MiaTractatus,AutorePhilippoUlstadioNorico.Basileae,MenseSeptembri,An.M.D.Xxui.Noricusaequissimolectorifelicitatemniuetusestadagium,lectorcandidissime,πομφόλυξὁἄνθρῶ¬πος.Unde&ApuleiusilleMaudarensishominemgraphicedepicturus,diuoAurelioAugustinoteste,sicineolibro,quemdedeoSocratisreliquitconscriptum,prodidissetraditur.Homines,inquit,rationeplaudentes,orationepollentes,immortalibusanimis,moribundismembris,leuibus&anxiismentibus,brutis&obnoxiiscorporibus,dissimilibusmoribus,simillimiserroribus,peruicaciaudacia,pertinacispe,cassolabore,fortunacaduca,singulatimmortales,cunctitameninuniuersogenereperpetui,uicissimsufficiendaprolemutabiles,uolucritempore,tardasapientia,citamorte,querulauita,terrasincolunt.Quibuseuerbis(meHercules)omnesanimiaffectusatquecorporislaboreshaudillepideeffigiasseuidetur.Undiqueenimpericulorumatquediscriminumturmisexpositaestcalamitosa&miserrimahominumuita,utnonabsrePanaetiumphilosophumdixissememoriaesitproditum,decereanimumsapientisuiriintertumultus&pericularerumhumanarumpositicircumspicereomnia,&undiqueingruentiamalapraecauere.Itaquesemperpromptumexpeditumqueadomnesinsultusuitandos,tolerandosqueconsistere:sicutAthletaesolentexertisadcertamenbrachiis,&totocorporepraeparari,atqueseseaccingere:necminusanimo,nequidrepentinumomnino,autimprouisumaccidat.Magnificumprorsus&salutareconsilium.Quisenimlabores,atquehumanaeuitaediscrimina,quisueuarioscasusenumeret?hincfortunasaeuit,hincblanditur,hinciuuentuseffundit,hincsenectustrahit,hincmorbiobsident,hincminaturmors,hincalienis&externiscruciatibusconcutimur,hincintrinsecus&nostris,superbiaattollit,metusdeiicit,spessuspendit,cupiphilip.UlstadiiNorici.3ditasinflammat,gaudiumdilatat,dolorangustat,liuorinficit,gulasolicitat,accenditirapraeceps,etquotidianumacblandummalumadamantinosanimosflectitluxuries.Quisauteminterhaectutus?quisintrepidus,nisidemens,&planementecaptus?QuisunquamAthletatampericulososesecrediditduello?Illiquidemsingulishominibusoccurrunt,noscummillequotidieconfligimus.ItaquenontantumAthletarummore(utuultPanaetius)extemsi,uelutiamdimicandumsit,instructauirtutumacie,semperadpugnamparatisimus:siinterrahostiliintertotinsidiassaluiessecupimus(Nam&Omniasunthominumtenuipendentiafilo,Etsubitocasuquaeualuereruunt.Luditinhumanisdiuinapotentiarebus,Etcertampraesensuixhabethorafidem.Sedprouiribusquoquedetransitoriisadaeternapergamus.Nihilenimmaneteorumquaeualidissimaessereputantur:necoperatantumhominum,sed&naturaequoquealterantur&intereunt,corruuntrupes,tumescuntualles,altaiugamontiumcampisaliquandoadaequantur,aliquando&fluminaauertuntur,&nouosalueosquaerunt,aliaarescunt,aliaexterraeuisceribuserumpunt:hicsecoartat,illicserelaxatpelagus,necdiulittorumspecieseaedemmanent.omniasecumtempustrahit,omniaabsorbet,omniacircumuoluitacmiscet:nihildiustarepermittit,&magnamutantur&minima.Quidergoadmirandum,sinaturaehominumquoquealterenturdiuersisaegritudinumqualitatibusobnoxiae?certesidiuoAugustinocredimus,fragilioressumusquamsiuitreiessemus.Uitrumenimetsifragilesit,tamenseruatum,diudurat.&inueniunturuitreicalicesabauis&proauisfacti,exquibussaepebibuntnepotes&pronepotes.Uitaautemhumana,quantumuisetiamconseruetur,durarenonpotest.HincM.PortiusCatoinorationedeaedilibusuitiocreatis,haudillepidescriptumreliquit.Nunc(inquit)itaaguntinsegetibusatqueherbisbonaessefrumenta,noliteibinimiamspemponere,πόλλαγὰρμεταξῦπελὶκύλικοςκαὶχείλε¬οςἄκρου.Quoquidsignificetoptimeperspectumhabes,lectoraequissime.contraenimeosuideturquoquedixisse,quiplusuoluntpraescireacpraenossequamoportet.quodquamridiculum&explodendumsit,optimiquiquenorunt:Maiorcerteparseorumquaescimus,estminorparseorumquaenescimus:utexsententiaMercuriiTrismegistiLactantiusilleFirmianusrefert.Quaequumitasint,nonsemperpropriisestinnitendumuiribus,quuminrebusanimarumsalutemconcernentibus,tum&ineisquaeadcorporissanitatemattinereuidentur.Quemadmodumenimanimaperbonumpropositum&mentemincorruptamauitiiscustodiendaest,sicetiamcorpusperbonumregimen&iustamdiaetamaplerisqeaduersisualetudinibuspraeseruaridebet.Quumquepeccatorumaequeacmorborumdiuersasintgenera,adutrunquesolertiindaginerespiciendumautumo.Sicutenimsalutisanimaeinitiumestpeccaticognitio:sicsanitatiscorporis,morbi.Inutroqueautempraematureadhibendaestopera,neradicesaliquaeamaraeconsurgentestotumstipitemarborisinfoecundent.Uelutienimperunumpeccatummortaleuilifactum,&pronihilohabitum,quasiperalueuminomniumuitiorumgurgitemdelabimur:sicetiamunico&paruuloneglectosanitatisregimineinuariosmorborumcasusatquepericulaagimur,praecipitamurque.Nonergoimmeritoprincipiisestobstandum:namSeromedicinaparatur,Cummalaperlongasconualueremoras.Necfloccipendendasuntminimaquaeque,quaesaepissimeomnigenaingeruntdetrimentaatqueoffendicula.Quaeomniaadunguem(utdiceresolent)egoconsiderans,&quasiintrospiciens,quumiamplurimisinlociscontagiosumpestismorbumincrebescerehaudinsciussim,haudabsreforearbitratussumsuccinctim,&perquambreuiterobseruationes,atqueregiphilip.UlstaditNorici.5minacontraEpidimiaminlucemdare,quibusadamussim(utdecet)obseruatis,cumdeioptimimaximiopitulationemaugnumplurimisaffereturadminiculum.Quanquamenimtractatussitminimus,nonerittamenexplodendus.Ciceronianacerteestparabola,primasnonualentiattingere,pulchruminsecundis,tertiisqueconsistere.Nolocensuramferre,limamrelinquamquibusuisdoctioribus,&insecretissimisnaturaearcanismeexpertioribus.Nonsumenimquiuelimχρυσᾶὄρκὑπιχνεῖσαι,nequidineptidemeiactitasseuidear.Itaquenihilinuenio,uelstudio,uelofficiomeodignius,lectoriucundissime,quamutoperaemeaetibimonimentumaliquodrelinquam.Quamuisautemparuumadmodumsit,sperotamenplurimisadstomachumfacturum.Uidebaturporrosatius,longequeoptimumabexiguisadaltioratranscendere,quamdesuperioribusadminimapraecipitanterruereatquedelabi.Quodsifortenonomnibusplacuero,(praesertimiisquisunt,ἀμουσοτεροιλειβν¬θρίωνκαὶκολοιοὶἐνταῖςμούσαις,καὶοὖροὐκάραιτιὰνοὐδὲκατοναἰγίπτιοι)minimirefert:nammultumfarriseget,quicunctisobstruitora,praetereaomnianonpossuntitainLaconismondetrudi,utplerisqeuidetur.Uideortamenmihi,nonquodeoglorier,proqualitatemateriaenihilaberrasse,quumsuperfluisquibusqueneglectis,necessariora,utiliora&facilioraquaequedepromam.Nonmelatetetiam&priscos&neotericosplurimosmaximopereinhoclaborasse,sedaliquandotamenTiresiaetiammagiscaecifuerunt,&seseremegregieexpediisseautumarunt,simagnisuoluminibuslectoremstudiosum,&adindagandumauidumplusquamacrimoniaingeniiferreposset,detinerent:utdeeisuetus&tritumhoccanaturprouerbiumπολλλοὶτοιναρθηκοφόροι,παῦροιδέτεβάκχοι.Soletcerteplerunqueomnismaterialongisuerborumperiodisconglutinata,taedium&nauseamlectoriperspicaciingerere.Quocircaoptimeatquedoctissimelector,nelongisambagibusaurestuastenerrimasuidearimplesse,paulobreuiustecumagam.Rogoautem&oro,atqueobsecrosuscipeuigiliashas,atquenocteslucubratiunculaemeae,qualescunquebenignoanimo,&fronteexporrecta:nectedeterreatmaleuolorumlinguauenenosa,τίτυφλῷκαὶκατόπτρῳ.Nullusenimsoletinuidereiisinrebus,nisicuigratiaueldocendi,uelscribendiminusestconcessa.Nesciuntcerteineptissimiimpostoressesenimiruminaniterfrustraqueexcruciari,quumquibusuisdoctioribusseimponunt,quod&adunguemnosti,&quotidianauidesexperientia.Ualelectoramantissime,&hoc,quicquididest,boniconsule:quodsifeceris,dabimusaliquandomaiora,quaeplusquumdelectationis,tumemolumentiafferent.Iterumuale,καὶἀνυχίσμασικαὶκουραῖς,μὴἐπου¬ρεῖν,μὴγέρίστασαι,Basileae,addecimumquintumKalendasSeptembris,AnniNoniniuriafactumquisdubitet,maretamlatuminangustamconcham(simodopraefarisicliceat)noscoegisse:sienimUenusinocredimusolori,omniadogmatauerborumanfractibusadumbrata,lectoremimplicant.eiusnanqueestpraeceptum,Quicquidpraecipiesestobreuis,utcitodictaPercipiantanimidociles,teneantquefideles.Eamobremnoninconsultofecisseuidebimur,sibreuiteretdilucide,quaeadremfaciunt,explicauerimus.Aristotelicacerteestsententia,oporteredefinientem,&demonstrantemplanissimainterpretationeuti,&nonobscura.Nihilenimprodestclauisaurea,siaperirequoduolumusnonpotest.Quocircadiligentiuscuiquescriptorilimitandumputo,netraditionenimislongalectoremfastidiat,neuenimiscurtalegentismenteminuoluat,quumophilip.UlstadiiNorici.7mnisexcessusetdefectus,uelnoceat,uelcertenonproficiat.Certeomnissermosisitbreuiorquamoportet,obscuratintellectum:silongior,difficiliseritretentionis,&obliuioneminducet.Inomnibusergomediumlaudabileest:extremaautem,utinplurimum,suntuituperabilia.Potuissemusutiquemagnisuerborumampullisauidumlectoremirretire,atquedistrahere,quumapudinnumerosmedicoscopiosissimamsyluamhacderehabeamus.Sedmediusfidiusmultosatius,meliusqueuidebaturpaucascribere,&haecquidemcommodaatqueutilia,quaeetiammagisiuuabunt,atqueproderunt,quamimmensauolumina.Saepeutiquealimentaquaeminussufficiunt,auidiussumuntur,diuoGregoriosuperEzechielemteste.Siautemeiquimultaferrenonpotest,uerbumtrahimuslongius,citissimeadnauseamfastidiumqueeumdeducimus.Quocircaquantumadremattinet,succinctim&breuiteromniaenucleabimus.Acciditaliquandopropterenormianostrapeccata,utdeusomnipotenscogaturarcumsuumuibrare,spiculatendere,&aperireuasafurorisatqueindignationissuae,quorummetuaflagitiisdeterreamur,&adipsumsummumcreatorem,poenitentiamdesceleribusperpetratisagentes,humili,pia,atquedeuotamenteconuertamur.Patientiananque&longanimitasdeioptimimaximi(testeetiamPaulo)adpoenitentiamnosinuitat.Eamobremomniuitiorummoleexuti,&circunstansnosdeponentespeccatum,aspiciamusinautoremfidei&consummatoremIesum,&adipsumtanquamadtutissimumasylum,omnemnostramineumponentesfiduciam,confugiamus.Aliisenimremediis,antidotis,obstaculis,diuinamnonpossumusplacareiram.ContingitautemsaepiusculepropterPharaonicamlapideipectorisnostriindurationem,&propterBabelcunctarumgentiumferinodegentiumritu,aeremcorrumpi,uelexuaporibusterrae,&exhalationibusuenenosis,ueleximpressione&configurationeplanetarum.Interplanetasueronullusest,quihumanaenaturaesititacontrariussicutiSaturnusatqueMars,praecipuesiunusautaltereorumdominat,autestprincepsanni,&quandoestinpropriodomicilio.Habetetiameclipsistamsolisquamlunaeincredibilempotentiamintoxicandiaerem,quandoomnibusterraenascentibusuisatqueuirtuscoelitusinditaadimitur:talisnanquepersolis&lunaesplendoremadiuinaprouidentialargissimeinfunditur.Terraemotusquoque,&aliquando(siPlinio,Aristoteli,AlbertoMagno,etcaeterissagacibusnaturaeindagatoribusfidemadhibemus)latebrashumiaperit,exquibusmultacadaueraputridaaereminficientiaexurgunt,&morbipestiferiindeexhalant,herbae&pabulaintoxicantur,armenta&pecorauenenoinflantur:hominesdeniquequitalibusherbisatqueanimalibusuescuntur,febrepestilenti,utinplurimum,corripiuntur.Quaequumitasint,nonpotuinonscribereregimen,atqueobseruationes,quibus&nobismetipsis,&proximisnostrisprodessepossimus.UideoenimsapientissimumSolomonemdixisse,exoccultascientia,&thesauroabsconditonihilutilitatisemergere.HincetiamdiuinusillePlato&philosophorumdeus,atqueeumsequutusM.Cicero,nonsolumnobisnatosnosesseasserit,sed&patriamsibiuendicarepartem,&partemamicos.Quocircarogo,oro,atqueobsecropiumlectorem,uthuncqualemcunque;libellum,absqueullaAristarchicensurapie&leuitercorrigat:siquidfortebreuitatiscausaomiserimus,uelinepteinmediumattulerimus.Nam(utaitlex)omniumhaberememoriam,&innullopeccare,potiusestdiuinitatis,quamhumanitatis.Certefacilecrediderimomniumpiorumatqueeruditiorumesseanimum,utmalintcorripi,quamaliosemendare.Neergolongisuerborumambagibuspiiaureslectorisobtundam,remipsamdiuinopriusimploratoauxilio(sinequonullumritefundaturexordium)aggrediemur.9DeCorruptioneAerisAeremcorrumpimultotiesuidemus,mutariqueinsubstantiamcalidamatquehumidamcorruiptioni&putrediniobnoxiam,quodquamnaturaesitnonmodoalienum,sed&abhorrens&contrariumaplerisquesecretiorumnaturaeindagatoribushincindelibrisproditumest.Praecedentiauerosignaquaeaerisinfectioconcomitatur,adunguem,utaequumesset,nescioexquasegnitie,seupotiusfloccipensionenequaquamperpendimus.Hincfitutneglectisindiciorumconsiderationibus,necullapraeseruationehabita,corpusputrefactionibusuariissubiiciamus,&morbosaggregemuspestiferos.certesiadamussimperlustrauerimus,quaetraditHaliabasquintotheorices,Epidimianihilaliudest,quammutatioaerisinputredinemuelqualitatempessimam,uniuersaliter&multispestiferam.Epidimiaquid.Qualisaer,talisspiritusUtilitassiguorum.Interestergoquamplurimumqualemspiremusaerem,&qualeshauriamusodores:taliseniminnobisspirituseuadit.Eatenusueronosanimaperuitamuegetat,quatenusspiritusharmoniamseruatcumanimaconcinnentem.caeterumquandoingruereuelimmineredebeatEpidimia,nullifereestperspicuumnisisolideo,incuiuspotestatesitasuntomnia.Potesttamenaliquandocomtingere,exnaturalibusipsamgignicausis,maximecoelestiumcorporum&aeris:undeeamperpraesagia&indiciaquaedampraeuidemusatquepraenoscimus:quaequidemexactissime&diligentissimedebemussemperperpendere,animisqueinfigere.Hippocrateenimtesteinprimoprognosticorum,exmelioribusrebusest,medicumutipraeuisione:nammaximaestcommoditassignorumdemonstrantiumresfuturas,utGalenusaitprimoTegni.Persignaenimindicatiua,utHaliibidemrefert,scituridquodfuturumest,&praeparatureiquodoperaeestpretium.Estigiturmagnautilitaspraescirefuturamalarationepraeparationis.TesteenimGregorio,minusiaculaferiuntquaepraeuidentur:&nostolerabiliusmundimalasuscipimus,sicontraeaperprouidentiaeclipeummunimur.DePraesagiisIndicantibusaeremcorruptum,CaputIi.Praesagiaquibusaeremcorruptumesseconiicimusuariasunt,quaepulcherrime,&siadmodumdiffuse,explicatAuicen.Fenprima,doctrinaquarta,tractatuquarto,capitedefebrepestilentiae:nosautem(nelectordiligensquiddesideret)quamsuccinctemaximepotuimus(etsialioordinequamabAuicennalocatasint)hicannectereuoluimus.IndiciumprimumDispositioortempoquales.Estigiturprimumomniumindicium,quumqualitates&dispositionestemporumnonseruantnaturamsuam.Omnibusenimtamindoctisquamperitisnonestobscurumnaturalemdispositionemautumniessefrigidam&siccam,hyemisfrigidam&humidam,ueriscalidam&humidam,aestatiscalidam&siccam:sicenimestopinioomniumdoctorum,quam&ponitAuicennaFensecunda,tractatuprimo,doctrinasecunda,cap.denaturistemporum.Quandoergodispositionesquatuorannitemporumnonsunt,utiamdictumest,indiciumestcertissimumaeremesseinfectum,intoxicatum,uirulentum,putridum,&mortiferum:&inhancsententiamconueniuntomnestamphilosophiquammedici,interquos&Aristotelesinproblematibussectioneprima,&Hippocratesprimoaphorismorumparticulatertia.Secundumsignum.Secundumsignumnaturaleacmagisparticulare,perquodpraenoscimusaeremesseputridum,est,quandotemporeautumni,maximeinprincipiomensisOctobrisapparentstellaecadentes,idestuaporesgrossiigneiadmodumstellarum,quaeuidenturcadere,&ignesstantesinaere.Exiisenimcognoscerepossumustempusautumnimutatumasuanaturalicomplexione,scilicetafrigore&siccitate,adcalidum&humidum,grossum&unctuosum,aptuminflammari.Eleuanturenimuapores&fumigrossiinaereabaquaatqueaterrauirtutesolis,&acaliditatequaetuncestinaere(utArist.inmeteororis,&AlbertusmagnusexopinioneAuerroistradunt)contranaturamtemporisinflammantur:exquopossumusliquidocognoscere&praescireEpidimiamforespulsare,proptertalemcorruptionemtemporisautumnalis.Tertium.Tertiumsignumest,quandomultiplicanturuentimeridionales&occidentalestemporeautumnidiebusaliquibus.Hiemuenti(uttestatAuicennasecundaprimi,doctrinasecunda,cap.Incommodaexuentisoccidentalibus&meridionalibus.denaturisuentorum,&Aristo.lib.primoproblematumsectione23.Hippocrates&Galenuslibrotertioaphor.partic.6.laxantuirtutemnaturalem,&turbanthumores,&faciuntmorborumrecidiuationem,atquegenerantfebresputridas.Quartum.Quartumsignumest,quandoinautumnoapparueritaertenebrosus&turbidus,itaquodilladieuideaturuellepluere,&nonpluit:&siccontinuattempusmultisdiebus:perhocenimcognosciturquodcomplexioaerisestcorrupta,&maximecorrumpeturadhuchyemesubsequenti.Estenimaerplenusuaporibuscalidis&humidisauentisaustralibusdeportatis,qui(utrefertArist.proximeallegatoloco)existentescausaputredinis,magisinficiuntaeremquamsiessetpluuia.Quintumindicium.Quintumprognosticonest,paucitaspluuiaeinUerecumfrigore,postquammultiplicaturAuster,&conturbaturaerdiebusmultis,deindeclarificaturperhebdomadamunamuelcirca,tuncestenimpericulumEpidimiae.Nam,utaitArist.lib.1.Problematum,sectionenona,&Hippoc.lib.3.Aphor.particu.4.hoceoeuenit,quiahumoresretentiincorpore&multiplicatiinhyeme,quiadporositatesextrinsecasdeberentinUereanaturaexpelli,&acalidonaturaliilliustemporisconsumi,existenteilloaerecontranaturamfrigido,repellunturafrigidoaerisadinteriora,&ibidemretentiputrefiunt:&superuenienteAustropermiscenturcumsanguinepertotumcorpusuniuersaliter,&exconsequentihominespernecant.Sextum.Sextumindiciumest,quuminaereaccidit,quodinnoctesitfrigus,&indiecaloruehemens,&praefocatioacconturbatio:tuncenimcitoacciditpestilentia,&infirmitatespleraeque.Omnisenimsubitaneamutatiodeiicitactumpropriaeuirtutis,uttestaturGalenussecundoTegni.SeptimumNaturahumidi.Septimumpraesagiumest,quandoapparueritaestasnonuehementiscaloris,sedmagnaeconturbationis,habensmatutinaalterata,&iampraecesseruntinautumnostellaecadentes,&ignesstantesinaere.Tuncenimiudicandumest,quoduaporesexistentesmateriaigniumhuiusmodi&stellarumcadentiuminautumnopraecedente,tototemporehyemis&uerisinaereremanserunt,&adaestatemperuenientessuffocantcaloremaestatis,&eumobtundunt:demaneetiaminfrigidatialterantmatutinaaestatisscilicetadfrigidum,uel(utapertiusderedisseramus)adcaloremremissumsuffocatum,quapropteraeremaestatisinficiunt&corrumpunt.Denaturaenimhumidiest,utexplicatGalenuscommento15.superprimumaphorismorum,&Arist.tertiometeor.)obtunderecalorem,sicciueroacuere.Proprietassicci.Siccitasenimlunacalorisest,utpulcherrimeibidocetGalenus.OctauumNonum.Octauumsignumest,quandouidebistempusuniusdieiuariarimultismodis:&hocintelligedequacunquealteratione,scilicetadcalidum&frigidum,humidum&siccum,serenitatem&obscuritatem,achuiusmodi.Exhisenimcognoscitureiusmaladispositio,&quodinaeresuntmultaeeleuationesmalorumuaporum,&multiplicationesdiuersorumuentorum.Huiusmodienimaerismutationescorperanostraalterantadprauasaegritudines,&febrespestilentiales,utdocetAuicennasecundaprimi,doctrinasecunda,cap.deimpressionibusmalarummutationumaeris.Exaerecummutatur,proueniuntincorporibusaccidentia:quumemmputrescit,putrefacithumores.Nonumprognosticonest,quandounodieapparetsolclarus,&inaliodieconturbatur,nontamenquodfiatproptereclipsim:hocqueacciditmultisdiebus:Signumenimestaerisqualitatemmaleessedispositam,maximesoleexurgente,quandoapparetquodhabeatantesenebulamadmodumpulueris,&aerpuluerulentusexistit,itaquodsolnonpossitredderelucemclaram,&hocacciditmultisdiebus.TuncenimiudicandumestsecundumopinionemAuicennaeprimaquarti,doctrinaquarta,cap.defebrepestilentiae,aeremesseplenummalisuaporibus&diuersismorbositatibus,exquibuscorrumpitur,&estcausapestilentiae.Decimum.Decimumsignumest,quumtemporeaestatis&magnicalorissubitopostpluuiamapparetmagnaquantitasranarum,quaesuntintergocoloriscineritii,inuentreautemcolorisdiuersi,maximecitrini&aurei.Arguuntenimeoquodsunthumidae&aquaticae,magnamhumiditatem&aquositatemesseinaerecontranaturamtemporis.Undequumproptercaliditatempraecedentem,porositatescorporissintapertae,implenturmultahumiditateputrescibili,&perconsequenscorrumpuntur,utaffirmatAristoteleslibroprimoproblematum,sectioneuigesimasecunda,&uigesimatertia,&latiusexplicatibidemPetrusPaduanuscommentatoreius.UndecimumDuodecimum.Undecimumindiciumest,quandomultiplicanturreptiliaexputredinegenerata,sicutmuscaealatae,formicae,uermesdiuersi,&uiperaeimperfectae,&aliahuiusmodianimalia,&apparentmures&aliasubterraneafugeresubterra,&aquaticasubaqua,&uidenturmanifesteexire,&locahabitationumsuarumdeserere,&fugeretanquamsipersequerenturabaliquo.Signumenimest,utpulcherrimedeclaratPetrusdeEbanosuperprimoproblematumAristotelissectioneuigesimasecunda,terram&aquamessecorruptam,aquibusfugiunt.Naminterraeconcauitatibusgeneranturquandoquefumiuenenosi,aquibusmures&serpentes,&omniaaliaanimaliasubterraneafugiuntadsuperficiemterrae,tanquamauenenomortifero.Etsimiliterinaquisaliquandogignunturmorbosiipsumperuenientibus.Similiterquandoanimaliafugiuntabhabitationibussuisconsuetis,&auesanidissuisnullopersequente,&aliquandorelinquuntouasuautfugiant,signumestaeremesseputridum,corlumestpestilentiae.Duodecimumpraesagiumest,quandomagnafames&paupertasestinterra,maximeubiestcopiosahominummultitudo,itaquodnonhabeantnecessariaaduitam,tuncenimhominesnecessitatecoacti,commeduntmultanociua,corrupta,&naturaecontrariaatqueabominabilia,quiaextalibusgeneranturfebresputridae&uenenosae,dequarumgenereest&Epidimia,itaenimaffirmatAuicennaprimaquarti,doctrinasecunda,capitedefebribusputridis.Corruptacorpora.Corrumpunturenimcorporaquaecorruptisuescuntur,utAuicennasecundaprimi,doctrinasecunda,capitedeiudiciis&disposi.corpora.tionibusanni.Corruptisuerocorporibus,exflatucorrumpituraer.Possentadhucpluraadferrisigna&indicia,quibuspossimusprognosticariaeremcorruptum,sedquumsintminusnaturalia&incerta,consultiusomittendauidentur.Quumergopraedictasignaomnia,uelquaedamexeisapparuerint,quaetemporepacatoatquesanorarissimasunt,certissimoindiciohabe,breuiadmodumtemporiscurriculohominespestilentialifebreoccupatumiri.DeGeneralibusPraecautionibus,quibuspossumuscorporanostraaputrefactionepraeseruare,CaputIii.Febriliscalorubiincenditurplerunque.Quumitaqueuariapestisimminentis,sintindicia,uariaecalorisfebrilisincensiones,uariaedeniquehominumcomplexiones,nonineptefecisseuidebimur,sisecundumuarietatemaccensionisfebriliscaloris(quamesseinterduminspiritibus,interduminhumoribus,interdumueroinpartibusanimalissolidioribustraditHippocratemsequutusGalenusdedifferentiisfebriumlibroprimo,cap.secundo)diuersimodasubiiciamusremedia,quumquefebresnascanturplerumqueexlabore,iracundia,moerore,calore,frigore,insomnia,cruditate,temulentiaatquerepletione,utGalenusasseritpraedictolibro,capitetertio,quinetiamutpestilensaerisconditioafferensfebremcommodeabigaturatquepropellatur:nullisitambiguumpossereperiri,deoadminiculatore,quaecommodissimeobsistant.Dispositiocorporis.Uariaergosuntremediaquibuscontrapestemestutendum,quorumpotissimumestdispositiocorporis,quiasiintalinoneritdispositioaptaputrefactioni&corruptioni,corruptiononpoteritoperari,utostenditGalenustertiotegni,&dedifferen.febri.lib.primocap.5.Factaergoaegritudinefacillimeipsamcurabimus,sidispositionemauferamus,aquaprincipaliter,quaesecundumnaturamest,operatiolaeditur.Naminterduosmotuscontrarios,necessariointerceditquiesmedia,testeAristoteleseptimophisicorum.Quumigiturplerunqueexdiuinaiustitiapropterpeccataatqueflagitiaenormiadiponaturunusquisqueadpestem,saluberrimum&omniumprincipalissimumantidotumerit,submouereanobispeccatumanimaecorporisque,quosublatoauferetur&pestis.Remotaenimcausa,remouetureffectus,secundodegeneratione,&secundophisicorum,&8.Exiccatiosuperfluaehumiditatis.Ethicorum.Secundumremediumestexiccatiosuperfluaehumiditatisincorporehumanoexistentis.AitenimAuicennaprimaquarti,doctrinaquarta,incapitedefebrepestilentiae.Summacurationisestexiccatiohumorum.Etenimiisquimalishumoribusplenisunt,quiquemaledifflantur,autinopportunelaborant,autlauanturpropensius,promptumestfebricitare,utaffirmatGalenusdedifferen.febriumlibroprimocap.4.Uerumiisquibonisplenisunthumoribus,acprobedifflantur,&quiescunt,acfouentiecorisacuentrissedes,impossibileestfebricitare:quoniaminiecoreacuentremanetquicquidcorruptumest,actemporisspaciopaulatimconcoquituratqueefficiturbenignum.Oportetergoquodcibimaximesintdesiccatiui,quibuscorpussuperfluishumoribusrepletumconuenitexiccare,atquesiccumconseruare,utestmensGaleniprimodediffer.Duoexiccantcorpushumanu.feb.c.3.Duosuntautemquaeuirtuose&meritoriecorpushumanumexiccant&insanitateconseruant,quorumprimumestsobrietas&abstinentiaincibo.AbstinentiaCastitas.Quienimestabstinensadiicietsibiuitam,Eccle.37.Etieiuniosananturpestescorporis,utaitdiuusHieronymusadDemetriadem.Secundumquodexiccatcorpus&insanitateconseruat,estcastitas,quaesummopereapestepraeseruat.Dissimilitudoenimcausarum,utaitArist.7.metaphisices,dissimilesproduciteffectusincausatis.Quumergoactusuenereusdisponatcorpusadpestem,secundumAuicennamprimaquarti,doctrinaquarta,capitedefebrepestilentiae,&Galenumdedifferen.febriumlib.primocap.3.remouebitergocastitashancmalamdispositionem,&praeseruabitabEpidimia.Caeterumquumpestissaepenumeroimmittaturadiabolo,quiiudicio&permissionedeipermittiturinficereaera,&morbosimmittere,utinquitAureliusAugustinusdediuinationedaemonum,coniungamurergodeoperamorem,&nonpoteritnobisnoceretalispestilentiaabinimicoprocurata.Apertioopilationis.Tertiumobstaculumuelantidotumestapertioopilationis:exputredineenimaccenditurfebris,cuiuscausaestopilatio.ProptereaaitGalenuslocopraememorato:Conuenitopilationespororumaperire.Caueautemneullarationemeatuscorporis;quosGraeciporosuocant,uelsupramodumpateant,uelnimiumobstruantur.Ibieniminresolutione&iniuriaextrinsecusinferenda,discrimen:hicauteminputrefactione&suffocatione,periculumsummumest.Euacuatiosuperfluitatum.Quartumdicitureuacuatiosuperfluitatis,inquitenimGalenusdedifferen.febri.lib.primocap.3.Conuenitcorpussuperfluitatibusplenumeuacuare.Adquodfaciendum,testeetiamAuicennaprimaquarti,doctrinaquarta,capitedefebri.pestilen.utilissimaestphlebotomia,seusanguinisminutio,&solutioaceuacuatiouentris.Tamensummopereestconsiderandumomnemuehementemrepentinamquedeiectionem,purgationemqueabomnibusplanedetestarimedicis.Repentinaepurgationisincommoda.Stomachumnamqueatquecordebilitat,spiritusmultosexhaurit,confundithumores,spiritusdeniquefumishumorumfuscisobtenebrat.Quumitaquecorporaplenamalishumoribussintmaximeidonea,&dispositaadhauriendampestem,nonineptescripsisseuideturAristoteleseoinlibroquidesecretissecretoruminscribitur,abstinereanimiacommessatione,&superfluitatespurgare,summaeessesanitatis.TrestemperantiaesecundumPythagoram.hincestquodmemoriaeproditur,PythagoramSamiumcundumPytreisanteomniacelebrassetemperantias,quaeetiamnoninconsultoanobistemporepestiferocelebrabuntur:quarumprimamtemperantiamaffectuum,alteramtemperantiamuictus,ultimamuerotemperantiamaerisaccipimus:quodsiomniprouidentiaeasidentidemobseruauerimus,humorumintemperiem,quaesaepissimeintempestiuaemortisestcausa,proculadmodum,deoauxiliante,propulsabimus.Itaquenonaberrasseuidebimur,siinEpidimiaetemporeomniacorporahumidaexiccemus,insiccisueropristinamnaturamcustodiamus,ineisueroquaeexcrementisplenasuntpurgationibusutamur,&omnesmeatuumopilationesdebite&rite,utiamdiximus,soluamusatqueaperiamus.Omniacertesuamexigunttemperiem,nihiligiturinmundotemperatiusestquamcoelum,nihilsubcoelofermetemperatiusestquamcorpushumanum,nihilincorporehumanotemperatiusestspiritu.Perresigiturtemperatasuitapermanensinspiriturecreabitur,spirituspertemperatacoelestibusconformabitur,utuenustissimeatquedoctissimedeclaratMarsiliusFicinusdetripliciuita,librosecundocap.14.Quaestio.Circahocpotestfieriquaestio,curaliquandosaltemuiri,aliquandosaltemmulierestemporeEpidimiaemoriantur?adquamrespondeo,Causaestsolaipsadispositiocomplexionis:sicenimaliquandoaccidit,nonsolumdehominibus,uerummetiamdearmentisatquepecoribus.aliquandoenimmoriuntursues,aliquandouerotantumboues.Sicetiamdispositionescorporumsuntdissimiles,atquemultiformes,idcircoquidamfacileuincuntur,acpromptissimepatiunturabipsacausaefficiente,aliiinuicti,impatibilesquesunt,autcertedifficulterpatiuntur.Quintumremediumestdetestatioociositatis.Detestatioociositatis.inquitcerteGalenusdedifferen.febriumlibroprimo,cap.3.Siquismoderatislaseruatur.Ocioenimmoeretstomachus,exerdoestplenuscibo.MorigeratiomaturitatisEuitatiocontagionisElongatiocorruptionis.Sextumantidotumestmorigeratiomaturitatis.Siquisutituruitadecora&moderata,utGalenusdissolutumincomessationibus,potionibus,gaudiis,tristitiis,&aliisanimiaffectibus,sedsempermediumestobseruandum.Nullaenimcausasinecorporisaptitudinefebrempestilentsaleminducerepotest,maximaquippeparsgenerationismorborumestafficiendicorporispraeparatio.SeptimumremediumquoutidebemuscontraEpidimiamesteuitatiocontagionis.Dicuntenimmediciquodpestissitmorbuscontagiosus,utnonimmeritoquoquenosterinquiatGalenusdedifferentiisfebriumlibroprimocap.3.Conuersaricumhisquipestelaborant,fallaxest.afficienimpericulumest,quasiscabiequadamautlippitudine:&ideohominesdebentsummoperecauereaconuersationemorbosorum,&nontangerereseorum.Octauumest,elongatiocorruptionis,idesteuitatiolociubiestinfectusaer:undemedicidiceresolent,Fugefuge,etlonge.Tardareuersio.Ultimumremediumest,tardaregressio,siuereuersioadlocumpestiferum,doneccessaueritpestilentia.dequibusomnibuslatiusprosequemurpauloinfra:modosatsitpaululumattigisseremediageneralia.subsequensemsermonosterpertotumeritderemediisspecialibus.DeInfectiAerisCorrectione,CaputIiii.TraditPlinius,Lucanus,atqueUergiliusMaropleraquelocaexsuinaturaesseinfectaatqueuenenosa.Auernuspestifer.SicAuernumCampaniaelacumaiuntuenenosohalituindeprodienteadeoessepestiferum,utsupereumauesetiamipsaeuolantesintereant.Sedhocinloconildeipsoinmediumafferreuisumest:naturamenimtaliumlacuumcorrigerenonnobisdatumest.Uerumaeretiamplerumqueinficiturabaccidentibuscausis,sicutcircastagna&paludes,circaaquaslimosas&glutinosasfit,ubiaerinclususest,praecipuedumlocaipsasuntintermontesaltossita,&quaeuersusmeridiemuergunt:intalibusenimlociscitiusgeneraturpestis,quaminlocisfrigidismontosis:&hocfitproptersubtilitatemaeris,naminmontosislocisaerrudisdurusacgrossusexistit.Quumergosupradixerimus,tutissimumesseremediumataliaerenoxioatqueputridodiscedere:&minuscertecuilibetliceat,uelpropternegociationessuas,uelpropteropificium,quouitamsustentat,aercuiusdamhabitationissecrete&amoeneeritalterandus,infrigidandusquehocmodo:Rectificatioaeris.Reciperosarumrubearumlibramunam,foliorummirtillorumlibramunam&semis,sandaliutriusquelibramsemis,conquassentur&bullianturinacetoodorifero,&dehacdecoctioneasperganturparietes&pauimentadomus,&camerae,quianimirumperhocaerrectificatur,etspiritusrecreatur.HincGalenusipsesequutusHippocratemtraditinlib.deelementis,spiritumnonsolumodorenutriri,sed&aere:Spiritusquibusnutriatur.aereinquamnonsimplici,sedpotiusopportunepermixto,quibusquidemsifidemhabebimus,necalimentorum,neculliusreidelectummagisaduitamnecessariumquamaerisnobisaccommodatiessecensebimus.Aerenim&inferiorum&coelestiumqualitatibusfacillimesemperqueaffectus,&immensa(sicmodofariliceat)amplitudinecircumfusus,perpetuoquemotunosundiquepenetrans,adsuamnosmirabiliterredigitqualitatem,praesertimspiritumuitalemincordeuigentem,incuiuspenetralsatumassidueinfluit,tumrepente:sicprotinusafficiensspiritumutestaffectus,perquespiritumuitalempariterafficiensanimalem:ideoque&puroluminosoqueaere,&odorumdelectusemperrecreandusest:suntenimpraecipuaspitiusuitalisfomenta.Seddicetforsanquis,quomodonutriturspiritusuitalisatqueanimalis,tumodoretumaere?Fomentaspiritusuitalis.adquodrespondeo:Quomodonutriaturspirituso¬dore&aere.Nutriturquidemuterquetumodoretumaere,tanquammixtusatqueconformisalterutrum,ututerquehaustusinpraecordiapenetret,ubicoquaturtempereturqueaduitam,perquearteriasdiffundatur,ubiuterqueitidemcoctusiterumspiritumnutriat.Potestetiamfieriomnidietamaestatequamhyemeingensignisliusaerpurgatur.Praeuidendumtamenestsemperdediscrimine,neincendionimiodomusipsauelhabitatioflagretur.HippocratissolertiacircaignesFumigatioTrocisciadcorrigendumaera.HippocratestraditurmultasinGraeciaciuitatesapesteliberasseperigniumincensiones,quaspersingulosuicosciuitatumfierimandarat.Hyemealiquifaciuntignemdelignisodoriferis,sicutdeiunipero,cypresso,abiete,pinu,thamarisco,sauina,rosmarino,salicibus,sarmentis,uelsimilibus:sinttamenomniapriusbenesicca,quiaquantominusfumiapparet,tantomagisaerdefecatur.Quuquetalisignisiamdeclinauerit,etlignaexustafuerint,superiiciatursupercarbonesunadiedepuluerecamphorae,ueltrociscusunusdelignoalomnes,auttrociscusdeciperis,secundumdescriptionemIo.Mesue.aliadiesuperaspergatur.puluisgalliaemuscatae,aliadiealiptamuscata,aliadieambra,mastix,alomnes,rosmarinus,cypressus,crocus,gariosili,thimus,myrrha,baccaelauri,granaiunipi,thus,&caeteraeiusgeneris,semperunumperse,autduoueltriasimulmiscendo.Possuntetiamfieritrocisciinhuncmodum,Recipethurisunciamunam,corticiscitri,melissaeanadragmassex,lignialomnes,storaciscalamitae,galliaemuscataeanaunciamsemis,laudanipurissimiunciastreis,fianttrociscicumpistelloaliqualitercalido,addendodeoptimaambradragmamsemis,musciAlexandrinirecentisscrupulumunum.Ethaecduoultimadebentaddi,quandoscilicetmollificataiamfueritpasta,itautabsquepistelliulteriorecalefactionepossitfierimixtura.Ethistrociscisutereintuisfumigiissuperprunasiniectis.Aliudgenustrociscorum.Aliitrociscosfaciunthocmodo,Recipelaudanipurissimi,uernicisanadragmamunam,therebentinae,masticis,storaciscalamitae,anaunciamsemis,gariosilorum,macis,croci,lignialoes,granorumtinctorisanadragmamunam,galliaemuscatae,aliptaemuscatae,nucismuscatae,ciperi,asari,behenutriusque,calamiaromatici,foliiIndi,corticiscitri,cinamomi,anadragmasduas,fianttrociscisicutdesuperioribusestdictum.Uelfactrociscosinhuncmodum,Recipethuris,gariofilorum,buglossae,anadragmamsemis,masticis,myrrhaeanadragmamunam&semis,laudanipurissimiunciamunam&semis,thimidragmasduas,foliorumlauridragmamunam&semis,corticumcitridragmamunam,cinamomielectidragmasduas,gentianaedragmamunam,lignialomesscrupulosduos,sandalicitrinidragmamunam,misceanturinsimul,&fiatpuluis,dequosuperprunasponatur:Aliudgescorum.uelfiantformulaecumstoraceliquidainmodumtrociscorum.Quiergoestlocuplesfumigiasaepiusdebetalterare.usiletiodoriferi.Potestetiamquisfacereusiletos,hocestcandelasquasdamparuasnigricoloris,quaeincensaemiramfragrantiamspirant,&fiuntinhuncmodum:Recipelaudanipurissimi,storaciscalamitae,myrrhae,masticis,thurisanaunciamsemis,samsuci,idestrosmarini,ciperi,rosarumrubearumanaunciamunam,cinamomi,gariofilorum,sandalicitrini,spicaenardi,macisanadragmamsemis,carbonumlignisalicislibramsemis,addendodecamphoramusco,&ambraadplacitumsecundumquodtempusfrigidumuelcalidumexiget:formenturformulaeadinstarcandelarum,&incendanturquandoopusfuerit.DeMembrorumCalefactionedebita,Caput.U.Caeterumquumpostcibumsumptumuolueriscalefieri,summoperecaueto,neignemaccedas,doneccibusinstomachouideaturiamesserepositus&quietus,neccalefiasabsquenecessitateurgente:QuomodocalefiendumTempusaccomodatumcolligendiherbas.quodsifortefrigorelaesus,teparumcalefecerisadfocum,quamprimummembrasenseristepefacta,abignerecedito:&quandocalefis,faciemobumbraculoaliquoobnubito,uelpannolineo,uelpartetunicae,uelsimilibus.Sincontingeretfrigusesseadeointensum,utabsqueaestuario,siuestuba(qualesubiqueinGermaniasuperiorihabentur)nonpossisdegere:&quiaintalibusnonpotestfieriignisabintrinsecus,operaepretiumestergofacerefumigiaderebusodoriferispraescriptis,sedstatimquumperfumigaueris,prunaesuntefferendae,nefumusindeexorienscaputinfestet.Potesetiamponerealiquemtrociscuminforulisfornacis,uelibidemassarepoma,&pirafragrantia,quiaexodoremiruminmodumaerrectificatur,&hocdebetfieritemporehyemis.Aestateueroaerdepuretexrebusfrigidis,sicutexrosis,uiolis,ramiscitri,&citranguli,ramislauri,ramisquercuumuelsalicis,uitis,cimbalariae,uermicularis,&similibus.Etdebenttalesfrondes,siueetiamherbaecolligiinbonoaspectuIouis&Ueneris,temporesereno&roreiamconsumpto,quia(utaitBulcrasis)hocestaccommodatissimumtempuscolligendiherbas.&addeseisaquamrosaceam,&acetumodoriferum,&perhabitaculumasperges.Haudinconsultoetiamforet,facereductusaquarumincameraadmodumriuuli,uelquodaquatanquamdistilleturperdomum,&aercumflabellouentiletur:talienimexagitationeaerisintoxicatioadimitur,&purificatioeiusdemriferisfrigidis,sicutcumuiolis,rosis,pomis,pirisodorantibus,&caeteriseiusmodi.Hyemeautempotessaceresecuriussuperlectisplumeisnonnimiumrepletis,propteruaporositatemeuitandam.Tegmentumetiamsiueopertoriumlectinonsitdeplumis,eoquodessetinsanissimum:etlinteaminaquaeuissubsternitribusuelquatuordiebuscollocenturcumrebusodoriferiscalidis,sicutsunt,Ambra,muscus,crocus,lauendula,&caeteraidgenusquaecalidasunt.Primumquesomnumfaciatuirsupersinistrolateretribusuelquatuorhoriscontinuis,mulieruerosuperdextro:Insecundoautemsomnouiriaceatindextro,&mulierinsinistrolatere:necsitsomnuslongiorseptemautoctohoris.Antequamautemmanesurgis,perfricabisparumpersuauiterquetotumcorpus,deindecaputunguibus,sedidpaulolenius.Frictioqualisessedebeat.HacinreadmoneatteHippocrates,quiineolibroquiinscribiturκατικτρεῖονsicreliquitscriptum,Durauidelicetfrictioneligaricorpus,molliorisolui,multaextenuari,mediocricrassescere.cuiusopinionemetiamsequiturGalenusdesanitatetuendalibrosecundo.Etcaputcumpannomundissimoabstergatur&fricetur:totumitidemcorpus,praecipue&ipsalocaemunctoria.Siquoquecontingerettesudarenoctu,talissudorsempercumtersissimolinteoabstergendusest.Cauetamenneindieunquamdormias.Somnusdiurnusuitandus.diesenimuigiliae,&noxsomno,adeooptimomaximo,&abipsaetiamnaturatributaest.Quoniamcumsolueladhemisphaeriumnostrumaccedit,uelsuperipsumincedit,radiissuismeatuscorporisaperit,atqueacentro(utitaloquar)adcircumferentiamhumores,spiritusquedilatat:quodquidemaduigilias,actionesqueincitatatqueconducit:contraueroquandosolrecedit,omniacoartantur,quodnaturaliquodamordineinuitatadsomnum.Somnidiurniincommoda.Accedit&hocquodstomachusdiuturnadiurniaerisactioneapertisporisadmodumdilatatur,euolantibusquespiritibustandemualdedebilitatur.Igitursubeuntenoctenouamspirituumcopiamexigit,quafoueatur.Quisquisigituruigilatdumtempusestsomnumcapescere:&quisquissopitusest,quandouigilandumest,isperuersoordinemotibusquenaturaecontrariistumcorpustotum,tumspiritumingeniumquelabefactat.Nimiauigillafugienda.Cauendumestetiamnenimiuminuigiles:exnimiaenimuigiliaexiccaturcerebrum,&uariaatraebilisnocumentaoriuntur.Quiueroconsuetudinelonginquaaddiurnumsomnumestprocliuis,ispotestdormiresedendoinaliquolocofrigido,nonautemiacendo.DeRegiminePostExperrectionem,Cap.Uii.Quamprimumdelectotuosurrexeris,extendesleniteromniamembraquantumpoteris,&fiatcrebraexcreatio,uideutpossissubducerealuum.Sietiamsuperfluoshumores&materiasphlegmaticasdeore&naribuselicerepossesconsultissimumforet:cuilibetautempurgationidimidiamferehoramconcedito.Linguacumcultelloobtusooptimepolliatur,nam&hocestexcellentissimumpraeseruatiuumcontrafebrespestilentiales.Praeseruatiuumbonum.Quofacto,manus,os,&naresoptimelauenturhyemeaquatepida,aestateuerofrigida,uelmeliusparumpertepefacta,quiaaquafrigidanimisterretsanguinem,&estinsanissima.Aquafrigidaestnociua.Posthocexiccabisdentes,os&nares,&totumcaputcumlinteomundissimo,&crinespectineafronteceruicemuersuscomplicabisquadragies,uelpauloplus,tumceruicempannoasperioriperfrica,&crinesaeriexponito,quiaexhocomneshumiditates&materiaephlegmaticaecerebrum&caputoffendentesacapiteeuacuantur&expelluntur,&exhocipsanaturarefrigeriumcapit,omnesspiritusuitalesrestaurantur,atquerefocillantur,totumdeniquecorpusexhilaratur.DeRegimineHabendoQuandodomumuisegredi,Cap.Uiii.Antequamdomumuelhabitaculumtuumegrederis,accipeinpugnumdeacetofragrantissimoadlibitum,dequotreisautquatuorguttasdegluties,decaeterouerofaciem,nares,manus&oslauabis,quofacto,potessumerealiquammedicinampraeseruatiuam,sicutinsequentibusdocebitur.Exinde,utuisumfuerit,deambulabiscausarefrigerii&solatiiadaerempacatum,tranquillum,amoenum,&sanum,ubitempustransiges,ueloperando,uellegendo,uelscribendo,ueleopotissimumnegocioquodtibiincumbit,donectempusprandiiappropinquet,uidelicetusqueadhoramoctauamuelnonam,ueletiamadidtempusquoedendiappetitusteprouocauerit,&quumfamescereincipis,prandiumnullomododifferatur,quiamagisnocumentiquamemolumentiextalidilationeoriretur.Nocumentaquaeexfameoriuntur.NamutAuicennaplerisqueinlocisait:tolerarefamam,estcummalishumoribusimpleri,quosstomachusattrahitadselococibi.DeRegimineInesuSeruando,CaputIx.TemporeEpidimiaeutendumesteuchimis,hocestalimentissalubribus,DeiEpidimiaTractatus.26quaeleuissuntdigestionis,&quaebonumafferuntnutrimentum,idest,quaebonumsanguinemgenerant.Curastomachicircanauseamcruditatemquehabenda.Habeamusigiturcuramstomachidiligentissimam,nenauseamcruditatemueadducatunquamnimiacomessatio,&caputoffendat.Consultissimumitaqueestseptimaquaquehorareficialimentismodicis.Namsaepeetiampostquamstomachusipserecoxerit,nisi&iecurquasidigesseritsumerenutrimentum,naturamdistrahitatquefatigat:Periculaexcrebracomessaalimentauiscosaquomodosintcorrigenda.quaquidemlassitudinesaepiuspraeterinnumerosmorbos,&ipsasenectus,intempestiuaquemorssequitur.Alimentaquaehumidiorasunt,uelpinguiaaromaticisacribuscondito,alioquin&humoremalienummembrisplurimuminferent,atqueputridum:nam&siquemnecessariumcorrigendanaturaehumoremsuggerant,hunctamennoxium.Electioalimentorum.TraditautemArnaldusdeuillanoua,animantes,herbas,fruges,poma,uina,exaltisodoriferisqueregionibuseligereoportere,quasuentitemperatiserenant,&suauessolisradiifouent,ubiaquaenullaestagnant,ubicultasterquiliniononpinguescunt,sedproprio&natiuohumore,ubietiamquaecunquenascuntur,diupermanentincorrupta.Adfrigidanimiumuelcalidanimiumalimentacautissimusesto,siferuetaerepularumhumorcaloremsuperet.Quaecarnessintsalubres.Temporeautempestilentinonprobanturcarneshumidiores,nonduraesimulatquesiccae,sedmediaequaedam,utgallinaceorum,pullorum,phasianorum,perdicum,capreolorum,uitulorumiuuenum.Neincipiatapotumensa,nequepotussitsemeluberior.Famensicommodefieripotest,cibus,sitim,potusexpectet:auiditasutriusquehocpraecipuetemporemensesupersit,fastidium&saturitasproculabsint.Aquibuscibissitabstinendum.Abstinendumestautemabhisquaeobnimiamhumiditatem,&uirulentiam,&unctam,uiscosamquemateriam,stomachumrelaxandodebilitant,autquaepropterduritiamaegreconcoquuntur,dequibussunteaquaepostmensampalatosaporemredduntmolestiorem,siueinflent,siuecaputmultisuaporibusimpleant,abomnibusinprimisquaefacile,uelextraaluum,uelinaluoputrefiunt.Liquidioresautemepulaepriusfumendaequamduriores,mandereuerooportetantequamdeglutiantursingula:exactissimefouendusstomachus.Cibimaliquidicantur.Omnescibimalideuitandi.CibosautemmalosintelligounacumGalenodedifferen.febriumlib.primocapite4.quiautexnaturamalisunt,atqueetiamquibonisuntexnatura,sedobputredinemquandam,praedictisaequale,autmaiussaepenumerouitiumacceperunt,partimobtemporislongitudinemadputridamdispositionemdeducta,partimsituaccariequadamrepleta,quiaprauerepositasunt:partimexprimagenerationeabipsarubigineuitiata:quienimtalibusutuntur,plerumquefebribusputridis,acpestilentibusoccupantur,uelpustulisscabiosis,autleprosiscorripiuntur.Quiergouitamincorporeuultproducere,spirituminprimisexcultumaugeatnutrimentissanguinemgenerantibustemperatumatqueclarum.Magorumcerte,Platonisquesententiafuit,corpustotumabiispendere.Quicibiobsintaestate.Aestateitaquecauebisacibiscalidis&condimentiscalidis,omniaesculentatuasintcoctacumaceto,uelcumaquaacetosae&agrestae.Acetiuirtus.Acetumquippe,testeGalenooctauopharmacorum,uariashabetoperationes.EtuttraditCassiusFelix,illudquodacetumrosarumdicimusconducitcaliditatimembrorum,&caloremstomachisupernaturalemtollit.Acetosaeuis.Acetosauero,Serapioneteste,appetitumprouocat,&secundumPliniuminnaturalibus,singularemuirtutemhabetcontraEpidimiam,praecipuesiaddaturtiriaca.Quicibinoceanthyeme.Melanopiperisefficacia.Hyemeueroabomnibusesculentisfrigidiscaueto,calidisuteresecundumfortitudinem&robustatemcomplexionistuae,&taliasintconditacumzinzibere,cinamomo,gariofilis,croco,&similibus,exceptopipere,quodnulliprodestnisipinguissimis,humidis,phlegmaticis,&superfluishumoribusrepletis,quieopossuntuti,quiafacitmacrum,&consumitatqueexiccathumoressuperfluosinhomine,quumsitcalidum&siccuminquartogradu.Salisuirtus.Hominessaninulloprorsusegentcondimentocibariorum,quamsolosale,quodprohibeatputrefactionemcorporumeorum,quaesuntparataputrefieripropterhumiditatemsuperfluamquaeestineis.SecundumenimDioscoridemabstergit,mundificat&resoluit,&facitcibumcitoadstomachumdescendere,uttestaturAristotelesinlibrodesensu&sensato.Hyemecarnes&pisces,quibusuesciuolueris,meliores&sanioressuntassaequamcoctaeuelbullitae.Assatishyemeutendum.Aestateparumtostimanducabisunacumsalsafactaexaceto,uelexherbisacetosisfrigidis:meliustamenforetomninoabstinereatostiseotempore.Bullitisaestateuescendum.Cibileuissimaedigestionis,utsuntiuscarnium,pullicocti,pultes,auesnonpalustres,&similiadebentedidum.inprincipiocommestionis.Aliosueroquidurioris&difficiliorissuntconcoctionis:sicutsuntassata,frixaque,ultimomanducabis,&omniaperquamoptimemasticenturantequamdeglutiantur,utsupraetiamadmonuimus.Qualedebeatesseuinum.Uinumsitodoriferum,clarum,suaueque,quodaquaindiget:taleenim,utIsaacinparticularibusdiaetisait:magnisTiriacisestpersimile,eoquodhabitudinemcorporisfrigidamcalefacit,refrigeratcalefactam,humefacitsiccam,humidioremuerodesiccat,atque,utGalenusait,naturalemhumoremrecreat,caloremfouet,utrumquecontemperat:sedoperaepreciumestmiscereuinumtale.UarietatemEpularumsummeuitandam,Cap.Diuersarumepularumpericula.X.Animiaepularumdiuersitatetemporepestiferomaximeestabstinendum,quiairritanthominemadexcessum,&impediuntstomachum,faciuntquemultasincorporehumanooririaegritudines,utnonillepideCordubensisilleSenecadixisseuideatur:Multosmorbosmultaferculafecerunt.&alibiideminquit:innumerosessemorbosnonmiraberis,cocosmirare.Nihilautemestsiciocundum,sicutcibusbenedigestusautdedeEpidimiaTractatus.coctus:ModerataerefectionisRepletiopeiorfame,licetutrumquesitmalum.nihilsalutem,nihilsicsensuumacumenoperatur,nihilsicaegritudinesabigitatquedepellit,quammoderatarefectio.Sufficientiaquippecumnutrimento&sospitatemsimulprocreat&uoluptatem,abundantiaueromorbumfacit,&molestiasingerit,&aegritudinesgenerat:quodenimfamesfacit,hocetiamplenitudocibariorum,magisautem&multapeiora.Famesquippeinpaucisdiebusauferthominem,&liberateumdehacsumit,&putrescerefacitcorpushumanum,&macerataegritudinediuturna,&tunceummortecrudeliconsumit.Repletionisincommoda.Unde&Galen.ineolibello,cuititulusestexcitnecuiuerepossediunecsanosesse,animasquenimiosanguine&adipibuscontrariumfacit.Noliergoesseauidusinomniepulatione,&neteeffundassuperomnemescam,inmultisenimesciseritinfirmitas.Multaeescae,multaeinfirmitates.Nihilenimestdeterius,quamdiuersanutrientiasimulingerereatqueintrudere,&postinedendotempusprolongare.Nempeimmarcescuntepulaesinefinepetitae,Horatioteste.HincetiamAuicennaquodaminlocoait:Nongaudeantabundantersesereficientes,sinoncontinuoinfirmantur,quoniampostmodumperniciosiussuccumbent.Hominesenimquibusdominatursensus,eduntutuiuant:contrahominesbeluinoritudegentes,uiuuntutedant&deuorent.Oquamgrandeigiturpericulumimminetiisquicibiscontinuissesesaginantatqueingurgitant,quiplusingluuiei&uoracitatiinseruiunt,quamsanitaticorporis.UndepraeclarummeHercule&lepidumestilluddictumRasis.Summopereestobseruandum,utcibossibiconsuetosquisqueaccipiat,&totiesedat,quotiesconsueuit.ConsuetudouiciatapaulatimdebetcorrigiEbrietatisnocumenta.Siautemconsuetudodeprauatafuerit,abeaomninogradatimpermutaridebet,&illamnonrepente,sedsuccessiue,paulatim,&ordinatedeserere,&admelioremtransire.Naturaenimsubitas&repentinasalterationesnonpatitur,Galeno&Auicennatestibus.Quicumqueergotemporepestilentiae,dumaerestinfectus,cibouelpotunimiumseobruit,citissimeinficitur.Sienimuinumuelnimium,uelnimiscalidumfuerit,caputipsumhumoribus,pessimisquefumisimplebit,addequodinsaniamplerunquefacitebrietas.Uoracitatisincommoda.Cibusueronimiusprimumquidemadstomachuminipsocoquendoomnemnaturaeuimreuocat,&ineptecoctusmultis&crassisuaporibushumoribusquespiritus&aciemmentishebetat,obfuscat,&obtundit.xiaexuoracitate.Plerunqueetiaminducitapoplexiam,idestopilationemomniumuentriculorumcerebriabhumiditatesuperflua,&sicaitArnaldusdeuillanoua,seuidisseNeapolimilitemquicumsurgeretdelecto,&uoluitcalceosinduere,statimamaioriapoplexiainuasus,mortuusest.&sicpleriquenostraetiamaetateepulonesatquebibonescorripiuntur,itautpriuenturomnisensu&motu,utetiameosmortuossaepeiudicemus.Multaquidemgeneraaegritudinumposseminmediumadferre,quascrapulaatqueebrietastanquamparentesnutriunt,sedsufficiatrepletionemomniuitiodetestarimagis.Naturapauciscontenta.Ideoquegradusnaturae(quaepaucissimis,utCiceroait,estcontenta)adamussimsuntobseruandi.NonenimimmeritoLucanusexclamat:Oprodigarerumluxuries,paruonunquamgaudereparatu,&quaesitorumterrapelagoqueciborumambitiosafames&lautaegloriamensaediscite,quamparuoliceatproducereuitam.Meliuscerteest,utAuicennarefert,aegrumreficipauco,&aliquantulumprauocibocumappetitu&delectatione,quamplurimo&optimopraeterappetitum,quia,utiamsaepiusdiximus,exrepletionemortaliaoriunturincommoda,praecipuedumaerestintoxicatus,&perconsequensdifficillimaesttaliumcura.Naturacertedebilisnutrimentorumponderenonestoneranda,ueletiamdiuersitateepularumdistrahenda.Naturadebilisnonestaggrauandaponderenutrimentorum.Quiergomoderate,&cumdiscrimine,moderamine,&postulationenaturaecibumsumit,&superfluacorpusoffendentiaperlaxatiuaeducit,atquesoluitraro,uelsialiquando,leuissimetamenaffligitur,&talisfacillimecummedicinissequentibus,deoadiutore,poteritsanari.Itaquepieconsulounicuiqe,utanimiauoracitateseabstineat:pluresenimmoriunturcrapula,quamgladio,Apostoloteste,meoqueconsilioinunopastuultratriaferculanonedes,sempercessandodumadhuchabesappetitumcommedendi.Caeterumquodderepletionediximus,itidemdeinanitioneintelligiuolumus:famesenimaequeestnociuatemporeEpidimiae,sicutigula:Famisincommoda.naturamenimspoliatuiribussuis,&spiritusuitaleshebetat,extraneos&extranaturalescaloressaepiusinducit,quapropteraequeuitandaestatquerepletio.DeCibisProficuis,CaputXi.Cicerrubeumexlixiuiolotum,pelleabstracta,saepemanduces:Cicerisrubeiuirtus.habetenimuirtutemhumectandiuentrem,secundumAuicennam,&estpluriminutrimenti,&ualetadopilationemsplenis,secundumGalenum,&hepatis&fellis:&nutritpulmonemmeliusquamullaaliares.Addesautemsaluiam,maioranam,petroselinum,hyssopumunacummodicooleooliuarum,simodohaberepotes.Quodsidesit,addesdebutyrorecentioptimoadlibitum.Coquesetiamsaepeboraginem,buglossam,bletam,endiuiam,lactucam,portulacam,acetosam,&aliasherbasfrigidas,quaeoptimaesunt&sanissimaetalitempore.Iusdegallinis&bobusiuuenibusunacumpetroselino,uelpraedictisherbismaximeopportunumest.Quaquomodoparanda&hyeme&aestate.Quarecentiatemporeaestatistestaablata,&inaquampraecipitatasuntsaluberrima:remporeautemhyeme&hyemisalbumendebetabiici.Quaesiuisbullire,imponesinaquamipsam,inquatemporesanissima.Rarissimeautembouinacarneuescere.Carobouinaqualis.NamutIsaacindiaetisparticularibustradit,siccissimaest:ideogeneratsanguinemgrossum,etturbidum,stioni,tardequedestomachoeiicitur,&uentremconstipat.Hocidemfacitcarobubula:Carobubulaqualis.quodsiquandouelbouinauelbubulauisuesci,idfiatpotissimumtemposialiquapraepeditusesinfirmitatelethaliterabhuiusmodicauecarnibus,potestameniusearumsorbere.Caseicommodaatquenocumenta.Caseosetiamuaccaeuelouismediosinterrecentesnimis,&nimisantiquos,parumquesalsos,poterisinfinepastusederesuperpaneassato,secusminime.Nam&secundumConstantinumfaciuntcalculumtaminrenibus&uesica,generantstranguriam&dissuriam,&maloshumoresincapiteatqueincerebrogignunt,quod&Galenustestatur,tertiodealimentis,capiteproprio.Arietinaecarnesquales.Arietesnonadmodumprobantur,habentenimcarnescalidiores,acminushumidas,quamsuntcarnesouium,acdurioresaddigerendum.Caeterumarietesiniuuentutemanentes,minorissunthumiditatis&uiscositatis,propteraetatissiccitatem,eorumcomplexionidominantem.Idcircoeorumcaromeliorestagnis&ouibus,quiasibenedigeruntur,bonumsanguinemgenerant,maximesicastratisunt,quiacaliditas&humiditaseorumtemperataesunt,undebonisuntsaporis.Perdices&phasianisuntsani.Perdices&phasianitemperatissimaesuntqualitatis,&carneshabentleuioresacsubtiliorescaeterisauibussyluaticis,ideoconfortanthominem,&suntdealimentiseuchimis.Caroleporinaqualis.Caroleporina&sisiccasit,&grossum33grossumgeneretsanguinem,meliortamenesthircinis&caprinisiuuenibus:proindeualetsiccasuolentibushabere.complexiones,esttamencontrariatenuenseruantibusdiaetam,quiafrigida&siccaest,stomachumtamenoptimemundificat.Gallicaroqualis.Gallicarnesgrossioressuntaddigerendum,&minorishumiditatis,quamgallinaeuelgallinacei:decrepititamengallicarnestenerioreshabentquamiuniores.Gallinaceicaroqualis.Gallinaceusautemhabetcarnesualidioresomnibusuolatilibus,bonumsanguinemgenerat,&estoptimumnutrimentum.Gallinarumcaroqualis.Exgallinis(Galenotestelibrotertioalimentorumcapite12.)incibomeliorestilla,quaenondumparitoua:antiquaueropraua&difficilisconcoctionis.Puluisadcondiendumcibos.Puluisoptimusadcondiendumcibariafithocmodo,Recipegranorumparadisi,tormentille,dyptamialbianaunciamunam,cinamomisubtilis,gariosilorumanaunciamsemis,puluerizentur,&cumsaccaromisceantur.Quibusfructibusterraesitutendumtemporeaestatis.Temporeaestatispropterfrigiditatem&laxationempoteristerraesitutiterraefructibus,quisintleuissimaedigestionis,sicutsuntpomagranata,cerasa,pruna,persica,nespili,moraimmatura,sedtamenpriusdebentexcorticari,&inaquamrecentemponi,&inprincipioprandiiuelcoenaesumi.Quandoueroederispersica,nucleumquoqueipsummanducabis,deindepotabisdeuinopurononlimphato,&hocpropternimiamfrigiditatemeorum,quiaalioquimagisnocerent,quamprodessent.DeCibisNociuis,Caput.Xii.Uitandasuntmaximealimentapinguia,uirulenta,uiscosa,uncta,atqueglutinosa,uelquaefacileputresceresoleant,eoquodmalumgenerentsanguinem.Sanguisunde.sanguisuero(utnullifereestobscurum)auirtutenaturali,quaeiniecorestomachoqueuiget,efficitur:siergostomachogrossa,putrida,acduraexhibentur,grossum,putridum,atquedurumefficiuntsanguinem.Caroagnilactantisqualis.Caroigituragnilactantis(utIsaacinpraememoratorefertlibro)inuiscositate,uicinaestporcissyluestribuspropteruicinitatemuuluae,&humiditatemlactisquonutritur:proindenonestlaudabilis,quiaindigestibilis,&lubricitatesuadestomachodescendit.Indigestibilisautempraecipue,sicomedentes,stomachumhumidumexdefectuhabeant,ideoqueGalenusinlibrisalimentorumuituperatagnoslactantes.Annalesueromediocremhabentcomplexioneminterlactantiumhumiditatem,&iuuenumsiccitatem,ideocaeterissuntmeliores,&addigerendumfaciliores,sanguinemmelioremgenerant.Agninacaorqualis.Agninacarorobustis&sanisualdeestsana,sedinfirmisinfirma,quia&siastomachofaciledescendat,difficiletamenamembrissoluitur:ideoqueuiscosumgenetathumorem.Hircinacaroqualis.Hircinacaromalaestabsolute,quia,Auicennateste,frequentergeneratfebremquartanam.Porcinacaro(uttraditGalenuslibrotertioalimentorum,capite1.Porcinacaroqualis.)estcalidae&humidaecomplexionis,boniestnutrimenti,&multumsanguinemgenerat,seddifficillimaeestcomcoctionis,&salsaplusprodesthominibussubtiliscomplexionisquamrecens.Caroanserum&anatumqualis.Caroanserum&anatum(quemadmodumtraditRasis)grossaestplureshabenssuperfluitates,&multumfacitfastidire,&maioriscaliditatisest,nontamenplusnutrit,quamcarogallinacea:&dicuntquidamquodinfrigidatumcalefaciat,calefactumuerofaciatfebricitare.Carogruisqualis.Gruisitemcarogrossaest(eodemautoreperhibente)quae&tardedigeritur,&sanguinemmelancholicumgenerat.Interpiscesautem&siomnessinthumidae&frigidaenaturae,insanissimatamenestanguilla,quiaexuiscositate&limoaliorumpisciumnascitur.Anguillainsana.Lac.Lacquoque(itainquitRasisintertiumAlmansoris)dumadhucestrecens,estfrigidae&humidaecomplexionis,multiestnutrimenti,pinguescerefacit,&bonumsanguinemgenerat.UerumuttraditHippocratessecundaparticulaaphorismorum,estinsanumualde,quiaquandoquecoagulaturinstomacho,exquoulteriusmalusanhelitusefficitur:aliquandoetiamlacinstomachoacescit&excoquitur,&exeogeneranturiterummalihumoresinficientesanhelitum.SalsaomniaesseuitandaPisces&carnesnondebentsimuledi.Omniasalsa,sicutpiscesuiscosinonsquamati,cancrifluuiatiles,&carnessuinaetamsyluestresquamdomesticae,omnesdeniqueuolucrespalustres,omnesfructusherbarum&olerum,intestinaboum,&uitulorum,siuepedes,cerebella,epar,pulmo,splen,cor,&caeteracunctaindigestibilia,quaeinpatellistorrerisolent,temporepestiferoomninosuntuetita.Estetiamsummoperecauendum.neintalitemporepisces&carnesinunopastusimuledantur,quiaexhocmaximumpericulumemergeret.Temporeieiuni&diebusabstemiis,quibusnonuescimurcarnibus,poterismanducarepiscessquamatosinpuraaquafontisperbullitos,cummodicoaceto,quibuscommestistreisautquatuoriuglandesrecentesedespriusexcorticatas,&inacetopositas,quiahaecestapprobatissimatiriacaomniumpiscium,&sanissima.Tiriacapisciumoptima.Potestameetiamcorrigeremalitiampisciumcumpulueresequenti:PuluiscorrigensmaliciinpisciumQualisdebeatessepanis.Recipezinziberisalbi,cinamomielectianaunciamunam,coriandripraeparatidragmasduas&semis,gariofilorum,cardamomi,nucismuscataeanadragmamunam&semis,rasuraeeborisdragmamsemis,corallirubeidragmamunam,radicistormentille,dyptamialbi,sandalorumtriumanadragmamsemis,crociscrupulosduos,rasuraeunicorniscrupulumunum.fiatpuluis,quouterisomniuice,quandopiscibusestuescendum.Panistuussitbenepistus,sitdefrumentonouo,quodnondelitueritsubterra,sitcoctuslignisnonputridis,&antecomestionempistusduobusueltribusdiebus:benefermentatus&salsus,ponendoinipsampastammodicamquantitatemdeanisio.Proportiopanisadomniageneraalimentorum.Inomnibusconsiderahoc,cibusestoduplusadpotum,panisduplus&sesquialteradoua,triplusadcarnes,quadruplusadpisces,herbas,&caeterosfructushumidiores,&semperstipticumaliquodabsquepotuuelmodicomensamsequatur.Diligenteretiamobserua,quodDeEpidimiaTractatus.36dicitMarsil.Ficinusdetripliciuita,nonconfidendumesse,exalimentisquaebreuiputrescunt,humoremnoscomparaturosdiuturnum,&aputrefactioneremotum,quocircadelectusincibisperoptimehabendus.DeRegimineInPotuSeruando,CaputXiii.Nunquamincipiatapotumensa,quiahocestinsanissimum,sedsemperunumferculumintegrum,uelplussipotes,edendumestantequambibatur,quofundamentocibariorumpositopotesliberebibere,sedtamenmodice,&eosaepius.Moderateessebibendum.Immoderatienimhaustusmultaruminfirmitatumcausasunt.Qualedebeatesseuinum.Uinumquodbibereuoluerissittale,utsupradiximus,&sitantiquumduorumannorum&nonultra:&sinimisforteestdebetlimpharicumaquafontispura,&prounaparteaquaeponessexpartesuini,uelplusautminus,secundumquodipsumuinumueletiamcomplexiotuaexegerit.Mixtioautem&limphaturatalisuinifiatunahora.uelduabusantepastum,utperquamoptimeunumalteriincorporetur&inmisceatur.Siuerononessetopportunumtaletemporishaberespatium,merumipsuminduobuscyathis,ueluasculisponatur,&deunoinaliudtransfundaturtandiu,donecspumamalbam&densamacquirat,&itaeritsanissimum.Suntautemnonnullimedicorumquidicantpotumdeberemiscericumaquaacetosae,&hocmaximecommendant.Aliiueroimponuntsaluiamrecentem,hyssopum,rutham,boraginem,&caetera.Uoluntetiamnonnulli&consuluntquodperactopastubibaturhaustusaquaefrigidae,&dicuntquodconseruetcaloreminstomacho,&prositneuaporesascendant,&iiuidentursequiopinionemRasis,quamponitintertiumAlmansoris,ubiinquit,aquamfrigidamhumiditatemincorporeconseruare,quaesubtilietipsumcibum,&peripsamcibuspenetrabiliorfit:Aquaefri¬gidaeutilitas.sedmoderatedeeabibendumessecenset,quiamalasquoquehabetqualitates.CaeterumegofaciledideEpidimiaTractatus.37xerim,aquamfrigidambiberepostpastumualdeessepericulosum,&causaquaememouetesthaec:Incommodaexpotuaquaefrigidaeemergentia.Unumenimcontrariorumexpellitaliud,utinquitAristotelesprimodegeneratione&corrupt.Sedquiaaquaestsumefrigida,ergoueniensadstomachumimpeditdigestionem&caloremdigerentem.Proindenolosuasisseueldissuasisse,utraequeenimopinionessuashabentconfirmationes.Mustumcauendum.Amustouerocaue,&nonbibasdeeodonecbeneclarefiat.Interprandium&coenam,siuisessesanissimusnihiledasuelbibas,nisifortealiquassumasmedicinas,sicutpauloinfradicetur.Prandioitaqueuelcoenaperacta,factagratiarumactione,utdignum&iustumest,paruminmensaquiesces,deindedeambulabispermediamhoram,postiterumquiescesmodice,deindesecundumritum&consuetudinemtuampotesoperariquodintendis.Sitameninterpastusuelisbibere,bolumpanispriuscomedes.panisuiuicaena.Panisenimuinicatenaest,testeGalen.Antecoenam,sifieripotest,deiiciesaluum,quiahocestsanissimum,&posteapotescoenare,sedmodice,itautscita&modicacoenamatutinamcruditatemdiligentissimeeuitemus.Coenafinitadeambulabisadomneminusperunamhoramintegram,&nonibiscubitum,nisiduaeauttreshoraeacoenaeffluxerint.DeLuxuriaUitanda,CaputXiiii.QuibuscoitusmaximeobsitFructuscoitusmoderati.Almansorinquartoait,habentescorporasiccaabstineantacoitutanquamabinimicointerficiente,aliarumtamencomplexionumhominesmoderateeoutipossunt.hominibusenimcalidae&humidaecomplexionispluslicebit,quamiisquifrigidae&humidaesuntqualitatis.Coitusenimsiestmoderatusalleuiatcorpus(utinquitAuicenna&Constantinusinlibrodecoitu)&animamexhilarat,caput&sensumconfortat,&aufertmultasaegritudinesmelancholicas,quiaexpellitfumumspermatisdecerebro,&educitmateriasapostematicas:Immodicicoituspericula.uerumsiestimmodicus,subitospirituscorporisDeEpidimiaTractatus.38subtilioresexhaurit,cerebrumquedebilitat,labefactatstomachumatquepraecordia,&saepiusinducitfebresacutas,quumsitamissiopuraehumiditatis,secundumAristotelemsecundodegenerationeanimalium.Coitusquid.omnescorporisuireseneruat,&ipsumcorpuscaloresupernaturali&uehementimolestat,uexat&destruit,omnesdeniquesensusdebilitat&infringit,&totamcomplexionemhumanamadnihilumdeducit,&maximeabbreuiatuitam,utuultAristotelesdelongitudine&breuitateuitae.Uenuscerteipsaadeoestnoxia,nonsolumhominibus,uerum&plantis,utipsasetiamherbasstatimproductoseminesiccet,&marcescerefaciat.CoitusepilentiaeconparaturabHippocrate.Hippocrateseammorbocomitialisimilemiudicauit,quiamentemquaesacraestpercutit,tantumqueobest,utAuicennainlibrodeanimalibusdixerit:Siquidspermatis,supraquamnaturatoleret,coituprofluat,obessemagisquamsiquadragiestantundemsanguinisemanarit.Ideoquenonimmeritoamedicisconsultumest,uttemporepestiferoquisacoituabstineat,neperipsuminmaiusdiscrimenpestisscilicetincidat.Quopotissimutemporesitcocundum.Quodsicontingatteuxoratumesse,foeminamqueopprimereuelis,utaliquandoipsisassentiendumest,caueneidfiatantemediamnoctem,quiadigestiopriusdebetfieriinstomacho:nihilenimstomachoestadeopestilensquamcoitus,siuelsaturouelesurienteconcumbas:quoperacto,cauequantumpoterisabomniaereperintegramhoramadomneminus.Semperprouerbiumhocanimouolue,Nequidnimis.Itaqueassiduoprudentiaefrenislibidinemipsamcohibebis.DeTimoreEtTristitiafugienda,CaputXu.Timoratqueimaginatiofrequensmentiscerebrumualdeexiccat.Imaginatiocerebrumexiccat.Igiturhumoremagnaexpartedetrito&consumpto,quodcalorisnaturalispabulumest,&ipsecalorquoqueplurimumsoletextingui.Praetereaobfrequentissimastristitias,timoresatquegraues&melancholicasimaginationes&phantasmata,spiritusipsimouentur&resoluuntur.Resolutosautemspiritusexsubtiliorisanguineinstaurariestnecesse,quaproptersubtilioribusclarioribusquesanguinispartibussaepeconsumptis,reliquussanguisnecessariodensusredditur&siccus,&ater&putridus.Accedit&hoc,quodnaturaingrauibus&anxiisimaginationibuscerebro,cordiqueprorsusintenta,stomachum,eparquedestituit:quarealimentispraesertimueluberioribus,ueldurioribusmaleconcoctissanguisindefrigiduscrassusque&nigerefficitur.Ideohocpotissimumtemporeomnistimor,tristitia,imaginatio,&melancholiauitandaest,nesubtilemspirituminficiat.Spiritusquid.Certesecundumomnesphilosophos,spiritusSpiritusestuaporquidamsanguinispurus,subtilis,calidus&lucidus:exercendosassidueutitur.sicutetiamapudomnesmedicosdescribitur,quiabipsocordiscalore&subtiliorisanguineprocreatusuolatadcerebrum,ibiqueanimusipsoadsensustaminterioresquamexterioresgrauibusimaginationibusemergunt.Siitaqueuolubilibusgrauiumphantasmatumcurisnosonerauerimus,reddemurabsquedubioPtisici&Ethici,omnemquemedullam&totiuscorporisuiresperdemus,exquodefectuquammiramaptitudinemadpestilentiamhomopossitacquiri,omnibusfereestliquidum.Sicutenimflammaduobuscommunitermodisuiolentisextinguitur,autuelutdifflatauentis,autcontraquasicompressacineribus:Duobusmodiscon¬turbaturspiritus.sicspiritumuelceleritereffectuuenereodissipamus,uelsensimSaturninoeffectu,hocestmelancholico&imaginatoriosuffocamus,acsaepeexprimimus,comprimendopariterqueresoluimus.Spiritusutiquefrequenteradextimauolans,intimaredditueluacua,uelalienauitae:sedadintimasaepecoactus,caeteracircummembrapraestatuitaeminusidonea.Unusquisqueigiturseipsumagnoscat,suiqueipsiusmoderatoratquemedicussit.IracundiaetiamsummopereestIracundiaeuitandatemporeEpidimiae.Iracundiaeuitanda.AitenimGalenusdedifferentiisfebriumlib.primo,DeEpidimiaTractatus.Iracundiaquid.40capitequarto:Iracundiaestquasiebullitioquaedam,acmotusuehemens,irascentisfacultatisinipsocorporecordisresisidentis.Concalescitautemcumcainterdumspiritus,atqueinterdumsanguis,&sipromptesehabeantsuscipientiacorporaadcontinendumdiutiuscaliditatem,&quamuisipsiuscordismotusdestiterit,haeccalidapermanetpraeternaturam,tuncfebricitarehominemnecesseest.Nontamenuolumusdixisse,quodquiobiracundiamfebricitet,propterputredinemfebricitet:fitenimhocpropterebullitionemsanguiniscircacor,utGalenuspraedictolibrocap.7.Sedtamenpotestcorpusfacerehabileadsuscipiendamaliquamqualitatem,aquaposteainputredinempotestdelabi.Gaudianimiafugienda.Necetiamgaudianimiasuntquaerenda,inociopraecipue,sedmediocriterdelectanduminoperandoaliquid,&aliquandotempusexigendoininstrumentismusicis,uelcantando,&similibus,quaetimorem&angustiam,omnemquetristitiamacorpore&menteabducunt,&animumlaetum,hilarematqueplacatumreddunt.Cantus&instrumentorummusicesutilitas.Cantuscerte&instrumentamusicasaepissimesolaminasuntmaximorumlaborum,&depulsionesgrauissimarumaegritudinum,diuturnaequepignorauitae.Sicutenimresqualitatetemperatissimaesimulquearomaticae,tumhumoresintersetumspiritumnaturalemsecumipsaecontemperant:&sicutodoreseiusmodispiritumuitalem,sicetiamconcentusharmoniacianimalemoblectant,fouentatquesustentant.Perhosenimmembraexcitanturabomnitorpore,&uigoresuonaturalimagisenitescunt.Timoremessepropellendum.Timoretiamomninoestpropellendus.pluresenimmoriunturinEpidimiaproptertimoremautuerecundiam,quamquiexmalanegligentia,seupotiuscontemptumorbumfloccifaciunt.Lassitudocorporissimulatqueanimipessima.Estigiturmaladefatigatiocorporis,peioranimi,utriusqesimulpessima,oppositishominemmotibussimuldistrahens,uitamquedisperdens,&ideoalaborerepentino&celeri,exquopossitoririsudor&exercitatiomembrorumDeEpidimiaTractatus.41nimia,prorsusabstinendum:sicutfitsaltando,currendo,atqueluctando,moreetiamfabrorumcudendo,grauitergestando,&siquasuntiissimilia:namextalibusnaturamaximedebilitatur,praecipuepestilentitempore.Cauendumetiamestabomnirefrigidagenerantecelerem&superabundantemfrigiditatem.Naturaniluiolentipatitur.quia,utaitGalenussecundoTegni,naturaestomnismotusuiolentiimpatibilis.Itaquesiincorporecaloruelfrigussupernaturale&repensoriretur,summoperehominiessetmortiferum.Mediumergosemperseruandumest:mediumtenuerebeati.Eamobcausamnehumiditas&calorradicalis,inquouitahominis,testeAristotele,comsistit,deficiat,ueladinteritumtendat,diligentiindagine&scrutinioestpraeuidendum,&omniaunanimiter&aequaliterinhumanocorporedispersa,aequeacnaturaexigittemperaridebent.Temperantiaminomnibusesseseruandam.Sienimcontingerethumiditatemexcederecaloremmaximaindesuccederetaegritudo,&contra.Sietiamquisultramodumlaetaretur,incommodumesset.Nam&cor&spiritusuitalesperhocaperirentur,&nimisadexterioradilatarentur,exquareseratione&dilatationefacillimealiquamattraherentintoxicationem.Legimusenimhincindeapudplerosquehistoriographos,multospropternimiagaudiaeuitadiscessisse.Ideoquesiquidprosperitatistibicontingit,exquaimmoderatalaetitiapossitemergere,semperdebebitcumaliquatristitiaadmisceri.Nanqueestmodusinrebus,suntcertideniquefines,Quosultracitraquenequitconsistererectum.DeUsuBalneorum,Caput.Xui.Omniabalneastubarum,seuaestuariorumproptereorumqualitatemcalidam&humidam,&propteruaporesintensossuntfugienda.balneadetestantur.AitenimAuicenna&HippocratesinlibrisdeEpidimiis,balneantesesseaptioresadcontrahendampestem,quamquemuisluxuriosum&ebriosum.Siueroexcompellentenecessitatecogererislauari,fiatbalneumseulauacrumdeaquaparumtepida,inquarepente,nontamenlongotemporesudabis,&siuentosasaliquandoapposueris,&idinconsuetudinemdeduxeris,idpoterisomnimense,ueleopotissimumtemporequoconsueuistiantea,inbalneosiueindomopropefornacemseulentumignemfacere:antequamautemlauacrumingredieris,sumesdragmamunamtiriacaemagnaeAndromachiuelGaleni,mixtaecumuinouelcumaquarosacea,uelaquaacetosae,postcuiussumptionemtribusautquatuorhoriscontinuisieiunabis.Quandoingrediundumbalneum.Postpastumstatimnunquamingredierisbalneum,sedsaltimstomachoieiuno,quodmagisestsanum.Sinperactoprandiouelisbalneari,idfiatlongointermissospatiopostpastum,eoscilicettempore,quumcibusinstomachofereestdigestus,sicutplerunqueaccidithorasecundauelhoratertiapostmeridiem.Exercitiaanteigressumbalneiobeunda.Anteaquamauteminlauacrumdescendis,exercebisteaddeiectionemalui,quiahocestutilissimum,&deambulabishincindeoperandoaliquid,utcorpusincaloremaliquemdeducatur:tamennonestintelligendumdelaborenimio,&repentinumsudoremprogenerante,nefiataliquainnaturaalteratio.Quodubifactumfuerit,liberepotesinlauacrumdescendere,&anteomniacrebrafricationeexpellessudorem,hoctamennonperte,sedperministrumfiat.Etsudorsemperdebetabstergicumlinteismundissimis,uelabluietiampaucaaquatepida.Quumquefueriscalefactustaliinbalneo,tuncsecundumconsuetudinemanteahabitamapponanturuentosae,&plantaepedumunacumscabrosopumicelaeuigenturfricenturque,uelcumcultroobtuso.Inbalneoabstineasuperfusione&potuaquaegelidaeUentus&aerdifferunt.Abstineauteminbalneoabomnipotu&superfusioneaquaefrigidae.Quumuerouoluerisegredi,poterislauaricumaquaparumpertepefacta,utporiapertirursusobstruantur.Abhincplantaepedumdebentoptimelauari&fricaricumsale&aceto,&perhoccalorsuperfluusacorporeextrahitur,&appetitusprouocatur.Hinccalideuestiaris&deambulabisinaeretemperatoseudepurato,utsupradictumest,perhoramintegramuellongius,donecsupernaturaliscalorcorpusdestituat,&appetitusedendiadprandiumuelcoenamteprouocet.Itaquefamelicusquodammodocibissubtilibus,quaesintleuissimaecococtionisuescebere,&bibesmodicedeuinolimphatoexaquaacetosae.Caeterumutingenuementemmeampandam,egonihildebalneishocinlocoapprobo,quiaquantominuscorpuseotemporelauatur:&quantominusporiaperiuntur,tantomelius.Semperenimestformidandum,nealiquiscalorsupernaturaliscorpusoffendat:exquoaliquidmagnidiscriminis&incommodipossitoriri.SunttamenaliquimedicihisinpartibusGermaniae,quiconsulantcaputomnimensesemeluelbisdeberelauari,&deindecumpannismundissimisabstergi:uerumapudGallos,Italos,&Hispanos,omninoestextraneum:quorumestregula,SaepeTotsensuslauesmanus,pedesraro,caputnunquam.Sedsuuscuiquemosest.quotcapideLaxatiuis,CaputXuii.Omniummedicorumunanimisestsententia,uentremitadebereregi,utsedesnunquamdurefiant,sedsemperlaxatiuasumendaconsuluntomnihebdomadasemel,scilicetpostprimumsomnumsumendopillulasuitae,uelpillulaspestilentiales,eoscilicetdiequandonullaaliasumiturmedicinaueltiriaca.Quodsicontingattesumpsissealiudantidotum,cauebiseodieuelnocteapillulis:quodsipillulassumis,cauebismagnopeabomniuentotalitempore.Estenimdifferentiainteraerem&uentum:quiaaerestunumexquatuorelementis,quodquidemelementumsempermanetinsphaerasua,&peruentosaliquandomutatur,sumendobonamuelmalamdispositionem.Quatuoruenticapitales.Quatuorenimsuntuenticapitalesaquatuormundicardinibusspirantes,quorumillequiaborienteEurusestnuncupatus,quiameridieAuster,quiaboccidenteZephirusuocitatur,quiueroaseptentriodeEpidimiaTractatus.nespirat,Boreamappellarunt.Interautemquemlibetuentumpraedictorumsuntduoaliimediani,itautnumerumfaciantduodenarium,quorumaliquisuntboni,sanique:aliiueropestilentes&nociui.HienimquicircaEurum,sanisunt:Uentisalubres&pestilentes.quicircaBoream,salubriores:quicircaZephirum,pestilentes:quiuerocircaAustrum,pessimi.Boniergouelsalubresuentioptimamaerisfaciuntdispositionem:&ideotalibusspirantibus,benepotesaperirefenestramcamerae,&eorumspiracularecipere.Pestiferiuero&insaniuentiaeremcorrumpunt,ideoqueatalibussummopereestcauendum.indiciapestis.Quandoetiamtempusnebulisestobductum,uelquandolongaeuihymbresinstant,autquandotempusestcalidum,dumdeberetessefrigidum:uelcomtra,talipotissimumtemporepraesagium&indiciumestcertissimum,aeremessecorruptum&pestilentem,&ideoabeoquantumeritpossibileelongeris.Sinlocusueloppidum,inquodegissitpropemonteissitumadmeridiemueloccidentem,ubipestilentesflantuenti,&contingeretniuemmontanamsubsequiuentum:talisuentusestmaximopereeligendus,&inhabitaculumrecipiendus.Quoautempactoaercorruptusdebeatcorrigi&purefieri,inpraecedentibusdiximus.Tamenquumuariauariisplaceant,quomodolinteamina&parietesdebeantirroraricumaquisodoriferis,edocebimus.DeAquisIrrorandis,CaputXuiii.Folia,herbae,&fructus,quaeincanistrisponuntur,siueetiamlinteaminapossuntirrorariadiuitibuscumaquisodoriferis,quarumpermixtiohaecest:Aquacamphorata.Recipeaquaerosarumlibramunam,acetioptimiunciastreis,pulueristrociscorumdesandalisutrisqueanadragmamunam,camphoraedragmamsemis,misceanturomniainsimul,&superlinteaaspergantur.Uelfachocmodo:Aliaaquacamphorata.Recipeaquaerosarum,ueluiolaru,uelflorumnenufarislibramunam,acetiboniunciasduas,uinimaluaticimuscatellini,uelalteriusboni&odoriferiunciastreis,sandaliutriusqueanadragmamunametsemis,camphoraescrupulumunum,immiscetrociscorumdecammphoradragmamunam,&irrorautprius.Namquotiescumquetempuserithymbriferumuelnebulosum,poterisincameratuaaccendereignemodoriferumlignorum,superiiciendounumtrociscumdecamphora,ueldesequentibus,quorumpermixtiohaecest:Trocisci.Recipecorticiscitrisicci,corticiscitrangulisiccianascrupulosduos,karabaedragmamsemis:teranturgrossomodo,&fianttrociscicumaquarosarumdragmisduabusueltribus:exhisunusconquassetur,&superprunasiactetur,&hoctemporeaestatis.Siautempaupertasquempiamimpediret,utnonpossitsemperhaberetrociscospraedictos,fiatfumigiumdegranisiuniperi.Quodsicontingatsolemlucere,&tempusesseserenum,poterisomnidiebisuelteraperirefenestramincameratuauersuspartemorientalemuelseptentrionalem,&intromittereuentosasoleiampurgatos:&postmodicumtemporisfenestraiterumclaudatur,&aerintromissuscorrigatur,&purefiat,utsupra:hyemerebusodoriferiscalidis,aestatefrigidis.Etsisoltemporehyemisnonappareat,potestamenintromittereinhabitationemtuamuentosorientales&septentrionales,aeremsempercorrigendo,&fenestramclaudendo,utiamdictumest.Ettalitemporepestiferonunquamegredierisdomumanteortumsolis.Etsiinhominumcoetumuadis,ubiquiddediscrimineesttimendum,poteriszedoariaminoretenere,sednonomnitemporepropterconseruationemdentium&gingiuarum:&sempergestabisaliquidodoriferuminmanibus,sicutpomumambrae,uelsimilia.ZedoariaeEfficacia.Zedoaria(utaitAuicennainlibrodeuiribuscordis)confortatcor,&generatbonumsanguinem:eustomachaestsecundumPlinium,facitbonamdigestionem,&appetitumprouocat.ConstantinusinlideEpidimiaTractatus.46brograduumait,maximameamhabereuimcontrauenena,&putoremorisamputare:uentositatesdissoluit,&confertmorsuiuenenoso.Soleuerolucente,&temporeclaro,poteriscausarecreandispiritumdeambulareinhortis,pratis,montibus&riuulis:tamenastagnis&locispalustribuscaue,quiacommuniterintoxicatioaerisexpestilentiuaporumcircastagnaebullitioneoritur.DePomisAmbrae,CaputXix.Aestateresfragranteisfrigidastecumportabis,sicutsuntrosae,uiolae,pomarecentia,pira,sandali,puluisflorumnenufaris,citrangulorum,corticiscitri,florummaioranae,hyssopi,rhutae,&aliahuiusmodi:&siforsannonpoterishyemehaberefloresuelherbasodorantes:accipespongiamsubtilem,inquaponaturdeacetomixtocumaquarosarum,ueluiolarum.Aliquandoetiamodoretururinahirci,&quantosaepiusodorespermutaueris,tantomelius.Pomumambrae,quodfittemporeaestatis.Poterisetiamfacerepomumambraeinhuncmodum:Recipeflorumnenufaris,florumuiolarum,florumbuglossae,rosarumrubearum,sandaliutriusque,spodiidecannaanadragmamunam&semis,camphoraedragmastreis,corticiscitridragmasduas,macis,nucismuscatae,maioranae,ozimi,gariofilatae,karabae,storaciscalamitae,cardamomimaioris,masticis,zedoariae,lignialomes,cubebarumrecentiumanadragmamsemis,ambraeelectaescrupulumunum,musciAlexandrinirecentisscrupulumsemis,laudanidepuratiunciastreis:conquassentur,&cumaquarosarumincorporentur,ultimoueroaddaturambra&muscus:&omnibusinsimulmalaxatis,fiantpomaperforatadecentismagnitudinis.Hyemeueroresodoriferascalidastecumportabis,sicutsuntcinamomum,gariofili,nucesmuscatae,muscus,ambra,cupressus,lauendula,menta,rosmarinus,ozimum,lignumalomnes,&similianaturaecalidae,quaecor&cerebrummirabiliterconfortant,&aeremintoxicatumexpellunt.Pomumambrae,quodfittemporehyemisElectuariumdenucibus.Poterisetiamfacerepomumambraeinhuncmodum:Recipestoraciscalamitae,corticiscitrianadragmasduas,beenalbi,beenrubei,mentaesiccae,gariosilorum,cardamomi,lignialomens,ualerianae,calamiaromatici,mirtilsorumanadragmamunam,sandalorumtrium,camphorae,masticisanadragmamunam&semis,macis,nucismuscatae,cinamomi,ambrae,ozimi,gariofilataeanadragmamsemis,muscioptimiscrupulumunum,laudanipurissimiunciastreis&semis:conficianturpomacumaquamelissaecumpistellocalido,addendoultimoomniummuscum&ambram.Siautemabodoretaliumpomorumabhorreres,poterisutipulueribusiis,dequibusinfradicemus.DePraeseruatiuis,CaputXx.Interomniapotissimumpraeseruatiuahocintemporesummopereexcellitelectuariumdenucibus,quodfithocmodo:Recipeiuglandium,siuenucummaiorumnumerouiginti,ficuumpinguiumnumeroquindecim,rhutaemanipulosduos,absynthii,camomillaefoetidae,scabiosaeanamanipulumunum,aristologiaelongaeunciamsemis,aristologiaerotundaeunciamunam&semis,tormentillae,dyptami,pinpinellae,baccarumlaurianaunciasduas&semis,florumboraginis,corticiscapparis,cornuceruiusti,macis,myrrhae,boliarmeni,terraesigillataeanadragmastres,salismarinidragmamunam&semis:puluerisandapuluerisentur,contundendacontundantur,&cumunciisduabusmellisdispumatiincorporentur,fiatelectuariumadmodumconseruae.dehocrecipeadquantitatemauellanae,infundendoparumdeaceto,uelaquascabiosae,uelaquaacetosae,bibaturstomachoieiuno,&postsumptionemtribusuelquatuorhoriscontinuisabomniciboabstinebis.Ethocinpraeseruatione:inuiaautemcurationisaddaturtiriacaemagnaeAndromachidragmauna,ueldragmasemis.Caeterum48quiseseinfectosformidant,auttimorosecredunt,primoanteomniaphlebotomisent,posteadenturcuratiua,sicutpauloinfradicemus.Etcaueatpatienscumsummadiligentianedormiat,potissimumauteminsudore.Potestetiamfierihocsequenselectuarium,quoutebaturdiuusMaximilianusRom.ElectuariumdiuiMaximiliani.imperatorpiaememoriae.&fithocmodo:Recipeouumualderecens,incuiusapicefiatforamenadmodumparuum,perquoddebetextrahialbumen,deindeuacuumilludcrocononpuluerisatoimpleatur,uitellumabipsoouononauferendo:quorepletoclaudatur,&lentoignetandiuassetur,donectestaipsaouiadnigredinemsitdeducta.exindepulueriseturinmortariominutissime,&addaturseminissinapisalbaepuluerisatiinquantitateilla,quodtotumouumponderabit,deindeaddedyptamialbi,tormentillaeanadragmasduas,nucisuomicaedragmamunam.quaelibetspeciesdebentsegregatimpuluerisari,posteaimmisceanturomniainsimul,&adiungeradicisangelicae,pinpinellae,zedoariae,camphorae,tiriacaebonaeanaparteisaequaleis,itauttantumponderentquantumpraedictaomnia:misceanturomniainsimulinmortarioperspaciumhorarumduarum,donecomniasintoptimeincorporataadmodumopiatae:deindeponanturinuasculummundissimum,&aerifrigidoexponantur,quiatalimodopotesthocelectuariumconseruaritrigintaannisabsqueomnicorruptione.Dosispraedictielectuarii.Dosiseiusest.Homosanusdeeopotestsumereinquantitategranihordeacei&malaxeturpriuscumuino:&siceritpraeseruatusapesteperhorasuiginti&quatuor.Siueroiamessetintoxicatus,sumatparimodo,tamenantehoramduodecimampostinfectionem,quiaalioquinoleum&operamludet.Sisenexestinfectus,dentureidedictoelectuarioseuopiatascrupulitreis:siuerositiuuenisuelfoemina,dentureiscrupuliduo.Etnotadiligenterquodsipestisoriturcumfrigore,debetadministraripraedictamedicinacumuinoalbo:DeEpidimiaTractatus.49siuerocumcalore,medicinaipsaexhibeaturcumaquarosarum,uellactucae,ueluiolarum,uelscariolae,autcumaquafontispermixtacummediaparteacetioptimi,autcumaquaendiuiae.Deindepatiensponaturinlectumcalidumbenecoopertus,&ibisudetquatuorautquinquehoriscontinuis.Quodsicognouerisipsumnonpossesudoremelicere,supponanturpedibuslaterescalidi,&quandosudauerit,abstergaturcumpannismundissimis.Patiensetiamsiueincaloresit,siuenon,potestbiberedetiriacamagna,mixtacumaceto&crocopuluerisato,acetosa,pinpinella,scabiosa,tormentilla,&similibus.Autfacpermixtioneminhuncmodumsequentem:Aliudpraeseruatiuum.Recipefoliorumcanapicumapicibussuis,&radicibusabiectisteranturinmortario,&perpannumcolentur:siueronimiumessentarida,addaturmodicumaceti:&dehocsuccorecipepartesduasacetibonipartemunam,misceanturinsimul,&ponanturinuitroinlocononnimishumidouelfrigido:&quandoquisseinfectumsenserit,autsaltemdubitarit,dehocutatur,quantocitius,eomelius,inquantitateauellanae,addendodetiriacabona,&sudet,utsupradiximus.Suntnonnullimedici,quiasseruntgranasinapismaximeessepraeseruatiua,&ideoomnidiedeberesumitriaautquatuor.Prolocupletibusautem&diuitibuspotestfieripraeseruatiuumhocmodo:Aliudpraeseruatiuum.Recipeconfectionisliberantisunciasduas,boliarmenipraeparatiunciamunam,cinamomielectiunciamsemis,boraginis.uiolarumanaunciasduas,conseruaerosarumunciamunam,sirupideacetositatecitriunciasduas,sirupidebuglossaunciamunam:miscetotuminmortarioinformaconditicumquisemisaquaerosarum,&eritsatisdelectabile.quiuultpotestadderefoliorumaurinumerosex,fragmentorumquinqueanagranasex,margaritarumambarumanagranaquatuor.Dehocdeturcontinuoinfectismane&sero,quiamirabilitetcor&omniamembraconfortatatquerefrigerat.Dosisautemeiusest,dragmaeduae.De50DeUsuPillularumCaputXxi.Pillularumautemquaesicdebentsumi,sicutsupradiximus,diuersasuntgenera&mixturae.Potissimaeautem&necessarioreshocinlocosicfiuntsecundumAuicennamquartaprimi,tractatu4.cap.5.Pillulaecommunes.Recipealomnesepaticibeneablutidragmasduas,myrrhaelotae,crociorientalisanadragmamunam,fiantpillulaecumuinoalbooptimo,uelcumsirupodeacetositatecitri,uelcumsirupodelimonibus,uelcumsirupoderibes.Ablutioaloes&myrrhae.Alomensuero&myrrhadebentsicabluisecundumSeruitorem.&Io.desanctoAmando:primopuluerisentur,posteadissoluanturinaquiscaprifoliiuelrosarum,uelacetosae,posteaexiccentur,&iterumpuluerisentur,&iterumresoluantur,hocidentidemfiattertio&quartoterendo&resoluendo:ultimoueroadiungescaeterismixtionibusadfaciendumpillulas.Suntautemquipillulaspestilentialesfacianthocmodo:pillulaepestilentiales.Recipealoessuccocitrini,italoti,utiamdictumest,dragmassex,myrrhaelotaedragmastreis,agaricipraeparatidragmamunam&semis,crociorientalisdragmamunam,boliarmenipraeparatiscrupulumunum&semis,&granaquatuor,conficecumaquarosarum,&omnidiesumaturunapillula:faciuntenimleuissimasoperationes.Aliaepillulaepestilentialespreciosiores.Aliiuerosiccomponuntpillulaspestilentiales,&meliusquamprimi:Recipealoesloti&puluerisatidragmastreis,myrrhaelotae,croci,masticisanadragmamunam,fiantpillulaecumunopraedictorumsiruporum.Dehispillulispoterissumereomnidieunamuelduasantecoenam:uelomnihebdomadacapebispostprimumsomnum,unauicesumendoquinqueuelseptemsecundumnecessitatem.PillulaeeximiaeadmenbrauitaliaconfortandaAliiproreubarb.Suntetiamnonnullaealiaepillulaeomniamembraasuperabundantihumore&phlegmatepurgantes,caput,cor,epar,cerebrumquemirabiliterconfortantes,quarumpermixtiohaecest:ponitzinziber.Reciperauedsenielectidragmastreis,infundaturinaquamscabiosae,buglossae,uelrosarumanaundeEpidimiaTractatus.51ciastreis&semis,bulliaturusqueadconsumptionemtertiaepartis,&deindefiatexpressio,inquaponeagaricielecti&puluerisatiunciamsemis,&hocmitteexiccariinsole.Exinderecipealoeslotiutsupraunciamunam,myrrhaelotae,crocianaunciamsemis,agaricipraeparatiutsupradragmastreis,mirabolanorumcitrinorumdragmasduas&semis,mirabolanorumkebulorumdragmamunam&semis,radicisdyptami,tormentillae,tunicianadragmamunam,masticis,cinamomianadragmasduas,spicaenardiscrupulumsemis,musciintemporefrigidogranaduo,fiantpillulaecumaliquosirupopraedicto.iisquippepillulispotestutiomnisaetas,etiampueri,postquamsaltemquartumannumexcesserint.Crociuis.Crocus,secundumAuicennaminlibrodeuiribuscordis,confortatcor,&sanguinembonumprocreat,&ducitipsasmedicinasadcor,eodemtesteFenquarta,canoneprimo,capitesecundo.Aloesefficacia.Alomnesuero,secundumMesuae&pandectascap.33.educitcholeram&pituitam,atqueatrambilem,&mundificatcaput&stomachum,&quiassiduatacceptionemeius,uttraditDioscorides,diebuscontinuis,nonuidebitincorporesuo&ininstrumentissensuumaegritudinem,quaenonsithabilissanari:&praeseruatnimirumaputrefactione.Masticisuis.Mastixsecundumquorundamopinionem,malitiamalomnescorrigereperhibetur,stomachoualdeconfert,omnemenimuiscositatem&humiditatemabeoexpellit,&secundumquodDioscoridesexsententiaHumaiitradit,nonestpaucaeattractionisphlegmatisquandomasticatur:&propterhocmisceturcumaloe.Myrrhaeutilitas.Myrrhaitidemmundificatcerebrum,&abstergitcumtemperamento,conseruatetiamaputrefactione.Quidamuerofaciuntpillulasinhuncmodum:Aliaepillulaeexcellentes.Recipetiriacaeantiquae&probataedragmassex,radicisgentianae,pinpinellae,serpentinae,tormentillaeanadragmastres,rhutae,absynthii,iuglandium,granorumiuniperianadragmasduas,puluerisandapuluerisentur,&contundendacontundantur,&fiatmassacumaceto,dequarecipesobriedragmamunam,addendoboliarmenipraeparati,terraesigillataeanadragmasduas.DePulueribusPraeseruatiuis,Cap.Xxii.Fiantpuluerespraeseruatiui&curatiui,siforsaninficereris.Egouidiplurimoscurarisubsequentipuluere:puluispraeseruatiuus&curatiuus.Reciperadicisdyptami,radicisanthorae,radicistunici,radicisscabiosae,radicispinpinellae,radicistormentillae,corticiscitrianaunciamunam,terraesigillataeunciamunam&semis,boliarmenipraeparatiunciasduas,myrrhaeelectae,alomnesepaticianaunciamunam,crocidragmamunam,masticisdragmastreis,liquiriciaedragmasduas,herbaescabiosae&acetosaeanadragmamunam,zuccaricandidiquartamunam:puluerisenturomnia,&reseruenturinuaseuitreo,argenteo,uelaureo.Quumqueuoluerispraedictopuluereuti,hancdosimsumes:Dosispraedictipulueris.Recipepraedictipuluerisdragmamunamcumuinolimphatoexaquarosarumuelacetosae,uelcumbrodiocaponis,autcicerisrubei,bibaturduabusauttribusuicibusinhebdomada,&ieiuneturpostsumptionemtribusuelquatuorhoriscontinuis,&erissecurusapesteeodie.Uirtutespraedictipulueris.Habetenimuirtutem,materiamuenenosam&pestilentialemexpellendiacorde:&sipostsumptionempraedictipuluerispesteinficereris,facillimecumdeiadminiculoliberabere.Siquoqueambigeresdeinfectione,absqueomnimetu&cunctaposthabitadilatione,accipedosimdepraedictopuluere,quiacitissimeabomnianxietateleuabere.Aliuspuluispraeseruatiuus,&etiamcuratiuusfithocmodo:Praeparatioboliarmeni.Recipebolumarmenumoptimepuluerisatum,quemlauabisoptimecumuinomaluatico,uelcumaliouinoodorifero,autinaquarosarum,uelbuglossae,uelacetosae,uelabsinthii,uelscabiosae,posteaeuaporetur&exiccetur,iterumqueinpulueremdeducatur:&sicreiterabistrinaautquaternauicelauando&puluerisando:ultimouerocumfueritsubtilissimetritus&cribellatus,serueturinuasemundo,&usuiaccommodetur.Hominesautemcalidaecomplexionis,sidehocsumereuelint,capiantincoclearicumacetouelaquaacetosaepermixtum.Reciperadicisdyptamipuluerisatae,sumaturomnimanecumuinouelcumuatiuus.Uirtutesterraesigillatae.Frigidaeueroterramsigillatampuluerisatam&lotamutbolumarmenum,&eautereinomnibus,sicutdeboloiamdictumest,quiaomniauenenaacorporeexpellit,&admorsusanimaliumuenenosorumualet,sicumacetoplagaesuperponatur,&quotidieinpotusumatur:necsinituenenioperationeminhumanocorporeprocedere.Aliuspuluispraeseruatiuusinhuncmodumcomponitur:aquarosarum.Itemaliisiccomponuntpuluerem:Aliuspul.praeseruatiuus.Reciperadicistormentillaeexiccataeinumbra&puluerisataedragmamunaminuinolimphatocumaquarosarumuelacetosae,uelcumaceto,&hocfiatstomachoieiuno,quiamirabilemhabetoperationem.Suntquidicantacetosamsummamhabereuirtutemcircaexpellendasmateriasuenenosas:ideoqueuoluntfieripulueremdeea,quoutendumsithyememodo&formispraescriptisunacumpillulispestilentialibus.Potestetiamsumiantepastumcumuino,uelcumbrodiocaponis,uelcicerisrubei.dicuntquetalempulueremmorsusscorpionumperfectissimecurare.Contramorsusscorpionum.Siergoinaestatepoterishaberescabiosamrecentem,lauabiseamoptimecumuinouelaqua,&aprincipiopastusipsauescarisherbauelsucco,quodamedicismaximoperecommendatur.Sarraceniseapestepraeseruantcumunopraedictorumpuluerumdedyptamo,pinpinella,tormentilla,scabiosa,boloarmeno,&terrasigillata:quiasinguladiuinashabentoperationes,&ideodesingulispotestfieripuluis.DePotionibusPraeseruatiuis,Cap.Xxiii.Potusquibustemporepestisutipossumusuariifiuntsecundumuariammedicorummentem.Suntnonnulliquitalemfaciant:Potuspraeseruatiuusoptimus.Recipetormentillae,ualerianae,pinpinellae,zedoariae,dyptami,anthorae,tunici,scabiosaeherbas&radices,terraesigillatae,boliarmeni,cinamomi,nucismuscatae,acetosae,saluiae,absynthii,rhutae,buglossaeanaadplacitum.Haeherbae&radicessingulaedebentsiccariinumbra,&inpulueremredigi.&desingulispulueribusrecipedragmamunam,zinziberisalbipuluerisatidragmasduas,granorumiuniperidragmamsemis,nucisuomicaedragmamunam,tiriacaebonae&probataeunciamunam&semis:omniaponanturinlibrasduasuinimaluatici,&ponanturincucurbitambeneopertamperdiesnoueminlococalidobusauttribusuicibusagitandouitrum,utmateriaeipsaeinsimulmisceantur.Administratiopotus.Peractisitaquediebusnouempotuseritpraeparatus,quidebetadministrariphlegmaticiscumaquauitae:caeterisautempotestexhibericumuinoalbo,uelcumaquarosarum,uelscabiosae.Temporematutinoigiturantequamdomumegrediaris,sumesdedictopotubenemixtococlearplenum,&geniumdefraudabistribusuelquatuorhoriscontinuispostsumptionem,&sicabintoxicationeessecurusperhorasuiginti&quatuor.Siueroiampesteessesoppressus,cumsuprascriptispulueribustibisuccurrendumerit,quiapraesenspotusmagisestpraeseruatiuusquamcuratiuus,quinondebetsumitemporefrigidouelhumido,sedtranquillo&sereno.Necetiaminaestatedebetcapicumaquauitae,sedipsaeherbaedebentinmortarioconteri,&cumaliisspeciebusincorporariadditouinouelaceto.Poterisautem&inhebdomadasemeluelbissumeredictumpotuminiectopulueredeboloardeEpidimiaTractatus.55meno,uelterrasigillata,autaliissuprascriptispulueribus.DicuntenimunanimiterGalenus,Auicenna,Rasis,Auerrois,&caeteraemedicorumscholae,bolumarmenum&terramsigillatamcontrapestemdiuinashabereoperationesatqueefficacias.Ideorecipeboli,terraesigill.anapartesaequales,fiatpuluisquisumaturinpotupraedictoponderisuniusdragmae,uelaliquandoinuinomixtocumaquarosarumuelacetosae:quiainueniesmagnaiuuamina.DeOpiatisPraeseruatiuis,Cap.Xxiiii.Opiatapraeseruatiuamagnaeutilitatissicfit:Opiataualdepreciosa.Recipeboliarmeniutsuprapraeparatiunciamunam,radicistormentillae,tunici,dyptami,sandalirubeianadragmamunam,rasuraeeboris,spodii,corticiscitri,anthoraeanadragmamsemis,margaritarumsplendidarumscrupulosduos,fragmentorumrubini,sapphiri,granati,smaragdi,hyacinthi,rasuraeunicornianascrupulumunum.Puluisfit.uissubtilissimus&impalpabilissimus.Etantequammargaritaepuluerisentur,&inmedicinamponantur,debentpriusitapraeparari,sicutabundediximusinlibronostroquemcoelumphilosophoruminscripsimus.Etpotesthicpuluissumiunacumuinosicutiamcrebrodictumestdealiispulueribus.&tuncdosiseiusestdragmasemisuelscrupuliduo:fittamencrebriusinmodumconfectionisquaminformampulueris,sic:FiatpuldosishuiusopiataeElectuariumfit.Recipepuluerissuprascripti,sinezuccarounciamunam,zuccariTabarsethlibramunam,succiacetosae,succipomorumrecentium:autsinonhabessuccos,poneaquaerosarum,uelacetosaeanaunciassex.Opiatafit.Bulliantusqueadconsumptionemtertiaepartissemperdispumando,deindedissoluesuccos,&facconfectionemintabulisdecentismagnitudinis,dequaconfectionesumeomnidieunicamtabulamcummodicouini.Suntquiadmodumopiataehoccomponuntsic:Recipeproqualibetlibrazuccarihuiuspuluerisdragmasdecem,cumiamzuccarumquasifrigideEpidimiaTractatus.56dumfuerit,nepuluisipsealiquamazuccaricaliditatealterationemrecipiat.Dehacopiatapotessumereinmagnitudineiuglandis,bibendopostsumptionem,utsupra.Etpotesadquamlibetlibranzuccariadderetiriacaebonae&probataeuelmethridatiunciamsemis.Propotentibushaecopiatapotestdeaurari.Estetiamaliuspuluis,quipotestpraeparariadmodumpulueriselectuarii,uelopiatae,cuiushaecestpermixtio:Aliaopiata.Recipeboliarmeniutsuprapraeparatiunciasduas,cinamomielectiunciamsemis,radicistormentillae,dyptami,tunici,sandalirubeianadragmasduas,rasuraeeborisdragmamunam&semis,spodii,anthoraeanascrupulosduos,margaritarum,corticiscitrianadragmamunam,quinquefragmentorumanascrupulumunum,karabaescrupulumsemis,unicornugranasexdecim,ossisdecordeceruidragmamsemis,aurifoliati,argentifoliatianascrupulumsemis.Fiatpuluis,cuiaddezuccarum,&facconfectionesutsupra,uelopiatam.Sarraceniautemlocoelectuariicontrapestem,faciuntpulueremquemdiuinumappellant,quemsicpermiscent:PuluisdiuinusSaracenorum.Recipeboliarmeniutsuprapraeparatiunciamunam&semis,cinamomielectiunciamunam,radicistormentillae,dyptamianaunciamsemis,radicistunici,coriandripraeparatianadragmastreis,reubarbarielectidragmasduas&semis,ziziberisalbi,terraesigillatae,corticiscitri,beenalbi,beenrubei,corallirubei,sandalicitrini,rasuraeeboris,margaritarumnouarum,centoniciperuiginti&quatuorhorasinfusiinaceto,anadragmasduas,karabae,macisanascrupulostreis,seminisacetosae,endiuiae,portulacae,spodii,lignialoes,ossisdecordeceruianascrupulosduos,setaecombustaescrupulumunum&semis,limaturaeauri,limaturaeargentianascrupulosduos,ambraebonaegranasex,spicaenardi,musciAlexandrinirecentisanagranaduo.Inaestateponelocomuscicamphoraegranasex.Etsihabesunicornuscrupulumunum,&anthoraedragmamunam,fiatpuluis,quemadlibitumpoterisredigereinelectuarium,uelinopiatam.PuluisIudaeicuiusdamefficacissimus.FuitolimquidamIudaeusinpartibusGermaniae,quipulueremoperationismirabilissimaecomposuit,&temporemagnaepestilentiaemultosmiraculosecurauit.&fitsic:Recipecinamomielectiunciamsemis,zedoariaedragmasduas,boliarmenipraeparatidragmassex,seminisacetosae,seminiscitri,corticiscitrianadragmastreis,radiciscentonicae,dyptami,tormentillae,limaturaeeborisanadragmamunam&semis,ossisdecordeceruidragmamunam,fragmentorumsmaragdi,rubini,granati,sapphiri,anascrupulumunum:fiatpuluis,&c.DehocpuluerepraefatusIudaeusconfectionemfaciebatcumconseruisacetosae,&buglossae,dequalibetsumendounciastreis,zuccarialbilibramunam&semis:meliustamenesset,quiamagisdelicatum,ponerezuccarilibrastreis,quianimisessetdepuluereadcomparationemzuccari,quodipseposuerat.puluispraeseruatiuuspropuerisOpiatapraeseruatiuaualdeexcellens.Propuerisuero,quoniamsaepissimelumbricis&ascaridibusinfestantur,exquibusetiameispotestprouenireepidimia:ideoqueutatalibuspraeseruentur,&apestesecurifiant,facpulueremsequentem:Recipecentoniciinacetofortissimoperdiemnaturaleminfusi,lutiarmenipraeparatianaunciamunam,radicisdyptamialbiunciamsemis,rasuraecornuceruiusti,seminiscauliumanadragmasduas,seminiscitri,corticiscitri,radicumtormentillae,tunici,terraesigillatae,margaritarumsplendidarum,coriandripraeparatianadragmasduas&semis,fragmentorumquinqueanadragmamunam,corallirubeidragmamsemis,sericicombusti,seminisplantaginisanascrupulosduos,ossisdecordecerui,rasuraeeborisanascrupulumunum&semis,ambraebonaedragmamunam,unicornuscrupulumunum:fiatpuluis,&misceaturcumsaccarorosaceo,&deturpuerostomachoieiunoinaquaportulacaeuelacetosae,ueluinomixtocumunaaquarumpraedictarum:lactantibusuerodeturcumlacte.Potestetiamfieriinmodumelectuarii,&dariinfantibusforma&momodoiamdictis.Suntquifaciuntopiatam,cuiusuisnonminoresseperhibetur,quamuerae&approbatissimaetiriacae,cuiuspermixtiohaecest:Recipeseminisiuniperidragmasduas&semis,gariofilorum,macis,nucismuscatae,zinziberisalbi,zedoariaeanadragmasduas,utriusquearistologiae,radicisgentianae,tormentillae,dyptami,tunici,radicisenulaecampanaeanadragmasduas,saluiae,rhutae,balsamitae,mentastri,pulegiiceruinianadragmamunam,baccarumlauri,deroniciRomani,seminisacetosae,seminiscitri,cinamomi,masticis,olibani,lutiarmenipraeparati,terraesigillatae,spodii,ossisdecordecerui,rasuraeeboris,quinquefragmentorum,margaritarumsplendidarum,corallirubei,lignialomnes,sandalirubei,&mustellinianaunciamsemis,conseruaerosarum,buglossae,nenufaris,tiriacaeoptimaeanaunciamunam,succaritabarzetlibrastreis:fiatelectuariumcumaquisscabiosae,&rosarum,&modicocamphorae,deauretur,&usuireseruetur.Etquamuissitoptimum&preciosissimum,tamenpraecedentesopiatae&electuariamagislaudanturcommuniomniummedicorumsuffragio.Sedtamenpotentibus&diuitibusnonestimportunumdiuersashaberemedicinas.Potuspraeseruatiuuslongeoptimus.Estetiampotusomniumpraeseruatiuorum&curatiuorumlongeutilissimus:cuiusuirtutesamplissimaspauloinferiusenarrabimus:eiusautempermixtiohaecest:Reciperadicumtormentillaeuiridium(simodohaberipossunt)libramunam,radicisenulaecampanaeunciasquatuor,acetosaecumseminibus(simodohabentur)librasduas,uelacetosaelibramunam&semis,&seminiseiusunciasquatuor,boraginis&buglossaecumfloribussuis,rosarumrubearumsyluestriumanalibramunam,pinpinellae,scabiosaeanalibramsemis,succilimonumlibramunam,tiriacaeoptimaelibramsemis,aquaeuitaeseptiesreiterataeunciastreis,sandaliutriusque,beenutriusque,spodii,margaritarumsplendidarumanaunciamunam&semis,ossisdeDeEpidimiaTractatus.59cordeceruiunciamunam,rasuraeeborisunfacsicaquamipsam:Primorecipefoliabracteasminutissimasquantummaximesimumredigantur:quaedebentdeindeponiinaquauitae,beneobturandoampullamnerespiret,&dimittesicstareperdiesquindecim:Succuslimonumoiametallacalcinatasoluit.deindeaccipemargaritassubtilitertritas&puluerisatas,&ipsasponeinaliuduasculumcumsuccolimonum,nametcitissimesoluetomnemmateriamquumsitsolutiuusomniummetallorumcalcinatorum:&uitrumipsumclaude,dimittequoqueitarequiescereperdiesquindecim,utfecisticumauro:Posteaomnesradicespraescriptasabluescumuinooptimo,etquamsolerterabomniimpuritatemundabis.Quumqueinumbrafuerintbeneexiccatae,ponanturinmortario,etconquassentursubtiliterunacumcaeterisfloribus,herbis,&rosis:&omniainuasterreumuitreatumabintuscollocentur,adiungendotiriacamcumpulueribus&aliisspeciebus.Misceexindeaquamuitaecumfoliisauri,&margaritasinsimul,uascumsigilloHermetisobstruendonerespiret.Sigillumhermetis.Posthocfacfoueaminterrainlocohumidoprofunditatistriumpedum,&fiatstratumsiuesolariumdimidiipedisexcalceuiuainfoueaefundo,deindeuassignatuminmediocolloca,undequaquecumfimoequinoipsumcircumuoluendo:uelsimauis,colloceturtemporeautumniinuinaciisrecentibus:superfundedehincurnamunamuelduasaquae,&dimittesicsepultuminfimoperdiesquindecim,semperdetribusintreisdiesfimumueluinaciamrenouando:quibusdiebuscompletis,extrahaturipsumuas&euacuetur,atqueipsamateriaincucurbitamuitreamcollocetur,superapponendoalembicumrostratum,&omniaoptimelutenturcumlutosapientiae,deindeappliceturalembicoreceptaculum,quodparimodoluteturnespiritusexhalent:&extraheaquamperdistillationemignelento,teripsamaquamsuperfecessuasfundendo.Quartouero&ultimosinefecibusdistilletinbalneomariae,demuminampullaoptimeclausamateriadistillatausuireseruabitur.Quodsiquisponerettreisparteshuiusmodiaquae,&unampartemauripotabilis,sinecomparationefieretuirtuosior.Aurumfitpotabile.Aurumenim&omneslapidespreciosipossuntredigiinformampotabilemabsquesalisarmoniacisiuealicuiusalteriuscorrosiui,&uenenosiadmixtione:quiacumsolaquintaessentiaaquaeuitaeipsumpossumusfacerefluereadmodumcerae:sicutcopiosissime&pulcherrimealibiexposuimus,&declarauimus.DeExhibitioneTiriacae,CaputXxu.Tiriacaeutilitas.Omnessinecontrouersiamediciconsenserunt,nihilessesalutariustiriaca,fouendisconfirmandisquetumsingulismembris&uiribus,tumspiritibusatqueingenio.Quamuisenimnontamsubitoomninoueneninaturammutet:nonenimhaecadeodebilisatquemutabilisest,spiritumtamenuitalem,potiusualdetenuem&mutabilem,subitoconformiquadamadipsumproportionecorroborat,usqueadeoetiam,utipseiamualidustanquamagensunacumtiriaca,uelutinstrumento,partimsuperetuenenum,partimmutet,partimueroapraecordiisarceat,uirtutequadamsolariatqueIouiana,quamexmixtionemultarumrerumsecundumcertamproportioneminuicemconfusarumsibiuendicasseuidetur.Consuluntergoomnesmedicitemporepestilentiaequenlibetdeberepenessehabereoptimamtiriacam.sicutesttiriacamagnaAndromachiuelGaleni.Dosistiriicae.Huiusigiturinprimisuteturdragmasemis,autscrupulouno,bisqualibethebdomadahyeme&autumno.Sedaestateatqueueresemel:uelsola,uelsiplacetfrigidis&humidistemporibuscumpauculomeroclaro&suaui.Temporibusuerocalidis,siccisque,praesertimquesinaturauelaetassitcalidior,cumaquaerosaceaeunciisduabusueltribusstomachoieiuno&uacuo,sexautseptemhorisantecibum.Uerumubidesittiriaca,Methridatumdabimus:&quandotiriacamethridatumuesumimus,eodieabomnirecalidaomninoestabstinendum,&siaestasueluerfuerit,frigidisestutendum,&sicuidebisquodmultumaueneno&intoxicationepraeseruabit.Aliquandotamendebetpermiscericumopiataaliqua,&communitercumea,quamposuimusinprincipiocapitis24.&identidempermiscescumaquaacetosae,rosarum,cardonum,bulglossae,autcumbrodiocaponisuelcicerisrubei.quidlocotiriacaesumipossit.SiuerononpoteshaberetiriacammagnamAndromachiuelGaleni,perquiresmelioremquamhaberepoteris,autlocotiriacaepotescapererhutam,saluiamqeinaquafrigidaoptimeablutam,superaspergendodesale,&intingendoinacetorosaceoodorantissimo,addendotreisautquatuoriuglandes,quasnucesusualesappellamus:&haecitaexacetomanducabistemporematutinoantequamdomumegrediarisstomachoadhucieiuno.Etsiinhyemenonpoteshaberepraedictasherbas,saluiamatquerhutam,locoherbarumaccipiespulueremdeeis,&uteremodo&formapraedictis.Aliudpraeseruatiuum.Aliquandoetiamedesmorsellumseubolumpanissiliginaceicumtalibusherbis,uelearumpulueribus,uelabsqueherbiscumnucibus&aceto.Suntquitiriacaelocohocutanturantidotopraeseruatiuo:Aliudpraseruatiuum.Recipeiuglandesexcorticatas&mundasnumeroduasauttreis,granorumiuniperinumeroquinqueuelseptem,zedoariae,radicistormentillae,radicispinpinellae,radicisualerianae,radicisdyptami,radicisscabiosaeanainquantitateauelanae,&uespereponanturinacetumoptimum&odoriferum,maneautemeisdemutere.Aliudpraeseruatiuum.Suntquiassantduoauttriacaepe,&cumtostafuerintexcorticataque,etiaminacetumponunt,&comeduntitastomachoieiunocumtribusuelquatuorbolispanissiliginacei,aliquandoetiamadduntmodicumtiriacae.TraditAuicenna,quodsiquiscaepecrudumexlactecommedattemporematutino,stomachoexistenteadhucuacuo&ieiuno,eumtotadieabepidimiacertissimepraeseruari.Caepeuis.Caepequoqueinaliiscibariiscoctasuntutilissima,praecipuehominibusfrigidaecomplexionis,quiasiccant&calefaciunt,fumositatesuenenosasacerebroexpellunt,&humiditatesatqueuiscositatesnociuasastomachomaximeeducunt.Aliuum.Parimodoetiamprodestallium,quorusticisaepissimeutunturlocotiriacae.Nonestautemoperaepretiumomniapraedictahabereinsimulpraeseruatiua,ueletiamomnibusiamsuprascriptisuti,sedhispotissimumquaehaberepoteris:Sitamenomniahaberepotueris,tantomelius,quiasecundumopinionemomniumdoctorum,medicinaedebentdedieindiemalterari.DePhlebotomia,Etquareinuentasit,Cap.Undepletudinesornobilitasphlebotomiae.Xxui.Quummultiiugaepergraueisaegritudinesuitioindigestionis&sanguiniscorruptioneincorporibushominumgenerarisoleant:haudimmeritoaperitioribusmedicaeartisprofessoribuspermixturamquatuorqualitatumseuelementorum,secundumuniuscuiusquehominiscomplexionemsanguinemmundandi,&superfluitatemipsiusauenisextrahendi,arsinuentaest:quamminutionemuelphlebotomiamappellaresolent.AutorcerteestRasis,Galenumipsumpropternimiamexcellentiamminutionisinuentoremclausisetobstrictisoculisfecisseperimi,nearstamsecretaomnibusmanifestafieret:timueratenimmargaritasseminareanteporcos.Curphlebotomiainuentasitquibuspotissimumuenaeincidendaesint.Certe,utomnesattestanturmedicorumscholae,propterquinqueprincipaliteradinuentaest:Primo,proptersanguinemnimium,&superfluitatemhumorum,quaeexuenisplenis&grossisextrahidebet,quumpersolutiuanonpossiteduci.Secundopropterconfortationemnaturae,uteductissuperfluishumoribusnaturasiteorobustiorproaliocruoreconseruando,tumpropterextractionemcruo63risnimiumcalefacti,exquainnumerabilessaepeaegritudinesincorporehumanosolentoriri.Quartopropterearepertatraditurphlebotomia,utsanguisdeunolocoadaliumpossittransire,sicutaliquandointibiauelcrurefitminutio,perquamsanguisdesuperioribuspartibuscorporisadinferiorestrahitur.Quintoaddiuertendumsanguinemsuperfluumadaliamembra:sicutsiquisprofluuiumsanguinisdenasopatiatur,autquihemoptoicalaboretaegritudine:tuncenimpotestfieriphlebotomiadecephalicainbrachiouelinmanuinterpollicem&indicem,&sanguisdispergeturstatimadaliumlocum.QuandoConueniatPhlebotomare,&cuicomplexioniuelqualitatihominumminusconueniat,CaputXxuii.RasisautorestsuperseptimolibroAlmansoris,uenasincidendashominibusiisquimaximelatasatqueplenashabeantsanguinecolorisrubicundiuergentisfereadnigredinem,quisintcorpulentiatquepilosi,quiqueociouitamtransigentes,inordinataepotationi,commestioniqueadhaerent:pertaliaenimsanguisplurimumaugmetaturinuenis.SanguisperquaeaugeaturAdquidaduertendumuolentiphlebotomisare.Quietiamrarobalneantur,quiraroluxuiinsistunt,quimultahabentulcerauelapostemata,quisaepiusfebribusoccupantur,quimultum&saepesudant:talibusutilissimum,immo&necessariumestsanguinemaliquandoauenisextrahere.Estautempotissimumaduertendumomniuolentiuenamscindere,adcomplexionem,robur,&aetatemsuam,&maximeadconsuetudinem,quaequodammodoestalteranatura.Proindequisuntrobustaequalitatis,etsanguineaecomplexionis,magis,quamquisuntfrigidiatquesicci,debentminuere.Hominessaniraro&modicephlebotomisent.RefertAlmansor,hominemoptimae&sanaeconplexionisraro&modicedeberecruoremelicere,nefortenaturasanaindeteriusuergat,autappetitusminuatur,ueldenique64corpusipsumaptitudinemadhydropenuelpassionemcordis,stomachi,epatis,tremoremmembrorum,paralysim,apoplexiam,&syncopimattrahat,quiasuperfluastalesminutionesaliquandomorsipsacomitatur.QuoTempore,EtQuibussignissitsecandauenahominisanoanteintoxicationem,Cap.Xxuiii.MinutioniduoattribuittemporaGalenuslib.Duotemporaphlebotomiae.primodephlebotomiaunacumAuicennaquartaprimi,capiteuigesimo,quorumunumestelectionis,potissimumadconseruationemsanitatisinhominibus,perquodmorbiaduenientespossuntfacileabigi&depelli.Aliudnecessitatisesttempus,maximeadmorboscorpushumanumiaminfestantesarcendum&propulsandum.Tempusminutionis,psanitateconseruanda.Electionisuerotempusprotuendabonaualetudine&abigendisaegritudinibusmaximeeligendumest,quandolunaestinbonosigno,uelaspectutribusdiebusanteminutionem,&tribusdiebuspost,itaquodsitexpersomniscontagionisextraneae:quam,testePtole.parteprimaquadripartiti,potestdealiquibusplanetarumaspectibus,coniunctionibus,ueloppositionibus,uelquadraturisattrahere.Lunaeimpedimenta.Saepissimeenimacciditlunamesseinbonosignoperse,uerumabaliisplanetis,sicutdeSaturno,Marte,etcaudadraconis,&pertaliumaspectum,coniunctionem,oppositionem,uelquadraturamcreberrimeinficitur,comburitur,&impeditur:&eotemporecauendumestlethaliterabomniphlebotomia,&sisignumhocaptumminutioni.Porrononinconsultumforetsemperaduertereadephemerides,uelquaedicisolentKalendaria.Curquandoqueinmediocrisignositoptimumphlebotomisare,&contra.Necadmirandum,sialiquandoponiturineisdem,phlebotomiamoptimaminCancro,mediocreminAquario,&similia,cumpersecancersitmediocresignum,aquariusuerooptimum.Exeoenimuenitquodquandoqueplanetaquisbonoaspecturespicitadsignummediocre,quandoqueetiammalointuitusignooptimoseadiungit,perquodmediumfitoptimum,&optimumsiueetiammediocrefitpessimum.Diesminutionisqualisessedebeat.Eligaturergominutionidiesclara,nullauentorumexistenteprocella,sedleniquadamspiranteaura:namperhocaernimirumrectificatur,sicutBoreaflante,quiuenitaSeptentrionetemporeaestatis:hyemeueroadiustificationemaerisconducitspiratioAustri,quiuenitameridie.Certephlebotomiaipsaexigittempusmediocre,quodnonsitnimiscalidum,uelnimisfrigidum.Sicaestatistemporeaptissimepotestfierihoratertiarumantemeridiem,hyemeuerocircameridiem,concoctioneiamfactainstomacho:&haecomniatemporeelectionis.Necessitatisuerotempore,siquimorbicorpusoccuparint,quemadmoduminpleurisi,epidimia,squinantia,phrenesi,apoplexia,etplerisquealiismorbis,nonestrespiciendumadtempus.Necessitasnonhabetlegem.necessitasenimferiiscaret.Quicunquetrusus,percussusuefuerit,quinonhabetueexaltoceciderit,sanguinemquamce.legem.lerrimeeliciat.Quotemporenonsitaptumdeligereuenaminsectam.Caeterumaereexistentepestifero,nebuloso,turbido,&intempesto,flantemeridionaliAustro,nonestopportunumincisamuenamdeligare,neforteintoxicatusaerintroiens,bonum&sanumsanguinemputrefaciat&intoxicetsuopestilentispiraculo,exquoultimuserrorfieretpeiorpriore.Quumuerotalitemporenecessitasexigatsanguinisminutionem,poteritcommodissimefieriinhabitaculoclauso,aerepriusrectificatofumigiis&rebusfragrantibus,dequibusaprincipiolibricopiosissime,arbitror,dictumest.EtnontelateatsanishominibusUere&aestatedeberiuenassecariindextrolatere,autumno&hyemeinsinistro.aegrotisueroeopotissimuminlaterequodinfirmitasipsa&aegritudoexegerit.Deniquesubortucaniculaequantumpossibileeritcaueaturphlebotomia,sicut&omniapurgatoria&pharmacaeotemporefugienda,suadent,Hippocratesaphorismoquinto,particulaquarta,&Auicennaquartaprimi,capitequinto,nisiexconsuetudineautnecessitatecompellaturquis.DeRegimineEiusQuisanguinemuolueritminuere,CaputXxix.Anteomniaoperaepretiumestuolentisanguinemaueniseducere.uteligatbarbitonsoremgnarum,expertum,scientem,laetumatqueiocosum,quicalleatartemphlebotomandi,&hicsitingeniosus,quisciatuolentemphlebotomareatristitiadehortari,&uariissalibusatqueinocisrecreare:quiquesitboniuisus,nonluscus,autcocles,quinonsolicitussituelanxius,ueltemulentus:pertaliaenimpotissimuminuenarumapertioneuacillabit,tremet&consternabitur,autuenamunamproaliaincidet,autnimisprofundeferruminfliget,perquaephlebotomansinanxietatem,tristitiam,timorem,&pusillanimitatemincidit.Exercitiaanteminutionemobeunda.Debetautemanteomniaaluumdeiicere;atquelotium,quiminuereintendit,neuapores&fumositatessuperfluaeuenasipsasoccupent:pertaliaenimsanguisinficeretur.Tussiendoetiamatquequamsaepeexcreandoexcitetarteriaspulmonisatquecordis,quodfacitsanguinemmobiliorem,&magisfluxibilem.Etmembruminquouenaestincidenda,calefiat&irroreturaquacalida,quiasanguisfluxibiliorreddetur,&eofaciliusaduenaminsectammanabit.AnpostemachoieiudaminutioQuibusaetatibusminutiosit,prohibita.Suntnonnulliquistomachoieiunophlebotoment,&estopiniomultorummedicorum.Sunttamenquidicantpriusdeberesumiouumsorbilecumhaustuuiniantemeridiem,&statiminsecandamuenamposttalempastum:&ratioquitaliaaffirmantadduciturinhuncmodum.Dicuntenimstomachoieiunonaturamipsamfirmissimeretineresanguiautemstomachussitaliquociborefectus,naturamdimitterefaciliussanguinemfluere.Proinde,siGalenoatqueHalifidesadhibendaest,nullusantedecimumquartumaetatisannum,nullusetiampostsexage67simum,sanguinemextrahat.DeRegimineBarbitonsoris,CaputXxx.Qualedebeatesseinstrumentumquouenasecanda.Barbitonsorinprimis,&anteomniainstrumentumhabeatidoneum&accommodumcuiconfidereausit,quodcuticulamuenaeincidendaepenetrarepossit:sitautemeiusmodiinstrumentumtersissimeatquepolitissimeelaboratum,aciemhabensnonobtusam,uelrotundam,uelquadratam,utuenaoptimepossittangi,nepostinsectionemintumeat:sedsitacieoptimaatqueprocera,utauenaincisasanguislimpidissimeexiliat.Solertiainincidendauena.Quodsiinstrumentumsuumhabuerititaparatum,utiamdictumest,uenamlibere&leniterinsecet:&caueatneacieculainstrumentiabrumpatur,atqueinuenaipsaremaneat,neuetangendouenamferrumipsumcedat,autcutemomninononpenetret.uideatquoque,&adamussimperpendat,nenimisprofundeuiolenterqueinfligat:sicenimuenautraqueexparteaperiretur.quodsiitafiat,certissimosignohabetouelparalysinsubsequuturam,uelspasmum,uelquodmagisestexpauescendum,ipsammortem.Porroeiquiuenassubtilesatquegracileshabet,quaeprofundelatentincarne,fortiusestinfligendum,quamquiuenashabetamplas,grandes,sanguinedistentasatquealtiuseminentes.Quodsiuiresphlebotomantiserunthebetes&sanguissubtilis,autsitempussitcalidum,apertiouenaesitmodica:uerumhominirobustosuperfluahumiditateimpletoinhyememaioriinstrumento,&quodacieculametiamhabeatlatioremuenaestaperienda:hyemeitaquedebetessemaiusquamaestate.Ligamentauerosuperligenturuiciniuslocoubiphlebotomandumest,sednonnimisastringantur,neuenaintumescat,&ictuminstrumentieffugiat.Sitimesfugam,ligabitureopropinquiuscircalocumubidebetfieriictus,&uenaobliqueeritinsecanda.Siuerouenainfraligamentumnonapparet,deligabitur,&optimecumoleocamomelinolocusildeEpidimiaTractatus.liniendusest.Quantumsanguinisdebeatemitti.TraditautemsolertissimusGalenus,siuiderimussanguinemesseimpurum&insanum,modicedeeoemittendumesse.Suntautemnonnulliinsanguinemittendoaudaciores,feredixerimdementiores,quosmedicisapientes,quispiritusfomitem,uitaequethesaurum,&calorisuitalispabulumappellantsanguinem,noniniuriadetestantur:Sanguisuitaethesaurus.ideononadmodumconsulte&sapienteragunthi,quiquumuidentsanguinemmalum,tandiuemittuntdonecbonicolorisappareatesse.Caeterumsimodicumbonisanguinis,immoferenullumpenestehaberes,quandiuemittenduseritmalus?Nonergoabsremodicoeffluxosanguineuenaclaudendaest,&phlebotomanscibisleuissimaedigestionis,&bonumsanguinemgenerantibusutatur:&siuispoterispostmodumaliauicephlebotomare:meliusenimestteruelquaterreiterare,quamsemel&immodice.DeCognitioneUenarum,&quaeinquoquemorboomnitemporepossitaperiri,CaputXxxi.Duplicesesseuenas.Incorporehumanoduplicesesseuenasnullifere,saltemprimamedicinaeliminaingresso,estobscurum,quarumaliaegeneralesseucommunes,aliaeuerospecialesseupropriae.Generalesseucommunessunttres,quaereperiunturinmediobrachiicuiusquecircacubitumininflexura:quarumquaesuprema,cephalicadicituruelcapitalis:quaeinfima,basilicasiueregia:&haecindextrolaterealionomineuocitaturepatica,insinistrauerocorporispartepulmatica:mediauerointerduashasdiciturmediana,&haecappellaturcordiaca.CephalicaEpatica.Cephalicaautemuenaestaccommodatissimaadeliciendumcruoremdesuperioribuscorporispartibus,&inciditurpropterdoloremcapitis&oculorum.Haecergouenasitactadeprimoictusanguinemnonemittat,potestsecundarioincidi,quianihilerittimendumdemureautdeuita.Quamsinonpotesuidereauttangere,quaerestipitemeiusquiestcircafinempollicis.Epaticauenaeffunditsanguinemdemediispartibuscorporis,incisaualetaddolores&passionesstomachi&splenis,sedindigetsummaopera,utbenetangaturproptermurem.Siestdifficilisuisuauttactu,stipitemeiusinuestigainterquartum&minimumdigitum.Cordiaca.Cordiacasanguinemtamdeinferioribus,quamdesuperioribuscorporispartibuseiicit,namestcompositaexcephalica&epatica,&minoriindigetdiligentiaintangendo,quamuelhaecuelilla.Quisentitcordisdebilitatem,summoperecaueatnehancuenaminsecet,sedsiopusestphlebotomia,sanguisextrahaturdecephalicauelepatica.Similimodofiatdealiisduabus.Uenacordiacaincisasedatdolorestotiuscorporisacaloreprocedentes,praecipueuerocordis&pulmonis.Summaergoindustriaestinsecanda,quiasubipsaestipsemus:quodsinimisprofundeinciditur,periculumestdeuitahominisnonminimum.Generalisautemeritcanoninomnibusphlebotomiiscuiuscumqueetiamuenae.Quumenimuoluerissanguinemminuere,brachiumipsuminquofitincisiolauabiturinaquatepida,foramineipsoapertoatquepatulo,utsanguiseolibentiuseffluat.Quaepotisimumuenasitincidendatemporesano.Diligenteretiamaduerteinquoeunquesittempore(dummodononsisinfectus)interillastresspecialesuenassempermaioremtumidiorem&repletioremesseinsecandam,quumindicetmembraadseconcernentiasuperuacuosanguine&nimiscalidoinfestari.&haecsufficiantdegeneralibusuenis,mododespecialibusspecialissermoerithabendus.Namuenainsuperiorepartefrontisincisa,mitigatdolorescapitis&cerebriinueteratos,&lepramnouamcurat.Duaeuenaeretroauresadmemoriam,faciemmundificandam,fluxus&rheumaacapitedepellenduminciduntur:&ualentgeneraliteradomnesmorbosoris&gingiuarum.Duaeuenaecircatemporacapitisaddoloremaurium,&adfluxumoculorum.Uenaeinangulisoculorum.Duaeuenaeinangulisoculorum,admaculasoculorum,ophthalmiam,nebulam,albulam,rubedinem:ualentetiamprouisuclarificando.Duaeuenaeinconcauitateaurium,adscotomiam,uertiginem,tremoremcapitis,tinnitumaurium,surditatemrecentem,immunditiamqueorisualent.Uenainacienasi,contraapostemata&rheumacapitis,atqueoculorumfluxumsedat,cerebrumatquememoriampurgat.Haecuenamaximaindagineestdisquirenda,quiaprofundelatet:quiautemeamperquirereuult,inmedioduarumgibbositatumeaminueniet.Duaeuenaeinnaribusinsecanturadmitigandamgrauedinemcapitis.Uenalabiorumincidituropportunecontraulceraoris&gingiuarum.Duaeuenaeinoreualentadmaculasfaciei,dolorescapitis,dentium,mandibulorum,gutturisatqueoris.Quatuoruenaepalatiinsectaeualentadcatarrum&rheumacapitis,&addoloremdentium.Uenaeduaeinoccipitemaniam,scotomiam,attonitionem,atqueomnemdoloremcapitisminuunt.Duaeuenaesublinguacontrafluxumcapitis,paralysim,anginam,quae&squinantiadicitur,scrophulas,apoplexiam,tussim,doloresoris,dentium,&gingiuarum,contraloquelaeimpedimentum,&generaliteradomnesmorbospectoris,cordis,pulmonis,atquearteriaruminciduntur.Uenaquaesitaestintermentum&labiumimumcontraputridumorisanhelituminsecatur.Uenaquaesubmentoestcontradoloremcapitis,pectoris,contraanhelitumfoetidum,contrapolypuminnaso,contradoloresmaxillarum,contrafoetoremnarium,&contrastrophulasatquemaculasfacieiminuitur.Duaeuenaecolli,quarumunaante,aliaretroestincidunturcontrapleurisim,contralepramnouam,tremoremmembrorum,contraomneshumores&rheumacapitis,etcontranimiamextensionemmembrorum.Duaeuenaeaxillaresaddolorempectoris,pulmonis,septitransuersi,&contraasmaquoqueinciduntur.Duaeuenaesuperduobuscubitiscontraperipneumoniam,asma,scotomiam,spasmum,atqueepilentiaminsecantur.Uenapurpureaquaeestquaerendaindextrobrachiopropeepaticamuersusmanumipsaminquirendo,aperituradpassionesmembrorum&uisceruminteriorum.Uenailiacadoloribusinferiorummedetur,sisanguisdebitedeeaelicitur:estautempropinquapurpureae.Uenapulsatiliscontratremoremcordis,contrasyncopim,&contracardiacaminsecatur.Duaeuenaeinpollicibuscontradoloremcapitis,contralippitudinemoculorum,&contraomneisfebrespotestaperiri.Uenaquaeestinterpollicem&indicemdebetinsecariinrepletionibuscapitis,insuperabundantiaatraebilis,infebribus,inomnibusdeniqueuitiisoculorum.Uenaquaeestinterannularem&auricularemsiinciditur,dolorescapitis,pulmonis,splenistollit.Saluatelladextraemanus,quaeinterannularem&auricularemest,insecaturinoppilationibuspectoris,contranauseam,contraalbuginemoculorum&faciei,contraiteritiamcitrinam,contratorsionesquoquedextrilateris.Saluatellaleuaemanus.Saluatellauerosinistraemanus,sideeasanguisextrahitur,omniauitiasplenisexrepletione&oppilationeemergentiacurat:ualetetiaminphrenesi,hemorroidibus,&torsionibussinistrilateris:uitiarenumtollit,atquenimiumprofluuiummenstruorumsedat.Uenalaterisdextriapertaualetinlienteria,dissuria,hydropisi,&caeterisaegritudinibusacausafrigidapromanantibus.Uenalaterissinistriinsectaconducitapostematibusetexcoriationibusuesicae,doloribuslumborum,&inflationibusatqueoppilationibussplenismiruminmodummedetur.Uenagibbisiaperitur,atrambilemeducit,atquedoloribusrenummirabilitersubuenit.Uenaequatuorcircapectinemexutroquelatereuerendorumcontranimiumfluxumhemorroidarumaperiuntur,omniauitiauesicaeacpudibundorumsedant,hemorrhagiam,lienteriam,&stranguriamtollunt.Uenasuperpraeputioualetcontrahydropisin,&omnesdoloresmembriuirilis.Uenasubpraeputiocontraspasmum,colicam,herniam,calculumrenumatqueuesicae,stranguriam,dissuriam,contrainflationestestium,atquecontraomniauitiarenumatqueuesicaeinsecatur.Duaeuenaeinpoplitibuscontradoloremrenum&uesicaesingularemhabentuim,sideeissanguiseliciatur.Duaeuenaeincoxishydropisi,doloribus&apostematibusuesicaeatquerenum&pudendorumauxiliantur,&contrapodagramatquegenugramnonmodicumhabentadminiculum.Sophenadomestica.Sophenadomestica,quaeintrorsusapartibustibiarumdescendit,contranimiamretentionemmenstruoruminciditur:ualetetiamadomninauitiamatricis,renum,coxarum,lumborum,uuluae,uirgae,atquetestium.Sophenasyluestrissiuesciaticaquaeextrorsusapartibustibiarumdescendit,contradoloremuesicae&intestinorum,contraarteticam,ciragram,podagram,genugram,sciaticam,&contraparalysininsecatur.Duaeuenaeexterioressupertalisualentadnimiamretentionemmenstruorum,omniauitiasplenisauferunt,doloribusuesicaeatquerenummedentur,stranguriamdenique&calculumabigunt.Duaeuenaesubminimodigitopedummenstruaeducunt,scrophulasfaciei&tibiarumdepellunt.Duaeuenaepedumminimodigitoinhaerentes,apoplexiam,flauanbilem,paralysin,&omnesdoloresrenumauferunt.Duaeuenaepeduminminimidigitiarticulominimositae,ophthalmiae,tussiinueteratae,pustulisquoquemedentur.Duaeuenaeinmagnodigitopedumcontrascrophulas&maculasfaciei,&adrubedinem&tuberositatem,&fluxumoculorum,contracancrum,contrascirrhos,contranimiumdeniquefluxummenstruorumminuuntur.Uenaminimiarticulipollicisinpedibus,sisanguisdeeaextrahiturophthalmiae,maculisfacieiatquecrurium,prurituiquoque&doloribusulcerosisopitulatur,&menstruaretentaciet.Ethaecdecognitioneuenarumsufficiant.Per.QuaeSignaPossimuscognoscerehominemessepesteinfectum,Cap.Pestisundeoriatur.Xxxii.Quiaergopestisinhomineexnaturalishumiditatiscorruptione,&sanguinisintoxicationegenerariperhibetur,solertiscrutiniodisquirendum&prouidendumessearbitror,neuitaliamembraexinfectionelaedantur,quiauenenumsemper&subitodesideratadcor:Uenenumsemperadcordesiderat.quodsiadipsumperueneritantesumptionemmedicinarum,conclamatumestdepatiente,quianumquamautdifficillimecurabitur.Namuenenumilludadeoestpraesens,utipsammedicinamacordeexpellat.Siautemmedicinaadcortransieritantequamuenenum,facillimeipsumuenenumacordepereamarcebitur:&talisdepulsiofitpersudorem.Etquiasaepiushomointoxicatur,&pesteinficiturseipsoignorante&aliiscircumhabitantibus:quaexremaximasaepeoriunturpericula,Quiaunamorbidaouistotumsaepecorrumpitouile,utinadagioest:ideosummenecessariumest,utquilibetadsehabeatrespectum,&subsequentiasigna(perquaepestisutinplurimumdignoscitur)diligentissimeconsideret,quiaquantomaiorinhocsolicitudoextiterit,tantominuspericulioritur.Signapestisundecim.Quodsiquisdeprehensumseambigat,citodedeocogitet,quiaestaegritudoquaedemomento&inictuoculipotesthominemuitaexuere.Primumergosignumest,sisubaxillisuelcircapudibunda,uelcircacollumsenserisoririapostema,uelantracemnigrumautuiridemdiscoloratuminaliispartibuscorporis,certissimumestindiciumpestisimminentis:inpestetamennonsemperoriunturtaliaulcerauelapostemata,ideoquemagisadsignasubsequentiaestuidendumquamadindiciumpraelibatum.Curnonoriantursemperantraces.Sedquiergoacciditquodapostematanonsoleantsemperoririincorporibushumanis?Quandoenimipsumtoxicumestadeointenseualidatumincorporehumano,&naturaipsaexuelocitateipsiusimpeditasit,quominuspossitsuccurrere,tuncnonoriunturulcerauelapostemata.Sicquemaiusestdiscrimen,quamsiantracesapparerent.Quandoueroipsanaturasedefendereatquetoxicumacordeexpellereprouiribusnititur,tunceisdeminlocisoriunturapostemata,ubimaximeipsanaturapatitur.SecundumTertium.Secundumsignumest,sicrebrasincorporequissentitpunctiones.Tertium,siintrinsecushabesmagnumcaloremsicutsiarderes,quiquidemcaloraliquandointotumcorpusspargitur:aliquandouerooriturfrigusintensum,sicutsiquisfebreconcuteretur.Circaquoddiligenteranimaduertesoccupatiabepidimia,aprincipioexteriusnonsentiuntcaloremintensum,sedinteriusmaximum,itaetiamutuideanturuellecomburicummaximacapitisgrauedine,orissiccitate,extremasiti,exquoaliquicitofiuntadsomnumpropensi,aliquiueroexnaturamateriaeuenenosaeconceptaeplusaequouigilant,&suntmaximeinqueti,quosplanephreneticosiudicaris.QuartumQuintumSeptimum.Quartum,simagniuapores&fumositatesincorporeseseeleuant,sicutquumuideaturquisinbalneoesse,&uellesudare,sednecposse.Quintum,sigrauitasanhelitusoritur,undepleriqueuidenturuellesuffocari,quianonpossuntliberespirare:&sialiquandoetiamspirant,fittamencummagnoconatu&difficultate.Sextum,dolorcapitisuehemens,qualisferesoletesseinphrenesi.Sunttamenetiamaliqui,quiinprincipiointoxicationisparuumdoloremcapitissentiunt,&nonitauehementem,utiamdictumest.Sciastamenquodnunquam,uelsialiquando,rarissimetamenabsquetalidolorepestisinitiumsumit.Septimum,adsomnuminclinatio,aquauixaliquispotestabstinere,necacircumstantibuscustodiri.Octauum.Octauum,uariatio&mutatiouisus:quiatuncoculiassumuntaliquandocitrinum,aliquandouerouiridemcolorem.Nonum,orisdolor,uelaliquainconsuetasapiditasamara&acetosa.Decimum.Decimum,uomituscreber,amarus,uariicoloris.Undecimum.Undecimum,grauedo&hebetudototiuscorporis:&quandosingulamembracrebrosyncopizant&exanguiafiunt.Ethaecsuntprincipaliorasigna,quibusintoxicatioinaliquohominecognoscitur.Quumitaqueunumuelplurapraedictorumsignorumquisapudsecognouerit,nequaquamfloccifaciat,nectemereconfidatrobustissimaecomplexionisuae,sicutmultipaucoetiamelapsotemporefecerunt,exquouitadecesserunt:Coloriurinae&mutationipulsusnonesseconfidendumColericicitiusinficiuntur,quamsanguineiuelmelancholici.necetiamquisquamcoloriurinaeconfidat,uelmutationipulsus,quiasaepissimecalorestadeointensus,uthominemopprimatantequamipsaenaturalesuiressintdispositaeadsuccurendum,&uenenumapraecordiisarcendum.Etinhocquandoquefueruntdeceptisagacissimimedici&maleadmodumiudicaueruntdepatientibus.Ideoquantummaxime,&quamcitissimealiquapraedictarummedicinarumadhibendaest,utanteintoxicationemadcorpossitpenetrare:quia(utsupraiamdiximus)sialiterfieret,desperatumfereessetdepatiente.Suntenimueroquidamfatui,quiexpectantusqueadhoramduodecimam,ueletiamusqueaduigesimamquartamabinfectione,&putantsebeneposseadhuccurari,quodestfalsissimum:quiasiquoquetalesaliquandoconualescunt,exfortuitofitcasu,unusqueuixintalidiscriminepotesteuadere,ubimillealiipereunt.Quocircanecontemnasinprincipiostatimadhibereremedia,quumpraecedentiumsignorumaliquodapparuerit,quiauenenumcitiusadcorcholericiestpenetratiuum,quamadcorsanguineiuelmelancholici.Hominescertecalidae&humidaecomplexioniscitissimeinficiuntur,hominesuerocalidae&siccaenaturaeminuspericulihabent.Hincmelancholicinonfacileinficiuntur:uerumubipestiseosquandoquecorripuerit,curacircaeosestmultodifficillima,quamapudalios.Etideotaliinrenullumcertumtempussumendimedicinampraescribipotest:Necessitasenimipsaferiiscaret.Ergoprincipiisobsta.Principiisobstandum.Seromedicinaparatur,quummalaperlongasconualueremoras.Sumecitissimemedicinam,&fiatphlebotomia:necdeumcerteneglexeris,sedquamprimumtaliinreauxilioomnipotentisdeiutere,posthocconsilio&industriaexpertimedici.Etsicdeoadiuuante,citissimeadpristinamsanitatemreducerisDeMedicinisCuratiuis,IcaputXxxiii.Quumquemtoxicohocuiderissuccumbere,exintimoamore&charitate,quaergaproximum(Euangelioetiamattestante)obligamur,adiuuabiseumconfolando,suscipiendo,&custodiendo,sicutsiessetpropriumcorpustuum.Defuganolosuadereueldissuadere,faciatunusquisqueutlubet.Signamortiferaquaeplerunqueininfectisapparent.Primoergo&anteomniadiligentianimaduersioneconsidera,siininfectolethalia&mortiferaappareantiudicia,qualiasunt,syncopiscrebra,sudoresfrigidissimi,creberuomituscolorfacieidiuersus,praecipuesinigrescit,uiscosaatqueglutinosaegestionigrauelplumbea,urinaputrida,anhelitusfoetens,creberspasmus,tumortotiuscorporis.Quodsiexpraedictisindiciisconsiderauerispatientemusqueadeodebilitatum,nequaquamphlebotomiaestfaciunda,sedexhibebiseidesubsequentielectuario,quodsicsit:Electuariumcuratiuum.Recipeboliarmeni,terraesigillatae,ambosintabluta&praeparata,utsupradiximus,tormentillae,dyptamialbi,radicissigilliSalomonisanadragmasquatuor,foliorumacetosae&melissaeanapugnumsemis,lignialomnes,crocianascrupulumunum&semis,tiriacaeantiquae&probataeadpondusomnium:fiatelectuarium,dequodabisinfectodragmamunamcumaquarosarum,uelcumuino,utsupraquoquedeelectuarioouorumfecimusmentionem:&sudabit,atqueperomniafaciet,utdepraedictodocuimus.Sedsiaegernonestadmodumdebilitatus,anteomniafaciendaeritphlebotomia,&cauebitpatiensabomnisomno:antephlebotomiamnonessedormiendum.nam&anteipsamdormiresummemortiferumest:somnusenimuenenolocumdat,&cumcalorenaturaliinfunditseseincoripsum,undepostdifficillimeautnunquampotesteradicari.postphlebotomiamquoqueinsexhorisnonestdormiendum,nequetamprotinusescaecapiendaesunt.Etpoteseiadministraredosimdeeopreciosissimopotu,dequosupraincapitedepotionibuspraeseruatiuisestdictum.Dosisipsasitunciasemisuelunciaintegra,secundumnecessitatemexigentem:&immiscebisunamdragmampuluerumuelelectuariorumsuprascriptorum.Potuscuratiuus.Quodsipraedictumpotumpreciosumnonpossishabere,accipiesaquaerosarum,aquaetormentillae,sirupideacetositatecitri,sirupideribesanaunciamunam&semis:misceanturomniaperoptimeinsimul,addendodeunopuluerumpraedictorum&dabiturpatienti.Aliuspotuscuratiuus.Sinnechochaberepoteris,Recipedeuinoclaro&subtiliinmodicaquantitatemisceaturcumaquarosarum,iniiciendounumdepulueribuspraedictis,deturutsupra.Quodsinecpraedictosquidempuluerespoteshabere,quorumtamensingulisuntualdeutiles&accommodatiantephlebotomiam,fiatpuluisinhuncmodum:Puluiscuratiuus.Recipetunici,dyptami,tormentillae,gentianae,scabiosaeherbarum&radicum,crocianadragmamunam:fiatpuluisdequodenturpatientidragmaeduaecumuinolimphatoexaquaacetosae.Itemsisupradictorumomniumnullumomninohaberepoteris,unicusbolusarmenuspraeparatustibisufficiet.BoliarmeniefficatiaDosisboliarmeni.Uirtutesnanqueeiussunt,conferreapostematibuspestilentialibus,&prohibereambulationemputredinismembrorum,laetificatetiam&confortatsanguinem&cor.debetautemsicsumi:Recipepuluerisboliarmenipraeparatidragmamunam,uinialbiclari&odoriferiunciamunam,aquaerosarumunciasduas,misceantur&denturpatientiantephlebotomiam.Quodsipatienspraedictumpotumsecumretinetnoneuomendo,optimumestsignumuenenumantemedicinamnonaccessisseadcor,&ideocontinuoaegerphlebotomisabit.Sinpraedictumpotumpatienseuomit,signumestuenenumantemedicinamadcoraccessisse,&ibidemiamfirmasradicesegisse.Ideoquequamcitissimeosinfirmidebetabluicumuino,uelcumaquascabiosae,acetosae,autrosarum:&debetoptimeabstergiatquemundificari.Deinderursumdabiturunadosisdepraedictopotuunacumpuluerepraelibato,&torreaturcrustapanis,ipsaqueantenares&ospatientisteneatur,uteofaciliuspotumsecumretineat.Etsiquoquesecundariononpotestabstinereauomitu,debetiterumoslauari,&sumidepotu,utsupra:&hocfiatquinisautsenisuicibus,&siuetalispotusremaneatcumaegrosiuenon,statimtamendebetfieriphlebotomia.Quodsiinfirmusultrahorasuigintiquatuoreritcorreptus,iamnoneritphlebotomiabona,sedexhibendaeeruntpillulaedereubarbaro,autdeagaricoinquantitatedragmaeunius:Aliuspotuscuratiuus.autdabispillulaspestilentiales,dequibussupra.Aliamedicinacuratiuapraeparaturinhuncmodum:Reciperadicumgentianae,tormentillae,dyptami,serpentinae,ualerianae,pinpinellaeanaunciamunam&semis:puluerisentur&cribrentursubtilissime,&ponanturinuitrumcumcollolongo,superfundendoaquaeuitaerectificataelibramunam&unciasduas?denturpatientitriacocleariaplena.Siautemaegeressetiuuedetureideelectuariodenucibus,dequosupradictumest.Itemsiinhomineapparetaliquodsignumpestilentiaeseuapostema,considerandumest,quodsiestrubeumcoloresanguineouelcroceo,nonesttimendumdemaximopericulo:siautemantracessuntnigriuelplumbeicoloris,suntuenenosissimi,anxii,timorosi,&citissimumfineminaegrotisoperantur.Quanquam&intalicolorenigrouelplumbeononsitdesperandum:sedaperiatur,simodomaturumestlanceolaacutissima,&superponanturuentosaemagnae:cauetamennerepercussiuisutaris,immomaturatiuisnihilestmelius.Suntquidicantpropeapostemadeberiapponicucurbitam:quiasecundumopinionemmultorummedicorumattrahitadseuenenumdecorde,&adiuuatnaturam(quaedesemetipsasemperoperaturinmelius)expellereipsammateriamuenenosamdecorliusoperadeusqueadlocumubiuentosaipsaestapplicata.Naturasem¬perinmeliusoperatur.Ettalisquidemuentosacumpatienscoeperitphlebotomisaredebetde79poni,&postminutionemiterumapplicari.Quodsiinfirmustamrobustaecomplexionisest,utpossitsufferreaperturam,perforabiturabarbitonsoreexpertissimoadmodumsolicite,cauendonealiquasuenastangat:&reclusoipsoapostemate,superponaturuentosamagna,inquamtotauenenositas,&materiapestilentialistransibit.Suntquiaduruntferroignito,&superligantradicemraphaniinorbesincisam,&estexpertuminmultis.QuomodoSitPhlebotomisandumcontrapestem,CaputXxxiiii.Quoniamquidemtriamembracapitalia,quae&uitaliadicimus,corscilicet,epar,&cerebrumpersanguineminfectum,currentemdeunoadaliudfacillimemortaliterpolluuntur&coinquinantur:haudergoimmeritomediciomnes,patientiuenasquamcelerrimeincidendassuadent,siueaspectusbonussitsiuemalus,dedieueldenocte:quantoenimcitius,tantomelius.Ubidebeatfieriminutio.Debetautemfieriminutioeoinlatere,ubiipsumestapostema.Utsiestinsinistrolatere,fiatphlebotomiadepedeuelbrachioeiusdemlaterissinistri:&summoperecaue,neeregioneapostematissanguisminuatur,quiabonus&sanussanguisdetaliparteefflueret,&malusinlocumeffluxicongregaretur,&atalicausahomoexutroquelatereinficeretur,unde&mortaliaemergerentincommoda.Incapiteuelcollo.Quodsipatienshabeatapostemaretroaures,circamentum,uelinaliispartibuscapitisuelcolli,inquocunquelateresit,detalidebetextrahisanguisdecephalica,quae&capitalisdicitur:siauteminfronteestipsumapostema,uenasublinguaestincidenda.Infronte.Licetsintaliquiquidicant,quodsisignumapostematissitincollo,tuncdeberefieriminutionemdemedianaintalilatere,ubiestipsumapostema.SubaxillisInsuperficiebuscorporis.Sisubaxillis,cordiacauenaestsecanda,eoquodtaliexlocomiruminmodumdebilitaturcor.Siinsuperficiecapitis,uelsuperdorso,uellacertis,uelsupracor,uelpectus,uelinaliissuperficiebuscorporis,fiatminutiodemediana.SideniqueipsumInmediocorporis.Siintrinsecusinmediocorporis,intalilatereubiapostematiest,propinquius,medianaincidatur.Inframediumcorporis.Siintrinsecusinframediumcorporisindextrolatere,deepatica:siinsinistro,debasilicasiuepulmaticasanguisesteliciendus.Circapudibunda.Sicircapudibunda,uelinpopliteininterioribuspartibusossium,signumestipsumeparessemorbidum&debilitatum,ideoquecontinuoabsqueomniprorogatione&moraphlebotomisandumeritdesophenainpedelateriseius,ubiestsignumuelapostema.Nequaquamautemfiatminutioinbrachiodispositionetaliexistente,quiauenenum&materiacorrupta,quaeestcircapudibunda,uelcircagenuascenderetinipsumcorpuscircacoruelcerebrum,perquodpraedictatriacapitaliamembralethaliterinficerentur,&consequenterdepatientenihilessetsperandum,quamultimumomniummiseriarum&aegritudinumremedium,ipsamors.apostemasitortuminfra,supra,uelcircapopliteminexterioriparteossium,sciatica(quaeinterquartum&minimumestdigitum)scindendaerit.Circapoplitem.sinullumsignumapparet.Siauteminaegrotonullumsignumapparet,inquacunquepartecorporishabebitmaioremdolore,&eosemperlatereubidoloremsentit,faciatextrahicruorem:Insuperio¬ripartecorporis.siinsuperioripartecorporis,decephalica.Siinlatereunointrinsecusueletiaminmediocorporis,talilocoubieritapostematipropinquiusueldolori,minutiofiatdemediana.InlatereintrinsecusIninferiorepartecorporis.Siininferioripartecorporis,inferioruenabrachiidoloriuiciniordebetscindiepaticascilicetuelbasilica.Sideniquehomonullumindiciumuelsignumpestishabet,sedsaltemnauseamhabeat&debilitatem,necfacilepossitpercipiubidolorsitintensior,isphlebotomisetinbrachiodextro:&fortasseextaliminutioneabsqueulloaliocuratiuosanabitur.Sinessetadeointoxicatus,statimpostminutionemcertaorientursigna,quaeubiapparuerintiterumminuendusestsanguis:&demumDeEpidimiaTractatus.potibus&pulueribussuprascriptisutendum.Stipitesuenarum.Quodsifortequauenanoniustepotesttangi&incidi,stipeseiusuelradixinsecandaerit.Stipescephalicae.utsinonpossistangerecephalicam,stipitemeiusquiestinterpollicem&indicem.Simedianam,stipitemeiusquiestintersindicum&medium.Stipesmedianae.Inferiorumautemuenarumradicessuntinterauricularem&sindicum.Stipesinferiorumuenarum.Sanguisetiamdumfitminutio(secundumquosdam)sinigerest,debetemittiusqueadlippytomiam.&sipatiensestadeoexilis&debiliscomplexionis,utnonpossittantumsanguinisinunauiceemittere,parumdeeoemittatur,&patientidenturpotus&pulueres,dequibuspauloinfradicetur.Deindequiescataegeraliquibushoris,donecadroburpueneritmaius,&sanguismedicoexpertodemonstrabitur,quicognoscetinmutationeeius,undeprocesserittalisinfirmitas.SecundatioIudiciumdesanguine.Etsimagisoporteatfieriminutionem,Secundatiofaciendaest,quaeapudmultosapprobatissimosmedicosplurisaestimatur.Etsipatiensestsanguineus,plusdebetinlipothymia&secundationedesanguineeiusextrahi,quamdealteriuscomplexionishomine.Innumerahicforentpraescribenda,nonsoluminhoccapitulo,sedinomnibusaliis:sednemenspiilectorismultalectioneobruatur&confundatur,aliquantobreuiusscribimus,omittendoetiamplurafutilia&anilia,quaediligensmedicinaealumnusadplacitumpoteritsupplereueladdere.DeCognitioneSanguinisboni&mali,CaputXxxu.Factaphlebotomiasanguisdebetsituariadlocumnonnimisfrigidum,necnimiscalidum,donecparuminfrigescat&resideat,quemposteaitaiudicabis.Albussanguis.Siinsuperficieestalbicans,sicutsaliuauelsputumhumanum,significatdoloremapulmoneprocedere.Sanguisniger.Sitenditparumadnigredinem,portenditipsumeparlaborareexcalorenimio.Sanguisaqueus.Sinatattanquaminaqua,ostendithominemdolorerenum82DeEpidimiaTractatus.&uesicaeoccupatumiriuelesse.Sanguissiccusuariicoloris.Sisanguisestsiccusabsqueomnihumiditate,&coloreshabetuarios,paralysinforepraemonstrat.Sanguisuiridis.Siestuiridisatqueaquosus,doloremcordis&pectorisindicat.Sanguishabenscutem.Silucidam&tenuemhabetcutem,morbumsignificatintercutaneum.Sanguishabensgrana.Simultagranahabet,indicatcorpusesseaptumapostemari.Conducitautemsummoperescirequalisdebeatessesanguishominissani&temperataequalitatis,nescilicetsitnimiumsubtilis,neuenimiumgrossus.QualisdebeatessesanussanguisSanquisplusaequocalidus.Bonusergo&sanussanguis,estononfrigidus,nonsiccus,nonturbulentus,sedcalidus,humidus,atquelimpidus.Calidusquidemcalorenonacri,humidusuerohumorenonaqueo,clarusquoque&limpidus,nectamenintereatenuissimus.Certesanguisplusaequocalidus,naturalemtumcaloremaugmentat&exacuit,tumuerodeprimitatqueexiccathumorem:&quemipsehumoreminfert&calorem,resolubilempraestatatquefugacem.Sanguisplusaequohumidus.Sanguisetiamnimishumidus(&utitadicam)aqueus,naturalemobtunditcalorem,humoremquenaturalemuelhebetatuelimpellitsubcaloreliquescere,uelsuffocathumorecaliditatem:&itaprorsussiquaportionaturalishumorisexaqueosanguinetrahitur,tumputrefitfacillime,tumuerodiffluitatquedissoluiturcelerrime.SanguissitmediocrisAdcorrigendumsanguinemnimissubtilem.Sanguisergosubstantiaesitmediocrisatquetemperatae,necigneusnecaqueus,sedplaneaerius,nonaeriquidemcrassiorisimilis,neprocliuiorsitadaquam:necaerisubtilissimopar,nefacileinignemincalescat,habeatquemediusaerdominatumplurimum.Siquoqueueremursanguinemnimissubtilemfore,ubietiamstomachussitaliquantumdebilisatqueinualidus,minoribusadcrassitudinemsemitisaccedendumest,dumgracilemhominemcrassioribusnutrimentisalamus,&fouendumetiamstomachumnonnegligamus,producamussomnum,exercitationemcorporisprouiribusaugeamus,animiuerominuamus:plurimaenimsaepissimeaffertincommoda.QuodsistomachusminustoleretalimentagludeEpidimiaTractatus.83tinosa,quaequesintfrigida&duraeconcoctionis,corallis,sandalis,mirabolanis,coriandro,rosis,cidoniis,atquediacidoniosaccarodeniquerosaceo,&rebusstipticiseamsanguinishumorisquefirmitatemconsequemur,quamresuiscosae,frigidae,&perduraedigestionisnonsinuntadipisci.DeUentosarumApplicatione,Cap.Xxxui.Hominibusquibuspropteraetatemiuuenilemuelsenium,ueletiamobaliaseuidentescausasnondebentincidiuenae,uentosaeapplicabuntur.Etsideberetfieriminutiodecephalica,apponanturuentosaeindorsocircacollum.Sidemediana,superhumeros.Sideinferiorioribus,superfemora.Sidesophena,superfemoraidentidem,ueliniuncturispedumcircapoplites,autinplantispedum:&intalibusuentosisplussanguinisextrahidebet,quampatiensanteaconsueuerit.Posttalemetiamphlebotomiam,ueluentosarumapplicationem,sinonpoterishaberedeeopotuquemsuprapraescripsimus,dabiseidepuluereprimo,dequosupraestscriptumincapitedepulueribus,cuiusdosisestdragmauna,&addetiriacaemagnaeAndromachi,uelGaleni,ueletiamMethridatiexpertiinquantitatenucisauellanae,&hocsipatiensnonestinfestatus&oppressuscalore,&deturcumaquarosarum&acetosae.Potestautemcontingere,utnullumexpraedictispotibusuelpulueribuspossishabere:facergopotuminhuncmodumsubsequentem,quemsciohaberesingularemefficaciam&uirtutemdiuinam:&fithocmodo:potuscuratiuusoptimus.Raciperhutae,absynthii,herbaemorianapartesaequales,chelidoniaeherbae&radicisinquantitatetriumpraedictarumherbarum,itautomniumsitpondusmanipuliunius.Radixchelidoniaeabluaturtersissime,deindeomniaimponanturinollamnouamuitreatam,superfundendodeacetoodoriferimelioriquodhaberepoterislibramsemis:cooperiaturollacumoperculoadhocfacto,etrimaeomneslutenturcumlutosapientiae,uelcumpastafactaexfarina&albumineoui,nemateriaipsarespiret,autnealiquidimmundiincidat:&coquaturoctouelnouemhorislentoigneusqueadconsumptionemtertiaepartis,&nonultra,deindesensiminfrigidetur,&perpannummundissimuminphialamcoletur,&herbaeinaliuduasexprimantur,misceomniainsimul,&poneadrectificanduminsole,&eritparatus.dosispraedictipotus.Etquandoquispestemhabet,citissime(utetiamiamsaepiusnarratumest)debetfieriphlebotomia,postquamdabiturcoclearplenumdehocpraescriptopotu,admixtatiriacainquantitateauellanae,tepefacto,torreaturcrustapanis,quaeoripatientisanteponatur,nesumptumpotumeuomat.Etsipatienscaloreinfestatur,tiriacanonestaddenda,uelsiaddis,inquantitategranitriticeidabis.Siergoaegersumptumpotumuomit,laueturoseiuscumuinopuro,&iterumunadosisdepraedictopotuexhibeatur:&hocfiatitaperquatuor,quinque,autsexuices,donecpatienssecumpossitretinere:quemsiretinuerit,optimumestindicium,itaquecolloceturinlectum,inquoperoptimetectusaliquandiusudabit:&quicquidintoxicatiueluenenosipenesipsumremanseritinphlebotomia,hoctotumpersudoremexpelletur.Talisautemsudordebetsemperabstergicumpannismundissimis,&tandiusudetquoaderitpossibile.hincfacilecumdeiadminiculoatalimorboleuabitur:caueattamenanteomniasubuitaediscriminenedormiat.Poterisetiampraedictopotuiimmiscereunumdeanteadictispulueribus.DePuluereCuratiuo,expellentepestempersudorem,Cap.Xxxuii.QuibusdamGermaniaeinlocistemporemagnaepestilitatisfactusfuitasolertissimisquibusquemedicispuluispaucarumexpensarum,summitamenualoris,adexpellendumpersudoremomnempestem,&fuitsaltemexhibitushisquiproptersenium,iuuenilemaetatem,uelali85quodaliudaccidensnonaudebantphlebotomisare,quanquam&hisquoquedaripossitquiminuunt.Puluiscu¬ratiuusualdeeximius.&fithocmodo:Recipezinziberisalbimundatiunciamunam,zuccaricanditiunciamunam&semis,camphoraeunciamsemis,quodlibetpersesubtilissimeteratur,&omniapostmoduminsimulmisceantur,&incorporentur,cribrenturperstaminamsubtilem,&ponanturinuasculummundissimum,ueluitrumbenecoopertum,nemateriaipsaeuentiletur.Quodsiquisapestelaesusfuerit,sumatdragmamunam,&sinonhabetcaloremintensum,potestaddidetiriacaadquantitatemauellanae,misceaturcumuinolimphatoexaquarosarumuelacetosae.Quosumptopatiensuadatadlectumubibenecooperiatur,&sudethorisoctouelnouemcontinuis,sudoremsemperabstergendocumlinteisalbissimis,&caueateotemporeasomno,&acibo,&apotu.Quofactosurgat,uestiaturcalide,&uitetomninoaeremextraneum,manendoindomo,uelincamerasua,&tribushoriselapsispostsudoremedatiusgallinaemixtumcumoptimoaceto,&uescaturcontinuecibisleuissimaeconcoctionis,nihilomninobibendo.Sitamennonpotestapotuabstinerepropternimiamsitim,bibatmodicumdeuinoclaro&subtili,tepefacto&mixtocumaquaacetosae.Etquantocitiussumpseritpraedictumpulueremtantomelius,quiasinimiumexpectauerit,curaeritdifficillima.Quodsiinfirmitasforetadeointensa,utinprimoictupuluissumptusomninonihilprosit,sumatiterumunamdosimcumtiriacautsupra:&peromniagubernabitse,sicutiamdictumest.Dosispraedictipulueris.Potestautemhicpuluisadministrariinfantibusinquantitatescrupulorumduorum,ueldragmaesemis:&siuispoteseumsumerecumunopraedictorumpotuum.DeCataplasmatibusEtemplastriscuratiuis,CaputXxxuiii.Emplastrahicexigunturduplicia,maturatiuascilicet,&curatiua.Maturatiuaoptimasunt:emplastrummaturatiuumAliudemplastrummaturatiuum.Recipeficuumpinguium,uuarumpassularumanaunciamsematuratimis,pistentur&addantursalispetrosidragmaeduae,mellisdragmauna,incorporenturadmodumemplastricumoleocamomillae,calefiat,&superponatur.Uelfacemplastrumsequens:Recipedyptamialbiunciamunam&semis,radicisebuliunciamunam,radicisnasturtiiunciamsemis,caepealbiunciasduas,radicesinaquacoquantur,&superpruniscaepeassentur,deindepistentur,addendooleicamomillaeunciastres,resinaepiniunciamunam,seminisurticaedragmassex,ceraequantumsufficit,fiatuelemplastrum,uelunguentum,utlubet,quodmirabiliterfacitmaturare,&abigituenenum,&prodesttamiuuenibusquamsenibus.Caueanteomnianerepercussiuaponantursuperipsoapostemate,quiatotumuenenumiterumadcorpellerent.Ubiergoomnismateriauenenosaeritextracta,patiensperclisterialeuiapurgabitur,uelcumsequentipurgatione:Purgatiooptima.Recipeelectuariidesuccorosarum,diacatholiconis,catharticiimperialisanadragmasduas,cassiaefistulaerecentisnouiteracannaextractaeunciamsemis,aquaerosarumquantumsufficit,exhibeaturutmorisest.Aliudemplastrummaturatiuum.Aliudemplastrummaturatiuumfithocmodo:Reciperadicesmaluauisciinaquadulcibenecoctas,amotopriusinterioritrunco,pistenturfortiter,dequibuscapiespostealibramunam,muscilaginisficuumpinguiumnumerouiginti,farinaefoenugraecilibramsemis,totuminsimulcoquaturaddebitamspissitudinem,&emplastretur.Necattendendumeritdonecapostemadeseipsomaturescat&rumpatur,sedmateriaillauenenosaextrahendaeritcumapplicationeuentosarum,utiamsuprapraelibauimus.Antequamautemsecundariouentosaapostematiapplicatur,lauandumeritulcuscumaquasalsatepida,&sipatiensnonpotestsufferreuentosas,fiatusturacumferrocandenti,uelperforeturcumlanceola,uelcumcorrosiuisquibusdamaperiatur,posteasustineaturcumemplastrisDeEpidimiaTractatus.87&unguentisdecentibus.Suntquifaciuntemplastrumhocmodo:Aliud.Recipetiriacaebonae&approbataeinquantitateiuglandis,quamponesinmediocaepe,tegendocaputipsiuscumluto,uelaliarenerespiret,assetursuperignemlentum,posteaexcorticeturapellerubea,&perpannummundissimumunacumtiriacaassatacoletur,dequosuccodabispatientibibereunacumaquarosarumuelbuglossae:reliquumueroquodinpannoremanserit,seruandumestproemplastro,addendofermentumsiliginaceumcummelle,torreaturinpatellaaereacumaxungiaporcina,superseminandodeprimopuluere,dequosupradiximusincapitedepulueribus,ueldeunoalio:&optimeomniainsimulmisceantur,fiatemplastrum,quodinmediohabebitforamen,sicutdebetfieriinomnibusemplastriscuratiuis,scilicetutuapores&uenenositatesabapostemateexeuntes,possintperidrespirare.Aliud.Aliudemplastrumcuratiuumfithocmodo:Recipetriauelquatuorcaepeparua,uelunummagnum,abscindaturcaput,&perforeturlocusquamimplebiturcumoptimatiriacaaddendoparumdesuccorhutaeuelsaluiaecumacetopermixta,&forameniterumperlutetur&torreatursuperprunis,utsupra.Etquumfueritsatistostumdepiletur,&inmortariomalaxetur,fiatemplastrum,quodapostematisuperponatur,utiamdealiodictumest.Hocemplastrumualetadomniaapostematauelulcera,siueetiamadmorsumcanisrabidi,&aliorumanimaliumuenenosorum.Aliud.Aliudemplastruminhuncmodumconficitur:Recipeuitellumdeououno,concutiatur&optimesaliatur,fiatemplastrum,&superligetur:&hocdebetomnihorarenouari.Aliud.Aliud:Recipemellis,oleioliuarumanapartesaequales,addesalisquantumsufficit,coquanturinsimul,&fiatemplastrum.Cataplasmaexradiceacoriemplastrumexmicapanis.Adhocualetetiamemplastrumfactumexradiceacoribullitainaqua,&superposita.emplastrumfactumexmicapanissiliginaceiiamprimumefurnoextracti,&inuinumpermixtumcumacetopositi:uelintingaturinsuccumarnoglossae,&formeturemplastrumutdecet.Suntquibulliantlentesinaceto,&misceantcumdictamicapanis,itaintincta&madefacta,utiamdictumest.Sedquandofitemplastrumdemicapanis,saepiusdebebitrenouari,quiaualdeexiccatiuumest.AliudcataplasmaExperimentumAlber.potestetiamfiericataplasmaderadicescabiosaepuluerisata,&subtilitertrita,autderadicecaudaeequinaeminoris,autdetaphobarbato.magnidesapphiro.CaeterumAlbertusmagnushomosecretissimaescientiae,&experimentorumabstrusorumsummusindagator,eoinlibro,quoagitdeuirtutibusherbarum&lapidumpreciosorum,dicit,quodsiteneassapphirumorientaleminsuperficiebus,uelcircumferentiisapostematis,aliquandiuipsumcircunquaqueducendo,&perhoramintegramuelplussuperipsoantracetenendo,statiminterimere&mortificareipsumulcus,sedtamenuirtuslapidiscorrumpitur.dicitseuidisseexperientiamidemAlbertus.Aliudcuratiuum.Aliiueroaccipiuntgallumgallinaceum,dequoabstrahuntcaudamperuim,&peranumligantipsamcarnemsuperapostemate,obstruendorostrumgalli,utnullainpartespirarepossitpraeterquaminpostica:quandofueritsuffocatusaliussimilimodosuperligabitur.hocidemfit&derana,&ambosuntexpertissima.Faciesautemhoctoties,donectotamateriauenenosaabapostematefueritextracta.Quodsicontingatantracemuideri,quasiincorpusipsumintroeat,dumpatiensfueritquietus,&nullomodocaloreinfestatus,fiatemplastrumdearnoglossa,lentibus&panesiliginaceo.Quinonpoterithaberepraedictorumemplastrorumaliquod,diaquiloneutatur,quodestoptimum,fiatqueinmedioforamen,utsupradictum,nontamensuperponaturantequamapostemasitmaturum.DeRegimineInfecti,CaputXxxix.Infectocameraeduaepraeparentur.Anteomniasifiericommodepotest,Thabeantur&praeparenturduaecameproaegrotoinsuprmitatealicuiusdomus,quaesintlongeanebulis&uentis,uelexpaludeflantibus,ueletiamexangustoirrumpentibus:sintetiamremotaeabeislocisubiaermoueturuiolentius.uelubinullomodomouetur,&abhabitationequauishumidiore,foetoresquallentealiene,habeantquefenestrasuergentesuersusseptentrionem,&aerineissemperdebetalterari&purefiericumherbisodoriferis,&fumigiisfragrantibus,omnidiequatuorautquinqueuicibus.Quofacto,patiensdeunainalteramportabitursaepiusindie,&fietignisincamera,utaerisinfectioexpellatur.Patiensetiamaeremaboriente&septentrioneliberepotestsuscipereorepatulo&aperto,&talemintromittatperfenestrasomnitemporematutino,dumtepusfueritclarum,&soliamapparueritsuperterram.Posthocfenestraedebentclaudi,&iterumaercameraeparticularisrectificandus,&patiensadtalemfragrantiamfumigationumdeferetur,quiamultumsustentabitur&confortabitur.Nutrimentaaegroti.Cibariaaegrotieruntlacamygdalinum,pultesdefarinahordeiueltriticiuellentium,cocticumpaucoaceto.Utaturetiamsaepiusbrodiogallinarumiuuenum,seupullorum,seucapreolorum:&omnidiepermutabitregimenedendi,coquendocarnesipsascumlactuca,aliquandocumacetosa,aliquandocumcucurbitis,aliquandocumportulaca:&talesherbaedebentsempercolligitemporesanoinbonoaspectuIouis&Ueneris,dumroseleuatus&consumptusest.Sinherbasipsasnonpoteshabere,accipianturseminaearundem,&ligenturinpanniculomundissimo,&suspendanturinollaminquacarnesbulliuntur.Restauratiuumoptimum.Suntquiligantsandalumrubeum,&citrinumcummodicocamphorae&spodiiinsimul,&mittuntsimiliterinuasinquocaroipsaexcoquitur,&hocmirabiliterconfortatcor&omniamembratotiuscorporis.Utautemmaioremhabeatefficaciam,carnesipsaedebenttandiubulliri,donecabossibusseparentur.Deindeponanturinebullitionesuccuslimonumuelacetosae.uelagrestae,uelmalipunici,uelparumaceti,&caroipsaintraduosorbesseudiscosexprimatur,cuiussuccusaegrotoadministrabitur,quianutritmirabiliter,sustentat&confortat.Quandoaegerasonositabstrahendus.Inprimisetiamdiebusquumaliquodsignumapparuerit,aegrotusabomnisomnoestabstrahendus,&omniconatuaduigilandumincitandusestusqueadauroram,deindesihabetsomnium,potestparumquiescere.Insecundaautemnoctedormiatquantumnaturalesoletesse:&sinonpotestdormire,adhibeanturremedia&puocatiuasomnii,nespiritusipsipernimiasuigiliasresoluantur&hebescant.Itemaegrotoexhibebunturstatimuelelectuaria,uelopiataesuprascriptae,quaesinonpossunthaberi,fiantelectuaria&cofectiones,cor&membraprincipalioraconfortantes:fiantetiamconfortatiua,quaeinmodumpuluerissuprapectusponanturabextrasuprasinistrammammam,&hocdebetsaepiusreiterari.Quamprimumetiampatienscircapectussenseritcalorem,madefiatpannuslineusexaquarosaruminiectopulueresandalirubei,&ponatursuprapectus,autexhibeaturdosissirupiuiolacei,uelsirupusendiuiaetemperatuscumaquisacetosae,boraginis,&endiuiae,&saepiusreiterabitur.potusrefrigerans.Autdeturaegrotopotussequens:confortans&uenenumexpellens.Recipeaquaeacetosaelibramsemis,aquarumendiuiae,portulacae,rosarumanaunciastreis,succigranatorumacrium:uelsinonhabentur,acetiunciastreis,zuccaripanislibramunam,camphoraedragmasduas,fiatiulep&exhibeatur,quiafrigefacit&confortat,&uenenummirabiliterexpellit.cauenedederisaegrotopotum,nisialiquidpriuscomederit,&potuseiuseritaquahordeacea,quaedebetmiscericumaquaacetosae,sipatienscaloreinfestetur,autcumaceto,uelcumsuccoberberorum,arengiarum:autsiesttemporeaestatis,cumsuccoribes.Aquahordeioptima.Dumautembullierisipsamaquamhordei,ignescatlaminaaurea,quaesaepiusinpraedictaaquaextinguatur:quiaquantosaepius,tantomelius&saniusproaegroto,praecipuesiaegrotussitcholericus.Poterisetiaminipsahordeiaquapermisceresuccumrosarumuelacetosae,uellimonum,uelagrestae,autacetum,admitigandum&tollendumcalorempatientis.SiueropatiensabundetphlegmateDeEpidimiaTractatus.UidedehisArnal.uitreo(quodfrigidiusestintercaetera)sicutfitinfebriepiala&lippiria,quodtamenrarissimecontingitsecundumAuicennam&Serapionem,tuncdabiturpatientiuinumalbumclarum,&subtilelimphatumcumaquarosarum,&nonsitnimisforte.deuillanoualibr.4.breuiarii,cap.ult.Uinumpurumuenenuminfecti.Uinumautempurumuenenumestinfecti.Plantaeetiampedumaegrotiternaautquaternauiceomnidiefricaridebentcumsaleinfecti.&aceto,&pholaemanuumsaepiusabsterganturcumpanniscalidismundissimis,&aliquandototumcorpustergaturcumtalibuslinteistepefactis,principaliterueroquumpatienssudauerit.Etsipatiensnonestnimiumdebilitatus,sudordebetprouocari.Itemtribusuelquatuordiebuscontinuisdetureideunopuluerumpraedictorum,quofactooptimetegatur,&abomniuentocustodiatur,&sudettanpertalessudoresexpelliturmateriauenenosaabipsoaegroto.tamen(utiamsaepiusdiximus)caueatneintalisudoreedathoraintegraelapsa,donecbenequieuerit,&infrigidatusfuerit.Siautemcomtingeretaegrotumualdeesseinfectum,poteritdequatuoradquatuorhorassemperphlebotomisaresecundumconsiliummediciexperti.Superomniaimaginationesgrauesabaegrotollantur,&fiantioci,&diuersagaudiacoramipsoincantibus,instrumentismusicis,&similibus,quaespiritummoestumrecreant.Quodsiinfectusfoueatur,sustentetur,&gubernetursupradictomodo,cumdeiomnipotentisauxiliofacillimeabsquedubioconualescet.Epilogus.Hucusquescriberesatsuperqeuisumest,candidissimelector,quaediuina&secretissimacomperimus:quaequeinpluribusfueruntexperta&inuentauerissima,&deodanteinfuturummultisauxilioopitulationi&sustentationierunt.TadeEpidimiaTractatus.92menidunumpraeterirenoluiintergohuiustractatusnostri,hominumcomplexionesessediuersas,&genera,naturasquemorborumacfebriumpestilentialiumomnigenas,quaenonpossuntnisiperexpertissimosmedicosdignosci:eritergoaccommodatissimumatquesaluberrimumpraefatasmedicinasapplicariconsilioeorundem,necpropriisinnitiuiribus.Quia&sialiquandoinrebuspropriisuideamuroculatissimi,sumustamentalpismagiscaeci.Egogeneraliterscripsi,&quambreuiteratquesuccinctim:quodsiforteinaliquopeccauerim,ignorantiaemeae&humilitatiascriptumirirogo,oro,atqueobsecro.quandoqueenimbonusdormitatHomerus.Quisquisautemhuncpraesentemlibrumlegerit,exstylo&sermoneincultofaciledignoscetnonadostentationemscriptum,sedadlaudemdei,(itaillemeadiuuet)&adutilitatemproximi:perquemsicut&exordiumsumpsimus,manumextremamimpositurisumus.Ipsiergolaus&gloriainseculaseculorum,Amen.