SpongiaStibiiAduersusLucaeStengliniMedicinaeDoctoris,EtPhysiciAugustaniAspergines.AutoreMicaeloToxiteRhaeto.MedicoArgentoratensi:TheophrastiParacelsiDiscipulo.ArgentinaeChristianusMyliusexcudebat.Anno,M.D.Lxuii.Calend.Ornatiss.EtClariss.UiroD.P.AndreaeMathiolo,Sereniss.ArchiducisAustriaeFerdinandiPhysicoeximio:MicaelusToxitesRhaetus,MedicusArgentoratensis:S.P.CumtudefendasStibiipraeconiafusi:Clareuir:ingeniimunere,&artepotens:AdtepraecipueuoluitransmitterenostraCarmina:iudiciodiscutiendatuo.Sicetenimscripsi:sinaeuusforsitaninsitUersibus,emendetdexteradocta,meis.Hoctibiiudiciumtribuo:faeliciterannisCumfuerisStibiipluribusususopeaddeTheophrastiquodnominaponeremagni,Duxistitantonontibiturpeuiro.Nilequidemfinxi:posui,succeßibusipseExpertusquaesumpermalamultabonis.NonegoStenglinouoloquidquamdemerelaudis:Candidus,utStibiigloriauiuat,ago.Sisprecorinterpres:siquidpeccauimusambo:Totumiudiciostetque,cadatquetuo.SictibitranquillumChristusdetmaximusaeuum?Utpoßismedicaecommodusesserei.D.LucaeStengiiNoMedicinaeDoctori,EtPhysicoAugustano:M.ToxitesR.medicusArgentoratensis,S.QuaeStenglinetibiStibiiprolauderemitto,Noniracundacarminamentelegas.Niltibidetractumcupio:doctrinaquesaluaSittua:nilclarumtedoletesseuirum.Pugnotibiplacidus:quoniammedicaminisusumQuemdamnas,uerumprotinusessereor.SedtamenilliusratioestdiuersaparandisOutinamueramfassitinireuiam.Nonetenimuitrum(multumlicetutile)floresQuaero:quibusuirtusmaximasemperinest.Quaerosacrosanctum,notumminusante,liquorem:Quidecus,&mediconominaclaraparat.Nonigiturnullocarpasdiscrimine:lausestMaximaiustitiae,redderecuiquesuum.A2SponspongiaStibii,AduersusMedicinaeDoctorisLucaeStengliniAspergines.Cumtualegißem,Stengli,conuitianuper:Inmequaesaeuofortiteroreiacis:Indoluicerte,quodnondumcognitaprodisInuulgum:atmedicumcertarequiritopus.Nonhicdiuitiae,nonuanigloriamundiQuaeritur,autamplasplendorinurbenouus.Sedscopusestartisuenerabilisistemedendi:Utsintablatiscorporasanamalis.Immeritoaccusas:nullisum,crede,uenenum:Quimepurgatumcautiorignecapit.Ignisenimcunctisauffertincommodarebus:Ignefacistutum,quodfuitantenocens.Igneualentflores,radices,semina,fructus:Ignibusaffectussustulitherbagraues.Gemmasuascalidisuirtutesignibusedit:Adprobat&uiresMargarisignesuas.IgnebonustristemCouspurgaueraturbem:Quamuariapestismorterepleuitatrox.Igneuenenanegasaufferriposse?suborbeAnaliquid,quodnoncorrigatignis,erit?Tractastinunquamdiuinametalla,quodillaNonemendandumuirushabereputas.Uirushabent,fateor:sedtotumabsumiturigneQuodnocet:hocsolum,quodiuuat,artemanet.Hochabetarcanum:cuiustuforsitanexpers,Iuditiodamnasturpemetallatuo.Ettibiuiscredi,quasiDelphicauerbalocuto:Atuisdiuersumcrederenostraiubet.QuippeTheophrastustotumnosnotaperorbemFecit:&humanispharmacacertamalis.CeditenimnobisHydrops,Morphea,Podagra:Quaequegrauantuariacorporamoestalue.Tunchominum,luxucummensacarebat,&arte,Uiribusaffectussustulitherbasuis.AtnuncextremismiseriportatisabIndis,Quaefiantuestraeferculagratagulae.CarnibushumentesconiungitisordinepiscesLasciuo:utuentrescopialargagrauet.IndetotinuaduntGermanosundiquemorbi:Quiuobisnullasaepiusartepatent.Etnouadatcoelumpassimcontagia:quorumIgnorantcausas,nomina,signa,libri.Maioresigituruiresquaeratis,oportet:Hastelluretibicaesametalladabunt.Haecmorbostollunt,cumuestraiuuarerecusant:Pernospraesentempercipitaegeropem.Curarcananegas?quaenouisindiditillo.QuofecituerbotemporecunctaDeus?QuinReuchenbachiumprudensimitaberedoctum:Quicandorebonisgratusinurbeuiris.IlleTheophrastumcoluitnoninuidusolim:IlleTheophrastidulcisamicuserat.IlleTheophrastosuadatpraeconialaudum:IlleTheophrastidogmatadoctaprobat.Tuquoquescriptalegasillius,&artemagistraQuaerasadmotapharmacaueramanu.Nonsatisingenioest,quopraestas,cernerecunctasCumdoctaiunctussitlaborartetuus.Consulitispluresdemorbosaepiusuno:Desperatuestramsedtamenaegeropem.NullaquidemuestritamregulacertaGaleniest.Quamnoninterdumcuruarefellatanus.Haecigiturmeliorfuitexperientiasemper,Quamratiodoctifecitabarteuiri.TaliserattotonotusParacelsusinorbe:Cuius&ingeniumscripta,decusqueprobant.Extollisnimiacommuniapharmacalaude:Saepiuseffectuquaecaruissepatet.Quinmultiuestrismisereperieremedelis:Dummanusoffitiodefuitaptasuo.Quidtibiuisquaeso?numPharmacopaeusabundansRebusinutilibuslaudeuehenduserit?Plurimaprouerisuendunturadulterapaßim:Quorumsperatamdenegatususopem.Haectamenaegrotisinterdummiscetauarus:Etsua,supplicio,praemia,dignushabet.Scribis,utaccipiat:quid?nescio.turpiterilleQuidproquoponit,tequetacente,probat.Oquotiesmedicus,dumsingulalustrat,aberrat?Nonetenimspeculiscunctapateresolent.Semina,radices,uirides,cumfloribus,herbasColligit,haudaequoPharmacopolaloco.Imadecent,celsasmisericonscenditisalpes:Celsaplacent,imisquaeritisaltalocis.Estaliudflorum,radicis,seminis,herbaeTempus:athocraro,quilegitilla,notat.Cumuetulisnummisopusest,maturauidentusOmnia:uislectisdebitaprorsusabestDic,quaecompositisuirtus,rogo,poßitinesse,Nisintlegitimosingulalectamodo?Uelsisintcariemultoscorruptaperannos,Subturpiincapsisdumlatueresitu?Ueraquidemponunt,medicopraesente,fideles:Utstudiosperespharmacafactapio.Illeubidiscedit,seruantmeliora,reponuntTurpiterablatisdeteriorabonis.NonidGermani,nonGalliasolafatetur:HaecItalisetiamsuntmalanotabonis.Hostamenexcuso,quisuntuirtutisamantes:Quiquedatamseruantcumpietatefidem.Peccanteslicuituelquouiscarpereiure:Indemeosoloscarminetangomalos.Taliacumfiant,quibusautsuccessibusaegri,Uelquapraescribespharmacalaudetua?Istafacemendes,nonnostramcarperefamamIntendas:pietasquiduelitaequa,uide.Nilmedicus,praeterquamsanoincorporesanumProponatpectus:sitscopusillebonis.Insolitumasscribisnobishaudiurecalorem:Empyreumamonesgrandiusessemihi.Curreticesuestraemedicinaedamna?quidinmeSpargis,nonullofalsaprobandamodo?Ueratrumpotius,Colocynthis,&EsulasaepeTurbaruntuariiscorporauestramodis.Nonetenimprodestcrassiscorrectiorebus:Crassamanent:craßismixtaeuenenalatent.Cassiauexauitfebrilimembradolore:Quamuisiudicioblandasitillatuo.MannamouebatatroxphrenesifurientepericlumCumfuitImperiicoetusinurbesacer.Mannapetituarioscoelestisinarborefrondes,Accipit&mannamquaelibetherbasuam.HincetiamuariashumanoincorporeuiresOstendit:prodestmanna,nocetquesimul.Senagrauatmultos,multisaduersauidemusCaetera:nonsolumtristiadamnadedi.Nonegodamnadedi,sedquimeturpiteraereInstitorexiguouendidit,artisinops.Ignarusnemorerummetractet,adhortor:InChymicadoctosarterequirouiros.Hancquinonnouit,tractaremetallicacesset:Huncpoterismediopellereiureforo.Ipsasalushominismedicositcharafideli:Quaesemelereptaestuita,redirenequit.Dicinmeiactescurtotconuitiasaeuus?Dicmalacurtribuastotmihi,totqueneces?Sum,quibushaudfacileestunquamuomuisse,molestum:Hocquoqueuestrasolentmultanoceremodo.Sumuehemensaliquandoequidem,sipuluereuitriUteris:abstineas,siuomuissenocet.PaucauelinspergaspernoctemgranaLyeo:Quemsummo,abiectopuluere,manebibas.Indeferesmeliusnostrasincorporeuires:Quibenemetractat,nullauenenatimet.Quemprecoroccidi?dumuitrihincindefigura,Affectuspepuliperlocamultagraues?Eccetibi,Alsaticis,referam,quodcontigitoris:Sidubitas,uerumtestibusesseprobo.Argentiquidam,mediciserrantibus,olimAssumpsituiuidirauenenapuer.Inciditinsummoscrescenteaetatedolores:Nemotamenuestrasustulitartemalum.Ipsumegosubueni:splendentisquippequotannisExhibitumuitripuluere,uirusago.Tertiusannusadest:uigintipuluerisoctoEiecitgranisnotauenenamei.Officiumfecibinisfoeliciterhoris:Laetus&inuiridesprodiitaegeragros.Plustamenillemalimembrishaerereputauis:Mercuriiexpertussaepiusantedolos.BisterdenaiterummadefecitgranasequentiNocte:necextimuitfumeremanemerum.Atquispectabantstupidi(mirabileuisu)Illicopraesentempertimuerenecem.Profuithocilli:necsensitcorporeuirus.Quisbonushocdignumlaudibusesseneget?Pellerecorporibussudoresuperfluapossum.Albusubifiopuluis,&arteleuis.Nonmagisestcertummorbomedicameninomni:Sisum,quemdocuitriteMonarcha,liquor.Siueliquoreuelis,formauelpuluerisuti,Siueuitro:quamuisduriusilluderit:NontameninueniesmeaquodnoncomodauirtusSittibi,siuealiquapartenocerequeat.NonestinditiismihiopustampluribusulloInmorbo:uelutiuestraLyceadocent.Nonegotemperiemcuro,authumorisIdeas:Atequaeprimumlernarepertafuit.Estaetas,sexus,morbus,mihiquilibetaptusExpelli:tempusnonegocuronouum.Corporisadmittorspectatumuisceralaesi:Uttollam,quositnominecunque,malum.Haudquidqueadgredior,nisiquodgrauatundiquecorpus:Aufferononfalsisnoxiasolanotis.Restituipueros,iuuenesque,senesque,grauatosInnumeris(audesueranegare?)malis.Auxiliumsensitgrauidaeatquepuerperanostru,Quandomeifueratpuluerisusadosi.Foemineumiuuisexum,morbumquerepreßi:Cumdoloresiccismensibusortuserat.Febribusauxiliumpraesensmesaepetulisse,Testanturuariisgrandiafactalocis.Quinregnanteferoxeiecipesteuenenum:Faucibuseripienscorporalaesanecis.Medicuntannisseptemque,nouemque,latereUentriculo:tacitiserperedamnamali.IndeuenenatisarrodimorsibusipsaUiscera:quaecertaecausafuturanecis.Quidpotuitdicistultummagis?annelatereSicpossum,utnulliscladibusafficiam?QualesArgentiquisumpsitpharmacauiui:Quaesuntartificisnonbenefactamanu.Quinmoriaturhomo,tantoquitemporesecumTampraesenslaesocorporeuirusalit.AutsaltemuariisuitamcruciatibusomnemExigat:utnatumseminimeesseuelit.CunctaDeusuariisimmiscuitortauenenis:Foelixespinisquilegitarterosas.Artepara,quaecunqueparas:impuraquerebusAuffer:eruntmorbispharmacacertatuis.Hocquinonnouit,medicicurnominasumit?Nonres,sedrerumformaiuuaresolet.Nonigiturdamnes,quodnonexpertusesusu:Inquodiuinaeconstititartishonos.Discepriusrectecarbonumuiribusuti:Necmeiudiciopraecipitantegraues.Haectecumlusi:sednuncmaiorareferreAdgrediar:magnisgratiamaiorinest.Quidiactemuitrum?necenimParacelsusinusuHochabuit:quanquamsicquoquesaepeiuuo.Insublimetulituasismefortiteraptis:Etiußitfloressurgereabignemeos.Hositaperfecit,morbisutinomnibusessentAuxilium:atqueilloscarperenemopotest.Nonetenimuomitus,nequerecrementaciereSeduicoelestimembraiuuaresolent.Contractisredduntneruisincorporeuires:Officiumutfaciat,pesque,manusquesuum.Quinetiammorbumtolluntsinefraudecaducum,Quoquidhabetmundus,dicmihi,tristemagis?Plurimapraetereo,quiasuntmaiora,quibusmeEffero:atinuitusforsitanistaleges.NamquiddedulcimemoremStenglineliquore?Quononspagiricaeclariusartisopus.Hocnouusinuenissanguinisgeneratur,&aegriAufferturuitiumcorporisomnecito.Dumfodior,uariisinuadocorporamorbis:Lepraquedenostroturpisodoreuenit.Huncmeusaffectumsanatliquor:omnibusillePraesentemmorbisadferetunusopem.Hicliquorest,fuluumcuicederecogituraurum:Quotamenhaudaliquidchariusorbishabet.ErgoTheophrasticontemneredogmatanoli:Quouixpoeoniamaiorinartefuit.Contemnuntillumplureshoctemporetecum:Quosegoiudicioiurecarerereor.Sicmosestequidem:quinonintelligit,odit:Utpyra,quisuulpesnescitineptafrui.Esseuidesaliquos,laudemdareturpemagistro,Quicredunt:propriocunctaquemartesciunt.Siquiddiscipulipeccasseuidenturinepti:Stultitiaecapiantpraemiadignasuae.Nonalienaluatpraeceptorcrimina:cuiusPropositumnulliuellenocerefuit.Quisquisscriptauirinonnotareprehendisamicus,Differ:habetmagnaslectiodiuesopes.Inuidusabstineat,nonsunthaecscriptamalignis,Quitantumnigroroderedentesolent.Huncnaturamuirum,DeushuncdeditoptimusartiPaeoniae:cuiusmaximuserrorerat.Sustuliterrores,praeceptasalubriafidusTradidit:&studiofecitutrumquepio.Monstauitrerumuobisarcana,necullaAfflictumuoluitfallerefraudegregem.Dilexitmiseros:gratissanauitegenos:Necstuduitmagnasquaererediuesopes.Obiiciuntureiconuitiaplurimafalso:Atdignuslaudispraemiaferrefuit.IllisemperenimsicinquisitioueriPropositainmedicisunicarebuserat.Utnihilinuita,quamcommodasedulusaegri,Spectarit:sanctidulcelaborisopus.Nilnouatemoueantdoctrinaedogmatasummae,Nonetenimpriscissuntdatacunctauiris.MultaDeuspatribus,sedmultanepotibusoffert:Quocunqueaspiciescopiadiuesadest.Quin&uenturisostendetplurimasectis,Quisprecorilliusdicerepoßitopes?Nemoquidemlucem,tenebrasnisidiligat,odit:Nectenebraslucemiudicatessebonus.PosteriorauidespotioraprioribusesseSaepe:necantiquisomnishabeturhonos.Siueterinullusfuiterrorinarte,quidaegriSanarinullasaepiusartequeunt?SimaioraDeusuestrodeditoptimusaeuo,Tantaquisingratamuneramenteneget?Quemnequeatmorbumrerumnaturadomare?QuaetotabaeternoestdotibusauctaDeo.HasequidemuobismonstratParacelsus,anillumProtantisodiouultishaberebonis?Nonsatisestculpare,decetculpandaprobare,Haecestiustitiaeregulafirmasacrae.Nemositalterius:sitliberacuiqueuoluntas:Qualibetutueriquaeratinarteuiam.Quisdesperaret?quaenullauoluminatradunt,HaecdabitexiguotemporecunctaDeus.