Bernardus Comitis antiqui Trevirensis philosophi expertissimi Peri chemeias opus historicum et dogmaticum, ex Gallico in Latinum simpliciter versus, et nunc primum in lucem aeditum

~~ComitisantiquiTreuirensisPhilosophiExpertissimi,περὶχημείαςopushistoricum&dogmaticum,exGallicoinLatinumsimpliciteruersum,&nuncprimuminlucemaeditum.ArgentoratiSamuelEmmelexprimebat.M.D.Lxuii.GulielmusGratarolusMedicusEtPhilosophusExcell:DoctoriGalloEtschenreutero,SelestadiiMedicoPhysico.S.D.P.CumTeIamDudum~~tumaliasArgentinaeagentem,tumproximeistic,utscriptasinuicemliterasomittam,probecognorimquamdocteaccuriosemedicinamfacias,illiusquepuriorempartemquopollesingenio&indefessolabore,secernas,&inusumplurimatuomarteconferas,nonsineabstrusiorisphysicespraxeosinuestigationeaccognitione,quamquelibenterπερὶχημειασlibelloseuoluas,sinequeimposturauelinaniiactantiaresipsasostendas,conferascumaliisartisamicis,&communices:uisummihiesthuceiusrarissimaeartis&scientiaepraecipuum&multisaliissincerioremlibellum,(cuiusauthoraliossuoexemploacpericulocautioresfaciet,)tuonominiamedicatum&nuncupatum,inlucemedere,utperpetuumamorisergatemeiμνημώσινον.~~NactuseramhuncpaucosanteannosGallicescriptum,quemuertinonutelegantius,sedutclariusacsimplicius,potui:paucissimauerbanonsatisameinealinguaintellectasiuiuterant,quoalinguaeperitioribusmeliusintelligantur,cummihiinGermaniaagenti,nonsatiscommodumfueritsociumadhibereinterpretem:eatamenuixdecemerunt,&quaelectionemautmaterieintelligentiamremorentur.libellusalioquifuitinteger,&marginalibusannotatissatisperuius,quihistorie,doctrine&admonitionummultarumlocoessepossit:ideoqueadcommunemutilitatem,utinaliisDeigratia,solitussum,aedidi,sineullainuidiaseuuerborumobscurorum&fictorumdiabolicaseunouaTheophrasticainsertione,acperuersione.hocfruanturdoctrinaefilii&asseclae,donecmaiusopussemelaeditumamerursusbenecorrectum,collatum,&auctum,aliquando,eodemuelaliopetentetypographo,aedatur.beneuale,&memutuoamareperge.BasileaenonisAprilis.M.D.Lxuii.NobiliDoctoriThomaeDeBononia,GubernatoriGalliae,Philosophodoctissimo,BernardusDeigratiacomesdeTresneinGermania,saluteminChristo.Amice,SiRemHaberemnobiliorem,cogitaquocordetibiillamdedicarem:Namuisa&consideratauirtuosahuiusscientiealtitudine,quamnonignoras,atqueideouoluitibinuncuparehuncmeumlaborem,oransteuteumitaexbonocordesuscipias,uttibieumdono:~~&cogitaquoddumtibimeumhunclaboremdono,maioremthesaurumdediquiunquamfueritordinatusexbonauoluntateabomnipotentiDeosecundumnaturaecursumEstsiquidemiterperueniendiadomnesscientiasquasuulgoappellamusPetramphilosophalem.~~Etinueniesinhocmeoparuolibello(paruumdicoinuerbis,sedmagnum&sublimeninsubstantia)quemadmodumcontineatintegreomnemscientiam,idestprincipium&finem,inueniesmeumlibrumdiuisuminquatuorpartes:&poterisdeeoiudicarepostquambeneillumintellexeris.UaleexTresne.12.Maii.1453.~~Nobilis&scientificusBernarduscomesdeTrenisiosubtilissimusinPhilosophia,quigratiaDeiutbeneexpertustamintheoricaquaminpractica,postquamhausitaltissimamscientiamdictamlapidemPhilosophorum,noluitrelinqueretanquamthesaurumomniumoptatissimum,nempeuerumgaudiumhuiusexcellentissimaescientiae,relinquenshicscriptum,quomodopraeueniatquispericulum&damnum,cuicommunitersubiectiuelobnoxiisuntdiligentes&uerisectatores,utcontineturinsuolibrocuititulusest,UeridicusTaruisinus:~~qui&infrasequitur.BernarduscomesTaruisinusinsuauitapergratiamDeiomnibusueraescientiaeamatoribussaluteminChristo.~~Posteaquamexpertussumerrores&deceptionesAlchymistarum&falsorumcalumniatorum,quisuisdeceptionibusnilaliudagunt,quamodiosamreddereaccontemptibilemnostramdesideratamscientiam,utremediumadferremtalipericulo&damnouoluiadmonereomnesueraces&magnanimoshomines,inhuncfinem,utpossenttutopersequisuumipsorumnegocium,tamineuitandislaqueis&deceptionibustaliumabutentium&decipientium,quaminprosequendosolamsemitambenesapientium&experimentatorumnostraedictaescientiae.~~Ferturincommuniprouerbio,possealiquemaudirequemuisloquentem,sedleuitercredere,nonpossesinedamno,nisiadsitbonaprobatio.ApostolusPaulusnosdocet,utomniaexperiamur,teneamusueroquodbonumest.Diuusloannesmonet,probandosessespiritusanexDeosint.Uoluihassententiasadducere,utremediumadferremsupradictisdamnis&periculisinuentisatalibusfalsischemistisdeuiantibusomninoauera&perfectanatura.Utbenecognoscantres,quemadmodumegoexpertussum,utostendaminmeoueraciTaruisinoscriptum,ubinihildicamquammeramueritatem.fugiendisuntigiturtalesAlchimistaefantastici,tanquampotiouenenata,&pestiscontagiosa:Namnullainredeseruiunt,quamutindesperationeminducantliberales&notabilesuirosoptantesadnostramdignamscientiamperuenire:namsuisexpolianturbonisatalibusnugiuendis&fantasticisAlchimistis.Multotiensenimincurriinacutoschemistas,&quaerensdictamscientiam,sednunquaminueniduoseiusdemsententiaetestes.Namqueunusremunamnarrabataliusaliam:nonquaerentesaliud,quamutmeacmeumargentumadsetraherent:Unusmelaborareueloperarifaciebatinmortuiscorporibus,aliusinherbis,aliusinaquisfortibus,inmultissophisticismodis,utinmeolibrouideripoterit.Quapropterquitutouolueritoperariindictascientia,diligenternotetquomodomegesserimgratiaDei.PosteaquamhoscemaleferiatosAlchemistasreliquiDeodetestabiles&mundo:atqueitaperuenirepoteritaddictamscientiametueramperfectionemuirtuosissimilapidisPhilosophici:quandoquideminimicumsititeradillumperueniendi,&nonplura.LibercompositusAMagnificoDominoBernardoComiteTreuerensi&NaygensiinGermania,deTransmutationemetallorum.InuocatoDei~~Nomine,sinequonihilfitautpromouetur,quiaomnebonumtaminanimumquamincorpusabeoprouenit,inhominibusbonaeuoluntatis,quiainhominemprauaeuoluntatisnunquamintrabitsapientianequeauxiliumexDeo,nequeipsidabitur.Utergototinquisitoreshuiusuerissimae,nobilissimae,dignissimae,excellentissimaeactampreciosaescientiaeacuenerabilisartisreducanturextenebrisinlucem,utquerelinquanttottransuersasuias,inquibusnullusestprofectusquacunqueuiaidsit,siueoblaboremquemadhibeant,nequeextotexperientiisquastentarequeant,nunquamaliquautilitasuelaliquisprouentusueniet,autullaueritatisapparentia.~~Utergodignahaecarsnoneleuetur.Insequendanoninoperemostro.~~deceptoribusSophisticis,atqueutueriinquisitoresillius,gustentdeuerofructuquemhaecnobilisscientiahisadfert,quieiusfiliierunt,insequendouerumiteracsemitam,quamnaturatenetinomnisuacreatione,operatione,&compositione,atqueutpossintessebeneinformati,taminspeculatiuatheorica,quaminpracticaobrationesnecessariasexpertas&ueras,&peruerasexperientiasquasmeismanibusfeci&meisoculisuidi.~~NamquatercomposuibenedictumlapidemPhilosophalem,quiabignorantibusillum&nescientibusuirtutemilliusuiliuenditur&negligitur,&solumasapientibuslaudatur&honoratur.Namexignorantibusnonnullisuntquiputentremesseimpossibilem:Autorfatetussequaterlapidemcomposuisse,urinfrainfinetertii.libri.Librisophistic.qui.~~Aliquiusqueadeodifficilemrenturfactu,utadilliuscompositionem&perfectionemnemousquamperueniat,&potiusdeuiantarectotramite,quamutrectumiteringrediuelint,&suaatquealiorumbonaconsumuntcumreceptis(utuocant)seudeceptisparticularibus,&librissophisticis,utGeber,Archelaus,Rasis,semitarectaAlbertimagni,tramitaAristotelis,canonpandore,LumenRasis,EpistolaeDemoffontis,&magnasummatextualis,&pluraaliainfinitauoluminaerrantia&irrationalia,quaeerrarefaciunt&expenderetempus,infinitampecuniam,aliaquebona,sedinfinenunquamaliquidutilitatisreperitur:~~similiterintotreceptissophisticis,intotregiminibustaediosis,&magnorumsumptuumquaedeceptoresinducunt:itautubiquepersecta&uenerabilisscientiainderisumueniat,&utdeceptiohabeatur:&ignariuulgodicunt.Quodquemadmodumsapientesfueredecepti,sicuelintaliosquoquedecipere:quodequidemeststulta&infulsaratio:Quiasapiensdesideratopusfacere,cuiuspostobitumhabeatlaudemperpetuam:Curergouellentipsiscriberenugasquaenullarationenaturaliprobarentur?Sedignarinisiprimauicelibrumintelligant,maleloquunturdeillo,necampliusinspicereuolunt,autrelegere,dicentes,nilaliudquamfabulasesse&nugas.Quaproptermultinequeuntperuenireadnobilissimamscientiam.Quiaplusualeretsolaimaginatiobonaeintelligentiaenaturalis,quaetamenparumpercognouissetnaturaemetallicaeprincipia,&citiusuenietaddepitumfinem,quamperlibros,siuelitlegere&intelligeresinestudio.~~Etideoutpossimfacerebonumtractatum&breuem,insequendocongregationemsapientumquiitabeneacnotabiliterloquutisuntdehacperfectascientia,atqueutexmeolibrodiscipulipossintbeneinformaritamintheoricaspeculatiua,quaminpracticaoperatione.~~Diuidammeumlibruminquatuorpartes:inquarumprimaloquardeinuentoribushuiusnobilisscientiae,dequesapientibusquieamhabuerunt,&quomodoadillam,Deigratia,peruenerim,&deilloexquoeamsciui,acdidici.~~Insecundaparteloquardemeipso&demeotempore,&quomodopostinceptionemusqueadfinemeamsciuerim,&quomodointotum&pertotumfecerimsineullainuidia,dequelaboribus&poenisinsuportabilibusquaspertuliineiusprosequutione.~~Intertiaparteloquardeprincipiis&radicemetallorum,&ponamrationes,probabiles,euidentes,&beneprophanales.~~Inquartameilibriparteloquardepraxi,quamparumperparabolicamponamnontamentantumquodsiquisdiligentiam&studiumadhibeatinintellectioneillius&aliarumpartium,poteritineaesseinstructusmirabiliter,sinonintelligituropus.~~SinonintellegituropusperAliispiritumantiquorum.Quodsinonintelligasopuspermeumbrum,equidemcredotenunquamperuenturumadhancdignamscientiam:nihilominussinonpoterisintelligerenequeinprima,nequeinsecunda,nequeintertiauisedneputesintelligereinsecundaueltertiauiceautinquarta,necindecima,sedquotidielegendo&saeperepetendo,meliusintelliges.Nequealiquidinmeolibrodicamquodnaturalirationenonprobem,atqueeuidentiexperientia,tumetiamauthoritatibusmagistrorumloquentiumdehacarteacscientiarationabiliter.~~Magnaigiturrationedeberethomomagnostudio&folicitudineomniquediligentiaponereseuadhiberestudium,laborem,&exercitationemuthaberetacsciret,quiaexhacscientiapotestsuccurriomnibusmiserismendicitatibus&infelicipaupertati:~~Nampaupertasnonsolumcorpusoccidit,sedetiamspiritum,animam,&uitam:&perimituires,sensus,&intelligentiam:~~itaistadignissima&nobilissimascientia&lapisdiuinusexuirturequamdominusnosterpotuitinillo,liberaehominemabomnibusmiseriis,aegritudinibus,&paupertate,&sanatomnesinfirmitarescorporales&spirituales,hominesstatimsanatubinaturauigerseuuiressint,utsaepiusexpertussumincaducis,hydropicis,hecticis,artheticis,phtisicis,colicis,liencericis,melancolicis,disentericis,asthmaricis,empicis,phreniticis,calculosis,stranguria,quartanariis,splenericis,stultis,maniacis,&omnifebri,paralyticis,apoplecticislliacis,demoniacis,ignisacro,&omnideniquemorbo,curauienimtot,&intantonumeroquodlongumessetrecensere.~~Conciliatitembonamaudaciam,&sublimemmemoriam,bonumsensum&intelligentiam.Etnunquamanteasciuihancmedicinamhaberetot&tantasuirtutesuthabet,nisiegouidissem,fecissem,&probassem.Etproptereadeberethecnobilisscientiasuperomnesaliasamari,appeti,&honorari,&conarihabere:namperhancartempotesthomohabereomnesartes&scientias.~~Porroarsista,&ratiocomponendiuerumlapidem,omnigenereuirturumornatanimam,quippeeleemosinasindeelargiripoteris,caeteraquemisericordiaeoperaefficere,utpotecaptiuosredimere,opemferreuiduis,&pupillis,sanaremiserosaegrotantes.Quinetiamstudiumpotiustuuminpercipiendafacultatehacponas,quaminlogica,ueldecretis,uelTheologiascholastica,uelmedicina,uelaliquaarteindigna,inquadiscendanonraroquispiamtotossexautseptemannosconsumit,huicueroscientiaetamexcellentiuelquinqueautsexmensestribuerededignatur,cumtamenomnesaliaenihilipraehacsintfaciendae,cuiustantaestfacilitas,quantam,sipraximeiustibiaperiam,uixsiscrediturus,adlibrorumtamennostrorumlectionem,utgenuinumexillissensumeruas,eumquefirmaexperientiacomprobes,nonnihillaborisrequiritur.~~Primaparslibri,DePrimisInuentoribusPraeclaraehuiusscientiae.ScientiaeHuiusPrimusinuentor(quemadmodumlegiturinlibrodeoperibusmemoriae,&inlibrogestorumantiquorum,cabpite6.pite6.Aliielementorumexbiblia.~~&inexpositioneClementissuperBiblia,&inaliislibris)fuitHermestrismegistus,sicappellatus,obNaturalisphilosophiaetriplicis,Mineralis,Uegetalis,&Animalis,cognitionem,quiproptereandemcaussampateranobisnominatur,utinomnibuslibrisTurbaephilosophorumuidereest,quiantePythagoramillumfuisseasseuerant,atqueomnis,quicunqueparticepsfithuiusartis,filiuseiusnuncupatur.AtqueisestilleHermes,cuiusinBibliafitmentio,quodpostdiluuiumprofectusfueritinuallemEbron,ibiquerepereritseptemrabulasmarmoreas,inquarumsingulisinsculptaerantinitiasingularumartiumliberalium,quaescriptaefuerantantediluuiumasapientibusilliusseculi,quibusconstabatdeuenturodiluuiosuperomnemterram,quocunctahuiusmundiessentinteritura.~~Neigiturartesistaesimulperirent,insculpserunteasinistismarmoreistabulis.Hermesillesolusinuenittabulas,quaefundamentumcontinenttotiusscientiae,UixitantequamaDeoMosidarenturtabulaelapideae,inquibusscriptuseratDecalogus.Caeterumquampluresquoquealiieamhabuerunt.~~Nam,utAros,inlibroquemdedicauitregiMasiriae,testatur,temporeueteristestamentiindesertopropemontemSinaihaecscientiafuitdonata&reuelataacreatorealiquibusfiliisIsraheladdecorandum&faciendumtemplumHierusalem,&archamueteristestamenti,utscriptumestinEzechieleacDanieleProphetis,&inlibrolosephi:~~atqueitaopusseuscientiadonatafuitaDeoaliquibus,utuobisdixi.Aliiadinueneruntexnatura,sinereuelationediuina,&sinelibrisaliquibus,uelscripturis,autexperientiis.SicutPlatonissa,Rebecha,Sytonia,Salomon,Hecuba,Gadassar,Phylomacedon,Thessarinus:sed;utinueniripotest,Hermespostdiluuiumfuitprimusinuentor&probatorhuiusscientiaemetallicae;&inuenitdictastabulasinUalleEbron;ubiAdam&Euafuerepositi,postquameiectifuerunteparadisoterrestri.~~PostdictumHermetem,fuithaecscientiascita&expertaamultisgentibus&personisinfinitinumeri,mediantedictoHermete,quipostquamlapidemcomposuit,fecitlibrum,ubihaecpropriauerbahabet,Resestuera,certissima,&sinefallacia,quodsublimeestdenaturainfimi:~~Hermetisuerba,delapide.&ascendensestdenaturadescendentis:coniungiteillosunauia,&unadispositione.Solrubensestpater,&Lunaalbaestmater,&ignisestregimentum.Facitecrassumsubtile,&subtilecrassum,&itahabebitisgloriammundi,&totumuestrumoptatum.UidesquidinsummadixeritHeimes;namineolibronilaliuddicit,quantumadhancnobilemscientiam.Namlectubreuisestliberille,sedomniasuntpraeciosaopera,&uerbanotanda,inquibustotumopus&scientiacontinetur.~~RexCalid,Hena,Sapiens,Morienus,Bendegistustertius,&eiusfilius,Aristoteles,Plato,&Pythagoras,quifuitprimustestisappellatusaphilosophis,quifuitHermetisdiscipulus,&fecitcongregationemphilosophorum,inquasuntplures:~~quiliberuocaturTurba,&rectusliber,accodextotiusueritatis:LiberTurbaphilosophorumqualis.quiaueritasineocontinetursineullasuperfluitateueldiminutione,quamuissitobscuruslegentibus.Alexanderhabuithancscientiam,quifuitRexMacedoniae&discipulusAristotelis:Auicennasimiliter,quioptimeloquiturdeea.SimiliterGalenus&Hippocrates.InArabiauerohaecdignascientiacognitafuitapluribus,utamagnoRegeHaly,quifuitsupremusphilosophus&Astrologus,quiillamMorienumdocuit,MorienusiamdictumRegemcalidumArabiaeRegem:&Aroshabuit,acdocuitillamNephandionemsuumfratrem:~~Saturnusitemsciuit,&infinitialiisciuerunt&practicarunthancscientiam,presertiminArabia,&condideruntplureslibrossubuerbismethaphoricis,&perfiguras&uerbatacita,&talesmodos,quodeorumlibrinonpossuntintelligipraeterquamafiliisscientiae:~~intantumquodtibidico,quodcitiusdiscipulipertaleslibrosdecipiuntur&deuiant,quamdiriganturadrectumiterscientiae:&potiusoccultantpereorumlibros,quamreuelent.EtitainGalliaplureshancartemhabuerunt,&inseptentrionalibus,utmagisterIohannesScotusdoctorsubtilis,quilibrumcondiditcuititulusest,Limes:quidiscipulisoptimeloquitur,&itamagisterGulielmusParisiensis,RaymundusLullius,ArnoldusdeUillanoua,magisterloannesdeMonsu,Ortulanus,Uendicus,&magnaaliorummultitudo,quiintegrehabuerunt:Quinamhancartemscierint.~~&uidensegoperhoslibrostantumdeuiationis,etmagnasobeosdesperationes,queacciduntpauperibusstudentibusinea,uoluiexcharitatisamoreremediumdareaclaborareproillismeoposseacmeaparuaintelligentiainhuncfinem,utDeumpromeorent,acgaudeanthacdignissimascientia,&lapide.~~(glossula.)Libriphilosophos,rumdehacartescripti,potiusindeuium,quaminueritatemlegentesinducunt,quiasuntparabolici,istoexcepto,quiclaramuiamdocet&ueram.SequisequiturSecundaParsLibri,UbiDescribiturAuthorislaboratempore,quoincepitusqueadfinem,secundumueritatem&omneseiusoperationes,prosecutiones,&labores.PrimusLiberQuemhabui,fuitliberRasis:Rases.cuiusstudioexpendidiannosquatuormeitemporis:&beneconstititoctingentiscoronatisinexperiendouelexperimentando.Geber.PosteasummaGeberi,cuiexpendidimeitemporisbiennium,quibeneconstititduobusmillibuscoronatorum,&amplius:&semperhabebamgentesquemeaccendebant(inflamboient)utmedestruerent.Archelaus.Io.deRup.Sc.Io.deS.b.NotadeaquaCatalogusrerumeuitandaruminartePhilosophica.~~UidiquoqelibrosArchelaiphilosophipertresannospost,inuenimonachum,&ambolaborauimusseuoperatisumusperannosquinquecumlibrisloannisdeRupescissa,&cumlibrisloannisdeSacrobusco,cumaquauitaerectificatatrigesies(alibiter)superfecibus(dessuslalie)possemusutiinoperibusnostris:&ibiexquamitatransegissemduodecimautquinhilinuenissem,atqueiamexpertusessemrelibros,dissoluendo,&congelando,&calcinandoplusquamcentiessalcommune,Salarmoniacum,salpanis,salanatron,saluitri,(quod&feluitri,&alkaliuocatur)salpetrae,salsaracenicum,salmetallicum:dissoluendo,congelando,calcinando,pluscentiesperduosannosinaluminerochae,glaciei,scaiole,panis,plumaeIndi,&omnibusmarchasitis,insanguine,incapillis,urina,stercore,spermate,animalibus,uegetabilibus,herbis,arboribus,cuperosa,atramento,ouis,inseparationeelementoruminAthanor,peralembicum,perpelicanum,percirculationes,perdestillationes,percalcinationes,reuerberationes,descensiones,ascensiones,infusiones,tinctiones,elementationes,rectificationes,euaporationes,contritiones,coniunctiones,eleuationes,sublimationes,&perinfinitaaliaregiminasophistica&confusa:~~Etinomnibushiscenegociisuacauibene12.annos,itautiamessemnatusannos38.&adhuchaerebamincongelationemercuriicumherbis&animalibus,intantumuttotaeainarteexpendiderimtamobdeceptionesquamobconuoytizecircitersexmilliacoronatorum:intantumuttandeminceperimamitterespem,animumquedespondere,nihiloninussemperorauiDeum,utilliplacerethancgratiamconcedere,utpossemadhancnobilemscientiamperuenire.Autoroperatusestinsalecommuni.UenitergounusLaycusbailinusnostraeregionis,quiuoluitfacerelapidemsaliscommunis,&dissoluitinaerem,&congelauitinSole,faciendopluraalia,quaelongumesset,recensere:&sicagendoperseuerauimussesquianno,&infineinhocnihiluidimus,quianonoperabamurindebitamateria:Namutdicituenerabiliscongregatiocodicisueritatis,Nonpotestinreinueniri,quodnoninestillirei.atclarissimumest,insalecommuninonadestresquamperimus:&beneuidimusperdiesquindeciminquibusreiterauimus,quodnullamuidimusalterationemsuaenaturae:&itareliquimusillumlaborem.Uidimusaliosquifaciebanttresbonasaquasfortesutdissoluerentaurum&argentumfinum,&aes,&aliametalla:&inunouaseponebantargentumfinuminaquaforti,&argentumuiuuminaliouasecumaquaforti&uiolenta,&ineasinebantmanerepertres(alibitredecim)menses:Notadeaquisfortibusquaereprobantur.posteacapiebantambasphialas&coniungebantsambasmateriassimul,&dicebanthocessematrimoniumcorporis&animae:~~posteaponebanttotumsupercinerescalidos,&faciebanteuaporaretertiampartemdictaeaquaefortis,&quodresidebar,infundouasisponebantincucurbitatriangularibenestricta,&posteaponebantinSole&inaere,itautnihilominusdicerentutnepluuiaueluentusnontangerent:~~&dicebantquodinfundouasiscrearidebebantparuilapillichristallinifusilessicutceracongelata,&aiebanthancessepetramadalbum:&quodillaadSolemseuaurumitafactaeratadrubeum:&noseomodofecimususquead22.~~phialasomnessemiplenas,&illinobisdonaruttresexsuis,&nostres,omnesexpectauimusperquinqueannosuthilapideschristallinicrearenturinfundophialarum,&tandemnosnihilinuenimussecundumintentionemnostram,necunquamfaciemus:~~QuiautdicitTurbauenerabilis,Nosnihilextraneiuolumusinnostrolapide,quiaexseipsoperfectusest,&completinsua&exsuaunicanaturauelmateriametallica,&ideonosfuimusinmagnadesperatione,itautiamessemnatus45.annos&plus.Omniaaliaoperasuntfalsaexceptolapide.PosteaincepimuscumunodoctoremonachodeCistrauxnominatomagistroGufredodeLeuie,uelLeurier,&uoluimussuainstigationeuelintentionefacerelapidem:Quiabenesciebamusomnesaliasresexceptolapide&perfectapetra,essenugas&fallacias:&itanilaliudquaesiuimusquamsolumillumlapidemquiabenesciebamusueritatemesse,&uidequidfecerimus:Inomnisestoperatusfrustra.~~Habuimusouagallinarumadducenta(alibi2000)&posuimusutinaquabulirentusqueadduritiem,posteaseparauimusuitellumabalbuminibus,posteacalcinauimusuitellosusquequoincalecemuerterenturalbamutnix,&triuimusalbumina&uitelladictorumouorum,&fecimusputrefieriinfimo,&posteadestillauimustrigesies,idest,trigintauicibus,&eduximusaquamalbam&oleumrubeumseorsim:~~&tandemplurafecimusquaelongumessetrecenfere,&tandemnilinuenimusilliusquodpetimus,etperseuerauimusannosduoscumdimidio,&taliterutexdesperationeomniareliquerimus.&causaerrorumfuit,quodnonoperabamurinmateriadebita.Posteameussocius&egocepimussublimarespirituscumaliis,&faceseparareelementa,&facerefornaces,&ignesuariosfacere:Ipseponebatargentumfinumcumargentouiuo,posteacasublimespirituuminaquiselementorum.&inhocfuimusannosgnusclericus,quieratprotonotariusBrugis,&cumeonosuoluimuslapidemfacereexcuperosaSola:&primonosacetumdestillauimusnouies,&posteaposuimustresmenses:posteanosextraximusacetum,&cuperosaremansitinfundouasis:posteareposuimusiterumacetum,&rursusextraximus,&iterumposuimusacetumutsupra:&hocfecimusquoquediequindecies,itautindehabuerimquartanammenses:14.itautmoriexindemeputarim:&dereliquimusomniaperannum:petimus,quiaoperatisumusinreextranea.Posteauenithomobeneexistimatussapien;&bonussocius,&nobisdixit,quodconfessorimperatoris,quiuocabaturmagisterHenricusexistimabatcertoscirefacerelapidem:&tuncnosadiuimusillum,&expendidimusbeneducentoscoronatosantequamhaberemuseiuscognitionem,&breuitermagnomediohabuisocietatemcumillo.~~piebatsulphur&oleumoliuarum,&simulomniafundebatsuperigne,posteacoquebatlentoigneinpelicanofortiadcrassitiemduorumdigitoruobductocumfortiluto,&nosmiscebamusseuducebamuscumfuste,&fortiterincorporauimustotumsimul,&nostramaterianunquamuoluitcommisceri&componi:~~Operatusinoleooliuarum&sulphure.~~&cumbeneacsatismiscuimusperduosmenses,posuimusinunaphialauitrealutatafortiluto,posteadesiccauimus,&eamintracinerescalidosposuimusperlongumtempus,&faciebamusignemlentumcircaphialampropecollum,&dicebamusquodinXu.~~diebusauttribusseptimanismercuriusuirtutecorporis&sulphurisconuertidebueratinpurumargentum&finum,&posttempusnaturaedecoctionisponebat.plumbuminphialautilliuidebatur,&omniafunderefaciebatutignis:Posteaextraximus&affinarefecimus,&tuncdebebamusinuenirenostrumargentummultiplicatumextertiaparte,&inopereillopositaeerantdecemmarchaeargentifiniinmeaparte,&meisociipofuerant.32.marchasuelplus,exquasummanosputabamushabituros.130.marchasuelplus,&fecimusrotumaffinare,undeex32.marchisaliiinueneruntsolummodo.12.&egoexmeis.X.habuisolum.4.Etpromniareliquimus:Quiacorporaperfectasimpliciteranaturahabentformamsimplicemperfectamproeorumbeneesse(degere)&tantumsolummodoquantumconueniteiusnaturaefortasseadprimumgradumadiiii.&egoquiputabammehaberetotumsecretum,tantumamisi,uthaberemcognitionem,tamexargentoexposito&expensoquamexaliismodis,ampliusaudireloquentemeadere.Namomnesmeicognatiobiurgabantme&itatormentabant,quodnonpoterampraefastidiouelbibereuelcomedere,&tammacerdeueni&tamdeformatus,quodtorusmundusputabatmeessehecticumautuenenopetitum:Seddenuouires&correcepi,atqueitaanimatusfuirursuspergendiinarte,&plusquamanteaaccensusmillies:Namdeplorabammeumtempus,quodpraeterierat,etiamagebamsupraquinquagesimumoctauumannum,sednonoperatuseramindebitauelconuenientimateria:NamutdicitGeberRexartistarum&artis.SialiquidmetallumimperfectumutSaturnus,lupiter,Mars,quodmisceaturcumcorporeperfeperfectum:fectionis:Etitaergosunttanquammortua,&nonpossuntdareuelcommunicarecorporibusimperfectisexsuaperfectione,&hocduabusrationibus:primaestquiasitantillumdonarentsuaeperfectionis,remanerentipsemetimperfecte:quianonhabentmaioremperfectionemquameisconueniat:Secundaratioest,quiaipsanonpofsuntsimulmisceriillorumprincipia,utscriptumestinTrismegistodePantera,&inlibroSalonisCalid,&insummaGeberi,&inoperenaturali,&inmagistroIohannedeAstin,ArnoldodeUillanoua:herationessuntclare&nominatimpositae:~~sedutscriptumestinspeculoalchimiae,&itaindirectioneerrantiumquamPlatocomposuit,&inmagnorosariooptato,&abEuclideinsuoparuotractatu,&itainomnibusueridicislibrisquiitadicunt,Corporauulgariametallica,quaenaturasoluminmineracompleuit,suntmortua,nequepossuntimperfectaperficere:~~Nota.Sedsiartenoscapiamus,&eaperficiamusdecies,uelduodecies,intantumtendentillaadinfinirum,quoniamtuncsuntpenetrantia,intrantia,tingentia,&plusquamperfecta,&uiuasuntrespectuuulgarium:EtproptereainquitRasis&Aristotelesinsuolumine,&Danielin6.capitesuitractatusNostrumaurumcompletum,estplusquamuiuum:Nota.&nostrumaurumnonestaurumuulgare:similiternostrumargentumalestargentumuulgare:quiasuntuiuanouimineispermanentem.tionibusadalbum&rubeum,cumomnibusmateriisquaspossisimaginari,&omnibuslaboribuspossibilibusfieri:Sednunquaminuenimusnostrumaurumnequeargentummultiplicatum,nequedetertiaparte,nequeexdimidio,uelinduplum;nequealiquaexparte:Etuidihominessapientes,&cumilliscommunicaui,&erantexpertissimi,sednunquaminuenimusaliquidindebonum,sedomnemamissionem.~~Itemuidi&expertussumtotalbamenta&rubeaseurubificationessophisticasinomniregioneubifuimus,utRomae,Nauarrae,inScotia,Turchia,Alexandria,Barbaria,Persia,Isnia,Rhodii,inGallia,Hispania,terrasancta,&circumuicinislocis.~~Nota.~~IntotaItalia,&Germania,Anglia,&quasicircuendototummundum,&nunquaminuenimushominesoperantesinrectauia&debitamateria,sedinsophisticationibusplicationes&materiisherbalibus,animalibus,uegetabilibus,plantabilibus,petris,mineralibus,salibus,aluminibus,aquisfortibus,distil¬lationibus,separationibuselementorum,sublimationibus,calcinationibus,congelationibusargentiuiuiperherbas,inpetris,oleis,aquisperfectis,inigne,inuasisextraneissimis:~~Etnunquaminuenimusaliquoslaborantesinmateriisdebitis.Beneinuenimusinhisceregionibusquiremsciebant,sednunquampotuimushabereingressum&familiaritatemapudillos,necuolueruntunquammihideclarare.Summaexpersurumautori:Etitaexpendidiinhisrebustamquaerendo,quameundo,experiendo,quametiamalias,benecentumtrigintamilliaScutorum,idest,130000.&c.&uendidipraediumuellocumcuneplassa)quimihicensumseuprouentumdabatannuumoctomilliaflorenorumauri,seuRhenensium:intantumutomnesmeicognati(medebentoient)obmeammagnampaupertatem:Quaaetatenondumsciuitlapidem.&nonhabebamfereplusargenti,&iameramaetateprouectus,nempe.62.annorum,&ampliusetiamaliquodmartyriumquoduixferrepossem:Deusnunquamsuosdeserit.~~&itauolensrelinqueremeampatriam&amicos,confidenssemperinDeiauxilioeiusquediuinagratia,quaenunquamdeestomnibusbonaeuoluntatishabentibusineospemperfectamaclibenteroperantibus(namDeusadiuuatfacientes)&bonumquaerens,iuiRhodum,timensneagnoscerer:~~&ibiquotidiequaerebamsipossemaliqueminuenirequipossetmeconfortare:&ibideminuenihominemualdedoctum&religiosum,quemdicebantscirelapidemfacere:illumadiui,&subeiuscognitione,quammagnisexpensisacquisiui,&quandohabuieiuscognitionem,mutuauiabhominequicognoscebatmeoscognatosoctomilliaflorenorum,utcumeonegociarer:AliahistoriaedeSole,Luna,&Mercuriosublimato.~~&eccequomodofaciebat,sumebataurumpurumacputum,&subtilitercontusum,&argentumfinumsubtilitercontusum&ponebatsimulcumMercuriisublimatiquatuorparribus,&omniaponebatinfimoequino,&relinquebatmensibusundecim,posteadestillabataquamignefortissimo,&remanebatinfundouasisterraquamcalcinabamusmagnoigne,&coquebamuseparatim,nempecinereminsuouase,&aquamdestillatamrursusdestillauimuspersexuices:~~&omnesfecesuelterrasquaeinuasisfundoremanebantcongregabamussimulcumprima,&itatotiesdistillauimus,utnonampliusfecesredderet:&quandocongregaueramusomnesterrasinunouase,&omnesnostrasaquasinaliouase,nosproiiciebamuspaulatimaquassuprasuamterram:sednunquamobullumlaboremanobiscaptumterrauoluitaquamimbibere,sedsemperaquasupernatabatterrae:&nositadimisimusseptemmenses,&nullamuidimusconiunctionemautaliqualemalterationem:posteaignemmaioremfecimus,sednunquamaliquaconiunctiofiebat:&itatotumfuitamissum,&fuimuspertrienniuminhacexperientia,&expendidi.LibriquibusFuitautorrecteinstructusOctoannisstuduithisueridicislibris.500.coronatos.Monacusillehabebatbonoslibros,utmagnumRogerium&pluresalios:~~&tunccumitafuissem,&tantumexpendissem,utdesperatusiuilectum&adstudendum&relegendumArnoldumdeUillanoua,magnumlibrumduorumuerborumcompositumabAchino,&librumnouemuerborumcompositumaMariaprophetissasororemagniprophetaeMosys,&pluribusaliislibrisstudui:~~&itauidendo&relegendouidiapertequodtotumquodiamfeceramnihilualebat,&studuiperoctoannoscontinuoshiscelibris,quierantboni&pulchri,acplenirationumphilosophicarumeuidentium,&optimarum:&apertemcognouiomnesmeasoperationespraeteritansnihilualere.&respexilibrumomnisueritatisquitambenedicit,naturaestesmandeinsuanatura.naturagaudetsuanatura.naturanaturamsuperat.Quodautemhocuerumsit,ipsiunumsosophorumautoremdocuit.naturacontreinfortauitualde,&meliberauitaSophisticis&erraticisoperibus:&itastuduiantequamnegociarer,&mecumargumentabar,&multasnoctesduxiinsomnes.Doctorisscursus.Cogitabamhominempossemperuenireadopus:namsialiquissciret,nunquamuelletmihireuelare:&sinesciret,quainremihideseruiretur?namcumfrequentarimcumaliis&tantumtemporis&bonorumconsumpserim,utquasiomninodesperarim,quidultrasequerer?Etitastudendo,aspiciebamcurioscubinamlibrimagisessentconcordes?quiabenesciebamruncquodueritas&secretumcontinereturinlibris:quiaubipluresconcordant,ibidebemusmagisadhaerere.cogitabamergoillamesseueritatem:quianonpossuntuerumdicerequamunainre.Itacognouiueritatem,quia(utdixi)ubipluresconcordant,debethomonotareillicesseueritatem:quamuisunusnominetunomodo,&aliusalio,nihilorninusestunametsubstantiacontentaincorumuerbisdiuersis:sedcognouicautelamesseindiuersitate,&noninconcordia:lummodumponebant,quamuisuariisdictis&figuriseumtraderent.Autorisbengnitas.Quapropterfilimigratusmihiessedebes,quodproteuoluilaboremsumerehunclibrumscribendi,queminhuncfinemcomposuinedesperares,&utinnostrascientiaplenedocearis,nequedecipiarisutego.namutcommuniadagiofertur,Bonamdoctrinamcapitillequialienasecorrigit:Adagium.uel,foelixquemfaciuntalienapericulacautum.quibusphilosophilocutisunt,scilicetfiguratiue.~~Etperfidemmeamcredoeosquiscripseueinipsorumlibrisloquendodecapillis,urinis,sanguine,spermate,stercore,herbis,uegetabilibus,ouis,animalibus,plantis,lapidibus,mineralibus,utsuntsal,alumen,cuperosa,uitriolum;~~borax,magnes,&lapidesquicunqe,uelaquae.Credoillisscientiamnonmultumconstitisse,inquanonmultumlaborisinsumpseruntquaerendo,imohabueruntabaliquomonstrante,&aliumnonhabuerelaborem,quamutosaperiendoconaualer)transglutirenteam.~~Etnotaripotest,quodfacerent&componerenteorumfalsoslibroserraticosexinanigloria,&exfalsissimaetdamnabiliinuidia,autquodnouiterecoelodelapsierant,atqueetiamnumdegloriaparticipabant,uelpotius(utdixi)exinuidiacomposuereexdictisrebusextraneis,utabuterentur&fraudulenterauerterentauiapauperesstudiosos,&inuestigatoreshuiusartis:~~namomnequodinuenirepoteritis,bonifortasseinuestrislibrisbonis,ipsiergaposterosartis.~~auttantumlaboris&expensarumhabui,magnaafficiorpietateacmisericordiaposterorum,nonobstanteamissionequamsustinui&habuicausafalsorumlibrorum&errantiumquoscomposuerunt,&audeodiceremenoncitiusscientiamhabuisse,exSolahorumlibrorumfalsorumcausa.~~Ergoamorefraternaliuolenssuccurrerepauperibusinuestigatoribushuiusuerissimeartis,scripsipoenitentiaelibrum,etquiuolueritmihicredere,credat,quiaesteiusutilitas,&mihisolumpoena?~~Etquimihicrederenoluerit,cognoscet&sentietmultasoperationes,&exsemetcastigabitur,siquedeiisquieossequuntur,quoniamsiillossequimini,nilaliudquamiacturamfacietis,&postquamemunxerintbonaemanibusuestris,fruenturuobis&uestraamissione:~~namnoncessabuntsomniarefalsas&cautelosasinuentiones,utuosdecipiant:haecutexpertusdico.Ergoneillosaudiatis:uobisauertent&corrumpentsuisfalsisaffirmationibus,&magnisiuramentis,dicentes,(quandonesciuntquidampliusdicant,)egofeci,itaest.Etegotibidico,nisieosfugias,nunquamsciesautcognoscesaliquiddearte:Namquodlibritedocentexunolatere,illitibidestruentexaliocumsuisipsorumiuramentis.QuiaperDeum,egometquandosciuihancscientiamquamsciuimediantibusbonislibris,etantequamexplicassem,&inexecutionemposuissem,sciuiperlibrosbiennioantequamunquamfecerim.Nota.~~Utuobisanteadixi,cumuoluiincipereoperariquibusdamoccasionibus,ueniebantadmeistideceptores,latrones,maledicti,pandables,detestabiles,&falsariisuaefidei,sermonis,aciuramentorum,&dicebantmendacia,&mediuertebantabonaopinione&operatione,ubibonilibrimeposuerant:~~&iuraruntaliquandodealiquibusrebus,easesseueras,quassciebamcontrariumesseexoperatione.Naminmeisstultitiis&falsisoperationibusbeneeramexpertus:Etitanunquampotuiperuenireadconfirmandummeamopinionem&intentionem,quousqueillosdimisiextoto&intotummededi&incubuistudiiscontinuismagisacmagisinhacmareria:Namquandouulthomodiscere,debetsapientessaepeuisitare,&nondeceptores?namcumsapientibuspotestquisdiscere:Sintsapientesaquibusestdiconclusioaunota,Quaesintrelinquendainoperephilosophico.&sapiennonobstanteeoquodueritatemponantinextraneisnominibus,uerbis,acparabolisobscuris:Namsciatisquodnunquamaliquisliberdeclaratscientiaminueris&clarisseuapertisuerbis,imoperparabolastacitas,&subumbrafigurarum,&sententiarumparabolicarum:Sedhomoprudensdebetanimaduerterebeneacsaepepossibilitatemsententiae,&considerareoperationesquibusnaturautiturinsuisoperibus,csumma,omneslibriphilosophorumloquunturparabolice:ideodictasuasuntintelligendaadpossibilenaturae,nonadsensumuerborumsimilitudinaricprolatorum.Quadereconcludo,&creditemihisiuultis,UtsinatisomnesSophisticationes,etomneseosquiilliscredunt,&fugitesimuleorumsocietates:siniteillorumsublimationes,coniunctiones,separationes,congelationes,distillationes,praeparationes,contusiones,&aliasdeceptiones:&sileantquidicuntessealiamtincturamquamnostram,necueramnecapparentem,necqueueniatadaliquamutilitatem:&(tayssent)facessantilliquiaiunt&sermocinanturessealiudsulphurquamnostrum,quodestoccultatuminuentremagnesiae:~~&setayssentilliquiuolunttrahere&quiuoluntcrearealiudargentumuiuumquamexfermentoautseruitorerubeo(idestexauro)&aliamaquamquamnostrampermanentem,quaenullomodoconiungiturquamsuaenaturae,necmollitautdissoluitremquamuispraetersuampropriamunitatemsuaenaturaemetallicae.~~Namnonestaliudacetumquamnostrum,necaliudregimenquamnostrum,necaliicoloresquamnostri,necaliasublimatioquamnostra,necaliadissolutioquamnostra,necaliaputrefactioquamnostra,necaliamateriaquamnostra:Etfinitealumen,sal,uitriolum,&omniaaliaatrameneta,boracem,aquasfortes,herbasqualescunqe,animalia,bestias,&quaeabillisexirepossunt,&capillos,sanguinem,urinas,spermata,carnem,oua,&omneslapidesminerales:&relinquiteomniametallaSculletz,quamuisduoipsorumsintprincipium,seuintroitusscientiae,uellapidis.Namnostramateriaexdictisomniumphilosophorumdebetcomponiexargentouiuo:~~&argentumuiuumnilaliudestquammetallum,uel,argentumuiuumnonestinaliarequaminmetallis,utapparetexGebero,exmagnothesauro,exAristoteleinlibroMeteororum,exlibroomnisueritatis,exPlatone,Morieno,Haly,Calid,Maria,Auicenna,Constantino,Alexandro,Eboal,Bendetit,Gessit,Serapione,magistroArnoldodeUillanoua,perlibrumuocatumLilium,perDanielemGraecum,perThomamAquinateminsuobreuiloquio,perAlbertumMagnuminsuotramite,perabbreuiationemScoti,perEpistolamSenecaescriptamadArosregemArabiae&Tuneti,perEuclideminsextocapiteretractationis,&pertotamPhilosophiamex4.~~librometeororum,ubiapertesineullaparaboladicunt,metallanilaliudessequamargentumuiuumcongelatumpermodumdecoctionisnaturalisinuenisterraelongotemporeproductum:Nota.&nihilominusnonsuntnostrilapidesilla,dumsuntinformametallica:quoniamimpossibileestmateriamunamhabereduasformas.Metallareducendaadprimammateriam.quomodoergouolumusnosillaesselapidem,quiestdignaformamediaintermetalla&mercurium,siprimohecmateriamerallica,nonilliadimatur&corrumpatur?EtideodicuntAristoteles&DemocritusinlibrisPhilosophiae,&intertiolibrometheororum.ExultentutuoluntAlchimistae,quianunquammutabuntformammetallorum,uelmetalla,nisiprimoeareducantadmateriamprimam.Etitadicuntomneslibriquiloquunturdemateriametallica:seduthuiusmateriaeintellectiohabeatur,&utsciaturquidiittransmutare&reduceremetallaadprimameorummateriam,sciredebetis,primammateriamalicuiusrei,esseremillamexquafitaliquaforma:Materiaprimaquae.autresaliqua:sicutprimamateriauiriautmulierisestspermauiri&mulieris:Sedignari,falsoputantsedictumilludintelligere,nempequodreducereadprimammateriamuelnaturamsit,facereseparationemquatuorelementorum,idest,reducere:Reprobaturopiniodereductioneadquatuorelementa.remautmetallain4.elementa:quoniamquatuorelementasuntprimamateriarerumcreatarum.Etsciatisquoduerumdicunt,nempe4.elementaesseprimammateriamprimaemateriae.Suntenim4.elementaresexquafactasuntsulphur&argentumuiuumquaeduosuntprimamateriaomniummerallorum,nontamenquodquatuorelementasintproprieprimamateriametallorum:Etratioesttalis,quiaquatuorelementatambonasuntadfaciendumhominemautasinum,quamadfaciendummetalla:Namoporteretautoportetprimoutquatuorelementafiantexnostrouiuoargento&sulphure,antequamistaelementadicipossentprimamateriametallorum:Exemplum,quandohomocomponitur,noncomponiturexquatuorelementisqueadhucsuntquatuorelementa:sednaturaiameatransmutauit,utfaciatsperma,&iamfecitsperma:Ecitaquatuorelementanonpossuntappellariprimamateriametallorum,magisquamaliarumrerum:ergo(insumma)dequatuorelementisdicinonpotesteaesseprimammateriammerallorumpotiusquamalteriusrei:nisiprimoillaquatuorelementatransmutenturaformametallorum&fiantmercurius&sulfur,uel,nisitransmutenturinmateriamprimammetallorum&fiantargentumuiuum&sulfur.Namtuncillaestpropria&primametallorummateria:Namnaturaposteaexilla&existamateriafacietquoduolet:idestexMercurio&sulfurefaciatquidintenderitfacere.istuderittuncformametallica.Sedantea,durantequodquatuorerantclementa;&quodnondumerantfactaMercurius&sulfur,naturapotuitfacereexillisquatuorelementisbouem,autherbam,autemhominem,aliquiduealiudprobeneplacitosuo.Etideoclareapparet,quodquatuorelementaquaedicuntignari,nonsuntprimametallorummateria:imosulfur&Mercuriusappellanturpropria&ueraacimmediataprimamateriametallorum,&deillorumessentia.~~Uoloadhucefficacibusrationibus&necessariisprobarequatuorelementanonesseprimammetallorummateniamNamsihocuerumesset,sequereturquodhomines&metalla,herbae&plantae,brutaqueanimaliaessentunum&idem,&nullisdifferentiisdistinguerentur.~~Nammetalla,siiduerumforet,nonsuntaliudquamquatuorelementa,&itaomniaessentidem,quodessetmaximuminconueniens:Quapropterclareapparet,quodquatuorelementa,dumitamorantur&sunt,nonsuntprimamasteriametallorum.Rursusitauoloconfirmaremeamsenrentiam,namsiilluduerumesset,nempequodquatuorelementaessentprimamateriametallorum,sequeretur,quodexmetallispossenthominesfieri,quiahominesfiuntexquatuorelementisiisdem.&paritersequeretur,quodexunarepossetquiduisfieri,&itaesimilenongeneraretsibisimile,nonmagisquammetalla:namomneistudnonaliudessetquamquatuorelementa:&,utscitis,omniafactasunt&fiuntexquatuorelementis:itanonopusessetgeneratione,nequepropriisseminibus:namtmullumessetpropriumsemen,quiaomniaessentfactaexquatuorelementis,&omniaessentunasubstantia.Exemplum:uirispermaseorsimpositum,&illudmulierisseorsim,nonsuntprimamateriainfantis:quianaturapotestaliudindefaceredumitasunt,utsiconuerteretinmateriamuerminosam:sedquandosimulsuntconiuncta&unitainuirture,itautunumhabeatinseuirtutemalterius,&aliudsimilitersuamhabet:ergonaturanonpotestaliudfacerequamformamillaminfantis,quoniamest,finisilliusmateriae;&nonalius.atqueita,sicutspermataunitasuntprimamateriafoetus,spermataueroseparata,non:itainartenostra,primamaterialapidissuntspermataunita&coniuncta.Ergounioistauocaturprimamateriainfantis:Quiapostquamistamateriaprimafactaest,&naturaoperaturinillacuriose,nonpotestaliudfacere,quamformaminfantis:nonenimpotestnaturadarealiamformammateriaeinquaoperaturquamremcuimateriaillainclinatur&dispositaest.Itaergoistaspermaticaunioneita:facta,&naturaoperans,nonpotestaliamformamdonarequamformamhumanam:quiamateriaillanonestadaliamformamdispositaquamadhumanam.docrassumexemplumproignaris.Quandoaliquisuultaliquoditerconficere,quandoestinportasuaedomus,&habettriadiuersaitinera&senonponitinuerumiterisedaliudarripit,deuiat:Sedquandoestsemelinsemitaquaedirigituradpropriumiterquotendit,faciatposteaquicquiduult,quiacontinuandorectumilluditer,peruenietadlocumquotendebat,&ireuolebat.Quapropterclarissimeapparet,quodquaequereshabetsuampropriamuiam&suampropriammateriamexquafactaest:nonquodquaequeresfiatexqualibet,namfitdeterminatumexdeterminato.Itemsihocnonesset;nonopusesssetcoelouelPlanetis:namquatuoelementanunquammutarunteorumnaturam,imononessetquotidiequamunamateria,quoderroneumestdicere.Constaritemclareatqueeuidentiexperientia,quodresquaecunquefactahabetremsimilemequaillafiatmaturaliter,&nonpotestfieniexaliare;necaliter:utadfaciendumequum;opusestnaturaequinamutatainspermataunitaexduabusnaturiscontrariis,existentibusnihilominusexgenereequino:Etitaadhominemfaciendum,naturanoncapitnaturamseusemenequinumuelherbalequiaquelibetreshabetsuumproprium&principalesemen,exquosuaradixfit&multiplicaturexeadem,&nonaliter.Hocrursusapparet,quiainmundicreatione,Deusfecitmarem,&exeoposteafoeminam,&eisdixit,faciteexuestrasubstantiauobissimiles:postmodumDeusitadixitdealiisrebusquascondideratautcrearat.Quaelibetresportetsuumfructum,&exillomultiplicetur,&fiatillisimile:Quiasiexunarepossuntomniafieri,Deuscreatornosternonfecissettotresutfecit:seduaria&diuersafecitinhuncfinem,utquaelibetsibisimilempareret.~~SimiliterDeusinBibliisnonnedixitNoeantediluuium,facarcamlongam&latamacprofundam,posteaponeintusexomnispeciecreaturarumunumpar,idest,marem&foeminam,inhuncfinem,utcummeairatransierit,quaelibentresmultiplicetiuxtasuumgenus,&nonaliter.~~Etideoclareuides,remquamlibetrequireresibisimilem,utfiatautgeneretur:quoniamitaDeuscreauitradicesdiuersarumcreaturaruminhuncfinem,utquaeuismultiplicaretiuxtasuamsubstantiam.Hocitemprobaboexauthoritatephilosophorum?namloannesScotusapertedicit,quodargentumuiuum(Mercuriusuolatiliscorporis,quodscis,congelabileseucoagulabile,&argentumuiuumsulfureum(corpusquodscis?)haecsintprimamateriametallorum.Item,dictumestinturbaperunumphilosophumquiuocaturNoscius,quifuitRexAlbaniae&Atriae,quiitadixit,Scitote,quodexhominenonprouenitaliudquamhomo.Omnesimilegenerassibisimile.inuolatilibusnonprouenitquamuolatile:necexbrutisbestiisprouenitquambrutum.Etscitotequodnaturaaugeturinsuapropriaspecie&natura,&noninalia.Itemdixitmagisterloannesdemon.insuotestamento,Quaelibetarborfertsuumfructum:Nampyruspyraprofert,&sicdealiis:&itametallumfacitautmultiplicatmetallum,&nonaliamrem.GeberestSophisticus.~~ItemdicitGeberinsuasumma(quiGeberdebiteloquitur,inlocisaliquotur,quamuistotuseiuslibersitSophisticus&erroneus)sic,Nosomniaexpertisumus,&itarationespeculatisumus,sednescimusinuenireremperseueranteminigne,autstanteminpraelioignis,quamsolamhumiditatemuiscosam;~~NotadenaturaMercurii.quaeestradixomniummetallorum:Namomnesaliaehumiditatesexigneleuiterabeunt&euaporant,&unumelementumseparaturabalio,utaquaabigne:namunaparsinfumumabit&inaquam,&aliain,terramanetinfundouasis:&itaseparanturquatuorelementaabomnibusrebus,quianonsuntbeneunitainhomogeneritate,&factominimoigne,arquerealiquaimposita,consumabuntur,&separabunturabeorumnaturalicompolitione.sedhumiditasuiscosa,idestMercuriusnunquamconsumeturautseparabiturasuaterra,autabaliosuoelemento:namauttotumremanetinigne,auttotumfugit:&nullaresquaecunqueillasitesthuicsimilisquaenondiminuiturexsuopondere:~~&proptereaconcluditGeberexhisdictis,quodadfaciendumhuncpraeciosumlapidem,nonopussitaliarequamsolasubstantiaMercuriiperartemoptimemundificati,penetrantis,tingentis,&morantisinignisexamine,necseparabilisindiuersaspartes,sedsolumsempertenacissoliusessentiaemercurialis:~~tunc,inquitipse,estresseconiungensinprofundoradicalimetallorum,&corrumpenseorumformamimperfectam,ineisaliamformamintroducenssecundumuirtutemElixiris,autmedicinaetingentissecundumsuumcolorem.Arosrex.ItemdicitArosmagnusrex,quifuitdoctissimus&philosophus,Nostramedicinafactaestexduabusrebusuniusessentiae,idest,exunionemercurialifixa&nonfixa,spirituali&corporali,frigida&sicca,calida&humida:Notaexquibuslapiscomponatur.nequeexaliarefieripotest:Quiaingeniumartisnonintroducitaliquidnoui,inradicenaturali:Sednaturaartisauxiliodebito,&arsadiutaanatura,ineocomplentsuumdesideriuminomniintentionebonioperantis.ItemsicdicitMorienus,lescaygeromainmesles,&proiicemedicinamsupercorporadiminutaaperfectione.Etidemdicit,hocnilaliudessequamargentumuiuumperartemexaltatumsuperargentumuiuumimperfectum:&itaostenditibiclare,hocnihilaliudesse,quamargentumuiuumunitum&fixum(efixocorporemineraueniens.)ItemdixitArnoldus,omnistuaintentiositindigerendo&coquendosubstantiammercurialem:namsecundumeiusdignitatemipsaetiamdignificabitcorpora,quaenilaliudsuntquamsubstantiamercurialisdecoctaanatura:Primamateriametallorumquaesit.Probaripossetinfinitisrationibus,quodsolusMercuriusdurabilisuelpermanensestsolamateriaproxima&primametallorum,&nonquodquatuorelementasintprimamateria.Hocautemprobareuolui,utosobturaremmultitudinierrantium,quiutipsorummeterroresconfirment,affirmantquatuorelementaesseprimammateriammetallorum,extractatamenametallis.Itemsicpossetargui&opponicontranos&contraomnesmeasresponsiones,dicendo,quodipsireducuntquatuorelementainMercurium&sulphur,quisuntprimamateriametallorum:Respondettacitisobiectis.&itameliusessetreductaesseadillamsubtilitatem&simplicitatemquatuorelementorum,quamessesolumreductaineorumprimamproximamquemateriam,idest,insolamsubstantiammercurialem:Etprobareuolohocsiesseterroremacfalsum,obmultasrationesnecessarias,utomninofinemimponameorummalaintentioni:&itanedicaturmecorrigerealiosexmeapropriauoluntate,sedperrationeseuidentes:~~Undetibidico,quodsiistudessetuerum,nonopusesset,aliquanatura,quianostraarsfaceretspermaomniumrerum,&facerethominesexquatuorelementissolumsinenatura,&sinealterationearsfaceretcompositiones,idquodestcontraomnemrectumsensum&intellectum:~~Quianaturaproducit&produxitmateriam,cuiposteaarsauxiliatur.Sequereturergoquodmedicussuaarte&herbisfaceretreuiuisceremortuum,autquodmorientemsanaret:quodestcontradictaautorumbonorum:ubidicunt,Medicinaestsolummodonaturaeauxiliatrix:Quiasinaturanonesset,medicinanonpossetsuumeffectumhabere:namlaxatiuumpositumincorporehumanomortuononlaxat,quoniamnondirigituranatura:quiautdicitHippocratesinsuisaphorismis,Arspraesupponitaliquidpersolamnaturamcreatam,&tuncilliauxiliatur,&arsauxiliaturnaturae,&naturaarti.itaHipocratesclaredemonstrat,quifuitinsuisprincipiisnaturalibusplusdiuinusquamhumanus,&tanquamangelusspiritualissinecorpore.Apparetergoarteminoperandohabereunammateriamquaeanteafuitanaturafacta,&nonabarte:Namsifuissetabarte,naturanonrequireretur,quiaiamilludessetsuumopus,&itaillaniladhiberetnouiprosuoopere:Nota.itaclareapparet,quodnaturaexseipsafacitmaterias&naturasspermaticas&eascreat:Aliaratioprobansnondeberereducicorporaadquatuorelementa.&posteaarsdesuperlaboransueloperans,coniungitsimul,sequensfinem&intentionemuirtutisspermaticaenaturalis,superquaarsoperatur,&nonaliter.Itemaliarationeprobareuolo,quiaquandodictusmercurius&sulphuressentreducta(sipossibileforet.adquatuorelementa,nonneopusesset,quodpostistaquatuorelementaiterumreducerenturinmercurium&sulphur,quaesuntprimamateriametallorum,utiamdixi&probaui?&itaoporteretteprimoreducerecorporaperfectametallicainargentumuiuum&insulphur:&eademargentumuiuum&sulphurreducereinquatuorelementa:&posteaopusessetutillaquatuorelementareduceresinargentumuiuum&sulphur,inillumfinemutpossesindefacerenaturammetallicam:quodfacereessetstultum,&meoiudicioimpossibile:~~Namposteaquamtotumnilaliudestquameademres&eademsubstantia,&quodnilacquiritnouiuelnouaesubstantieautmateriaeperhasreductiones,sedsolummodonilestautacquiritsemperquamquodsemperfuit,quainreergoseruiretfaceretotreductiones?quandoquidemtantumsubstantiaehabebantdictimercurius&sulphur,dumessentinformaspermatisautinformaMercurii&sulfuris,utsuntpostquamreductasuntinquatuorelementa,&nilacquiruntuelinuirtute,uelinpondere,necinqualitateautquantitate,quoniamnullaestmaterianouiterconiuncta,quaedignificetuelexaltarepossit:~~imoistudestsempereademmateriahincindeductasineullaadditione:&itatantumualetinunaformaquaminalia.Etsinobisquisopponeretdenostrolapide,dicens,pariterquodnilacquirat,respondeoquodsic:Nota.~~quianosreducimusexcorporemetallicoinspermaineumfinem,utpereamreductionemfiatconiunctionouaemateriaeeiusdemradicis,&sineistareductionenonpotestfierilapis,sedestadditiomateriae,&itahaeduaemateriaeinuicemsibiauxiliantur,&quaelibetdatsuamuirturemalteriuicissim,utfiatdigniormateriaquamessetanteadumutraqueseparata&sponteesset?&itaclareapparetnostramreductionemrequiri,quiaperillammateriaecapiuntnouamformam&uirtutem,&poniturnouamateria:~~sedintalibusreductionibusquasillidicunt,nonponiturulteriusaliquamaterianoua,quicquiddeniqueagant:Namquodfaciunt,nonestaliudquamcircularemateriamunamsinealiquainnouatione,necexaltationeperaliquamacquisitionemmaterieautformae.Etitaclareappareteorumreductionesnilaliudessequamstultasimaginationes,&erroneasexpensas,&tempusamissum.atqueita(utinsummadicam)habesrationemcurdebeatfierireductiocorporuminprimammateriam,idest,mercurium,utfiatadditio&coniunctionouaemateriaeuniusessentiae:sinequareductione,talisconiunctiononpotestfieri,&c.ItemprobaboperMagistrumGulielmumParisiensemquifuitdoctissimus&sapiensinistaarte&scientia,&adpropositumbenetractat,&sicinquit:Requisitainhominisgeneratione.ininfantisseuhominiscreationeadestprimocommixtioduorumspermatumdifferentiuminqualitate:quiaalterumestfrigidum&humidum(respectiue)&aliudcalidum&siccum:~~inuasematernaliseumatriceadestcalormatrisdigerens&miscensuirtutesduorumspermatum,&augmentanseorumuirtutemexsuacommunihumiditate,queestdesubstantiaexquaestprimumspermafoemineum,augmentando,incrassando,&actuandouirtutemactiuamspermatismasculini,&nutritquousqueperfectefactasitmediocrissubstantia,retinensnaturamduorumomninosinediminutioneautsuperfluitate:~~&utipseexpresseinquit,Naturacreatspermata,nonars:quianesciret,necposset.Sedpostquamsuntcreata,arsmiscetinuentrematernali.quiautipsedicit,Estarsauxiliansnaturaeinmiscendo,&concoquendo:utsecalidetenere,nonmultumsemouere,bonasresedere&faciliscoctionis:Sedarsnilaliudfacitquamauxiliarinatureinsuisnegociisueloperibusiampereamfactis:posteasicinquit,Similiternostraarsnesciretspermatacreareexsesola?sedquandonaturacreauit,tuncarscumuirturenaturaliquaeintusestinmateriisspermaticisiamcreatisconiungittanquamministranaturae:Artisopus.Namclarumest&uerum,quodarsnullamadhibetformam,necmateriam,autuirtutem:sedtantumauxiliaturutfiat&compleaturquodadest,&quodnondumperfectumest:sedtamennaturaadest,&arsilliauxiliatur.Hincclareapparetperhuncnotabilemautorem&sapientemM.GulielmumPariensem,quieratcaputstudentiumParisiis,quodnaturacreatmaterias&spermata,&nonars:sedquandosuntcreata,arsfacit&coniungitcumuirtutenaturali,queestcausaprincipalis,&arsestcausasecundaillarumrerum:Etitabenenotate,quodarsnihilfacitsinenatura.Namsatissciethomoseminaregranum&terramcolere,sednisipriushabeatmateriamunamquamnaturacreauerit,nempegranumtritici,iamagricolanihilproficiet:&itaarssumitauxiliumanatura,&naturaabarte.Quasobresapparetaperte,quodarsnesciretcrearespermata,necmateriasmetallorum:Sednaturacreat,&posteaarsadministrat:Nota.&inhocuiderepotesquodhomonequeeiusarssciretreducerequatuorelementainformamspermaticamreductiuamnecalteratiuam,adeumfinemrendens,necdisponensadtalemreceptiuamnecalteratiuamactionem&passionemautformam.Quomodoinoperenostro.suntquatuorelementa.Inspermatemasculinoestcaliditas&siccitas.Etsiarguas,quodphilosophidicant,inoperenostroessenecessariaquatuorelementa:InfoemininouidelicetinMercuriocrudo&imperfectoestfrgiditas&humiditas.respondeo,eosintelligere,quodinduobusspermatibussuntquatuorqualitatesquatuorelementorum,idest,calorem&siccitateminargentouiuomaturo,quodetiamspermamasculinum:&frigidum&humiduminargentouiuocrudo&imperfecto,quantumadeiusfinem,quiestterra&aquainspermatefoeminino:nontamenquodactusintquatuorreselementalesseparatae,utsuntquatuorelementauisibilia!quianonessentampliusprimametallorummateria,quamhominum:~~nequeitaarshumanapossetalterareillautfaceretduospermatametallicaquaesuntprimamateriametallorum,utexpresseacclaredicitCalisalon(uelCalid)RexArabiaehocmodo,scitotequodininitionostrioperisnonhabemusnegociumquaminduabusmateriissolis,&nonrequiruturplusquamduosolum,nectangunturpluraquamduo,necintrantplusquamduo,nequeinitio,nequeinmedio,uelinfine.~~Sedinhisduobusquatuorqualitatesinsuntuirture.Opusphilosophicumconficurialibusinprimomedio.~~Naminspermatematurotanquamindigniori,duodignioraelementainsuntinqualitate,quaesuntignis&aer,&inaliospermatecrudo&imperfectoinsuanaturasuntduaealiaequalitates,&duoaliaelementaimperfecta&minusdigna,nemtesuidere&cognoscereclare,quodinistaartenonsitaliudquamduaenaturaespermaticaeeiusdemradicis&substantiae&essentiae,idest,soliussubstantiaemercurialishuiusmundiquamcorporisuo.~~HocidemclaredicitMorienesinsuolibro,dicens,facdurumaquatile,utaquaconiungaturilli:&poneigneminaquafrigida,idest,coniungespermamasculinum,quodnonestaliudquamMercuriuscoctus&maturus,quiinsetenetindigestioneelementumignis,&miscetintuscumspermatefoeminino,idestcumuiuaaqua.EtinhuncpropositumdicitYsindriusinTurba,misceteaquamcumaqua,quoniamtuncestunaspermaticaunio,&estinpotentiapropinquissimarecipiendi&perueniendiadperfectionemnobilissimilapidis.Spermataduomixta,suntprimalapidismatariae.~~Ideminlibroomnisueritatisdicitinhisfallaciis,Ponitehominemrubeumcumfoeminaalbaincubiculorotundocircumdatocalefactocumparuoignecontinuo,&tamdiurelinquequoadfiatconiunctio(aliasconuersio)hominisrubeiinaquamphilosophalem,nonuulgarem,idestinaquamhahentemquidquidrequiritureiusperfectioni,quetuncestprimamaterialapidis,&nonaliter:~~namhabetinsenaturamfixiquieamfixat,&naturamspiritualemquaeeamexaltatfaciendoeamspiritualem&dignamsubstantiamlapidisnobilissimi:Omnesphilosophisuntconcordesintelligenti.&breuiterloquendo,omnesphilosophi,siquiseosbeneintelligat,concordantsimul:sedquisuntignari,&nonsuntfiliiscientiae,inueniunteosdifferentes.Nunclocutussum&probauiprimamsubstantiam&materiammetallorum,&dixiremillamesseMercurium&sulphur:~~sedineumfinemutprogrediamurinnostrolibro,&possimusprodesselectoribus&auditoribus,&nehunclocumpertranseantsinecognitioneMercurii&sulfuris,quidnamsint,&quomodointerracreenturmetalla&eorumdifferentiae,perrationes&autoritatesmeorummagistrorumphilosophorum,aquibussciuiplenenobilissimam&dignissimamscientiam,diuinauoluntateDeipatris&creatoris,incuiusauxilioincipiamtertiammeilibripartem.~~TertiaparsLibri.UtErgo~~Habeaturintelligentiahuiusmaterie,oportetprimoscire,quodDeusinitiofecitmateriamconfusam&inordinatam,quaeuocabaturchaos,&eratplena(Deicreatorisuoluntate)pluribusformis&materiis,equamassaeduxitquatuorelementa:~~equibusposteaplureshestiasfecit,&uolatilia,&diuersascreaturas,illasmiscendo.nampartemcreaturarumfecitintellectualemuelintellectiuam,aliamsensitiuam,aliamuegetatiuam,aliammineralem.Etintellectiuaecreaturaequantumadcorpussuntfactaeexquatuorelementis,sedignisplusdominaturinreillacomposita,quamaliatriaelementa.~~Sensitiuesuntcreatepariterexquatuorelementis,sedignis&aerplushabentdominiiquamaliaduoelementa,sedignisestremissior,quiaaeradestfiguratiueinillisrebus,utsuntbestiaebrutae,utequi,asini,canes,aues,&omnessensitiuaecreaturaeappellatae.alieetiamsuntcreataeexquatuorelementis,quaeuocanturuegeratiuaecreaturae,quaecrescunt&augentur&uitamhabent,sednullumhabentsensum,&compositaesuntexaere&aquaquaedominanturinillis,sedtamenignisdemissiorestuelremissiorasuadignitateobaquam,&aquaobsubtilemsubstantiamterrestremuaporosam.~~Posteasuntmineraliacreataexterra&aqua:seddignitasaquaeestmagisterrestrisquamaquatica,&insuismineralibushabetdiuersasformas,&nunquampossuntmultiplicarinisireducanturadeorumprimammateriam.MateriametallicafitexsoloMercuriocreandofrigido&humidoadominio.Aliaecreaturaeantedictaehabenteorumseminainquibusesttotaeorumuirtusmultiplicatiua&omnisperfectiofinalisreicompositae:SedmareriametallicafitexsoloMercuriofrigido&humidocrudo:sed,utdixi,inomnibusrebussuntquatuorelementa:itaetiaminMercurioquiextrahiturdeuenisterraeinsuntquatuorelementa,nempecalidum&humidum,frigidum&siccum:sedduodominantur,nempefrigidum&humidum:&calidum&siccumsuntsubacta,itaquodcaloremotuscoelestiscalorporestessetotuscircaterramintrauenasautminerasexcontinuocaloremotuscoelestis,quiitaparuusest,utferesitimperceptibilis,etestcontinuus.nampraesuppositanocte,calornaturalisnondesinitesse:~~namcalorillenonuenitaSoleutaliquistultiuolunt,sedprouenitareflexioneacreuerberationesphaeraeignis,quiaeremcircumdat,&itamotucontinuocorporumcoelestiumquifaciuntcaloremcontinuumtamlentumutuixpercipipossit,sedsolumuiximaginari,deniquesiSolessetcausacaloris&uirtutismineralisutinquitmagisterRaymundusLullius&Aristoteles,etiamadessetquotidiecalorcontinuus,quiaterraestcircumdataaSoledieacnocte:~~sedistaopinio,quicquiddicantLulliusuelAristoteles,estfalsaeterronea:QuiaSolnonestcalidusuelfrigidus,sedsuomotunaturalitercalfacit,utetiamaliaastracumsphaeraignis,quinaturaliterestitacalidus.Ergotaliscalorductusexmotucorporumcoelestiumitcontinueinuenasterrae,nonquodillascalefaciatutputantignarialiquidicentesminerascalidas:Nota.quiasiefsentcalidaealiquoparuocaloreagenteuelactuante,naturaibinonponeretdecemannosincoquendoMercurioadperfectionemauri,adquamponitplusquammilleannos(alibi6000.)utclarumest,quiaterraestfrigida&sicca,&mineraesuntincentroterrae:opusessetergoutantequamcalortransiretadmineras,utillaesentirent&haberentrealitercaloremquantumcunqueparuum,ut,inquamhicinaereessetcalorexcenssiuusnosfereinterficiens:Namopusessetutillecalorpertransiretaerem&aquam,utrealiterpertingeretadlocamineralia:&itaopusessetnospraecaloremori.~~Seduideamusquomodonaturaliterfiuntmetalla,quiacomponunturexquatuorelementis,utMercurius,&quandoelementamouentur,calfaciuntmercurium,&Mercuriushancmotionempernaturalemcalorem,&itaignisquiintusestinMercurio,&aeremouentur&excitanturpaulatim,quiasuntdignioraelementaquamsintaquauelterraMercurii:Sedtamenfrigus&humidumdominanturinMercurio,sedquiacalor&siccitassuntdignioraelementa,uoluntuincerealia,nempefrigiditatem&humiditatemquaedominanturinMercurio,&capiuntmotumignis&calorismotuumcorporumcoelestium,&itamouenturetiamquatuorelementaMercurii,idesteiusqualitates,&perlongumtempuscommouentur:~~Metallorumgeneratio.&primosiccitasMercuriiuultuincereunumgradumsuaehumiditatis,&fitplumbum:posteauincetetiamunumaliumgradum,&istudfitstannum?posteacalorMercuriiconsumetplusadhucsuaehumiditatis&frigoris,&fitLuna:posteacalorineomagisdominatur,&fitaes,&posteafitferrum.Etposteacalordominaturetiamplusquamantea,&fitaurumperfectum:EtitaduequalitatesMercuriiuictesuntantequamfiataurumperfectum.Ergoduaeillaequalitatesquaeanteasolebantsuccumbereobfrigus&humidum,nuncconsumuntalias,&calor&siccitasdominantur:&haeduaequalitatesquaeprimosuccubuerant,nempecalor&siccitas,cumincipiuntseexcitare,illudestsulphur:&frigiditas&humiditaseiusdemMercuriiestMercurius:~~&itaoportetintelligere,quodsulphurnonestresremotaabargentouiuo,necabeoseparata,sedestsolumillecalor&siccitasquenondominanturobfrigus&humiditatemmercurii,sedposteadominantur&digeruntaliasduasqualitatesnempefrigiditatem&humiditatem,&imprimuntsuasuires:~~QuodinMercurioestsuumsulfur,&hocsulfurnonestnisicalidum&siccumdictiMercurii&frigiditas&humiditasMercuriidicituraphysicisMercurius.&perhosdiuersosgradusdecoctionisfiuntdiuersitatesmetallorum.Exexperientiauidebisplumbumexlongaigniscontinuationefieriuolatile:namduehuiusqualitatesnempefrigidum&humidumMercuriinondumfueruntalterataeasuiscontrariisqualitatibus,quaenondumdominantur.namsidominarenturnonfugerentullomodouelulloigne,utfaciunt:~~namMercuriusessetpurusignistambeneatqueignis,quapropternonfugeret,quiaignissuumsimilenonpelleret,sedinignegauderetutinsuosimili,omniaaliametallafugiuntignemexceptoauro,quiasuntadhucfrigida,&humida,aliquaplusaliquaminus:~~itaproutsuntmagisautminusretinentiaadhucdefrigiditate&humiditate:tuncfugiuntsuumcontrarium,necpossuntferre,imoeuolant,quiaquaelibetresfugitsuumcontrarium,&quodlibetsuosimiligaudet:ergosequitur,SolemessepurumigneminMercurio:namullonunquamignequalicunquefugit,cumaliametallanequeantignemferre,sedunumplussuffertalioproutsuntmagisuicinacomplexioniignis:Etitapotesintelligerecomplexionemmetallorum,&eorummineras:~~NamsulphurnilSulphurquidaliudestquampurusignis,idestcalidum&siccumoccultatuminMercurio,quodlongo,temporeinmineramotunaturalicorporumcoelestiummutarumestsuperaliasqualitatesMercurii,nempefrigiditas&humiditas,&easdigeritsecundumgradus&respectumalterationisindiuersisformismetallicis.~~Etprimaforma,utiamsuperiusdictumest,estplumbum,&estnigrum&minuscalidum.Secundaeststannum,tertiaestargentum,quartaformaestaesseuUenus,quintaestferrum,sextaestSol,quaeestinperfectioneomnismateriaemetallicae,&estpurusignisdigestusasulphureinternoexistenteinMercurio.Igituruiderepotesclare,quodsulphurnonestresseparataasubstantiamercurii,nequeestsulphuruulgare:quiasitalemmateriamnempesulphuruulgare,uellesdiceremateriamessemetallorum,nonessetnaturaehomogeneae,quodestcontraomniadictaphilosophorum:sedphilosophiistudappellaruntMateria:~~sulphur,quiaistaqualitasdominansestreslorumqualisinflammabilis,utsulphurcommune,quodestcalidum&siccum,utsulphurMercurii,&peristamsimilitudinemhomoappellatsulphur,nonquodsitsulphuruulgareutignariputant,quodnonintratcompositionemmetallicam,utdictumest.~~Quarecaliditas&siccitasMercuriiuocanturaphilosophissulphur.Etitaclareuidesquodformametallicanonaliterestnaturaliterquamexpurasubstantiamercuriali,nontamenextranea:&hocclaredicitGeberinsuasumma,ubidicit,InprofundonaturaeMercuriiestsulphurquodcoquit&perficitexlongamorainuenisminerarumterrae.UbiestMercurius,estsuumsulphurfixum&incombustibile.HocidemclaredicuntMorienus&Aroshocmodo,Nostrumsulphur,nonestsulphuruulgi,sedsulphurfixum,&nonuolat,&estdenaturamercuriali,&incombustibile,&nonexaliare?&itadicunt,Nosfacimussicutnatura,Quianaturanonhabetinsuamineraaliammateriamutoperetur,quampuramsubstantiam&formammercurialem,quiaubiMercurius,ibiestsulphur:itapariterinnostromercurioestsulphurfixum&incombustibile,quodnostrumopusperficitsinealiasubstantiauelre.IdemsimiliterdicuntCalid,Morienus,Bendegit,&aliiquidam,Naturafacitmetallaexpurocalore&siccitatesuperandofrigiditatem&humiditatemmercuriieumalterando,nonquodaliaessentiaillumperficiat.Itaclareapparetperomnesphilosophosquoslongumessetrecensere,quodincreationemetalloruminterueniatunamateriasulphurea:~~&itaclareapparetquodintramercuriumquandomaturaoperaturincluditursulphur,quodquidemnondominatur,sedexmotucalorificodictumsulphuralteratduoaliaelementaMercurii,etnaturaperilludsulphurinuenisterraefacitsecundumgradusalterationisdiuersasformasmetallorum.~~Itapariternossequentesnaturam,nihilponimusextraneiinnostramateria:Sednostrumargentumuiuuminprofundoilliushabetsuumsulphurfixum&incombustibilemercuriale,quodtamennondominaturadhuc,quiahumiditas&frigiditasmercuriiuolatilisdominatur:~~sedexcontinuaactionecalorisperseuerantissupereoMercurio,fixumilludsulphurquodestmixtumpertotumuolatilemmercurium,dominatur&uincitfrigiditatem&humiditatemmercurii,&calor&siccitasfixiquaesunteiusqualitatesincipiuntdominari:~~&secundumgradushuiusalterationismercuriipersuumsulphur,fiuntdiuersicoloresmetallici,nequeminusnequeplusquamnaturafaciatinmineris.Namprimuscolorestniger,idestSaturni,secundusestalbus,&louis;tertiusestLunaris:quartusestUenereus:quintusestmartialis:sextusestsolisicus:septimumnosducimuspergradumplusnostraarte,quamnaturafaciatinminera:namnosfacimusetiamunogradumagisperfectummetallicum,perfectioreminquaminruboresanguineo&ualdealterante:namcumsitplusquamperfectum,perficitetiamalia:sienimessettantummodoperfectuscolorsolumineograduinquoperficitnatura,quanaminrenobisscruiretlabortemporishuius,nempeseptemuelnouemmensiumcumdimidioquibusindecoctionemoratusest?Opusphilosophicumquatuortemporecoquatur.namaliasnositacaperemuscorpusmetallicumproutnaturacreauit:sedutuobisdico,&anteamonstraui,oporterutcorpusmasculinumsitplusquamperfectumabartenaturamsequente:~~ergoexeanaturaplusquamperfecta,quamacquisiuitabarte,poteritimperfectametallaperficereobsuamabundantem&radicantemseuradiosamreductioneminpondere&coloreacsubstantia,inse,inradice,inprincipiis,&inuirture.~~Etproptereaquisquissetamsapientemfaciet&uirtuosum,utputetpossetalemperficerequalempetimus,peraliasres&extraneasinquibusnullamhabetcommixtioneminsuisradicibus,eritilleualdeaptus&doctus.Sedinnostroopeueridicus.Nam,utinquisTurba,ubiueritaseleuaturabomnifalsitate,&utArislausquifuitgubernatorannos16.totiusmundipersuammagnamscientiam,intelligentiam,&sapientiam,quifuitGraecus,&congregatordiscipulorumPythagorae,utlegiturincronicisSolomonis:&fuitillePythagorassapientior,postHermetem,omnibusquifueruntinmundo,&legiturquodnunquamsitmentitus,&proptereaillePythagorasuocaturinaliquibuslibrisAstronomicis,Ueridicus:&insuolibrodicitur,Naturaneseesmandesenonensanatura.quomodoergouultisemendareesmandernostrammateriamuelnaturamaliterquaminpropriasuanatura?respicitebeneArmenidemquomododeealoquitur:Namdicotibiinueritate,illumfuissequiextititmeusprimusdirectormaliitineris.Nota.Itaergoapparet,naturammetallicamnonposseemendariquaminsuanaturametallica,&noninaliarequaecunqueillasit,&pernostramartemnoscomplemusinnouemmensibuscumdimidio,idinquonaturaponeretmilliaannorum.Namprimocalorestdebilis&ferenullus:nammaiorsiadesset,fieretopusnaturaeinparuotempore,&statim.ignisexteriorem:unocalorealteriauxidiante:nontamenutaiuntConstantius&Empedoclesphilosophidicentes,ignemessefactumexsubstantia&materiaquaeopusauget:namsiitaesset,sequereturquodopusponderaret(pesseroit)magisindies,quodestplenumerroris.Sedsolumignisesttotumopus,totaars,qua&pronaturasumitauxilium:Namnosnesciremusaliudfacere.Etproptereascitore,quodignisfrigidusnonalteratuelmiscetinuicem,quemadmodumignismagnusimpeditinuicemutriusquemotum:Ignisinarteacnaturaiuuamen,&modus.sedfaciteignemuaporosum,digerentemseuconcoquentem,continuum(nontamenuolantemautbulientem)subtilem,clausum,clarum,circumdatum,aereum,noncommburentem,alterantem,penetrantem,&unicum:(seuuniformem.)EtperDeumuerumhicdixiomnemmodumignis.Etrecapitulatesequentesmeadocumentasingulatim:quiaignisesttotum,utuiderepotesperomniadictalibriueritatisomnis.AdidemspectatquoddicitmagnusRogerius,Uidetenefaciatisuestramsolutionemantedebitumtempus?Quiaillafestinatioestcausapriuationisconiunctionis:ignisphilosophicus.&proptereainquitille,facitetrestrumignemperseuerantem&debitumendegrenaturae,&amicabilemcorporibus,&concoquentem&pellentemfrigus.AdidemrespicitquoddicitMariaprophetissa,Ignismagnusprohibetquominusfiatconiunctio:Sedpostconiunctionem,ignisfortistingitalbuminrubeumcolorepapaueris(pauost)campestris,&crocid'Artoysse.sedeiuscalorsitalterans&bonus,quiestutprobatur.Etitapotesimaginariinteipsonihilualuit,&posuiinignecarbonumsineullomedio,&meamateriasublimabatur,&nondissoluebatur:SublimatioIgnismodus.Ideopones,uttibidi(nontamenuiolento)subtili,circumdato,aereo,clauso,claro,noncomburentem,alterante,(circuiant)circulante,penetrante,&unico.Quodsisistalishomoqualisessedebetbonus&uerusstudens,intelligesperhaecuerbaignemqualisessedebeat:EtadhocidemrespicitquoddicitTurba:sineullainuidiaexperientiaartificialisostendetquiderit.AspicequiddicatLumenAristotelisdicentis,QuodMercuriusdebetcoquiintripliciuase,&hocestadeuaporandum&conuertendumactiuitatemsiccitatisignisinhumiditatemuaporosamaeriscircumdantismateriam:FacitadhocquoddicitGeber&Seneca:Faciendo(meur)magnumignem,nondigeretisnostrammateriam?hypocaustumsiccumperaeremhumectatumuelmitigatumdigestumque&inhocuoluiparumperloquidiligenter,quoniamignisestquifacitautimpedit&destruit.Igneperficiturautdestruituropus.NamutinquiuntAros&Calid,intotonostroopereMercurius&ignissufficiuntinmedio&infine,sedinitiononita:NamhicnonestnosterMercuriusquibeneintelligendusest.ItemMorienusdicit,scitotequodlatonestrubeus,sednosnihilproficiemusquousquefiatrubeus:Ignecalido&humidoaereononaqueocoquendamateria.Etscitotequodaquatepidaeumpenetrat&dealbatutest:&ignishumidusuaporosusfacitomnia.Nota.~~ItemaspicitequiddicantetiamBendegit,&magisterloannesdeMum&Halydicentes,Intrateuosquidienoctuqueexpenditisuestraspecunias,consumitisuestrabona,perditisuestrumtempus,rumpitisuestrumintellectum,&studiumadhibetistotsubtilitatibuslibrorum:Egouobisnotifico&scirefacioexpietate&misericordia&incharitateutpaterergaunicumfilium,utdealbetislatonemrubeumsaepe,&tantumdealbate,calefacite,&tepefacite,donecalbumrubificetur,uelsic,dealbatelatonemrubeumperaquasalbascalidas&tepidas:~~Etfrangitequotlibroshabetis,&finitetotregimina,&totsubtilitates,&mihicredite:namaliteristudnonaliuderitquamcaputfrangere:Namtotuminhocquoddieirefertur,clarepotesuidere&intelligere,quodistuduerbumestunumexmelioribusuerbisquaeunquamdictafuerunt.Itarespicequaedicitcodextotiusueritatis,sicinquiens,Dealbaterubeum,postearubefacitealbum,quiainhocesttotaars,initium&finis.Etegotibidico,quodnisinigrefacias,nonpotesdealbare,quianigredoestinitiumalbedinis&uerumsignumputrefactionis&alterationis,&estsignumquodcorpussitpenetratum&mortificatum:&meoiudiciodicitMorienussapiensphilosophusRomanus,Nisiputrefiat&nutriatur,nondissolueturunquam:&nisidissoluatur,ciusaquanonpoteritperrotumpenetrarenecdealbare:Namopusestmixtioneseuennoyerseusummersione,antequamhabeatunionem:ACompositio.BAlteratio.&opusestalterationeantemixtionem:CMixtio.DUnio.&opusestcompositioneantealterationem:Etitapergradushaecnostramateriaestfactaexemplonaturaeinomnibus,&peromnia,siueplusuelminus,utuiderepotespermeadicta.DepondereScientiapropondera.Sedquiapossetaliquisloquideponderenostraemateriae,&itaquomodonaturacapiatilludpondus,dico&respondeo,quodinlocisminerarumnullumestpondus,utdixi:Nampondusestquandosuntduaeuelpluresres:sedquandoadestsoluminaresuelunasubstantia,nonrespicituradpondus,sedpondusestrespectusulphurisquodestinMercurio:Namutdixi,ElcmentumignisquodnondominaturMercuriocrudo,estilludquoddigeritmateriam:Etideoquibonusestphilosophus,benescitquomodoelementumignisestsubtiliuscaeteris,&quomodopotestuincereinquauiscompositionetriareliquaelementa:&itapondusestinprimacompositioneelementaliMercurii,&nihilplus:Etideoquiuultnaturaeassimilariinomnibus&peromniasuafacta,debetproportionaresuumpondusadilludelementalenaturae,&nonaliter:&adhocpropositumrespicirequiddicatTurba,quiaitadicit,Quandofitconfectiouelcompositiosinepondere,uenietmoraobquamirascerisnisisissapiens.IteminhuncpropositumdicitAbugasar,quifuitmagisterPlatonisinhacscientia,Potestasterminatasupersuoresistenti,secundumresistentiamdifferturactioagentisinistamateria:quaesuntaureauerbapropterfundamentumponderis:Etaliasepilogauihoc?&quinoneritclarus,nonintelligettamcito:sednisisisclarus,factibiexponereautdeclarariperunumsapientem&discretumhominem?egometbeneexponerem,sedpromisi&uouiDeo,rationi,&philosophis,quodpermenunquamdus,materiamneccolorem,nisiinuerbisparabolicis,quascitohabebitis.Etuobistotauerasineulladiminutioneuelsuperfluitateinsequensmoremsapientum.Ergohuiusscientiaeinuentoribus,dequehisquiillamhabuerunt,&demeoinitiousqueinfinemdeceptorum,mearumexpensarum,&laborum,&quomodoeamhabuerim.Etdicotibiinueritate,quodnatuseramannos74.antequameamscirem:&siincepissemoperariinscientiain17.annoaetatismeae.sedinteraliosfuitunusBonilibriquantumconferant.Sedsihabuissemlibrosquosposteahabui,nontantumtardassemadhabendamhancscientiam:~~namnonaliacausatardaui,quamobdefectumbonorumlibrorum,quosnondumhabebam,namsolummodohabebamfalsasreceptas&falsoslibros,neccommunicauinisicumignaris,deceptoribus,&furibusmaledictisaDeo&abomnibusphilosophis.~~Quotnoueritscienteslapidem.Sedposteaquamhabuihancscientiam,hambuicognitionemcumquindecimhominibus,quiuereeamsciebant:ignemusquequofixum,teneatcorpusnonfixum,insuocolore&insuanatura:Quandoangelusfitignis.Namscitote,quodquandoestbenemixtum,superatomnia,&reducitomniaadse,&adsuamuirtutem:Nota.Etnotatequodposteatenet&tingitacuincitmillemillia,&ducentiesmille,&quihabuerit(uiderit,)benecredat:Nota.&multiplicaturinuirtute&quantitate,utuerissimusPithagoras&Ysmidriusinturbaloquunturapertissime&expertissimen:Nota.~~Sedscitotequodnunquaminaliquibuslibrisinuenimultiplicationem,preterquaminseptemlibris,idest,inmagnorosario,inmagnispandectisMariae,inUeridicotestamentoPythagorae,inTurba,inMorieno,inAuicenna,&inlibroAbagozalquifuitfraterBendegiri:~~&inlibroquemcomposuitGessitConstantinopolitanus,&inSalon,&inaliislibrissifuerit,nunquamscirepotui:Nota.&uidiunumAnchonitanumquibenesciebatlapidem,sednesciebattamenmultiplicationem,&utscireteam,sequutusestmeannissex:sednuncquamamesciuit,quiahabebatlibros,uteamscirettambeneatqueego,Sequiturpractica.IamLocutusSumdetotascientiaspeculatiua,&tedocuideprecipuismineralibus,&informauiderationibusnecessariis,quibuspoteseleuaretuumintellectum,&cognoscerefalsitatesintraueritatem,&esseinformatus&securusinhocopere.Nuncuoloparticulariterdoceretepraximinobscurisuerbis&parabolis,quemadmodumegofeci&composuilapidemquater:Etcertotibidico,quodquicunquehabuerithunclibrum,eritautessedebebitextraomnesangustias&miserias,&sciredebebitcompleteueritatemsineulladiminutione:NamperDeumnesciremclariusloquiquamnuncloquar,nisitibiostendamineffectucumdigitis:sedrationonuult,quiatimet?cumscies(uerumtibidico)plusoccultabisquamego:&erisadmirabundus&territusdehocquodlocutussumtamuulgariter&clareatqueaperte,namDeiuoluntasest,utarsistabeneoccultetur,utdicitTurba,inomnibus&peromnia.SequiturquartaParsMeiLibriInQuaContineturPraxis.NuncScireDebes.quodpostquammultumstudueram,&sentiebammeclarum,coepiquaererehominesuerecertoshuiusscientiae,&nonerrantes:namsapienshomopetitaliumsapientem,&nonignorantem,quiasimileappetitsuumsimile:~~Eteundoperregionesuarias,transiuiperApuleamciuitatemqueestinIndia,&audiuiillicessemagnumdoctuminomnibusscientiis,quiexpendiderat(loyan)gemmamprodisputatione,&aderatbonusparuuslibercuiusfoliaerantexfinoauro,&itaetiamtegumentumeius,&eratpositus(pandu)prodisputae,tionecontraomneseuntes&uenientes,quiscirent&uellentargueredescientia:~~EtUasisuitreidescriptiotunciusperurbemquotidiedesideransuenireadfinemhonoris&cognitionis,quamuissineprosecutione,&sineaudacianunquamuenissemadhonorem,quamuisscientiamhaberem?Etitaanimosusutdebetcordatus&strenuusuir,ponensmeinitinereiuiaddisputationem,&lucratussumistumlibrumcoramtotomurido,quiabenedisputaui,&fuitmihipraesentatusperfacultatemphilosophicam:undetotusmunduscoepitmeualdeaspicere:~~tuncibipermediumcampi,&quiauidebammeessefessuminstudiis,acciditquodamdiequostuderedebueramutdisputaremsequentimane,tuncinueniparuumfonticulumpulcrum&clarum,circumdatumparuolapiderotundo,&lapisilleeratinueteriuasecreuxdechaisne,&circumcircacircumdatumeratmuro,neuacceautaliebestiaebrutaeueluolatilesbiberentautsemadefacerent.~~Tunctantusmeinuasitapperitusdormiendi,quodsupereofontesedi,&cumsedissem,uidifontemdesuperaperiri&eratbenefirmatusuelclausus&custodiebatur?transiuitillacantiquuspresbyter,aquopetii,curhicfonsestitaclaususdesuper,sub,&abomnilatere,&illefuitmihigratiosus&bonus,&incepititamihidicere:Domineuerumestquodhicfonsestmirabilisuirtutisplusquouisaliofontetotiusmundi,&estsolumproregeregionis,quemipsebenenouit,&abeocognoscituruicissim:NamRexnunquamhactransit,quinfonseumadsetrahac:&quandoRexintrauitfontem,utsebalneet,moraturintus282.dies,&fonsitalaetumredditRegem,quodrepossit:QuandoitatransiuitRex,fecititaclarum&firmumfontem,primoexunolapidealbo&rotundoutuidetis,&fonsestitaclarusatqueargentumfinum,&dium,quodrespicitSolem&umbrameius:Postea,utuosuidetis,circumcircaestbeneclaususdensismuris:Quiaprimoincluditurinpulcrolapideualdeclaro,&posteaestinunouasecreuxdechaysnetran¬chepermedium:&posteacircumcircaillumestmurus,quiestdesuper,&subtus,&aperiturpermedium,&itaesseoportet:Namillefonsesttamterribilisuirtutis&naturae,quodnisiitaesset,penetraretomniasiessetinflammatus&iratus,&siillefugeret,nosessemusomnesamissi.Posteaspondit,sic,uidieumintrantem;sedpostquamintrauit,&fuiteiuscustodiafirmata,nemoeumuiditusquead130.Rexclauditurinfonteacustodesuo,idestsigilloHermetico.dies:Tuncenimincipiuntapparere&splendescere,&portaecustoscalfacitsuumbalneumcontinue,uteicustodiatcaloremnaturalemquioccultaturinistaaquaclara,&calfacitdienoctuquesinecessatione:Incentum&trigintadiebusapparetalbedo.ColorRegisanteingressumfontisestaureus,postingressumtrescoloressuccessiuoshabet,nigrum,album&rubeum.RursusposteapetiiabeoquocoloreessetRexilleindutus,quiresponditfuisseindutumpannoaureoprimitus:posteahabuisseunumpropoinctfinifericiuillosinigri(finUellours)&habebatsuumindusiumalbumutniuem,&ciuscaroeratcolorissanguineiutsanguis.EtitapetiiabeoquotidiedeeoRege:posteadixiilli,QuandoRexuenitadfontemutsemadefaciat,ducitnesecummagnamcateruamhominumextraneorum,&plebeiorum?Nilextraneiingredituropus.~~quimihiresponditamabilitersubridens,CertequandoisteRexstatuituenire,relinquitomnemgentemsuamexotraneam,&dictofontinemouicinatur,quamipse,&nemoaudetaccederenisieiuscustodiaseucustos,quiesthomosimpliciortotiusmundi,namnullaaliainreseruitnisiutillicalefaciatbalneum,sednonaproximaturfonti:~~NilsimpliciusIgne.Tuncabeointerrogaui,Rexestneamicusfontis,&fonsuicissimeius?&illemihirespondit,amantsemirabiliter,sedfonstrahitRegem,nonRexfontem:NamfonsestRegiutmater?&egoabeopetii,cuiusgenerationis&nationisessetRex,quirespondit,sciturbeneRegemillumfactumesseexillofonte,&illefonsfecittalemqualisestsinealiare:aquopetiinumRexteneretmultamgentem,quiresponditeumnontenerepraetersexpersonas,quiobseruantquodsoliispossetmorialiquando;&ipsihaberentregnumtambeneatqueipse:&proptereaobseruant&illiadministrant,quiasataguntquamfons,&maturiorquammilleexsuisquaresexilliseruieiusnonilluminterficiunt,posteaquamobseruant&inhianttoteiusbonis,posteiusmortem?&itapostquamesttamsenex?Tuncrespondit,Uerumestillumessesenem,sedtamennullumhabetexsuisfamulis&subiectisquitantumfrigoris,caloris,pluuiae,acuentiferrent,nequealiumlaboremqualemcunqueutipse.Cuidixisaltem,curnonoccidunt?quirespondit,illisexnequeeorumpotentia&fortitudosimul,autseparatimsingulinescirentoccidere.Etquomodoergo,dixiilli,habebuntipsiusregnumquodpossidet,posteaquamhaberenonpossuntusqueposteiusmortem,sieumocciderenonpossunt?~~Quimihirespondit,illisexsuntexfonte,&habuerunteorumbonaaequeutRexabipsofonte,&quiailleestdignioraliis,ipsefonscapitillum&trahitadse,&interficit,postearediuiuusfitabipsometfonte,posteaexsuasubstantia&suoregnoquodestinminimisparticulisquilibereorumcapitsuumfrustulum,&exminimapartequamquiuiseorumhabeat,fittamdiuesutRex,&unusperindeutalius:~~Petiiabeo,quamdiuoportetillosexpectare?&illesubridens,sicrespondit:SciasquodRexingrediturfontemsolus,&nemoextraneus,nemoexsuagenteintratdictumfontemnisiipse,quamuisilleameteos,nonintrant,quianonduminseruierunt:Principium.sedtamenquandoRexintrauit,primoexpoliatsuamuestemaureamexaurocusoinfolia,&eamtraditsuoprimohominiquiuocaturSaturnus,quiSaturnuseamaccipit&custodit40.operisnota.diebusaut42.autplusquandoeamsemelhabuit.PosteaRexexuitsuumpraepoinctexfinouillutonigro(uelours)&prebetsuosecundohominiquiuocaturIupiter,&eamcustoditXx,diebusaut22.(alibidicitur30.)&posteadictuslupiterexmandatoRegistraditeamLunae,quiesteiustertiushomo,pulcher&resplendens,&iscustoditxx.dies(alibi30.)&itaRexestinsuopuroindusioalboutnixaututflosalbusautplus:&tuncexuitsuumindusiumalbum&finum,&tribuitsuoquartohomini,quiuocaturUenus,quicustoditeumindusium40.uel42.dies:posteaUenustribuiteummartiquiesteiusquintushomo,quicustodittaleindusium40.uel42.diebus:PosteailleMarsdiuinauoluntatetraditeumSoliflauononclaro,&illecustodit40.diebus:posteauenitSolpulcherrimus,sanguineus,quiindusiumcitocapit,&extotocustodit,ueldonecitcolorispapaueris(pauot)campestrisautcrociAtrebatensis.Posteaillidixi,quideuaditistudtotum?~~quirespondit,tuncfonsseaperit,&posteautillisdonauituestemprimam,&lepropoinct,&indusiumfinum&albissimumRegis,illetribussemel&unauicedonatsuamcarnem,sanguinemuermilium&sublimeminuirtute&coloreadcomedendum,&tunchabentquodoptant.~~Etdixiilli,expectantneilliusqueadhoctempus,necpossunthaberealiquidbonorumRegisusqueadfinem?~~&illemihirespondit,quandohabentalbissimumindusium,siuoluntquatuorexillisgenioindulgerent,sednonhaberentpraeterdimidiumRegni,&itaperparumtemporispluseliguntpotiusexpectarefinemadhocutcoronenturcoronasuiRegis(glossa,in180.~~diebusautadplusin7,mensibusestcompletumelixiradalbum,utdeeopossitfieriproiectiosuperquatuorcorporaimperfecta,utsupralibro3.)Sequitur,Tuncillidixi,QuandoRexestinfonte,acceditnealiquismedicusuelaliusuelresaliqua?Ignisqualis.non,inquit,nonadestaliapersonanequeres,quamunacustodiaquaesubbalneofacitcaloremcontinuum,circumdantem,aereum&uaporosum,sinealiare.&dixiilli,illecustos(uelcustodia,namidemest)nonnelaboratuelexercetur?quirespondit,pluslaboratinfinequaminprincipio,(namignisinfineestmaior,uidelicetapparentealbedine)naminfinefonsinflammatur.Etdixiilli,suntnemultiquiuiderintfontemillum?quidixit,totusmundushabetcumpraeoculissuis,&noncognoscitaliquid.Caecitashominum.Etdixiilli,Quidposteaadhucagunt?quirespondit,siillisexRegesuolunt,purgabuntillumRegempertresdiesindictofontecirculante&continuandolocumautignem,&ponendoadcontentumcontinentiamcontentamutantea:~~(uelsiclege)dictofontecircuendo&continuandolocumautcontentumcontinenriaecontentaeineo,dandoilliprimodiesuumpropoinetdeuelloursnoyr,secundodieposteadantillisuumindusiumalbissimum,tertiodiedantillisuamcarnemsanguineam.~~Multiplicatio.Cuidixi,quainreseruithoc?quirespondit,Deusfecitunum,posteadecem,posteacentum,posteamille,postea10.Mille,posteacentummillia,postea200000.&posteadeciestotummultiplicatum:Cuidixinonintelligodictumhoc?quirespondit,nondicamaliquidplusdehoc,quiasumadmodumfessus:Ettuncuidiillumphilosophumtamfessum&meetiamsimul,uthaberemdesideriumquiescendi,quiadieprecedentinonquieueram,quiastudueram:&comitatussumillumusqueadeiushospitium,&senexilleeratusqueadeosapiens,quodomnesilliusregionisilliparebant,&tremebantcoramillo.~~Ergorediiadfontemsecreto,&cumillucapplicui,coepiaperireomnesportasqueerantbeneclause,&coepiaspiceremonioyan(librum)quemuictorioselucratusfueramperdisputationem,&exsplendoremeilibriquierattamfinumaurum,tampulchrum,&itautdormiturirem,&illececiditinfontemantedictum,undefuitamiratusutmirumfuerit:~~Namuolebameumseruareprolaudeactrophaeomeihonoris&quodlucratusessem:Tunccoepitantumrespicereillumintusquodomninoamisiuidendo:Notadepondere.Tunccoepihaurireaquamdictifontis,&hausitambeneacsecrete,quodnonremansitnisidecimaparsilliuscumdecempartibusilliusfontis,&cumputaremmetotumextrahere,nonpotui,quianimistotumsesimultenebat:~~&cumlaborareminhocfaciendo,superueneregentes,&nonpotuiampliustrahere,sedantequamabirem,tambeneclauseramfontem&sigillaueramportas&aperturasineumfinemutnemohauriretineumfontem,&etiaminhuncfinem,utnemocognosceretmeuidisse,&nequisaufferretacfurareturmeumparuumlibrum,quemtamcharumhabebam:~~TunccalorbalneiquieratcircafontemutRegembalnearetexcalfactusest&illuminatus,&egofuiincarcerepromalefactoper40.dies,&infine40.dierumexiuiacarcere:posteauoluiuideredictumfontem,&uidinebulasnigras&obscuras,quelongotemporedurarunt:Nigredoinquadragintadiebusapparet,&duratquatuordecimaliisdiebus.sedtandemuidiquaecunqueoptaueramextotocorde:&sinonhabuimultumlaboris,itanectuhabebis,nierresauiarecta,eundopermala&transuersaitineraerrando,sed&faciendooperaquenaturarequirit(naminsequendaestnaturainoperephilosophico.)EtiamdicotibiperDeummeum,quodquicunquemeumlibrumhabebit,nisiintelligatexeoipso,nunquamperaliumintelligetquicquidagat:~~naminmeaparabolaomnisueritas&uerapraxisoperisadest,&dies,&colores,ignis,materiauelmaterialia,regimen,pondus,uia,dispositio,continuatio,omnimeliorimodoquofacerepotui,prouestradignareuerentia&dignitate,inpietate&charitate&misericordiapauperumoperantium&practicantiumacstudentiuminhacpraeciosascientia.~~ItacompletusestmeusliberpergratiamDeicreatorismei,quidonetomnibuspotentiambeneintelligendi:Namprofectononadestmultumdifficultarisutintelligatur:Nontamennisigentibusbonisensus,sinetotimaginationibusfantasiarumautdifficultatumuelsubtilitatum:Namdicoomnibusquodtotsubtilitatesnonsuntbonaeautproficuae,nequesuntmeaeintentionisnequesapientumphilosophorum:sedbonum&planumiternaturaleutiamdixi&declarauiinmeaspeculatiua,seutheoriahuiusnobiliscientiae.Quapropterfiliimeiadquosliberisteperuenietpostillumadquemdirexi,uelitis(siuobisplacet)orareDeumprome:Namlibermeusoratsatisueraciterprouobisomnibus,prouestrisbonis&corporibus:tantumuteiuelitiscrederesineerrore,&fugiteerrantes&eorumopinioneseorumquesocietates:Namnesciretiscogitaremagnumdamnumquoduobiscontingerepotestabillisextotalideuiatione,quamfaciunttaleserrantescontraeosquisequunturrectumiterhuiusueraescientiae.Finis.~~Hicfinitliber&tractatusmissusadnobilemdoctoremMagistrumThomamdeBononiagubernatoremGalliae,sapientissimumphilosophum&comitemPalatinumcompositumamagistroBernardosapientissimophilosopho&comiteTaruisinoautTreuirensi,quiacquisiuit&subiugauitcomitatumNegenseminGermaniaperhancartempraeciosam&nobilem.~~FinislibriMagnificiMagistriDominiBernardicomitisTreuerensis.SequiturdeclaratioQuorundamDictorumPhilosophicorum.DeNaturaExultatsuauelinsuanatura,idest,corpusgaudetsuocorpore.Naturaconstringitnaturam,idest,fixumconstringituolatiuum.Naturasuperatnaturam,idest,fixum,idestspermamasculinumcoctumpercontinuationemcaloris,superatspermafoemineumcrudumuolatile.Sequamurrectumiter,idest,ueramsemitam&ueramuiamquamnaturatenetinomnibuscreationibus,idest,inrebusanaturacreatis,idestmercurio,quinonsitabsens.Operationes,idestquodinillomercurionaturaquotidieoperatur.Etcompositionepariterreiquamnaturacomposuit,&nonhomo:Namnonopusestaliquareaddendaueldiminuenda:&finendaestresitautnaturacreauit&composuit,&illaoperaturquotidieeamrem.~~Nostramedicinafactaestexduobusspermatibus,idest,exmercuriococto,quodestspermamasculinumtenensinseduoelementa,calidum&siccum,&exmercurioseuargentouiuocrudo&imperfecto,quiestspermafoemininumtenensinseduoaliaelementa,nempefrigidum&humidum,seuaquam&terram.~~Coniungite,idest,poniteinUaseproutnaturacreauiteum(uelea)dummodosintmundificata,&illifacitecaloremillioptabilem,&uidebismirabiliainnomineDei,Amen.Finis.M.D.Lxuii.~~