequaquampotest.Namquemadmodumexmultisliterisacsyllabisuocabulaquiscolligit,exuocabulisdeniquesententiamintegramcomponit,quaaliquidcertiindicatur:sicquoqueMedicuscogiturexsingularumstellarumenumeratione&considerationecertumquiddamcolligere,&certamsententiamcomponere.Itemquemadmodumsingulauocabulasingulassignificationeshabent,nectamensententiam,inseperfectamcontinent,cumcaeterisquoquedictionibusadiungantur,quibusomnibusconiunctisperfectaoratioefficitur.Sicetiamstellaecopulenturnecesseest,utextalicopulationeacconiunctionemultarum,certaquaedamsententia&certuseffectusfirmamentisumatur,idest,omnesfirmamentiuirtutescausasqueconiungeredebemus,quibusconiunctis,nonaliteracexepistolascripta,&ultracentesimumlapidemmissa,sententiam,ueritatem,acanimumscribentis,idest,firmamentiintentionemacpotestatemcoguoscimus.Posteaquamigiturdelibroueldeepistolataliconstat,tuncproximumeritMedico,utnunciumsiuetabellariumfidelemsibieligat,cuiliterasdeferendastutocommittat,&hocproprieadhuncsecundumlibrumattinet,Liberquidemcorrectusacminimemendosusest,neminemfillit,quiaabeoscriptus,quifallerenonpotest,&quietiamabsquechartisliterasemittit,utnosinstruat.Nouitenimisaprincipio,forealiquando,utPseudomediciadueniant,quisinistroacperuersocalamolibrosscripturisunt.HaecestuiastudendiMedicinam,hicliberinmedicafacultateperlegendus,talisauthor,sicquoqueabinitiousqueadfinemmorbicognoscuntur.Etsiclibrofirmamentiinuento,quamuisdeinderequiriturutinchartaquoquedescribatur,nontamenaliusestinistacharta,seumembranis,quamquodumbrainpariete,autquodimagoinspeculo,quaeinditiumsuntquidemcorporis&formae,nectamenperfectumcorpusautformamexhibent.Imoquipleneinstruidecorporeautformauelit,necessehabet,utultraumbramipsampersonaminspiciat,&ultraspeculiimaginemipsumhominembenecontempletur:quofacto,iamplenecognoscit,iampleneuidet.aciudicat,necampliusuelumbrauelspeculoindiget,dumuiuamformamoculisintuetur.SiclibriMedicinaescripti,nonsuntperfecti,utscripti,sedutiperse,acinse,perfecti&absolutisunt.Sicut&arbor,cumdescribitur,eousquedescribitur,quousqueformaeiusquantitasqueexterneapparet,oculisquesubiectasit.Interioraautem,scilicet,qualitasacuirtusarboris,quaeestipsaarbor,nunquamrecteautplenedepingitur,quareinarboreipsaest,&ineamanet,necpenitusdescribipotest.Item,sicuteaquibusuescimurpropriecibusacnutrimentumnonsuntpriusquamsanguisfiant:posteaquamauteminsanguinemconuersafuerint,tunccibinomenmerentur,quiatunccibantacnutriuntcorpus:illudautemquodsanguisnonest,uerecibusnonest.Etsidistinguerenosuerumaficto,certumabincerto,propriumaminuspropriooportet,neumbramprocorpore,speculumproforma,arborisexternamdescriptionemproipsaarboreaccipiamus.EthoccircaMedicinaelibros,animaduertendumsummopereerat,nescriptislibrisplusquamuerisnitamur,neueincertosprocerrisamplectamur,cuiusmodi&liberfirmamenti,Ridiculumsaneadmodumest,&plusquamridiculumadeodelirarenostrotemporehominesMedicos,adeoqueobcaecatosesse,utadulterinoslibrosprouerisamareuelint,inquibustamen&sumptus,&tempus,&oleumatqueoperam(utdicitur)inutilemperdunt,unde,quiasyllabaeacuocabulamortuasunt,uiuamsententiamelicerenequeunt,&hocincurandoaccurationeeorumapparet.Necinterimconsiderant,siquislibros,inquibusipsiuersanturutifalsos&adulterinosincertosqueaccusaret,quodillosuerosesseprobarealiternonpossent,nisiexscriptura,&sicnondefenderefacultatemcuistudent,nisidicendosicscriptumlegimus&c.Ueraautemalicuiuslibriprobatioacconsideratiofitrespectiue,respiciendo,scilicet,adeum,aquoliber,utputaEuangeliorumliberaChristo,quiaexipso,naturalisliberanatura,&cumnaturaprobatur,quiaanaturaprouenit.Cumigiturnaturalisliberfirmamentiignoratur&occultusest,quomodoperspeculumacumbram,idest,inchartadepictisliterisdiscituruelprobatur,cumhocnonintelligimus,undeisteliberprocedat?Quemquaesoaliumlibrumoptabitsibifaberlignariusinaedificando,nisilignumacsecurim?quemlibrumlapicidadesiderat,nisilapides,malleumaccementum?&quemlibrumhabebithomoMedicusmelioremquamillumipsum,quihominesaegrotare&reualescerefacit?Necessequidemestomnino,utintelligentia&artesexeomanantprofluantque,inquoprimofuerunt,&adhucsunt,&deindepropterilludquodcertumest,conceditur,uelinspeculoimaginem,uelinparieteumbramtutoaspicere,cumantecorpusipsumcognitumhabeamus.Corpusestipseliber:hucigiturMedicipergant,hucproperentacanhelent,secundumidquodChristusait:Ubicadauer,ibicongreganturaquilae,namubirectaMedicina,ibirectiMedicimeritoadcurrunt,acoffitiumsuumexercent.Siitaest,utquodlibetanimalcadauersibiaptumquaerat,&abistocibumpetat,satureturque,consequensest,utfirmamentumliberistesit,uelpratum,ubicadauernutrimentumnostrumreconditur,lumenscilicet,naturae,&ubiscientiauelnaturaelumen,ibiartifices,ibiappetentesscientiamcongregabuntur.SicitaqueMedicina&aliaeartesincorporesunt,&istiuscorporisparsestfirmamentum,meritoigiturMediciaccurrunt,utindeMedicinamdiscant.Ethocmodointelligidebethicsecundusliber:Nonenimsatest,necdecet,dubiaquaedam&quauisarundinemutabilioraamplecti,imofontemipsum,acrectafundamentaquaereredebemus,adipsarectaprincipiaconfugiendumnobisest,quemadmodumadcadauerasibiaduolandumaquilaeputant.Quilibetigitursicsecumstatuat,serectam&indubitatamscientiamsequiuelle,quodcumcogitat,coneturpedibusmanibusqueistamscientiamexcertofundamentoeruere,&sicexcertocadauerecibumpetere.TertiumCaput,DeTertiolibroMedicinae,cuiuscorpusinElementisest.Ultrapraedicta,requirituracnecesseest,utMedicuscognoscataegritudines,morbos,acecontra,ualetudinem,quatuorelementorum.Magnaenimhominicumelementisestcognatioacaffinitas,&maiorquidemnecessitudoeaest,quamquaeinteruirum&uxoremest,idquepropterconcordantiamunitatisacconiunctionis,queelementisestcumhominibus,&discordantiam,quaeinteruirum&uxoremreperitur.Quiaigiturunasanitas,unaqueinfirmitas,&planesimilitudoestinutrisque,animaduertendumestdiligenter,quaenamistaproprietassitinelementis,quocognito,etiamhominisproprietascognoscitur,quaecunqueenimmundielementissuntuelpropria,uelcontraria,eadem&hominumpropriaaccontrariasunt,cuiestcumelementiseademproprietas,&eademactio.Quemadmodumenimexterraarboresaluntur,succumacuimsuambibunt,sic&hominesexelementis:&quemadmodumuidemusexterraflosculos,acuariasomnisgenerisherbasnasci:exaquamineralia,exchaororemacpruinam,exigneMetheoricasimpressionesprouenire.Sicquoqueinhomineistaquatuorelementaessentialiterhaerent,simul&eorumeffectus,species:acuariaegenerationes.Siquisigiturhaecquatuorelementaexternanonbenedidiceritautintellexerit,tanquamlibrumnecessarium,inquoPhilosophicusMedicusuersariacdisceredebet:&exquofirmareacfundaresuamPhilosophiampotest(quemadmodumexlibroAstronomiaeAstronomicusMedicussefundat)quidquaesoillecircainterioraelementa,idest,circahominisnaturamcognoscet?Homoetenimestcorpusphysicum,elementaautemsuntcorporalimi,&physicumcorpusoriturexlimo,&ideosibireseruatsubstantiamlimi,quemadmodumfiliuspatrissuiessentiamsanguineaccarnerepresentat,utfieriuidemus.Sciendumitaquequiaelementamatersuntphysicicorporis,omniumqueadeoexterranascentiummineraliumacimpressionum:&sicexipsis,acperipsa,malabonaquepermixtimcrescunt,sanaacnociua,puraacimpura,spinaeacrosae,aurumaclutum,fulgura&ros,mannanebulaequegenetantur,quodideminhominiscorporesicfierisolet.Naminhomineeademestuisproducenditribulosquamlilia,tamargentumuiuumquamauripigmentum,&sicdecaeteris,exquibusdeincepsproceduntomnesistaeprocreationes,qualessuntmorbi&aegritudineshominum.Hasprocreationesomnes,Medicuscognitasaccompertashaberedebet,nectamenexphysicodisceredebetcorporeprimumsedexlimicorporeprius,deindeexphysicodisceredebet:utsiccorpuslimi,primonobisliterassyllabasquedeclaret,deindeuocabula,posteaorationemcomponat,exquasententiaintegracolligatur:utsiostendatur,quidSpheraterraeincorporephysico,quidcardiacaphysicaincorporelimisit,&sicdecaeterisomnibus.Hoctamenomnibusmodisitafiat,utcorpuslimipraecedatcorpusphysicum,&taliordine,istisduobusconiunctis,textus&glossasimulprocedant.HocMedicussciredebet,&quemadmodumdecorporenostrocertisumus,itemquemadmodumcertoacuerescimus,omnescapitumnostrorumcrinesapudDeumnumeratosesse,sicistaegenerationesapudMedicumnumerataequasiessedebent.Elementorumautemquodlibetintrespartesdiuiditur,itatamenquodistaepartesmixtaesuntinomnibuselementis,uniusspeciei,uniusformaeaccoloris,scilicetinsalquodestbalsamum,inresinam,quaealionominesulphurdicitur,&inliquorem,quialiascotoroniumappellatur.Exhistribuspartibusomniaproueniunt,tamprocreationeselementorumcorporislimi,quamprocreationeselementorumcorporisphysici,exhisquoquequaelibetcorporainficiunturactanguntur,necinulloelemento,autcorpore,pluresnisihaetresinueniuntur.Etexhisfiuntmetalla,mineralia,lapides,ligna,herbae,&aliaomniauegetabilia,siueeasensibiliasint,siuenonsensibilia.Esttameninhocetiamdifferentia,quiaaliomodometallafiunt,aliocaroacsanguis,alioetiamlignaaclapides&c.QuamuisproprieMedicushucnonrespicit,sedinteriorapotius,utisubiectumsuum,considerat,quaeexelementisnascuntur.Porroetiamsciendum,quodistae,quatuormatreselementorumsuaqualitateacproprietate,aliquidgignuntinhomine.Terraenimsuasspeciesproducit:aquasuasspecies:ignis&chaossuasspecies.Imoinhocetiamcognoscitur,acuidetur,quodexterraflamulaacmandragoracrescunt,quaetamenintersecontrariaenaturaesunt,quamuisexunamatrenatae.Sicquoqueinhomineaegritudinesnascunturexelementis,nontamenitaintelligendo,quodexterrasolummodofrigidiacsiccimorbi,exaquafrigidiachumidinascantur,&sicdecaeteriselementis,utquodlibetelementumsimilesmorbosefficeret.Imoetiamcontranaturamgenitricem,haecsaepiusgignuntur.Nonenimelementacomplexionemhabent,&quamuiscomplexionesexipsisproueniunt,nontameninipsiscomplexioest,sedintemperamentoest,&illudtemperamentumcomprehenditomnescomplexiones,omnesquegradus,quiunquamhactenusomnesnumeratisuntaquoquam,necinalgorithmumetiamperuenere,sedinipsisadhuciacent,&suntinipsispotentialiter,quemadmodumlignumnondumfabricatum,idenimomnesformasinsesecomprehenditpotentialiter:uelenimimaginemineosculperelicebit,&adaliamformamredigere,quiainpotentiasuaquamlibetformamaprincipioretinet,donecactuaccedentecertaformaexeoeliciatur.Sicquoquedeelementorumcorporibusdicitur,quodcomplexionesdant,nectamenipsasinsehabent.EthocMedicusomnibusmodisanimaduertat,praesertimhancobcausam,nefortequalitates&humoresmatresesseputent.Namelementaipsasuntmater,&eorumprocreationessuntspecies,nonautemhumores,neforsaninhocerretur,dicendo:Cuiushumorishoc?Respondebo:Colericae,imocalidaepotiussectaeuidendumest.Namneccolera,quatuorcolumnarumunaest,sedsecundumomniumueterumsententiammorbusest.Itemdicendo:Cuiusqualitatis?nonbenerespondebitur:Sanguineae,quiasanguisquoquenonestexquatuorcolumnis,sedpotiuscorpusestuenarum,namquoduinumindolio,idsanguisinuenisest.Itemquaerendo:Cuiusnaturae?nonappositerespondebitur:Flegmaticae,quiacumflegmasitexcrementumnasi,quidaduentrem?Interrogandoautem,Cuiuselementi?Respondemus:Terrae,aquae,ignis,autaeris&c.Etsiresponsumconstatexquoelementomorbussit,utexigne,nonexcolera,exterra,nonmelancholia,exaqua,nonflegmate,exaere,nonsanguine,Nonenimdicendumest,hocestmelancholicum,cumnequecoelo,nequeterraequicquamdemelancholiaconstat.Nequedicendum,hoccoleraest,hocflegma,hocsanguis&c.quianaturaipsainsuoprocessuacordine,nihildehisscit,neccogitat.Posteaquamhocmodo,Medicuselementacognouerit,tuncingeneratisomniamorborumgenerainuenit,quoscunquehominespatiuntur.Namqualisflammulaest,talisetiamestmorbusflammulae.Quidhicquaesoopusmultoslibroseuoluere,autquidopusdiutiuscircumcurrereacquaerere,numexuesica,numexaliaremorbusfiat?Namsirectenostiundelimuspalustrisueniat,undeurtica,undemelones,undeplumosum,tuncfacilenosces,undemorbusipsius,&speciesipsiussiet.Ubiigiturhiccholera,ubiadustamelancholiatuamanet?Exgeneratis&procreatis,exfiliisacfiliabuselementorum,disceredebes,physicumcorpusinsuismorbiscognoscere,discernere,iudicare:specieminspecie,materiamexmateria,hominemexelementis,&qualesmorbosgeneratasecumadferant,&quiinexterioribushisgenerantur.HaecMedicusdiscat,&inhisseseexerceat.Naminhoclibroelementoruminueniethominemadnaturaeeffigiemdepictum,haudinchartaceisMedicorumuoluminibus,quaeexelementorumlibronondescriptasunt.Nemocerte,rectelibrumauttextumcomponerepotest,sedhocofficiumnaturaerelinquitur.Ipsaenimtextumcomponit,Medicusautemdeindeglossamadistumtextumprodiligentiasuaeffingerepotest.Uideigiturtuiam,quambenequadret,acconueniatglossatuacumtextuelementorum,nonaliternempe,quamcumfurfuresalconuenit.Talesitaqueessedebentdescriptionestuae,qualesinelementisesseuides,Quodlibetscilicetcorpussecundumnaturamacproprietatemsuamdescribendo,&sicquemadmodummagnaliaDei,beneornata,ordinata,acegregiedepictasunt.Hocenimipsumquodlignaputrescerefacit,idem&hominemputrescerecogit,&exquacausainhominiscorporeuermesnascuntur,exeadem&inobsoniocresceresolent.Sicitaqueadscholamistamperueniendumest,inquaMedicinamdiscimusuere,nonficte,ubiueritasaccertitudoest,nonambages,nonlaruaeautfallaciae.QuartumCaput,DeLibroPhysico,exquoPhysicumcorpusinmycrocosmocognoscimus:&estliberAnathomiaemaioris.PosteaquamextertiolibrocompertumestMedico,quomodointegraelementainseipsiscreatasunt,sequitur,utquoqesciat,quodduplicesspeciescorporuminunicocorporephysicoreperiantur.Etdeindeoportet,utistammachinamtotiusmundi,etiaminhomineinueniat:&hoctraditurinquartolibro:Docetenimnequeminusnequeplusinphysicohoccorporeessedebere,quaminmundimachina.Quotiesenimaliasuidemusuariasacmultiplicesrerumspetiesesse:utlignorum,lapidum,herbarum&c.sempercogitandumest,eiusmodiquoqueinhominespetiesesse,aliatamenformaquaminelementis:Apparetenimhocinhomine,uelcircamorbos,ueletiamcircaualetuslinembonam.Aurumquodinelementis,estaurum,quodauteminhomineaurumest.idnaturalisconfortatioest,utinfralatiuspatebit,&sicdecaeterisomnibusspeciebuselementorumfaciendoaequiparationemcummycrocosmispeciebus.Siquisigituritanominareaccognoscerepotestspecies,quaeinphysicocorporesunt,utfirmiterdicat,Hocinhomine,Saphyrusest,hocMercurius,hocCupressus,hocFloscheyri,illeinphysicicorporislibro,foeliciterseelaborauisse,acegregieprofecissesciat.Etisquisicistas,utdixi,species,corporisbenecognouerit,illehaudimmeritoMedicus&dici,&essepotest:Poteritenimfacileinueniretheoricamscientiam,quaenondebetessespeculatiua,sedexpracticasumptaacdecerpta,&existislibrisomnibus,dequibushocopereagimus.Practicaenimnequaquamexspeculatiuatheoricaflueredebet,imoipsatheoricaexpracticapotius:&sicistaomnia,nilnisipracticasuut,dequibushactenustractauimus,&adhuctractamus.Medicusitaque,siadhuncmodumconcordantiamAnathomiaeuniuscuiusquefabricationis,machinaemundi&physicicorporisconstituerit,posueritque,atqueinomnibusordinauerit,quodlibettamensuolocoponendo,tuncpulchresequituraliummorbumesse,quiinossibussit,aliumquiincarne,&aliumquiinsanguine&ct.Quemadmodumaliiuermiculiinlignisnascuntur,aliiinherbis,aliiinarborumfoliis&c.Etinsumma,quotquotsuntcorporumspecies,totetiammorborumgenerasunt,hocest,quodlibetcorpus,aequemultasmorborumspecieshabetnumero,quaedeindesesediuidunt,hacrationeacdifferentia,utaliterinelementis,aliterincorporehominissunt,quoadcorporalitatem&substantiam,nonautemquoadproprietatem:namquoadillam,omninoideuenit,quodinelementis.Cuiusmodienimestmembrum,eiusmodiquoquemorbusest.Namaliisuntuermiculi,quiinossiummedullacrescunt,aliiquiinintestinis&cut.&exhisrebusoriunturcausaemembroruminhominibus.Hactenuscreditumest,sedfalso,quodunicussaltem,&idemsanguisinomnibusueniscorporishumanisit,&ideamobcausam,quiaomnissanguisaequerubens,&quiadicitur:quodomnissanguissitcalidus&humidus,quaequidemsententiageneralisest,nectamenhocprobat.Namquemadmodumaliaeatquealiaesuntspecieslignorum,sicquoqueuariaespeciessanguinis.Dicetautemiamaliquis:Siinarbore&lignocomparatiofaciendaest,nonnearborueltruncusarboriscorpusest?iamautemabillotruncomultirami,quasibrachiaacuenaeextendunturundique.quitamenramieiusdemsuntnaturae,qualitatis,uirtutisacefficatiae,utilludetiaminfructibusapparet?Respondetu:Uerumquidemhocinunaarbore,longetamenaliudest,sialiamarboremadhancconferas,aliosramosiuxtahosperpendas,tuncnimicrum,nisifallor,apparebit,clarequeconstabit,pluresacdiuersosramosinarboribusesse,quorumtamenquilibetinsuotruncohaeret,&sicperconsequens,quoduariusacmultiplexsitsanguisuenarum,quamuisinunocorpore:Suntenimiamuenaecypressi,uenaebaccarum,uenaeRosinarini,&similium,igitursanguisnonmanetineademqualitate,auteiusdemnaturae.Hiccerterectusliberest,exquoAnathomiasumidebet,utnempehomosciatelementorumacmycrocosmisubstantiam,&proprietateminterseconferre&comparare,necenimsatisest,uthominiscorpusoculissaltemaspiciamusprimo,deindeanathomisetur,intusquecognoscatur,posteacoquatur,aciteruminspiciatur.Namistaomniafacere,eiusmodipenequiddamest,acsirusticus,acplaneidiotaPsalmorumlibrumdiligenterinspexerit,acseduloreuoluerit,literasquidemacpicturasuidet,praetereaautem,nihilfructus,aututilitatisexeoaufert.Igiturillaipsatumexterna,tuminternacorporisinspectio,nonpotestutperfectacognitioconsistere:quodutmeliusintelligatur,unicohocexemplo,dilucideaccrassioreMineruaostendam.Quotquotpermundumsuntaquarumspecies,totetiaminhominesanguinisspecies,quoditaintelligendumest,quandocorpusphysicuminsuoelementoponereuelimus,&deindeunicuiqueelementosuumcorpusattribuere,tuncsanguisestelementumaquae,nonobstantequodsanguissitcalidus,aquauerominuscalida.Namisteinsanguinecalor,nonsemperanaturaest,quemadmodumnecaquaanaturacalida,incipittamennonnunquamexternocalore.physicosoleaccedente,calescere,sicuti&terraadsolisaestumcalescit,&sicutiignisea,quibusadhibetur,calefacit.Sicetenimigniselementaliscaeteraelementainhominecalefacitacincendit.Etutdiximus,soleferuente,terracalescit,sicquoqueaSole,quiinhomineest,terra&aqua&cut.inhominecalescunt.Interimtamennaturaistarum,terrascilicet,aquae,insuasubstantiamanet,necperhocaccidensfrangitur.Siautemcolligendo:Mundusestcalidus,igiturestcalidaenaturae,idminimesequitur,namquaedamineocalida,quaedamuerofrigidaessepossunt,utabundesatisdictumest.Sicigituruosomniaperpendite,utproponatiscorporaelementorumperspecies,cuiuslibetelementi,deindeideminphysicocorporeagite:namidemdeelementiscoeli&corporephysicoiuditiumest.Diciturquoquequodsummaessentiaomniumossium,quodridemfalsodicitur.Namquemadmoduminlignisuariasformasacuariasspeciescognoscimus,sicinossibusaliaeatquealiaespecies,aliaatquealiadifferentiaest.Dicuntquidam,quod&uentorumsitunanatura,nechocuerum,quiasicutimultiplicessuntcausaeexcitantes&efficientesuentos,sicquoqueuariespecies,&multiplexeorumnatura,sicquoqueinhominemultiplexcolicaest.Itaquehicliberinphysicocorporeadhuncmodumbenediuiditur,neafalsisdefinitionibusquorundamscriptorum,nobisimponatur,quialiteratquealiterdehocatquealiosentiunt,hoctale,alterumaliudessedicentes:quorumoperaacuolumina,silegantur,facileindicant,quodprincipiaacfundamentaeorumexmerafantasia,&ociosaspeculationeproficiscantur,quaenequeadPhilosophiam,nequeadMedicinamfoeliciteraddiscendamsatisfundatasunt.Nechocomittendumputo:quodindiscendoPhilosophusprocederedebeant,Medicusautemsequi,idest,quamuismaiormundusprecederedebet,cumsuolibro,sictamenpraecedat,utstatim,&euestigioaltersubsequatur.Maiorenimmundusordinari,distribuiacdiuididebet,nonsolumingenerumspecies,sedetiaminloca,&aliosomnesprocessusordinesqueinCosmographiaacGeographiacomprehensos,&idemdeindesimilimarationeacuiainphysicocorporefaciendum.Nonenimsatest,unamCosmographiam,&unamGeographiamesse.Imoduplicesesseoportet,quemadmodum&mundusduplexest,maiorscilicet,&minormundus,quorummundorumsubstantia&uariaeimaginesformaequequasoculisintuemur,nihilnosmorariautperturbaredebebant.Etsicoptimedictumest:UbiPhilosophusdesuiit,ibiMedicusincipit,quoditaaccidit.PosteaquamPhilosophusmaioremmundumplanecognouerit,taminfirmamento,quaminelementis,&omnibusgenerationibusipsorum,tuncfacilequoquecognoscetmundumminorem.QuiautemhuiusPhilosophiaerudisest&imperitus,illenunquammycrocosmumcognoscet,&sicquicquiddenaturahominisuelscribit,uelloquitur,uelcogitat,nonaliudineoagit,nisiquodcribroaquamhaurit,(utdicisolet)&quasicaecuscoloresdiscernitaciudicat.Opinatursolummodo,somniat,&sibipsipersuadet,seaureosmontesinHispaniauidere,quosnonuidet.Quaeigiturhoclibroametraduntur,aequanesint,aniniqua,ueraneanfalsaipsimetiudicate,discernite,rationemcumueritatesimulinconsiliumadhibete,reperietiscertemelioraacfirmiorafundamenta,&plusueritatisquaminullolibro,excalamo,&atramentonato,inquibuseiusmodifundamentaaceiusmodidemonstrationesuidemusesse,cuiusmodiistius,quiexspeculiimaginehominemsecognoscereputat,idenimagit,utimaginemtalem,qualeminspiciat,contempletur,ceterumquidinhominesit,quidindorsosecumgerat,ignorat,imaginesaltemcontentusest,quamintueturfirmiter,quemadmodumuirtutibusquispiamnouumaedifitiumcontempleturabsqueiuditio&ullaratione,quamuiseiusmodinugasacuanascontemplationeshactenusPseudomediciprofundamentis,acpeneprouexillisinMedicinahabuerunt.QuintumCaput.DeLibroAlchimiae,&quodMedicusabsqueAlchimianonpossitesseMedicus.Adquintumiamlibrumaccedemus,quifortassispropternominismalamopinionem,odiosus&fugiendusquibusdamuidebitur,quorumtamenstultitiamcarperesatiusest,quamreligionemlaudare,inhoccumremsacramacsanctam,utilemacbonamproptermalosquosdamusus,uelabususpotius,quicircaeamreperiuntur.contemnuntacabiiciunt.Sapiensomninoacprudensuir,rectuminqualibetreinspicit,&secundumillumremmalamuelbonamiudicat,neculloabusuaueroiuditiodistrahitur,&recte.Quisenimprudenscolorioptimo,acpretiosoinuidebit,proptereaquodadmalam,acinhonestampicturamfortassispictoreumadhibuit?Autquislapidemoderit,quemlapicidainconsultiusagens,fortefrangit?Etsic:QuisueresapiensAlchimiamdamnabit,nobilissimamcreaturamacopusDeipropterea,quoduideataliquos,minusrecteiamdidicisse,acminusfoelicitereamtractare?InAlchimiaculpaplanenullaest,inimperitiaautem,&ininscitiautentiseaest.Quishominemfugietpacificum,acneminemfacileledentem:quisuecaniirasceturproboactractabili,quitamenaquopiamnimiumirritatusremordet?autquemnamiusciuilemordetacfurcasuspendiiubet,furemipsum,anueroremfurtoabstractam?furemcredo:quiaresipsa,etsifurtiuafactasit,tamenpersebonaremanet.Sicquoquenullomodoscientiaaliquapersebona,utilisachonestacontemnidebet,propterquosdam,quipeiusipsamdidicerunt,autquiinconsultiuscircaillamagunt.Alchimiaautemarsest,tumnecessariatumutilis,quacarereinMedicinanonpossumus,comprehenditeniminseartemUulcani.Etsicquoquesciendum,quidUulcanusualeatacpossit.Alchimiaestars.UulcanusautemestartifexinAlchimia,ergoquiUulcanusest,illearteminmanuacpotestatesuahabet,eamregereacgubernare,&cumeaarteartificioseagerepotest,quiUulcanusnonest,artemperfectenonnouit,neceiuspotestatemhabet.Circahancigiturartemprimoaduerteredebemus,quodaDeoprimumomniacreatasunt,creauitenimexnihiloaliquid,illudaliquidestsemenomnium,&illudsemenfinemimponitsuaepraedestinationi,acofficiosuo.Etquanquamexnihiloomniaininfinitumusquecreatasunt,nihiltamenusqueadeofinitumacabsolutumest,utineonihilampliusdesideretur.Creataquidemsuntomniaacfinita,sedtamennonitafinita,utquibusnihildesit,nonitaperfectasunt,autabsoluta,utadrectumfinemacterminum,ueladextremamperfectionemperuenerint.RelinquiturenimaliquidUulcanoperficiendum,acfiniendumprorsus.Omniatamenitacreatasunt,utadnostrasmanusperueniant,&innostrapotestateesseincipiant,itatamen,utnonperfecta,sedperficienda,nonutabsoluta,sedmanibusnostrisabsoluenda.Primainillismateriaperfectaestquidem,mediaautem&ultimaperficiendaerestant.Arboresaclignacrescunt,&utilignaperfectecrescunt,nontamencarbonescrescunt,imoredigendaadhucincarbonessunt,operanostra.LutumuelArgillaquidemultrocrescit,&perfectequidemnontamencrescitutollae&aliauasafictiliasit,sicdeomnibusnascentibus.Uidendusigitur&cognoscendusestUulcanus,quisnamsit,&quamnecessariussittaliexemplo.FerrumDeuscreauit,qualeautem?nonquidemqualeessedebet,nonenimcalcesferreosequis,nonlanceasferreas,nonarmaferreamilitibusapta,nonfalcesmessoribus&c.,sedrudeferrumcreauit,&inrudimateriaiacenscreauit,rudequenobisidtradidit.Sedcaeteraineoperficiendacommittitignis,&eiusgubernatoriUulcano.EthocigitursicUulcanocommissumestnegotium,&ideoquaarteutiturUulcanus,arsest,&arsquidemperfecta,necessariaacutilis,imocertaquoque&nonfallax,quiasiincertaacfallaxarsest,necessarianonesset.Sequiturergoiamexhistalisordo,quodistudrudeferrumprimopurgaridebeat,&itaabimpuramateria,puriusquodest,separari,deindepuriusferrumfabrocommittiturferrario,quiartesuailludtractare,&adquamlibetformamaptum,fingereaccuderepossit,&ignisferrummollificansacliquefaciens,estAlchimia,faberautemtractareipsumsciens,estUulcanus,imoutultrohocpergamus:Ignisinfocolucens,estAlchimia,infornacecalefaciens,estAlchimia,culinaeautemminister,ignemordinansactemperans,itemcalefactorfornacissuntUulcani.SicquoquecumMedicinasesereshabet:Estenim&illaaDeocreata,sednonperfecta,nonitapraeparata,utplaneabsolutasit,sedsubterraadhucoccultata,nonabimpurioremateriapurgata,&idquodrestatineaperficiendumUulcano,idest,Medicocommittitur,purgandumscilicetillamafecib.liquefaciendi&c.utsupradeferrouidimus.Quasenimoculisherbascernimus,idnonestMedicina.Itemquasgemmas,quasuearboresuidemus,nonestidMedicinarectaacperfecta.Oculienimsaltempartemimmundioremacrudemmateriamuident,quaearectaMedicinanondumsegregataest,&inquaimpuriorparsadhucoccultatur.Quidigitur?Impuriorparspriuspurgandaest&abiicienda,&posteaMedicinaapparebit.SicigiturMedicinampurgare,mundare,dissoluere,melioremexeapartemcolligere;illudomneinquamAlchimiaest,laboracofficiuminagendohocUulcaniest.HicigiturUulcanuspharmacopolamacministrumculinaesicagit,quemadmodumantefabrumferrariumagit.Etquiasaepiusaccidit,utexterrapurumabsolutumqueaurumargentumqueeffodimus,sicquoqueMedicinanonnunquampura,&abomnibuspartibusabsolutareperitur,&taleargentumaurumquequaanaturaabsolutum,nonmagnumnegotiumrequiritinpurgando,sedfulminationemsolummodo,acprobationeignisopushabet,quodidemeodemmododeMedicinaintelligendumest.Hisiamsicperactis&sicMedicinaparataopera&auxilioAlchimiautdiximus,tuncistaMedicinademumperfecta,ministroculinedatur,utsicaegrotantiadualetudinemfiatcibus.Adhancetiamremnoninconueniensmihiuideturdepaneexemplumadiungere.ExteriorarsAlchimiae,quaecircapanemcoquendoinfurnofit,nonesttantaepotentiae,utpanemadultimamacfinalemmateriamredigereacperducerequeat,sedadmediamtantumpotest.Naturaprimammateriamperficit,utinaristissiliginem,posteaAlchimiastatimincipit,metendo,colligendo,molendo,infurnopinsendo.Iamprimamateriaabsolutaestpernaturam,&mediaperAlchimiam,restatultimaemateriaeperfectio,quaefitperAlchimiammicrocosmi.SiciterumincipiendoMicrocosmicaAlchimia,panemtanquamprimamiammateriamadosdefert,ibifrangit,manditacruminat,&hocprimumopusest,acofficium:instomachodeindemediamateriafit,dumconcoquitur,posteaueroduminsanguinemaccarnemabirecompellitur,tertium,Alchimiaeofficiumest,&sicultimaemateriaeperfectio.EcontraquoquealiomodoAlchimiacerniturinmorbis,namipsainfirmitasestprimamateria,infirmitatisdeclinatio,estsecundauelmedia,morsposteasubsequens,estultimamateria.Itemputrefactiocadaueris,estprimumofficiumAlchimiae&primamateria,consumptioestsecunda,puluisacterraultima.SicnamperpetuocumAlchimianobiscumincreatisaDeoomnipotente,procedit.Etsicadpropositummeumredeundo,nihilincreationeadultimamusquemateriamperficitur,nihilabsoluteplanecreatur,quoadultimammateriamdico:omniatameninprimaemateriaeperfectionecreantur,posteaUulcanussuoofficiofungitur,&istamcreataminprimamateriarem,perfectampersecundamusqueadultimamperducit,acabsoluit,idqueperartemAlchimicam.SiciamArcheus,idest,internusUulcanussequitur,quicirculosducit,Geometriamexercet,materiampraeparat,iuxtadiuisionesacregulassuaeartisAlchimicae,sublimandoscilicetdistillando,reuerberando&c.Haeenimartesomnesintrinsecusinhominesunt,quemadmodumextrinsecusinAlchimia.SicArcheus&Uulcanus,materiasseparant,&quodnondumabsolutumsit,perAlchimiamadabsolutumfinemperducatur,absoluaturque.Suntitaquehuiusartismultifariamartifices.NamsuntAlchimistemetallorum,quiplumbumaprimaimpuramaterialiberant,aruditatepurgant,utinoperandoeiusususessepossit:suntAlchimistaemineralium,quiantimomummixtuminantimomumpurumtransformant,exsulphuresulphurreddunt,exuitriolouitriolumconficiunt,exquibusomnibusappareteffectusAlchimiae,quiamedianteigne,agit,preparat,absoluit,purumabimpuropurgat&mundat.Quamuisetiamnonomniamedia,quibusAlchimiaoperatur,itacalidasunt,utquasiignisexternusurant:tamenproptermunussuum,acofficiumproprium,ignisuocantur,cumideminsuogenereproportionabiliteragunt.SicAlchimistaelignorum,suntfabrilignarii:praeparantenimlignaaedifitiis,utsintapta.SicstatuariusAlchimistaest,purgansinutiliaaligno,utaptumefficiatur,adquaslibetimagines.EtsicAlchimistaesuntMedicinae,quieaaueraMedicinaseparant,quaeuereMedicinanonsunt.Iamigituruidereacquasiclarissimalucecernerelicet,qualitersitarsAlchimistica,talisnempe,quaesuperfluaabutilioribussegregat,&remquamlibetinultimamsuammateriamredigit.EgoautemquodhaecdeAlchimiapluribusdissero,&curhunclibruminterseco,causamhabeohanc,quoduideoinpictis;acmultislibrisartemnullamesseAlchimicam.Seduoluendoacreuoluendo,sursumdeorsuminconsultemiscendo,&quadratarotundismutando,nonquidempurgantressibipurgandas,nonmundificant,sedcontaminantpotius,maculantaccoinquinant,nonperficiunt,nonabsoluunt,seddissecantmagis,disrumpuntaclacerant,utsicquoqueuariamacimmundamcommixtionemsuesetiam,nedumhominesnauseamcierefacilepossunt.Horumigiturinutilemacabhorrendamoperamnegligimusmeritoacabhorremus,imo&damnamus.IdeoaDeoopt.max.haecrectaacnaturalisAlchimiaearsnobisdiuinitusdata,acinstitutaest.Alteraautem,quaseimmundi,sordidiacsorditatiApothecariiiactitant,arsnonest,sedimmunditiamera,quatamenSyrupinobiscoquuntur,laxatiuaparantur,compositaconficiuntur.Uideigiturquaesoquampulchras,quamqueutilesartesAlchimicasacMedicas,scriptiistiPseudomedicorumlibrinobisproferant,quampulchrecuratasacabsolutasscientias,simulatoresistiacficti,uixquesemimedicinobisexhibent:inquibusperlegendisnonquidemimmeritoquismelioremuitepartemconsumit.Nonsic,nonsicinquam,crassomodo,Syrupiaclaxatiuacoquantur,sedsubtiliusagendum,artificiosiusprocedendum,puriusquealiquantulumAlchimisticaarsexercendaest.InhocenimhaecscientiaAlchimicainuenta,inhocnobisdataest,utprositnonobsit,mundasitacpura,nonconspurcata,nonmillemodisinquinata,nondeniquequauislatrinamagisimmunda.Medicusigitursiccogitet:QuiaDeuscreatorabinitionihilabsoluticreauit,nihilomninoperfectiproduxit,nihiladultimamusquemateriamtraduxit,sedistaomniaUulcanoperagendacommisit,istudofficiumArcheosubeundumreliquit&c.ErgonecegoAlchimiamnegligam,sedamplectarpotius,nonUulcanumdepellam,sedipsepotiusUulcanuminmeaMedicinaagam&c.UidebitenimilleMedicushacartenonminusinMedicinaopusesse,quamaqua&igneinuitanostraopushabemus,quiaimperfectumperficit,nihilimpurum,nilnisimundumacsyncerumrelinquit:quoduelhocexemplooptimepatet:.Panisdatusnobisest,&quotidiedaturaPatrenostrocoelesti,nontamentalisdatur,qualemapistoreaccipimus,sedimperfectiusquiddam,quodutperfectiusfiat,panisquenominegaudeat,tresanteUulcanirequiruntur:Agricolascilicet,quiseminetmetatque:Molitor,quiconteratmaceretque:itemPistor,quiinfarinamredigat.SicquoqueinMedicinafierinecesseest,&siccuminteriorequoqueUulcanofieridebet.NonigiturpudeatMedicumhuiusartisAlchimicae,neceamcontemnatartem,scilicetadmultaacmagnanecessariam,utdiximus.Sinautemeamneglexerit,acparuifecerit,certissimumidinditiumest,eumnonesseMedicinaeDoctorem,sedornatumpotiusBeanum,&ciusmodiDoctorem,qualeinspeculocorpusuiderisolet.SextumCaput,DeLibroMedicinae,quiExperientiaappellatur,&quomodoMedicusillumdisceredebeat.QuiaigiturMedicusexperientiamhaberedebeat,cumMedicinanihilaliudpenesit,quamexperientia,nempecertitudoeorumquaeagit,Estenimexperientiacerta,confirmataacinfallibilispotentiaagendiinqualibetre,&quihancexperientiamnonhabet,idest,quitalifirmitateaccertitudine,inrebusacoperationibussuisnonnititur,isMedicusdubitans,imperfectus,acpenependensest,noncertus,nonrecteinstitutus.Igiturdeexperientia,experimento,acscientiahoclibrotractareinstituimus,utquidquodlibetistorumsitmeliusMedicusintelligat.Dicoigiturquodquicquidexperientia,quaequasiindicisofficioinrebusagendisfungitur,uelprobatuelimprobat,id&aMedicoprobariuelimprobari,recipiuelreiicidebet.Illaigiturdequadicimus,experientia,debetcumscientiaconcurrereacconiunctaesse:Namabsquescientianonest,experienta.Etsienimnonnunquamforteexperimentumreperiaturquodconsistat,acprobatum(utuulgoMedicorumdicitur)sit,tamenilludexperimentummediantescientia,adexperientiamducinecesseest,utinfallibilefiat,&cuiusususfrequentiorsiet:eritenimtuncistaexperientiainfallibilis.Sinautemabsquescientiaquoquefueritexperientia,tuncampliuseautinonlicebit,quianonexperientiarectaest,sedexperimentumsaltemnudum,absquescientia.Iamigiturdiuidunturacdiscernunturabinuicemexperimentum&experientia,itemexperientia&scientia.Quiaexperimentumadsortemquasiincidit,incertissedibuserrat,nihilfirmipromittit,quianudum.Experientiaautemuestitaacmunitaest,certitudineminsehabens,iuxtauerasacinfallibilesregulasagit.Scientiaueroestexperientiaemater,itautabsquescientiainexperientianihilsiat,sedsitsaltemnudumexperimentum,utexempligratia.Scammoneapurgat,experimentumest:Simphytosananturfractacrura&aliaossafracta,itemruptura,estexperimentum:Saphyrussanatantracem,experimentumest.Haecquamuisexperimentasunt,suntexperientiareperta,tamennecesseest,proptermorborumpluralitatem,utscientiaquoqueadsit,sciaturque,cuimorbotaleexperimentum,&inquohomineadhibeatur.Nullusenimmorbusreperitur,quinonuelsecundummembra.uelnaturamcomplexionemquehominismutetur.Igiturquiainhoccautiusagendum,&quiadifferentiamorborum,quantitasacqualitasconsiderandaest,nonexperimentocerteutendum,sedscientiaquoqueadhibenda,quaescilicetmorbumamorbodiscernatexperimento,quasiuiammonstret,quopergeredebeat.EtquemadmodumPyrusuelaliaarborferensfructum,illudipsumquodfructumscilicetfert,exscientiafacit,quaeaDeoarboriinditaest,&sicperscientiamfloresproducit,foliaemittit,deindePyraformat.Ethaecinarborescientiamirandaquidemest,quamuisnechomoquidempingereautscriberebenepotest,nisiidfiatperexperientiam&experimentum.Redeundotamenadpyrum:Arborista,haecomniaordineacmirabiliterfaciens,perscientiamfacit,istamscientiamperse&suamnaturamhabetaDeoacceptamscilicet.Idigitur,cumitasingulisannis&perpetuousquefieriuidemus,experimentumnobispatet:certumenimcredimus,quiauidemus.Scientiaauteminnobisnonest,experimentumsolummodohabemus,quiaitafierihocexperimur,&illudipsumquodaliternonaccidit,experientiaest,quaequoqueinnobisnonest,sedinarbore.ItemScammoneapurgat,&hocfacitperscientiampurgandi,quamaDeoinsuanaturahabet:nouitenimpulchrequid&quomodopurgandumsit;talisintequoquesiatcognoscendosciliceteam;tuncexperientiamtuhabebisunacumscientia,experimentumtamennonhabes.Sinautemproprietatem,uirtutem,actotamnaturameiusnescias,solumhocnosti,quidpurgat,tuncexperimentumtantumhabesabsquescientia,&sic,nonaliterScammoneamnosti,quamGallusquidamnatione,linguaeGermanicaeignarus,siGermanumsermonemaudit,nouitquidemseGermanamlinguamaudire,qualisautemsitsermo,quadere,quidsignificet,quiduequisloquatur,idignorat.Sicquoqueinexperimentosesereshabet.Oculialiquiduidentsicesse,intellectustamen,cursicsit,nonadest,inoculisexperimentumtantumest.nonexperientia.Sicigiturcolligendo:QuiasummusDeuspyrocaeterisquearboribushanctantamscientiamindidit,quantomagishominieamdabit,siiuxtaprimilibridoctrinamegregiestuduerit,cogitabit.Etsicuidemus,quodscientiasitquaedamquasiinfluentiasquaeinnaturasepultaacoccultataiacet,quamnostameneripere&extraheredeberemus,dumenimiacet,dumoccultatur,nilnobisprodest,sedquasitalentumsubtusterramoccultatum,perit,quodfierinondebet,imonihiltamarcanum,tamabditumnobisuideridebet,quinideruereaccognoscereconemur.Quoigiturmodo,acpactoistaoccultanotanobisfiunt?IdquidemMagicaarstribuspartibusdistinctabreuiteracmethodicenobisostendit,&arcanamanifestat.InscholascilicetMedicorum,Philosophorum,Astronomorum&similium,Sicenimmediantibushis,necesseestexperientiamintenasci,absquehisautem,meraacinanisfantasia,&deliratioest,exquaegregiinobisFantastaenascuntur,quinescioquassubtilitatesingentes,&mirasspeculationesostendunt,easqueabsqueomnifundamentoacueritate.Notandumautemiamquoqueest,intersci-,entiam&experientiamdifferentia,ultraeamquamsupradeexperientia&experimentouidimus.Scientiaestinillo,cuiaDeodiuinitusdataest:experientiaautem&quasitestimoniumuerumdeeo.inquoscientiaesseintelligitur,utinpyro:nampyrusscientiaminsehabet;nosautem,quareoperationeseiuscognoscimus,experientiamhabemusipsiusscientiae,&sicdeindetestamurnostraexperientia,scientiaminpyroperfectamesse.Adhocautemsextusliberhicponiturame,quotalisscientiainnosperueniat,utsimiliterpatientesacaegrotantesanobiscurandi,talesnobissuntcuraeacdiligentiaenostrae,circaillosadhibitae,utintelligantinnobisrectamscientiam.Quicquidenimplaneperfecte,aciustenaturaeordineperficitur,idscientiaest,eaubinonest,ibinecexperientia,sedexperimentumsaltemabsquescientiaest,Curenimsicdico?Accipehoc,utere,sanabitspero:Egoenimsaepiususussum,&expertus&c.Ecce,nonnehicfaterinecesseest,quodexperimentumsolummodotentando,&opinandoconsistit,Necfacileunisicdicenti,quisfidet,nemofacileaususfuerithaecquoqueexperiri,nefortecumpericuloexperiatur.Siautemdixero:Hocfac,hocsume,sictibifiet,sicfructumexhacreuidebis,quodscio&c.tuncnimirumfirmiquiddam,&tunccumexperientiascientiaiunctaest,quilibetnostrumeadicentifidemhabebit.Siigiturmultuminterestinterexperientiam&scientiam,quodtamennonitauolo,utexperientia&experimentumidemintelligantur.Sedexperientiameamdico,quaeexscientiaproficiscitur,doceturacsumitur.Sicenimuiainnobisparaturadscientiamipsam,incipiendoscilicetascientia,nonabexperimento,utquiascio,quodbombardaincensagrauiterferit,acmurosturresquedeiicit,experimentumsit,scientiaautemest,quodistambombardamdirigere,acdiametraliteraduersusmurumponerequeam,ita,utemissa,nonpossitmurumpraeterire,nonpossitametaillaaberrare.Ethocfacerescienssagittariusdicimeretur:Siautemitacomparatumest,utunusictusfortecertusfiat,acferiat,sequentesdecem,autplurespostremoincertisint,acmurumsubter,autpreteruolant,idscientianonest.Etsicuiderelicet,quodscientiapriorsit,acpraecederedeheatexperimentum.Cogitetigituriamquilibetsecum,quodDeussingulisrebus,singuladonadonauerit,singulacreatasingulissuisuirtutibusornarit,quaeuirtutessuntscientia.Siigiturarboribusacherbisscientiamdedithanc,utadfinemsuumultrosciatperuenireomniformaacessentia,quantomagisMedicumscientiadonabit?&utrosasacflosculoscampiornabit,quodonaeius,acfructusincurandoaegrotoappareant,cuiusquescientiaperfectaacabsoluta,ultroinmultorumutilitatesredundet,nonsecus,atquepira,pomaquematurata,inusumnostrumcadereexarboresolent.OmnedonumaDeoperfectum,&omnisscientiaabsolutaestaDeo,sicutarboris&herbaeuires,uirtutes,acsuccumsuumaDeoaccipiunt,&illascientiaaDeoimpetrata,estabsoluta,experimentumueroabsquescientia,&experientiaabsquescientia,nonestabsolutaneccerta.Quemadmodumeniminpiroscientia,itacertaest,utnunquamuelpomumuelinaliamarboremdegenerat.Sicinhominescientiaitacertaest,utalitersehaberenequeat,quamdeindehomoquilibetaugere&adsummumexercereprouiribusdebet.Imoetiamconarisedulo,utAlchimistarummodoadsupremum&ultimumgradumeamexerceat,perducatque.Arboresscientiamsuamgrauiterexercent,donecperfolia,perflores,aclongoposttemporeadsummumgradum,idest,adfructusperducant.Sichomoquoquescientiapraeditus,illamexerceredebet,&augereindies,utfructumaliquandoexeahabeat.Aliudest,dumexsuascientiaarborfructusproducit,&aliud,dumiamproductiacmaturaticadunt.Sicquoquedifferentiaest,increscendopurum,&deindepurgandopurumabimpuro.Namidquodcrescitinscientiamuberiorem,nonpurgatur,quodautemadiustummodumcreuit,idpurgatur.Notandumquoqueomnibusmodisiuxtapraedictaest,quodquilibethomoadquiddamnascitur,&quodunicuilibetpraecipuumquoddamdonumaDeodatumest,inquounomanere,illudexercere,&ineosedelectareacbeatumarbitraridebet,necaliudexposcere.Quilibetenimsuaescientiaeexercendaeacaugendaesufficit,aliamautemappetendo,frustralaborat,inanemqueoperamsumit,quiaaptusadillamnonest.Curenimpyrusoptaret,acoryloscientiamaddiscere?curficusadumisacspinis?Frustraenimpyruslaboratcorylusfieri,&econtra,quarequaelibetscientiamsuamnactaest,quamtractet,augeat,acdeniquefiniat.Sequiturigitur,iustoordine,liberscientiarum,uteasdiscamus,&perexperientiaminmediumproferamus.Ethaecomniaindicoideo,utcognoscatis,nonsolumscientiam,quaeinpyroest,sedomniumrerumaliarumscientiarum,presertimrerumMedicorum,quointelligatisqualemomnipotensDeusscientiamuitriolatisdederit,perquamaegrotantessanantur.Utsicsciam,perquamuitriolusoperatur,inuobismetipsisreperiaturimaginatiue,utiinuitrioloessentialiterestimpresda:loquordeimpressioneluminisnature,utsuntradii,quitibiquoqueimprimuntur.Decumbentessubleuare,aegrotantibussubuenire,acmorbosdepellere,estscientia.HaecautemscientiainMedicononest,sedinMedicina.Exquosequitur,quiascientiamgenerandinonhabet,sedscientiamsolumadministrandi,&propteradministrationemcogaturillametiamscientiamquaerere,quaeinMedicina,&siscientiaeipsiusinillononminusdebentesse,quaminnatura,propteruimimpressionisexlumineNaturae.NamistascientianaturaesiinMedicononfuerit,hincatqueillinctendet,iamhociamaliudaget,certinihilhabet,nisideMedicinagarriendifacultatem.SicquidemMedicinaelibri,aliquaexparteostensisunt,exquibusMedicusbonussefundare,&suamartemhauriredebet,idtamenlaborediligenti&assiduainquisitioneacperscrutatione,noninertia,nondesidiaauttedio,nonEndimionismoredormiendo,acassatamcolumbamfrustraexpectando,nondeniqueSophisticauia,suasubtilitateaegrotumobtruncando.Dabitqueoperam,utsequentesquoquelibrosbenecognoscat,quoomniexparteperfectussiat,acomnesMedicinaelibrosbeneperspectoshabeat.SeptimumCaput,DeNa-turalibusPharmacopolisacMedicis.Iamautemnegarinonpotest,quinomnesoperationesacactionesexternaesintquoddaminditium,uelquaedamquasiaemulatrixactionuminternarum,acquodexternaeabinterioribusproueniant.Inditiumenimcertumest,quodquemadmoduminexternisrebus&interhominespassimnaturaoperatur,sicinhominequoquesagaxacindustriasit,uariaoperando&producendo,utinhocexemplouiderelicet.Naturaaedificauit,posuit,acfundauitinmodosuoPharmacopoliam,nonaliter,atqueinciuitatequadamPharmacopoliasuariisMedicinis,acomnisgenerisherbisinstructasuidemus.SicutiigiturintaliPharmacopoliaherbaecolliguntur,Medicinaeparantur&omniaadhancartemnecessariainueniuntur,inunatamenplurasimplicia,compositaueplura,quaminalterasunt,item,aliterinunaparatacustoditaque,quaminalia.SicquoquecumPharmacopoliisintotomundoquaesunt,essesolet.Omnisenimcampus,omnisager,omnefloridumpratum,omnesdeniquemontescolsesque,ApotheceuelPharmacopoliesunt,quasnobisedificat,acherbis,Medicinisqueomnibusinstruitipsanatura,&secundumistamPharmacopoliamnaturaenostrasquoque,sidiligentesesseuelimus,instrueredebemus.Porroautemintotarerumnatura,unatantumestPharmacopoliauniuersalis,quaeesttotushicmundus,subunotecto,tectaaccomprehensa,&inuniusmanuposita.UnuseniminillaPharmacopolia,unusquiherbascolligit,producitaccontundit,unuspertotummundum,quimortariumexercet.Etomnesnostrisecundumillam,&adimitationemillius,suasquoqueinstruuntPharmacopolias,quaesuntparticulares,nonenimuniuersaliparesessepossunt.Habentquaedam,nontamenomnia:parantquaedam,nontamentamperfecte,quianaturaePharmacopoliahominumlongeexuperatacuincit.Haeccunctaideodicunturame,utintelligamusinhominequoquetalemnaturalemPharmacopoliamessepositam,inquaomniainueniunturbonaacmala,curantiaacuenenosa,simpliciaacmateralia,nonseeus,quaminexternaillamundiPharmacopolia.Haeccumitasehabent,iamultraprogrediendumest,&sciendum,quodquaelibetPharmacopolia,Medicumpropriumhabet.NaturaPharmacopoliamhabet,quamipsaaedificauitacinstruxit,ergoMedicumquoqueproculdubiohabebit,dequoMedicosicordineuidebimus.Homoquianaturamimitatur,&qualemcunquepotestadnaturaeuniuersalisApothecaeimitationem,sibiquoqueparticulareminstruit,Medicuminillasuahabet,administratoremuelfactorem,utiuocant,illamscilicet,cuiomniaineaagenda,perficienda,emendaacuendendacommittit:sicquoque&naturaMedicumhabet,quiMedicinisutitur,easordinedispensat,profert,acadistalocaproducit,ubieiusususessepotest,&ubiMedicinamaximeopusest.Homopharmacopolainsuaofficinauersatur,agit,tundit,aceiusmodiofficiisuimunerasubit,&estpharmacopolauelMedicusuisibilis.Illeautemquinaturaliacuniuersalipharmacopoliaepraefectusest,&quiinillamedicumagit,inuisibilis.EtsicpostistamaequiparationemPharmacopoliaeinternae&externae,uisibilisacinuisibilis,sequituraliadePharmacopolia,scilicetinternauniuersali,&internaparticulari.Idenim,quoddeuniuersalitotiusmundiApotheca&ApothecanoMedicouidimus,idemiamdealiauidebimus.Estenim,utsupraadmonuimus,inhominequoqueApotheca,ergoinhominequoqueinuisibilisquidamApothecarius&Medicuserit.quiomniaagat,ordinet,dispenset,applicetacadministret&c.Quaeomniaitaesse,namnobis,quasianteoculosponit,admonetque,utexhoclibrodiscamus,omissisinterimnostrisfriuolisfantasiis,quaenilnisiuolantesacmobilesquidamuenti&spiritussunt.Iamigitur,curegotalemPharmacopoliam&talemMedicumdescribo,accipite.OmnisMedicinacreataestcausaaegrotantium,&duplexest,interna&externa:externamhomogerit,internamnatura,quoditaintelligendumest:Omnishomo,statimpostquamexuteromatrisexiuerit,&inhuncmundumnascitur,omnibusmorbissubditusfit,&adomnesaegritudinesaptus,imoinseetiampotentialiteromnesmorboshabet,etiaminuteromaterno:&nisiinhomineilleinternusMedicusquoqueesset,quipropriecurat,uixcredoinfantulumuiuum,autadminussanuminterranasciposse.Sicigiturquianaturamorbisplenusnascitur,ubiistimorbisunt,ibiMedicinaest,ibi&Medicusest.Anaturaigiturmorbus,anaturaquoqueMedicusest&Medicina,&sicutinaturahominiadiunxitpropriumsanitatisdestructorem,sicecontrasanitatisconseruatoremdedit.Destructorigitursingulishorisacsingulismomentis,iddatoperam,utdestruataccorrumpat,diligensestacsedulus,utcitissimepessimisplagisferiat,acdemuminterficiathominem.Econtraueroconseruatornaturefortiterprosanitateacincolumitateeiuspugnat,insidiasaduersariidestruit,uimillatampropellit,quicquiddamniabhosteaccepit,resarcit,&insumma,quicquiddeiectumest,iterumillenaturalis&nobisinnatusMedicusrecuperat.Itemdestructor,addestruendumreperitaptainstrumentaincorporehominis,sicadresistendumilli,alterquoquereperitinstrumenta&Medicinaminmycrocosmo.Inmundoexterno,aediumdestructorhabetinstrumentasua,quibusdeiicitfrangitqueomniafacile,alterautemaedificatorscilicetaedium,suaquoquehabet,quibusinaedificandoadiuuatur,&sicexutraqueparteinstrumentisacarmissuisparatisunt,alterinastruendosepemfortis,alterindestruendoaequefortisest.Sicinnostroquoquecorporesummaintentioadestaddestruendum,exalteraueroparteitemsummaintentioadadstruendum:alteradpernitiemsanitatisnostraelaborat,alteradualetudinemconseruandamincumbit.Destructorincorporenostro,arripitRealgar,&sicuenenomycrocosmumnecareconatur,philtrumsicparat,conseruatoruerostatimhocuidens,Antimoniifloresdecerpit,acuenenumdepellit.Hocpactofit,utcorpusiamaegrotareincipiat,moxiterumreconualescit:patiturenimquotidiehanccontrouersiam,acquasimetamorphosincorpusnostrum,quiahaeoperationes&colluctationesdestructoris&restauratoris,nunquamcessant,perpetuoenimbelligerantur,semperconflictantur,nullaseditionum,nullacontentionisintermissio,necpacisautconcordiaeullaspesest,dumuiuimus:quemadmoduminexternomundoseditiosi&pacifici,mitesachorridi,sanguinolentiacprobisemperopponunturadinuicem.Namubifirmamentaacelementasunt,sicutiinmycrocosmo,ibidiscordiamacconcordiam,pacemacbellumquoqueessenecesseest.Cogitabitigitur,acsecumperpendethomomerito,nisiabenignissimoDeo,naturaliscumMedicinatumMedicus&Pharmacopolia,nobisdiuinitusdatafuisset,acinnobiscreata,quodpropterexternamMedicinam,uixuitamattingere,nedumdiutiusuiuereacualerepossemus.Terra,quotiesaSoliscaloreinfestatur,itautomninoarescat,acpuluerismodoexiccatur;totiesrefocillationemapluuiisrecipit.Siccitasmorbusestterrae,humorimbriumMedicina.EthaecinexternohocmundoDeusitacreauit,quaeadeundemmoduminhomine,inmycrocosmohocnostro,inquam,obseruandaacnotandasunt,quiaeademexutraqueparteratioest.Nisienimpluuiaterramexhilaret,exiccatur,&nisiinhominepluuiaeinternaecaderent,corpusquoqueexiccaretur.Econtra,sifrequentiores,autfortioresinibresfuerint,omniasuffocantur,quia,&pereunt,inhominequoquesinimiusfueritpluuiarumusus,suffocabitur,aSoledamnumdatur,pluuiaeiddepellunt,&pluuiarumitemincommodaSoliscommoditasaufert:Solutilisestacinutilis,pluuiautilisacinutilissimul,utdiximus.Sicsperofacileestintelligereoriginemconsumptionis,quaeinhominenunquamfit,utestpathisis,ethica&c.Itemoriginemmultarumpluuiaruminhomine,utesthydropisisuelhyposarca,utquidameamuocant,&sicdecaeteris.Nampaucasolumexemplainmediumproduco,cumdeomnibusdocerenimislongumforet,nechuiusoperisinstitutumest.Multaeetenimhydropises,multaetabes,&aliimorbiquotidienaturalitercuranturabistoMedico&Medicinanobisinsita,quamhomononuidet.SicenimDeusmisericorsnossuoshominesperhuiusmodiMedicinamtuetur,&nostrorumcuramagit,inomnibusuiisnostris,nefortepericlitemurautmoriamur:beneplacitumhabeteniminualetudineaclongioreuitanostra.NectamenilleintrinsecusMedicus,dequomododiximus,solusest,quisanitatemnostramtuetur,necillaMedicinasolainualetudinemnostramcreataest,imoestaliusMedicus,&aliaadhucMedicina,dequibusquoquepaucisdicendumest.Homoquidemaprincipioinmiseriisadmiserias,adpericula&aegritudinesmultasnascitur,&quiahocitaest,duoeiconstitutisunttutoresinluminenaturae,quieiuscuramagant,quieum,sifortepericliteturgrauius,adiuuent,quiquemalisaquenientibus,resistant.UnusestintrinsecusilleMedicus,cumsuaintrinsecaMedicina.dequibusdiximus,quaecumhominesimul&concipiuntur,inuteromaterno,&interramnascuntur.IlleMedicustamdiusuumofficiumtuetur,quousquepraeuiribusidpotest,posteaquamautemuiresipsumdeficiunt,&ruinamquasiminatur,tuncdestructorisuires&fortitudoaugentur,acpergitinhominetriumphare,conseruatorautemaciemsuamuertitacfugit,isticscilicetrecedens,quoabinitiodestinatusest.Hocitaqueindestructoreaugmentum,&inconseruatorediminutioubifieriincipiunt,tuncdemumnecessitasipsa,alterumtutorem,idest,Medicumexternumadsubsidiumuocat,eiusquetuncauxiliumimplorat,quiMedicustumremaudacteraggrediatur,destructoremsanitatisconeturcautesuperare,uincereacintotumextinguere,cogitetsibiinuestigiaantecassorissui,idest,conseruatorisiamdebilitatieundumesse,prouinciamsibicommissamfortiterdefendendam.SoletenimissecundusMedicusibiincipere,ubipriorpugnaredesiit.SicitaqueDeusomnipotensalterumcontradestructoremmittitbellatorem,quemdestructoremanteaignorauit:illialteridicoconseruatori,arma&auxiliumministrat,herbasscilicetacMedicinamexterranobisnata,quahostemdestructoremuelomninodepellat,uelinfugamtautumuertat.Haecomnia,inquam,tumfiunt,posteaquamprimusinternusconseruatorgrauiteruulneratuscadit,acsecundoofficiumsuumcommittit,tuncdemumhicexternusalterduxincipit,quinouosmilitesconscribit,acexercitumdenouoreparat.Postremotamen,quiaoportetutfatalinecessitaticoactushomo,semelcadat,&uincatur,dumconstitutumsiterminumuincereacpraeterirenequit,morsuictoriamobtinet,&triumphat,contraquamMedicusnullusessepotest,nisiisunicus,quiipsametiammortemuicit,&mortuossaepiusresuscitauit,acquibushocfaciensipotestatemdedit.Uideteigiturquaeso,accognoscite,quidhomoMedicusexhoclibromaiorisPharmacopoliaeadsuamminoremuelparticularemsumereactransferredebeat,&quomodoexternusMedicusinteriorialiquaexparteparsit,acabillodiscat.Itemquomodo&quandoexternusincipiat,tuncscilicetcuminternusoffitiumsuumdeserit.ItemPharmacopoladeistissimplicibus,accompositiscertusessedebeat,quibusinreceptissuisutitur.Namhaecsidesunt,autdiutiusabsunt,autaMedicoimperito,secusquamdebeantordinantur,aegrotusquetalemnactussitMedicum,quinonperostiumrectumingrediatur,sedalibidescendat,Apothecariusquequidproquoinmedicamentisponat,tuncdemumadrestimresredit,tunc&extremumpericulumdecumbensincidit,&nilnisilaboracdolorundiqueadest.FiiiOctauumOctauumCaputDeTheoricaMedicina,quomodoistaaccipiatur.Utautemrectiusintelligatur,undeTheoricasumidebeat,quaeadMedicinamattinet,uidendumestprius,quasiinexemplo,undeTheologia,sitinterrogando,idest,ubisuamTheoricamhabeat.HabetenimeamaDeo,&ideoloquituractractatdeDeo,NamquicquidinuenitinDeo,&inDeohabet,&aDeoaccipit,idomneTheologiaest,PracticaacTheoricasimul:nonenimdiscernunturadinuicem:Sicquoquediligenteraduerte:UbiestMedicina?innatura.Ubiautemmorbusest?inpaciente.Iamigitursequitur,quodexhisduobusnaturascilicetacpaciente,TheoricaMedicinaeconstat,quaeestduplex.PrimaestTheoricaessentiaecurae,AlteraTheoricaessentiecausae,&exhisduabusunaTheoricaefficiaturnecesseest.QuomodoautemTheoricainueniatur,&quomodoitaapprehendatur,utcalamo&atramentodescribiqueat,animaduertite.Primonecesseest,utquilibetMedicusTheoricusexDeo,&deDeoloquatur,exquoomneprincipiumest,&quiipseomniaest,inomnibus,&utsacrosanctaScripturaloquitur,omnebonumperfectumexDeoest.ErgoTheoricaMedicinaquoqueexDeoest,quodsacraScripturatestatur,dicens:QuodDeusMedicum&Medicinamexterracreauit:CumigiturcreataaDeoperfectasunt,sequiturquodMedicus&Medicinaperfectasint,&quodmaleualentesMedicoopushabent,necesseest,utilleMedicusperfectussiat,aliasenimnihilaegrotoprodessent.Medicusigitur,quiuelitTheoricusesse,oportetutTheoricamexiustolibrodiscat:primoexDeo.Illeenimlabianostraaperiredebet,nosqueadiuuareinomnibusoperibus,quaeinipsiusnomineincipiuntur&peraguntur:namabsqueillo,nihilplanepotest,prosperumautbonumesse.Deindecaeteroslibros,quoshactenusindicauimus,summacuraperdiscat,cognoscatacperuestiget,utnihilplaneloquaturautagat,nisiquodexipsisdidicerit.SiceruntTheoricacausae&Theoricacuraeconiunctae&copulatae,&quicquidexhisproficiscitur,auttheoricatur,eritperfectumacabsolutum,quoniamlibriistiexquibusdiscitur,suntabsoluti:namaDeocompositi,aDeoconscripti,ligati&inDeibibliothecamdelatisunt,Deiqueadeopraesidiocustodiuntur.Nonigiturfallaciainillisest,nondolus,nonerror,nonincertitudo,nonopinio&c.nondeceptio.HincTheoricaposteainchartisdescribi&possunt&debent,itatamenprouide,utnaturaelumensempernobisrectaminstructionemlargiatur,nonhomo,utuelhocmodopatet.Iustitiamacuitamaeternamquaesit,perquemsit,&qualisfuturasit,praescriptamhabemusinEuangelio&sacrosanctaScriptura,cumomnibussimuladiustitiamnecessariis,&satishocest.Iamautemipsamiusticiaminchartismembranisuedescriptamesse,&inchartismanere,satisidnonest,imouberiusprogrediendum,&alibiquaerendaest,apudillumnempe,apudquemest,&aquoistudEuangeliumdeiusticiaprimoauditumest,quiqueutchartismandareturiussit.Quaeigiturinchartisdescriptasunt,literaesolummodo&characteressunt,quidautemisteliteraeualeant,quidnosdoceant,&curhicdescriptaesint,idcoelitusdiscereacoelestilumineacciperedebemus.SicdeTheoricaacPracticaMedicaeartissciendum:Quaequamuisinmembranisdescribipotest,istatamenscripturaplanemortuaest,acinefficax,sedexnaturaelumineilluminatiodescendatoportet,uttextuslibrinaturaesseintelligatur,sinecuiuselucidationeacintellectu,nemoPhilosophusautPhysicusbonusessepoterit.Nemoigiturscriptissolummodolibrisincumbat,auteisnimiumfidat,sedilluminationiistifidat,quaeexillodescendit,quiipseluxest,nostrasquefantasias,acfriuolasspeculationesmissasfaciat.Etutintelligaturmelius,quidsitMedicaereligionisTheorica,sicaccipe:TheoricaMedicinaestista,quaecerte,indubitanteracuereindicatoriginemacprincipium,causas,materias,proprietates,essentiam,acomniainitia,mediaacfinemcuiuslibetaegritudinis,itemistiusegritudiniscuram,scilicet,quauia,quopactoacratione,quibusremediis,quomodosuccurriacmederimorbodebeat.Ethaecomniasineerrore&absqueomnifallacia.Quemadmodumenimquisemenseminat,siidsemenbenenouit,scietetiamcertoquemfructumexeoexpectaredebeat.Isquiarboremplantat,sifruticemnouumbenecognouerit,hauddubitatsecumdefructufuturo,&haecestTheoricarustica,&deplantisTheorica,quaetamenutsimilebenehucquadrat.Itemquemadmodumsiquisgrauiteruulneratussit,ubisit,quampericulosum,&haecchirurgicaTheoricaest.Porroautemquidcircaistuduulnuseuentussit,siMedicinanonadiuuetur,qualefuturumsit,siadiuuetur,hocscireestquoqueTheoricachirurgica.Postremoquomodopurgariacsanariqueat,quibusunguentisautemplastris,quopactoinsanandoprocedendum,idestTheoricapracticachirurgica.Etquaeiamdeuulnereacsupradeseminediximus,eademdeomnibusaliismorbisintelligendasunt,utsicordine&seriequadamfundamentaTheoricaeponantur.Quilibetmorbusexsemineoritur,siautemdiutiuscrescit,inarboremexit,acfructusprogenerat,sicgladius,lanceaautensis.estsemenuulneris,&omniaquaecunquesunt,exseminesunt.Sequitur,igitur,utMedicusseminaomniummorborumperfectecognoscat,&tuncdemumfoeliciteraccommodeTheoricamexercebit,artisquesuaefructusnonaliteratqueagricolaquispiammetet,dequoetiamfructutamcertusdebetesseMedicus,quamagricolaestdesuissementisacmessibus,quodsinonest,certumeriteuminerroreuersari,&aliossecumerrantesducere.Multihucusquemulta,&diligenterfortassisscripserunt,deorigineaccausismorborum,&adhucscribuntquidam,quaetamenreuera,nihilsunt,&nulliuspraetiiaestimanda,suntqueaprincipiousque,admoduminutilia,quedetemporeaccrisitradunt,eaueraquidemsunt.Oseximaegrotantiumhocloquitur,oculihocuident,auresaudiunt&testanturitaesse.Adinitiumipsorum,fons&origo,errorestacdeceptio.Donecenimnonasemineinitiumproficiscitur,&asemineTheoricaincipiat,humoresqueabiicianturnegliganturqueerrorestmerus,aclabyrinthusmerus.Nonenimrecteexhumoribustheoricatur,etsieniminmorbismalihumoresadessecognoscuntur,istitamenamorbosintnecesseest,nonautemabhumoribusmorbus.At,inquiunt,quiauidemusquodhumorespraedominantur,ergocausaesintoportet,nonconceditur.Fingeenimaliqueminfluxumuentrisincidisse,quiplurimassedeshabeat,easquegiluicoloris,croceiautrubeicoloris&c.quodcumuides.cholerainquis,hocefficit,choleraincausaest,obliuiscerisigiturhicrecteTheoricae,nempequodsemenadsit,&illudsemeniamcreuit,actalemmateriamprogenerat.Semenilluddico,exseipsoest.infelautematrambilemdelapsumforte,felexercet,acetiampraecipitat,nonadestigiturinstercorefel,sedcolorfellisadest.Quidigitur?Materiaseminisfellecolorataest,quemadmodumuinumterraenonnunquamaliquemsaporeminseretinet,nontamenideoistuduinumexterraessedicitur,imoexuuis:uuaeexpalmitibus:palmitesexuite,uitisautemexseminesuoest.Ubiigiturhicterra,autubihumormelancholicus?Siquisinhydropisinincidat,Epar,inquis,debilitatumest,acfrigescit,&igituradhydropisininclinatumest.Haerationesmihicredemultoseuioresacinfirmioressunt,quamutueramtibicausamelicerent.Sinautemdixeris:adestsemenmetheoricum,quoresoluiturinpluuiam,pluuiaiamasummosuoloco,permediainterstitiacadit,acstillatadinfimumusque,&sic.quodsemenmetheoricumanteaerat,iamaquaest,iamlacus,iampiscinaest,haecquidemueradixisti.Quemadmodumeniminaereeuenireuidemus,coelumiamserenumest,acpurumabsqueomninube,moxautemexorituraliquaexiguanubecula,quaecrescitacaugeturita,utinuniushoraespatioimbresuelgrandines,autfulminaexeaparuanubeculaprogrediantur.Sicigiturcircaaegritudinestheorisandumnobisest,exfundamentoscilicetMedicinae,utdictumest,&quinetheoricariuelit,diligenterlegatacperdiscatnecesseestrectosacuerosMedicinaelibros,nontantumhorum,Galeni,Auicennae.Auerrois,Trusiani,Mesuae.Guidonis,Rogerii,&eiusmodifarinaealiorum,imoprincipalesacpraecipuilibriperlegendi,isti,quosDeusipsescripsit:namsuntcorrecti,suntperfecti,&abomnierroreemendati.FoelixigiturilleMedicus,quiinistissolumuersatur,acambulat:ambulateniminluce,nonintenebris.Nontamenhaecdico,quasiMedicinasolahislibriscomprehendatur,dequibusnosdicimus,imo,TheologiaquoquesuoslibrosinDeiBibliothecapositos,&aDeoscriptoshabet,exquibusfundatur.Imonecullainarte,perfectioulla,autfundamentumfirmumreperiripotest,nisiexistislibrissumatur,quiexDeioreprocesserunt.Cogiturenimlureconsultusexhislibrisdeiustitiasuainstrui,&nonexseipso.NamquicquidinistumDeilibrumnoningreditur,inlegemnaturaeingrediaturoportet:ergouelexluminenaturaesuoslibrosIureconsultisumant,necesseest.SicquequaeadDeumpertineit,&quaeadnaturampertinent,exutrisquesimuldecerpiaccolligidebent,nonexnosmetipsis.HocpactoDeusomnipotensinomniarteacscientiaprimusAuthor,summusDoctor,perfectusartifex,correctissimusliber,actextusnosterexistit,exquodiscamus.Deindeglossaequoqueexillo,quemnobisprosummosuoinnosamore,addiemParasceuaemisit,procederedebent.NonenimSpiritussanctus,Apostolussolusest&Theologus:imoscriptumdeeohabemus:Ipsenosdeomnibusrecteinstituetacdocebit,Quienimomnianouit,&omniacomprehendit,comprehenditquoqueMedicinam,PhilosophiamacAstronomiam,&exeoistaomniadiscere&haurirepoterimus,cumabsqueipsiusdoctrina,omniamanca,mortuaacinutiliasunt.NonumCaput,QuomodoMedicinainueniridebeat,nonperspeculationes,sedpercertasacmanifestasdemonstrationes.QuandoquidemigiturMedicinaexcertofundamentoprocederedebet,quodfundamentum,noninanisquaedamingeniinostrispeculatiosit,sedcerta,manifesta,demonstratiuadoctrina:primosciredebemus:Omnesegritudinesoccultasesse:ItemMedicinamoccultatamesse,&istorumduorumnullumesse,quodabhomine,agi,autinueniriqueatpropriisuiribus,necessetamenesseistaomniaagipersydereumcorpus,utilludsydereumscilicetcorpusinnaturampenitusintrospiciat,penetretque,quemadmodumSol,uitrumautaquaperlucetacpenetrat.Deindesciendumquoquequauiaacmodooccultaistaeffodiantur,eruantur,acinueniantur,quaehominiinuisibiliaplanesunt.Etuidebimus,quodnonalia,nisiperMagiam,&pereiusspeties,utperGaballiam,&perGabalisticam&c.nobismanifestantur:peristasenimscientias,omniaquaearcanaautoccultatasuntinnaturamanifestantur.Estergoadmodumnecesseacaequum,utinistisMedicusinstructusacdoctussit,sinminusid,erransacfalsariusMedicus,quiadfallaciasquamadueritatemintentiorest,quodetiamreipsapatet.NamMagicaarsestAnathomiaMedicinae.Quemadmodumenimlaniusbouemsuemuemactat,excoriat,scindit,omniaquetumintestina,tumceteramembraoculisproponit,utinspicitotustaurusqueat,quodantea,dumcoriotectus,fierinonpoterat:SicMagicaquoqueomniacorporaMedicinaeanathomisat,inquibusremediareconditasunt,nobisqueeaquaeinsunt,quaequeoccultaerant,spectandaproponitacexhibet.Etquemadmoduminhominis,autaliocorporesingulamembrabeneordinataacproportionatasunt,hocindextro,alteruminsinistrolatereiacens.hocmaiusculum,alterumminusapparens&c.utihaecomniainphysicaAnathomiaostenduntur:Sicquoqueinherbarumcorporibusmembradistinctasunt,hocenimcor;hocepar,alterumiecur&c.appellatum,sicutincorpore.Nontamenitahoc,utquodinherbiscordicitur,similesitformaaceffigiehominiscordi.sedquoduirtute,proprietate,efficacia,actioneacpassionehominiscordiaequiparatur.Exemplicausa.Inuentopluressuntuirtutesacproprietates,unamsaltemiamadpropositum,uentus,ponamus,exiccat,nemotamenoculisuidetur,quomodosiccent,Solcalefacit,aneminetamenanimaduertitur,quididsitquodcalefacit,esiliceignisexcutitur,nemotamenigneminsiliceagnoscit,necadtactumsilicis,ignisurit,sicinquolibetcorpore,multipliciamembrasunt,unumcorpusconstituentia,&sicunicaherbamultiplicisuirtutissaepeest,utinEramentouiderelicet,ubiseptemmembradistinctesuntposita,quemadmoduminhomine,cor,renes,stomachus,pulmo&c.nontamensuntmembra;sedeiusmodiproprietatesacuirtutes,quaetaliamembranobisrepraesentant,noncorporaliteroperando,seduirtualiteragendo.nonquaemanibustanguntur,sedquaeanimocognoscuntur.SicquoqueinLunaticarepraesentaturcursusaccorpusplenilunii,nontamenuisibiliter,sedspiritualiter.InspirituenimMedicinaehabitant,noncorpore:differuntenimcorpus&spiritus,utpalamest.Sicincarabeherba,suntquaedammembramycrocosmi,scilicet,nontamencorpore,sedinremediis,idest,inspiritualibus.QuiaigiturMedicinae,quibusaegrotantessanaridebent,utdiximus,spiritussunt,&occultataecorporihocelementato,&asydereotamencorporecognoscuntur,sequiturquodMagicaarssitmagistra,praeceptrix,acdoctorissaMedicinae,eorumquequibusmorbosdepellimus,nonautemGalenus,nonAuicenna,auttales.EtquiasaepiusMedicaeartismentionemfeci,tuminhis,tuminaliismeislibris,ualdeuelim,utdiligentiuscircaeamuersaremini,quopactoplanefieret,utmagnumamoremsuiinnobisexcitaret.Estenimomninodiligens,sagaxacsedulaomniumnobisoecultarumrerum,peruestigatrixacinuentrix.Quapropter&hocaffirmareausim,sihancartemhomoMedicusperdidicerit,acperfectecognouerit,&siposteaomnisMedicinaeiacturamfecerit,&omnesscriptoslibrosadmedicamfacultatempertinentescasiramissifuerint,utsicMedicinatotaextinctauideripossit,tamenhoclibroextante,idest,Magicaarteadhucflorente,nihilpericulifore:superessetenimadhucliberistetumMedicinaetumaliarumarcamarumreruminuentrix,exquodamnumilludfacileresarciretur.Medicinaquedenouoinstauraretur.Estenim,utsupradictum,MagiaartisMedicaeAnathomia,quaetamennonidagit,utmembraraparum,lignorum,autherbarumoculisuidendanobisproponeret,quemadmodumilludincorporisAnathomiaexternafit,sedquaeuirtutes,proprietatesacuiresherbarumnobisintelligendasaccognonscendasexhibet.EtistamAnathomiainueniendiartes,primonobisindicatsignatum:signansautemsignatiindicaturperartemGabiliam,quaespeciesestmagicae&parsAstronomiae.Ethaecarsinuentrix,nonunasaltemuiaintelligendaest,quasiunotantummodoinueniat,seddeomnibusAstronomiaeacdonorumspeciebusintelligaturnecesseest.Cuiuscummultipliciamembra,acuariaespeciessunt,omnestamenadMagicamattinent,&simulinruentricessunt,&expositores,siueinterpretesAnathomiae,scientiarum,artium&medicaminum.Sequitur,&necesseest,utistaespecies&membrauisibilesefficiantur,inoperationeAstronomicainuentionis.NamsicutiSolisignisuisibilisefficiturperChrystallum,ignisquiinsiliceoccultaturuisibilisfitadtactum&concussionemcalybis,sicSolmagicusuisibilisredditur,perChrystallummagicum,&ignismagicusexcutiturpercalybemmagicum.IamigiturardetAnathomia,&ostenditnobisignem,spectandanobisexhibetomniainquolibetcorpore,tamclaretamquedilucide,utSolisradiinonclarioresapparerequeant,necexsiliceelapsusignis,lig.nisqueadmotus,fortiusuret,autsplendidiorappareat.Nam&hicmagicumlignumincenditur,idest,arcanaherbarumincendunturtanquamignis,utuirtusclareappareat,sciaturqueadquidquodlibetprosit.Iamautem,quamquaesoenixehactenusconatusest,&quoslaboressuscepit,quamuariaetiamconsiliainiuit,milleartifexilleSathan,uthancAnathomiamhominumaboculisamoueret,&exmemoriaeriperet?Inuenitinterimnugas,&nescioquaesuperstitiosadeliramenta,quibusetiammagicaenomenindidit,istahominibusprouerisexhibuit,utsicrectaemagicaeobliuiscerentur,acnugisincumberent,fallaciisdelectarentur,tempusqueomnequasifabulisinutilibustransigerent.Sicenimhancartemoppressit,utmultisannisuixapaucisintellectafuit,acpeneodiosaeffecta.Nouitenimis,quodquinihilcognouit,nihilamat,&homoplaneignarus,nihilintelligit,&adnullamremutilis,negligatur,econtra,quiintelligit,amat,cupit,animaduertit,laboratacdiscit.Abistaigiturcupiditate&auiditate,&abistoinquamamorediscendi,egregienosmilleartifexabducit.Nouitenim&hocdehomine,sidehisarcanisquicquamaudierit,quodamoreergaeaconcepto,nonconquiescatnecdesinant,doneceaapprehendat,&quodtotopectore,hunclibrum,inquotalisthesaurusindicaturamplexurussit,econtra,siharumscientiarum;aceiusmodiarcanorumignarusfuerit,quodotioachebetudinedeniquecorruptus,aliud,&peiusquidemacturussit.Quod&uerumcomperimus.Quotiesenimhomoascientiisalienusest,tuncsecundumsuampropriamscientiam,idest,secundumhominisaffectum,operaturinebriandose,scortando,crapulisincumbendo,ludendo,belligerando,dormiendo&c.Hocenimcertum,&absquedubioest,quiDeumnoncognouit,necamateum,necdiscitdeeo,&quidiuinamtrinitatemnonintelligit,noncrediteamesse,&ideonondiligit;quiSanctosnonnouit,nondiligiteos,&quinaturamnonperspectamhabet,nondiligitillam,&insumma,quilibetidnonsolumnonamat,cuiuscognitionemnonhabet,sedetiamfugit,contemnit,necdiscendumputat:corpussolummodoexternumcurat,uentremquesuumDeumcolit,respicitque:quantoplusautemscientiaaccognitioalicuiusreicrescit,eomagisamorergaeamaugetur.Omniaenimincognitioneiustasitasunt,omniaexeamanant,omnesquebonifructusexeaadcognitoreredeunt.Cognitioquoquefidemdat,quienimDeumcognouitfidereeistatimincipit,&cuiusquefides,utest,talisetiamcognitio,&econtra.SicinMedicinaquoquequilibettantumaudet,&tantumefficit,quantumantea,in&circanaturamcognouit,quiueronihilineacognouit,necefficitquicquam.sedquecunqueegit,sicagit,acfermepingit,quasipictorimaginempingens,ubiuita&uisnoninest.Etdehocquomodoscientiamagicauisibilisefficiatur,quamuisalibimultisinlocis,&hicquoqueadsaturitatemusque,utmihiuidetur,dixerim,tamenutplenealegenteintentio&animusmeusintelligatur,uisumestbreuiteristarepetere,sicscilicetdicendo:Quodartiumaliarum,omniumqueadeooccultarumreruminuentrixmagicaarsest,decerptaacsumptaexomnib.specieb.Astronomie.Etquemadmodummagiaborienteperhancinuentricem,stellauiammonstrante,Christumpueruminuenerunt,sicquoqueartes,&naturearcanainueniuntur,quealiquantulumetiamclariusperhancartemlucent,quamullumcorpuslucidum.Etcumregesistimagi,SabeacTharsis&c.nondubitarunt,tamlonginquoacdifficiliitinere,Christumquaerere,quinetiam,quamuislongissimeremotum,tandeminuenerunt,certenaturaethesaurusmultocitius,&minoretumlaboretumpericuloinueniripotest.Aborientequidemomniamagicaeartisprincipiaoriuntur,aSeptentrionenihilcommodiautboninobisnascitur.UosigituMedici,siMediciesse,uestrumquenomenlegitimetueriuelitis,faciteidquaesoegregie,iustomodo,dignitateacreuerentia,nonillotispedibus,suumrapasinagroquaerentiummore,adhancremingrediendo.Cogitateuobiscumhomine,cumcreaturainquamDei,itaagendumesse,utprosisnonobsis,&utiDeusipseinsuolibrodeMedicinapraecepit,siccaute,pie,sanctequeinomnibusprocedendum.utiipseprecepit,uiamqueacmodumpraescripsit.DecimumCaput,DeDecimolibro,QuomodoMedicinaaprimamateriaadultimamperducatur.Quaelibetrescrescens,primoabsqueformaest,inprimasuamateria,&penenihilest,utinquercu,pinu,fago,abiete,&similibusarboribusuiderelicet:quaeomnesprimosementantum,&penenihilfuerunt,respectuistius,quodnuncsunt,arboresscilicet.Semenautemistud,duminterramseminaturacplantatur,quamuisanteaexiguum,tamennecesseest,utinterrapriusputrescat,aliasenimnihilexseseproduceret.Inputrescendoigitur,corrumpituromnino,itaquodanteaexiguumerat,aliquidtamen,semennempe,posteanihilfiat,quianecsemenamplius,necquicquamaliudmanet.Existoigitur,quiasicsemen,exiguaresputrescitacquasieuanescit,apparetquodistacorruptioacputrefactioarborumprimamateriasit,quaeprimamateriaingredituringenerationem,acformariincipit,&sicarborista,primuminitiuminterrahabet,secundumsupraterram,&posteasupraterramsediuiditinuariasformas,eousquedonecidefficiatur,adquodtenditur,&quodessedesideratur,arborscilicet.Necenimsimulstatimnascituromniforma,quadebetesseperfecta:Infantulusquidemperfectaacabsolutaformainterramnascitur,quamuisiustaquantitasadhucdeest,&crescereeumadhucoportet,quaecrescentiafit,quemadmoduminaliiseterraprocreatis,indiesabunaformainaliamfiericonsueuit.Sicquoqueutadpropositumredeam,Medicinainherbis,inquibusest,suamoriginemhabet,suumincrementumacmaturitatemsumit,nontamenitacrescit,utstatimperfectasiat,&iustamformamhabeat,sedcumformaaprimosemineaccepta,indiesaccrescit,donecadperfectumcreuerit.Formaenimeiusseinaetatesdiuidit,&sicutihomoprimonatus,acincunisuagiens,infansappellatur,sicformaquoqueprimoinrebuscrescentibus,deindeadalteramaetatemcrescit,&puerdicitur,dumincederepotest,nectamenadullamremgerendamaptus,sicsimiliterinforma&Medicina,postearobustiorfit,&adomniagerendaaptior&c.Quaeaetasadolescentia,ueluirilisaetasuocatur.Sicquoquecrescentiaindiesmagisacmagisaugentur,plusindiesincrementisumunt,&uirtuteacforma,semperfirmioreexistunt,efficiunturqeusqueadfinem.Deincepsautemsenectusincipit,acdebilitareuiresincipiunt,&sicquemadmodumexinfantuloparuoinadolescentem&uirumegregiumquiscreuit,sicpostadolescentiamdecrescit,uiresqueiterumamittit,usqueadfinem,&Medicinaquoquesiccrescit,aprimaaetateadmediam,amediaiterumadultimaminsuisgradibus,&sicuiresuirtutesqueineaadsunt,crescunt,augentur,fortissimesunt,acmoxiterumdebilitantur.Praetereasciendum,quemadmodumomnesherbae,acomniacorpora,quibusMedicinainest,formatasunt,sicomnisquoqueMedicina,quaeincorporeestaliquo,secundumilludformataest.Alteraformauisibilisest,illascilicetincorpore,alterainuisibilis,utillainMedicina:unacorporalis&elementalis,alteraspiritualisacsyderea.Exquoquoquecolligitur,quodquilibetMedicusherbariumsuumspiritualemsydereumsecumcircumferresemperdebeat,utsciatistasydereaMedicinacuiusformaenamsit,sicuthactenusmultisexemplisostensumest.Medicinaenimquaesumiturspiritualiterinsuaessentia,quamprimumincorpushominisdelatafuerit,insuaformastat,sicutiIrisincoelo,autimagoaliquainspeculo,Siigiturpedumformamhabet,adpedestendit,simanuum,admanuspergit,sicapitis,incapiteconsistereconatur,Sicdedorso,sicdeuentre,corde,iecore,hepate,&aliismembris.Etutclariusdicam:Fingeradicemesse,quaeinsydereosuocorporecontineatomniamembracorporishumani,haecigiturradix,sisumitur,inhominesicstat,utinomniamembrasibiconsimilia,sesediuidataceffundat,utcaputadcaput,coradcor,stomachumadstomachumapplicetur&c.Sicquoquesanantuberamulierum,siinpotusumuntur,quiaformaipsarumesttanquamuberum&mamillarum,&sicsemperMedicinaeformatenditadmembrumsibiconformatum.SicDactiletushaustuscancromedetur,quiaformaeiuscancerest,&incorpuscumuenerit,accommodatseillimembro,uelloco,ubiformaeiusrequirituracdesideratur.Necinterimhocpraetereundumest,quodomnesmorbichirurgici,perphysicasMedicinassanarietiampossunt,siphysicusinquam,Anathomiamessentialiterintelligit,cuiulmodiphysicipauciquidemreperiuntur.Saepiusautemaudiui,dumdedirigentibusacdirectoriis,idest,deadditamentouelaugmento,siuededuceacuehiculo,quoMedicinaminlocumsibicongruumdeducunt,dicerent,quaeipsaetiamuana,&absquefundamentosunt.DicuntSaluiam,Lauendulam,acMaioranamesseuehicula,siueducentiaadcaput,quaeitacaeteramMedicinamincaputducunt:quemadmodumduxquidam,ducensaliquem,autquiuiamalicuiuiatoriadciuitatemfortemonstrat,quodequidemminimeprobo,nequeMedicumest.NonenimsicducidehetabalioMedicina,imoeiusmodidebebatesse,utsuaptesponte&uirtuteformaesuae,membrumsibiaptum,acconformatumpeteret.Utecce,Eufragiahabetimaginem&formamoculorum,exquocolligitur,quodinMedicinasumpta,admembrumsuumseconferat,inmembrum,scilicet,suaeformae,sic,utEufragiainoculumtranseat,oculusquequasiuiuusfiat.Quaeiam,quaeso,aliaMedicinaefficiet,&Eufragiamadoculumducatinuitam,autuiameicommonstret,meliusquamipsapersenouit:omniacertemenibraformassuashabentrebuscrescentibusinsitas,etiamgemmis,metallis,acmineralibus&c.&inquocunquecorporeessentiaaliquaest,ineodem&formailla,siessentiaillasumatur,est.Sicenimnaturamycrocosmiistamimagineminhomineponit,&sicMedicinaadlocumsibiaptumacconuenientem,ultroprouenit.Namsicutstatuarius,lignumrude,acnondumformatum,inmanussumit,&siuemagnumidsitsiueparuum,imaginemexeo.qualemuelit,formatacsculpit:Talisstatuariusquoqueest,quiquodlibetcorpusinsuamformamredigerenouit.Cibusquandosumitur,ipsiusformainoreest,naturaautemestinarchimiisuirtutibus.Oportetigitur,utadquodlibetmembruminhomineducatur.Quomodohoc?Rectaphysica,&rectumnaturaelumenprobat,quodcibus,posteaquaminessentiamsuamredactusest,positussit,acstetinforma,quasiimagoquedamintegra,intotocorpore,quelibetparsinsuaparte,quodlibetmembruminsuomembro,&quodlibetsimileinsuosimili.Etcumdicitur,homotibi,sicquoqueuinumpotum,quandoperuenitadsuumspiritum,tuncuinispirituserectusincorporenostrostat,utihomoinsingulismembris.Adhuncmodum,&talisomninoMedicinaquoqueest.Ubiigituraegritudoest,ibiMedicinaformamsuam,essentiam,acproprietatemhabetur.Hocitaqueartisest,uthomospiritualis,essentialis,acmedicinalisinistoloco,ubicuraest,cognoscatur:estenimhomocancri,homolupi,homopiscis,homofebris,homohydropisis,homoprofluuii,homomenstrui,homouermium&c.&sicomniummembrorum.Medicusigiturignarus,ubisydereusistehomoinelementatiscorporibusiaceat,omniacontrarectumMedicinaeordinemagit.Quomodoenimfieripotest,utquaelibetMedicina,propriumducem,acuiaemonstratorem,uelutuocant,dirigens,adquodlibetmembrumhabeat.Stulentinapota,sanatpaneritiumultro,quiaformaeiushocinlococuramsibisuscipit,quisigiturductor,autquodnamducensilludest,quodMedicinaminextremumusquedigitiperducat?nonigiturducentia,sedformaeducesinMedicinaerunt,&illudipsumquodtalesformaesunt,ipsa,inquam,formaesimilitudoduxerit,sicenimrecteprocendentur,&sicrecteMedicinaparatur.Alterautemmedendimodusanilisest,simplexacpiger,quiparumartisinsehabet,&parumartisparumquelaborisdesiderat,exscriptis&chartaceislibrisfacilecolligitur,nonexrectoacprincipalilibrosumitur.HocenimuereestMedicinamscire,utsciatur,quomodoexprimamateriaadultimamperueniet,&eocumuenerit,quomodospiritusefficiaturomniformaeaptus,qualesinelementatocorporeformaeessesolent.Inistaformaspiritussuntaciacentarcana&magnaliaMedicinae,inistainquam,uerascientiaiacet.Haeimagines&formae,dequibusdicimus,quaeriacinueniridebentpersupradictaminuentricemmagicamartem,dequasuperior&quartuslibernosdocet.Archeusenimnaturaehuncspirituminformamsuamordinat,cumdispositioneacdiuisioneomniumarcanorum,quaeinipsosunt,autessedebent.Sic&hocmodoAnathomiamedicaminuminueniridebet,nonincompositis,nonincommunibus,nonindirectoribusacdirigentibus.Sicetenimomniainnaturanostraecongrueordinataacdispositasuntinformamspiritualem,utuixtuteingeniotuomelius,autconuenientiusdisponerecredoqueas,nequetuolaboreadeoopusest,iameniminuentumacdispositumestanatura,nihilquesuperest,nisiAlchimiaadiuuetur,quaediuidat.acspeciesdiscernat.Etigituranteaadmonuimus,utproprietatemmembrorumacfortunarumcommuniumpenituscognoscas,quofacto,meritodeMedicaartegloriari&meritotuamscientiamattollerelaudarequepoteris.Animaduertesolummodoremsic,intaliexemplopono.Dicitquispiam,hocconstrictiuumest,nescittamenillebonusuirMedicus,quomodoautubiconstringat:multumeniminterestinterconstringere&constrictiuum,cumaliterconstringaturdissenteria,aliterlienteria,aliteruomitiuafiant,aliterurinaeprouocatiua,alitermenstruorum,&sicdeomnibusintelligendo.Necesseetenimest,utasolaformaacimaginenobisindicatur,utubiuirtusconstrictiuapositaest,ibiidconstringat.Sicigiturdicimus:hocincarnatumest,nescistamenubi.Aliudenimestconsolidalupi,aliudestromeni,aliudconcri,aliudfistulae&c.Igiturars,quaesignatadicitur,quoqueapudMedicumessedebebat,certaaccognita:Signatumenimnobislocumindicat,locusautempaupertatem,miseriamacnecessitatemostendit,&istanecessitasperinuentricemUndecimumCaput,EtestliberdemorborumgenerationeexueraatquegenuinaPhilosophiaecognitione.SuperEstunumadhucdeclarationedignissimum,nempedecognitionemorborum,secundumPhilosophorumsententiam.Estitaquenobisomnibusprospectum,quatuorhumoresaueteribusMedicistraditosiuxtaPhilosophorumrelationemesse,quiinquiunt,omnesmorbosabipsisoriri,&indeinitiumsumere.Quofitutueramoriginemmorbiamittant,&nonrecordantur,hocestseminis,exquoomnesmorbigenerantur.Necmirumest,scioequidemhominemessemycrocosmum,proptereanecesseest,utinsequatuorelementahabeat,quosipsihumoresappellant,quamuissignificantiusesset,utelementorumnomenseruaretur.Daretenimplenioremintellectum,sedtamenpropternomennonopusestmultisuerbis.Caeterumutplaniusmeintelligatis,&hicliberinopusredigatur,animaduertendumest,quidistudexemplumnobisdesignat,dumquatuorhumoressintquatuorelementa,undeconsequensesteundemesseinhumoribus&elementisintellectum.Uobisitaquehauddubiecognitumestelementanihiloperari,solumautemconcipere,Quemadmodummuliersinealiquouirononimpraegnatur,itaelementautfoeminaefoecundafiuntasuouiro,hocest,asummoUulcano,utexemplumdeclarat:Pomumesuoseminecrescit,quodsemenestpomum,&spermaUulcani.Inhisautemelementisconcipitmatricem,exquaaccipitsuumnutrimentum,substantiam,formam,&totamuitam,&hucperuenirepotest,utidquodfieridebet,fiat,secundumsuumfinem&praedestinationem,quemadmoduminfansperfecteamatrenascitur,itahaecelementanonsuntmorborumcausa,sedsemen,quodineosconiicitur,itaelementanonsuntcausamorborum,sedsemenquodseriturinipsa,atqueiniisdemradicesagit,insuamfinalemnaturam&materiani,equibus&nosprouenimus,itamorbiquoquecausantur,&idquodprouenitestmorbusipse.Cogniturusmorbumitautarboremcognoscat,eaforma,arborprofertpoma,pyra,nuces&c.talisestetiamdifferentiaintermorbos.Itacognoscendisuntmorbi,enaturaseminis,&nonexhumoribus,quamuisinfansematrenascatur,tamenpaterestcausaefficiens.Adhoc,quisconcluderet,uelconcederetmorbosesseinquirendosexhumoribus,&humorescausammorborumasserere?quumtamenaliudestmater,aliudestinfansamatreaeditus.Fingamusmatremhaberemorbumabinfantediuersum,quisest,quiuelitmorbuminfantisinmatreindagare,quimorbussolumininfanteest?naminfansnuncamatreauulsusest,utquiuisdubiumobiicerepossit,matrem&infantemeodemmorbocorreptosesse,tamenunumabalterofeiunctumest,sicetiammorbusineoinquoestinuestigarideberet,&siquisdiceret:Cumtuelementamatrislococonstituis,&matresetiammorbograuantur,sic&elementa.exhocsequiturhumoremessecausammorbi.Hocitaintelligendumest,matremetiamfructumproduxisseesuamatre,quemadmoduminfansexilla.Sedinhocdifferuntmater&elementum,namelementanonsuntfructus,sedutmateradconcipiendum.QuomodopotestigiturMedicusdiceremorbosesseelementales,&quumelementumtollat,etiammorbumsustulissecredat.SiMedicushicincipit,ubiPhilosophusdesinat,remutmeliusconsideretoportet:namomnisPhilosophiasicdocetMedicumincipere,quomododicerepotestpomumeterraprouenisse,cumtameneseminenascatur.Hincconsequensest,utsicumMedicinaauferrehumoresuoluerit,fiericommodepotest,aegrotopossesubueniri,eotamenpacto,utsimaterremoueaturetiaminfansunacumeaauferatur,matrequeitaquesublata,corpussuumelementumamittit,&mortuumest.Undeexpracticisillorumsequituraegrotorummors,&sanitatiscorruptio.Nulloenimmodocorpussuocorporalielementopriuandumest&c.Deniqueanimaduertendumest,quamrectam&facilemdeclaratPhilosophiauiam,ineo.quodcognoscimuselementaessematriscorpusadconcipiendumsemen,&addandumsemininutrimentum&alimentum.Quisigiturestadeoimperitus,quiMedicinautens,nonintelligerePhilosophiamuelit.NamMedicussciredebetnomenindignehaberesinePhilosophiaecognitione.Hoctamenconcedo,quodunumquodquesemeninsecontineattincturamuelimpressionemsuam,exquosequitur,quodelementaaliquamalterationem&mutationemconsequantur:quodautemelementumobiddeberetessecausamorbi,nonconcedo,sedquemadmodumpannusabexternocolorecoloratur,inficitur,ita&inelementis&seminefit,Siquisitaquecoloremapannosegregareitabenecognouerit,utpannusinprimumcoloremredeat,illepericulumfaciat.Uerbigratia,InIctericiaquihanctincturamauferrepotest,issemen,exquotincturafactaest,remouit,hocpactocorpusinpristinumrestituitcolorem,colorenimnonacorpore,sedexalienosemineprouenit.Praetereadecorruptionehocquoquenotandumest,utsiquisdiceret,decorruptoaere,deputridaaqua&c.quodexhuiusmodicorruptionesuboririmorbipossunt,idnoninficiamur,sedeatamenlege.Totumenimnoncorrumpitur,nisipriussemencorruptionemconceperit,Iamexhocpatet:Semencorrumpere&aliudmorborumgenusgenerare,corrumpitcorpus,sicutiaquafortisesale&nitrosecundumartemdistilata,ferrumfrangit.Cumitaqeistudsementollitur,corruptioetiamtollitur,Exemplicausa:Exstercorenascunturuermes&c.nonquodstercusinuermesseuertat,sedsemeninstercorefit,exquouermesgeneranturperUulcanidigestionem&caliditatem,itauermisdiffertastercoreequino,siuermisessetstercus,nihilplaneabeodifferret,Uerumcumnullasimilitudoineoest,necesseest,utaliamhabeatgenerationemexquanascitur.Uuahabetsemen,quodestuini,undenascituruinum,nonesemineexquolignumcrescit.Semenexquolignumcrescit,uideri&tangipotest,semenueroexquouinumfit,uiderinonpotest,utraquetameninseparabiliasunt,quemadmodumcorpus&anima.Exindeeliciendumest,quuminseminetotumnegotiumsitpositum,inprimisdetoperamMedicus,utsemencognoscereperdiscat,quopossitcontrasemenMedicinamparare.Scireitaque,utsupradictumest,debent,duogeneraseminisesse,utsemeniliastrum&semencagastrum,hocest,autaboriginesemenproductumest,utpoma,pyra,nuces,tunciliastrumdicitur,autexcorruptione,quodcagastrumappellatur.Iliastrienimmorbisunt,Hydropisis,Ictericia,Podagra&c.Morbiautemcagastrisunt,Pestes,Febres,Pleuresis.IlleerrorMedicinaeestinextricabilis(quemLabyrinthumuocamus)inquosicaberratumest,utnonpauciuitamamiserint.Siesseterrorsinepericulo,tolerabilioresset.Nuncuero,quumtotseculaLabyrinthusilleperdurauerit,utinterimsilentioinuoluamea,quaebreuitatiscausanondicipossunt,nempe.quodomnesordinationes,&repertae(utuulgodicunt)medicinarum,quaenonordinanturcontrasemenmorbi,adulterinae&inutilessunt.Postremonotabitisquifiatutmorbiindiesaugeantur,quodsiuultisplaniusintelligere,Philosophiamscrutamini,quaeuosdocetintelligere&cognoscere,quaiterlignum,gramen&idgenusaliacrescunt,nonneesemine?maxime.Quumigituromniaeseminenascuntur,&morbusquoqueeseminegeneratur,probaripotest,Unumabalteroingenerationenihildifferre.Quumitasereshabeat,quidinanemoperamimpenditisinmorbisdescribendisomnisnaturalisPhilosophiaeexpertes&ignari?QuomodopotestigiturMedicusincipere,ubiPhilosophusdesinat,siuerohicinchoauerit,ubidesinitPhilosophus,desinitauteminluminenaturaemaiori.AtuossicinmundominoridoctrinamrectamdirigatissicutPhilosophusinmycrocosmo,tuncpotestisquemlibetmorbumcognoscere.Quemadmodumcolonusarbores,earumquemorbos,quibusmederistudet,ruricognitoshabet,ita&Philosophus:&utcolonusarboremsecurisuccidit,inquosemenfuit,istudsemenessedesinit,&quominusinsemineest,tantomagisaseminedistat,&utelementaintersediuiduntur,itaetiamincorporesediuidunt.Nam,&aliamater,quaeaquaest,adquamPhilosophiafontiumpertinet,&aliamaterestterra,adquamPhilosophiacrescentiumpertinet&c.siceacumaliiselementis,&itaeaUulcanusinmaiori&minorimundocognoscidebet,tuncLabyrinthushiclocumnonhabebit,&genuinumtotiusMedicinaefundamentuminlucemreduceretur.QuareoMediciremdiligentiusperpendite,nedicatishocexGalenopraeceptis,&eAuicennacollectumesse.Seduerumfatemini,quiddeceatuosesse,olimitaerat,nunclongediuersumest,nonampliusimponerehominibuslicitumest,seduigilantioribusoculisobseruandumerit,&nonsequaminieos,sedmeliorespotiusamplectamini,quamnobisoboculosponunt.NeceorumscriptaEuangeliumest,utcontrasalutemanimaesintcustodienda,lumennaturaeoptimeoperatumestsuotempore,sedcontranaturamilludperuertunt.Quaetamensyderafoeliciapossuntinignauo&stultohominealiquidboniproducere,siperuersusest,etiamlumennaturaeinuertit.QuareprimumquaeriteregnumDei,&plurahisomnibusfacietis,nedesperetisdeChristisummiomniumrerumMedicibenignitate.Namsieum&proximumdilexerimus,caeteraquibusindigemus,affatimlargientur.Sedotiotorpere&dilectionisobliuisci,etiameaquaepossidemus,auferentur.EnimueroinhorrendoultimidieiiuditioadMedicosmultosdicet:Itemaledictiingehennamignis,quandomeaegrotumconsolatiestis,cumuestraMedicina.Uosillud,quodmeumeratsurripuistis&nonsubuenistis,deseruistisDeumuerum,&nihilabeodidicistis,nequediscerepetiistis,quaesiuististhesaurumuestruminterris&nonincoelis,&meaoperainnaturanonperscrutatiestis,utMedicumdecet,sedoscitanteregistis,oscitanteseuanuistis.Quareoculosaperite,utcumhoclumenuideatis,&illuminatiresipiscatis.Haecomnia,utuidistiscapita,quaeMedicinaelibros,quomodoquaeridebeat,ubiinueniriacdisciqueat,indicant:nonpotuinonconscribere,&adutilitatemquorundam,uereMedicinamamantium,inlucememittere,eampraesertimobcausam,quoduideotammultoshancprouinciamsubiredeMedicinadiscenda,scribendi&dequalibetcuratractandi,quamuisidquideminfoeliciter&magnocumpericuloacdamnomultorumfaciunt.Namperdeosimmortales,quaeistaestamentiaquaeuesupremapotiusmalitia,istirei,ubidepericuloacuitahominisagitur,inconsulteacimprudenterseseimmiscere,eamquealiosetiamdocere?quisfuror?autquaeinsaniainhomine,utistatractareuelit,quorumtractatio,nisicogitanter&cumconsiliosuscipiatur,multisdamnosa,acualdeperniciosafuturasit?quaedeniquecaecitasinsupremaacpericulosissimascientiaelaborareuelle,dumtamenidabsqueomnifundamento,ueritatisqueadminiculoagas.Saneetenimisti,dumrectumMedicinaefontemignorant,dumintenebrisoberrant,neccertiquicquamdeMedicinaunquamdidicerunt,tameninterimopiniones,acfantasiasnescioquascomminiscuntur,quibusMedicinamfundant,inquibusetiamcuramsuamacpracticamponunt.Certumhocquidemest,fundamentaacprincipiaistorumincertainfirmaqueesse,quomodoigiturmedium&finiscertuserit?Noncertecommodumest,necartisadeo,siccuramaliquamsuscipere,&sicinMedicinanobilissimascientiauersari,meroerrore,merisnugisacfabulis,nulloanteafundamentoposito,nullaqueueritatequaesita.Imo,quiaMedicinaaliis&iustioribusfundamentisnititurquamipsorum,utdiximusiugis,aequumpotiusuidebatur,acnecesseetiam,utMedicinaededitiistudfundamentumquaererent,recteMedicinaminciperentaciustisinitiiseamadorirentur.Habemusipsissimum,utsicloquarfontemMedicinaeartisinlibrisaDeoopt.max.scriptisacaeditis,quorumscripturanunquamcertenosfallet,&inistisinceptaMedicina,nequaquamincertaerit.Curigiturhaccertascientianeglecta,&iustofontecontempto,ultrotenebrasamamus,ultroerroribusnosintricamus?autcurquaesotamimpudentesesseuelimus,utrectolibrocontemptoaclacerato,quiuelparuolaboreaddiscipoterat,inalioslibrosomnibusnugisrefertos,magnocumlaboreincumbimus?Sedsicfierisoletplerumqueinmundo,uthominesiniustaproiustismagisamplectantur,deterioraoptimispraeferant,inutiliamagisquamuereutiliaament.Foelixigituristehomomeritoputanduserit,quineglectishominumfriuolisfantasiis,speculationibus,acpropriarationeinuentis,excogitatisfabulis,ueritatecontentusest,&peruiamaDeopraescriptamadscientiampergit.SatisomniaclareaDeoexpositasunt,aliorumincompilandisuoluminibusoperaminimeindigemus,modolibrum,quemexnaturaeluminescriptumhabemus,rectecontemplamur,&paruulamabiectotextuglossamaddamus;utsupraostendimus.Satidaderuditionemperfectamerit,satistutiinpractica,acomnicurationeerimus.Tutumenimest,Deofidere,&Deoquifidit,haudfacileinlabyrinthumincidet,necaegrotantessuosnecabit,perdetue.EthaecdeLabyrinthoMedicorumerrantium,acrectoMedicinaeusu,errorisqueexplicatione,paucisscriberenecessariummihiuisumest,utsicinerroreuersantesMedicicitiusexeant,&nondumingressi,diligenter,neincidant,praecaueant.QuaecandidusLectoraequoanimoaccipietspero:erroneusautemMedicus,minusmirabitur,siinposterumforteaudierit,aliaadMedicinamuiaopusest,quamLabyrinthocommuni,&foeliciorescircaMedicinamfuturos,quicontemptisueteribusnugisaccaliginosolabyrinthierrore,lumennaturaeducemsequitur.DialogusFe-Stiuus,InQuoMedicasterquidamaPhilosophodemalamedendiratione,coramPraetorepostulatur,multiplicibusqueerroribusconuincitur.LicetMedicasterseseprouiribuspurget,obiectaqueutcunquerefellat,nihilominusipseperPraetoremexsuffragiisomniumtribuumreusmortispronunciatur:quemsilegerisnonpoterisnonfauereauctori,quipestemtamsaeuamfamqueperniciosamemediosustulerit.DialogusHaudIniucundusInQuoPhilosophusMedicastrumquendamsupererroribusinmedendocommissis,coramPraetoreaccusat.Philosophus.EnoptimePraetorillumMedicastrumquinupercognatummeumAntoniumOberdorffium,uirumomniseculodignum,suispharmacisusqueadeoinfarsit,utspiritumcitiusquammorbumexueret.Praetor.Audintuhaec?quidrespondes?Cimber.Nonego.sedDoctorilleStromeriusabeoaccitus.Praetor.Tutamenhuicpharmacaexhibuisti?Cimber.Paucaadmodum,sedsalutifera.Praetor.Atabeofugisti.Cimber.Cumillesealiicommisisset,egoipsumquoquerelinqueresumcoactus.Apparitor.AequissimePraetor,utreiseriemcognoscas,isprimus&anteomnesaccitusfuit,remquecitrapericulumforecumpertinatiaadseuerauit,simodosibiobsequereturaeger,uerumpharmaco,quodsibimiscuerat,epoto,indeteriusinclinabat,quodanimaduertenshicbonusuir.maturatafugaabiuit,hominemqueinsummopericuloreliquit:obidperamicosStromeriusarchiateruocatusest,quiremdesperatamcernens,abomnibusmedicabulisabstinendumessepronunciauit.Praetor.AudishaecCimber?Cimber.EtiamDomine:sedpharmacapermeexhibitanocerenonpoterant:nammanibusmeisipsaconcoxi,rebusquetamsalubribustemperaui,utnihilnoxiihaberent,quae&anteaplerisquealiisexhibui,cumquibusetiambenecessit.Philosophus.AudisiustissimePraetorhominiseximiamtemeritatem,quiMedicinamquamnunquamdidicitexercereaudet,inpernitiemhumanigeneris,quatemeritatemihiauunculumPrincipisElectorisFridericiSaxo.ducisarchitectumademit,cuiusmorbumcumneutiquamnouisset,temerariotamenausuadipsiusmedelamprorupit,quarecrudeliusnihilquidemexcogitaripoterit,quamquod,ceuipsefacit,praetextumedelaehominesperdat,interimatque,eatyrannideiamsuprabisdenosannosLemnia(utaiunt)manuinhacpatriaususest,&innonpaucosutriusquesexushominescrudelissimegrassatus,quosuita,quanihildulcius,spoliauit,&adorcummisit,sedhactenusimpune.Quodsiadiustamtrutinam,ipsiusquamiactatMedicinamexaminaueris,eamlongeimmaniorem,atrocioremqueautPhalaridisautBusyridiscarnificinacomperies.Quodhiuelinimicissimos,uelquossibiinsidiatosputassent,trucidarint:isautem&amicissimos&innocentissimosexaequoperemit,AttamenseseomniumMedicorumhocnostroaeuoprincipem&clamat&gloriatur,cumuixidoneuscoquusMedicorumessepossit.InterrogaPraetoraequissime,huncidiotam,ubiMedicinamdidicerit,&audiesquodMedicinaenomennequaquamintelligat,perquireeiuseruditionem&cognoscesquodcribrumfrequentiusmultoquamHippocratislibrosuerrerit.Namnondumconsumateelementaliterarumcombinarenoueratcummonachatumindueret,quorepudiatounguentariamsubmagistrorudi&mechanicocondiscereaggressusest,ubicoquere,pertundere,cribrare,mixturasunguentariaspraeparare,&idgenusministeriasordidaexercereopushabuit.Tandemcumoxymel&TysanamconcinnaregnarusHelleborumqueacEsulamnouisset,eoinsolentiaeperductusest,utnondumbonuscoquusfactus,seseMedicumiactitarit,cumtamendemateriamedicamentorumnihilampliusquamquodcorporibushominumproafferendasanitateessetaccommoda,cognouisset.Ubiuero&quando,autcui,autquomodo,tribuendaforet,penitusignorarit.Ridiculaprofectoresest,necinullisopificumcollegiisreceptum,utisartemaliquamexerceatquamnunquamdidicerit,Tinctores,Fullones,Cerdones,autSarctoresinterroga,hitibirespondebunt,neminemadsocietatemopificiisuiinscribere,nullifacultatemopificiiexercendipermittere,nisiquisubmagistroartislegitime&didicerit&institutusfuerit.Demumetiamutsitadmagisteriumopificiiadmissus.Uerumisaudaculusseipsummagistrumfecit,priusquamdiscipulusfuisset,sibititulummediciarrogauit,anteaquamuerbumquidemsubpraeceptoreaudiisset,Imonecinaliquoauctoreidoneoueluersumperlegisset.QuisunquaminrebellicauelDux,uelImperatorfuissedicatur,quireimilitariseousqueimperitus,uttyrocinianondumdidicerit?Quisprefectusuellegionumuelcastrorumunquamestimatusest,quiinterlixas&calonesuersatus,nunquamintercohortesuelprimipilarem,uelcenturionemegit,deniquenequepergradusremmilitaremadministrauit.Attusolusartemquamnunquamdidicistiexerces,cumnemoalioquiremumpriusquamdidicerit,impellit.Etcumseruussis,caesariamnutris,quasisatissit,coquinariamnouisse,utMedicinomentibiarrogas,idquecummagnofastucircumfers&usurpas.QuodnisiR.literaaddita,neutiquamdignuseris,Mirumprofecto,eumuelleGeometram,uelArithmeticumuideri,quineccubumuelconumnecetiamchilindrumnosceret,omnisquenumerorumrationisexpersforet,Attusordidissime,inquonihilsacrinihilsaniest,audesMedicinomensaluberrimum,nonmodoambire,sedtemereinuadere,&quodmagisridiculumest,cumMedicinamnecaliminesalutasti,necprimoribuslabrisdegustasti:eamtibitotamuendicas,quasiidemsitCaricammusamperstrepere,Atticamsonare.UeruminterindoctosetiamCorydussonat,apudCumanosquoqueasiuusinpretiohabetur.Simiauerosempersimiaest,sietiamaureagestatornamenta,AsinusquoqueBaal,asinuspermansit,etsiuocemhumanamemiserat.Nolohisdiutiusimmorari,netibitempusrespondendieripiam.Proferinmediumsiquahabes,quoobiectadilues.Praetor.Primumnobisedissere,ubi,&aquoMedicinamdidiceras?Cimber.Nondidicisedinueni.Philosophus.Oridiculumcaputquodsibiinuentumdeorumarrogat.Praetor.Sinasipsumloqui.Philosophus.Nonnedignusest,utrideaturcumaudeatseseMedicinaeinuentoremasserere,quamantiquitasomnisApollinem&Aesculapiuminuenissetestatur.Cimber.MenonrecteaccipisPhilosophe,Medicinamquamegooperorexschedisdoctorum(quasreceptauocamus)intabernamedicamentariainueni.Praetor.Hoctuinuenireuocascumrectiussitfurari,utpoteremalienolaborepartamtibiusurpans.Philosophus.NumquidprobedixiipsumMedicinaenomennonintelligere:quoddumabeorequiris,instrumenta(quaeMedicamentauocamus)producit,Tudehabitu,quiinanimoMediciresidet,salubriumqueacinsalubrium,&neutrorumscientiaest,interrogas,ipseteadschedassymplasiarumrelegat:tufalcespetebas,istibiscaphamindicat,Uerumutcognoscasquantocumpericulomortaliumfiat,exsimilitudinemederi,utidpauloaltiusexponamoperaepretiumerit.Tumodofacmihiaurescitrataediumbenignusaccommodes,tumlucemeridianaclariusuidebis,quamuoraginemintempestiuemortisomnibussibicredulishisdeliramentisstruxerit,Curationempecuiusuismorbiexpropriamethodopendet,quaetamexaffectusessentiaquamcausae,&Synthomatispraehenditur:Morbiautemessentiaexnotionepropriainuenitur.Haectamcomplexionem,quamcompositionemmembriaffecticomplectitur:Istaintemperiem,illafiguram,numerum,magnitudinem,&praeterea,tumcontextum,tumsitum,quosesemutuouelafficiantueladiuuantmembraincorporehominis,respicit.Quaesingulautcognoscat,quicuraredesyderat,necesseest.Sedhaecnonnisiexdissectionecorporumcomprehenderelicet.Suntinsupermederiuolentinequaquampraetereunda,quaemoxpercensitisinseparabilitercohaerent,qualiasuntaetas,sexus,uirtus&aliahuiusmodi:deinde&eaquaeextrinsecusadsunt,euitariqueminimepossunt,cuiusmodisunt,regio,tempusanini,coelistatus,consuetudo,exercitatio,&anteactaeuitaeuictusratio,quibusomnibusriteperpensis,tumprimumMedicoremediaindagandasunt,quaeanullisquamabhisquib.omniahaecexploratasunt,commodeinueniuntur.Quodsiomniumindicationescumprincipeaffectuconsentiant,faciendorumeandemindicationempraestabunt,Siautemintersepugnant,autsimorbipromiscuiconcurrunt,quiuariumcurandigenusdesyderant,hocopushiclaborest,ibioportetMedicuminomnibustumexercitatumtumnaturaprudentemesse,utcuiusqueindicationissollicitaepotestateperpensa&cumaliiscollata,quidpotissimumlaborantiaccommodumsit,eliciat,quippecumindicationiabaffectusumptaeomnesaliae,uelmaiorcopiacontrariumprescribant,Illalicetnumerositinferior,magnitudinetamen&potestateplerumquesuperiorremanet.Ibiquidprimumquidultimuminuenireoperosissimumest.Namisdemumcuratormorbierit,qui&inuenire&perficerepotestquidpotissimumexhissingulissuggeritur,&praestarequopactoquodquehorumperagitur,hocartisMedicinaemunusest.Quanquamnonnihiladhocsuffragabitfacultasipsa,cuiusratioinprimishabendaest:Itatamenutsemper&adcausam,&adaffectum,&adidquodpersanitatemutplurimumobseruatumest,acadaliaantearelatareferreiuditiumoporteat.Omniumitaqueagendorumcunctabundoconsilioexaminatoadauxilioruminuentionesperueniunt,&adcuratiuummunusdescendunt,aciuxtapropriammethodumexsinguliscongestammedicamentadescribunt.Uerumabhacconsultationecocimedicamentorumomninosuntsemoti,quemadmodumministripubliciaconsiliismagistratus.Quoigiturpactomedicamentariusnoscerepoterit,quibusindicationibushaecuelillamedicabuladescripta,quarationeinidemtotsimpliciacommixtasunt?anexunaintentione,anexcontrariisconflata,quefideisymplasiarumcommittunt,nisiquantumexapparentibus(ceurudeuulgus)eliciat.Cumautemhuiusmodimedendiratio,alia&aliasit,insingulisfermecorporibus,tumobtemperiemdiuersam,tumobconcomitantiasynthomata,tumobcausarumdisparilitatem.Demumobeaquibuscorporanostraextrinsecusobnoxiasunt,NeutiquamcitrapericulumhumanaeuitaeexhisschedisfideiPharmacopolaecreditisrectammedendirationemMedicamentariusassequetur.Enimueroquodaduniusmaleaffecticorporissalutemsolliciteindagatumest,adomnes,etsiexapparentibusnotissimiliteraffectiuideantur,auxiliatiuumessenonpoterit:nonenimomnibus(utinProuerbioest)eademremediaconueniunt,oblocaquaeaffectasuntdissimilia,tumintemperatura&habitudine,tumobaffectumconcomitantiasynthomata.AtEmpyricorumpropriumestexapparentibustantumindicationemaccipereacexsimilitudinemederi.Idquamfallaxomniquepericulorefertumsit,uobisperexemplaindicabo.Suntenimexemplainhacreprofirmissimisargumentisaccipienda,quodipsaoculisnostriscernimususurpamusque,perexemplaetiamaudientesexcitaremaximeexpedit.Sititaquealiquiscuiusuentriculusmaleconcoxerat,cibumquenonsolumrespuebat;sedetiampercrebramuomitionemeiectabat,idtotumobpituitaeinsinuuentriculiredundantiam,quisquisriteillummedicatusest,primumuacuationeredundantissucciusus,deindequaeuentrisintemperiemexhumoresuperstitemalterent,imbecillitatemqueroborarent;tumadesitandiprolubium,tumadprobioremconcoctionem,quodcommodecumastringentibuscalidis&amariseffectumest,partimadintusdeuoratis,ceusuntPiper,Zinziber,nuxodorataautdiatrionpiperion,autdiospoliticonmedicamen,partimextrinsecuscathaplasmatis,qualiasuntmenta,absynthium,&aliaidgenuscalfaciendiuim&astringendiceuanteadictumestretinentia,Uictusinsuperratio,utpareratprotaliaffectionecumuinipotationeobseruata,quibustandemuentriculusadsymmetriamaquadiscesserat,rediit.Peroccasionemaliusaderitquiobflegmonemuelflauambileminuentriculosimilibusferesynthomatibusuexatur,huncsiquispiamuelPharmacopolauemEmpyricus;quiexsapparentibustantummodoiudicat,&obparitatemsynthomatumadparemmedendirationemtraducat,autexschedisprioriaegrosalubribusnonsolumnihilproficit,sedaegrumipsuminemendabilipericuloexponit,adinteritumqueeiusexquisitemachinatur:quodhuncneccalfacientibusnecastringentibusmedericongruit,sedindicationeabaffectu,eiusquecausaacparticulaafflicta,aliisquemoxrecensitisaccepta.Inomninempemorbopropriamethodaadcurationemperueniendumestidoneisauxiliis:donecadeamtemperaturamquamhabuitdumrecteualeret,perducatur.QuotiesautemhicMedicasterinhoserrorumuorticesabreptussit,sidicerepergeremmihinecdiesistesufficeret.Nonpossumtamennondicerealiquasistiustrucidatorismonstrosascuruationes,curationesdiceredebueram,quibusinsignemeiusinscitiamcognoscatis,quahactenusclaudimoreceubaculoinnixusaueramedendiuiaaberrauit.Interimmultosperimens,plurimostrucidans,aliosadperpetuodeflendascalamitatesperducens,utadnihilaliudnatusputandussitquamadperdendoshomines.Quosimulimperitumuulgus(quoddoctumabindoctosecernerenescit)intelligat,sesetotiesdelusumquotiescruentissuismanib.sibipoculaporrexerit.Eiusitaquetemeritatisunumalterumueproponamusexemplum.Uosprecorciuesarrectisauribusattendite,acanimisaequioribus,quaedicturussum,perpendite.Nonmultiexactisuntanni,cumIuuenemobsiccamuentriculiintemperiemmedendumadiisset,cuimedicabulaexcalfacientibus&siccantibusindidit.Insuperetiamuentriculocathaplasmaexarefacientibusadmouit,eundemqueuictusiccantenutriuit,qualiapparatubreuihominemadmarasimum&extremamariditatemperduxit,inmortisqueexitiumceumalaParcatrahebat,quemaliusquisquequicommodispraesidiisoccurrerenouisset,facileseruasset.Huncsuumerroremipsehumocontexit.Audite&aliumhuiusinmedendoerrorem,undeignorantiamipsiuscrassissimamlucidissimepercipietis.Muliereratnobilis,cuimensiumsuppressioobutriculiinflammationemcontigit,huiccalidissimisrebus,mensescitantibus,exardentiuinoexhibitis,omnemexundantemsuccumetotocorporeaduterumfluerecoegit.Indeflegmoneindiesaucto,neculloauxilioueleducendiuelauertendi,redundantishumorisaparticulalaesa.perfunctusest,cumtamenpotioruispraesidiorumparticulaeflegmonelaborantisinhocconsistat,translatouidelicetsanguineueladaliaspartesuelforasmisso,exinderefrigerationiintendere.SedhicnouusThessaluseousqueflegmonaassauit,quousque&aliauisceratorrefacta,affligebantur,extaminsanacurandiuia,mulierexanimatameuitaconcessit.Nonestobscurum,quamatrocemtemeritatemapuduirumreligiosumcommiserit,Franciscanaesectaenoninfimum,quemCitrusinurinariomeatupraehenderat,ipsumcalculouexaricredens,oblocistillicidiumrosionemue,huicomninocalida&calculumeuocantia(quaeaGraecisdiureticadicuntur)administrauit,qualiaprofectopharmaca,exGaleniplacitis,collectionibusinuesicauelrenibus,ueletiaminorbitisurinariisadnatis,minimesuntexhibenda,sedpotiushumoresquifluereceperantquamlongissimeauertendi.AthocmedendiuelrectiusmordendigenerechironicaulcerahuicFranciscanoquamcitoexciuit,quemulceratoFrancisconeeiadmodumdifformisforetcummagniscruciatibuscommisit.NotasunthaecomnibusFranciscanispatriae.Addam&tertiuminsignetemeritatisexemplum,quomagisperspicuafiateiusinscitia.Namdumcentauricammanumcuidamnobiliapoplexiaresoluto,iampridemaMedicognaroderelicto,admouisset,eiuscapitipituitaoppleto,cathaplasmaexCamomelis,Sisimbrio,Pulegio,Serpillo,Calamento,&aliisidgenuscalidis,omniuacuatione,quacrassioremnoxiumquesuccumasedeaffectilociautexpurgassetautdiuertisset,neglecta,errorepudendo&exitiali,cumsatiusfuisset,sihasmateriasacetoincoxisset,&naribusadmouisset,quouaporadcerebrumdelatuscrassitudinisuitiumdissecuisset,anforsanfacultasanimalis,nonpotensdefluereadpartesinfracaputexistentes,permeandiuiamrecepisset.Adquodspirandisubsidiuminhocaffectuobuehementiamcausaegrauissimeimpeditum,officiotamenutcunquefungensauxiliaremopemtulisset,proptercognatamintersesesocietatem,quainuicemobsequuntur,collatiuumquepraestantfauorem.Ipseauremextremistuporis&imperitiaesolasuaperfruensinsania,hominemantefataperemit.Oscelus,quiseumMedicumnonomnibusnumerisodissepossit,quiMedicina,prosalutehominumquaesita,adexitium&neceminnocentissimorumabutitur,quisibiconsciusatamnepharioscelere,nontemperat,&quoplurimosiugulet,plurimismedetur.Siuosociues,tuquePraetoroptime,eumsemperodiohabuistis,&utproditoremuitaedetestariconsueuistis,quihostemuelsuumuelpublicumuenenointeremerit,curillumquinatosconsanguineos,amicosqueuestros,malemedicandosustulit,honoredignumputatis?aninteressecreditis,siquisuelpharmacoueluenenohomicidamagit?cursibinomenMedicifauetis,cumnihilminussitquamMedicus.Sedforsan,quoduosilliopprobrio&uiciouertitis,ipsesibiproinsitaarrogantiaadgloriamreputat,quietiameoinsolentiaedeuenitutiugulassehominemmedicatumesseiactet.NonperpenditmiserofficiumMediciesse,nihiltemere,nihilsineratione,nihilsineconsilioaudere,quoniamdeuitahominisagitur:Hancsiueferro:siuetoxico:siuemalismedicamentisademeris,homicidiinoxamincurristi.QuisAccesiammedicantemlaudauit,quiquantumuismedicabatur,sempermagisacmagisnocuitaegris,artemqueinquinauit,Approbatioartisrerumeuentusest,quemadmodummilitiaeperitumuictoriamultiiugadeclaratillustremquereddit.HaecideorecensuiquouosdummodoauxilioMedicorumegebitiscautioresefficiam,netalemMedicum,qualemcoram&uidetis&agnoscitisadeatis.Neautemsuperioribusexemplisuelutiaboletis,aclongiusrepetitis,menondumsatiseiusexitialemignorantiam,conuicisseexistimarepoteritis,adhucaliasuperessescitote,quaeheri&nudiustertiusabeocommissasunt.Quodsisingulaexcutereuelim,necfinemdicendifacileinuenirem.Unumtamenutafferammeingeniieiusstupiditasadmonet.Cumnuperaegrumexflatuosospiritutumidumadiisset,cuiusimusuenterdigitopulsustympanistrepitumsonabat,obspiritumuaporolentum,inspatiomediointerintestina&peritoneuminclusum,ubiaquamintercutem,aridam,utuetereslocutisunt,iamdudumconcinnarat,hancposteritympanitamdixerunt.EratueroiamdudumaMedicisnonultiminominispresagiisderelictus,abamicisquedefletusacconclamatus.NostertamenMedicasterPraxileAonidestupidior,idestnulliusiudiciihomo,morbinecspetiemnecmalignitatemintelligens(nocentiorenimhaecHydropisincalido&siccocorporeest)sanitatemcummagnofastupollicebatur,moxquoquepharmacaurinamelicientia,cuiusmodisuntApium,Petrosilinum,Marrubium,Assarum,Nardusceltica,&aliaidgenusbibendamiscuit,aegroquepraebuit,tanquamflatuosusillespiritusinsumineseuabdomine,perindeacinutriculoconclususpotiuseiusgenerismedicamentisobediret,quaeperurinasexcernunt,quampotestateattenuantibuspharmacis,quibustenuiorfactus,partimabsumeretur,partimpercutemtumeuanesceret,tumexpiraret.Similiternequeperclisterem,cuioleumattenuantiumpartiumuelutirutaeinfusum,seminumquealiquotcalidorum,cuiusmodisunt,Cimini,Apii,&aliaistiusmassaeadutriusquemedicaminispraesidiuminiectorumlocisqueuicioproximioribusadhibitum,aliquideducibileforet,cumreuerahaecpropriaistiusmorbimethodusexistat,peruiasscilicetuiciniores,quodpraeternaturamestuacuare.Subinde&uentricathaplasmaadmouitexherbainhumidislocisgenita,dubioprocul&ipsahumida,&naturaerefrigerantis(symphatonipsiuocant,tametsialiasit)perindeacsitantustumoruaporolentiorqueillespiritus,perhancmateriamcogiposset,utcitiuslococederet,quampercutemexpiraret,nihilominusipsesuisnugisinhaerciis,tanquamfoelicioremcurandiuiamcomperisset,amicispercunctantibusbeneficiumsanitatissemperpollicitusest,donecsextodieaegeruitamprospirituillouaporosoefflasset.Hissatiscredomeeiuscapitaleminscitiam&indelibilemstupiditatemceuinuincibiliargumentoprobasse.Uteiustemeritasomnibusperspicuasit,&quaminiqueacimpiesibiipsipalmaminreMedicatribuatnugacissimequehunctitulumcircumferat.Audetenimbonisomnibusacdoctisinsultare,contumeliasinferre,famaeipsorumdetrahere,insidiasclanculariasmachinari,&tanquamTessaliinsanifiliusseipsumomnibusanteponere,sesolumsapere,seunumprincipalemMedicumfore,&quodhumanumgenusuelspiretuelaurafruatursuperna,suaeindustriaereputat,omnessuperioresdepossessionedeiicit,omnibusnomen&famampraeripit,quitameninsolisstercoribus&fecibusMedicorumhucusqueuersatussit.Antigenidasintibicinioapprimenobilismodulator,nihilaequeseanimilabore&angidicebat,quamquodchoraulesmonumentarii,tibicinesdicerentur.Quo,putasanimoferretMedicinominiscommunionemcumbaeluatamindoctatamcruenta?profectohaudsatisaequo.Sedsatisaudistisquamegregiisfacinoribus,quibusuirtutumornatibus,sibihocnomencomparauit,quibusetiamostentishancgloriamcommeruit,quantisdeniquenecibusmortalium,dexteraesuaetrophaeanumerat.Quidrestat?nisiutcommuniconsensupatriaeutaenecisqueMagisterproclametur,hocest,carnifexabomnibusdicatur:quemtitulumtotinnocentissimorumhominumexitioparauit.SiolimapopuloRhomanoArchagatus,quitabernamincompitohabuit,uulnerariamqueibiexercuit,asaeuitiasecandiurendiquecarnificisnomen(utPliniusauctorest)accepit,exosusqueomnibusfuit.Curtequiinneceshominum.tamturpiter,tamperfide,tamimpiemachinaris,alionominedignentur?Carnifexprofectoes,&carnificisnomineueriusquamquopiamalionuncupandus.Imoillodeterior,quodisnoxioshominesaufert,tuinsontesbonos&benemeritosperdis:illeexmagistratus&legumdecretonecat,tuexclanculariisinsidiis&praetextumedendipernitieminfers.Sunthaecomnibusapertiora,quamutsilentiopossintsupprimi:suntmaiora,quamutpossintuerecundecommemorari.Iamtempusadessescio(namtempusomniareuelat&moderat)quodrationemactorumtuorumexpostulet:quodpraestigiistuisfinemimponet,quodfactistuismercedemrependet,hactenusingeniumpessimumdissimulasti,diutiuslatitarenonpoterit:iamscelera,fraudes,insidiae,perfidiae,quibuspeneuniuersaenaturaehominumnocuisti,erumpunt,inlucemqueprodeunt.Utinaminalioquaminmeocognatocriminatuareuelatafuissent.SedhocDeimunerefactumarbitror,cuiusiusticiaestsuosperpetuofallinonsinere.Situoblentitudinemuindictaetetutumputasti,nunccredequodseueritatepoenaetarditatemretaliabit.Nunccunctaluessemeladglomeratauenit.Quiddicamampliusiammediusteneris,iamuinculumUulcaniumincidisti,equoteextricarenonpoteris,quinflagitiorumtuorummeritum,recepturussis.Atuideoquamterrificouultunobisminaris,sedminime(crede)nosinterpelles,scalpiscaput,hoctesontemessefateris,hacnotateipsumprodis,necestquodiudicemtoruisillisoculispallorequeinfernouelmoueriuelterreriarbitreris,quiexeorumnumerononest,utuelministerreaturuelblanditiiscapiatur,sedsuisempersimilis:qualemteinueniet,talemteiudicabit.Isautemfraudem,perfidiam,capitaleminscitiam,impietatem,crudelitatem,&aliatuaimprobafacta,iamsatisintellexit.Cognouit&illaturbacircumstans.Nemotamstupiduserit,quityrannidemtuamnonexhorreat,quicarnificinamtuamnondetestetur.Assuntnonpauci,quibusparentes,natos,coniuges,fratres,acsororestrucidasti,quibusetiamamicossustulisti,societatequehumana(quainuitanihildulcius)spoliasti.Quodsiabhissuffragiaexigentur,tecommuniconsensudamnabunt,tetalemcarnificemcommunistudioablatumiripercupient,quodcommuneomniumpericuluminteuersatur.NectantaPraetorisaequissimipoteritesseclementia,uteumtrucidatoremdiutiusperferet,quemnontamhumanaeuitaeperemptoremquamuniuersaenaturaeinimicumcomperit.Seduteaquaenostraintersuntprosequamur,sipotesadobiectarespondeto.criminarefellito,testimoniaconfutato,netuoritu,hocest,tyrannico&instarbarbaricaeferitatistecumagi,causaripoteris:autsaltemadcausamauunculimei,inquapraecipuepostularis,quodhabesedicito,necausaindictadamnabere.Idenimscelus,quocaeterisestrecentius,ita&notius.Inprimisitaquehoministemperaturamenarrato,morbumquodecubuitexponito,causameiusproferto,nisienimcausamaffectusnoueris,necmorbumquidemintellexeris,synthomata&aliacohaerentia,aquibuspotissimummedendirationemdesumpseris,producito.Namnisihaectibisolertissimeexploratafuerint,quamlongissimeauerafaciendorumrationeaberraris.Praetor.Neascopodiscedereuideamur,nobisedicitoquomorboAntoniustibilanguereuisusest,&qualiaeipharmacamiscuisti.Cimber.DicamplanePraetoraequissime,sednemeobuulgaredicendigenuscontemnasoro,Namsimplicienarrationeutar,&quoadpossumcauebo,neabhocPhilosophoinambagesPhilosophiaeobstrusioraquedisputandilocaabducar,quemadmodumipsumtotisuiribusconarisentio,quodinhissubtilitermagisquamutiliterPhilosophiuersantur.Omnibusitaqueabartealienisobmissis,adremipsamaccedam.Antonius,decuiusmorboinquisitioest,capitisdoloremcumfebrenonadmodumadurente,attamencontinuapassusest,aderantquoqueuigiliaecumalienatione.Egopraecipuamcurandirationemputauidoloriablationem.AdhocipsiPharmacumamepluriesexpertumtemperaui,exuinouidelicetmaluatico,cuiHellebori,AgariciqueacBrioniaepartescumCardomomoCubebis,Mace,nuceMuscata,Galanga,Been,alba&rubea,Gariophilis,Cynnamomo,radiceacori,Thynio,Epithymo&Zuccarumimmisi,&postdebitamdecoctionempersaccumpercusumdistillaui,quofaciendimodotamdelicatafitpotio,utnulliquiipsamdegustaritdisplicerepoterit.NamadformamClaretiredigitur.Uerumhicmoduspraeparandipharmacaacaeterisaromatariisignoratur.AtegomagnaindustriaaMagistromeoinConfluentiadidici,cumquainterimpotioneetiammultoscuraui,doloremcapitiscumdefiramentopassos.Estmihiacsemperfuitinfallibileinhiscasibus,siuecumfebresiuesinefebrefuerint,medicamentum.ImposuiquoquecapitieiuscathaplasmaexMandragoraIusquiniano,capitib.Papauerisopiocumoleisrefrigerantibus,ceusuntnenuffaris&uiolarum.Tandemuinoardentiacmustilaginibusdoloremlenientibus,&somnumprouocantib.admixtis,uthisdoloremcapitisamputarem:Inhocsperansmebene&prudenteregisse.Namhuncmedendimodumtantiessecredo,uteumipsumlongeexcellereputem,quiadoctoribusuestrispassimobseruatur,quoprimumperSyruposdigerunt,posthacuelperenematauelcatharicaexpurgant.Demumconfortaresedicunt,cumsemperaegrumimbecillioremreddant,demumiterumadeaquaeegerefaciuntredeuntes,quasiquisempereundemadlapidemnauimducant,donecnauimfrangant.Quidplura,totpharmacaingerunt,totiesaluumpurgant,totiesuisceraimbecilliacruciant,utgrauiorsitMedicinaquammorbusipse.Iditahaberesesesatisnouerinthi,quipotionesistasgustauerunt.Quodsialiquotiessanitasadhuiuscemodimedicationemsequitur:sequiturautemplurimum:tantatamencummolestia,tantocumtedioidefficitur,utsatiussituelmoriuelultimaquaequeexperiri,quamdiuturnocruciatutorqueri.Acceditnonparumpretereaincommodiegrisuestrisexaromatariorumuestrorumimperitia,quilucroueriusquamuelhonoriMedicorumuelhominumsalutistudent.Noneafideacdiligentiaantidotapraeparantes,quaadoctoribusdescribuntur.Nequeineorumofficinissimplicia,quib.uiresintegraeefficacesquesunt,coperiuntur.Inprimisenimtransmarina,inquib.praecipuamspemreponitis,adeosuntuiribusexpoliata,adeosophisticaantequamadnosdeferuntur,utmeliusforetipsiscarere,quammagnopreciocoemere.Campestriauero&hortulanatamsuntignotaaromatariis,tamnegligenterconquisita,tamperperamasseruata,utparumutilitatishiconsequuntur,quiillisperfruuntur.Namquiddicam,Inherbarumcognitioneuixdecimumreperietis,quipraeterurticam,petrosilinum,&aliaspaucissimas,etiamuulgonotasherbasadofficinamdestinatasprobecognoscat,omnesuetularum&herbariorumnuncupationib.inhaerent,nullusexeissuamanueascolligit.Sedquidcolligeretquodnonnouit,quaeitaqueinignorantiacongregant,insqualore&faetoribusconseruant,&admoestitiam&calamitatemaegrorumdispensant,quainreMedicumfraudesepedeludunt,quidproquo,utinprouerbiumabiit,exhibentes.Tandemhaecomniainiacturam&periculumaegrotiredundant,quipharmacissaepenumeroperimuntur:quib.sesesanatumirisperant.DicitotumihioPhilosophe,quemaromatariumuidisti,quiiuxtatraditionesphysicorumgeneraherbarumtumcampestriumtumhortulanaruminflorib.foliisstirpibus,radicibus,seminibusquecognouisset:anneomnesuetulis&idiotisutdixiinnituntur,quodquampericulosumsit,tuoiudicioaestimandumrelinquo,EgoautemquiatenerisannissubmeisMagistris,quostumechanicosuocas,maximolaboreomniumharumrerumproofficinanecessariarumfiguram,faciem,formamacdispositionemnaturalemdidici.Inadultiorietateadsueui.Nonmirumsimodointaliumcognitionealiosantecello.Accessitinsuperartificium,uteaquaeadusumMedicumsuntoptimameismanib.percoquere&temperaredoctussim,modoetiamdelicatiorequamulliuestriaromatarii.Quiddubitastaliameamedicamentalongeualentiorahisquaeperaromatariosuestrospraeparanturfore?Egohisdecausistantafiduciaminillisrepono,aegrosquehabendosiubeoquantamnemodoctoruminsuisantidotishaberesitausus,quodhialienolaboriconfiderehabent.Prebetqueearesnonmodicamspemsanitatisipsisaegrotis,cumtaleantidotumexmanib.meisseseaccepturosagnoscunt,quodsialiquotiessecusacputauerimceciderit,tamculpabilenonerit,cumetiambonisagittariisaepenumeroascopoaberrant.Philosophus.Iamsatisperspicuummeetiamtacenteessearbitror,Praetordisertissime,quantasithominisistiusinsania,quimorborumquoscuratnonsolumnotiones,quasscirenecessariumest,sedetiamuulgariumMedicorumnuncupationesignorat.InterrogatusenimuerodeAntoniiauunculimeimorbo,synthomaprofert,rationessuaemedelaeafferreiussus,coquinariaefumospraetendit.Dignusprofectoquifumopuniatur,quodomniumoculostamcrassofumopraestringit.Cocummerum,autcupediariumloquentemplaneaudiuimus,Medicumqualemseseiactatnusquampercepimus.QuisnempeillumMedicumestimabit,quinilmedicumuelenunciareueloperarinouit:sicutineutiquamillumpoetam,autmusicumcredimus,quipretercantumautnumerosuelcanituelscribit.Quippecumcoqueretumpinsere,&idgenusseruiliafacere,adMedicumnihilmagisattinet,quamuestesincidere,consuere,acsarctionari,&siquaaliasuntinreip.sordidaopificiaadmagistratum,cuisatisesthisrectarationeutiposse,nonfacere.SicnecMedicopigmentacathaplasmata,catapotia,bellatia,tragemata,alexipharmaca,&idgenusaliacommiscereopuserit,sedscientificarationehisnouisseperfungi,Quodsiinparandishuiusmodiantidotisimprobiingeniiopificemnactusfuerit,qualemtumododepinxisti,quiuelfraudeuelignauia,&opere,&operasuaabutitur,Istibiprofectosimillimuserit,neclaclacti,necouumouomagissimile,quamtuillis,quosmodotuopenicillodeliniaueras,quiusquehodiecumeiseundemgestasamictum.Omniaetenimuitia,quaesinguloshaberenotasti,inteuno&soloresident.Esnempeinterignauosignauissimus,interinsciosinscientissimus,interfraudulentosfraudulentissimus,intersophistasnugacissimus,interimprobosimprobissimus.Simemineristeexeorumgregefuisse,exaequomeminisseuidebis,quantisnugisomniatuaegeris,quantaimpostura,quantofuco,singulaoppleueris,quitotiesumbramprocorpore,adulterinapronatiuis,amarumprodulci,uileproprecioso,necemprouita,extabernatuatumuendideris,tunpraedestinaueris.Etquimodorudentes&remoscumarmispermutasti,audeseosquitecumineodemludonutriti,totfraudib.incessere,quasiEginitaCretensimeliorsit.Quismeliuslupumquamlupusnoscit?QuisindigniusmoechumquamClodiusaccusat?Nihilminusnecessefuitquamhoculcustangere,quamhaeccarcinomatarefricare.sedtibiminuscordisquamorisinest,parinanquefronteacimpudentiaeffutisti,teabineunteaeuoomniumpraesidiorummateriamnouisse,&adultioriaetateimpensolaboreillamquaesiisse,utfastigiumartissoluspeneattigisses,quasiomniumrerumquasofficinamedicamentariaexigit,cognitionemsolushaberes.Quidatedicipotuitnugatius,cumreuerainnoscendissimpliciummedicaminumgeneribus,tuaperitianunquamtantafuit,utPetrosilinumprobecognosceres.Seridisherbaeuulgatissimaegenera,secundumfaciemdistinguereneutiquampotueris,Intybampenitusignorares.QuidEupatorium?quidEpatica?quidCentaurea?quidNapi?quidEruca?quidSesimum?quidStrutium?quidCondisi?quidAmomum?quidFumaria?quidGramen?&aliasexcentaofficinaedelegataprorsusnescires.Tantainmateriamedicamentorumtuaestperitia,simentior,proferinmediumrecensita,&unumautalterumiuxtaGermanamspecieminsuisfloribus,stirpib.stapis,radicibus,acfoliis,circumscribe,patiemurateredarguimendacii,iniuriaereuinci.Seddumaliosignorantiaeinsimulas,teipsumomniumignorantissimumindicasti,&teipsummagisinfamasti,quamquodaduersusillosquicquamprobasti.Nonsuntexoticaquetibiproposui,necabIndisautTrogloditispetita,nobiscumsunt,nobiscumnascuntur,&quaesingulatituliscriniarumsimplasiaeadessepollicentur,sedquamuere.quamsynceriterreddant,tutuiquesimilesuiderint.Quorsumigitsesetuaineffrenataiactantiaproripiet,quaeeoestintollerabiliorquopericulosior,&bonisomnib.execrabilior.Tutibipalmaminartemedicamentariaarrogas,cumadsintquiteuulgatissimaopificiinunquamnouisseasserant.Tucaeterospharmacopolas,tumoperetumoperatesuperassegloriaris,cumhieadstentquiteobsoniorumpotiusquampharmacorumcoquumfateantur.Edicitosaltemunuminsigneopificium,quodpraealiisunquamconcinnasti.Edicitoplane,hicponemesuntquipropererefellerepossunt,quirotundooreenuncianttenepycheamquidem(quodomniumquaeofficinahabetpharmacorumfactufacillimumest)unquamprobeconfecisse.Quodsi,&Tragemata,&Bellaria,autAnysum.Coryandrum,Cynnamomum,&aliaidgenus,ductilitunicarumspeciecircundareposseteiactas,itemsaccaruminuariasrerumeffigies,autplacentarumdiuersagenerautmasapanes,cumamigdalisautpinearumnucleiseffingere,ganeeidestuenditationonartisostentatio,dulciariumqueuerius,autcupediarium,quampharmacopolamrepraesentans,quinimo&mulierumhuiusmodiextantopera.Quodsineccoquinariam,cuiexprofessoaddictuses,cuiateneris(utfateris)mancipatusfuistiunquamconsummateattigeras,quatemeritateautinsania,autquomeritoappellemnominenescio.Medicinamomniummaximam&sicutpraeclarissimamitadifficillimamacprofundissimamprofiteriuelrectiusprostituereaususes,cumharumrerumquaeadMedicumpertinent,necprimaelementanouisti,plusquamCelticahaecestaudacia.Iditahabereseseexipsaresponsione,quamdeauunculimeimorbointerrogatus,attulisti,hacluceclariusapparet,quiintantacoronahominumtaminscite,tamridicule,deaffectusnatura,quemsanandumsuscepisti,inmediumretuleras,cumnecmorbinotionem,quaminprimiseumscireoporteat,quimorbossanarecupit,neccausameiusfinecuiusnotitiamorbusritecurarinequit,intellexeris.Quidigituralterumtedixissearbitraris,Antoniuscapitisdolorempassusest,Antoniusfebrecorreptusest,acsidixissesCimberanimalest,Cimberbipesest,neasinusrecteintelligaris.Esprofectoipsisasinis,quiomniumbrutorumstupidissimisunt,stupidior,quialiudnumerounum,aliudspecieunum,cognoscunt.Tuueroquodgeneretantumunumest,numerounumenuncias.Getamenimcuratoremsuum(datoipsumitauocari)utnumerounumasinusagnoscit,obidilliauribusmicat,rudit,lasciuit,utiqueindicanssefamiliaremagnoscere.Athominemquemuidetprimum,uthominemcogisoscit,adquemillanonfacit,nectameneumfugitutaCameloconspecto.Cognoscititaqueasinushominem,&hunchominemeodemmodouiam&hancuiamnorit.Tuuero&Cephalgiam&febremceuunumnumerounumquodqueforetpronuncias,cumuterquemultiplexsitaffectus,tumnumerotumspecie,generetantumunus.Sicommunesipsosessenoris,generequetantumunum,curnominecomuniidquodnumerounumestindicas?Annonintersitquaorationeuelnomineindicasquodnumerounumsituelplura.Sifebrisintemperiescalidaest,eademquespetiemultiplexgeneretantumuna,quomodoeamnominecomuniadhuncaffectumnotificandum,quitumspecietumnumerounusestsinedifferentiaipsamadspeciemreducentem,riteusurpas,Similiter&Cephalgia,quaeexintemperieuelsimilariumuelinstrumentaliumpartiumprouenit,autquatenuseisueluulnerauelulcerauelobstructionesuelinflammationesinferunt,utactionemineisoffendant,succrescit,malequehabetquiquicquamhorumincapiteperpetiatur,quoitaquepactoaffectustamdiuersos,unumnumerodicerepoteris,sinecunusnumeroest,quemadmodumnonest,sedgeneretantum.Neutiquamigitureritpermittendumutilla,ceusuntcomune&proprium,partibile&impartibile,inunumconfundascommisceasue,quodsinotionemcuiusuisaffectusriteabsoluereuolueris,dialecticaopuserit,quaeidtedocebit,utnominicommuniquodgenerisuicemhabet,propria&adaequatamaddasdifferentiam.Exquib.duobusuelaliquandotribusnotionemconstituesintegram,utnotiohominis,estanimalrationale,mortale,sedhocintelligerenequetuiingeniinequeeruditionistuaeest,quituisempersimilis,tuisaffaniisinhaeres.Habetenimueromorbusquiuissuumgenus,habet&suasdifferentiasproprias,quodsinonaliastamendifferentiarumlococausasaccipit,quonotiosuaintegraresultat,quodnotioomnisexgenereproprio,&differentiapropriaconstet,id&pueriintelligunt,utergonotionemmorbiexacteexprimas,&genus&differentiasafferasoportet.Namnisiillaattulerisnequaquammorbinotionemteexplicasseputo,sietiamnomen,quodinmediousuloquendiobuersatur,attuleris.Atquopactoisuelgenusuelspeciemafferat,quinecgenusullumhabet,necspeciemaliamquamcucullatimonstri,hocestinfernalisfuriaerefert.Afferprimumgenustuumsiquodhabes,quemadmodumdecethominemlegitimumiudiciumsubeuntem.Deponespeciemadulterinam,&datepropiusintueri.Namanalbussisanaternescimus,nonpoterisProtheumagere,necsimulThetidemacGalatheamamare.Siruscumnonsisnesyrissa,aliudestHippocratispraecepta,aliudinaniarerumsimulachraimitari.AliudLollifucum,aliudLoliipulueremoculisimponere.AliudestMedicumesse,aliudchimistamagere,huncfumusexcusat,illumhumusredarguit.Sedpraeterpensuminillaincidimus.UtadlimitesartisMedicaeredeamustempusadmonet.Audistinunquamoffensamactionemmorbumnominari?morbusomninoaffectioest,quaeactioniincommodat,huncsynthomataceuumbracorpusconcomitantur,huicinprimiscuratiodebetur,synthomautsynthomaest,neccurationemindicat,necrationemaffectushabet,nemoenimclaudicationemsanat,idenimridiculumforet,sedmorbumquihuncefficit,uelutiestflegmonuelaliusquispiam,huncomnirationediscuteretentamus,uthocabolitorectusincessusreddatur.Tuautemnecmorboneccausaeius(quaeinquouismorbigenerescrutandaest,nameapresentenecmorbus,necsynthomaadimipotest)perpensa,quodsummostudioexquirendumforet,contemnis,autperuersefacis,hominesquenonsecusacsyluestresaprostractas,namnihilcertihabesadquodinstitutumconsiliiuerationesreferas&c.Quarediitibidentquemereriscumcurationeistactua,homoomniumquisunt,quifuerunt,&quifuturisuntconfidentissime.Τέλος.NoribergaeApudUalentinumNeuberum,impensisBernhardiUischer.Anno