Clavis totius Philosophiae Chymisticae, Per quam obscura Philosophorum dicta referantur. Compendium tres libros continens, partim physicos, medicos, pro maiore parte chymicos. Cuius Summarium versa pagella indicabit. Per Gerardvm Dorn. Lvdvni, Apud haeredes Iacobi Iunctae

~~TotiusPhilosophiaeChymisticae,PerquamobscuraPhilosophorumdictareserantur.Compendiumtreslibroscontinens,partimphysicos,medicos,&promaioripartechymicos.CuiusSummariumuersapagellaindicabit.PerGerardumDorn.LugduniApudhaeredeslacobilunctae.Summariumtotiusoperis.Parsprimaetrestractatuscontinet.Quorumprimus,triaPhysicesdocetprincipiae,quaeChymiaetheoriamindicant.Secundus,triaChymiaepraxisprincipia.Tertius,manualempraxim,&applicationemadopushabet.Secundapars,septemgradusphilosophicosdocet,perquosstudiosorumanimiberitatis,acirtutumeiusapicem,etmetam.hacinartecontingerebaleant.Accesserunt,Mundifabrica,Peregrinatiouitacommunis.Errorisuia.Ueritatisquoquesemitta.Praterea,quaedamrecapitulationessinguliscapitulisadiunctaesunt,&Colloquia,quibusMetaphysicaquadam,Physicis&Chymiciselucidantur.GenerosoUirouirtutibusacdoctrinaeclarissimo,dominoAdamoaBodestein,MedicinaePhilosophiaequeDoctori,hactempestateneminisecundo.Uerusingenuefateturdiscipulusperquemprofecerit,quodsubsilentiopraeteritapostaticus.Quapropternetalis,&ingratusaduersuspraeceptoremuidear,quantumequidempotuimundofacerepalam(quamuisincultosermone)uolui,tantillumhoc,quoddePhysicis,Methaphysicis,&Chymicishucusquesumassequutus.Deoprimum,Doctoridemum,&praeceptorinostroTheophrastoParacelso,MedicorumacPhilosophorumfacileprincipi,deberemegratum&acceptumferre.~~Quodlicetexiguumsit,indignumquemagis,quamutTheophrastiperdiscipulumfoetusdicimereatur,nihilominuseoditatum,quodpropaucotantasagat,quantasproplurimomultisdaresuisdoctoribusgratias(quoduitiumestillis)rarocontingit.Atcumpraeceptorinostromundofuncto,aeternisquefruenti,gratitudinis,hocqualecunquesitofficiumpraestarenonpossim,idtibi,tumquodipsumParacelsumdoctrinafacilereferas,tumquodinteromnesquoshabueritauditores,illigratissimusextiteris,dicatumrelim.Estquodconqueratanimumtorqueremeumingrataconuitia,quaeseculumistudferreuminueritatisprofessoresingerit,uerumhocsolatur,cuiusabaeternotestimoniumhabemusuerissimum,persequutionisomnisinueritatemfructusuerospersequutaeueritatisgloriamesse,ruinamquepersequentium.~~NoncessantenimuniuersitatumsapientesTheophrastum&suosimpugnare,quodeumfaciunt,ignorantignemignipropriumincaputaccumularese:namquomagisreritaticontradixerint,eosurgentabundantius,quiprofitebuntuream,&quibusresisterenonpoterunt.DumistinilinueniuntquodinParacelsumrodereualeantargumenti,puerilesolumhocadferuntinmedium,obscurescripsit(inquiunt)&uulgariter,utnonintelligatur.~~Egonuncinteromnes,quidescriptiseiusaliquidreportaruntminimus,haectamhumilistiloTheophrasticadarenonuereor,necmetuo,quibustumuideantiamapertesibinonamphibologiceloquiTheophrasticos,tumetiamquaefundatasuprapetramsunt,suishoncedereflatibus.~~Theophrastipupillaremhuncigiturintutelam,quemetiamsolusdefenderepotesfoetum,protuoarbitriocorrigendumsuscipeprecor:quodetiamegodetuabenignitatemihipolicitus,adepturummenondubito.Uale.LugduniCalendisAugusti.1566.TuusutipsiusTheophrastiminimusdiscipulus,GerardusDom.PiisAcEruditisuirisMedicis,quiTheophrastiParacelsiDoctorisMedicilibris,autpraelecturafructumfecere,GerardusDorn.~~S.D.P.Sciouosnonlaterefratres,quanamignominiaperorbemafficiantignaripreceptoremnostrumTheophrastumParacelsum,uelquiauidentipsumfacilesuperassequosuisnostriseculiMedicos,acpriscos,tamexperientiaquamarte,uelquodignarosingeneremedicos,physicos,&chirurgosnonimmeritoreprehenderitabenormibuseorumerroribus.~~Necuidentistiquamturpitersibiconsciifateanturignorantiamsuamcumignarosnontamcarpere,quamdocereconetur,&doctosinartesuaquosque,summoperelaudarestudeat.&exhortari.Doctiuirisibinonattribuunteamreprehensionem,tanquamipsosnonconcernentem,sedadmirandameiusexperientiam,conatisuntimitaripotiusquamuituperare.Contra,quisibimetsapiunt,nihilprobaresolent,cuiusfuerintignari:talesrusticanimiuminuidiamoti,dentesacuuntineos,quisuolaboreprodesseconanturomnibus.~~Quapropterhortoruosfratres(netantumfacinusmaneatinultum)arripitecalamumineos,quosnonpudetmedicamartemdeprauaretantum,uerumetiameospersequi,quorumomnestudiumassiduouersatur,circasepultaminhacarteueritatemrecuperandam.~~Quodcertepraeceptornosterpraestitit,duminfinitasregionesperegrinatusMedicinamchymisticam(nonsinemaximisexpensis)nostroseculosolusrestituit.Enpraemiumpromeritis,quodabingratishominibusaccepit,utpotecalumniaspostmortem.Ipsouiuentenullusoblatrarefuitausus:mortuoiambellumparantinermes.Eugeuiriboniresistamus,necumulusisteuilisperexemplumauctus,sinoniure,salteminiuria,bonasartesunacumearumprofessoribuspiis,acuerisprosternorepraesumant.Nonquodpersequidpiamprestarepossunt,uerumquiaseuiribusomninodestitutosesseuident,ipsossedantinpraedamgigantibus:namsciunthominumhaecmonstranihiloperisarduiuelpraeclari,quodnonfecerintipsiferreposse.Etnetantoquodsusceperuntoperi(nempelouemipsumdesedesuadeiicere)peraliudexcellentiusaliquandofitinhonorediminutum:cumexeosummoshonoresacdiuitiashauriant,cateruamsuamabiectishominibusaugerenonuerentur:~~utquodabaeuononpotuerunt,artenecingenio,multitudineiamexequantur&aeresolentattamengigantumnonnulli,quinectarisdulcedinempaulisperdegustarunt,eiusallectisuauitate,uirosaccercire,potissimumeos,quosTheophrastidoctrinaresciueruntimbutosfore:~~nonquodeorumdelectenturconsortio,sedutblandisuerbisacpolicitationibusuenentur,utabeisintelligantscriptaParacelsi,eorumingeniasuperantia.Hisadhucnoncontenti,petunteorumquaedictiuiripracticaruntunquamhabereduplum:quodpostquamobtinuerint,moxfriuolaquadamoccasionequaesita,simulabuntiniuriamabeisrecepissemaximam,&rixosisuerbisconabuntureosterrere,neuix(utputant)hisceresintausi:dicentes,hocopusuestrumestpuerile,minusdignumauthoritatenostra:quodsiTheologiamtractaret,autleges,gratumnobisforetopus:abitehinc,operauestranonindigemus.Sicsolentbonosuiroslaboribus&artefraudatos&inanes,impudenterdimittere.Opateromnipotens,qualemTheologiamquaerunthi,quimontemmontibusaccumulant,uttedecoelisdeiiciant?qualesexpostulantleges,quiiustitiamtolerarenonpossunt?Sitalibusimbutinonestisartibus,etiamuocatifratresnonadeatis:nisiuestropericulouelitisexperientiamfacerehuiushistoriae.Expertushortor,&moneouos,utpraeceptorisnostriteneatisdoctrinam,scribentis,Alteriusnonsit,quisuusessepotest.InteriminChristoprimum,tandeminTheophrasto,fratrescharissimiualete,nonimmemoresquantumdebeamuspraeceptorinostro,licetmortuo,iterumiterumqueualete.AdLectoremPraefatio.Habeshicoptimelector,Theoriam&PraximtotiusartisChymisticae,quam(nisiuelis)exlecturacompendiolihuiusignorarenonpotes.Lege&relegepluries,cumtranquillaementisattentione,nilobiterautinconsideratumpertransiens.Quodsidispersaenostraementisopinionemcollegeris,nihileorumquaepulchrasuntinhacarte,lateretepoteritunquam.Inuenieshicsubaurocorticeueraemedicinaelaticem,quote,necnonamicos&pauperesalanguoribuscorporeis(auxilioDei)subleuarepossis.Laborumtenonpoeniteatinexercendopracticam,quamtibidescripsimus:namfabricandonosipsifabrifactisumusinhacarte,nonlecturasola.Quodsifortecontingatprimo,uelsecundouotumtenonconsequi,nedesponderisanimum,sedtertio&quartoremipsamrepetas.Acciditerrantimihisaepius,compotemilliusmefieri,quodappetebatanimus.Nihilprohibethominemadhancartemperueniremagis,quampusillanimitas,&impatientia.Hocsolonunctemonitumuelim,quodmedicinaecorporishumanilimitesinprincipiononexcedas:namsimetallorumuulgariummethamorphosimquaesieris,deplorabiserroremtuum.Uale,aequiboniquelaboresnostrosconsule.14ArtisChymisticaePhilosophiachymisticaquidcap~~.~~I.ChymisticaPhilosophiarerumlatentesformassecundumreiueritatem,&nonapparentiaminuestigaredocet.Huiusueridiscipuliduasingrediunturuias,Opinionem,&Experimentum.Quibuscontingitharumaltereduntaxatinniti,sese,necnonaliossuadoctrinaueloperafallinecesseest.Quicunquetamenutramquerimatiiudicarintalteramexaltera,hiisuolaborenonfrustrabuntur,necaliiquibusopemferentautconsilium.Opinioquidemdubiapraesupponit,philosophicistamenrationibusapparentiauera,quaedemumexperientiauerificaridebent.Quapropter&mihiuisumest,inhocopusculocompilandouiamutranqueteneretutissimum,solismutatisnominibusinTheoriam&praxim.Priusquamtamenulteriusprogrediar,clauemtraderenongrauabor,quanihiliisquiuocatisuntocclusumsit,sednaturesecretorumscriniasintreserata.Quodgratisabaltissimodaturtimentibuseumgratisaccipitetimentespariter&diligentesdominum.Studiorerumcomparaturnotitia.Cognitionemsubsequituramor.desiderioseudelectationedaturassiduitas,Frequentiadatexperientiam.Quaeuirtutem.Istapotentiam.Hacopusmirumperficiturinrerumnaturaquaetalisest.Naturaquid.Cap.Ii.Apudchymistasnaturadicitur,coelicumElementisingenerationemomniumquaesuntexcitatio.Quodartificiumdupliciperficiturinstrumento,dispositioneuidelicet,acinfluxu.Naturamateriamcorrumpendodisponitadpotentiamformaereceptiuam,&coelestiuminfluxuum:quaetandemsuodeterminatotemporeprorumpitinactum,&formamspecificam.Hocsibiuultdictumilludphilosophorum.Secundumdispositionemmateriaeagitforma.Quidsitforma.Cap.Iii.Formaestaethereaeregionisinelementaremactus&potentia.Perelementorumadinuicemtransmutationem,aptatnaturamateriam,illiformamtanquammatricisemenincludens:huiusuirtutepraegnans,uelutimaterfoetumproducitinactumspecificum.Idsibiuoluntphilosophidicentes,Formadeduciturdepotentiamateriae.Potensestenimipsamateriaparere,quodaformageneraturinilla.Concludendumestigitur,quodformasitagensinmateriampatientemeiusactionem,interquasnaturasemediampraebettanquamartificem.Haecquidemexuniuersalitotiusformaspecificasindiesformasexcitarenoncessat,necmagisquamcoelorummotusestoriosa.QuidsitMateria.Ca.Iiii.Materia,nobisestelementarisregiotota,quaelicetinquatuorparres(quaselementauocamus)diuidatur,ignem,aerem,aquam,&terram,duotamensuntprincipalia,scilicetignis,&aqua:quianihilaliudesseuideturaer,quampercaloremincreationemundipersistensaquaresoluta,terraueropercalorem&siccitatemaquadensata,uelpotiusexsiccata.Conaturignisexproprianaturadumpotestaquaminseconuertere,quodutfaciliusperficiat,duoquaeritmedia,secundumambasutriusquequalitates:prius,utcaloresuofrigiditatem,illosiccitatequesuis,humiditatemaqueasabsumat.Uidemusnubesigniscaloresuspensas.~~interaquam&ignemteneremediumquiasicalorignis,quicircasuperficiemremissiorest,quaminsuaespheraemeditullio,uincaturaquefrigiditate,mediumhocinalterumextremorumutpoteuincensconuertitur,&ignis(sicdisponentenatura)suoconatufrustratus,dumunumabsumerenititur,exeogeneratalterum,quodrursusinidexquogeneratumestredit.~~Haectransmutationiscirculatio,generationisestpotissimacausa.Nonabsimileuidemusignemincorporibusanaturacompositisexercere.~~Lignumexemplositadmotumigniquodpriusquamomnehumidumaqueuminaeremsitconuersum,nonflagrateiussulphur,hoctamenabsumptopariter&ignisinaerem&demuminseipsumtransit,lignipartibussolidioribusincineremuelterramdecidentibus:~~proptereanonestdicendumelementalignitalisconsumptafuisse,sedasuoseparatacomposito,quodlibetadpropriamspheramrediisse.Hacderefactafuitapudphilosophosquaestiodubiosa,utrumplusabsumeretignisquamgeneraret?Sanumuideturdicerequodsintaequalesoperationesignisaethereielementaris,quiasiplusabsumereturigneelementari,quaegenerareturigneaethereo,possetassignariuacuuminrerumnatura:quodomninoforetabsurdum.Siueroplusgeneraretignisethereusquamabsumeretelementaris,superfluumnonpossetdeterminatoiamsuolococontineri:sicaluumnaturaesoluiforetnecesse.Breuiustamenrespondebitur,nihilabigneconsumi,sedpertransmutationismodum,quodabunorecedit,acceditadaliudelementum.Sicnaturasagaxindiesexelementisadinuicemhocmodotransmutatis,&forma,nouasexcitareformassolliciteprocurat:utpergenerationemreformetur,quodpercorruptionemdeformatumest:sitquecircularisoperationature,sicut&coelestesmotus.Solentetiampleriquenimiumcuriosiphysiologinondumexpertirerum,nobishocargumentumobruere,quochymistarumquintamessentiamoppugnent,uerumnonexpugnabuntnisiualidiusadferant.Corpora(inquamnaturalia)quatuorconstantelementis,ubiquintumeritelementum?Respondemusomnianaturaliacorporaconstarequatuorelementissimul&forma,quaeetiamaliquidest,&potissimaparscuiusuiscompositi:necsolumexhisomnibus,quianonpotestfieriueraconiunctionisiperaliquoduinculum:aliaseritcontactus,uelcollisio.Nonpossuntenimqualitatesprimaeproptereaiuminterserepugnantiaminunumconuenire.Quapropternecessariumfuitillasinelementaduasqualitateshabentiacomponi,quofaciliusconiungerentur.Hocnaturauinculocunctacomponitcorpora.Philos.solentnobisidaenigmatetraderedicentes:Facpaceminterinimicos,&totumhabebismagisterium,nempechymisticum.Deelemetisitaqueconcludendodicimus,illaforetriplicia,nempe,Simplicia,Composita,&Decomposita.Simpliciasuntquaeneccorrumpuntur,necpatiunturcompositionem:nonexhis,sedpehecomniaaliainferioraelementauiressuasexercet:quasetiamabillissortiuntur.Compositasuntquecomponumtur,&corruptionempatiuntur.Decompositaueroquaeiamincompositionepercorruptionemconueniunt.Quicumquehaecinilla,impurainpura,compositainsimplicianoueritconuertere,maximuseritchymista,&mirandorumbonusartifex.DeCorruptione.Cap.U.Corruptiochymisticanihilaliudest,quamtotiusanaturacompositi,suasinpartesresolutio.Omnequidemcompositunsiresoluatur,inidsoluinecesseest,exquocompositumfuitprius.Idcirconaturaliacorporainelementa,&inquintamessentiam,exquibusconstant,resoluuntur.NonestquodproptereaputemusidopinionirepugnareParacelsidicentisOmnecorpusnaturaleperartemintriasolumresoluiposse.~~s.~~inSal,Sulphur&liquorem,quiasemperaerliquoriuelSulphurimixtusreperitur.Itaquodnonsitartisaerempurum,&abaliiselementisomninosecretumaliquouaseconcludere:licetnaturanihiluacuumrelinquat,sedaerecompositoabinitiocreationisimpleat,tamenaerillenonestartesecretusabaliiselementis,sedpermixtus.Chymistisindiesoboculosuersatur,nihilacorporibusarteseparationiseliciposse,praeteraquam,oleum,&terram.Etlicetoleuminprincipiostillationisclariussitquainfine,nihilominusdiuersumnaturadicinonpotest,sedaccidente:hocestinfinemagisadustum,quaminipsoprincipio.Restatutnuncdicamusquodnostracorruptiodiffertanaturali,perhoc,quodindiuiduadistrahitasuisspeciebusadsuumgenus.Nullusartifexdestructarerumspecificaforma,rursuseandemformaminillampoteritmateriamintroducere.Naturatamenexelementis,aquibusuiscorporibus,quouismodoseparatis,indiessimilesprioribusformas,&diuersasexcitarepotest&summoconatugeneranititurinspecies,adindiuiduorumconseruationemdilatare.Sedquiacorruptiounius,alteriusestgeneratio,meritodegenerationeloquemur.Degeneratione.Cap.Ui.Generatiodiciturexoccultaitionemanifesti,moxoccultimanifestatio.Tribusenimdimensionibusomniacorporaconcluduntur,uidelicet,Altitudinemanifesta,Profunditateocculta,&latitudinehasintermedia.Philosophinobishococcultetradunthisuerbis.Nonfittransitusdeextremoadextremumnisipermedium:hocest,excorporisalicuiusmanifestaforma,nonpotestoccultanobisinnotescere,nisipermanifesticorruptionem:quapatefitoccultiproprietas:quodgeometricedemonstrabitur,utmeliusphysicequeatintelligi.~~Obuersanobisunafacie,seupotiussuperficiecorporisalicuiussolidigeometrici,qualeperA.literamdesignatur,talisituquodreliquaplananonsintomninoperspicua,possumuslongitudinemeiussuperficieimetiri,quaenobisestmanifestauelobuersa,quam5.~~pedumforeponamus:tantaetiamestaltitudoreliquarumsuperficierumsibiinuicemoppositarum,b.~~c.f.~~quarumplananonaliasnobisinnotescunt,quamperlatitudinem4.&6.profunditatem,quaeducta24.efficiunt,haecrursusinaltitudinem5.manifestamducta120.pedessolidospatefaciunt,anteanobisoccultos.Haudabsimiliuiasolentchymistaecorporumnaturaliumformaslatentesinuestigare,permedium,scilicet,uersionemformarummanifestaruminoccultas.Quaeuersiofit,corruptioneformaespecificae,generationequegeneraliorisformae,uidelicet,elementorumdecompositorumincomposita,&impuroruminpuraconuersione.Liberprimus.25Cap.Uii.Sacratoternariototusmundusordine,numero,&mensuraperunitatemconstructusest.Unitasenimnonestnumerus,sedconcordiaefoedus.Binariusueroprimusnumerus,discordiaefons&origo,perassumptionemmateriaedissectusestabunitate,&rursusinunumconiunginonpotest,nisiuinculoplurimumindissolubili:quodsolumunumest.Frustracertelaboratquipariaparibuscopularenititur,sedimparesolopariaconueniuntinunum.NumeroDeusimparegaudet.unariusitaquebinarium(hocestunum&unumsperunitatissimplicitateminternatiumuincitanimatque,nexuquideminsolubili:namunuminaliquaspartesdiuidinonpotest.Nonenimunumatqueunumduobusconiungipossunt,cumduo,quaenecteredeberent,inunumatquealterumpersesolubiliasint.Reiiciaturitaquebinarius,&ternariusreducibiliseritadunitatissimplicitatem:utaitIo.Trithemiusinepist.adGermanumGnaum,&ulterius,NonesthumanusmiGermanehicascensus,sedsolumhisfamiliaris,quorumestinmenteternarius(idest)quireiectobinarioperassumptionemternarii,suntadunitatissimplicitatemassumpti.Demundoelementarica.Uiii.Tribuspotissimumpartibuscerniturelementarismundusconstare,Mineralibus,Uegetabilibus,&Animalibus.Praeterhaecnihilinhocmundo(quodsubsensumcadat)estquodqueamusinuenire.Quapropteramineralibustanquamaliarumpartiumbasifaciensexordium,ueniamadreliquacorporamaterialia.Terraquidembasisest&retinaculumomniumtamcoelestiuminfluxuum,quamsolidorumcorporum.Circumeiuscentrumcoelestesmotusfiuntomnes.Adeiuscentrumgrauiaquequaeferunturnisisoliditatiseiusbeneficioretinerentur.Etabeiuscentroleuiafugiuntomnia.QuodHermesTrismegistusinarchanorumsecretissimo(quodsmaragdinamtabulamnuncupant)ait.Terranutrix,&pauloinferius.Ascenditaterraincoelum,&iterumdescenditinterram:sicrecipituimsuperiorum&inferiorum.Ibidemuidemusipsuminferiorumuires,terraepotissimumascripsisse.Mirabiliumenimestproductrixexcoelisemine,sororisquesuaemenstruo.QuodidemHermesinquit,reiuniuspaterestSol.Lunaueromater,portauituentushancreminuentresuo(&rursusquodprius)nutrixeiusterraest.DeMineralibus.Cap.Ix.Mineraliasuntquaeinuisceribusterraemixtionehuius&aquae,secundumearumdiuersamproportionem,indiuersasformasacspeciesconcreta,reperiuntur.Horumtriasuntgenera,lapidumuidelicet,metallorum,&mediorummineralium,&licethaecomniagenerenturexmixtioneproportionaliterrae,&aquae,nihilominusex,quatuorelementisconstant,sicutuegetabilia&animalia:namsupradictumestcapituloquinto,quodomnisliquor&sulphuraeremsecumhabentoccultum.Lapidesexmultaterra&aquapaucasecundummagisautminusanaturaconflatisuntideononfusibiles,sedpotiusignefriabiles.Quodnonnulliceterislucidioreseuadant,acdiaphani,fitproptermaioremterraedepurationem,&clarificationemanaturafactas:cumuideamus,&artecineresaridissimosinuitrumtransirediaphanum,necpotestarsaemulationecuriosissima,minimumopusquodnaturaefueritfacilimum,imitari.Metallaquidemecontraconflanturexaquamultainargentumuiuumtransmutata,&paucaterrainsulphuranaturaconuersa:quofitutliquabillasintpotiusquamfriabilia.Diuturnadecoctionedensaturaqua,modononexhalet,ediuersoterraclarescit:namoccultamanifestis,&haecillissemper,&inomnibuscontrariasunt.Principiametallicatriplicistatudifferunt,autsuntremotissimauelutiterraecumaquamixtura,uelremota,proutuitriolum,autsuntimmediata,sicutargentumuiuum&sulphur.Exhisduobusposterioribussecundumpuritatemamborum,uelimpuritatemalterius,aututriusquenobileuelminus,autprorsusignobile,naturacaloresubterraneouixannorummilibusgenerarediciturmetallum.~~Eofit,utquantodiuturniorisubobedientiacoelestiuminfluxuummineraliafuerint,tatofirmioriualidioriquepotentiauirtutesacquisiissecoelestesefficacissimas,intereaquaecorporeasuireshabentrestaurareconseruareque,nonimmeritoputentur,&eonobiliusquometallicaforma,suamateriaminusfueritoppressa.~~Metallorumformageneralis,aequalisestomnibus,atproptermateriaeuariamdispositionem(utsupraCapitulosecundodictumest)inuariasprorumpitformasspecificas.Quodsiuniuersalisformaiungaturmateriecoequataproportionepartiumdispositae,inspeciemomniumnobilissimam,&inaurumprorumpatoportet:namlocusiamequataspartescontinet,naturaquoqueproportionatumcaloremadhiberenouitutinstrumentum.~~Aurumitaquesuocalidononestfrigidius,necfrigidocalidius,pariterhumidosuononsiccius,nechumidusarido,sedundiquetemperatum,unitum,actantaperfectionecompactumanatura,quodnullipenitusignicedereputeturartificiali:~~Naturalitamen,aiuntphilosophiprimaminsuimateriamresoluiposse:inquamnisiresoluaturimpossibilefueritipsuminhumanostomachopossedigeriquodigneuehementissimoreliquametallauincente,lapidesqueconsumentenonuridicitur,sedpuriusacperfectiusreddi:donecadsummusuaeperfectionisgradumdeuenerit,tuncinignetanquamSalamandraiubilaretraduntphilosophi.Nondemonetario,sedperantimoniumitadepurato,quodnihilalteriusineomixtimetalllinquatur,ipsosintelligereputo.Quapropterfrustralaborareuidenturomnesquiconanturaurumpotabilefacere(quodaitMarsiliusFicinus)nisipriusauruminprimamsuimateriamresoluerint(hocest)inargentumuiuum&sulphur:quemateriametallorumomniumestprima,proxima,&immediata.Haecsitigiturauriconclusio,quodasuaperfectione,similitudinequeSoliscoelestis,terrestrisSolisnomensortitumsitaphilosophis:quietiamterrestremLunamargentumpurum(quodcupellatumuocantaurifabri)nominarunt:coloreponderequesolumabauriperfectionediminutam.Calorenamquedeficientedefecitineapororumcompactio,restrictioque,quibusmetallapondusacquirunt,utargentumuiuum.Omnedecoctumnaturaliterprimonigrum,secundoquidemalbum,tertiorubeumefficitur:quipostremuscolorestexcessiuus,&aperfectionesuperabundans.Utomnecorpusnaturaleperfectumsit,requiriturneinaliquodeficiat,uelperfectionislimitesexcedat:quaeperfectiomediumtenetinomnibus.Mediumauteminternigrum&albumestpallidum,sicutinterma¬album&rubeumperfectumiusestcitrinum.Hincestquodauruminteralbum&rubeumtenensmedium,citrinumcoloremhabeatnonexcedensnecdiminutum.Nihilaliudestcitrinumquamdeterminataproportio,mediaquerubeicoloris&albi.Hincfitetiamquodomnesquotquotputantargentum,&reliquadiminutametallauulgariainaurumaurotransmutariposse,decipicontingit,necnonillosquibuslibenteraudiuntur.Namaurumnonpluscolorishabetquamindigetadcolorandumsuumargentumuiuum.Experientiadoctosdocuituiros,medicinamexaurofieriposse,quaepossitargentumpurum,uelaliudritedepuratumaliquodmetallumincoloremauritingereperfectum:uerumnonplusaurifactumesthacarte,quamfuitilludauripondusexquotalismedicinatractaest.Fatuumergouideturconsiliumeorum,quisuadentinaliquoquaerendumesseloco,quodineononcontineturnaturaliter:utsuperabundanteminaurocolorem,&pondussuperfluum,quaetribuataliis:quaeetiamsihaberet,nonessetaurum,sedcoloratiusauroquid,&nonmetallumperfectum.Quodsiinaurononsithaectransmutationisperfectio,rationibusiamallegatisnecinaliquoaliominerali:namquodinperfectononfueritperfectionis,inimperfectiorequerendumnonest.Necinuegetabilibuserit,minusetiaminanimalibus,quaenaturamagisabaurodistant,&inaurigenerationeminusconueniunt,quamaurumipsum:naturaquoquesibisimilinaturagaudet,actransmutaturinipsafacilius,quaminaliena.Sedcumintransmutationecorporisimperfectirequiratursummaperfectio,siuemedicinaperfectaquepropinquiusetiamelicinonpotestquamasummeperfecto,quodsuaesitnaturae;nampotiorapropinquioraquesemper&inomnibuseligendasunt,propterfacilioremtransitum:cumetiamomnisperfectiocorporumatemperamentosuarumincompositionepartiumdependeat,temperatiusauronihilerit,autadremistampropinquius.Quapropterabaurouelanulloperendauenithaectransmutationis.perfectio.ProculdubioPhilosophiuerinulliusaurifossilis,autuulgarisauidiuelsitibundi,transmutationesdescribuntnonuulgariumfossiliumuemetallorum,sedsuorum,&philosophicorum:Hisuoseculoconsulentes,&posteritati,summislaboribusconatisunt,exconsiderationetemperamentifossilisauri,temperamentumaurifactitiireperire:quodnonsolumexunocorpore,sedexdiuersis,tamuegetabilibus,quammineralibus,&animalibusextraxerunt.~~Estitaquephilosophorumaurum,quaedamartecompilatamedicinatemperata,quaetanquamformaseparataasuocorpore,tantamadsubtilitatemredactaest,utinquoduissibiobiectum,instarformaecoelestisinpraeparatamanaturasibimateriaoperetur.~~Formaquidemuniuersalis,quesemelspecificaminduit,cumabindiuiduoseparatur,uimretinetactiuam,quamrursusinalienumcorpusimprimerepotestunitatisuirtute,cuiusuiresiaminduit,&tuncomniasecumunumfacit:licetetiamhaecmedicinatractasitabindiuiduonontemperato.Namarte,queuis&quorumuiselementapossuntadtemperamentuminunumreducitemperatum.Nuncdereliquisinferioribusmetallisdicendumest,utpoteStagno,quodIouicalido&humido:CuprouelaerequodUenerifrigidaelicetparumcalidehumideque:Plumbo,quodSaturnofrigido&sicco:Ferro,quodMarticalido&sicco,propterdictarumqualitatumsimilitudinemdedicaueruntphilosophi.Quaepariterquatuorcomplexionibus,nonhumoribusincorporenonphisicomedicorum,sedelementatononinconcinnequadrareuidentur,obqualitatesdictas.QuotiesigiturColericus,Melancholicus,Flegmaticus,uelSanguineusadtemperiempermedicinamtemperatissimamreducipotuerunt,existimatumestaPhilosophisCuprum,FerrumStagnumautPlumbuminaurumtransmutatafuisse.Submetallisitaqueuulgaribusoccultaruntsapientes,medicinasphisicas&philosophicas:quasetiamexmetallisuulgaribuspraeparaueruntintransmutationemsuorum,hocestphilosophicorummetallorum:utsubaequiuocationetantusmedicinaethesaurusignarumlateretuulgus.Interimtamenuixdoctimediciquiphilosophiaeprofessionemfaciebantnonexiguam,idpotueruntintelligere:donecAureolusTheophrastusParacelsusDoctorutriusquaemedicinae,uirHeluetius&nobilis,diuinomagisquamhumanoingenio,tumlonginquisperegrinationibus,doctorumetiamubiquelocorumconsortio,remomnemdetexisset:eamquelibrisinnumerisingratiamdoctorumuirorum,&utilitatemcommunempropallasset:Germanicepotissimum,ut&illiscopiamfaceret,quilatinisermonisexperteserant.Huiusegoliberalitatemsequutuspraeceptorisapertiusfortassisdehacretractareuolui:cuperemenimaliospermetantumproficerequantumegoperipsum.Nuncrestat,utdemediismineralibus,suiscorrespondentibusextremisloquar,uelutisuntomnesmarchasitae.Reperituraureamarchasita,argentea,Stagnea,plumbeaque(hancantimoniumuelStibiumputo)quasuidi,reliquaemihiadhucignotaesunt,utcuprea,ferreaque.Sunt&magnesia,thucia,auripigmentum,arsenicum,Saliamulta,Alumina,Sulphura,&reliquaidgenussimilia,quaemagisintransmutationemphysicamfaciunt,quamaduulgaremillammethamorphosimphilosophisignotam.Idcircomediadicunturmineralia,quodnonomninometallum,neclapidemomniexpartereferant,sedcumhisaffinitatispluririmumhabent.Dealteroextremorum,nempelapide,specialitertractaresuperuacaneumforet,cumdehocapudPlinium,Albertummagnum,acreliquosprobatissimosauthoresabundesatistractatumsit.Hocsolumdecetproinstitutomedicere,quidintermetallum,&lapidemsitdifferentiae:hicscilicetnecliquescit,necmalleoductilisexistit,illuduerosubmalleotractabileest,&igneliquabile.Mediatamenliquescunt,&nonproducuntur,seddissiliuntinfragmenta,quolapidemreferunt,liquescentiauerometallum.Deuegetabilibus.Cap.X.Uegetabiliadicuntur,quaeperfixamradicematerranutrimentumsumunt.Haecsunttriplicia,nempeherbalia,quaeuegetabiliasunt,ultraannumuelpauloplusinterranonasseruata,sedarefactisfoliis,acstipibus,perseminisinterramdemissiputrefactionem,anaturapropagantur.Arboraliauegetabiliasuntmaxima,quepersolidasradicesintruncosramosquesolidosassurgunt,&inplurimosannosasseruantur.Plantaliauegetabiliasuntinterhecmedia,herbismaiora,sedalboribusualdeminora,formamtamenutriusquereferentia:diutiusherbisuirescunt,&asseruantur,eiriusquidemarboribusintereunt.Sedquiahaecphilosophisomnibusquantumuismediocribusnotasunt,obiterpertranseundaputauithocsolonotato,quodproutanimantibusalimentum,nonsecusasuacorrumpentemateriaper&artemrepurgata,medicamentumexhibent.Namimpediturpotentiaformae,permateriamilliusactionemcohibentem.Meliuserithancextrastomachumseparare,quaminaegrotantisstomacho,iamsatisadhancseparationemfaciendamdebili.Uerumsialimentodebeantesse,cumcorporesuntexhibenda:nampartescorporisgeneraliores,utpoteliquor,sulphur,&balsamumnaturalia,quodlibetsuosimilinutriridebet.Excessusenim&defectusintemperiemcausantesoportetsuocontrariotemperatoscilicetadaequalitatemreduci:quodmedicodiligentissimeconsiderandumest,taminpraeparandisuegetabilibusmedicamentis,quamexanimantiumpartibustractis.DeAnimalibus.Cap.Xi.Animantiasuntcorporaquaepersemotanaturaliterorenutrimentumsumunt.Chymicinonfrustramoruminnaturalibustriplicemconsiderant,Corrumpentem,Generantem,&animantem.Philosophimotumautperse,uelperaccidensdicuntfieri.Quipersefitestnaturalis,causans,utpriminobilis,&Zodiaci,uelcausatus,utrerumadgenerationem&corruptionem.Quiperaccidenssiuelocaliterfitmotus,estrectilineus,uelcuruilineus.Rectilineus,estperpendicularis,obliquus,ueltransuersus.Perpendicularis,sursum,ueldeorsumlatus.Curuilineus,circularisest,uelflexus.Circularis,uoluens,uelrotatus.Nonestinanismotuuminhacartecognitio,sedquiahaecadPhilosophumpertinent,acGeometram,qualemoportetchymistamfore,dehishactenusdictumsit.Cumuegetabilibushochabentanimaliacommune,quodalimentuminuegetationemutraquesumant,haecore,radicequidemilla.quesensibusrursusinferiorasuntanimantibus.Animantiumtriasuntgenera,reptiliuminterra,uolatiliuminaere,&natatiliumsubaquis.Brutorumanimaliumduplexestanimaemotus,uegeratiuus,&sensitiuus.Hominisanimaetriplexmotushabetur,namadpraecedentesduosacceditmotusanimaerationalis,quiperpetuusest.DeChymisticapraxi.Liber.Ii.Cap.I.Postquamtheoricedechymisticatractatumestartequantumfasest,restatnuncexperimentoprobare,uelsensu,quodimaginationesiueintellectuchymistapotestassequi.PraxischymistarumesteorumquaePhilosophuscertisnotisquephilosophiaerationibus,&intellectu,circarerumnaturaliumlatentesformas,fuitassequutusexoccultismanifestademonstratiosensualiterfacta.~~Solisenimauthorumscriptisitastandumessenonexistimo,quinsiquidpotiorisexperimentumdocuerit,anteponendumnonsitopinionibuseorum,quossepenumeroderebuspenitusnonintrospectisasserereiudicarequecontingitea,quaesibimetminimeconstant.~~Artificiumchymisticumcircatriapotissimumuersatur,utpotelocum,instrumentum,&operationem.Locusduplexest,fornacumscilicet,acuasorumcontinentiumipsammateriam.Instrumentumetiamduplum,utigniscorrumpens,&ignisgenerans.Pariter&operatiodupla,Solutio&congelatio.DeLocochymistico.Cap.IiFornaxipsa,ueluasmateriamcontinenschymistishabeturpropriuslocus.Fornacesdiuersisartificibusuariaesunt,&uasaprocuiusuisarbitriodiuersimodeformata.Uerumsecundumtresmotusperpendiculares,nempesursum,deorsum,&lateraliterlatumtriplicem&unicampriorilocoponemusfornacemnunquamantehacuisam:quatresoperationesdiuersefieripossuntunicotantumignecorrumpente.~~s.~~deincepsalteram(quaaccidieuocarunt)ponemus:hacetiamoperationesquatuorabsoluunturignepariterunogenerante.DeFornacistriplicisstructura.Cap.Iii.Operepreciumfuerithuiusmodifornacisegregiaestructuramdemonstrare,priusquamadoperationesuentumsit.Eriganturmuriduo,lateribusconstructiiacentibus,abinuiceminteruallocubitalidistantes,sesquipedalisaltitudinis&eiusdemlatitudinis:qualesliteraB.notatosuiderelicet.Abunoadalterummurumquatuorferramentaprotendanturpertransuersum,quibuslateresprimumsolariumconficientessustentatisint,quodR.litteradesignatumest.Inmediodictisolariiforamenrelinquaturapertum,&rotundumlatitudinequatuordigitorum,perquodinferiuspromineatcolluminuersaecucurbitaeterreaesinefundobasimincolloforatamhabentis,&c.signataperliteramE.quaepossitobstruicoperculoacuminato,literaF.notato.Superhuiusmodibasimtresmuriueloppositiduolateribuslateralitererectis,ueliacentibusextruendisunt,altitudinecubitali,seutnoncontingentesautrespicientesadangulosrectos.~~Superhosmurosaliaferramentaseriatimcollocandasunt,utabunoadaliudlatitudodigitalissitintermedia,haecuicemsupplebuntcraticulaefornacimediae,proutliteranotaturU.Iamfornacemhabemusextructamdescensoriam,&uasetiamdiceturdescensorium.Superhanccraticulamaliostresmurosprioribussimilesoporteterigere,hocsolomutato,quodpostquammuripromediapartefuerinterecti,curuumferramentumoppositismurisinserendumest,quodcucurbitamterreamsupracraticulamteneatsuspensam,&inmuromedioforamenperquodcollumcucurbitaepromineat,reliquendum,quodcaractereZ.notatumuidetur.~~Postquamcucurbitafueritinfornacecollocata,latusquodapertummanseratadimponendumcucurbitam,obstruipoteritunoatquealteroforaminerelicto,uelpluribusperquaecarbonesrudeferreamoueripossint.Superhosmurositerumquatuoraliaferramentalocandasunt,superquaelateresbasimconficiantinmedioforatamorerotundo,perquodcarbonesimmittipossint,&deincepsdebetilludforamenobstrui,lateretamenamouibili:dictabasisperXliteramnobisdesignatur&foramenperI.literam.Iterumsupereambasimmurumuniuslaterislatitudinesurtentemedificato,relictotamenhostioloH.literasignato,perquodcarbonesindictumforamenimmittantur.Superhuncmurum,aliambasimperforatampriorisimilemomninoconstrueredecet.Sicfornaxreuerberatoriaperficitur,Alitera&arcunotata.Postremosuperhancbasim,iterumquatuormurosaltitudinecubitalisurgentesextruemus,relictotamenhostiolo,perquodlaterasupremaebasisforaminepossitauferripariter&admouericumlibuerit.~~Superhosmurosinorificiofornacisargillafingemusrotundumlabium,quoduasterreumuelcupreumexcipiat(hoccupellamuocantnonnulli)perK,literamsignatum,&quatuorconis,quatuordigitoforaminafaciendasunt,quaepossintLibersecundus.~~57obstruireserarique:sichabeturfornaxascensorialiteraB,&arcunotata,perquamtemperabimusnobiscaloresnecessadealteriusfurnistructura,quemaccidiaeuocant.Cap.Iiii.~~Quatuorlatereslateralitererigendisuntinquadrum,utsemutuononcontingantadinteruallumquatuordigittorum,sedabunolatereduofragmentasufficiantadangulositaposita,quodinterillauacuussitlocushostiolo,perquodcinereseximiqueant.~~Superhocstructumbacillosferreoscollocabimusinmodumcraticule,sicprimamconcamerationemextruxerimus,perA,notatam.Superhanccraticulamsimilesstruemusmuros,sedaltitudineduplices,hocest,duobuslapidibusaltos,relictohostiolo,perquodcarbonesferrocommoueripossint:quodliteraB,notatumest.Inferioriscameraequatuoranguliclaudendisunt,superiorisueroconcamerationisrelinquendisuntaperti,perquaeforamina,calorfurnoslateralessubintrareualeat.HostiolaquatuothaecferreaeclaudentspatulaeliterisAa,signatae,quaesubleuaripossintacdeprimi.Superhuncfurnum,turriculaterrea,uelcupreampotius,latiorem,inferiusquamsuperius,literaC,notatamerigemus,quaecoperculoterreopossitoccludiliteraD,signato,postquamcarbonibusadsummumfueritimpletaturris.Insuperioremconcamerationemprunasaliquotaccensasponemus,quibus&recentesaccendanturcarbones,sicfietutsuccessiuetotaturriculaperintegrumdiemuacuetur,&interimtamenignemnobiscontinuumsubministret.Cumuiderimuscarbonesdeficere,turrimiterumreplebimusutprius:Hocartificiopoteritignisextrui,continuusadaliquothoras.~~AdquatuordictifurnilateraquatuoraliifurnicoaptenturE,H.G,&F,designatiquiduabussinguliconchisfictilibusinuersis,&adlabiasemutuocontingentibusstructisint,itaquodsuperiorumconcharumtres,fundumhabeantperforatumrotundisforaminibussexautseptemdigitosperdiametrumlatis.~~QuartifurniconchasuperiorF.notata,fundumexcissumomninohabeat,utbalneummariscumcucurbitaperK,&L,signataliteras,intret.Conchaesuperioresomnesforaminibusperquaecicerintrareualeat,perforentur,utA,B,notatumestliteris.Concharuminferiorumquaelibet,habeatalaterepropefundumhostiolumexcissum,quatuordigitorumlatitudine,sedaltitudinesexautseptem.~~Quatuorhaechostiolaquatuorinferiorisfornacismediaeforaminibusrespondeantexdiametro,itaquodspatulaeferreaesupradictaepossintinterhaecinseri,liberetamen,utsubleuariqueantacdemiti,cumclaudereuelaperirefueritopus,adignemtemperandum.~~Nuncfurnumhabemuscompletum,quemaccidiaesolemusappellare,tumquiatardusestinoperando:propterlentumignem,uelquodfortassispirisarrideateadecausa,quodpostquamturriculaC,repletafueritcarbonibus,nonestcurandusignisperaliquothoras:quodproturrisalitudinemetiripoest.Deuasis.Cap.u.Uasanoninstrumentachymistica,sedmateriaesubstantiaequelocumalterum,postfornacesexistimo:nonsecusacnaturaterraeglobo,fornacum,&cauernislocouasorumfruiturindecoctioneuelgenerationemineralium:pariter&inanimalibusmatricaeuasisinstar,&uterouicefornacis.Suntenimuasachymistarumpartimexuitro,uelfigulorumcompactissimaterra,partimexcuprouelaliispurioribusconfectametalis,quorumformamsuprauiderelicet,ubifornacesdeliniauimus.DeChymistaruminstrumento.Cap.Ui.Chymistarumutetiamnaturaepropriuminstrumentumestignis,quipenesartificestripliciterconsideratur.Estenimignis,externusautinternus,externusignisest,autuiolentus,autpertresgradustemperatus,uelnaturalisimilisremisissimus,qualemsibinaturaingenerationererumusurpat.Internusigniscuilibetsubstantiaepropriusest,&naturaliterinsitus,cuiusetiamchymistarationemhabeatoportet.Utunturigneuiolentochymistae,uelintercalcinandum,uelsicciorasublimandum,autmetallaliquandum.Ignetemperatopergradusinterdestillandum,tamascensoriequamdescensorie.Naturalisimilidumputrefaciunt,diterunt,congelant,uelcirculatoriefixant.Operationesistaesequenticapitulodiffiniuntur.DeOperatione.Cap.ViiOperatiodiciturmanuum&instrumentorumadremchymicamexequendamapplicatio.Chymisticumopusduplumest,utpote,Solutio,&Congelatio.Solutio,corporisestcalcinatio,Congelatio,spiritusestinuaporemacticondensatio.Solutiouariismodisproipsiusartificisarbitriosoletfieri,perse,uelcumsibisociaspeciocongelatione,scilicet.Persefitquandocorpusaliquodinuasfictilereconditum,persuispiritusexhalationemnonretentam,friaturincalcemaridissimam.Soletetiamhaecfieriiacenteinollatestacea,semperagitatamateria,donecsicceturinpuluerem.~~Solutioquidem&congelatiosimulfiunt,cumaliquodcorpusinterreacucurbitafictilipositum,autuitria,siccatur,uaporepergaleamrostratamuitriamsicretento,quodspiritusinaeremsolutus,aciteruminaqueumcorpuscongelatus,submissouaserecipiaturetiamuitrio.~~Hacrationesoluiturcorpusterreumincalcem,&aqueuminspiritumaereum,quirursusinaqueumcorpuscongelatur,unicatantumoperatione,quamuulgusdestillationemuocat:Philosophusproprieseparationemdicit.Potestetiamfierisolutiosimulunacumcongelatione,perclausumuasreuerberatoriumduobusuasisfictilibusingentilutoconglutinatis,nerespirareualeatmateria:perfornacemreuerberatoriam,idsublimationemappellaresolent.Est&aliasolutionisspeciespersefacta,quamputrefactionemuocant,quandocorpussiccumsuarursusaspersumaquaplurima,duplicecucurbitaclauditur,&inaccidiaefurnoponitur.Quodsicorpusaquapaucafueritimbutum,uelsaltemsepauciore,peridemartificiumcongelabitur:humidumuincentesicco,tuncdiceturcongelatiopersefacta.InbalneoMariaeuelmarisfitsolutio,quaeputrefactiodicipotest,inuaseduplicesuperuaporemsuspenso,uelinaquatantumadmedietatemeiusmerso,circumquaquetameninuaporeclauso.~~Postremasolutionispersefactaspecies,&pulcherrimafit,dumhumidumsaepiusdestillationerectificatum,&rarefactum,indupliciuaseuitrio,uelpellicanoreconditum,supremaparteuasisextrafurnumeminente,lentoquidemignetamdiusollicitatur,donecampliusnonascendataliquisuapor:~~sedinfundomaneatfixus,quamoperationemsolentcirculationem,spiritusquefixationemappellare.Rectificationihilaliudest(utsuprapatet)quamdestillationumiteratio,uitriisorganisfacta.Suntetiamquaenullofiuntignesolutiones,utcalcinatorumpuluerum,salium,&aliorumsupermarmorueltabulamuitriaminpenarioplurimumhumido,uelinmanicahipocratislinea,politorum,subiectouaseliquoremexcipiente.DeChymisticooperatorio.LiberTertius.Cap.I.Praecedentitractatudiffiniuimusoperationeschymistarum,hocautemillasdeducemusinactum:inquantumuenerintinusumreimedicae.Nonesteniminstitutumnostrum,singulatimeatractarequaeabaliisolimscriptasunt:potiusconabimurquasdamgeneralesoperandiuiasproponerestudiosis,quibus,omnespraeparationesphisicarummedicinarumfacilimepossintapprehendere.Quapropterusumtriplicisfornacisdemonstrantes,docebimustresmundipartesutpoteuegetabilem,mineralem,&animalemdestilare,necnoninmedicinamphisicampraeparare.~~PropartemineralisumemusuitriolumRomanum,quodinoleumpraeparabimusinfornacemediareuerberatoria,&eodemignedestillabituruinuminquintamessentiamsupremafornace,infimadescensoriasolidioresanimaliumpartesinoleum&aquamuertentur.~~Hastresoperationesquicunqueritenoueritexdemonstrationequamfacimusimitari:nihilestquodueniatineiusmentem,dequodespondeatanimumsepraepararenonpossephisicaratione,nonempirica.Hocdicoutuideaturabomnibus,quaenamsitdifferentiainterphisicaspraeparationes&empiricas.Decetenimuerephisicumhominemsuapreparareindiuidua(pharmacopolissimpliciadicta)sinecuiusuisalteriusreimixturaueladditione,quaepraeparandaereinaturamimmutet:Demumpoterithuinsmodisuccosuelpulueresitapersepriusrepurgatos,inmedicinamsiuelitmiscereueltemperare:sedquantosimpliciormedicinafuerit,tantouehementior.Necestquodnosterreataliquosmedicosolimscripsissemedicinassimplicesinterimere,cumipsialiasutanturillouocabulo(simplex)quamchymistae.DicuntmediciReubarbarumforesimplex,chymiciautemasseruntessecompositum,quodetiamartedocent&experimento,nonsolisuerbis.EmpiriciuerodumphisicosimitariconanturabsquenotitiaPhisices,nonpossuntassequiplerunquequodoptant,quaproptercogunturcorporamiscerecorporibusantepraeparationem&illapraepararesimul.NontameninficiasibochymistascorporaphysicomodomiscereSpiritibus,utsimiliasimilibusalliciant,quofactocorporatanquamineptaprorsusadmedicinam,reiiciunt.Excellentiusquidfaciunt,spiritushacrationemixtosabinuicemsubtilissimauiaseparant.Nuncadremdeueniamus,&uitrioluminoleumitauertamus,utmedicamenturasitoptimumacsimplicissimum.Deuitriolipraeparationeinoleumsimplex.Cap.Ii.UitrioliRomaniuelHungarici,ponderasumitoternauelquaterna,quaeinollafictilifortemignemsustinente,recondita,prunisardentibuscrementur,donecquicquidhumoriscontinueritexhalet.Cumuiderisdurammassaminfundouasis,prunasaccensasin&circumollaminiicias:hocmodocalcinabisilludinmassamualderubicundam.~~Tandemeximaturabigne,frangaturolla,massaquecontundaturinpuluerem,quemincucurbitamlongicollifictilem,eaterracompactamquasolentaurifabrorumurceolifusoriiconfici,ponito,duabustertiisuasisuacuisremanentibus.~~Ollampriustamenlutomunitamtransuersolocabissitu,proutinmediafornacereuerberatoriadeliniatumuidetur,&literaG,notatur.ColloprominenticoapteturuasuitriumO,literadesignatum(quodretortamuocant)inaquafrigidasitum,&annuloplumbeomersum,neuacuumsubleueturaqua.Commissuraelutofortimuniendaesuntnerespirent.Deincepsexcitandusestignissubcucurbita,sensimeiamaugendus,donecprunisardentibusomninositsepulta.Tamdiucontinuandusestignisilleuiolentus,donecretortaquaepriusrepletaspiritibusobscurafuerat,nuncsensimclarescat,utintusuideaturquidcontineat.Hocperceptocessandumest,&igneperseconsumpto,separeturuasrecipiens,&quicquidoleicontinueriteximatur,uitrosolidoreconditum,optimaquecerafactitiaclausumserueturadusum.HuiusmodiceramconficiendimodumhabebisaPhilippoUlstadio,libroquemCoelumPhilosophorumintitulauit.Notandumestnecucurbitaeterreaelaedanturigne,uelfissuramquantumuisexiguamcontrahant,aliasoleumperdeturacopera,quaproptercurandumesteasexoptimaterraconfici.Exsiccandumestetiamchalcantumautuitriolumperoptimepriusquamdestilletur,aliasoleumeritmultophlegmateperfusum:hoctamenbalneoMariaepoteritauferriperdestillationem,sicremanebitoleumpuruminfundouasis,aquasursumascendente.Hocoleumpaucisadhucestnotum,quiaueteresilludpraeparandimodumcelaueruntmultisaenigmatibus,&tanquamarchanumsecretissimumsummosilentiodeuouerunt.Summislaudibusuireseiusetiamsuprauiniquintamessentiamextollunt,nonsecusacistam,dicuntilludomniumtumcorporum,tumspirituum,quibusadiunctumfuerit,uiresadsetrahere.Hincfitquodabhisquigeneralemeiuspotentiamsuntexperti,soleatincuramadomnesmorbosassumi:restrictaquidemeiusuniuersalitate,peralicuiusparticularemformam,utaquaedestillatae,uelolei,corporumquaescribuntmedicimorbismederiposse.Uerumnequidpiamadhuiusexcellentissimimedicaminisreuelationemomisisseuidear,aliquoteiusuiresenarrabo:poteritindequiuisquireimedicaegnarusfuerit,aliaseiusexcogitareuirtutes.Cumaquasamsuchi,buglossi,uelmelissaecapitisdolores,&uertiginemcurat.Cumaquarosacea,febrimcontinuam.Cumaquafumariaemyrobalanisquoqueconditis,malamscabiem.Cumaquaacoriuelfoeniculi,restituitmemoriamlabilem.Cumaquaendiuiae,renouathominemalteratum.Cumuinomaluatico,peroctodies,obstructionibusprodest.Calculumpellit,&sanguinempurificat.Cumaquaplantaginis,fluxumrestringituentris.Cumaquaagrestae,curatomnesmorbos,posteuacuatumcorpus.Cumaquauitae,corpuspurgat.Cumseminelactucae,somnumexcitat,uelcumseminepapaueris.Cumaquanimpheaerabiem&insaniam.Cumaquaabsinthiiuenerososmorsus.Cumaquabuglossiuelboraginismelancholiampellit.Cumaquaabsinthiisanatapostemata,&hydropem.Cumaquamentastri,saluiae,uelhissopi,paralisimcurat.Cumaquacydoniorum,uomitumrestringit.Cumaquarutaeagrestislethargiam.Cumaquaraphani,&tribulimarini,pellitcalculum,&obstructosrenesaperit.Cumaquarutae,colicamcurat.Cumaquafoeniculi,omnemoculorumdebilitatemcorroborat.Cumaquatrifolii,diuersosmorbosinternos.Cumaquaplantaginisuelbursaepastoris,uomituminphlegmaticorestringit.Cumaquasaluiae,spasmumsanat.Cumaquaadianti&hyssopi,catharrum,&tussim.Cumaquabasiliconis,tremulos.Cumaquaplantaginis,morbumlateralem.Cumaquacapillorumuenerispleuresim.Cumaquamenthae,stomachidebilitatem.Cumtamarindis,lieniprodest.Sicumfellebouisilliniaturconfertmembrisresolutis.&generaliteromnibusmorbis,dumillisadiungantureaquaemorbumeiusmodipellunt.Dosiseiusestutrobustisoctoguttas,quatuormediocribus,debilibusuerotres,administrescumpraedictis,imperandosudorem,&quodadquatuorhorasposteanonedaturnecbibatur,nisidebilitatiscausafiat.Depraeparationequintaeessentiaeuini.Cap.Iii.Cucurbitamcupream.Ll.uinorubeofortissimouelalbousqueadtertiamuelmediampartemimbutam,galeaquesuarostratacupreacoopertamatquelutatam,tripodisuperimponasinfornacemascensoriam.RostrogaleaeserpentinamcumrefrigerioKk.coaptabis,utinserpentinaetubumgaleaetubusintret.Commissuramcuranerespiretuinispiritus.Extremitatiserpentinaeuasapplicabisuitriumexcipiensaquam.Eodemignequodestillaturoleumuitrioli,destillabiturinfornacesuprema:hocsolonotato,quodsicaloraequofuerituehementior,occludaturforamensubtripodefrustolatericio:quodsiadhucsitcaloruehemenslutomuniaturlater,occludensadcommissuras:siforteiustosituiolentiorignis,ponaturcucurbitacupreauinumcontinensincupellamterream.K.cineribusplenam:sileuioremcalorem,uelisduascupellasunaminalteramponito:leuissimumhabebisignem,cuminfundofornacisascensoriaecineresadduosdigitoslatosposueris:hacuiatibipoteriscaloremadministrareproarbitriotemperatum.Cumuinibonaparsinuassubmissumperserpentinamtransierit,amoue,subiectonouorecipienteuacuo:ubiiamparumacceperisaquae,gustanumadhucardenssitspiritus,sinminus,serpentinamagaleaseparabis,&cucurbitamextrahesdefornace,galeamacorporecucurbitaesemouendo:fecesincucurbitamanenteseuacuato,recensqueuinumimponito.Demumcucurbitaeserpentinamutpriusapplicato,refrigeratoriumquoquerecentiaquafrigidarepleto,inomnibus&peromniasicutpriusfacito,donecmagnamcopiamardentisaquaecongregaueris:dequanonaliasfacies,quideuinofecisti,destillandoperserpentinambis,&demumperorganauitriater,hocmodo.~~Postquamardensaquatotapercupreumuastransierit,illamincucurbitamuitriamL.cumgaleasuaM.&insuorecipienteN.incupellamterreamcineribusplenamK.ponito,destillatoqueteruelquater,actotiesdonecaccensacomburaturomninophlegmatenullorelicto.~~Aquamardentemeomodorectificataminpellicano,ueldupliceuase,poterisinquintamessentiamconuerterecirculandoproutostendeturcumusumaccidiosifurnidemonstrabimus.Deoleorumdestillationeperdescensumexanimaliumpartibus,&solidioribus,utlignisaliisque.Cap.Iiii.~~Quorumuisanimaliumossa,lignorumutguaiaci,iuniperi,&baccarumeius,hederae,fraxini,reliquorumquoquesolidorumfragmentaponasincucurbitamterreaminuersamE,suocoperculoF,etiamterreoclausam,atquelutatam,cineribusquesepultam,utnonuideatur:~~sedcineresduobusdigitislatissuperemineant.SubiectouaseD,liquoremexcipiaseodemignefornacismediae.Quodsiminusuehemenscalorillefuerit,cinerumplusaddassupercucurbitam,siminorsitcalorquamdeceat,detegaturolla,cineresamouendorudeferrea.Ecceiamhabesomnesdestillationes,quaehacinartechymisticarequiruntur,&unicafornacetresdiuersasoperationes,etiamunicotantumigneperfecisti.Quodsiuelis,poterisquamlibetfornacemseorsumextruere,subeademforma,quamintriplicifornaceuides.Ususaccidiosifurni.Cap.U.PrimolateralifurnoE,quemcunqueliquoremdestillatum&rectificatumcircularepossumus,&inquintamessentiamconuertere,utnuncdeuiniquintadiceturessentia.~~RectificatamaquamardentemindupliciuaseM,Nadmedietatemueltertiampartemplenoreconde,tumuasorumpriuscommissuralutata,cucurbitamhancinbalneomarisuasecupreoaquaplenopones,&caloremediifurnipermitteuaporestotiesascenderedescendereque,donecquiescant,&fixeturspiritusille,nullisqueuaporibusampliusgaleamimpleat,sedinfundomaneatmiruminmodumclarus&odorus,omnemodorissuauitatemexcedens.Secundofurnolateralidestillaripotestquicquidindigueritignelento,cucurbitauitriaK,copertasuagaleaL,rostratasigillataque,balneoMariae,uelcupellacupreacineribusimpletaT.IntertiolateralifurnoG,poterimusputrefaceremateriamaliquam,utdestillationiseparationiquesitobedientior,cucurbitauitriaI,lutoforti(quodsapientiaedicunt)obstructa,supertriapinnacidiaterreasiccalocatasic,utfundumnonattingat,sedtribusuelquatuordigitislatisabeosustenteturinaltum.~~QuartolateralifurnoH,poterimusuelspirituspaucosinsuamterramfigereuelcongelare,uelterrampaucammultoliquoresoluere,phialalongicollisuperpinnacidiaterrealocataO,sicutpriusdetertiodictumestfurno.Hocsolonotato,quodtertiusfurnus&quartushisoperationibusassumpti,superiustegidebeant,&etiamhostiolaU,X,exteriusobstrui,relictoforamineAb,paruosuperiusalaterefurni,uasaquesintomninoconclusa.~~Alterumnunchabesfurnum,quopoterintoperationesquatuorabsoluiperunicumignemcontinuum,&protuoarbitriotemperatumregistris,hocestspatulisferreisAa,quibusobstruunturhostiolainteriora,subleuandoueldeprimendo,iamadtertiamhostiolorumpartem,nuncadduastertias,ultimototumaperiturhostiolum:~~sichabebisignemintemperamentoprimi,secundi,tertiiquegraduum.Dequintaeessentiaeuiribusingenere.Cap.Ui.~~Mirumest&incredibileuulgoquoduinispiritusasuocorporetractus,&separatusomninopercontinuumcirculationismotum,potestatemhabeatextrahendiquosuisaliosspiritusasuiscorporibus,tamuegetabilibusquammineralibus,acanimalibuspersolaminfusionem.UerumPhilosophichymistaenihiluerius,&experimentomagiscomprobatumhabent,quamquodactiuaseparataasuispassiuis,aguntinquoduiscompositum,&illudperspiritusagentisacuitatemsoluuntabeoquespiritumsegregantpersymbolisationem:~~quoniamsimiliasimilibusattrahunturnonimpeditis,&spiritusappetitnaturaproprialiberariauinculiscorporeis,acadsuumoriginemredire,uelsibisimilicopulari.Quaproptermirandumnonest,siquintauiniuirtus&essentiaprima,rerumomniuminfusaruminea,uiresattrahat,&abelementisdisgregetsolutioneuinculinaturalis.spiritibusperappetitum&actionempassiuasuperantibusQuodgitursuperiusdechalcanthispiritudictumest,hicetiamconuenireperoptimeuidetur.Quidigituraliudmedicorestat?praeterquamsimplicium(utdicunt)naturamconsiderare,pariter&mineralium,acanimaliumuires&potestates,&easasuiscorporibusseparare,patientibusquepromorbirationecuiusuisadministrare.Nonestquodhicmedicinamdoceam,sedchymisticamartem,eosquimelioribusdelectanturartibus,quamdemedicamentorumpraeparationibusanonnullistraditaesunt.Demetallorumdestillationesimplici.Cap.uii.Omnesferechymistaedocentmetalladestillare,nonnullicumacetosaepiusdestillato,uelacutolixiuio:pleriquecumaquisuelsuccisexacuentibustractis.Uerumegonuncmodumostendam,quaeuisdestillandimetalla,sinemixtione,sedperse,quodanullohucusquetraditumfuisseputo,uelsaltemsifuerit,menusquamlegissememini.~~Omnequodigneconsumiturmetallum,euaporationedestillabitur,sipersepositumfueritinbociauelcucurbitaterrea,galearostratalutoqueforticonclusa,perignemliquefactionis,modolongissimotemporeteneaturineademliquatione:~~uaporomnispergaleamretentuscongelabiturinea,hincdimitteturinuassubiectumhumoremrecipiens,corporemetallifriato.Quodcampanarum&tormentorumbellicorumfusoribuseueniresolet,nobistestaturmetallumeuaporationeconsumi:Nampostquamliquefactumest,silongamtraxerintmorampriusquameffundatur,quandoqueponderediminuetur,utnonsufficiatoperimedio,quodpriustamensuperabundarat,simoxfuisseteffusum.Nonestaspernendametallorumhecdestillandiratio,seddiligentissimenotanda.Deeorumdistillationequaesuccoplurimumabundant.Cap.Uiii.Superiusdiximusquidebeantaridaminusquesuccosaperdescensumdestillari,nuncdehisquaesucciplenasuntdisseremus.~~Haecenimcontrariomodo(quiafaciliusaliisattolluntur)perascensumdestillandasunt,organisuitriisuelsaltemterreisintusuitriatis,&noncupreisuelplumbeis,nisiposteauitriisrectificentursepius,utdeuinodestillatosupradictumest.~~Quicunqueliquoresmetallicisuasisdestillatisunt,noxamexmetallocontrahunt,tantomaioremquantometallumfueritminusperfectum.Loquimurdehisliquoribus,quaeintracorpusadministraridebentaegris.Nonestquodcauillatorobtrudat,nosnunclaudare,nuncimprobaremetalla.Reprobamusenimuenenumexistensinimperfectionemetalli,sedbalsamumquometallumdiutissimeconseruaturillaesumabinterno&externoueneno,comprobamus.Quidsimalignisaliudmasticatuduriusadferam?utpotebalsamoueneniuenenumpelli,nonueneno,quiabetaesuntlabiiseoruminsuetaenasum&linguaminmetorquebunt?proptereanondeterrebuntanimumabinstituto,quinprobosuiros&studiososparticipesfaciameorumquededitAltissimusluminumdispensator.Sedquiademetallisabundesatisdictumest,iisquimentemhabent&ingenium,adeareuertar,quaepraesenticapitulotractareproposui.~~Radicesigitur,frodes,flores,fructus,&idgenussimiliaquaemolliorasunt,itemanimaliumsanguis,&carnes,minutimconcissa,uelcontusa(&siueliseorumsuccusexpressus)incucurbitauitriaposita,cumgalearostrata,recipientequedestillenturinbalneoMariae,uelincineribuslentopriusigneprimigradus,utinterunamatquealteramguttulas,uigintiquatuorcalculosnumerarequeas.~~Ignemhunccontinuabis,donectuoiudiciouidebiturdecimamtotiusliquorispartemascendisse,tumamouebisrecipiens&euacuatumiterumadmouebis:namsoletquodphlegmosumest,&nulliusualorisinomnibus,praeterquaminuino,priusascendere.Moxinde,urgebisignemdonecadsecundumgradumperuenerit,utinteruallumduarumguttarumsitnumerusduodenarius.Hocignequinquiestantumliquorisaccipies,quantumpriusabstulistiplegmatis,idseorsumtanquamreimedicaemagisidoneumserua:namquodfueritincucurbitareliqui,soletignearumuiriumquidsecum&adustionisnonparumadferre.Tamenutcuriosisrerumindagatoribussatisfactumsit,progrediaradextractionemoleisimplicisexquacunquemateria.CucurbitamextrahedebalneoMariae,priusinfrigidato,nefrangaturuitrum,&pannopriussiccatareponaturincineres.~~Tandemignetertiigradus,utinteruallumsitnumerusternariustotamaquamattrahe,donecuideriseodemignenumerumaugeri,tuncigneadsummumauctouidebisliquoremnigruminmodumoleispissiplurimumascendere,quisapietadustionem.~~Potestenimhicfoetor,quemabignecontraxit,perdigestionemcorrigi,hocmodo.~~Aquasprimam&ultimamadilludoleumaffunde,uelsiuelisaquamfontispriustamendestillatam,&inuaseputrefactorioI,furnoG,utuassitinbalneoMariaeuelmarispositum,&conclusum,digeraturperaliquotdies,demumdistilleturaquatotainaliacucurbitagaleataperbalneumMariae.~~Rursusaffundaturaliaaquafontisdestillata,digeratur,&redistilletur,hoctotiesreiteraripoterit,donecfoetoremamittatoleum:quodsemperinfundocucurbitaeresidet,nisibalneumefferuerefaciasuehementer,tumascendetoleiputiorsubstantia,quaminsolabisinampullauitreapapiroperforataclausa,uelhiemepercaloremaccidiosifurniminimum.Hacuiapoteritoleumelicisimplicissimumexqualibetmateria.Siueroquidpiaminfundocucurbitaerestiterit,quodperbalneumnonqueatascendere,percineresurgeatur,&pertubuminrefrigeratotioaquafrigidapleno.Deseminum&siccorumquorumcumquedestillatione.Cap.Ix.Possuntaseminibusrecentibusaquasimul&oleumelici,modoqueminsuperioricapitulodescripsimus.Uerumasiccisoleumextrahiturperuehiculum,idestperaspersionemalicuiushumorisextranei.Solentnonnulliuinum,aliiardentemaquaminuehiculumassumere,sedcumhaecreisubstantiamimmutareuidentur,laudofontanamaquamadminusbisdestillatam.Postquamseminasiccafuerintinpulueremcontusa,puluisaliquantulumaspergatur,utmoderatemadefiatincucurbitauitrea,galeasuarostratacoperta,nonlutatautrecentisemperuehiculocumopusfuerit.aspergiapossit.Haecinfurno:~~G.~~Cla.Philo.~~g~~uelH.superpinnacidiaterreacollocetur,utgaleasolapromineatextrafurnicoperculum,&ignelentodestilleturaquacumoleomixtadonecarefiatpuluis,tunciterummadefiat:siuerocumaquanonfluxeritoleum,augeaturignis,hocsaepiusrepetaturdoneccumaquanihilfluxeritolei.SeparabisaquamaboleoperbalneumMariae,ascendetaquatota,remanentetantumoleodeorsuminfundocucurbitae,quodrectificaripoteritperinsolationemueldigestionemutdictumestsuperius.Consultumeritoleumperrefrigeratoriumaqueumrecipere,adeuitandamadustionem.Solentetiamaliquiretortisutiuitreis,utspiritus.faciliuseffluat:quoniamnonattolliturinillisadtantamaltitudinem,quaminerectiscucurbitis.Liquorumconcretorumdestillatio.Cap.X.Liquoresconcretiquiliquescuntignepersedestillaripossunt.~~Ingenereduplicireperiuntur,autuegetabiles,utgumisuntomnisgeneris,uelmineralesutgagates&carabe,uegerabilesutthus,mirrha,ladanum,styraxcalamitamastix,gummiIuniperi,Camphora,tritaponunturinaquamdestillatamsimplicemadinfusionem,subterra,locoperquamhumidoperaliquotdies,&cumresolutafuerintdestillenturproutsupradeseminibussiccisnarratumest.~~Aliquiuinumaddunt,uelardentemaquam.sedmeoiudicionaturameorumimmutant.Mineralesutgagates,bitumen,&carabepersedestillari.possunt,inretortauitrealutosortimunitaminutasupralentumignemprimo,tandemauctorecipiaturliquor.Possuntetiamhaecoleaperdescensumextrahi.Liquidorumebullientiumdestillatio.Cap.Xi.Quedamsuntdestillatudifficilimapropterebullitionem,oportetigiturmoduminuenire,quoretineripossinthorumcorpora,nesimulcumsuisspiritibusingaleamserecipiant.Huiusgenerissuntmel,cera,terebinthina,&resinae,quibusincucurbitamaltampositissuperimponendisuntcalculifluuialesparuiquispumam:detineant,&sicignemediocriprocedendumestdonecliquoreseffluant.Soletprimusalbescere,quiaphegmatequodammodopermixtusest.Secundusflauescere,Tertiusautemrubetideoquoduireshabetmagisigneasquamsecundus.~~Aliquifragmentalaterumueltegularumimponerunt,seddumoleumsimplexfecisseputant,compositumhabent&laterinumimagisquameiusaquodenominaridebuit,Aliifrondesarboruminiiciunt&lignorumfragmenta,sedhaecomniadesuouidenturquicquamtribuere,quodcalculidictinonfaciunt.~~Hactenusomnespraeparationesadremmedicamnecessariasposuimustamexacte,utneminemingeniopraeditumlaterepossitarspraeparandimedicinasphisicas,exquibusuiscorporibusmixtis,quaesimpliciasolitasuntappellari.Nuncautemutunusquisquepromptioreuadatexlecturahuiusopusculi,tediosumnoneritphilosophorum:trespotissimoslapidesadiicere,nempemineralemuegetabilem,&animalem.Quodsubaenigmatetituloseorumposuerim,factumestnonutlateant,imopotiusutingeniosilectoresperexercitiumassuescantobscurisphilosophorumscriptis,&sicinhocopusculorespondeantultimaprimis.Laetoigituranimosuscipitelectoresoptimi,legiterelegite,fietutlaboreuestrononfrustremini.Enigmafacilimumperquodreuelatusestlapisillemedicinalis,&mineralis.Cap.Xii.Uisitabisinterioraterrae,reperiesibidemoccultumlapidemuerammedicinam.Praeparationismodus.Huiuslapidisiamnobismanifestilibrassex,inollafictilihuncinmodumcalcinabimus.~~Fornacemexlateribuscoctissemutuononcontingentibus,unosuperalterumcollocatiscircumollamextruemus,cuiusinmediosuperfragmentumlaterinumcolloceturollasuperiusapertacarbonibusquoquecircumollamaccensis,&successutemporisauctisadsupremumusquefornacis,exsicceturlapisdonecampliusnonfumet:~~quodmediapotesthorulafieri.Quofactocarbonesaccensosinollaminiiciamus,quibus&inmediosicutalateribus,calcineturoptimequicquidinollamateriaefuerit.Postquartamhoraepartemcarbonesamouendisunt,siresaccelerationemexigat,sinminus,sinimusperseconsumidonecollafrigescat,tandemexemptafrangatur.~~Sinonsatisrubueritlapisuelquidpiamalbirelictumsitineo,conteraturin104ArtisChymisticaemortario,&puluisinaliaollapriorisimiliiacentequesuperprunasaccensasinfornacepaulisperimmutata(proutuidebitur)cocleari,uelrudeferreasempermoueatur,donecproarbitriosatisrubeat.~~Ollarumsitus,&fornacumformaesunttales.~~Deindecucurbitamexterrafictilihabeamusoportet,materiatalicompactam,utignemuehementissimumfusionismetalloruminstar,peraliquothorascitralesionemsustinereualeat,qualesapudColoniamAgrippinam,&HaganoaminGermaniafieripossent,rationeterraehisinlocisoptimae.~~Quodsitaleshaberinequeant,saltemuideamus,utfigulimisceantunitertiaepartisuaeterrae,duastertiaspuluerisecrusibulorumaurifabriliumfragmentis,contusi.Sinthaecuasastrictiadmodumorificii,utcollumretortaeuitreaesubintrarepossit,quorumformamintriplicisfornacisdeliniamentouiderelicet.Talemcucurbitamdictopuluerefarcitamusqueadmedietatem,uelpaulominus,intriplicisfornacismediareuerberatoriatransuersoquidemsitucollocamus,utpriusdeuitriolodiximus.Collumoblongumcucurbitaepromineatperforamenadlatusfornacis,proquantitatequinqueuelsexdigitorumlatorum,quodretortammagnamuitream(qualemprouitriolosumpsimus)intret.Commissurapultibusexouorumalbuminefarinaquesubactisobstruatur,&fornacisforamencircumcucurbitecollumprominens,argillamunitumsit,necalorexpiretinde.Moxcarbonesaccensosinfornacemponamusoportet,primopaucos,&sicignelentophlegmatotumelicimus.~~Postquamuiderimusuasrecipiensimpletumessespiritibusalbisutintrospicinonpossit(quodpotissimumincalcinatorumdestillationibusfierisolet)amouemusilluduasrecipiens,&alterostatimadmotomaioremexcitabimusignem:~~sensimcarbonesimponendoperforamenmediosolariifornacisfactum,quodpostealatereuenitobstruendum.Hoccontinuabimusdonectotacucurbitacarbonibuscoopertasit,&accensacandeatomnino.Uulcanicumignemhuncexercebimustandiu,quousqueretortarecipiensiamoptimeclarescat,nullisquenebulisampliusimbuta,nobispatefaciatquidsudoris,&laborumsitpraemium.Hocopusoctosaepiushorisperfeci,quoduixseptuagintaduabus,hocesttribusdiebus,actotidemnoctibusperficipossescribuntnonnullidoctiuiri.Liquorexemptusdebetsaepiusrectificari,necnonadsummamsubtilitatemredigi,uelutisupradictumestdealiis.Quofactopoteritagrisadministraricumtheriacauelmithridatecontraquoscunquemorbos.Aliudaenigma,perquodsecunduslapis,&uegetabilisadmedicinamdetegitur.Unumpostquinquenihiln,post.quinquemillenumcolloca.Cap.Xiii.Huiuspartes16.aequales,incucurbitauitriauelpotiuscupreadestillabimus,autterreauitriata,fornacequamascensoriamnuncupamus,&ignetemperato,donecuisumfueritharumpartiumunamascendisse:quamseorsumponemus.Admototandemaliorecipientecontinuabimus,quousquealiamsimilemextraxerimuspartem:quametiamabalterasemotamseparabimus.Totextrahendaesuntpartestalesdonecgustuperceperimusnihilautparumliquoristillatitiouiriumsulphurearuminesse:quodoptimeprobabitur,siliquoradmotusigniflammamconceperittanquamsulphur:sinoncessandumest&quodresiduumfueritinfundocucurbitaefecum,&phlegmatisprosuseuacuabimus.Recentesiterumpartessexdecimutpriusdestillabimus.Totieshocrepetendumest,quousque,liquorishuiusmaximampartemhabuerimus,tamprime,quamsecundae,teruaequartaeque(sitotsunt)destillationum.Deincepscucurbitamadmedietatemutpriusimplebimusdestillationeprima;cuiusmediampartemcumextraxerimusamotorecipientereliquamedietasalterouaserecipiatur.Quodiamdeprimadestillationefactumest,desecunda,tertia,reliquisquefiatoportet.Sicprimaedestillationisprima,&secundaseorsumdestillationeshabebunturitem&secundaeactertiaeprima&secunda,&sicdereliquis.Poteritetiamtertioreiterarihaecdestillatio,uasecupreo,uelterreouitreato,sicutprius,unicamlagenamimponendo,siprimaeprimam,exeamedietascumascenderit,ponaturseorsum,&uocabiturexprimaprimaeprima.Cumsecundamreceperimusmedietatem,hancintitulabimusexsecundasecundaesecunda.Necessariumeritadhocopusmultashaberelagenas,&ordinesuoquaequaelocandaest,utdinoscatur,uelsingulisdestillationibus(quodpotiusfuerit)schedapultibusaffixanotandauenit.Eruntexqualibetdestillationerepetitaterinquatuorduodecimlagenae:Quaeseparatimpoterintrectificariuitriisorganis,utdesuperioribusdictumest.Inaethereamsubstantiamprima,secunda,&tertialagenaeredactaepoteruntcontraquoscunquemorbosadministrari.Dosiseritprodiscretionemedici.Tertiumenigma,perquodlapisadmedicinampotissimus,&animalisaphilosophisdictusreuelatur~~.~~Cap.Xiiii.Precium,uilecarumdraconicaduciferoprosextasuipartedeuorandumexhibemus.Quodegustato,moxinquietusilleserpensgradumsistit,&insoporemactus,aquiseduobusfontibusalbouiridiquemanantibusabsorbendusdatur:donecredeatAestasproxima,quaesuouehementicaloresiccetaquas,&cadauerinprofundomarisappareatmortuum.Quodinignemproiectumreuiuiscit,alisquesibireassumptiseuolatinauras,inignetamenrelictofoetu:quemparitexconceptionepraecii.Foetushicquiainignenatus,utSalamandranutriendusestigne,quousqueiamadolescensfactus,ualderubicundus,&sanguineuseuadat.Tumfoelicioribusundisquamillaequibusmater,lauandusest,&submergendus,utexmortesualanguentesuiuantfoelicius.Acorporeiampallidofactoseparaturanimacumsanguine:quaeprociumnobisest,corporacunctauilisualeant.Animamhancundiquaquesanaminaegrumcorpusfusamilludabomnilabemundumsuaeuirtutissimplicitatereddere,compertumhabentphilosophi.Haecestomniummedicinarummedicinaperfectissima,simplicissimaque,nihilinhumanocorporecorruptirelinquens:sedomnialanguidarefocillans,&intemperiemtransmutansquidquidintemperatifuerit,acimperfecti.Unionissimplicitatesuapacemfacitinterinimicosmortales,&concordia,uitaminhocsaeculoDeodantesemimortuistribuitacsanitatemlargituraegriscorporibus.Conclusiototiusoperis.Cap.Xu.Solentomnesquotquotsunthuiusartisignarilicetexuniuersitatibusdoctissimisint,eamimprobare:quidmirum?cumtalequidnunquamaudiuerintuelexpertisint.Exeononsequiturartemforedamnandam,quamignoraruntdoctiuiri.Multaquidemnostrosaeculoprodieruntinlucem,quaepriscisignotafueruntnonsecusacplurimaiamdelitueruntnobisquaepatribusantiquiserantfamiliarissima.Quidnontemporisiniuria,necnonhominumignauiatransitinobliuionem:proptereanondeperitresipsacummemoria,sedpostquamaliquandiusepultaiacueritilliseotemporeeisdemhocsaeculouelaliisemergetnutuDei:cuiusinpectorequiescuntabaeternocumeiussapientia,cunctelaudabilesartes,acbonae.DistribuitDeusomnipotensdonasuaquibusuult,&aufertabingratisquiabutunturillis.DubiumnonestquinDeusantiquispatribusmedicinamaliquamreuelaueritperspiritumsanctumsuum,quatuerenturcarniscorruptionem,&potissimumiiscumquibusloquutusest,&foedusiniuit.~~Sedpostquamhominumpersesapiendiuanusappetitusinduxiteosadquaerendumsalutemaseipsis&inaliisrebusquamineoinquosalusest&redemptio,cecutiuitmenseorum,&inlabirinthumductanunchancnuncillamherbam,crasistam&aliamradicem,postridiemixtumquid,&sicindiesexperientesnunquamadscopumdeuenerunt,necsuaedoctrinaecertitudinemueramhabent,semperineodubiosohaerenteslabirintho,nunquamcontingitadireCorinthum.~~Etquodmagisabsurdumforeuidetur,hominessuasortenunquamsuntcontenti.DeditDeusunicuiquenationiquoduoluiteampossidere,taminalimentumquaminmedicamentum,quidinde?nostranosdocet,inimicuscontemnere,alienaquesemperappetere.Habemusapudnos&fortiusinnobisipsis,nonanobis,quaecunqueextraneosquaerimus,uelabaliis.UideamusquiPaganihocinloconosarguantChristianos(inquiuntenim)Naturanaturamsibisimilemappetit&congaudetsuaenaturae,sialienaeiungatur,destruituropusnaturae:mirabiledictumiisquinonbeneconsiderantquidsitnatura,sedhisquinaturamnoruntnihilueriusessepotest.Naturatriplexest,scilicet,Uniuersalisparticularis,&mixta.Uniuersalisnaturaconuenitomnibus,&peromnia,Particularissibisimiliconuenit,&triplexestrationesuarumpartium.Mixtanaturamagismaterie,spirituiqueminus:quapropterimpeditedicipotestagere.Exhactotamedicinasaeculinostridependet,igitursecundumhancminusprobamuseaquaefuerintextraclimatisnaturamadmedicinamassumpta,quamillaquaesunteiusdemclimatis.Parimodominusconuenit.particularisnaturadiuersiclimatis,quameiusdem.Uniuersalisnaturadiuersiclimatis,quandoquemagis,aliquandominusoperatur,secundumcoelidiuersasinfluentias:attamenplusconducit.quamparticularisautmixtanaturapropriiclimatis.Etsecundumhancrationemtriplexeritmedicina,scilicet,unariimethaphysica,ternariiphysica,&binariiuulgaris:quaepostremasimplicisnomenhocsaeculosortitaest,quodtamenduobuspripribusoliminditumerat,acmagiscongruum.Hincfitquodhiiquimedicinaemixtorumduntaxatopetamdederunt,ingeniolicetsintacuto,nonpossuntassequinotitiamilliusmedicinaetamuniuersalis,quaepossitindifferenteromnibusmederimorbis:hacinductiratione.Nullamedicina(inquiunt)potestassignari,quaenonsitcalida,&sicca,uelcalida&humida,quipoteritigiturcalida&siccamedicinamorbumcalidum&siccumpelleresuperflua?cumhocfrigidohumidoquemedicamentofieridebeat:namcontrariacontrariiscurantur.Atmaioreorumnegandaest,quiainomnimixtouelindiuiduoreperituraliudquamcalidum,frigidum,siccum,humidum,uelelementum.Quodabhisomnibusartenostraseparatur,hocnonesthumidumnequesiccum,necfrigidum,&minuscalidum,sedaethereumquid,utcoelumabinferioribussegregatumelementis:quapropteraphilosophiscoelumnominaturhaecmedicina,quianonaliasagitincorpora,quamcoelumininferiora,tumetiamquodincorruptibilisnaturaesitrespectucorporis:aquosumptaest;sicutcoelumrespectuelementorum.Suntenimelementapersemortua,quaenisiuiuificenturabanimauelspiritumundinihilproducunt:uelutiterraquaesubdiononfuerit,quantumuispinguissitnihilproducit:Sedsubnudamaurampositasuasherbas,&animalculaprofert.Nihiltamentamsolidumingloboterrae,quodimpedirepossitquinhaecanimapenetretineiuscentrumusque:docetnoshocgeneratiometalloruminuisceribusterraehiatumautspiraculumnonhabentibus.Uidemusergodifferentiamintergenerationemuegetabilium&animalium(quaefitnisipermediumaerisliberi)&intermetallorumgenerationem,quaefierinonpotestnisiuasisundiqueclausis:namsipateretuaporibusmetallicisexitus,nunquamcongelarenturinmetallum,sedeuanescerentinauras.Indeiudiciumfacimusanimaminmetallisforemagispenetratiuam,quaminanimalibus&uegetabilibus:quoniamuasaperquamsolidapenetrauitlapidea,quaespiritusaliorumacutissimipenetrarenonpossunt.Quiputaretelementapersegenerare,philosophusnoncenseretur,nonmagisquamfatuus,quiuelletassereremulieremabsqueuironaturaliterimpregnari.Quamuiselementumuelignissubterraneusterraminsulphurcomburat,&aquaminuaporemaereumexciter,nihilominusanimarinonpossuntnisiperanimampenetrantem,dequasupradictumest.Habetigniselementarispotentiamactinamadcorrumpendum,nonadtenerandum,utsupra.~~Rursusquinegaueritignemelementaremincentroterraehabereprimamoriginem,undenaturaliterassurgitadconcauitatemsuaespherae,philosophinonestdignusappellatione,quiafateturignorare,quodigniscorruptionismagisteriumexercetinreliquiselementis.~~Generationisuerobeneficiumcoelodebeturnonelementis:perhocpossumusconcluderegenerationemomnemintercoelum&elementafieri.Nuncuidendumestquisnamsitfoetushuiusmodipartus,ceitefinisestgenerationis,utcorruptionisfinisestgeneratio.Sedutapertiusloquar,foetusestestmixtumexutriusqueparentissubstantia,productumadsuiperfectionem.Omneindiuiduumestmixtumperfectum,quialicetaliquandofueritaliquaexpartedeforme,nonesthocadscribendumnaturaenecformae(quasnoncontingiteriare)sedmateriae(utsuperiusdictumest)indispositae.Uidenturergoplurimumerrare,quisimpliciauocantindiuidua,&potissimumuegetabilia:nisifortassishocfaciantrespectumedicinarumexpluribusmixtis&indiuiduiscompositarum,&sicquodlibetmixtumunicumsimplexessesomniant:hincuenitappellatiosimplicistarumhisapplicata,quiuegetabilibusdignoscendisoperamdant.Nuncadsimplicemillammedicinamreuertamur.Quicunquetalemnegatmedicinamdariposse,quaeualeatincorruptibilitatesua,quamuiscorruptionemindifferentercorrigere,Coeluminferiorasustentareuelgubernarenegat.Sedneuideamurnaturaesecretalenocinioprostituereuelle,paucadehissapientiaefiliissufficiant:hifacilequidperhaecuelimusintelligunt.Quiueronostramignorantartem&rident,fugianthincprocul,quoniamillisinruinamestposita:utquaerentesnoninueniant,&audientesnonintelligant.Nonestproiiciendumrosas&margaritasanteporcos,nepedibuseastanquambetaslabiiseoruminsuetasconculcent.Sapientiefiliispiritu,nonorehauriuntalimentum,utmentemagisquamcorporeuiuant.Interimtamenutsitmenssanaincorporesanocupiunt,donecanaturaeuinculosoluta,triahaecinunumrursusunita,uiuantinaeternum.FinisprimaepartisClauisPhilosophiaeChymisticae.SecundaPars.SpeculatiuaePhilosophiaegradusseptem,perquosadsublimiamentipatetaditus.AccessithismundiFabrica,Peregrinatioqueuitaecommunis,quarumcognitioneuitaturerrorisuia,ueritatisquesemittademonstratur.Colloquiis&comparatiuisrecapitulationibusillustranturomnia.PerGerardumDorn.AdBenignumLectoremAuthobisPraefatio.PostquamChymisticaephilosophieclauemhocartificiocompilatam,utquodlibetcapitullumpeculiaremtractatumrequireretabsoluissem,facerenonpotuiquinexplicationemprimicapitishuiusPhilosophiaestudiosisamatoribusdarem:utquafacielaboresnostrosrecepturisuntexperitet.Quodsihosillisgratos,&acceptosforeperceperim,quandoquemaiorauiderelicebit,quamhucusquedemeislucubratiunculisprocesserunt:sinminusaliishacinresuumutexperianturingenium,siquidutiliusexcellentiusquepraestareuelintrelinquo:fecissemesatis,dumcunctisperclauistraditionem,&graduumdemonstrationemuiamaperuerimexistimabo.Satscioplurimosexhisquinihilpraeterquameaquaeuelsuasunt,autsaltemsibicognita,uelinuniuersitatibusauditaprobaresolent,dentesineosacuere,quisecretioranaturaescrutanturmysteria.~~Uerumhocnonadmiror,cumtalesanimaduertampessimehabere,quodposteorumlongolabore,sumptibusquenonexiguispartastudia,quibusiamsibicanoscontraxerecapillos,nouasibiquaedam,sinoninaudita,saltemparumautnihilintellectaprodeantinlucemsuislongepraestantiora:~~antiquissimisetiamauctoritatibus,&experientiarecentisicprobataquibusuisiudiciosanioribus,utnullisargumentislabefactariqueant.Senioconfectosdiscerepudet,eosmaximequidoceresolentalios,rusticopotiusquamphilosophicopudoremoti.Nunquid&nosaetatis,laborum,&sumptuuminAcademiisiacturamfecimus?necueremurtamenaminoribuspedemqueminstabiliorafigamusretrahere.Nonpropterea(utinostrahiispernimuseaquaedocenturinuniuersitatibus,omninoquereiicimus,tanquamnullaforent,hocsolumdicimus,nosexperientialongemelioradidicisse,quamlectionumfrequentationibus.Necdubitomultosfuturos,quidumremipsamcarperenonpoterint,occasionemuelminimamquaerent,autsermonisinculti,uelordinisintractatione,quaquodlacerarenonualentrodant.~~Uerumutproutraqueresponsumsithis,certumesteosquirebusipsisintentisuntmaxime,reruminutilescirconstantiasminimecurare,tumquoduideantadremuerecognoscendamhominisaetatemlongissimamdeficere,tumetiaminueritatisprofessionelocumnonessepallio:~~ueraqueminus,sermoniselegantia,uelmultiloquiocolorarisolere.Neuidearetiamalicuidephysicisinmeaclauepositisprincipiisinmoralemphilosophiamincidisse,doctishocreuelabosecretum.Eaquaeuidenturphysica,quandoque,licetnonsemper,moraliasuntphilosophis,tumoccultalegentibus,manifestissimasibiquaenonminusaliisprooccultissimisreputantur.Hacarteuelaruntartemiis,quiridentomnequodassequinonualentingenio.Hincetiamfactumameputetis,quodposttraditionemartis,eiusqueclauis,moxindegradus,utmediaproponam,quibusuestrastudiadegraduingradumadaltiorapromoueantur.Impossibileforetquempiamliteratumuelquantumuisdoctumadhancartemnaturaesecretissimamperuenireposse,nisiperhosgradusphilosophicosomnesmoraliter,uelsaltemphisicaetransitumfecerit:licetutroquemodofoelicius.Aliosdefuturosnonputo,quidumaccusarephilosophostantalogieuelsuperfluaerepetitionisaudebunt,suaminhacarteprodentignorantiam:~~cumhuicphilosophiaepropriumsit,eapriusobiterdiscurrere,quaepostealatiusexplicantur,&postremorecapitulationequadamrepetere,qualegentiumanimireifrequentiapotiusconfirmentur,quamcogantureamultiloquiocredere,quaesibicoactenonsuntobtrusa.~~Philosophiomnesamorequodamstudiosoperueneruntadartemhocetiamaliosadhancadmonent,noncogunttamen.~~Necestetiamquodexistimetishicaureoslateremontes,auttantopereiactatumillumphilosophorumlapidem,quicuncta(utasseruntnonnulli)inaurummonetariuminferioraquequemetallatransmutarequeat,sedphisicumuobislapidemproponoquaerendum,quocorporishumaniphisicametallaminusperfecta(morbosputato)permethaphisicaperfectissimapermutariualeantmetalla,quaeuocanturEleysiria,medicinaequeomniumsimplicissimae.~~Quaderetotlocisphilosophihortanturomnesquotquotadhaecstudiaseconuerterint,nephilosophorumscriptisperlitteramfidemadhibeant,sedutallegoricepotiusinterpretenturea.Summasinsanitatementis&corporisdiuitiasantiquireposuerunt:exeopatetquodpleriquehorumquihacartemnobistradiderunt,strictissimampaupertatemlibenterobseruarunt,utRaymundusLullius.Aliiuelmediocriteruixerunt,utHermesTrismegistus,uelsplendidebonisquaenonexhacarte,sedpaternosuccessuhabueruntantea,potitisunt,utGeberArabumopibuspaternisrexditissimus.~~Quicquidsithocscio,dumadhucartisdiscipulusminoressem,unacumcaeterisditaricupienshocmagisterio,postmultoslabores,foetidos,ualitudiniquenoxioshalitushaustos,sumptusquenonexiguos,oleum&operamperdidisseme.~~Nectamenilludanimumabistaphilosophiaepartemeumretraherepotuit:imopotius,tumquodtantorumuirorumgrauesadmodumlegeremauthoritates,tumquodexperiendomirabilesuideremoperationesnaturales,persuasumestaliomihinauishuiusproramessediuertendam.Etcumanimaduertissemmedicinasmetallicasnontransmutaremetalla,sedtingeretantum&illustrare.Dephilosophicistincturisphilosophosartemscripsisseiudicaui,uoluiqueparitereasquaecircahumanumcorpusapplicaripossent,experiritincturas:maximequodolimreimedicaenonhac,sedaliaquodaiunt)mineruadedissemoperam.TandemAureoliTheophrastiParacelsidoctrinaprouectus,quicquiddesideraripotest,diuinoconsequipossemedicumauxiliocircacorporishumanicurationemexAlchymiahaudampliusdubito.Haecsuntstudioselector,quaedemeislaboribustibipolliceripossum,nempequaeplurimumacuentingeniumtuumadeorumintellectumconsequendum,quaescribunturaphilosophisinartetransmutatoria.Siquaepluratamendehocstudiosperandaputes,abeisquifoeliciorisuntingeniopeterepoteris:interimeaquestudiosoruminutilitatemlibenteradfero,boniconsule,ualeque.DeSpeculatiuaPhilosophia.Cap.I.SpeculatiuaPhilosophiadicitur.benecompositaementisacorporeuoluntariadistractio:quafaciliuscircaueritatiscognitionemuersariqueatanimus.Adbeneuerequespeculandumrequiriturbonacorporisdispositio,quaementemnonimpediat:Haecdupliciteracquiripotestnaturascilicetuelarte.Quaenaturalisest,arteiuuaripotest,necnonidadipisciquodanaturahacinpartenegatumfuerit:praecipuerationisusu,tandemsobrietateuictus,&medicinisphilosophicis:horumunicouelomnibussimuladhibitisremediis.Uerumutmeliusintelligaturquidhaecsibiuelint,abomnibusdefinitionisterminis,adultimumusqueueniendumest.Mensbenecompositadiciturquotiesanimuscumanimataliuinculoiunctusest,utcorporisappetitusfraenareualeat,Corporisbonadispositio,cumsuiscorruptisappetitibusminusfueritobnoxiumintelligatur:&optimacumpartiumeiuscomponentiumexcellentioremtemperaturamacquisierit,tuncminusquaesuasuntappetit,mentiquefitobedientius.Quicquidcorpusapperit,corruptumest,Uerumnihilappeterepotestnisiperfacultatemanimae,quaecorporisestmotrix:haecsimplicitermouetabsqueboniuelmaliconceptione:Corpushuiusmodimotumsuscipit,acpersuicorruptamnaturaminmalumappetitexequinisiresistatanimusquinilnisibonumsuadet.Estigituranimabonum&malumintersita,suamquebonihabetoptionemperbonum,&malipermalum:permittentebono(nonalias)talemalumfieriproptercontinuamresisteutiamquamfacitanimacorporetracta,contratractumanimibonomoti,quaepropriepertinatiamalicontraspiritumsuadentemomnebonumdicipotest.Uthaecmeliusintelligiqueantsciendumest,hominemtribuspotissimisconstarepartibus,Animoscilicet,Anima,&Corpore.DiciturAnimusspiraculumuitae.Animaquidemorganumestanimi,idestspiritus,uelutiCorpusorganumanimae:quaeuitacorporisest,&substantiamediainteranimum&corpus,Haecsimagisadhaeseritanimoquamcorpori,Mensexurgitacinternushomo:sicontracorporimagisquamspiritui,nonfitmens,atexternushomodicitur,&tenebrarumabyssus.Tribusetiamdelectaturanimus,Ratione,Intellectu,&Memoria.Ratiospeculationisimaginemintellectuirepresentat,hiceamarchanisconseruandamexhibetmemoriae.RatioprimaMentisestaeternaeperpetuus&inuiolabilisordo:cuiushomofactusestparticepsexdonoDei,simul&Intellectus,quirationisestapprehensio.NonsecusacMemoriae,quaequidemamborumconseruatiodicipotest.Animaduobusconstat,Motuuideltcet,acsensu.Motusestautnaturalisuelaccidentalis:sedquiadehocinclauenostratractaui,hicobiterpertranseo.Sensusestueluisaeuelauditae,degustatae,olfactaueltactaereiperceptio:Namcorporismembraperquesensusabanimapercipiuntur,sensuumproprieuocamusorgana.Sensuumperceptiorerumpraeteritarumnoticiam,presentiumrepresentationereuocatinmemoriam,Hancanimaliabrutacumhominibuscommunemhabent:namillasolumpraesentibusoblatis,eademsensurecolunt.Est&aliaradixmemoriaeperquamexcellens,quenullarepraesentationemedia,sedspiritusnunquamociosisedulatantumagitationedictamcolitmemoriam,uirerequeperpetuofacit:haecmemoriaecontinuatiorationiscultumsubsequitur,&esthominisolocontingeus.Ergosensusestcommuniteranimalis,ratioparticulariterintellectualis:quianonintelliguntbrutanisipersensumpraesentem,Animaliarationaliaperintellectumarationemotum,&sensum,posterioresiue,uelmedio.~~Iterumanimus&corpusinrationalibusoppositasuntcontraria,quaenunquampossuntconiunginisipermediamanimamdeutroqueparticipanteminimico,sedquiaalterumextremorumestperfectum,&alterumimperfectum,simotusfiataperfecto,permediumtransitinimperfectiperfectionem,&econtra.~~HacrationeDeusomniacondiditextribusinunumutconueniant:ipsenanquepacisauthorest&unionis.Duo&unumsuntinimici.Reiiciaturbinarius,utinunumternariusconuenitepossit,quodinclauelatiusdictumest,copiosiushicnonrepetam.Animusomnibusestequalis,mensuerononomnibusaequa.Paucissimisuntquicumanimoconiunctamhabentanimam:multiquisecundummagis&minusdementequidparticipant:plurimiquicorpusinanimacolentes,&hancincorpore,nonagnoscuntanimum,quibusnullamens,atinsaniamanet.Mensitaquebenerecipiturquotiesanimus&animaconuenientiasimul,acorporesuntitarecepta,quodexhistribusunumfiatconsonum&inseparabile:sedhaecamicitianullomodofieripotest,nisiperseparationem,sinequanonfitconiunctiomethaphisica.Unumestsolum,quodsisolummanetimpossibileestcumalteroiungi:sitamencumalteroconiungendumsit,hocalterumexillounosepararinecesseest:cumnihilsitpraeteridunum,&quiapartesuniusexunosymbosant,uelsympathiamhabent,inunumdefaciliconueniunt:sedeofacilius,quominusperinteruallaseparataesuntabuno.Quaproptermentisacorporedistractionecessariaest,uteius&alteriusfiatunio.Sedcumunioperfectionemrequirat,abextremoperfecto(sicutsupradixi)permediumfacittransitumadimperfectum,utilludperficiat.Perhuiusmodimentisacorporedistractionem,quamuoluntariamnonnullimortemuocant,acquiruntanimus&animasimuliuncta,potentiamacdominiuminsuumcorpus;quodsolusanimusnonhabebatantea,proptermediumrenitens,perquodnaturalistransitusfieridebet:quianonconueniuntinimici,nisipersequestremneutrumexpartediscordiae:sedparticipemexpartereconciliationisutriusque.HocpostremolabesitAstronomiaiudiciaria,quaedispositionemastroruminclinare,sednonnecessitaredocet:namastramentibushominumlongesuntinferiora,pariterignobile,parumautnihilpenitusinsenobiliuspotest.~~Uerumsicorporahumanauincantanimam,eamquereducantincorruptibiliscorporisseruitutem,inficiasnoniero,quiacorporaastrorumtuncnobiliorasunthominumsimilibuscorporibussuasinhumanacorporapassionesimprimereposse.~~BreuiterSapiensdominabiturastris,insipiensnedumhissubiicitur,uerumetiaminferioribus&erunnisquibuscumque.Sapiensestquimentemadeptuseamexcolit:insipiensuero,quicorpusinanimauelhancincorporediligit,animoneglecto:quodetiamexuerbodiuinocomprobatur.Quidiligitanimamsuam(intelligeincorpore)perdeteam,&quioditeam(utsupra)inaeternumcustoditeam.Diligerediciturisanimamincorpore,quisuosappetitusprauosexequitur:econtraquinonexequitur,seduanitatumcogitationibusdelectatur,corpusinanimauideturdiligere.Oditanimamsuamincorporequicorporisfraenatappetitus&corpusinanimaquiuanisresistitspeculationibus.Uisumest&hocadiicere,quodapudprobatissimosauctores,&praecicipuetheologosanimanonnunquamprospiritu,&hicpioanimasumiturindifferenter:perhocnonestinferendumquodspiritus&animasintunum&idemantementiscompositionem,sedpost&ineoconueniuntphilosophicumtheologis,namsiuementemuocemusspiritum,siueanimam,appellationeuniusnonexcludimusalterum:propterunionemiamfactam.Nondiciturunioueranisifueritinseparabilis:possunttamenunionisinitiaiaci,quaenonconsequuntureffectum:perhocnonstat,quinmensadhucimperfectamagisuelminusappellentur.Quiperfectamconsequunturmentem,suntpaucissimi,Quiinchoatamhabentmulti,quinullamueroplurimi.~~Nuncadcorporisanathomyamueniens(utsupra)dicobonamcorporisdispositionemadueramspeculationemessenecessariam(nimirum)quiacorpusexsuicorruptanaturaplurimumaggrauatanimam&impeditquominus,spiritusactionesperciperepossit.~~Nonnullisanaturadatumest,magisidoneosesseceterisadhancseparationemfaciendam,utpotequibusadnaturalemcorruptionemineorumformatione,peraccidensnullaprorsusuelpaucasaltemaccessitcorruptio.Minusaptisunt,quipraeterortiuamcorruptionem&accessoriam,expropriapetulantia,uictusquedissolutaserierationemimpediunt:utsunthi,quimundanisagitaticuriseaquaeextramundumperpetuasuntnegligunt,&quilargiusutuntureisquaenaturadeditinnecessitatem,quamparsit.Quapropterutiperaccessionemalicuiusquidimpeditur,itaperamotionemeiusdemiuuaripotest.~~FiuntitaquemedicinaephilosophicaeperAlchymicamartempreceterisexcellentissimam,apropriissemotecorporibus,quepernaturalemuimagendi,quamhabentinpropriumcorpus&postremotionemsuaepartispatientisretinent,idideminalienumcorpusobiectumexequipossunt&excellentius,quamanaturadatumilliseratinpropriacorporaperficere.~~Nuncquicquidestinrerumnaturaformamhabens&materiamdesideratinsuogenereperfici:quodnaturaledesideriumperfectionisomniumestpotissimacausa.Etcumnaturasibisimilinaturaeiungigaudet,acdelecteturinea,uincentementepersibisimilemedicamentumadiuta,corpusineandemcondescenderenaturamcogitur:sicutuincentecorporesibisimilibuscorroboratocorrumpentibus,animacogebaturprius.Quodnecuipiamabsurdumuideaturadiiciam.Quoduisnutrimentuminsanguinemnutritimutatureiusdemnaturaecuiusfueritnutrimentum:exemplumnaturadocetinhisquiferociumanimaliumcarnibusalunturassiduoferocissimosfieri.Nihilassumiturinnutrimentumanaturapreteridquodestsubtilius,grossum&feculentumreiiciturinexcrementum,&iterumnutrimentisuperfluiquoduisexcrementumnaturaperporosinsudoremuelperuesicam,autlachrimaseiicit.HocmouitpreceptoremnostrumTheophrastumParacelsumdicerequoduiscorporismembrumstomachumhabereproprium,inquodecoquiturnutrimentum,&fitineoseparatiosuperfluianecessario.Sipermembricuiuspiamstomachidebilitatem,huiusmodisuperfluitasnonseparaturobmalamdigestionem,superfluumhocnutrimentum,uelcarnesintalimembrocogitintumoremcorruptumexcrescere:quodapostemauocarunt,uelossapraeternaturamextendi.Huiusexempluminmultisuidi,nempecostasomnesabunolaterehacdecausapraeternaturalemordinemextensasfuisse,gibbumquesubscapulisexcitassepraeterdolorem:quianonpotuithaecsuperfluitasinapostemapurgari,propterossiumsoliditatem,&inexcrescentiamestdilatatasinepurgatione,doloreque,namoppressanonfuitamplius.Inmedicamentophilosophiconihilgrossirelinquitur,necsuperfluiquid:quapropterincorruptanaturatotumhocmedicamentumassumitacsineseparationetransmutatinsibisimilemnaturam,utpotesuperfluitatisexpertem.~~Incorruptanaturadiciturbalsamumnaturalequibusuiscorporibusnaturaliterinsitum,perquodeorumcalor&humoretiamnaturaliaquantumfieripotestacorruptionepraeseruantur,quodeficientecorpushumanumefficiturleprosum,&eoconualescenteperaugmentum,quodiamcorruptumestproptereiusdembalsamipaucitatem,inexcrementumeiicitur.Differtinhocmedicamentumphilosophicumaphisico,quodhocunacumsuocorporetraiectuminstomachum,nonaliasquamcibusintriplexalimentum,&duplexseparaturexcrementumilludinbalsamummercuriumautuulcanumtransmittatur.~~Oportetenimtrescorporisphisicipartespotissimas,sanguinem,sal,&sulphur,sibisimilibusnutriri.~~Hincfitquodcibipotusquequotidianicumsuissumunturcorporibus,namquoduiselementumsustentaturelemento,sedomniasimulconueniunt&intemperaturamconseruanturabaethereo,cuinostrumbalsamum&sociosquantumpossumusconformiareddimus,quoniamestincorporehumanoquaedamsubstantiaconformisaethereae,quereliquaselementarespartesineopraeseruat,acprosuisuiribuscontinuarefacit.~~Spiritusitaquemedicamentiphilosophicicum.animasuaiunctus,&acorporesuoseparatus,mentalespartesinsibisimilemsubstantiamtransmutat,corpusquoquephisicumacorruptionepraeseruat,corruptumquecorrigit.Methaphisicumhaberepossecorpusnostramnonnegamusmedicinam,tuncscilicet,quandocorpuseiusfactumfueritspirituale,spiritusquecorpushocinduerit:quodphilosophidicunt,fixumfieriuolatile,tandemuolatilefixum.Phisicumcertecorpusexcellentioricorporecurarinonpotest,quammethaphisico,nechumanamenscomponimeliusquamdispositionemethaphisica,postdiuinaegratiaedonumtamen.Exhisomnibusconcludimus,speculatiuamphilosophiaminsuperationecorporis,unionementalifactaconsistere.SedhaecunioprimanondumfacitSophum,atmentalemSophiaediscipulumtantum:mentiscumcorporesecundaSophumefficit,completamillam&beatamunionemtertiamcumunitateprimasperantem,&expectantem.~~FaxitOmnipotensDeusuttalesefficiamuromnes,&sitinomnibusunus,cuiusauxilionuncadhuiusfoelicissimaephilosophieprimumgradumueniamus,quodstudiumesseuerumcompertumestasincerioribusphilosophis,nonpriustamenquamrecapitulationequadameaquaepraecesseruntclariusexplicentur.~~Recapitulatioprimicapmens,utetiamfidos,estueredonumDeigratuitum,sic&uirtutesomnes.Hincnonsequitur,utaliquiputantadeasacquirendasnonesselaborandum,quiaDeusignauos&segnesnonexaudit,imopotiuseorumorationestanquamblasphemiasreiicit.Magnacerteforethominuminsania,panemaDeopetere,ararequidem&sererenolle:nonminorestdesiderarementem,&expectare,nullaprorsusadeamacquirendamadhibitadiligentia.Maximauero,siquistamignarusforetutputaretlaboresolo,gratiaDeinonimploratapriushancacquiriposse.Diligentesbenedictionesuareplet,dumsalutariapetunt,negligentesDeusnonexaudit,etiamsipetat.Petereuerediciturquisnonsolumore,sedcordeuelcumaffectuquidcumexigit.Quapropterantequaadprimumphilosophiaegradumpergamus,admonendosforediscipulosputaui,auxiliidiuiniimplorationis,deincepsaccuratissimediligentiaeindisponendoseipsosadhuiusmodigratiamrecipiendam.~~Dehacdispositionetantumtractatusistedisserit,gratiaueropetendaestdesuperadatoreluminumO.M.D.Necputetquispiamsupramedefinissementem,nonmagisquamPauluseisdemuerbisfidemaDeosolopetendamessedocet,nonapropriisuiribus,necaliundequamabipsoDeo.~~Etquiahuiusartificiataedispositionistressuntpotissimaepartes,utpotephisicamoralis,&methaphisica,necessariumfuitqualibethacintractationeuiaprogredi:quodlegentibuspostealiquebitampliusImpossibileestmalaeuitaehominempossiderethesaurumsapientiaefiliisreconditum,&malesanumadilluminquirendum,quantominusadinueniendumaptumesse.Haecestratioquaredemoralibus,&phisiciscorruptis,permethaphisicamedicaminacorrigendisloquamur.Incorporehumanolatetquaedamsubstantiamethaphisicapaucissimisnota,quaenullopenitusindigetmedicamento,sedipsamedicamentumestincorruptum.~~Uerumquiaphisicorumcorporumcorruptionibusobruitur,&impediturquominusperficiendisuasactionesexcerceat,philosophidiuinoquodamafflatucognouerunthancuirtutem,coelestemqueuigoremasuiscompedibusliberariposse:~~noncontrario,uelutidocetphysica,sedsuosimili.Cumigiturtalequidsiueinhomine,siueextraipsuminueniatur,quodhuicestconformesubstantiae,concluseruntsapientessimiliasimilibusessecorroboranda,pacepotius,quambellocontrariisessepellendacontraria.Exhistriplicempatetessemedicinamlabilium,utpotemethaphisicamphisicamatquemoralem.Adphisicicorporisdispositionemartificiatamutimurmethaphisicoremedioquocorruptionemeiusadnaturalemdigestionem,&expulsionemarceamus,hocoperantenaturaperformamintrinsecusroboratam.Haecestpraeparatiocorporisnostriphisicimetaphisicomodofacta,perquamadseparationemfaciliusperuenimusabsquecorrumpentiumimpedimento.Indecolligetstudiosuslectorquodamethaphisicaperalchimiamadphisicamdebetfieritransitus:operandophilosophice.Quidenimartesinuniuersitatibusuelaudiuisseuelpriuatimlegisse,nisidepotentiadeducanturinactum(magisquampsitacosuumcheire)prodest?certenihil:quiaomnisscientiaquaenonprobaturexperientianonestars,athaerensignorantia.Nuncadseparationemuoluntariamprogrediamur,quaemoraliphilosophiaperficitur.~~Completacorporispraeparatione,facileseparabiturareliquispartibus,cumeidemquicquidpraeterphilosophicamnecessitatemappetierit,abanima,suasuquidemanimiuelspiritus,denegatumfuerit,quidphilosophicasitnecessitasdiceturpostea.~~Exhacseparationeresultantunioprimaspiritusscilicetcumanima,perstudiumphilosophiaemoraliscontinuatum.Eranthaecstudiosisproponendaprius,utcognoscerentquaratione,methaphisicacumphisicis&moralibushicmiscuerim,&quandomoraliamethaphisicis,&hecilliscomparandasuntacphisicis:nefortesublabyrintohaerentesintroitumadremcapescendam(utsolentplurimi)praestruxisseuidearlectoribus.Destudiophilosophico,primoquegradu.Cap.Ii.Studiumphilosophorumestinquisitiosedulaueri&necessarii.Uerumestesseaquonihilabesse,cuiqueniladesse,multoqueminusobessepotest.Necessariumidomnequocarerenonpossumus.Ueritasitaquesummauirtusest,acinexpugnabilecastrumpaucissimisinherentibusamicis,atinnumerisobsessuminimicis,paulominusquamtotimundonuncinuisum,sedinsuperabilepigniiisquipossidentillud.Hacinarceuerus&indubitatusphilosophorumlapis&thesauruscontinetur,quinonerosusatineis,necpersossusafuribusmanetinaeternumcaeterisdissolutisomnibusmultisinruinampositus,aliisadsalutem.Hecestresuulgouilissima,spretaplurimum,&exosa,nontamenodibilis,atamabilis,&preciosaphilosophissupragemmas,&aurumobrizon:omniumamatrix,omnibusfermeinimica,ubiquereperibilis,&apaucissimis,quasinullisinuenta:peruicosacclamansomnibus,ueniteadmeomnesquiquaeritis,&egouosducaminueramsemittam.Haecestresillatantumauerispraedicataphilosophis,quaeuincitomnia,necabullareuincitur,corpus&coromnedurum&solidumpenetrans,acomnemolleconsolidans,&adomniduroresistendumconfirmans.Nobisomnibussefacitobuiam,&nonuidemuseam,uociferans&altauoce.dicens,egosumuiaueritatis,transiteperme:quianonestaliusaduitamtransitus,&nolumuseamaudire.Odoremsuauitatisemittit,sednonpercipimuseum.Dapibussesenobisliberaliterinsuauitatemoffertindies,&nondegustamuseam.Blandenosadsalutemtrahit,&eiustractuiresistentes,sentirenolumus.Quoniamfactisumussicutlapidesoculoshabentes&nonuidentes,aureshabentes&nonaudientes,naresnonolfacienteshabentes,orelinguaquemuniti,nondegustantesnequeloquentes,manibus&pedibusniloperantesnecambulantes.Omiserumtalegenushominum,quodlapidibusnonestprestantius,imolongeinferiuseo,quodhoc,nonilli,rationemdaturisuntoperationumsuarum.Transmutemini(inquit)transmuteminidelapidibusmortuisinuiuoslapidesphilosophicos.Egosumueramedicinacorrigens&transmutansidquodnonestampliusinidquodfuitantecorruptionem,acinmelius,&idquodnonest,inidquodessedebet.Eccepraeforibusconscientiaeuestraesumnoctesacdiespulsans.&nonaperitismihi?tamenexpectomitis,necauobisiratarecedo,sedpatiensiniuriassustineouestras,cupiensqueperpatientiamadeamexhortandouos,ducere.Ueniteiterumatquesaepiusiterumuenite,quisapientiamquaeritis,&emitegratis,nonauronecargento,minuslaboribuspropriis,quodofferturuobisultro.Sonorauox,suauis&grataphilosophantiumauribus.Ofonsdiuitiaruminexhaustibilisueritatem&iustitiamsitientibus.Odesolatorumimperfectionisolatium.Quidultraquaeritismortalesanxii?curinfinitisanimosuestroscurisexagitatismiseri?quaeuestrauosexcaecatdementiaqueso?cuminuobis,nonexuobissitomnequodextrauos,nonapuduosquaeritis.Propriumhocsoletesseuulgiuitium,utpropriacontemnens,alienaquaesuntsemperappetat:propriumhicpronobisappropriatosumimus,namexnobisipsisnihilhabemusboni,sedsiquidhaberebonipossumus,abeoquisolusestbonusferimusacceptum:econtraquodhabemusmali,nobisipsinosappropriauimusexalienomaloperinobedientiam.Propriumergonihilhominiestexsuo,praeterquammalumquodpossidet:quodexbonobonumhabet,nonexseipso,sedcontributepropriumhabet,exbono,cumrecipittamen.Lucetinnobis(licetobscure)uitaluxhominumtanquamintenebris,quaenonexnobisest,&tamenquaerendaestin,&nonanobis,sedabeocuiusest:Hicillamplantauitinnobis,utineiusluminequiluceminhabitatinaccessibilem,uideremuslumen,&hocceteraseiusprecelleremuscreaturas:illisimileshacrationefacti,quodsintillamsuiluminisdederitnobis.Estigiturueritasnoninnobisquaerenda,sedinimagineDeiquaeinnobisest.Ulterius,utdefinitioniuerifaciamussatis,dicimusesseueronihiladesse,namuniquidadestquaeso,quidetiamdeest,autquidcontranitipotest?cumnihiluerepraeterilludunumexistit.Quisignoratperfectumessenilpraeteridunumquodnecinaliquodiminutumest,necsuperfluiquidadmittit,sedabundansestpotentia&uirture,sicutexabundantiatribuerepossitdeficientibus,&semperaequaliterabundare.Quidenimtalepotestessepraeteridsolumquodomnidatessequodest,&essenonrecipitabalio:sedipsumessetotumest,quodessepotest,cuinihilobest,quiapraeteripsumnihilest.Quodnihilestuerenonest,&econtra,quoduerenonest,nihilest.Quicquidextraueritatemest,uerenonest:quiaueritasilludunumestomneuerequodest.Falsitasigiturquaenonest,nisiquodesseuerocontrariumest,&essenondebet,necnisiperessentiaeueraepriuationemestnihilest:quiauerenonest.Undeconcluduntueriphilosophipeccatum,&mortemnihilesse,quianonproceduntabesseuero,sedabessentiaeueraepriuatione.Peccatumigiturestpriuatioboni,quaecausamortisefficiensest:quiamorsestpriuatiouitae,quaeuita,bonifinisest.Exbonoquidemueritatisstimulusresultat,cuinonpraeualebuntaculeimortis,&contraquemcuiquequantumquedurodurumestcalcitrare.Quicunqueueritatiquidpiamadiicereuellet,falsumproueropalliationequadamsubstituerecogeretur,ideoquodueritasperfectionisamictusolocircumfultanonueretur.Quodsinosterprimusilleparensamictumhunciustitiaenonexuisset,ueritusnonfuissetuiderinudus,qualisanteanonuidebatur,necerat,sedomnidecoremunitus.PriuatisAdamueritatisamictuperenni,falsumquesiuitpalliumafrondibusarborum,quofassusinseipsosuumerrorem,&coramDominodixit,nudussumdomine:cuiusmisertusDeusquodueritatemamisisseuereretur&fateretur,proterrenefoelicitatisamictuperdito,perennisgloriaeuestemnuptialemgratisillirestituerestatuit,perpropriumfilium;quiueritatisuiamsenobisacuitamessedixit,&ostendit,cumsuamortemortemanobisperpetuam,quadigneplectidebebamusomnes,abstulit.Uidetefratresigiturquantussitueritatiseffectus,utergasuosinimicos,modorecognoscanteam,sitbeneficaplacidaque.~~CumAdamopeccauimusomnes,atpaucissimisunt,&ferenulli,quicumeonuditatemsuamapertefateantur,imopotiusquisquequoquecupituiderinaedum,sedesseperfectior,licetomniumipsesitimperfectissimus,&byssopurpuraquepalliatusmaximenudus.~~Uitiumhochaereditauimusaprimiparentisappetituprimo,quodcaronostrapraecaeterismaximeiureueliniuriasapere,possidere,uelhonoraridesideret:quodpotissimumhocsaeculohominumeststudiumexitiosissimum.Ueritasiterumnullipotentiaesubiicituruelmundanaefortitudini,quaproptereinihilobest,namipsametestfortitudouera,potentiamtotiusmundisuperans.Quodsicorpusueritatempossidentisinmillefrustasecetur,nilpatituranimuseius,atineomartyriogaudet.Haecestueritatispotentia,quampaucisuntadepti,sedinfralatiusaudietiseiusexcellentiam.Nuncdicemusulteriusquasproptietateshabeatueritas,pietatemscilicetcumiustitiaiunctaminseparabilinexu.Estenimpietasgratiadiuinitusdata,quaedocetunumquenqueseuerecognoscere.Iustitiaquidemretributiocuiusquecuiquequodsuumest,dicitur:quicunqueuirtuteshaspossidet,omniumestditissimus.Sciendumestetiamhoclocopietatemoperaripacem&misericordiam,dequibussuolocodicetur.Restatnuncutphilosophicistudiipartemalteramintueamur,quaenecessitasest.Uictuquidem&amictucarerenonpossumus,ergonobissuntnecessarii.Deliciisincibopotuque,uestiumquoqueluxubyssino,coccineo,purpureouecarerequiuis(etiamquihabet)potest,ergononsunthaecnecessaria.Paucisuntquinecessitatemobseruantphilosophicam,uulgaremquisnonuelydiotaquiuisinuitesustinet,eoquesolocarerecupit,quodassequinonpotest.Iudicatomniauulgussuperficialitersecundumappareutiam,secundumprofunditatemsuntquiiudicantferenulli:hincfitquodueritasexosasit,cumsublacerocorticeproditinlucem.Pluspossuntnuncsplendidauestis,&armillae,torques&monilia,quamipsaueritas&sapientia.Quidmirum,cumsapientiasummamundostultitiafactasit,haecuerosapientia:testanturscripturaesacrae.UeritasipsaChristusacsapientiatollituramundisapientibus,quiaexmundononestattamensuperatmundum,Barabasuerolatropotiuseligitur,quiafuitexmundouitiosus.Curmiramuritaque,simundusuerarumartiumprofessores(cumueritatemipsamsitpersequutus)tanquamuenenumabhorret?quodipsigentilesmundisequacesapertefatentur,cumueritatemodium&obsequiumamicospareredicunt:hacsuadoctrinauidenturhominibusambitionempersuadereuellemagisquamuirtutem&ueritatem:Haecdicoquiasinuncinlucemadferaturhocferreosaeculoquid,exueris&indubitatisPhilosophiaeueraefontibus,quodinutilitatemfaciatreipublice:sinonsitEthnicorumacgentiliumdoctrinaeconsonum,abhisreiiciturquisuccumilliushauserestudii,quodinanisillaphilosophorumscholacommentataest.Dicitequaesouiriiuditiosi,quipotestfieri,utGentiliscarensomninolumineuero,lumemadferataliis.HumanamhabueruntSapientiam&mundanam,quaeStulticiareputaturapudDeum,quiaexDeononest,&tamenparensomnisfiliumtorquetadeamaddiscendumpermediamaetatem.PostmodumsitalemcontingatPhilosophumementitumcumuerospeculatiuoconferreSopho,moxerumpitinconuitiacontemnensomnebonumacuerumquodasuopedagogononaudiuerit:tanquamnihilboniueriqueforetpraeteridquodaGentilibusueritatemignorantibusprocessisset.PlusenimpotestspeculatiuaMensadiutauerolumineueritatis,unicotantumannouelmomentoconsequi,quamassiduus,&improbuslabortotiusaeuihominis,absqueluminequaerentislumemabhis,quilucecarentomni.Seduideamusquaenamsitdoctrinagentiliumphilosophorum.Summumbonumponuntbeneuiuere,quodinhonestumpartiuntur&utile.Honorumambitionem&laudesmaximereputanthonesta:deniquediuitiarumpartum&conseruationemquocunqueiureueliniuria,bello,uelsudorefacta,uocantutilia:exquibuspostmortemaliudnihilexpectant,quiposteritatimemoriamsui,famamquereliquisse:Resurrectionempartimitanegantes,partimignorantes,poematummillenugaspraeterueritatem,cuiusquidemexpertesfuerunt,effinguntinhominum,&suiipsiusperpetuumexitium.Eccepropterquamdoctrinamoportetuerarumartiumprofessureshisexososessemaxime,suidequibusuisartibus&facultatibusplusreportassenomengerunt.Tametsiueritatemoboculosponatexperientia,nisiperinexpertasopinioneseorum,quiueritatemnunquamsuntexpertisitcomprobatumprofalsouerumobiicitur,&maximoclamorefatuusestimatur,quiueritatemprofiteriuelit.Quodsiquisetiamuanosauthoresmeritodetestetur,moxeorumdiscipuliminanturinuniuersitatibustales,uelafficeresupplicio,ueldedecoresummo,quodequitationemasiniuocant:interimnonuidentipsiquodeorumsitsolatiumperuicosindiesasinosequitare,quibusaliosdedecoreconaturexcipere.Quidtandemsubticebiturueritas,quiasicutidocentgentiles,odiuparit?minime,sedpotiusobiremortemphilosophumdecet,quamnegareueritatem.Inomnibusestobseruandaueritas,utsummumapudchristianosbonum:beatiquibusdatumestcoelitusineaperseuerareinfinemusque,quodpaucissimis(heimiserum)contingit.RogemusDeumuthuiussoliusnosfaciatparticipes.Concludendumigitursolamueritatemexpetendam,sollicitequeforequerendamabomnibus:adcuiusfastigiumulteriusquisaliendumsitaudite.Recapitulatioprimigradus,&secundiCapituli.Philosophistudiumsuumininquisitioneueritatis,peropinionesrationiconsonas,dirigunt,inhisquaesensumfugiunt:atChymistarumstudiumest,insensualibus,insensualemillamueritatemasuiscompedibusliberateposse,perquamcoelestesuirtutessubtiliadmodumuenenturingenio.Quicunquechymicamartemaddiscereuult,philosophiam,nonAristotelicam,sedeamquaeueritatemdocet,addiscatoportet.DicetquispiamAristotelisdiscipulus,anAristotelemfaciammendacem?nonegosedipsese:nameiusdoctrinatotaconsistitinamphibologia,quaemendaciorumoptimumestpallium.CumipsePlatonem,&reliquosreprehendisset,querendaefamegratia,nullumpotuitcommodiusinstrumentumreperisse,quamidemquoinreprehendendo.fueratususAmphibologicosermonescilicet,scriptasuaquaecontrasinistramoppugnantem,dextrosubterfugiosaluans&estcontra:quodSophismatisgenusinomnibuseiusscriptisuiderelicetquaeetiamaquouismediocriterdoctoinutranqueparteminterpretaripossunt.HocsemperfuitSophistarumstudium,utquaedamCla.Philo.msubterfugiamolirentur,quibusiamuictisuastegerefalsitatespossent,adeaquetaquamadsactamanchorampericlitantesconfugerent,utestasinorumilleclipeus.Contranegantemprincipianonestdisputandum,nonsinecausapropugnaculumhocextruxerunt,namarteseorumexfalsisconstabantprincipiis.NonmeliuscontraSophistasagendumestquamsuaprincipiaperspicacissimenumfalsasintexaminando:hocretilitioquemuismalecautumirretireconantur.Sedmissafaciamushaecdonecdisputandumsit,scriptisqueprobandumulterius:adstudiumchimicumredeamus.Ueritasinartechimicapermanualempracticam&Pyromantiam,separationepartiumasuototofactaqueritur,quodstudiumAlchymistarumest.Desecundograduphilosophorum,quidiciturCognitio.Cap.Iii.Cognitioestopinionumdeueritatequorumuisconceptarum,perexperientiamcerta,&indubitataresolutio.Opinioueritatisestinanimohaerens&dubiapraesumptio.Experientiaueritatisestmanifestademonstratioresolutioquidemestdubiidepositio.Nonpossumusdequouisdubioaliascertifieriquamexperiendo,necmeliusquaminnobisipsis.Quapropteridquoddeueritatesupradiximus,uerificemusanobisfacientesexordium.DiximussupraPietatemincognitionesuiipsiusconsistere,hincfitutabipsacognitionemphilosophicamincipiamus.Nemouerepotcognoscerese,nisisciatquid,&nonquisipsesit,aquodependet,uelcuiussit(namsuiiurissecundumueritatislegemestnemo)&inquemfinemfactussit.HiscognitisincipitPietas,quaecircaduouersatur,utpoteCreatorem,&creaturamsuisimilem,impossibileestcreaturamaseipsasecognoscere,nisipriuscognitosuoCreatore.Quipotesteffectusantecausam,cognosci,nonnepraeceditomneprincipiumsmmedium&finem,uelafineremaggredieturquispiam?Deusestsineprincipio&finepersepersistens,omnirepletusgloria,quamsolusexproprialiberalitatepossiderenoluit,sedeiusnosfacereparticipes,quosadimaginemsuamcondidit:primumliberalitatiseiusexemplar,&mysterium.QuifitigiturutadmirandumilludArchanumignoremusexueritate?Audifrater,sicutapreciosissimodeuilissimocreatisumus,itaproptermateriamexquafacti,sumusaduilequoduispronimagis,quamadidquodnosdeuilipreciosissimospostillumfecit:imopotioresangelis,simansissemusintalidignitatisgradu.Admireminiquotquotmecumestismortalesmiseri,quodsummusrerumartifexuilissimamdelimoterraemateriamcontractaremanibusuoluerit,&exeapreciosissimamexcitarecreaturam:nonabsrefactumputemus,sedutagnoscamusquidnamsimus,&abelationissuperbianoscontineamus:quodsecusfacientesnemonostrumnonpauperemquemDeuselegit,odit,cumtamenexeademmassa,quafactisumusomnes,constet:hincfitutpersonarumnonsitacceptorDeus,sedpaupertatis,&humilitatisamator,&inimicuselataesuperbiae.Nemocreatorempoteritmeliuscognoscere,quamexcreatura,sicutexoperenosciturartifex.~~Uideamusigiturquisillesitquideuilissimopotestexcitarepreciosissimum,nulluscerrepraetereumquicreauitutrunqueNullomodopinsernapotestuinuminaquampermutare,tamenidpotestquiuinum&aquamcreauit,maiuscumterraminanimamuiuentemtransmutauit,fecit,&quodmaximumest,supremobeatitudinisidono,scilicet,imaginesimilitudinequesuisdotauiteam:~~pereasdatumestiomnibusfaluosfieri,quidonumhocrecipiunt,sednolentibusacciperegratisquiddabitur?certenihil:habeantigiturilliquodsuumest,utserueturiustitiaelocus.Propriumcuiquesuumestquodelegitaprincipio,damnatioscilicet.Gratuitumestaeternaesalutisdonum,hisquicumgratiarumactionerecipiuntillud.Cumitaquepretiumuilecharumquesimus,uideatquisquenostrumquidpotiusoptet:resintelligentibusperseclariorest,quamilliuselucidationesitopus.Scimusuilequodsumus&praestantissimumaquoprocessimus,restatinhocnegotioperpendamusquare,uelinquemfinemfactifuerimus.CreauitomnipotensDeusprimumhominemAdamumadimaginem&similitudinemsuam,utipsiDeoforetinaeternumadgloriam,&immortalisesset,nonanxius,nulliusindigus,semperinDeogaudens,terrenispalsionibusnonsubiectus.Uerumquiatantummunusnonagnouit,uilifecit:cognouittamenquodperfectusfactusesset&sapiens,atineacognitionenonpermansit.Consideremusergoquantumbonincognitio,quantumquemalihuiusmuneris,&uerbiDeiuilipendiumattulerit,cumeximmortaliperpetuoreddideritmoribundum:namquimoriturinaeternum,&semperinagonemortisdegit,&nunquamdefinitmori:hincfitutperpetuadicaturillamors,uelutiuitadicituraeterna,quaDeouiuemusinaeternum,&nunquamsinemusuiuere.CumigiturprimusparensunasecumnosomnesDeorebellesfecisset,acinimicos,misericordiamotusOmnipotensDeuspaceminirenobiscuminduratisuoluit,quipacisestauthor.Quiseritlapideusille,quicumdiuinaebonitatishocmysteriumanimoreuolueritcuminimicosuo,licetiniuriamabeoreceperitnonreconcilietur?Quitandemfit,quodinimicorumintermortalesneuteroffendensueloffensampassus,alterumaggrediuelitreconciliationis,ergo?Certenonaliadecausa,quamquodnemoseipsum,&perconsequens,necDeumcreatoremsuum,necproximamequipollentemcreaturamcognouit:quofitutpacemnonamplectaturisquieamignorat.Estenimpaxmisericordiaeradix,namquipacemnonhabet,misericordiamnonexercebit,necetiamassequetur,donechabeat.NonestquodhoclocoPacem&misericordiamconfundamus,quiapaxestmisericordiaecausa,uelutipacisestipsapietas.PacemergosicumDeohabuerimusperpietatiscognitionem,paritereamcumproximotaminimicoquamamiconecessariosumushabituri.Maximecumconsiderabimus,quodsummusillererumartifexuermiculodiabolimancipio,perpacisamplexumsuae,misericordiamfecerit.OmiserimortalesquotquotmisericordiamexpectamusaDeo,coramquomiseriamnostramnonagnoscimus.UndequaesoMisericordia,quamexmiseriaeconfessionepercordiscontritioneminemendationemfacta?~~Quodsidemumnostramfratrumquenostrorummiseriamnonignorabimus,atparicompensabimuspondereseculibonishuiusopimioresfacti,diuitiarumaeternarumnosabundantioresnonexistimabimusillis,quiprorsusopibusmundidestitutisunt.~~Quismortalesinterhocuereconsiderat,bonorumquesibisoluminhocMundoconcreditorumcommunione,fratremegenumnonsolabituridatuconsiderantem,&egotibimoxostendamquitalediuinumarchanumagnoscat.InhisomnibusDeussuumerganosamoremsatisadhucexplicuissenoluit.UeruumsuanosaccusanteIustitiacuinihildiminurumessepotestunquam,nonmagisquameiusmisericordiae,nobispotiusquampropriofilioparcereuoluit,inquopax&Iustitiasimulosculataesunt.QuareigiturnonosculamurnosinChristofratresfactipares,cumnosmiserosuermiculossummusrerumosculeturartifex,&infiliosuounigenitopraestantissimasfacitcreaturasdeuilissimispropriomalofactis.QuotquotDeumagnoscuntinfilio,pariter&filiuminpatreperSpiritumsanctum,cuinonreluctantur,fratremetiamagnoscunt,&nonalii.Haecsuntuera&indubitataueraephilosophiaefundamenta:sedquianondumabomnibuscognitasunt,licetauditamultis,adhucinaliquorumnonbeneresolutorumanimispossethaereredubium,animagnatiopraedictorumueritatisamoreminnobisexcitarequeat:operepretiumillisfueritambiguitatemhancexperimentoperseipsos&inseipsisfacto,deponere,huncinmodum,quisequitur.~~Consideretunusquisquepenessediligentereaquaesuperiusdictasunt,degustataquesepiusruminetanimosincero,sicpaulatimscintillasaliquotmagisacmagisindiesperluceresuisoculismentalibuspercipiet,acintantamexcrescerelucem,utsuccessiuotemporequaeuisinnotescent,quaesibinecessariafuerint,necampliusinueritatequouisherebitmodo:~~sedpietatisexercitioiustitiaequepaulatimassuescensrituuiaquepraemissis,animitranquillitatemsentiet,quatandemallectusintelliget,maioreminanimodelectationemesse,quamincorpore.Nonpriusincipitueracognitio,quamperennium&labilium,cumuitaetuminteritusoblatacoparatione,selegatAnimacumAnimoiungidelectationemaioritractahuius,quamCorporis.~~ExeacognitioneMensoritur,&corporisuoluntariaseparatiosumitexordium,cumanimarespiciensexunacorporisfoeditatem&interitum,exalterapartepraestantiam&foelicitatemanimiperpetuam,cumisto(diuinosicdisponenteflatu)connecticupit,alteropenitusneglecto,uthocsolumappetat,quodaDeoconclusumesseuidetinsalutem&gloriam:~~Corpusinamborumiamunitorumunionemcondescenderecogitur.HaecestadmirabilisillaPhilosophorumtransmutatiocorporisinspiritum,&huiusincorpus,dequadictumnobisrelinquituraSapientibus:facfixumuolatile,&uolatilefacfixumuthabeasmagisteriumnostrum(intellige)facdepertinacicorporetractabile,quodanimipraestantiacumanimaconuenienteconstantissimumfiatcorpusadomniasustinendumexamina.Probaturenimautumigne,quoreprobaturomnequodaurumnonest.Oprestantissimumphilosophorumaurum,quoditantursapientiaefilii,nonilloquodcuditur.Adestequithesaurumphilosophorumtamuarioconatuqueritis.reprobatumauobislapidemcognosciteprius,quisillesitantequamquaeratis.Mirumestsuperomnemiraculum,quodquispiamappetatignotumsibi:fatuumcerteuideturidabhominibusquaericuiusueritatemnonnorunt,quianihilineospeirelinquitur.Suadeoquibusuisergoperquirentibus,utcognoscantpriuseiusquodqueruntueramexistentiam,antequamquaerant:siceoslaboribusfrustrarinoncontinger.Sapiensquaeritquodamat,necamarepotestquodnoncognoscit,aliasinsipiensesset:excognitioneigiturnatusestamoromniumueritas,quesolauigetinomnibusuerisphilosophis.Recapitulatiosecundigradus.Capiii.Nonestquodquispiamputetmehictheologicatractareuelle,sedtaliaquaerusticum&pueroslaterenondebent:exquibustamenaltiusquamliterasonatrepetitis,omnemScientiam&ArteminomnibustamcoelestibusquamprophanisrebushauriuntSapientiaefilii.Frustralaborati,omnesabditorumNaturaesecretorumindagatores,cumaliamingressiuiam,terrenorumuirtutesperterrenadetegereconamini.Disciteigiturcoelumpercoelumnonperterram,sedhuiusperilliusuirtutescognoscere.NemoenimascenditinCoelumquodquaeritis,nisiquideCoelo(quodnonquaeritis)descenditilluminetcum.Incorruptibilemquaeritismedicinam,quaecorporanaedumacorruptionetransmutetinuerumtemperamentum,sedetiamtemperatadiutissimeconseruer:talemalibiquamincoeloreperirenonpoteritisunquam.Coelumuirtutesuaperinuisibilesradiosinterraecentrumundiqueconcurrentesomniapenetratelementa,&elementata,generat,fouetque.Nemoinseipso,sedinsuisimili,quodetiamexipsositgenerarepotest.Foetusetiampromiscuusutriusqueparentisinsenaturamitaretinet,utineoparensuterquepotentia&actusitreperibilis.Quishaerebitampliusnisilapisingenerationephilosophica?Sicognitiohaecadhuctibinonsuffeceritamicelector,cumeaquedataestinclauenostra,nonestquodtecumagamlatius.Uerumnetibidemeconquaerendimaneatansa,dicamulterius.Disceexteipsoquicquidest,&incoelo&interracognoscere,utsapiensfiasinomnibus.Ignorascoelum&elementapriusunumfuisse,diuinoquoqueabinuicemartificioseparata,ut&te&omniagenerarepossent?Sihocnostireliquum&tefugerenonpotest,autingeniocaresomni.Rursusinomnigenerationeseparatiotalisestnecessaria,qualemdetesupradixifiendam,antequamaduerephilosophiaestudiauelumapplices.Exaliisnunquamunumfaciesquodquaeris,nisipriusexteipsofiatunumquodaudistislatiusqueaudiesinsequentibus:nantalisestuoluntasDeiutpiipiumconsequanturopusquodquaerunt&perfectiperficiantaliudcuifuerintintenti.Malaeuoluntatishominibusnihilpraeterquodseminauerintdaturmetere:imoquodmagisestpersaepebonumeorumsemeninloliumproptereorummaliciamconuertitur.Facigituruttaliseuadasqualetuumesseuisquodquaesierisopus.DetertiograduPhilosophico.Ca.Iiii.Amor:philosophicusdicitursecretorumabuno,rursusperunionempartiumintotoconcordia.UnionemapprimediligitDeus,quiaunusest,&quicquidcreauitunquamsubunioneconclusit.Abunodeterminato,perunumindefinitumfactoproceduntomniaquaefinitasunt,acrursusadunumsuuminstinctunaturaliquaequaetendunt:aquosiquaepiamdeclinauerint,aphilosophissubsecretobinariocontinericensentur,&perternariumadunionemreducidebere.CreauitDeuscoelum&terram,acomniaquaeineissunt,occultomodosimulunita,manifestosecreta.SubappellationeterraeconcludunturElementa,quaecontinenturaCoelotaliquefoederiscomplectunturamore,qualeminteraliascreaturasuixuiderelicet.~~Animaliabrutaquaequaebinasesediuinoprorsusordineconiungentiauidemussincerioriuinculoquepurioribusconstantelementis,utsuntuolatilia,reliquaminuscouueniuntpromateriaedequasuntconflatapuritateminori,tamenconiungunturlicetpromiscuemagis.~~Adpraestantissimamcreaturamdeueniamusexuilissimocreatam,utpotehominemquemdelimoterrecreauitDeus,animalpersemobile,quodindemoxspiriturationaliunumfecit:occasionequamouetursolacaeterisanimantibusirregulariusessequisnonpercipit?quauiuumest&rationalefactum,excellentiusinteroperaDeinullumessepotest.Abhocscilicethominecumadhucinexcellentissimostatuforetantelapsuinsecreuitdeusfoeminam,osabossibuseius&decarnecarnemeius,utfirmiuscaeterisanimantibusunirentur:nondicunturunirinisiquaefuerintabunosemotiprius,sedconiunstantum.Cumigiturinseipsononpossetinalterogignerefuitnecesse.Hacdecausapraeceterishumanageneratioreuerendaest,quiafitinterduosquipriusunumfuerunt,&iterumuiuumdiuinomatrimoniofactisunt:testantescriptura&eruntduoincarneuna,quorumuterquepropteralterumrelinquetpatrem&mattem,&adherebitalteresuaeparti.Nonestaliasexistimandum,quamuxorismaritum,&huiusillamaltoramforecorporisparteminseparabilem:cumuiderimuseosalitersegerentes,iudicabimusillosnonunitossedconiunctostantumesse,nonamoreuero,seduelturpislucriuelillicitipotiusappetitusextinguendicausa,cuiusigniscumrefrixerit,frigentomniasimul.Nontalisestamorphilosophicus:naminextinguibiliprorsusaccensusigne,nonextinguitur:quicunqueperspiritumuniuntur,spiritusinunionemanent,quaeueropercorpusiunctasunt,defacilisoluunturcorpora.Est&parenerganatos,ethorumergaparentespropriusamorquiphilosophiconullomodocompararipotest:namprognatopater,necproparentefilius,minusprofratreuelsorore,sororautfrater,uelquispiamamicusuelminimaesuaeiuncturaepatiiacturamnollet.Quisillequiproseipsomortemobirelibenterquantominusproquopiamaliouelit?Ubitandemquerendus?Certenonalibiquamundeprocessitamor.SicDeusdilexitmundum(intelligehominem)utpropriumfiiliumnasciuoluerithominem,quiprohominibusmori,mortequesuaiustitiae,quanosplectidebebamus,mortempersoluereposset.NonpotuitenimfiliusDeimori,sedhomofactus,mortuusestperfectushomofiliushominis,iustusqueiustitiamcompleuit.OadmirandusamorDeiergahomines.NonexAristotelisinaniphilosophia,necreliquorummundiSapientumhuius,tamfoelicesundaemanant,quas(dumnosuanisattentosstudiisdetinet)preterimusomiserisodales:adaliamanimosnostrosphilosophiamuocatamoristediuinus.ColloquiumquoconaturAnimusAnimam&Corpusadsetrahere.InterlocuioressuntSpiritus,Anima,Corpus,&Philosophiaamoris,hisliterisdesignati:S.A.C.&Ph.S.Agitedumigituranimamea,corpusquemeum,surgite,nuncanimumsequaminiuestrum.Ascendamusinmontemexcelsumhuncnobisoppositum,decuiuscacumineuobisostendamiterhocbiuium,dequopernubem&sinelumineloquutusestPythagoras.Nobisapertisuntoculi,tumpraelucetSolpietatis&iustitiae,quoducenonpossumusauiaueritatisdeflectere.Uolgiteprimumoculosaddextram,neuideantuanitatemantequamsapientiamperceperint.Uidetisnerelucensillud&inexpugnabilecastrum?A.&C.uidemus.S.IneosecontinetPhilosophicusamor,decuiusfontefluuntaquaeuiuae,quasquidegustaritsemel,nonsitietuanitatemamplius.Abeolocotamamoenosuauiquerectaprogrediendumestadamoeniorem,inquoSophiamoramtrahit:decuiusetiamfontescaturiuntaqueprimislongefoeliciores,quasquigustarintinimici,pacemeosinirenecesseest:eorumquideueniunteopleriquesolentaltiustendere,sednonomnesoptatumassequuntur.Estlocusultradictos,quemadireuixlicetmortalibus,nisiperdiuinumnuinenadimmortalitatisgradumassumptisint:atantequamintroducantur,mundumcogunturexuere,caducaeuitaespolioretento:nonesteocumperuenerint,quodampliusmortemtimeant,imopotiuseamindiesamplectantursuauius,quaminmundoquidunquamsuaueiudicatumesteisamplexudignum.Ultrahaectrialocaquicunqueprogrediuntur,abhominumoculiseuanescunt.Quodsisecundum&tertiumlocosuiderelubet,ascendamusaltius.Ensupracristallinamprimamarcem,aliamargenteam,uidetis,ultraquam&tertiamadamantinam,quarrauerononcaditsubsensum,donecultratertiamdeuentumsit.Hicestaureusperpetuefoelicitatislocus,solicitudinisexpers,&omnirepletusgaudioperenni.Nuncadsinistramdeflectamusoculos.Enuidetismundumuoluptatibus&diuitiisplenum,inquonihiloculocaducodesplicerepotest,athuiusperegrinationisuideamusexitum.Uallemobscuramfuliginosorepletamcaligine,subfinemhorizontiscernitisperspicue.A.&C.Cernimusquidem.S.Cumiiquilatamhancingrediunturuiameoperuenerint,horumsolatiauertunturintormenta,quorumnullusestfinis:quodsiuelitisauremartentiuspraebere,potestishincululatumpercipere,nisiuosimpediateorumgaudiirumor,quitamanxiemtenduntinsuiruinam.A.&C.Audimusprofecto,sedquifit,utistihucnonredeant?S.Quiamiseriaeuallemhancnonuident,donecpostremampoenitentiaeuiampraeterierint,postquamnonestreditus.A.&C.Suntigituralseuiaeperquasabeograuipericulodeflecterepossint?S.Imoduaelateralestantumindextramhucadnos,utuidetisuergentes,namabhoclocoinquoiamsumusperprimamarcemoportetomnesfaceretransitumquiresipiscunt,utquaeuidetisnunc,uideantipsi.A.&C.Miramusquodmiseriaeuallemnonuideantprius.S.Mirumnonest,quiaplanaestuia,facilis&grata,hominesalliciendoseducens,tuminplanoquouisbreuisesthorizon:quodsihucutnosconscendissent,exitumutriusqueuiaepercepissent.A.&C.Quonomineuocantur?S.Lataquidemerroris,lateraliumpriorinfirmitatis,posteriorpaupertatis,&haecinquasumusueritatisdicunturuiae:quarumlibetinostiopositusestangelusDomini,quitractusdiuinispiritusnominatur.~~Hicinhocpassuprimotrahitomnes,cuitractuisirestiterintmiserimortales,laxanturhabenaepertinacibus,quosuiamerrorisingressosadhucexpectatDominus,donecaliquandiumundanisabusideliciis,perpropriampetulantiamincidantincorporisinfirmitatesnonimmerito,perquodinerroremtractifuerint.~~Paucissimiquoserroremsuumagnoscerecontingit,perprioremresipiscentiaeuiamadlocumhuncredeunt.Reliquaparsmaximacumhisquiprimononresipueruntloco,pertinaxulteriusprogreditur.Nonnulliquiperinfirmitatemcastigarinoluerunt,&aliiquinondumcastigatisunt,inpaupertatempropriacausapermittunturincidere:exquibuspaucissimipoenitentiaeuiamposterioremingrediuntur.Plurimiueroproceduntinerrorecaecutientes,donecinfoueamcadant,aquasurgerenonlicet.A.&C.Paucosuidemusperpoenitentiaeuiasredire.S.Hocimpeditcorpus.C.Ategouotiusmoriuellemcenties,quamlataminfinemusqueuiamperficere.S.Quiauidistisicloqueris,atuidesishuiusmemorinposterum.C.Quocunqueuosieritispromptissimumsequar:sedpriusquamdiscedamushincdicprecor,quifactumsitut&noslatamnonsimusingressiuiam?S.Quibuscoelitusptimumdominitractumreciperedatumest,Deononsibiferantacceptum.C.Trahunturtamenomnes.S.Uerumest,atomnestractumnonrecipiunt.C.Quenamesthuiusoccasio?S.Quodinbiuioexistentes,oculosmagisadsinistrasuanitates,quamadhuncdextrumuiuentisaequaefluuiumtamadmirandofluentemartificiodemontisinquoiamsumusapice,deflectunt.C.Quodestmontifluminiquenomen?S.Utriqueprimusdominitractus.C.Suntnealiitractuspraeterhostresquosiamexposuisti?S.Plurimisuntinterhosmedii,quisentiunturabomnibusinpropriaconscientia,sedparuifiuntabhisquinolunt,utanteadictumestrecipere.C.QuidestquodinistoducisadmirandumfluuioiS.Uidistituuelquispiamuirquamdetamsublimilocodecidentemaquaecopiamsinestrepitushorrorepermaximam?ignorasetiampendentemaquamultraquodmundiuiresomnessuperat,quantumuisintrepidumhominem,uelinterramartemipsum(siquissit)excitationesoniuentiqueterrereposse,uelutiplurimisinlocisuideripotest?C.Certequibusdamincollibustantumfuidequibusaquadefluensapontedistantesatisperterrefactos,&agitatosuentopraetereuntesquantumuisfortesdeiicerepotuit:nisiquadamindustriauiribusquereassumptishominumuicissentanimi,transitumquesibifecissent.S.Primushoclocotractusestadmiratiofluuii,quam&aquaedegustandaedesiderium,&gustum,eiusoriginemuisendimaximusamorsubsequitur:quidegustantemutferrumadamashucallicit,utquaediscriminarerumsintuideat.C.Nonquamegopermeipsumhocconsiderassem,etiamsilocisinferioribuscontrariumaccidisseuiderim.S.Oculitibicarneisunt,quinonpercipiunteaquaemundumsuperant:resquisuperficialiter,autexmanifestouident,nonputantaliudinrerumnaturafore,praeteridquodsubsensuscadit:talesquotquotsunthucnoncontingitadire,nisispirituseorumdominitractumexfluminismontisquemirabiliconsiderationespecialidonosentiant,&recipiant.C.Hocunicumadhucabstescirecupiopriusquamdiscedamushinc.Quadsibiuultadamoenissimalocatamdifficilisaditus,cumpropteritinerisasperitatem,exiguitatemque,tumobhuius&fluminisprotractumrectissimum,utuixprotensofiloquidrectiusdelinearipossit.S.UideoteCorpusineumlibenterhicmoramprotrahere,quodiutiusmundanislaruis,&fucatisoculospascas:hostesepius(etiamsidedextrispetas)adsinistramdetorquere,mihisuspicandipraebetansam,haectenontamsciendicuriosacupiditatepercontari,quamquodpostquamhincrecesserismundiconspectupriuarumiriteuideas.C.Missafaciamushaec,respondesaltem.S.Dedifficultate,quatibisatisfiatintelligeprimum,adgloriamaliaquampercrucemuia,nonsecusacadarduaquaequaequamsummolaborenulluspatetaditus,utfacilepartorumleuis,&difficilegrauisexistimatioforet.Asperitatisleuitas,utmortisuita,nonminusquamexiguitatisamplitudofinisest.Rectiuiumetiam,&carensambagibusessedebetomnequodinueritatissemittamducit.Iamhabesquodoptas,necestquodimmoremuramplius,sequerenos.C.Postremumhocesto.S.Omnianuncaudistiquaenecessariasunt,nihilmoror.C.SaltemAnimatumecumtantispermane.A.NectenecSpiritumlibenterdesererem,tacuitamendonecutriusquerationesaudiuerim,placentquaeSpiritusloquitur,quaetunihilpraetermoramadferuntauribusmeis.C.Uideomenuncuictumirimiserum.S.Ueremiserumsequerenosquofoelix,nobiscumfias.C.Utinam,ategosolusquidcontraduos?S.Tace,postpaucosdiessolacumsolumages.C.Quidhocaudio,tufortenosquiduxnosteresauiosdeseres?S.Absit,uobiscumerodumeritis.C.Aperiasigiturquidhocaenigmatisuelit.S.Proutoculi,sicintellectus,&omniaquaepossidescarneasunt.C.Facsaltemintelligam.S.Quid,siquaetibisuntoboculosnonpercipis,eaquaenonuides,cumdixero,quipercipies?C.Supraquodmiserismetorquetmodislapidosum,strictum,&spinosumiterhoc,uerbistuismassamhancpersegrauemaggrauas.S.Nonnisisubleuareconor.C.Sicnonfeceris.S.Quifactumuelis?C.Apertaloquendo.S.Nondidisciquaetuasunt.C.Niltecumsolumefficiam.Heusanimameaquamsempercharamhabui,nonloqueris?auxiliumnonpraestasamicotibifidissimo?A.Dubiasuminteruos,alterutriuspartemaequalitergero.C.Tamenspiritumquammesequetislibentius.A.Delirasomnino.C.utinamegomansisseminitinerebiuio.A.idfecisses.C.Nonpotuipraetertequasinenihilpossumexequi.A.NecegopraeterSpiritumualeogradumsistere:sinequo,tesinesimnecesseest.C.Ettuparaboliceloquitambreuididiscistitempore.S.Nonnisisimpliciter:sedquaenudaestoratio,sicutitenebrisinnolutumesamphibologica,uelallegoricatibiuidetur.C.Uobiscumnileffecerotacebo,nesicutipsatududumuthaecimposterumreseruaresmihi.A.Nilnisibonum.C.Spiritusteseduxit.S.Minimeuerum,ategoipsam&tehucadsalutemduco.C.Dicistamen.S.Credesnonanteaquamuideas.C.Antumecaecumducis?S.Optime,necueriusunquamloquuruses.C.Uaehintolerabilescaelus.oculismihitumemeiacarerepersuadebis?S.Imodocebo.C.Audiamquaeso.S.UidistinosinradicemontisDominitractusbiberedefluuiofontisamoris?C.Nonbibistis.S.Ecceiamipsumtucaecitatemtuamapertefassumes.C.Curnoniussistis&meuobiscumbibere!S.Quianonpoterisdonecnobiscumuideas.C.Quandotandemidfiet?S.Cumtunobiscumuniendisunumfueris.C.Rursusquando?S.Cumadueritatisarcemadamantinamsimuldeuenerimus.C.Acceleremusergo,nediutiusuidenscaecumdicar.S.Enadarcemprimamappulimus,pulsabo.C.Quidopusest,portacaret:foribus?S.Nondecetperegrinumaduenamalienosingredilares,nonpetitapriusuenia:Introducinosiubequisquishicimperas.Ph.Quisrarusadmodumhospesacclamat?S.TresPhilosophiaediscipuli.Ph.Quidhicquaeritis!S.Philosophiamaddiscere.Ph.Eaquaedidicistisiterumdiscerequidopusest?S.Carduoshucusquepauimus,adfoelicioresbetasanhelamus.Ph.Betisimplereuentremcupitis?S.Quouismelioriquamanteapabulo:namquaspauimusherbas,pungentesnuncasinistrismoxadextris,interdentesspinasreliqueruntasperrimas,quaenobisescaetalispraebentnauseam.Ph.Audiouosrudioribus,quamscholanostraferatimbutosesse:uerumquianonsolemusrecusarequotquotadnosueniunt,introducemi,nonpriustamenquamanteportamdeponatiscornua.S.Praestosumusiussisobtemperaretuis.Ph.Morisestapudnosrecentioresdiscipulosexaminari.S.Esto.Ph.QuidPhilosophia:S.AmorestSophiae.Ph.SophiaquidiS.Ueritatisomniumsapientiasummaest.Ph.Quidamor?S.Cognitaeuerstatisestdesideriiinsatiabile.Ph.Undehaechabes?S.ADominitractu.Ph.Perquos?S.Pereosquosdocuitpriusutdocerentalios.Ph.Inuniuersitatibusquidaudistis?S.Aristotelisphilosophiam.Ph.Quidhaecdocet.S.Contentiosetixari,pro&contra(utaiunt)pertinaciterargumentari.Ph.Pro&contra,quaechymerabestiaesthaec?~~S.Sophismatumnescioquodgenus,hocnuncaddextram,modosinistraminpartem,instarhominiscereumhabentisnasumdetorquerelicet,anasutulofortequopiam,quicumistoretiliciocaeterosimmeritoreprehendisset,eodemutaliorumeuaderetmanusexcogitatum.~~Ph.Inquemusum?S.Ostentationisdoctrinaecausa.Ph.Estigiturdoctrinafallax.S.Saltemillaquamaudiuimus,quaquimagisimbutisuntsapientiaeminushabent.Ph.Ineoueresapis,eosmaximesapientesforequicircaperceptiliaminusintelligunt.AntequamintretishucoportetinalbumScholaenostraedescribinominauestra.S.SpiritusuelAnimusmihinomenest,HuicAnima,tertioueroCorpus.Ph.Satisaffinessocii,S.Imotresunicopartunatifratres.Ph.~~Inuocatopriusueroluminesicmecumloquamini,OPateromnipotensaeterneDeus,Creatoromniumquaeincoelis&interrasunt,quinosadimaginem&similitudinemtuamcreasti,nonutinnihilumnosredigeres,sedutessemustibiadgloriam,danobisgratiamSpiritussanctitui,quapossimusintelligere&scirequaenamsittuauoluntas,utauxiliotuofaciamuseam,intuoquelumineuideamuslumen,&Ueritatemamoteueroprosequenteseamassequamut.~~Amen.IngrediminiiamadgloriamDei,uestriquesalutemAmorisphilosophiciportas,&gymnasiuminquodocetu,Amorperpetuus:Assidetedapibusutquisquesuispotuciboquereficiatur.InprimisDeumoremus,Oculiomniumintesperantdomine,&tudaseiscibuminsuotempore,manumtuamaperis,&replesomnequoduiuitbenedictione:Nonexsolopaneuiuithomo,sedexomniuerboquodproceditexoreDomini.Corpusedebibequetibiquaesuntappositacorporea,tuisodalescibunonore,sedauribushauriunt,eorumegonunchabebocuram.SpiritusAnimaquebenignasauresadhibeto.~~QuanquamatractuDominiprimouospereiusangelumaudiissenondubitemstudii,cognitionisquephilosophicorumefficaciam,tamencorporismoletuncgrauioresquamfuturimodo,uixpotuistisomniaferre,preciumoperaefueritantequamadamorisfontemueniatis,obiterearepetere,quaehicnecessariauidebuntur.~~AntelapsumAdaeneclatasinistraqueuia,necmiseriaeuallisextiterunt,sedundiquepatebataditusomnibusadhaecfoelicissimaloca.Postprimamhominisinobedientiam,Dominusuiamhancamplissimamincallemstrictissimamdifficilimamque(utuidetis)restrinxit,incuiusostiocollocauitCherubinangelum,ancipitemgladiummanutenentem.quoquidemarceretomnesabintroitufoelicispatriae:hincdeflectentesAdaefiliipropterpeccatumprimisuiparentisinsinistramlatamsibimetuiamconstruxerunt,quameuitastis.~~LongoposteatemporisinterualloD.O.M.secretasecretorumsuorumintroiuit,inquibusamoremiserente,accusantequeiustitiaconclusitangelogladiumiraesuaedemanibuseripere,cuiuslocotridentemhamumsubstituitaureum,gladioadarboremsuspenso:~~&sicmutataestiraDeiinamorem,seruataiustitia:quodantequamfieretfluuiusistenonerat,utiaminsecollectus,sedantelapsumpertotumorbemterrarumrorisinstarexpansusaequaliter:postuerorediitundeprocesserat,tandemutpax&iustitiasuntosculataese,descenditaffluentiusabaltomanansaquagratiae,torumnuncmundumalluens.Insinistrampartemquideflectunt,partimsuspensuminarboregladiumuidentes,eiusquenoscenteshistoriam,quiamundonimiumsuntinsitipraetereunt:nonnulliuidenteseiusefficaciamperquirerenegligunt,aliinecuident,necuidisseuoluissent:hirectaperegrinationemsuamaduallemdiriguntomnes,nisiperhamosresipiscentiae,uelpoenitentiaenonnulliretrahanturadmontemSion.Nostroiamsaeculo(quodgratiaeest)mutatusestgladiusinChristumsaluatorumnostrum,quicrucisarborempropeccatisnostrisascendit.Haecomnialegumnaturae,diuinaeque,tumgratiaetemporadenotant.Nuncauditequiserrorumuiaestatusexistat.MundiFabrica.~~PhDixitDeusAdamopostlapsum,insudoreuultustuiuescerispanetuo,&indoloreparietuxortua,maledixitqueterraepropterhominem,&sterilisfactafuit,quaenullocultuprius,sedaffluentiacoelestitantumproducebatfructumabundantissimum:~~atlicethumanisnuncagitatasitlaboribus.tribulos&spinasuixferreuidetur.Abeotemporequoueritatemexuithomo,deuictu&amictuquaerendis,eumanxiumreddiditipsanecessitas,quaestudiorummaterestaltera,primarumetiamartiuminuentrix,utagriculturae,pariter&pastoralisexercitii.Coeperuntitaqueprimisinceriquehominesquererequibuscarerenonpoterant:impurinonsolumea,sedperfas&nefasusurparuntomniaquaesuisuiribusinferiorafuerunt.Nuditasdocuitprimumhominemcarnesfrondibustegerenudas,tandemindustriapaulatim(utmorisest)propternecessitatemauctapellibusanimaliumoperire:~~moxindefamesfodere,serere,suoquetemporemessemcolligere,gregis,armentorumpecudum,&pascuorumhaberecuram,&alendaefamiliae,moribusnaturaequelegibusinstruendae,conseruandaequepacis,abimbrium,&temporisiniuriacasistectisquesese,necnonarmentatueri:~~totaprimaefuithaecnecessitatisanxietas.hisartibusprimipatresaeui,contentilaetiqueuixerepacistemporibus.Postquamterrafuitrepleta,sufficerenonpotuit,utquisqueportionemhabereteius,&agricolaeforentomnes,uelpastores:atoportuitaliisaliosinseruirediuersimodequinonhabuerunt.Amictus&fabricaediuersageneraproduxitcuriositas,indesartores,sutores,&fabri,quosacus&malleuscomprehendunt,sumpseruntoriginem.Horumdiuitiaelaborepartequaefieruntotiumapudnonnullosquisibitantumagricompararunt,quantumuictuisupplerepotuit,amictuique:penesreliquosaugmentum:hiconsiderantesrerumpenuriamunius,&alteriusabundantiamloci,mercimoniumexercuerunt:hincuectores,&animaliumbaiulantiumactoresprodierunt,necuictusratiocaruitsuisartibus,nampistores,furnarios,laniones,coquos,&oenopolasexcogitauitinperegrinantiumsubsidium.~~Haecabinitiobonafidetantisperadministratasuntomnia,donecpropriumcommodum,odiumquefraternumirruperunt,aquotemporemutatasunthominumingenia,tantumquehabendifames,quantumopulentiacreuitinhuncusquediem,quonemininemonecsibifiderecoepit.Commodoquisquesuocasasinsplendidasmutauitdomos,quaetandeminpagos,oppida,castra,ciuitates,&suburbiainurbesexercuerunt,abodiononimmuniatamen,postquamtemporisiniuriahominesignauos,quinonproprio,sedalienolaboreuictitareuolunt,simul&bellumpeperitinteruicinospotissimum.~~Hociterumfossis,moenibus,aggeribus,&propugnaculisindefensioneminiuriarumdeditinitia.Contrauitiorumquorumuispasta,quamotiumessescitur,bombardarum&tormentorumexecrabilegenusdiabolicumattulitabinferis,quototiushumanigeneris,nisidiuinocautumessetauxilio,rueretsocietas:quequidemnouarumartiumultimaconclusitmundifabricam.Etpropterdictorumuarietatempulchrumappellantmundum,quidiligunteum:atuosauditoresiudicatequaenamsiteorumpulchritudo,quaequantomagisabundant,tantominusquietasunt,atmagisanxia.Quaemundumutaudistisconcernuntomnialabiliasunt,necestquipilumhorumpauperueldiuespostmortemsecumdeferat.Uideteigiturinquibusspemsibireponuntmiserimortales,&quantacurasibicomparant,nihilquodeosperdit,quisuasortecontentinoluntesse.Nuncauditequaesosaeculitransitoriiperegrinationemhuius.Mundiperegrinatio,quamerrorisuiamappellamus.Aetatisannoterseptenoperacto,biuiumelectionismaximaparsaggreditur,omniumquecursusperangelumDominitractushamoretardatur.Uerumpleriquesubeorepentes,aliitransilientes,&maximaparsdumpaucissimitrahunturinterhamum&introitumerumpensuiae,salutemfugiuntomnesquotquothunceuaderetractumconantur,nulloquefraenomundumingrediuntur.Horumparsmaximadeliciis,&mundanisabusiuoluptatibusinpaupertatemaDominoDeonostromiseticordesinunturincidere,quaretrahanturadprioremresipiscentiaeuiam:sedinutileprorsushumanumgenus,cuiDeoresistereiaminnatumest,nondesistitmediaquaererequibusproprioconatulaqueoseuadat,quossibimetposuit,abeononpetensauxilium,aquosolodependetomnismisericordiaemunus.Hincfactumest,utinsinistramuiaepartemofficinamsibimaximamextruxerint,inquaquidemofficiorumgenusexerceturomne:huicdomuipraeestindustria,quaecunctospraeterignauospigrosquerecipit.Abunapartequorumuisstudiorumofficinaeliterariaepositaesunt,adquasserecipiuntilli,quisualiterasincuriareliquerant:istiplerunqueseconferuntinofficinasmanualesabalterapartesitas,inquibusexperiuntureaquaeliterisasapientioribusolimcommissasunt,nesicutpriusinexpertirerumliterasoladucanturinopinionesfallaces.~~Aliiquisuodamnomercaturamexercuerunt,acilliquimanualibusincumbentesartibusinpauperiemlapsisunt,nouasrerumformasinauditaquediesacnoctessoniniant,quaemercatoribusmercatores,&mechaniciprecioquibusuispassimexponunt,utdamnasuatumresarciantrumadopimioraperueniant.Quodpostquamadeptifuerint,abindustriarecedentesinsecundammundiregionemtendunt,perinfirmitatispontemfacientestransitum,antequemsecundusDominitractusouesperditasadouileuerumreducereconatur,exquibuspaucissimaeresipiscentiaeuiamingrediuntur:~~caeteraepontempertinacitertranseuntes,bonisiamindustriapartis,liberiusutunturquamprioribus.AtquiabonusDeuseosretrahereuellet.infirmitatesineosdominaripermittit,tumrursusutpriusremediumasequaerentes,adxenodochiumetiamasinistrisconstructum&permaximumconfluunt,cuimedicinapraeest.Ibipharmacopolarum,chirurgorum,&physicorumingensestcopia,quodquequisquesuumexercetofficium.Sanitateiamrecuperata,nonsicutanteaditioresfacti,seddiminutibonisabeunt,pontemquesenectutismaximaparseoruminuitotractuDominipraeterit,unouixautalterouiamingredientepostremam,quaepoenitentiaedicitur.~~Ubiiamadtertiammundiregionemdeuentumest,nilpraeterincuruatasenumuideredorsa,facierumrugas,claudicationes,lamentationes,suspiria,reliquorumetiamidgenustaediorumaceruumaudirelicet,quaequaecuiquesuafactamanent,donecadmortispostremumhospitiumappulerit,inquoseuerusadmodumhospesnulliusparcamanu,separationisaculeumcorporisabanimalaxatabarcumortiferoquidindefiatignorolibenteriudicium(cuiusest)relinquensDeo.~~Mundiiamfabricae,peregrinationisquestatucognito,uideamusquisueritatisuiaesitexitus,utoppositorumdebitacomparationefactacognoscatis,utrauelerrorisuelueritatisuiasitsalutis.Uiaueritatis.Philosophia.Audistisanteagladiumangeliprimitractusarborisuprafluminisripamsuspensumfuisse,cuius(nuncgratiaetempore)locopendetoboculosnobisDeusDeiquefilius,generishumanirestauratorChristus.Isefficaciuspraetereuntesamoresuomanifesto,nullisuelatofiguris,quammagnesferrumattrahit,nifortemundifex&alleumobster.~~Quicunqueperamnis(utdictumest)eminusapparentisadmirationem,&amorisinexhausticominusoblatumexemplumtractisunt,hucadnosseconferunt,necminusacuosquotquotueritatisministraesumus,erudiendoslibentersuscipimus,utinposterumaudietislatius.~~Priusquamtamenidfiat,sumptisiamcibo,acpotu,gratiasagamusDeo,quideditomniaquaenecessariasuntomnibus.AgimustibiDeoPatrigratiasimmortales,quodnos,cumuerbo,creaturisquetuisalere,tuminhunclocumusqueperduceredignatussis,inspemmeliorisuitae,fiatuoluntastua,quaperficiaturinnobis,quodpertesolumincoeptumest.Amen.Nuncadamorisfontemnosconferamus,utbibatis.Ensitimextinguiteuestram:~~nonampliusAnimusuelSpiritus,necAnima,necduodeinceps,sedMensunauocabimini,fortiorutfactatuopossisinimicoresistereCorpori,quocumtibiluctandumerituiriliter,donecipsumnaturaecursumperficiensateseparatumactufuerit:~~postmodumestquodidematpuriusdefecatiusquetibidiuinomysterioconiungendumiterumsperes,adgloriameiusquicunctacondidit.Quinamtibipugnandumsitaudiesasequentigraduquartofrequentia,quamuosadeuntesmodocomitaborinprimumusquelapidem:interimtotiusuiaeUeritatisprogressumobiteruobisoboculosdepingnam.Afrequentiarecedentes&instructi,peruenietisadSophiaecastra,quibusexceptilongeuehementioriquamanteaciboreficiemini.Hucusquelacsolumdegustastis,namdonecrobustiorafactirobustioresferreualeatis,adhucestisparuuli.Uirtusenimdocebitquantussitamorisuerifructus,quantamquementidelectationemcorporisadferatsuccubitus:nonminoremquampropalmacertantidesuisinimicismilitiuictoria.Ulteriusadpotentiamsextumgradumtransibitis,aquaUirtutumdiscetisexcercitianaedumcognoscere,uerumetiamexequi.Haecpostremoducetuosadseptimum&ultimumphilosophiaegradumutpotemiraculum,inquomundimartyriafiuntgaudia:Breuiterhuiusuiaefinis,aeternaeuitae,gaudiiqueperpetuiprimumestinitium,adquaeuosducatulteriusquihucusqueuosduxitOmnipotens&misericorsdominus,hicuobisindesitcomesreliquus.Itefoeliciterqueualetefratres.DialogusinquoMens&Corpusinterlocutoressunt.C.Hui,quismihinuncfactusestcomes,ubinamesanimamea?M.Enadsum,quidmeuis?C.Nonteuideo.M.Iamiterumutpriustececumessefateris.C.UbiergoestSpiritus?M.Etmetibipraesentemquaeris?C.Deusbone,uniconuncambouosoreloquimini?M.Quidmirum?Aneiusesimmemorquodsupradixeramtesolumcumunicaremhabiturum,dumconquestumessescumduobus,ageretedebere?C.Quidaudio,nunquidoculosfacinastimeos?M.Absitamefascinium:Uerumhaustusimulinamorisfontefacto,reductisumusinunum,utnonampliuscumduobustibipraeliandumforeputes,sedcumunicamente.C.Mensplurimisdatinitia,mensae,mensurae,mensibusque.M.Utinam&mensammensuraredidicisses,mensiumquetuorumfuturumessefinemrecordareris.C.Mirumdicis,absquecibomeuiuerescisimpossibile.M.Hoc&aliudscio,nonexsolopaneuiuerehominemquodignoras.C.Exquotuuinis.nonadhuctecomedentemuidiiM.Rursustuamcaecitatemadforsinmedium:C.Quisic?M.Exomniuerboquodproceditexoredominiuiuo.C.Utinam&mihisicuiuereliceret.M.Inposterum&tibi(nonantequammoriaristamen)licebit.C.Durumnimiscommemoras.M.Nonnisiiucundum.C.Mortemiucundamfacis?M.Imohisquinouerunteam.C.Nouistine.M.Maximenoui.C.Depingemihipraecoreamquaesetimendampraebetomnibus.M.Libentissimetibihacinrenuncobsequar,nemohancmetuitpraeterte.C.Tunon?M.Nilminus.C.Insanispraenimiasapientiaplusdictu.M.Tu.C.Sciotamenomneshancabhortere.M.Rere.C.Utintelligarisloquere.M.Eredicamutintelligas,menshominisimmortalisestideomortemnontimet,imouiriliterillamsuperat:corpusmortisubiectumestomne,quaproptereamapprimeformidat.C.Quiscisquodmortimensnonsubiicitur.M.Sciturexeoscilicet,Omnequodexmortesumpsitoriginemestmortale,quodexuitaprimordiumducit,nonmoritur,necidquodinteruitam&mortemestmediumadhaetensuitae.C.Obscuranimiumloqueris.M.Nonnisiclara.C.Quidestuita?M.Estcorporisanima.C.Quidergomors?M.Estuitaepriuatio.C.Hocnoneuasidoctius.M.Audi,quamtumortemexistimas,haecmihiuitaeestinitiumaeternae,iucundiusquenihilnobisacciderepotest,modotibimolestanonforet:uerumtudetestariseamquodsciashactemundanispriuarideliciis,atignorasinterhas&aeternagaudiaminoremcomparationemsimilitudinemquefore,qualeminterfel&melaliquandosciamdegustassete.~~Tandemutmeliushancdifferentiamcognoscas,estquodconsideresidquodscis,omniumnempequaetibipossuntunquamaccidereuoluptatummundicontinuationem,taedium(utpotiusdicam)nauseam,&quodlongedeteriusestinfirmitatem,&nonnunquammorteminferre:~~Sinunccibumappetas,postquamaliquotiesuentremeorepleris,aliumquaeresquocumsatiatusfueris,iterumalium,neccessabisunquaminhocmundoquaerere,quodnoninueniasuotisnonsatisfecissetuis.Depotuquidiinterimdumpergulaecanalemtransit,delectat,eodumampliusintrarenonualetplurimumtorquet,necabeopotesabstineresuodoccidit:mortemtamenquamtibimetinfersmetuis.Omiserum,&insatiabilecorpus,quiuodabeocauerenescitquodnocet,idquetimetquodipsumest.UidesergobrutishumanumCorpusmentisuedissonuminfoeliciusesse,cumirrationalianihilpraetersibinecessariumappetant,Rationaliauerominimequodopusest,atmagisquodnecatsolliciteprocurant.Adeanuncdeueniamusqueincorporisusumextraipsumexpetuntur,utsuntomnisgenerisdiuitiaepropterquasindiesmirisdiuersisquemodistorquenturhominumcorporamentemnonassequuta.Quidnonmoliuntur,quaenonhumanapectorasubeuntpericula,quibusanimaminexitium,&corpusmiserumdistrahantabanimo:nonaliadecausaquamutsibidepropriocorcla.Philo.qporefingantidolum,quodbyssopurpureococcinoquetorquibus,&armillisadornatumsupraDeumtacitenonuerenturadorare.Maioremsuiipsiusquamalteriusidolatriamhancessequisibitinficias,autmortemhorumessefinemomnium?Ocorpusignatum,nihilpraeterquamteipsumformidas:namextemorsperappetituminitiumsumpsit,niletiamappetisquamquodexteest,utpotecorruptionem,quaemorteminducitquamtimes.Uideigiturquamtutibimetminimeconstes,quamquealiis,cumtibinonpossis,resistereualeas.Resipiscequaesodumpotes,nobisadhaerens,netardenimiscupias.AdFrequentiaenunchortosdeuenimus,ibitepluradehacrelicebitaudire.RecapitulatioquartiCapituligradusquetertii.Scitotefratresomniaquaesuperiusdictasunt,&dicenturinposterum,intelligipossedepraeparationibusalchymicis.Nonaliasenimquampartiumhominis,perspeculatiuaPhilosophiamseparationemfieridiximus,dereliquorumcorporumseparationibusignefactisintelligendumest.Etnisitalisfiatseparatiofrustralaborantalchymistaemedicinamuniuersalemquerentes,quaepossitomnibusindifferentermederimorbis.Considerandasuntomniadiligentissime,quaedehominedictasuntinhoclibro,namunicumnonestuerbulumineo,quodadartemnonreferaturchymicam,&ineiusdeclarationempositumnonsit.Talisestamorphilosophicusinterinanimatorumpartes,&inimicitia,qualisinpartibushominis.Ueruminillisnonmagisquaminhisuniouerafieripotest,corruptionedictarumpartiumnonablataprius,anteconiunctionem:quapropterpaceminterinimicosestquodfacias,utamiciconueniantinunum.Inomnibuscorporibusimperfectis,&abultimatasuaperfectionedeficientibus,suntamicitia&inimicitiasimulinnatae:haecsitollaturhominisingeniouelindustria,necesseestalteramadperfectionemsuamultimatamredireperartem,quaminhominisunionedeclarauimus.Separaperignemigiturabunoquoquecorporepartessuas,impurasmundifica,quaepuraesunt,mundationenonindigent.Purispuramisce,leuioribustamengrauiorasublimatoptius,sicfietquodsupradictumestfixumuolatile,corporeumquoquespirituale.Hactenusalchymiaephisicaecomparationemtetigimus,quaresupersedendumesthic,doneceaquaereliquasuntinalchymiamethaphysicaprosequutifuerimus.Erithictamenadmonenduslector,uteaquaedictasuntintelligatexcomparationediscreta,uelaliasipsumconfundinecessumest,quaredifferentiameorumcircaquaedubitarepossetponerenonpigebit.~~Quotiesimposteruminanimatorumfeceromentionem,deuegetabilibus&mineralibusintelligicupio,quaelicetanimamsuamhabeantuegetabilem,addifferentiamtamensensibiliumidfaciendumest,&sicsupradecorporibusinanimarisloquutusfui,neputetquispiamalchymistismecontradicereuelle,quicunctiscorporibusnaturalibusspiritumanimam&corpusmodosuotribuunt:~~quodetiamnegantibusadoculumdemonstrarepossuntquoriesopusfuerit.Itemprobrutisirrationalibussensitiuapono,necderationalibusintelligo,quaelicetanimamsensitiuamcumrationalihabeant,potiorem,utpoterationalemaccipiamineorumsignificatione.Demumcircapraedictanonignorandumest,separationemrationaliumesseduplicem,utpote,uoluntariam,dequasuperiusloquutifuimus&naturalem,queadchymistasnonpertinet:sensibilium&inanimatorumetiamduplicem,utnaturalem,&artificiatam,quaeposteriorchymiamconcernit.Uoluntariaseparatiofitpartibusintotomanentibus,naturalis&artificiatanon.Instrumentumseparationisuoluntariaespiritusest&spiraculumuitae:naturalismors,&ignis,artificiatae.Nihilobstabitiam,quinrationaliumalchymiam,illiquaedesensibilium&inanimatorumfieripotest,separationibus&unionibusinposterumaequiparareualeas.QuodueropraeposuerimAlchymiamrationalem,nonfrustrafactumputes,quiahac&naturalinonintellectisartificialemnecessariotecontingetignorare.SednetibiuidearinAlchymianaturalidefecisse,dehacnunctantumaudies,quantumadreliquorumintelligentiamtibisufficiat:&aseparationefaciamexordium.Scishominemperactosibianaturaconstitutoterminosuasinpartesresolui(quassupraSpiritumAnimam,&corpusessediximus)hocoperantemortiscorruptione:perignisnaturalisextinctionem,humoredeficienteradicali,receduntSpiritus&AnimarelictoCorpore,quoditeruminsuaspartesseparaturelementalesperputrefactioneminterrafactam:quodlibetelementumadsuumcahosredit,terreumterradeuorat,aqueumaqua,sicdereliquis.Spiritus&animaredeuntundeprocesserant:nonutacorporesemperseparatasint,sedutmelioricompositioneiunganturinunumartificiodiuino:postquamunionemnonseparabunturamplius.Haecestunionismaximauirtus,inseparabilis&partiuminunumcompactio.Rursusnisielementarationaliumcorporumelementisnutriantur,spiritum&animamretinerenonpossunt.~~Cibus&potusinstomachumproiecticoquunturindigestionem(aliaspartiumseparatiofierinonpotestcorporum,quampercorruptionemautputrefactionem&artificionaturaepurumabimpuroseparatur,utpuriorisubstantiacibipotusqueterrae,aquae,aeris,&ignis,humanicorporisterra,aqua,aer,&ignisalantur,impurioremateriaterrae,aquae,auris&ignis,ciborum&potuumperaluum,autaliaemunctoriaeiecta:~~quaegrossaemateriaerursusparsquaelibetsuum(utdiximus)cahospetit.~~Ignisinhomineestelementumuorax,reliquapurioraconsumenselementa,nisiexteriorumpurioribusreficianturelementis,quapropternecessariumestalimentum,aliasseipsumconsumit,absumptoquo,locusanimaenonrelinquiturnecspiritui.~~Talisignis,estignis,&aliorumelementorumunioseuanima,sinequanullacomponunturelementa,sedseparantur.Inelementisamorestphilosophicus:huncamplecteresolum,siphisicusuelnaturalisphilosophusessecupis,aliasnonphysicus,sednaturaeuastatorpotiuseuades.Defrequentiaquartograduphilosophico.CapitulumU.InquoMens,Corpus,&Frequentiacolloquuntur.M.SalueplurimumoFrequentia.F.Uosquoquesaluereiubeogratissimosaduenasachospites:undequaesoMAbamorisphilosophiahacaduirtutiscastrafacimusiter.F.Recte,moramapudmefaciatisrogotantisper,donecperegrinationisuestraesusceptilaboresaliquarefectiquietesubleuentur.M.Libentissimetibihacinrequidemobsequemur.F.Intrateigiturassiduoshortos,&hisquaeineissuntprouestrisliberefruamini.M.Gratiasingentesagimustibi.F.NonmihisedipsiquorumsuntomniaDeo.Accumbite,paratasuntea,quibusuosexciperepossum.Deumoremus,AlerenosdignerisoPateromnipotensbenedictionetua.Amen.CurateipsumoCorpus,interimdumegoMentemcibauero.Audimens.CumFrequentiasitconcepticircaueritatisamoremperseuerantia,nonestaliusquamperassiduitatemaduirtutesaditus.Inhocloconullarequies,hincfitutnullushictorporilocusextructusuideatur,sedsubdiouigilescolonoshortiuirturumexpetunt.Uidesneterramhanc,nisicontinuorepurgaretur,prosuauitatisfloribus&herbisquaeproducit,nilpraetercarduos&urticasredderet:nonaliasdeCorporequodcircumduciseueniet,sitorpueris.Hoctibidatumestincoloniam,uthortidiunoctuquemihicommissisunt.Quicquidineololiisuperereuerit,auferendumesttibi.Nonmeliusilludeuincerepoterisquamcumcrapulamabstuleris,eanimitumest,quaesomnolentiaminducit&pigritiam.Otiumquoquetolles,utuitiorumpotissimaradixpereat.Nihilpraeternecessariumcorporiconcesseris,quicquidsuperabundanerit,excrescetinuitium.Audistisuperiusquidcorporisitnecessarium,quidsalutarenuncsitaudias&tibi.Corpuscorrigeresineglexeris,maletibipropterilluderit,&illi:quiatuanonilliusiamestfactaratio,quamabiecit:tibicommissam(utetiamest).Deicognitionemputes:quapropternectupropterilludexcusaberis,cumillipaedagogilocosis,necilludpropterte,quiapriuseliberoseruumsefecit.Uideigiturquicumhortisagam,duobusmodiseoscuro,uideliceteradicatione&irrigatione:priorisupercrescentesherbasinutilesradicituseuello,nebonasaugmentosupprimant:itidemcumtuocorporefaciasoportet,malascogitationes&inimicitiamatereiiciensprius,abomnioperemalocoercebisillud:nondecetunumdocerepraeceptorem,&aliudfacere,sipeccandidederisoccasionemcorpori,curilludreprehenderisquaeso?Corpusnihilspeculatur,animusestquitacitasimaginationumoperationesexercet,quasdemumcorpusconaturexequi:conceptiomentisest,corporisautemexecutio.Quidsiloliumherbameuellerem,&interimseminaremzizanium,aliudquamidipsum,quodipsametcommisicorrexero?Uideigiturnecorporiplusquamualeat,ascripseris:Uerumestquodipsumadprauosconceptusexequendosmagispronumsit,eisqueplusquambonisdelectatur,sedmalosatecogitatusomnesabiice,bonosineorumlocumsubst.tue,nilnisibonumoperaripoterit,uelabomnimalodesistere:Haecestunacorpusuincendiratio,alteramaudimodo.~~Sihortosmeos,abinutilibusduntaxatuindicarem,certepatumautnihilessemoperata,cumalialongeplusnecessariacurasiteisquaesatasuntadhibenda,scilicerirrigatiototiusherbarumalimentiparsaltera,quasineuegetarenonpossunt.~~Sicetiamaquauiuacorpusrigabistuum,quaeDeiuerbumest,hocnoctudiuquemeditare,praeterhocnihil,utcorpusaliudquamidipsumnecloqui,necfacereualeat.Uidesiamagrisuelhortisoptimecompararipossecorpora,quodetiamfecisseChristumsaluatoremnostruminEuangeliolegimus.Semenbonumquodinbenecultiuatamterramcadit,fructumbonumadfert,nonaliasDeiuerbumquodsupercormollececiderit,corpusalereiuscuiuscorcontritum&humiliatumfuerir.Certumestaprimilapsustemporeinduratasicutlapidesessehominumcorda,quaenisiuerboDeimollificentur,duramanentinaeternum:Pharaoniscorauentrematris(utomniumcordasunt)durumfuit:atquiauerboDeimollificatumnonfuit,induratumremansit.Rebelles&inimiciDeonascimuromnes,talesquemanemusdoneceradiceturinimicitiapersummumAgricolam,cuiusteministramoMensexhibe.Semenhabes,agrum,&aquam,nilampliusdeficitquamlaborassiduus,noninterruptus:nunquamcessesoporteteareuoluere,quiiamaudiuisti,tumaudies,aliasperintermissioneminimicotuolocumdabis.Haecsuntquaetibidicendacommisitherauirtus,aqualatiusdoceberis.IngentesDeogratiasagimusquicordanostrasuoluminedignaturillustrare,uerboquesuoredderemollioraamen.Foeliciteritofrater,&Uirtutempetito.RecapitulatioquintiCapituli,gradusquequarti.Impossibileestartificemaliqueminartesuapromptumidoneumquefieriposse,nisiperfrequentiam&assiduitatemoperishabitumsibicontrahat:quidpistoripistoremoperantemsaepiusacsaepissimeuidisseprofuisset,nisimanuminpastamipsemittenstoties,idrepetiisset,utiamhabituatuspistorfactusaliumdocereualeret?Quodquibusdamartemchymicamaddiscerecupientibuseuenitesolet,utnonnulliputenteumlecturatntumassequiposse:ceteri,paucisadmodumoperationibus:quaetameninteromnesquasNaturadederitartesunquam,difficilima,plurimisquenotaminushabetur:HerculeuscertelaborMentemCorpus&aetatemhominumsuperansnisimyriadumintercentenadatumsituniuincere,hocestperfectumartisscopumattingere.Possuntuerononnullinaturaesecretamultasummostudiolaborequedetegere,quaefaciuntinremmedicam,plusquamaliaquaeuisolimextradictamarteminuenta.SeduniuersalemillamreperireMedicinamdequasupradictumesthucusquepaucissimiscontigit:solumhisquiseDeimiserentisgratiapriusinidipsumquodoptantteducerepotuerunt:hocestquiCorporasuarepurgaruntabimmunditia,naturaliumetiamCorporumnubesabstulerunt.SuadeoquibusuisartishuiusinuestigatoribusutassiduoDeumorentstudeant&operentur,nonpoteritfieriquinassequanturidquodinIesunominepetierintadatoreluminum.SedprimumconsiderentquidsitpeterePatreminfilio,nonaliudestcertequamidsolumexigerequodsitadgloriamDeipatris&filii:Solentmultiquodeisutileuidetur,optare,sednonnisiquoduereutileestconsequunturaDeo.Breuibushocdicomultis,DiligentesfrequentesqueconatusDeusadiuuat,negligentesdespicit:Diligimusbonum,utmalumnonappetamus.Dialogus,inquoMens&Corpussimulagunt.AudistinquidnamFrequentiadixerit?C.Audiuiquidem.M.Quinamarrisit?C.Nonusqueadeo.M.Quisic?C.Omniademedictasunt,inquemuerofinemtendantnescio.M.Intuamutilitatemfoelicitatemque.C.FaxitDeus.M.Dicquaeso,scisneposthancaliamfuturamesseuitam?C.Scioquidem.M.Scisetiampostmortemcorporisperpetuamessemortem?C.Nonignoro.M.Uiuendumestinhocmundotibi,utinaeternumuiuerepossis.C.Quidaliudfacio?M.Indiesmorerismagis.C.Insanis.M.Audiuiuitinhocmundo,quimundomoritur,&Christouinit.C.Quishocintelliget.M.NonaudiuistiinEuangelio,quodnisigranumfrumenticadensinterrammortuumfuerit,ipsumsolummanet.C.Quidadrem?M.Tugranumilludesquodinterramcecidit,quiatunilnisiterraes.C.AtaudiuiFrequentiamaduerbumDeigranuminEuangelioretulisse.M.Iamaudioanimaduertissete.C.Equidem.M.Nonesbonustheologus.C.Sistumihi.M.Uerbumhocmortuumfuerit,significationemhabetactiuam,sigranumfrumentiprouerboDeisumptumsit,idestmortificauerit:~~&taliseritsensus,nisiuerbumDeicadensincorhominisilludmortificanerit,&passiuesicintelligipotest,nisicorpus&corhominis,quaeinterraseminatasunt,idestterrenafacta,mortificata,mortuaquefuerint,eruerbumDei,hocest,nisigranumilludreceperint,&inutilitatemacaedificationemuelpotiusmultiplicationemconuerterint,ipsumsolummanet,fructumquenonadferet.~~Uelchristianemagis,nisigranumconiunctumsitperunionemcumcorporemortuo,manentamboseparatasinefructu.C.EttuGrammaticefacisnasumcereum?M.Adhucesrebellecorpusaduirtutemaccelerandumesseuideo.Sedoportunoiamappulimus.Deuirtutegraduphilosophiaequinto.Cap.Ui.M.Osacraiubetuasnobisportaspandere.U.Quisesquinosadirecupis?M.Duosumusphilosophiaetyrunculi.Uquidquaeriris?M.Uirtutemaddiscere.U.Iustamrempetitis.quaenullomodouobisnegaridebet.Quosanteapraeceptoreshabuistis!M.Amoremphilosophicum,&Frequentiam.U.Gaudeotalesinitiadedisseuobis.Quiduosadhaecstudiacapescendamouit?M.Desideriumcognoscendaeueritatis.U.Radixest,&materomniumquaeDeusinstituit,ueritatiscognitio.Sedinquemfinemcupitiseamcognoscere?Muteamexercereualeamus.U.Ergaquem?M.Deum&proximum.U.Bonaquidemintentio,cuiDeusfoelicemexitumdetprecor,Quaesuntuobisnomina?M.Mensmihi,Corpushuicnomenest.U.AquoaccepistiseamM.AbamorephilosophicoMensuocatasum,auulgoCorpusnomenretinet.U.QuidMenticumCorporeconuenit?M.Nihilomnino,sedomnianobisincontrouersiasunt.U.QuidaudiorM.Mundumaegrefertcorpusrelinquere.U.Salutemrefugitomnequodmundumsemelinduit,&honnisimaximolaborepotestabeoretrahi.Ingrediminifratres,&quodinuestrigratiampraestarepossum,aequiboniqueconsulitoprecor.Corpusaccumbetuis,uentremquecura,Mensamecibabitur.OPatercoelestis,quicunctosreficis,uerbotuoueritatisnosinuitamaeternamaleredigneris.Amen.AudiMens,Rerumuirtusestuniuscuiusquereiueritas,&ueritasestefficaciaperexperientiamnota,&efficaciacoelestisinfluentia.Quicquidexcoelononest,uirtusdicinonpotest,sedeiussimulachrumfalsum.DepinxeruntolimnobisuirtutesPhilosophi,quiDeumignorarunt,quiafiliumeiusinquoDeiuirtutesomnespatefactaesuntnonintellexerunt.SolentetiamrecentioresdiuidereuirturesinTheologicas&Aethicas,quoquideminterdoctosuirosabsurdiusessenihilpotest:quiauirtusomnisestaDeo,ergotheologica:quedicituraethica,nisiexDeosit,uirtusessenonpotest.Romanoruminhostesfortitudo,pertinacia,magnanimitas,superbia,Prudentia,fraus,&dolus,Abstinentia,honorisambitio(sicdecaeteris)uitiapotiusquamuirturesfuerunt:quianonadgloriamDei,sedhominum&proptiampatratasunt.ChristianiPhilosophiueritatemsolamhabentprouirture,quaminFidem,Spem,&Charitatemdiuidunt.Exhistribus,&inhistotaconsistitueritas,&quiuicquidinhisnonreperitur,falsumest,taminrationalibus,&sensibilibus,quaminanimatis.Estenimfideseorumcertitudoquaeaudiuntur,&nonuidentur,hacrationedictumestfidemexauditufore,quiaquoduidetur,fidesnonest,sedscientiacertaperoculumdemonstrata:eiustestimoniumpraebetscripturasacra,Credidistiquiauidisti,Beatiquinonuiderunt&crediderunt.Estinrebusnaturalibusueritasquedam,quaenonuideturoculisexternis,sedmentesolapercipitur,cuiusexperientiamfeceruntPhilosophi,eiusquetalemesseuirtutemcompererunt,utmiraculafecerit:quaproptermirandumnonesthominesfidefecissemiracula,cuminanimataetiamidemuirtutesibicontriburapraestarepossint.Ineototaconsistitars,utasuiscompedibushuiusmodispiritusliberetur,nonsecusaciamsuperiusdictumest,mentemacorporeliberamfieridebere.Corpusigiturcarcerest,quouirtutesimpediunturanimae,spiritusquererumnaturaliumsuasuiresexererenonpossunt.Talis&eiusdemestefficaciaespiritushuiusmodireruminanimatarumprosuisubiectiratione,qualisestinhominefidesindubia.Estigiturhominumuirtusfidesuera,caeterorumomnium,eorumestefficaciaeueritas.~~Exempligratia,crederenolletinexpertusrerumnaturaephysicus,cadaueranimalisuenenosicuiusuis,etiamsiccum&aridumomnino,infectouenenouulneriuelapostematipestiferosuperpositum,uirusomnepenitusadsetrahere,quodchymicisnatureuirturumscrutatoribusestnotissimum,&exuimagneticanaturaecompertumhabent.~~Cumigiturtalesnoncredantidpraestarepossenaturamquodpotest,indigniuirtutibuseius,assequinonmerenturexipsiusnaturaescriniis,archanumuelminimum.Sietiamexperimentumaliquoduiderintalicuius,nonperquirentulteriusquatandemrationesimilequidfiat,sedexperimentocontentisolumutentureo:hacinignorantiamaximaPhysicorumparsignarahaeret,dicenshochabet,necestcuriosiusperscrutandumaquo:uerumchymistaphysicusnoncontentusexperimentosolum,necquodacoelohabeat,sedaquapartecoeliperquirit,anathomiamcreaturaemagnae,cumeaquaedemicrocosmofietipotestcomparationemfaciens.Quodquatuormodis&instrumentisefficerenititur,utpote,Geomantia.Hydromantia,Pyromantia,&Astronomia.~~Geomantiaterraruminrebusnaturalibus,aquarumhydromantia,igniumDyromantia,coelestiumqueuirtutumAstronomiasuntinquisitiones,quasartifex,amorepercitusphilosophico,libenteraggrediturspefretus(quaetiamalitur)adeamreiperuenireueritatem,dequasibifidesestinsita:~~patetigiturSpemfideistimulumesse,uelfuturaecertitudoueritaris.Nisiquiscerto,sciatacquisiturumsequodprosequitur,frigetineoconatus,sedubifidesuamopinionemconfirmarit,frequentianimirumadiutus&ingenionihilnonassequitur.Uerumhoclocofidempercharitatemcomprobarinonestignorandum,sicutetiamperbonumuelmalummotabeneuelmalepotestoperari.Estigiturcharitasactufidesexecuta:quisdeuerafideiudicarepoteritalias,quamdocuitisquifidesest,aboperibuseamessecognoscendam?~~Nonnulliremintelligentes,aseipsadixeruntincipiendamessecharitatem,quodsicintelligendumesseputo,hominemoportetChristianumperfrequentiamsibiuirtutishabitumcontrahereprius,antequamillaminaliosexercereualeatactu.~~DisceMensigiturinpropriumcorpusexercerecharitatem,uanoseiusappetituscoercendo,sicadomniatecumpromptumerit,quodutfiatoperamdabo,defonteuirturisunatecumbibat,&ambotuncunumfacti,pacemhabeatisinunione.AccedeCorpusadfontemhunc,utcumtuaMentebibasadsatietatem,&imposterumnonsitiasampliusuanitates.Oadmirandafontisefficacia,quaededuobusunum,&paceminterinimicosfacit.Potestamorisfonsdespiritu&animamentemfacere,sedhicdemente&corporeuirumunumefficit.GratiasagimustibiPater,quodfiliostuosinexhaustiuirtutumfontistuiparticipesfaceredignatussis.Amen.InuncuirprudensfactusadPotentiam,aquaConstantiamaddisces,&foeliciterualerecapitulatioCapitulisexti,quintiquegradus.~~Cuiquereisuauirtusinest,&coelestisinfluentia,quetamenexteriusoculisminimeuideripotest,sedeiuseffectusUidemusattractionemferrifactamaMagnete,uimueromagneticamlatenteminipsolapideuiderenonpossumus,quiaspiritusest&subsensumnoncadit,&sicdealiis.~~Uinuminsediuersasuireshabetquaeperexperimentumartischymicaecognitaefueruntaphilosophisineiusseparatione:Spirituseiuscalefacit&exsiccatCorpustamenomninocuntrariumefficit,namhumectatcumrefrigerio,quorumexperientiaminaqua(quamardentemuocant)&inacetouiderelicet:haefacultatesomninocontrariesuntpropterseparationem,atanteeamnonitadiuersae,quiatuncdemixtioneperunionemnaturalemplusparticipant.Inomnibusaliiscorporibusnaturalibustalesinesseuirtutessecundummagis&minusquis(nisimentecaptus)ibitinficias?.NoneritPhilosophusquicunquenegaueritpanemuelfrumentumhaberespirituminsenonminusefficacemquamsituinispiritus,licetnonsitinpanetamabundansacinuino,tamenproparispiritussuiquantitateaequeefficax.Sitalispotestapaneuinoquesepararispiritusartificialiter,quantomaisnaturalitereiusfitinhomineseparatio,Exhispossuntphilosophicaetransmutationesintelligi:nonnescimuspanis&uinipurioremsubstantiamincarnem&sanguinemtransmutari?&deuegetabiliformanonuisibili,formamuisibilemanimalemfieri?Nonproptereamutanturspeciesrerum,sedformae.~~Quisadhucdubitabit,transmutationesphilosophicasfieriposseperarteminhominelongemeliores,quamfaciatipsanaturaperpanis&uinitransmutationem,cumaliacorporasintinreiumnatura,quaemaioremuirtutemnaturalem&coelesteminfluentiamhabent,aquibusnonaliasquamauinopanequespiritusseparari,&inhominissubstantiam,carnem&sanguinemtransmutaripotest,&excellentiusperartem,quamnaturafieripossit.~~Sedcureasepiusrepetamquaeluceclariorasuntphilosophis?quifidemadhiberenoluerit,experiaturperartemchimicam,quamsiignorauerit,addiscatpriusquamexperiatur:namsipercommunemartemdestillatoriamtaliafacereconabitur,oleum&operamperdet.Nemoprosuocommodocogendusest,sedadmonendustantum,quodsicontemnatproprio,nonadmonentisdamnofecerit.DePotentiasextogradu.Ca.Uii.DialogusinquoPotentia,&uirinterlocutoressunt.U.Aperiquesodiuapotentia.P.Quishucintroduciuult.U.Uir.P.Undehucades?U.Auirtutemissussum.P.Cuiusgratia.U.Confirmationisinuirtutibus,quasaministraueritatisrecepi.P.Recte,sedquarationeidfieripossecredis.U.Potentia.P.Cuiustandem?U.Ueritatis.P.Inquoueritatemesseputas?U.Inaltissimisoliusuirtutefitamesseueritatemomnemnondubito.P.Iamconfirmationedignumexhibuistite:quapropteranimaduerteadeaquaetibisumexpositura.PotentiaestacceptaeuirtutisadominoConstantia.NonestquodquispiamputetseuelminimamuirturisscintillamaliundequamaDeohabereposse.Quodsiquisaseipsouelabalioquamdictumestquaerat,locouirtutisuitiuminsuipernitiemconsequetur.SicsolitisuntGentilesolimoperibusheroicis(utuocarunt)uirtutesnonaliadecausauenari,quamutposteritatifamamdeserelinquerent,ineasummumbonum.&foelicitatemsibimisereponentes,Uerumquinameissuccesserit,huiusmodimemorabiliumexitusapertenosdocuit.Regnumeorumquodinarenafundatumesset,&nonsuperpetramruerefuitnecesse,cuiusruinaequidemnonmaiusuestigiumrelinquiturquamutposterishorumstultitiapateat.QuodsisuperueritatispetramGentilesaedificassent,stabilefuissetregnumeorum.Nonsunthominumsequendauestigia,sedueritatis,inquastabiliasuntomnia.Meliusnonpoterisconfirmarifrater,quamperuirtutemipsamquaenihilaliudest,quamueritas:~~hancsiinomnibusoperibustuis&uerbisobseruareconatusfueristotisuiribus,ipsateconfirmabitindiesmagis,donecinpraeliopotensfactusutleomundiuiresomneseuincereualeas,mortemnontimeas,necquicquiddiabolicatyrannisexcogitarepossituiolentiae:~~utaurumpuruminignesemperpurius&gloriosiusabsquediminutionediutissimeiubilat,nonaliasinomnimartyrioueritatisconfirmatiprofessoresgaudentquodinfralatiusaudies.~~Sedhocestnotatudignumquodnonaliasquamexfrequentiaomniumartium&operumhabitus&promptitudodatur,etiamexobseruationesedulaueritatistaminfactisquamdictis,Constantiauirtutumcoelitusinfundituradpotentiam,quaetandemobseruationenonintermissatransitinmiraculum,adquodnuncanhelandumesttibi,haciterfacito,Uale.~~RecapitulatioCapituliseptimi,sextiquegradus.Licetacorporibusnaturalibusetiaminanimatisuirtutes(utdictumest)extrahantur,nisitamenulteriusperartemchymicamdeducanturadextremamsuampotentiam,adaliquodexcellensopusnoneruntydoneae:~~sedquantomagisdepurantur&subtilianturpersedulamobseruationemchymicam,adsuamprimamcoelesteminfluentiamplusaccedunt&perconsequensefficatiuspenetrant,acoperantur,itautpromiraculoueresitreputandumopus,quodinMedicinaquarumuisinfirmitatumefficiunt.~~DeMiraculoseptimo&ultimograduphilosophico.Ca.Uiii.MiraculumestConstantiaeUeritatiseffectus.Incuiusdeclarationem,unicotantumutemurexemplo,quopatebitapertemiraculum.~~QuidamPhilosophusabImperatoretyrannopropterueritatisprofessionemexceptushocmartyrio,scilicet,utinexscissolapideferreouiuuspistillocontunderetur,ait,tundetyrannetundecorpusculumhoc,mentemnunquamcontundesmeam.~~QuodcumImperatoremmalehaberet,neueritatemloquereturamplius,quamandirenonpoterat,tortoricommisit,utlinguamtruncaretphilosopho:uerumpropriisdentibusabscissaminImperatorisfaciemexpuit,antequamcorpuseiusinpultescontusumesset.Oadmirandauiriconstantia,quaetantononperterritamartyrio,mortemsummocumgaudiosustinens,mundityrannidemuicit.RecapitulatioseptimigradusoctauiCapituli,totiusquepriorisoperisconclusio.Utiseptemgradusphilosophici,perquosadsublimiamentipatetaditus,septemsuntetiamoperationeschimicae,perquasartifexadarchanumilludmedicineprestantissimumperuenirepotest.StudiophilosophorumcomparaturPutrefactiochymica,quiasicutiphilosophiperstudiumadcognitionemdisponuntur,itaresnaturalesperputrefactionemadfolutionem:cuicomparatur,cognitiophilosophica,namutpersolutionemcorporasoluuntur,itapercognitionemresoluunturphilosophorumdubia.Nonaliasquamexamorephilosophico,studiorumfrequentatiosequitur,excongelationechymistarumunioprimafitperassiduitatem,&operationumreiterationes:sicutietiamfrequentiaphilosophorumacuunturingenia,ablutionechymicasubtilianturcorporumpartes.Eomodoquoperuirtutemuniunturphilosophi,percompositionemelementaperminimacomponuntur.Perpotentiamphilosophicaeuirtutesconfirmantur,itaperfixionemspiritusinsuiscorporibusfiguntur,utnonampliusfugiant.Nonsecusacpermiraculumoperaphilosophicasuamuirtutemostendunt,perproiectionemChymisticaemedicinaesuamperfectionempatefaciunt.~~Iamhabesoptimelectoroperisnostritotamintentionem,exquanisiprofeceristaminueraphilosophiamethaphisica,quaminnaturali&chymica,nonestquoddemeconqueraris,quiaquicquidabaliisobscuratumfuitapertissimetibideclaraui.~~FoeliciterUale,boniquequalecunquesitconsule.TincturaePhilosophicae.~~Iamfinemfaceremnisimephilosophicusamorergastudiososdetineret,admoneretqueTheophrastiParacelsipraeceptorisnostritincturasphilosophicasaddere,quibuscuraetamintrinsecusquamextrinsecuspersanguinisrenouationemfieripossunt.Haecsuntomniumsimplicissimaepotissimaequeperalchymicamartemtractaemedicinae,quarumpraeparationismodumunacumadministrationibusexdictiParacelsiChirurgiamagnadescripsi,quofaciliusintelligantureaquaedephilosophicismedicinissuperiusdictasunt.~~DetincturaSolisidestAuri.ExtractatincturaSolis,corpuseiusremanetalbum,tincturaueropuraest,&separaturabimpuro,idestasuocorpore:quaeseparationecessariaest.Tincturadebetclarificariuelexaltariinsuogradu,quiduplaturquinquiesinbis.xxiiii,altiusnonprogreditur:tuncpotestadministrariquibusuisadrenouationemsanguinisinpristinumstatum,utdiceturinadministratione.Extractiotalisest.CorpuscorrumpendumestdenaturasuametallicamalleationequeperaquamSalis,demumresidentiadebetabluiperaquamdulcempostmodumextrahiturtincturaperspiritumuini.Postremoeleuaturatinctura,tuncmanetinfundo.Aquasalisfitexsalequodmundissimum&albissimumexsuanaturasit,absquedecoctioneuelartificialipraeparatione,quasalfierisolet.~~liquefiataliquotuicibusdeincepspulueratumsuccoradicumraphanicommisceatur,&agiteturineo,tumdestilleturpostsuamsolutionem,&cumsanguineauiridipartibusaequalibusmixtadestillenturomniaquinquies,&ineoliquorelaminaSolisperantimoniumpurgatisoluiturinpuluerem.~~Abluaturaquapuradestillatasubtiliter,donecsalcedorecedat:namsalabluisesepermittit,necmisceturinprofundocumsubstantia,sedseparatur.Spiritusuinifithocpacto.~~Optimiuinipurinonmixtirubeiuelalbimensuramunam,incirculatotiumuasoptimelutatumobstructumquerecondito&inbalneomarisadprofunditatemuinimersumuasperdecemdiesnaturalesbullirefacito,demuminfrigidatumdestilleturincucurbitauelphialafrigide,tamdiudonecspiritusascendit,cumuerosignumsuumdederitcessabismox,namquodsequiturestaquauitae,nonspiritus.Huncuinispirituminfundesuperipsamresidentiamquaeestuelutalcool,utsexdigitissupernatet,optimequelutatumuasponaturinbalneumcalidum,inquomaneatpermensem,tuncinspiritumascendetSolistinctura,manebitquepuluisalbusinfundouasis,quaeseparandasuntabinuicem.~~Liquefacpuluerem,&fietexeoaquametallica.Spiritumeuaporarepermitteutartisest,manebitsuccusinfundotanquamliquor:quemgraduabisquinquiesinretortasatismagna,proliquorisquantitate.Talisgraduatiofitsolummodopereleuationemquemateriamsubtiliat,sednonpermittitultraquintamessentiamsubtiliarise.hocest.2.4.~~0.~~aliascomburiturulteriusprocedendo.Ususadministrationisest.Huiusdragmamunamcumunciaunathoriacaeuenetaemixtamdabisieiunostomacho,qualibetuicescrupulumunum.posteacooperiaturinlectopatiens&sudet:continuetur10.uel.12.diebus.EstetiaminCorallotincturaperquamexcellensadpurgandumsanguinem.Corpuseiusteratursubtiliterinalcool,&extrahatureiustincturasicutexauroperspiritumuini,simulquedeciessexiesascendant,postmodumseparenturperdestillationem:ascensiofieridebetigneprorsusnudo.deincepsinbalneoMariaesepararidebetliquorsexies,&iterumsuperfecesreiici,hocoleumadministreturcumaquatheriacali,nempescrupulumunumoleicumeiusdemaquaedragmauna.~~Aquatheriacalisfitcumunciisquinquespiritusuini,theriacaeduabusunciiscumdimidia,mirrhaeromanaeunciaunadragmisqueduabus,crociorientalisdragmisduabus,misceanturomniadestillenturquesimul&semel,administrentureasicutidictumest.~~Dosisadministrationisest.Uteiusunciaunadragmasqueduascumdecemunciisaquaecicoreae,uelgamandreaemisceatur,&eiusmixtidenturdragmedue,mane&sero:ieiunetpostmodumaegerquinquepostsumptionemhoris&totidempostcoenam:continueturhocsexuelseptemdiebus:denturetiamaquaedestillataeexfumoterrae,uelcicoreasimilibusque.TincturaBalsami.~~Recipebalsamiunciamsemis,&spiritusuiniunciasuigintiponantursimulinpellicanumuelduplexuas,&circulenturinSolepermensem,quofactopermittitsedestillari,simulcumspiritu,peralembicum,quaedestillatiomeliorestquamperretortamhocloco,sicmanethaecmixturasimulinunacompositione:~~cuiaddesunciamsemisalteriusbalsami,clausumquedigeripermittatur,utcumaliispermisceriqueat,Cla.Philo.tacperficiaturquodexitexsuocorpore,namquicquidgraduaridebet,suamsubstantiaminunumcorpusterminetoportet.Etcumhocutsuprauolatilefactumfueritaddaturiterumunciasemisalteriusbalsami,quodexaltabisutprius,usqueadduasunciasaddendo,graduandoque.Haecestbalsamipraeparatiopotissima,querenouatcuratquequicquidaliaepraeparationesnonpossunt:conseruationisgratiasuaeuirtutemhanccoelitusacquisiuitsupracaeteraquaeque.Administratioest,Utexistopersepraeparatobalsamodesadpondusquinquegranorumhordei,cumalboueteriqueuinobisindie,tamdiudonecuisumfueritsanguinememendatumesse.Antimoniitinctura.Compertumestinhocmundonilaurumpurgaremelius,quamantimonium,quapropter&inhominesipraepareturinpotumidempraestarepoterit,acmelius.Necestquodmirenturliteratitantum,praeceptoremnostrumcomparationemhancfacere:DiscantpriusAnathomiamcreaturaemagnaeprimaequecumultimacognoscerecompararequepriusquamiudicent.Uelutisolinterstellas,&aurumintermetalla,nonaliasinteranimaliahomopriuatumobtinet:cuiusperfectioniscausamethaphisiceconueniunthaecomniasimulinunum.SicutigiturAntimoniumaurumpenitusmundat,aliaquemetallaconsumit,itahominemearationequamdiximusrepurgatabsqueexonerationealui,sedpurgationeradicali,quaspiritualiteromnesuperfluumeradicat:hocestexcellentissimumarchanum,cuiusstructuratalisest.~~Recipeantimoniioptimiinalcoolfacti,quodreuerberabisinreuerberatoriobeneclausopermensem,exeofietuolatile,primoalbum,deindeflauum,postremorubeumautcroceumleue,quodextrahesdeessesuoexlilliperspiritumuini,sicutsupernatetuigintidigitis,&permittesicdoneccoloreturbeneclausum,utscis:haecestaltissimapraeparatiolilig,quaehominemradicituspurgatintus&extraadministratioeiusest,Utindoliumuinirecentisinseptembriueloctobri,semperaduigintimensurasistiustincturaeponaturunciasemis,&simuldigeripurificariquepermittanturambo,deuinobibantpatientesadtresuelquatuorseptimanas,autdiutius,anteomnesalioshaustus.~~TincturaSalisphilosophorum.Recipesalisauri,salisAntimonii,salismelissae,anaunciamsemis,saliscommunispuripetrosiqueunciasocto,miscesimul,&superfrustumpanisstratumedaturieiunostomacho.NecmirerisquodhicponamusSalauri,Salantimonii,quaesaliauulgarianonsunt;sedphilosophica:postquam,sciueriseaquaescireteconuenitinhacarte,nonmiraberisamplius.AliudSalphilosophicum.RecipesalisGamandreae,salis,cicoreae,salisualerianaeanaunciamunam,salisabsinthiiunciamsemis,salisuitriolidragmamunam,communissalispuripetrosiquelibramunam,miscesimul,&edaturutsuperius.Archanumperquodeaquaesuprapositasuntelucidantur.Coelum&terraperhominemgeneranthominem,quifiliuseorumest,acfiliaprolesque:acoelohabetintellectum,aterrauerocorpus:&quiaexterra,insuocorporeestinquodreuertetur,excoelotamenquodinipso,estexfirmamento:praetereaquidemadhucunumpossidetexdonoDei,perquodastrisdominaripotest,cumexDeodidicerit.~~coelum&terrasimulsunt,sicetiamcaelum&homo,sedsicuthomoexterraest,earationesecundumterram&exeacognoscideber,atquatenusexcoelosecundumcoelumetiamiudicandusest,igiturhomo,coelum,&terraunumsunt,etiamaer&aqua.~~Sihomoresinmaiorimundotransmutarenouit(utinsalomnia)quantomagisidinmicrosmo,hocestinseipsonouerit,quodextrasepotest,modocognoscathominisinhominethesaurumexisteremaximum,&nonextraipsum.~~Abipsoproceditinterius(licetmediate)perquodoperaturextrinsecusidquodoculariteruidet,ergonisimerecaecusfuerituidebit(idest)intelligetquis&qualissitintrinsecus,lucequenatureseipsumcognoscet,perexteriora.~~CertumestexhominissanguinegenerariSalnaturalebalsamumeiuscorporis,quodinsecorruptionem&praeseruationemacorruptionehabet:naminrerumnaturanihilest,quodnoninsemalitantum,quantumbonicontineat.Pariterexossibus&carnegeneraturnaturalesulphur,quodpropterliquorisnaturalisexsiccationemincenditurtotumquecorpus&seipsumconsumitaliquando?huiusincendiicausaest,quodhomofuitaprincipiosulphur,hoctransmutatumestincarnem&sanguinem,quaemediamateriasunthominis,quamqueprimanaturauelmateriaplurimumodit,aceamadsereducereconatur:quodcumfecerit,terracinisqueresultat,materiaequehominisprimereliquum,ultimaequesubiectum.~~Quiahomoestincorruptionegeneratus,odioprosequitureumsuapropriasubstantia,hincfitquodsulphurnaturalehominisacreationemediarecedatinprimam,adquamutappropinquateiusnaturamassumens,inelementaremoperationemtransit:~~quiquidemelementarisigniscorruptionisestcausa,quiqueperinuisibilemsolemplurimisincognitumaccenditur:hicestsolphilosophorum.Talessuntinhomineuirtutes,utpercorruptionispotentiamliquoremexsiccareualeant,&hacuiasaliahominisreducuntincalcisnaturam,perquamcorpusinessetransitsulphureum.Corpusitaquereducidebetinmateriamprimam,adquamproximum,esthabilefactumadreceptionemignishominemadprimamsuamessentiam,corrumpentis:uelutinaliiscreationibusuidemusinterrauelmontibus.Etlicetnoneademsintcorpora,tameneaedemsuntoperationes:nonestidemignisinaccidente,sedideminsubstantia.Solestinuisibilisinhominibus,interrauerouisibilis,tamenexuno&eodemsolesuntambo.Homoquidemestesca,inquampercoremscilicetMercurium,&calibemCoelum,ignishuiusmodiscintillaeexcussae,fomentumaccipiunt,uiresquesuasexerunt.ChymicamartemnaturaliterexercetArcheusinhomine,tanquamartificialisinfusinasuaChymista,minerarumcorruptor,quitria,scilicetrealgar,chymicum,&Aurumamineraseparat:quiatamdiuacistasimulpermanent,quodlibetpersenullamuimhabet,sedcumseparatasunt,unumquodquesuasagendiuiresexprimitinhomine:talisestinipsoorizon,noninuiribus,atinperfectacreatione.Arsitaquenaturalisinmicrocosmumagit,uthomosepareturinaurumagentepersefulmine:Chymicumsuolocoseparatinloppam,&realgarinfumum,uaporem,uelcorpussublimatum:quodArcheusdictusuulcanicisartibusperficitinhomine,donecadsuamultimamperducaturmateriam.Estenimultimarerummateriaquaesubilatinexaltationesub,sicutaurumabaliisduobusseparatumgloriaturinigne,uitrumque.NecsubticerepossumquidTheophrastusParacelsuspraeceptornosterdeSolisterrestrisarchanisulteriusscripserit,utpotedifferentiaminterquintamessentiamauri,aurumpotabile,&oleumeiusdem.Estenimquintasolisessentiatincturaperuinispiritumextracta,cuiusmodumsupraposuimus.Aurumueropotabileest,cumid,unacumaliisspiritibus&liquoribusinpotionemresoluitur.Atoleumauriest,cumexaurisolasubstantiapersefitoleumpurum.Auripotabilisdeseriptio.Recipeaurifoliatiuelpulueratiunamunciam,hocinsuccumresoluatur,addesacetidestillatiquatumsufficit,destillapostmodum,&abinuicemseparato,tamdiuhocfacito,donecadiunctorumnihilsaporismaneat:deincepsinaquaeuitaequinqueunciisimmerganturomniasimul,&inpellicanopermensemdigerantur.~~Eiusaquaeuitaedescriptiotalisest,Recipeuiniardentislibrasdecem,rosarum,melissae,rotismarini,anthos,cheiri,foliorumutriusquehellebori,maioranae,anamanipulumunum,cinamomi,maceris,nucismuscatae,caryophillorum,granorumparidis,piperumomnium,cubebarumanaduasuncias,succichelidoniae,tapsi,melissae,anasexuncias,cinerumfabarumunciasquinque:~~commisce,permittequedigeriperpellicanumxii.diebus,separa,tandem&usuireseruabisquemsupraponimus.OleiSolisdescriptio.Postquam,utsupradictumest,auruminsuccumperacetumreductumfuerit,bulliatperquindecimdiesinsequentidigestione,posteasepareturinbalneoMariaeuolatile,manebitinfundofixumoleumauripurum.302Speculatiua.Corpusdigestionishocest,Recipesuccichelidoniaelibramunam,&aquaeuitaecirculataepartemaequalem,uelpauloplus,resoluanturinspiritum,quibusaurimiscetresuncias,deincepsfacutsupradictumestfinis~~.~~IrrutaUirtutismoeniasacramanent.~~